Het grote huis
Author: Danielle Steel
Date: 2013-02-12T07:00:00+00:00
Description: Thurston House is een van de grootste huizen van San Francisco en is gebouwd door de hardwerkende en schatrijke Jeremiah Thurston, de zoon van een succesvolle gouddelver. Thurston House straalt een en al macht en invloed uit. Jeremiah's dochter Sabrina is van kinds aan opgevoed door haar vader om ooit het Thurston imperium over te nemen en te leiden. En Sabrina is vastbesloten de traditie, die gesymboliseerd wordt door het indrukwekkende Thurston House, in stand te houden. Maar tegen welke prijs...

Inhoud

Thurston House is een van de grootste huizen van San Francisco en is gebouwd door de hardwerkende en schatrijke Jeremiah Thurston, de zoon van een succesvolle gouddelver.

Thurston House straalt een en al macht en invloed uit. Jeremiah's dochter Sabrina is van kinds aan opgevoed door haar vader om ooit het Thurston imperium over te nemen en te leiden. En Sabrina is vastbesloten de traditie, die gesymboliseerd wordt door het indrukwekkende Thurston House, in stand te houden.

Maar tegen welke prijs...

Voor mijn lieve Sam
en haar zeer beminde papa, John.

Ik hoop dat jullie je in de kring van onze liefde altijd warm, veilig en gelukkig zult voelen.

d.s.

Het huis

Wie heeft hier geslapen
voordat ik kwam,
van wie was
deze kamer
hoe zag hij er toen uit?

Woonden hier meisjes,
jongens,
was het een huis
vol speelgoed
vol vreugde
vol dromen...

of was het enkel
een eenzame plek
met lege bedden,
stille kamers,
sombere gangen,
die verlangden naar liefde?

Woonde hier een meisje
dat danste en zong,
was er een etensbel
die lokkend klonk,
stond er ooit iemand
waar ik nu sta?

Ken ik de naam
het gezicht...

Was dit altijd
zo'n heerlijke plek,
was iemand hier blij
of bedroefd,
was er een hond,
een kat,
een paard,
een muis...

Wie heeft hier gewoond?

Wie kende dit huis?

Kennen ze mij
ken ik hen,
zongen ze een requiem?

Ik voel hun aanwezigheid
en hun tranen,
ik hou van hen...

Ooit was het nieuw, dit huis,
van hen,
anders
en toch hetzelfde.

Het was en het is
en het zal blijven,
dit huis, en nu
is het van mij.

Boek 1

Jeremiah Arbuckle Thurston

1

De zon zakte langzaam naar de heuvels die de weelderige, groene pracht van de Napa Vallei omsloten. Jeremiah keek naar de feloranje strepen in de lucht, die zich oplosten in een zachtlila waas, maar zijn gedachten waren mijlenver weg. Hij was een lange man met brede schouders, een kaarsrechte rug, gespierde armen en een warme glimlach. Hoewel hij pas drieënveertig was, was zijn haar al grotendeels grijs, maar zijn handen waren nog even sterk als toen hij als jongeman in de mijnen werkte en in 1860 zijn eigen mijn in de Napa Vallei kocht. Hij had het stuk grond zelf afgebakend en was de eerste geweest die in dit gebied kwikzilver had gevonden. Hij was toen pas zeventien, eigenlijk nog maar een jongen, en net als zijn vader zocht hij eigenlijk goud. Zijn vader was in 1850 vanuit het oosten naar het westen getrokken en hij had het beloofde goud gevonden. Een halfjaar na zijn aankomst had hij genoeg geld om zijn vrouw en zoon te laten komen, maar alleen Jeremiah had de tocht overleefd. De volgende tien jaar hadden hij en zijn vader samen eerst goud gedolven en toen dat schaars werd, zilver. Toen Jeremiah negentien was, was zijn vader gestorven en had hem een fortuin nagelaten waarvan hij niet eens had durven dromen. Richard Thurston had al zijn geld gespaard voor zijn zoon en plotseling was Jeremiah een van de rijkste mannen van Californië.

Maar dat had zijn leven niet veranderd. Met de mannen die hij in dienst had bleef hij doorwerken in de mijn en daarnaast kocht hij meer mijnen en steeds meer land om zijn bezit te vergroten. Zijn ondergeschikten zeiden dat alles wat hij aanraakte in goud veranderde, dat alles wat hij aanpakte een succes werd. Zoals de kwikzilvermijnen waarmee hij zo verstandig was te beginnen toen het zilver begon op te raken, nog voordat iemand anders op het idee was gekomen. Maar hij hield het meest van zijn land, van de vruchtbare, warme, bruine aarde, die hij door zijn vingers liet stromen en dan liefdevol in zijn hand hield. Van de aarde en alles wat eruit voortkwam, voor zover zijn oog reikte: de heuvels, de bossen, de mooie vallei en het weelderige grastapijt dat zich voor hem uitstrekte. Hij had ook een wijngaard gekocht en produceerde een lekkere wijn. Hij hield van alles wat het land voortbracht: appels, walnoten, druiven, erts... De vallei betekende meer voor hem dan wat of wie ook; hij woonde al vijfendertig jaar tussen de glooiende heuvels en hij zou er begraven worden. Hier hoorde hij thuis, hier wilde hij blijven. Van alle plaatsen waar hij was geweest - en hij had verre reizen gemaakt - was de Napa Vallei de enige plek waar hij wilde wonen. Hier wilde hij de zon zien ondergaan achter de heuvels.

Maar toen op die dag de lucht een fluwelige, paarsachtig grijze kleur kreeg, dacht hij aan heel andere dingen. Gisteren had hij in Atlanta een bod gekregen op bijna duizend flessen kwikzilver, een heel redelijk bod, maar de manier waarop hij was benaderd... Om de een of andere reden zat hem die niet lekker, hij wist niet waarom. Hij kon nergens zijn vinger op leggen, maar hij had zijn bank opdracht gegeven het consortium te onderzoeken. De toon van de brief die hij had ontvangen beviel hem niet. De afzender maakte een opdringerige, arrogante indruk. Zijn naam was Orville Beauchamp, hij stond aan het hoofd van het syndicaat en het was dom om zijn bloemrijke taal te wantrouwen, maar toch... Jeremiahs intuïtie leek hem te waarschuwen.

'Jeremiah!' Hij glimlachte toen hij de vertrouwde stem van Hannah hoorde. Ze werkte al bijna twintig jaar voor hem, sinds haar man was overleden en vlak nadat Jeremiahs verloofde aan griep was gestorven. Op een dag was ze naar hem toe gekomen in de mijn; ze had hem in haar zwarte weduwenjurk fel aangekeken, met haar paraplu op de grond gestampt en gezegd: 'Je huis ziet er schandalig uit, Jeremiah Thurston!' Hij had haar stomverbaasd aangekeken en zich afgevraagd wie ze was, en ze had hem verteld dat ze de tante was van een man die ooit voor hem had gewerkt en dat zij nu voor hem wilde werken. Jeremiahs vader had in 1852 een hut gebouwd aan de rand van zijn land en Jeremiah was destijds bij hem ingetrokken. Na de dood van zijn vader was hij er blijven wonen en daarna had hij zijn grondbezit in de Napa Vallei steeds verder uitgebreid. Toen hij vijfentwintig was, vond hij het tijd om een vrouw te zoeken. Hij wilde kinderen en iemand bij wie hij 's avonds thuis kon komen en met wie hij zijn rijkdom kon delen. Hij had veel meer geld dan hij kon uitgeven en het leek hem prettig er iemand mee te verwennen: een knap meisje met lieve ogen en zachte handen, een gezicht om van te houden en een lichaam dat hem warm hield in bed. Vrienden stelden precies zo'n meisje aan hem voor. Binnen twee maanden vroeg hij haar ten huwelijk en liet hij een mooi huis voor haar bouwen. Het stond ongeveer in het midden van zijn land, onder vier enorme bomen die er in een halve cirkel omheen stonden en het 's zomers koel hielden, en het bood naar alle kanten een weids uitzicht. Het leek wel een paleis, vonden de mensen. Het had drie verdiepingen; op de begane grond lagen twee prachtige salons, een eetkamer met een houten lambrisering en een grote, gezellige keuken met een open haard waarin Jeremiah rechtop kon staan. Op de eerste verdieping lagen een knusse zitkamer, een enorme slaapkamer en een solarium voor zijn bruid, en de tweede verdieping bevatte zes slaapkamers voor hun toekomstige kinderen. Het had geen zin om het huis pas te vergroten wanneer de kinderen kwamen. Jennie was verrukt geweest van het huis, van de hoge, gebrandschilderde ramen en van de grote vleugel, waarop ze 's avonds voor hem zou spelen.

Maar dat was er niet van gekomen. Toen de vallei in het najaar van 1868 door een griepepidemie werd getroffen, werd ook zij ziek en stierf binnen drie dagen. Voor het eerst liet het geluk Jeremiah in de steek en hij rouwde om haar als een moeder om haar kind. Ze was nog maar zeventien en zou een perfecte vrouw voor hem zijn geweest. Een tijdje doolde hij als een verloren ziel door het huis en vervolgens sloot hij het af en ging terug naar zijn hut. Maar daar voelde hij zich niet meer op zijn gemak en in het voorjaar van 1869 trok hij weer in het huis dat hij met Jennie had willen delen. Jennie... Hij kon het niet verdragen door de kamers te lopen die hij voor haar ingericht had en te bedenken hoe het zou zijn geweest met haar samen. In het begin was hij regelmatig naar haar ouders gegaan, maar hij kon het ook niet verdragen zijn eigen verdriet in hun ogen te zien, of de hongerige manier waarop Jennies minder knappe oudere zusje naar hem keek. Uiteindelijk deed hij de kamers die hij niet gebruikte op slot en kwam zelden of nooit meer boven. Hij bewoonde slechts twee vertrekken op de begane grond - een van de salons werd zijn slaapkamer - en die gingen steeds meer op zijn hut lijken. De vleugel was nadat Jennie er op de dag dat hij was afgeleverd op had gespeeld, niet meer aangeraakt. Hij at in de enorme keuken, soms met enkele werknemers wanneer die langskwamen om hem te spreken. Hij at graag samen met zijn mensen en vond het prettig dat ze niet aarzelden hem thuis op te zoeken. Daar voelde hij zich niet te goed voor, hij hield zich absoluut niet op een afstand. Hij wist nog heel goed waar hij vandaan kwam; vanuit een koud, armelijk huisje in het oosten, waar ze zich elke winter rillend afvroegen of ze genoeg te eten zouden hebben, waren ze de rivieren overgetrokken naar het westen, waar hij naast zijn vader had gezwoegd in de mijnen. Het fortuin dat hij nu bezat, had hij te danken aan het harde werken van hemzelf en zijn vader. Dat zou hij nooit vergeten, net zomin als hij Jennie ooit zou vergeten, of zijn vrienden. Terwijl de jaren voorbijgingen, was hij nooit in de verleiding gekomen opnieuw aan een huwelijk te denken. Ook al vond hij een meisje bijzonder aantrekkelijk, hij vond haar nooit zo lief als Jennie, of zo vrolijk. Jennies lach was hem jarenlang bijgebleven, net als haar kreten van verrukking bij het zien van de vorderingen aan het huis. Hij had ervan genoten het voor haar te bouwen, als een soort eerbewijs aan hun liefde, maar na haar dood had het alle betekenis verloren. Hij had de verf laten afbladderen en lekkages in ongebruikte kamers niet gerepareerd; hij had het hele servies en alle potten en pannen gebruikt tot er niets meer schoon was, en er werd gezegd dat de salon waarin hij sliep er zo langzamerhand uitzag als een stal. Tot de komst van Hannah. Zij had alles veranderd, zij had grote schoonmaak gehouden.

'Kijk toch eens hoe het er hier uitziet, jongen!' Hoofdschuddend had ze om zich heen gekeken toen hij haar had meegenomen naar het huis om haar rond te leiden. Hij had nog niet eens geweten wat hij met haar aan moest, maar zij was vastbesloten om bij hem in dienst te komen. Nu haar man dood was, had ze niets beters te doen en Jeremiah had haar nodig. Dat zei ze hem ook. 'Je bent toch geen varken?' Haar verontwaardigde gezicht maakte hem aan het lachen. In geen twintig jaar had iemand hem bemoederd en hij vond het vermakelijk dat Hannah daar op zijn zesentwintigste mee wilde beginnen. Ze ging de volgende dag aan het werk en toen hij die avond thuiskwam, waren de door hem gebruikte vertrekken smetteloos schoon en opgeruimd. Om zich iets meer op zijn gemak te voelen, spreidde hij zijn papieren slordig uit, morste sigarenas op het kleed en stootte van de weeromstuit een glas wijn om. De volgende morgen voelde hij zich er weer helemaal thuis, tot ongenoegen van Hannah. 'Ik leg je met handboeien aan de waterput vast als je je niet gedraagt, jongen! En haal die sigaar uit je mond, je knoeit as op je pak!' Ze had de sigaar uit zijn mond gegrist en in het restje wijn van de vorige avond laten vallen, terwijl hij haar met open mond aanstaarde. Ze had haar handen vol aan hem. Hij bleef overal as en vuil en rommel achterlaten, zodat ze altijd genoeg te doen had. Hannah had weer het gevoel dat ze nodig was, Jeremiah wist dat er eindelijk weer iemand van hem hield en tegen Kerstmis van dat jaar waren ze aan elkaar verknocht. Ze weigerde ooit een dag vrij te nemen. 'Ben je niet goed wijs? Besef je wel hoeveel rommel ik zou moeten opruimen als ik twee dagen wegbleef? Nee, meneer, ik blijf nog geen dag weg, nog geen uur! Zul je dat goed onthouden?' Ze nam geen blad voor de mond, maar wanneer hij thuiskwam, stond zijn eten klaar. Zijn bed werd verschoond en zijn huis was smetteloos. Zelfs de lege kamers werden schoongemaakt en wanneer hij een stel kerels meebracht van de mijn om over uitbreidingsplannen te praten of alleen maar om zijn eigen wijn te drinken, klaagde ze nooit, ook al werden ze stomdronken en maakten ze er een bende van. Na verloop van tijd begon hij had en te bedenken hoe het zou zijn geweest met haar samen. In het begin was hij regelmatig naar haar ouders gegaan, maar hij kon het ook niet verdragen zijn eigen verdriet in hun ogen te zien, of de hongerige manier waarop Jennies minder knappe oudere zusje naar hem keek. Uiteindelijk deed hij de kamers die hij niet gebruikte op slot en kwam zelden of nooit meer boven. Hij bewoonde slechts twee vertrekken op de begane grond - een van de salons werd zijn slaapkamer - en die gingen steeds meer op zijn hut lijken. De vleugel was nadat Jennie er op de dag dat hij was afgeleverd op had gespeeld, niet meer aangeraakt. Hij at in de enorme keuken, soms met enkele werknemers wanneer die langskwamen om hem te spreken. Hij at graag samen met zijn mensen en vond het prettig dat ze niet aarzelden hem thuis op te zoeken. Daar voelde hij zich niet te goed voor, hij hield zich absoluut niet op een afstand. Hij wist nog heel goed waar hij vandaan kwam; vanuit een koud, armelijk huisje in het oosten, waar ze zich elke winter rillend afvroegen of ze genoeg te eten zouden hebben, waren ze de rivieren overgetrokken naar het westen, waar hij naast zijn vader had gezwoegd in de mijnen. Het fortuin dat hij nu bezat, had hij te danken aan het harde werken van hemzelf en zijn vader. Dat zou hij nooit vergeten, net zomin als hij Jennie ooit zou vergeten, of zijn vrienden. Terwijl de jaren voorbijgingen, was hij nooit in de verleiding gekomen opnieuw aan een huwelijk te denken. Ook al vond hij een meisje bijzonder aantrekkelijk, hij vond haar nooit zo lief als Jennie, of zo vrolijk. Jennies lach was hem jarenlang bijgebleven, net als haar kreten van verrukking bij het zien van de vorderingen aan het huis. Hij had ervan genoten het voor haar te bouwen, als een soort eerbewijs aan hun liefde, maar na haar dood had het alle betekenis verloren. Hij had de verf laten afbladderen en lekkages in ongebruikte kamers niet gerepareerd; hij had het hele servies en alle potten en pannen gebruikt tot er niets meer schoon was, en er werd gezegd dat de salon waarin hij sliep er zo langzamerhand uitzag als een stal. Tot de komst van Hannah. Zij had alles veranderd, zij had grote schoonmaak gehouden.

'Kijk toch eens hoe het er hier uitziet, jongen!' Hoofdschuddend had ze om zich heen gekeken toen hij haar had meegenomen naar het huis om haar rond te leiden. Hij had nog niet eens geweten wat hij met haar aan moest, maar zij was vastbesloten om bij hem in dienst te komen. Nu haar man dood was, had ze niets beters te doen en Jeremiah had haar nodig. Dat zei ze hem ook. 'Je bent toch geen varken?' Haar verontwaardigde gezicht maakte hem aan het lachen. In geen twintig jaar had iemand hem bemoederd en hij vond het vermakelijk dat Hannah daar op zijn zesentwintigste mee wilde beginnen. Ze ging de volgende dag aan het werk en toen hij die avond thuiskwam, waren de door hem gebruikte vertrekken smetteloos schoon en opgeruimd. Om zich iets meer op zijn gemak te voelen, spreidde hij zijn papieren slordig uit, morste sigarenas op het kleed en stootte van de weeromstuit een glas wijn om. De volgende morgen voelde hij zich er weer helemaal thuis, tot ongenoegen van Hannah. 'Ik leg je met handboeien aan de waterput vast als je je niet gedraagt, jongen! En haal die sigaar uit je mond, je knoeit as op je pak!' Ze had de sigaar uit zijn mond gegrist en in het restje wijn van de vorige avond laten vallen, terwijl hij haar met open mond aanstaarde. Ze had haar handen vol aan hem. Hij bleef overal as en vuil en rommel achterlaten, zodat ze altijd genoeg te doen had. Hannah had weer het gevoel dat ze nodig was, Jeremiah wist dat er eindelijk weer iemand van hem hield en tegen Kerstmis van dat jaar waren ze aan elkaar verknocht. Ze weigerde ooit een dag vrij te nemen. 'Ben je niet goed wijs? Besef je wel hoeveel rommel ik zou moeten opruimen als ik twee dagen wegbleef? Nee, meneer, ik blijf nog geen dag weg, nog geen uur! Zul je dat goed onthouden?' Ze nam geen blad voor de mond, maar wanneer hij thuiskwam, stond zijn eten klaar. Zijn bed werd verschoond en zijn huis was smetteloos. Zelfs de lege kamers werden schoongemaakt en wanneer hij een stel kerels meebracht van de mijn om over uitbreidingsplannen te praten of alleen maar om zijn eigen wijn te drinken, klaagde ze nooit, ook al werden ze stomdronken en maakten ze er een bende van. Na verloop van tijd begon hij haar te plagen over haar toewijding aan hem en hield hij meer van haar dan van wie ook - behalve natuurlijk vroeger van Jennie. Hannah was zo verstandig Jennies naam niet te noemen, maar toen hij dertig was geworden, begon ze hem eindelijk voor te houden dat hij een vrouw moest zoeken. 'Ik ben te oud, Hannah, en niemand kan zo goed koken als jij.'

'Flauwekul,' zei ze fel. Ze bleef erop aandringen dat hij een vrouw nodig had, een vrouw om van te houden, een vrouw die hem zoons kon schenken. Maar hij vond het niet belangrijk meer. Of misschien was hij er bang voor, was hij bang dat als hij zichzelf nogmaals toestond van een vrouw te houden, zij net als Jennie zou doodgaan. Hij wilde er niet over nadenken of hoop krijgen. De wond van Jennies dood was eindelijk genezen en hij had het naar zijn zin. 'En als jij doodgaat, Jeremiah?' De oude vrouw had hem doordringend aangekeken. 'Wat dan? Aan wie laat je alles na?'

'Aan jou, Hannah. Wie anders?' antwoordde hij plagend, en ze schudde haar hoofd.

'Je moet een vrouw hebben en kinderen.' Maar dat vond hij niet; zijn leven was goed zo, hij was tevreden met wat hij had: de grootste mijnen van de hele staat, zijn geliefde land, mooie wijngaarden, een vrouw om elke zaterdagavond bij te slapen en Hannah om het huishouden te doen. Hij was gesteld op zijn ondergeschikten, hij had vrienden in San Francisco die hij zo nu en dan ontmoette en als hij afleiding nodig had, reisde hij naar het oosten van het land of zelfs naar Europa, waar hij al een paar keer was geweest. Daarnaast had hij niets meer nodig, en zeker geen vrouw. Wat dat betrof voorzag Mary Ellen in zijn behoeften, minstens één keer per week. Hij glimlachte toen hij aan haar dacht. Morgen na het werk zou hij bij haar langsgaan, zoals altijd op zaterdag. Om twaalf uur zou hij de kluis op slot doen en de deur van zijn kantoor achter zich dichttrekken - op die dag werkte er bijna niemand - en naar Calistoga rijden, naar het huisje waarvan hij de sleutel had. Jaren geleden had hij nog zijn best gedaan om onopgemerkt te blijven, maar nu was hun verhouding geen geheim meer en trok zij zich er niets meer van aan wat de mensen zeiden. Ze mochten kletsen wat ze wilden, had hij tegen haar gezegd, ook al was dat iets minder eenvoudig dan het klonk, vooral toen. En dan ging hij op zijn gemak voor de haard zitten en keek naar de koperen glans op haar haren, of ze gingen in de achtertuin op de schommelbank zitten, verborgen achter de heg, en keken omhoog naar de grote olm, en dan nam hij haar in zijn armen en...

'Jeremiah!' De stem van Hannah onderbrak zijn dagdroom. De zon was achter de heuvel verdwenen en opeens was het een stuk koeler. 'Verdorie, jongen, hoor je me dan niet roepen?' Hij grinnikte haar toe; ze behandelde hem alsof hij vijf was in plaats van drieënveertig.

'Het spijt me, ik stond aan iets te denken.' Aan iemand... Met guitige ogen keek hij naar haar gerimpelde gezicht.

'Het probleem met jou is dat je helemaal niet denkt, of luistert.'

'Misschien ben ik doof aan het worden. Heb je daar weleens aan gedacht? Ik ben al aardig op leeftijd.'

'Dat zou best kunnen.' De twinkeling in zijn ogen werd beantwoord met een felle blik. Ze was een pittige tante en dat vond hij juist zo leuk aan haar. Ze vitte voortdurend op hem en hij verwachtte niet anders. Het hoorde bij haar en vormde de basis van de goedmoedige manier waarop ze met elkaar omgingen. Maar nu keek ze vanaf de veranda met een ernstig gezicht op hem neer. 'Er zijn problemen in de Harte-mijn, heb je dat al gehoord?'

Jeremiah fronste zijn wenkbrauwen. 'Nee. Wat voor problemen? Brand?' Daar was iedereen altijd bang voor; het risico was groot en de gevolgen konden rampzalig zijn en veel mensenlevens kosten. Jeremiah moest er niet aan denken. Maar Hannah schudde haar hoofd.

'Ze weten niet wat het is. Ze denken aan griep, maar het kan ook iets anders zijn. De een na de ander wordt erdoor geveld.' Ze vond het afschuwelijk hem dit te moeten vertellen en daardoor herinneringen aan Jennie naar boven te halen, ook al was dat allemaal al heel lang geleden. Zacht vervolgde ze: 'Vandaag is de vrouw van John Harte gestorven, en zijn dochtertje. En ze zeggen dat de jongen ook doodziek is en de nacht wellicht niet zal overleven.' Jeremiahs gezicht vertrok van verdriet. Hij draaide zich om, stak een sigaar op en keek Hannah weer aan. 'Ze hebben de mijn gesloten,' voegde ze eraan toe. De Harte-mijn was de op één na grootste van de vallei; de grootste was die van Jeremiah.

'Ik vind het heel erg van zijn vrouw en dochtertje,' zei Jeremiah schor.

'Ze hebben deze week al zeven mannen verloren en ze zeggen dat er nog dertig ziek zijn.' Het klonk alsof het net zo'n epidemie was als in het jaar van Jennies dood. Er was niets aan te doen. Helemaal niets. Toen Jennie stervende was, was Jeremiah bij haar vader geweest. Zwijgend hadden ze in de woonkamer gezeten terwijl boven haar levenskracht wegvloeide, en ze hadden elkaar alleen maar wanhopig kunnen aankijken. Jeremiahs gemoed werd zwaar toen hij eraan terugdacht, en hij kon zich niet voorstellen hoe het was een kind te verliezen.

Hij was niet bijzonder gesteld op John Harte, maar hij had wel bewondering voor hem. Harte had hard gewerkt om zijn mijn op te bouwen en met Thurston als rivaal was dat niet gemakkelijk geweest. Anders dan Jeremiah was hij met niets begonnen. Vier jaar geleden, op zijn tweeëntwintigste, had hij zijn mijn geopend, en hij had zichzelf en zijn werknemers niet gespaard. Hij was niet altijd even vriendelijk en Jeremiah had gehoord van mannen die bij Harte weggegaan waren om voor hem te gaan werken, dat hij een opvliegend, moeilijk karakter had, vuilgebekt was en gauw op de vuist ging.

Maar hij had een hart van goud, hij was een fatsoenlijk, eerlijk mens en Jeremiah had respect voor hem. Hij was een paar keer bij hem langsgegaan en had meteen gezien dat de jongere man op het punt stond bepaalde fouten te maken. Maar Harte had niet naar raad willen luisteren en ook niets anders van Jeremiah willen aannemen. Hij wilde alles zelf doen en hij zou beslist succes hebben. Jeremiah leefde met hem mee en betreurde deze wrede slag van het lot, nog wreder dan de slag die hemzelf in het verleden had getroffen. Hij keek Hannah aan en vroeg zich af wat hij zou doen. Hij en John Harte waren nooit vrienden geworden. Harte zag hem liever als een rivaal die hij op een afstand moest houden, en daar had Jeremiah begrip voor. 'Denk niet dat ik een vriend van je ben, Thurston, en dat zal ik ook nooit worden. Ik wil je verslaan, op een eerlijke manier. Ik streef ernaar je te dwingen over een jaar of twee je bedrijf te sluiten, zodat iedereen tussen hier en New York alleen nog van mij koopt.' Jeremiah had geglimlacht om de stoere taal. Er was genoeg ruimte voor hen allebei, maar dat wilde John Harte niet inzien. Wanneer ze elkaar tegenkwamen, was hij beleefd, maar meer ook niet. Hij had al tweemaal brand gehad en eenmaal een overstroming, en in een opwelling had Jeremiah hem een keer aangeboden zijn mijn over te nemen. John Harte had echter alleen maar gedreigd hem in elkaar te slaan als hij niet binnen tien tellen was verdwenen. Maar dit had daar niets mee te maken, dus Jeremiah nam een besluit en liep naar zijn paard. Hannah had geweten dat hij zo zou reageren, zo was hij. Zijn hart was groot genoeg voor iedereen, zelfs voor John Harte, ondanks diens impulsieve, scherpe tong.

Hij zwaaide zijn been over het zadel. 'Je hoeft niet met het eten op me te wachten, hoor.' Niet dat het zin had dit te zeggen, want dat zou ze toch doen, hoe laat het ook werd. 'Ga maar naar huis en rust lekker uit.'

'Ik maak zelf wel uit wat ik doe, Jeremiah Thurston.' Toen schoot haar iets te binnen. 'O, wacht even!' Ze zouden daar te erg van streek zijn om eten klaar te maken. Ze liep snel naar de keuken, wikkelde een paar stukken gebraden kip in een servet en stopte die met wat fruit en een stuk cake in een zadeltas, die Jeremiah mee kon nemen. Haastig ging ze weer naar buiten en gaf de tas aan Jeremiah.

'Eten van jou blijft ze waarschijnlijk in de keel steken,' zei hij plagend.

Ze grinnikte. 'Denk eraan dat je er zelf ook iets van opeet, en pas op dat je niet te dicht bij ze komt. Je mag geen drank of voedsel van hén aannemen.'

'Nee, ma.' Hij draaide zijn paard om, verdween in de fluweel-zwarte nacht en galoppeerde in gedachten verzonken over de heuvels.

Twintig minuten later arriveerde hij bij het complex van de Harte-mijn en zag tot zijn verbazing dat er sinds zijn laatste bezoek enkele maanden geleden heel wat bij was gebouwd. Het ging John Harte dus voor de wind, maar het was duidelijk dat er nu iets mis was. Het was er griezelig stil en buiten was niemand te zien. De lichten in alle huisjes waren aan, ook in die op de heuvel. Alle ramen van het grote huis waren verlicht en voor de deur stond een rij mannen die John Harte waarschijnlijk wilden condoleren. Jeremiah steeg af, bond zijn paard aan een boom een eindje bij hen vandaan en sloot zich met de zadeltas van Hannah aan in de rij. Hij werd algauw herkend en hoorde dat zijn naam fluisterend werd doorgegeven: Thurston... Thurston... Hij schudde bekenden de hand en een tijdje later kwam John Harte de veranda op. Zijn gezicht was vertrokken van ellende en er ging een soort rilling van medeleven door de rij. Zijn blik gleed met een hoofdknik naar elk gezicht langs de rij en bleef rusten op dat van Jeremiah, helemaal aan het eind. Jeremiah liep naar hem toe en stak zijn hand uit. De uitdrukking in zijn ogen vertelde Harte dat Jeremiah wist wat hij doormaakte. De anderen weken iets achteruit om de twee mannen ruimte te geven.

'Het doet me verdriet van je vrouw, John. Ik heb lang geleden ook iemand van wie ik veel hield verloren, in de epidemie van '68...' Hij zei het aarzelend, maar John Harte zag dat hij het meende en zijn ogen schoten vol tranen. Hij was een knappe man, bijna even groot als Jeremiah en met gitzwart haar, donkerbruine ogen en enorme handen. Eigenlijk leken ze erg op elkaar, ondanks het leeftijdsverschil van bijna twintig jaar.

'Bedankt voor je komst, man.' John Hartes stem was diep en klonk schor van verdriet, en opeens liet hij zijn tranen de vrije loop. Toen Jeremiah dat zag, voelde hij weer iets van het oude verdriet in zijn eigen hart.

'Kan ik iets voor je doen?' Hij dacht aan de tas met eten; misschien had iemand er iets aan.

John Harte keek hem recht aan. 'Ik heb vandaag zeven mannen verloren, en Matilda, en Jane...' Zijn stem brak en hij wendde zijn ogen af. 'En Barnaby is...' Bij de gedachte aan zijn zoon kon hij de zin niet afmaken. Hij keek Jeremiah opnieuw aan. 'De dokter zegt dat hij de ochtend niet haalt. Drie andere mannen hebben hun vrouw verloren, en vijf kinderen... Je had eigenlijk niet moeten komen.' Plotseling besefte hij het risico dat Jeremiah had genomen en dat raakte hem eveneens.

'Ik heb dit ook meegemaakt en wilde weten of ik iets voor je kan doen,' zei Jeremiah. Het viel hem op dat de jongere man doodsbleek was, maar hij vermoedde dat dit door het verdriet kwam en niet door de afschuwelijke griep. 'Je ziet eruit alsof je wel een slok kunt gebruiken.' Hij haalde een zilveren fles uit de zadeltas en hield hem John voor.

John aarzelde, maar hij pakte de fles aan en maakte een hoofdbeweging naar de voordeur. 'Wil je binnenkomen?' Misschien was Jeremiah daar bang voor en dat zou terecht zijn, maar Jeremiah knikte.

'Dat is goed. Ik heb eten meegebracht, als je denkt dat je iets door je keel kunt krijgen.' John keek hem verrast en ontroerd aan en dacht aan hun vorige ontmoeting, toen hij elke hulp nogal bars van de hand had gewezen. Eigenlijk wilde hij nog steeds geen hulp aannemen, maar dit was iets anders, dit was geen brand of overstroming in de mijn. Hij liet zich op de met groen fluweel beklede bank in de woonkamer vallen en nam een paar grote slokken uit de zilveren fles. Daarna gaf hij deze terug aan Jeremiah en keek hem met niets ziende ogen aan.

'Ik kan nog niet geloven dat ze er niet meer zijn. Gisteravond...' Hij begon te snikken en probeerde zich te beheersen. 'Gisteravond kwam Jane ondanks haar koorts nog naar beneden om me een nachtzoen te geven, en vanmorgen zei Matilda nog... Toen zei ze nog...' Hij kon de vloed niet meer tegenhouden en Jeremiah hield zijn schouders vast en liet hem huilen. Iets anders kon hij niet doen. Toen John ten slotte opkeek, zag hij dat Jeremiahs ogen ook vochtig waren. 'Hoe moet ik nu zonder ze verder? Hoe? Mattie... Mijn kleine meisje... En als Barnaby... Dan ga ik ook dood, Thurston. Zonder hen kan ik niet leven.' Jeremiah bad in stilte dat Barnaby zou blijven leven, maar hij wist dat de kans klein was. Buiten had hij de anderen horen zeggen dat de jongen er ook heel slecht aan toe was. Hij keek John doordringend aan en zei: 'Je bent nog jong, John, en je hebt nog een heel leven voor je. Het is vreselijk om dit nu te zeggen, maar je kunt opnieuw trouwen en andere kinderen krijgen. Dit is het ergste dat je ooit is overkomen, maar je zult doorgaan. Dat moet je en dat zul je.' Hij gaf John de fles weer en John nam een slok en schudde zijn hoofd terwijl de tranen over zijn wangen gleden.

Nog geen uur later kwam de dokter beneden en John sprong op alsof er op hem geschoten was.

'Barnaby?'

'Hij vraagt naar je.' De dokter zei niets meer, maar toen John de trap oprende, keek hij Jeremiah aan en schudde in antwoord op de vraag in diens ogen alleen maar zijn hoofd. En toen Jeremiah een hartverscheurende kreet hoorde uit de kamer boven aan de trap wist hij dat de jongen ook gestorven was. Vastberaden liep hij naar boven en deed zachtjes de deur van de kamer open. John Harte zat op zijn knieën met zijn zoon in zijn armen te weeklagen om zijn gezin, dat hij in twee dagen verloren had. Jeremiah nam de jongen van hem over, legde hem op het bed en sloot zijn ogen. Daarna nam hij John, die de naam van zijn zoon bleef roepen, mee naar beneden en dwong hem een glas sterke drank leeg te drinken. Hij bleef bij hem tot de volgende morgen, toen Johns broer kwam met een paar vrienden en hij met een bedroefd hart naar huis kon gaan. John was net zo oud als Jeremiah toen Jennie stierf. Hij vroeg zich af wat er met John zou gebeuren, maar voor zover hij hem kende, dacht hij dat deze zijn werk zou voortzetten.

De zon stond al hoog aan de hemel toen hij voor zijn eigen huis van zijn paard sprong en naar zijn geliefde heuvels keek. Hoe wreed kan het lot omgaan met leven en dood, dacht hij. Hoe snel kan het mooiste geschenk van je afgenomen worden. Hij meende Jennies lach te horen toen hij naar binnen ging. Hannah zat op een keukenstoel te slapen. Zonder haar wakker te maken liep hij langs haar heen naar de salon die hij nooit gebruikte en ging voor de piano zitten die hij zo lang geleden had gekocht voor het meisje met de lachende ogen en de dansende, gouden krullen. Wat was ze mooi geweest... Hij vroeg zich af hoe hun huwelijk zou zijn geweest en hoeveel kinderen ze zouden hebben gekregen. Het was voor het eerst sinds lange tijd dat hij zichzelf toestond weer aan haar te denken, en hij dacht ook aan de gestorven kinderen van John Harte en hoopte dat deze over niet al te lange tijd zou hertrouwen. Want dat had hij nodig: een nieuwe vrouw om zijn hart blij te maken en nieuwe kinderen om de twee die gestorven waren te vervangen.

Maar hijzelf was niet hertrouwd, hij was al achttien jaar alleen. En nu was het te laat; hij was niet van plan om ooit nog iets aan zijn situatie te veranderen, daar had hij geen behoefte meer aan. Maar terwijl hij naar de zo lang onaangeroerde, vergeelde pianotoetsen staarde, vroeg hij zich ook af of hij toch had moeten doen wat hij John Harte had aangeraden. Had hij met iemand anders moeten trouwen? Een stuk of tien kinderen moeten krijgen om zijn lege huis te vullen? Maar hij was nooit meer iemand tegengekomen die zijn hart had veroverd, iemand om wie hij genoeg had gegeven om zijn leven mee te delen. Nee, hij zou geen kinderen hebben. Toch voelde hij bij deze gedachte een steek door zijn hart. Een kind zou fijn zijn geweest, een dochter of een zoon... Maar toen hem te binnen schoot dat John Harte net een dochter en een zoon had verloren, ging zijn hart weer stevig op slot. Nee. Hij had Jennie verloren en dat was genoeg, meer kon hij niet verdragen. Het was beter zo... Of toch niet?

'Wat is er gebeurd?' Hij schrok op van Hannahs stem. Met zijn vingers op de toetsen keek hij op, moe en somber gestemd. Het was een lange, droevige nacht geweest.

'De zoon van Harte is ook gestorven.' Hij kromp bijna ineen toen hij zich herinnerde dat hij de ogen van de jongen had gesloten en John Harte had meegetrokken de kamer uit. Hannah schudde haar hoofd en begon zacht te huilen. Jeremiah stond op, liep langzaam naar haar toe, sloeg een arm om haar schouders en nam haar mee terug naar de keuken. Hij wist niets anders te zeggen dan: 'Ga naar huis en ga nog een poosje slapen.' Ze keek hem aan, snoof en veegde haar wangen droog. 'Ga zelf liever slapen,' zei ze, tegen beter weten in.

'Ik moet naar de mijn.'

'Het is zaterdag.'

'Daar trekken de papieren op mijn bureau zich niets van aan.' Hij glimlachte vermoeid. Als hij naar bed ging, zou hij geen oog dichtdoen, want hij zou voortdurend het beeld zien van Barnaby Harte en zijn treurende vader. 'Ik blijf niet te lang.'

Dat wist ze ook. Het was zaterdag, dus hij zou naar Calistoga gaan, naar Mary Ellen Browne. Maar ze zag dat hij daar eigenlijk niet voor in de stemming was.

Hij schonk zich een kop koffie in uit de pot op het fornuis en keek naar zijn oude vriendin. Na wat hij de afgelopen nacht had meegemaakt, tolden de gedachten door zijn hoofd. 'Ik heb tegen hem gezegd dat hij opnieuw moet trouwen en andere kinderen moet krijgen. Had ik ongelijk?'

Hannah schudde haar hoofd. 'Dat had je zelf achttien jaar geleden ook moeten doen.'

'Dat is ook bij mij opgekomen.' Hij keek door het raam naar de heuvels. Hij had Hannah altijd verboden gordijnen op te hangen, omdat hij te veel van het uitzicht hield en er in de wijde omgeving niemand woonde die naar binnen kon kijken.

'Het is nog niet te laat.' Ze klonk oud en verdrietig; ze had met hem te doen. Hij was eenzaam, al besefte hij dat zelf misschien niet, en ze hoopte dat John Harte nu niet voor hetzelfde lot zou kiezen. Dat vond ze een verkeerde beslissing. Zijzelf had geen kinderen, maar dat was een lot waarvoor ze niet had gekozen.

'Je bent nog jong genoeg om te trouwen, Jeremiah.'

Hij lachte. 'Nee, ik ben nu te oud. En...' Hij fronste zijn wenkbrauwen en keek haar aan, en ze dachten allebei hetzelfde.

'... ik zag mezelf nooit getrouwd met Mary Ellen en ik ken niemand anders. Al jaren niet.' Hannah wist al dat Mary Ellen de enige vrouw was met wie hij omging, maar blijkbaar had hij er die ochtend behoefte aan daar met haar over te praten, en dat begreep ze omdat ze vrienden waren.

'Waarom wilde je nooit met haar trouwen?' Dat had ze zich altijd afgevraagd, ook al vermoedde ze de reden. Het bleek dat ze gelijk had.

'Zo'n soort vrouw is ze niet, Hannah. En dat bedoel ik niet boosaardig. In het begin wilde zij niet met mij trouwen, ofschoon ik nu denk dat ze van gedachten veranderd is. Ze wilde vrij zijn.' Hij glimlachte. 'Ze is een onafhankelijk vrouwtje en ze wilde zelf voor haar kinderen zorgen. Ik denk ook dat ze bang was dat de mensen zouden zeggen dat ze me om mijn geld was getrouwd, dat ze misbruik van me maakte.' Hij zuchtte. 'In plaats daarvan noemden ze haar een hoer. Het gekke is dat ze dat volgens mij veel minder erg vond. Ze zei altijd dat zolang zijzelf de waarheid kende, dat ze een fatsoenlijke vrouw was en ik de enige man in haar leven, dat het haar dan geen zier kon schelen wat de mensen ervan zeiden. Ik heb haar ooit een keer ten huwelijk gevraagd' - Hannah keek hem stomverbaasd aan en hij grinnikte - 'maar ze weigerde. Dat was toen die verdomde vrouwen in Calistoga haar zo minachtend behandelden. Ik dacht altijd dat haar moeder daarmee was begonnen om mij een duwtje te geven en misschien was dat ook zo, maar Mary Ellen wilde er niets van weten. Ze zei dat ze zich niet door een stel oude wijven het huwelijk in liet jagen, en ik denk dat ze toen ook nog een zwak had voor die zuipschuit van een man van haar. Hij was al twee jaar daarvoor vertrokken, maar ze hoopte nog steeds dat hij op een dag weer op de stoep zou staan. Dat merkte ik aan de manier waarop ze over hem praatte.' Hij glimlachte. 'Maar ik ben blij dat dat niet is gebeurd, want ze is altijd erg goed voor me geweest.'

En hij was ook goed voor haar. Hij had meubels voor haar gekocht en geholpen als ze iets nodig had voor haar kinderen, als ze dat tenminste had willen aannemen. Ze gingen inmiddels al bijna zeven jaar met elkaar om en haar man was ruim twee jaar geleden gestorven. Ze waren gewend aan hun routine: elke zaterdagmiddag reed hij naar Calistoga en bracht er de nacht door. Dan logeerden de kinderen bij haar moeder, en ze deden niet meer zo hun best om hun verhouding geheim te houden. Er was geen reden meer om deze te verbergen, want iedereen wist zo langzamerhand wel dat ze de vriendin van Jeremiah Thurston was. De hoer van Thurston, hadden ze haar vroeger genoemd, maar dat durfden ze niet meer sinds Jeremiah enkele van de kwaadsprekers persoonlijk onder handen had genomen. Maar hij wist dat Mary Ellen zulk soort dingen ongewild uitlokte doordat andere vrouwen haar niet mochten en jaloers op haar waren. Ze was een knappe, roodharige vrouw met lange benen en volle borsten; haar jurken waren te laag uitgesneden en ze liet een voorbijgaande cowboy maar al te graag een glimp van haar benen opvangen wanneer ze van de straat op de stoep stapte en haar rok te hoog optrok. Daardoor had Jeremiah zich in het begin ook tot haar aangetrokken gevoeld, en toen hij haar voor het eerst van haar kleren had ontdaan, was de rest van haar lichaam net zo aantrekkelijk gebleken als hij had gehoopt. Ze was zelfs zo mooi dat hij kort daarna terug was gegaan en toen had hij ontdekt dat ze bovendien erg aardig was, een sympathieke vrouw die graag een ander plezier deed. Ze was stapelgek op haar kinderen en had bijna alles voor ze over. Nadat haar man haar twee jaar daarvoor in de steek had gelaten, was ze serveerster, danseres en kamermeisje in het hotel bij de geneeskrachtige bronnen geweest, en zelfs toen ze een relatie had gekregen met Jeremiah was ze gewoon blijven werken. Ze hield nog steeds vol dat ze niets van hem nodig had. Jeremiah had een paar keer geprobeerd haar te vergeten, maar ze was zo teder en hartelijk dat ze de leegte in zijn hart vulde. Steeds weer ging hij naar haar terug. In het begin was hij enige keren per week naar Calistoga gereden, maar vanwege haar kinderen was dat te ingewikkeld geweest en na een jaar hadden ze een vaste afspraak voor de weekends gemaakt. Hij kon zich nauwelijks voorstellen dat er sindsdien al zes jaar voorbij waren gegaan, vooral wanneer hij zo nu en dan een glimp van haar kinderen opving. Mary Ellen was nu tweeëndertig en ze was nog steeds een mooie vrouw, maar hij zag haar niet als zijn toekomstige echtgenote. Toen ze elkaar voor het eerst ontmoetten, was ze al te werelds, te vrijpostig en ook te ervaren voor hem geweest, maar hij hield van haar om haar eerlijkheid, oprechtheid en moed. Ze was nooit bang geweest voor wat de mensen over haar verhouding met Jeremiah zeiden, ook al wist hij dat ze daar soms best moeite mee had gehad.

'Zou je nu dan wel met haar willen trouwen?' vroeg Hannah. Hij ontweek de vraag niet, maar ook na de afgelopen zeven jaar kon hij zich niet voorstellen dat hij ooit met Mary Ellen in het huwelijk zou treden.

'Ik denk het niet.' Hij zuchtte en keek Hannah aan. 'Ik vind echt dat ik te oud ben om me nog met dat soort dingen bezig te houden, jij niet?' Maar hij kende Hannahs standpunt al en ze antwoordde dan ook: 'Nee, absoluut niet. Ik vind dat je daar nog maar eens ernstig over moet nadenken, voordat het echt te laat is, Jeremiah Thurston.' Ook al vond ze Mary Ellen, hoe aardig ze ook was, niet de geschikte vrouw voor Jeremiah. Ze kende Mary Ellen al haar hele leven en vond haar veel te onafhankelijk en soms bijzonder dom. Hannah was een van de eersten geweest die haar een verhouding met Jeremiah had afgeraden. Mary Ellen was een goedhartig meisje, dat wel. Maar ze was al tweeëndertig en Jeremiah moest een jongere vrouw hebben, die hem kinderen kon schenken. Mary Ellen had er al drie en ze was bij de laatste bevalling bijna gestorven. Het zou erg onverstandig zijn als ze nogmaals zwanger raakte en dat besefte ze zelf ook. 'Ik zou hier graag een kind zien rondlopen voordat ik doodga,' voegde ze eraan toe.

Hij glimlachte bedroefd en dacht aan de twee kinderen van John Harte die zojuist gestorven waren. 'Ik ook, lieverd, maar ik denk niet dat we dat ooit nog zullen meemaken.' Het was de eerste keer dat hij die woorden hardop uitsprak.

'Wees toch niet zo koppig! Je hebt nog alle tijd. Als je eens goed om je heen zou kijken, zou je zo een geschikte jonge vrouw vinden.' Hij dacht opnieuw aan Jennie en schudde zijn hoofd, zowel om haar uit zijn gedachten te bannen als om Hannah antwoord te geven.

'Ik ben te oud voor een jonge vrouw, ik ben bijna vierenveertig.'

'Je doet alsof je negentig bent.' Ze snoof verontwaardigd en hij gleed lachend met zijn hand over zijn baardstoppels.

'Soms voel ik me ook negentig en zie ik eruit als negentig. Dan verbaast het me dat Mary Ellen de deur niet op slot doet als ze me ziet aankomen.'

'Dat had ze al jaren geleden moeten doen, Jeremiah. Je weet hoe ik erover denk.' Dat was zo, maar Hannah was nooit bang om in herhalingen te vervallen. 'Jullie waren allebei dom om eraan te beginnen en jullie hebben er allebei een te hoge prijs voor betaald.'

Het laatste had ze nog niet eerder gezegd en hij keek haar dan ook verbaasd aan. 'Allebei?'

'Zij is bijna de stad uit gejaagd en jij hebt de kans laten lopen om iemand te ontmoeten die je kinderen kon geven. Als je je daarbij neerlegt, kun je net zo goed met haar trouwen, Jeremiah.'

Hij glimlachte vriendelijk. 'Ik zal het aan haar doorgeven.' Hannah bromde iets en pakte haar sjaal, die over een stoel hing. Jeremiah zou eerst een bad nemen en zich scheren voordat hij naar de mijn ging en een kop sterke, zwarte koffie zou hem goed doen. Het was een lange nacht geweest bij John Harte voordat diens familie hem kwam troosten. 'Dat is waar ook, Hannah, John was je dankbaar voor het eten. Ik heb hem gedwongen te ontbijten.'

'Heeft hij nog geslapen?' Jeremiah schudde zijn hoofd. Natuurlijk niet. 'Jij dus ook niet,' constateerde ze.

'Dat hindert niet, ik haal het vanavond wel in.'

Ze grinnikte ondeugend, draaide zich in de deuropening om en zei: 'Dat pleit niet voor Mary Ellen, vind je niet?' Hij lachte en de oude vrouw trok de deur achter zich dicht.

2

's Zaterdags was het spookachtig stil in en om de mijn, en dat vond Jeremiah prettig. Het geluid van stemmen, schrille fluittonen en het gebulder van het vuur in de ovens ontbrak. Die ochtend in maart zaten de twee bewakers koffie te drinken toen Jeremiah van Big Joe sprong, het paard op zijn vaste plaats vastbond en naar zijn kantoor liep. De papieren die hij moest doorlezen lagen al te wachten: contracten voor het kwikzilver dat ze produceerden en de plannen voor nog vier huisjes voor zijn personeel. De Thurston-mijn leek al net een stadje, met zeven grote huizen voor mannen alleen en daarachter huisjes voor mannen die hun gezin bij zich hadden. Voor de gezinnen was het er eigenlijk geen pretje, maar Jeremiah begreep dat ze bij elkaar wilden zijn. Hij had lang geleden besloten dat dit moest kunnen en de mannen waren hem er dankbaar voor. En nu bekeek hij de bouwplannen voor nog meer huisjes. Het mijn-complex groeide met de dag, net als de productie van de mijn zelf. Hij was tevreden over de contracten, vooral over dat met Orville Beauchamp uit Atlanta voor negenhonderd flessen, wat hem vijftigduizend dollar zou opleveren. Beauchamp zou er het grootste deel van het Zuiden mee bevoorraden. Hij was een slimme zakenman, dat zag Jeremiah aan het contract. Hij vertegenwoordigde een groep van zeven zakenlieden en was blijkbaar hun woordvoerder. De transactie was zo belangrijk dat Jeremiah de volgende week naar Atlanta zou reizen om de mannen te ontmoeten en het contract in hun aanwezigheid te ondertekenen.

Om twaalf uur keek Jeremiah op zijn zakhorloge, stond op en rekte zich uit. Hij was nog niet klaar met zijn werk, maar de zware nacht had hem uitgeput en hij verlangde naar Mary Ellen. Hij had behoefte aan haar warmte en haar troost. Hij moest steeds weer aan John Harte denken, die zijn hele gezin had verloren. Zijn verdriet om de man liet hem niet los en zijn verlangen naar Mary Ellen werd steeds groter. Even na twaalven verliet hij zijn kantoor en liep naar Big Joe.

'Morgen, meneer Thurston.' Een van de bewakers zwaaide naar hem en een eindje de heuvel op, achter de huisjes, zag hij kinderen spelen. Meteen dacht hij weer aan de griepepidemie in de Harte-mijn, en hij bad dat deze kinderen gezond zouden blijven.

'Morgen, Tom.' In zijn drie mijnen werkten inmiddels ongeveer vijfhonderd man, maar hij kende nog een heleboel namen. Hij besteedde het grootste deel van zijn tijd aan zijn eerste mijn, de Thurston-mijn, maar hij inspecteerde de andere regelmatig en wist dat zijn opzichters bijzonder bekwame mannen waren. Wanneer er ergens iets mis dreigde te gaan, ging hij er meteen naartoe en als er een ongeluk was gebeurd of de mijn vol water was gestroomd, zoals elke winter gebeurde, bleef hij er soms dagen.

'Het ziet ernaar uit dat het voorjaar is begonnen.'

'Inderdaad.' Jeremiah glimlachte. Het had twee maanden achtereen geregend en het water in de mijnen stond afschuwelijk hoog. In een van de mijnen hadden ze elf man verloren, in de andere zeven en in deze mijn drie. Het was een slechte winter geweest, maar nu was die voorbij en de zon scheen helder.

Jeremiah voelde de warmte in zijn rug toen hij op de oude Joe via de Silveradoweg naar Calistoga reed. Het laatste stuk gaf hij het paard de sporen en met de wind door zijn baard en haren vloog hij naar Mary Ellen.

In de hoofdstraat van Calistoga wandelden groepjes vrouwen met kanten parasols. De vrouwen die uit San Francisco waren gekomen om te kuren waren gemakkelijk te herkennen. In tegenstelling tot de eenvoudig geklede inwoonsters van het slaperige stadje droegen zij mooie zijden jurken met een opvallende queue en hoeden met bonte veren. Jeremiah moest er altijd om glimlachen en hij trok meteen hun aandacht wanneer hij met zijn zwarte haardos op zijn witte hengst voorbijreed. Als hij een ondeugende bui had, tikte hij tegen zijn hoed en maakte met twinkelende ogen vanuit het zadel een buiging. Die dag viel zijn oog op een bijzonder knappe vrouw met roodachtig haar en een donkergroene jurk aan die de kleur had van de bomen op de heuvels. Maar ze deed hem alleen maar denken aan de reden voor zijn komst naar Calistoga, dus hij spoorde zijn paard nog eens aan en even later stond hij voor het kleine, maar keurige huis van Mary Ellen in Third Street, in een eenvoudige wijk van het stadje.

De zwavellucht van de bronnen was er sterk, maar zij was eraan gewend en Jeremiah inmiddels ook. Toen hij Big Joe achter het huis vastbond en haastig de treden naar de achterdeur nam, dacht hij niet meer aan de bronnen, de zwavel of zelfs zijn mijnen. Hij wist dat Mary Ellen hem verwachtte en zijn hart klopte sneller toen hij meteen doorliep naar binnen. Wat hij ook voor deze vrouw voelde, in elk geval had ze nog steeds dezelfde magische aantrekkingskracht voor hem als bij hun eerste ontmoeting. Ze wekte een wellust bij hem op die hem de adem benam, iets wat geen andere vrouw ooit had gedaan. Maar wanneer hij niet bij haar was, miste hij haar eigenlijk niet en dat was de reden waarom hij nooit serieus van plan was geweest zijn vrijgezellenbestaan op te geven. Wanneer hij echter voelde dat ze vlakbij was, zoals nu, dan verscherpten al zijn zintuigen zich uit verlangen naar haar.

'Mary Ellen?' Hij opende de deur van de kleine zitkamer aan de voorkant, waar ze 's zaterdagsmiddags soms op hem zat te wachten. Dan had ze 's ochtends de kinderen naar haar moeder gebracht en na haar terugkeer een bad genomen, haar haren gekruld en een mooie jurk voor hem aangetrokken. Omdat ze elkaar maar eens per week zagen - of minder vaak als er iets was gebeurd in de mijn of als hij op reis was - had hun samenzijn iets van een huwelijksreis. Mary Ellen vond het afschuwelijk als hij weg was; elk uur van de dag keek ze uit naar het weekend en tot haar verbazing was ze steeds meer op hem gaan rekenen. Maar ze wist zeker dat hem dat niet opgevallen was. Hij was zich te bewust van hun lichamelijke aantrekkingskracht om te merken dat ze zich steeds minder onafhankelijk opstelde. Hij kwam graag bij haar in Calistoga en voelde zich in haar eenvoudige huisje helemaal op zijn gemak, maar hij had haar nog nooit gevraagd bij hem in St. Helena te komen. Ze had zijn huis slechts één keer gezien. 'Weet je zeker dat hij niet getrouwd is?' had haar moeder in het begin een paar keer gevraagd, maar iedereen wist dat Jeremiah Thurston nooit getrouwd was geweest, en 'hij zal ook nooit trouwen', had haar moeder in de eerste jaren van hun verhouding vaak nors gezegd. Nu mopperde ze niet meer, want wat viel er na zeven jaar van zaterdagnachten nog te zeggen? Ze paste zonder commentaar op de kinderen, van wie de oudste veertien was - bijna even oud als Mary Ellen toen ze trouwde. Haar kleinzoon was twaalf en de jongste kleindochter negen. Vooral de jongste was dol op Jeremiah, maar ze was verstandig genoeg om dat niet tegen oma te zeggen.

'Mary Ellen?' riep Jeremiah naar boven. Het was vreemd dat ze niet beneden zat te wachten. Langzaam liep hij de trap op naar de drie slaapkamertjes: een voor haarzelf, een voor haar dochters en een voor haar zoon. Samen waren ze kleiner dan één vertrek in het huis van Jeremiah, maar daar voelde hij zich niet langer schuldig over. Mary Ellen was er trots op dat ze zichzelf en haar gezin kon onderhouden en ze was absoluut niet ongelukkig in haar huisje. Het beviel haar goed, waarschijnlijk beter dan zijn huis zou doen. Haar huis had meer warmte, vond Jeremiah; het zijne was altijd een grote, lege kast gebleven. Hij gebruikte slechts enkele kamers, terwijl het was gebouwd voor kinderen, gelach en lawaai. In plaats daarvan heerste er al bijna twintig jaar stilte, anders dan in dit huis, waarin werd geleefd en gezorgd, en waar vingertjes de roze muren hadden besmeurd en de vlekken niet eens meer opvielen.

Jeremiah liep met zware stappen naar boven, en hij meende rozen te ruiken toen hij op de deur van haar slaapkamer klopte. Hij hoorde haar neuriën; heel even had hij zich afgevraagd of ze voor het eerst in zeven jaar niet thuis was. Maar gelukkig was ze er wel, want hij had haar meer nodig dan ooit. Zacht klopte hij nog een keer en hij voelde zich net een jongen. Dat effect had ze op hem.

'Mary Ellen?' Zijn stem klonk zacht, bijna als een liefkozing.

'Kom binnen! Ik ben in...' Mijn slaapkamer, had ze willen zeggen, maar hij stond al voor haar. Met zijn breedgeschouderde lichaam leek hij de hele kamer te vullen en toen ze naar hem opkeek, leek haar hart stil te staan. Haar huid was zo roomblank als de rozen naast haar bed en haar haren glansden koperkleurig in het zonlicht dat door het raam naar binnen viel. Ze was bezig een kanten jurk over haar kanten korset te laten glijden - het korset sloot met roze linten, net als haar kniebroek. Ze zag eruit als een meisje en terwijl hij haar aanstaarde, bloosde ze donkerrood, draaide zich om en begon onhandig de jurk over haar schouders te trekken. Anders zat ze altijd klaar wanneer hij kwam, maar ze was opgehouden doordat ze verse rozen voor haar slaapkamer wilde afsnijden. 'Ik ben bijna... Ik moet alleen nog... Hè, verdorie, ik kan dit...' Als een jong meisje worstelde ze met de kanten plooien en hij liep naar haar toe en begon de jurk voorzichtig omlaag te trekken. Maar halverwege bedacht hij zich en trok hij hem weer omhoog, over het zijdeachtige, koperrode haar en haar hoofd. Hij gooide de jurk op het bed, drukte zijn lippen op de hare en trok haar naar zich toe. Het verbaasde hem dat hij elke keer weer zo sterk naar haar verlangde, naar de smaak van haar romige huid en de rozengeur van haar haren. Alles van haar rook altijd naar rozen en ze gaf hem steeds opnieuw het gevoel dat haar leven alleen om hem draaide. De kinderen en de strijd om de eindjes aan elkaar te knopen verdwenen naar de achtergrond wanneer ze in zijn armen lag, elke week weer, en wanneer ze in de ogen keek van de man van wie ze hield. De man die nooit leek te begrijpen hoeveel ze van hem hield. Maar ze kende hem door en door en wist dat hij behoefte had aan zijn eigen, ongebonden leven en dat zijn mijnen en zijn wijngaarden genoeg voor hem waren. Hij wilde geen doorsneeleven met een doorsneevrouw en drie kinderen die niet van hem waren. Daar had hij het te druk voor; hij had al zijn tijd nodig voor zijn bedrijf, dat hij nog steeds aan het uitbreiden was. Ze respecteerde hem en hield genoeg van hem om niet te vragen om iets wat hij niet wilde geven. In plaats daarvan nam ze wat hij haar één nacht per week gaf, in een soort overgave die ze nooit zouden delen als ze hun dagelijks leven deelden en die hun hartstocht steeds weer deed oplaaien. Soms vroeg ze zich af of het anders zou zijn gelopen als ze zijn kind had gekregen, maar het had geen zin daar verder over na te denken. Ze kon geen kinderen meer krijgen, de dokter had gezegd dat het al te gevaarlijk was om daar zelfs maar aan te denken. En Jeremiah leek geen kinderen te willen, hij had er tenminste nog nooit iets over gezegd, ook al was hij altijd vriendelijk tegen haar kinderen wanneer hij ze zag. Maar hij kwam niet voor haar kinderen, hij kwam voor wat nu in zijn armen lag en hem bijna bedwelmde: de vrouw met de naar rozen geurende huid, zo delicaat als perkament, en de groene ogen, die schitterden als smaragden toen hij haar voorzichtig op het bed legde en het roze korset losmaakte. Onder zijn behendige vingers viel het verbazingwekkend gemakkelijk open, en de kniebroek gleed van haar lange, elegante benen tot ze naakt en glanzend voor hem lag. Hier kwam hij voor: om haar met zijn ogen, zijn handen en zijn tong te verslinden tot ze hijgend onder hem lag en smeekte dat hij haar zou nemen. En vandaag verlangde hij hartstochtelijker naar haar dan ooit; het leek alsof hij niet genoeg van haar kon krijgen, of hij de bedwelmende geur van haar haren en haar lichaam en haar parfum niet diep genoeg kon inademen. Hij wilde de herinnering wegduwen aan zijn lang geleden gestorven verloofde en aan de droevige nacht bij John Harte, en daar moest Mary Ellen hem bij helpen. Ze wist intuïtief dat hij een moeilijke week achter de rug had, ook al wist ze niet wat er was gebeurd, en zoals altijd deed ze haar best om hem zoveel mogelijk te geven om de leegte die ze in hem vermoedde te vullen. Ze was niet het soort vrouw dat haar gedachten gemakkelijk kon verwoorden, maar ze voelde zijn stemmingen haarscherp aan. Slaperig en voldaan lag ze in zijn armen en legde zacht haar hand tegen zijn baard. 'Is er iets, Jeremiah?'

Hij glimlachte omdat ze hem zo goed kende. 'Nu niet meer, dankzij jou. Je bent erg goed voor me, Mary Ellen.'

Zijn woorden maakten haar gelukkig, want hij begreep blijkbaar wat ze hem had willen geven. 'Is er dan iets gebeurd?'

Hij gaf niet direct antwoord. De emoties van de afgelopen nacht waren op de een of andere manier verweven met zijn gevoelens voor Jennie, ook al dateerden die van heel lang geleden en vond hij het vreemd dat ze weer naar boven waren gekomen. Maar het had geleken of hij achttien jaar terug was gegaan in de tijd. 'Ik heb een zware nacht achter de rug. Ik ben bij John Harte geweest.'

Ze keek hem verbaasd aan en kwam op een elleboog half overeind. 'Ik dacht dat jullie niet met elkaar omgingen.'

'Ik ben gisteravond naar hem toe gegaan. Hij heeft zijn vrouw en zijn dochter verloren...' Hij aarzelde en sloot zijn ogen toen hij aan het gezicht van de jonge Barnaby dacht, wiens ogen hij had gesloten. '... en toen ik er was, overleed zijn zoon.' Opeens gleed er een traan over zijn wang, en Mary Ellen legde zacht haar vinger erop en sloeg vervolgens haar armen om hem heen. Hij was een grote, sterke kerel, maar tegelijkertijd een zachtaardig mens. Door de traan, en de huilbui die volgde, werd haar liefde voor hem nog sterker. 'Hij was nog maar zo klein...' Hij snikte om het kind van wie hij de ogen had gesloten en drukte Mary Ellen tegen zich aan, beschaamd omdat hij zich niet langer kon beheersen. Het leek wel of er diep vanbinnen een dam was doorgebroken. 'Die arme jongen heeft in één dag zijn hele gezin verloren.' Uiteindelijk droogde de tranenvloed op en hij ging rechtop zitten en keek Mary Ellen aan.

'Het was aardig van je dat je naar hem toe bent gegaan, Jeremiah. Dat had je niet hoeven doen.'

'Ik wist hoe hij zich voelde.' Hannah had haar een keer over Jennie verteld. Hannah kende haar al sinds ze klein was en ze ontmoetten elkaar geregeld op de markt in Calistoga en dan maakten ze een praatje. Maar Jeremiah had Jennies naam nooit genoemd. 'Zoiets is mij ook een keer overkomen.'

'Dat weet ik.' Haar stem was zo zacht als de rozenblaadjes naast haar bed.

'Dat dacht ik wel.' Hij glimlachte en veegde zijn wangen droog. 'Het spijt me...' Hij schaamde zich een beetje, maar hij voelde zich opeens een stuk beter. Ze was goed voor hem en had hem geholpen. 'De arme kerel, hij gaat een moeilijke tijd tegemoet.'

'Hij redt het wel.'

Jeremiah knikte en keek haar vragend aan. 'Ken je hem dan?' Ze schudde haar hoofd. 'Ik heb hem weleens gezien, maar we hebben nooit een woord gewisseld. Ze zeggen dat hij zo koppig is als een ezel en tweemaal zo vals kan zijn. Dat soort mannen gaat niet zo gauw kapot, wat ze ook overkomt.'

'Ik geloof niet dat hij vals is, alleen nog erg jong. En hij wil onmiddellijk zijn zin krijgen.' Jeremiah glimlachte. 'Ik zou niet voor hem willen werken, maar ik heb bewondering voor wat hij al heeft gepresteerd.'

Mary Ellen haalde haar schouders op. John Harte liet haar koud, Jeremiah Thurston was degene die haar interesseerde. 'En ik heb bewondering voor jou.' Ze schoof dichter naar hem toe.

'Ik snap niet waarom. Ik ben de koppige ezel over wie je het net had.'

'Maar je bent mijn ezel en ik hou van je.' Ze hield ervan dit soort dingen te zeggen, niet alleen voor hem, maar ook om zichzelf gerust te stellen. Hij was nooit helemaal van haar en dat wist ze, maar eenmaal in de week mocht ze doen alsof hij dat wel was en daar nam ze genoegen mee. Niet dat ze veel keus had. Hij had haar één keer gevraagd met hem te trouwen, maar toen had ze dat niet gewild en nu was het te laat. Hij vond het genoeg één nacht in de week bij haar door te brengen. Nu Jake dood was en dus niet meer terug zou komen, zou ze dolgraag met Jeremiah trouwen, maar ze wist dat hij zijn aanzoek niet zou herhalen. Hij wilde geen huwelijk meer en zij had de hoop allang opgegeven. Ze was dom geweest dat ze zijn aanzoek niet aangenomen had, maar toen had ze nog gedacht dat Jake ooit terug zou komen, de dronkenlap...

'Waar denk je aan? Je kijkt boos.' Hij keek haar onderzoekend aan.

Ze lachte om zijn opmerkzaamheid; niets ontging hem. 'Het doet er niet toe.'

'Ben je boos op mij?' Ze glimlachte teder en schudde vlug haar hoofd. Hij gaf haar zelden een reden om boos op hem te worden, anders dan Jake. Dat was een rotzak geweest. Maar Jake was dood en ze had vijftien jaar van haar leven aan hem verspild, de laatste vijf door te wachten op zijn terugkeer, terwijl later was gebleken dat hij samenwoonde met een vrouw in Ohio. Dat had ze gehoord van de vrouw zelf, die haar na zijn dood was komen opzoeken. Ze had zelfs twee zoontjes van hem. Mary Ellen had zichzelf een sukkel gevonden; ze had Jeremiah op een afstand gehouden in de hoop dat haar man bij haar terug zou komen. Haar man! Wat een mop.

'Ik ben nooit boos op jou, domoor. Je doet nooit iets waar ik boos om word.' Dat was waar. Hij was een fantastische man en hij was altijd goed voor haar. Bijna te goed. Hij was gul, beleefd en attent, maar nu was hij degene die haar op een afstand hield en er bestond geen hoop voor de toekomst. Ze had alleen vandaag, en de volgende week, en de zeven jaar die achter hen lagen. Maar daar werd ze niet boos om, alleen soms verdrietig. Ze keek altijd uit naar de volgende week.

'Ik moet binnenkort op reis.' Dat vertelde hij haar altijd van tevoren, zo was hij. Een zorgzame, fatsoenlijke man.

'Waar ga je nu weer naartoe?'

'Naar het zuiden, Atlanta.' Hij ging vaak naar New York en het jaar daarvoor was hij een keer naar Charleston, South Carolina, geweest. Maar hij vroeg haar nooit mee. Zaken waren zaken, en daar had zij niets mee te maken. 'Ik blijf niet lang weg. Alleen de reis heen en terug, met een paar dagen ertussenin om mijn zaken af te handelen. Misschien een week of twee.'

Hij drukte zijn gezicht in haar hals en gaf haar een kus. 'Zul je me missen?'

'Wat denk je?' Haar stem klonk schor van begeerte en ze gleden weer onder de dekens.

'Ik denk dat ik niet goed wijs ben om ergens anders naartoe te gaan, dat denk ik.' En dat bewees hij haar opnieuw, terwijl ze in zijn armen kronkelde van genot. Haar kreten van extase zouden in de hele straat zijn gehoord als hij niet eerst zorgvuldig het raam had gesloten. Hij wist hoe ze net als hij van hun zaterdagavonden genoot.

De volgende morgen voelde hij zich een ander mens. Ze maakte een ontbijt voor hem klaar van gebakken worstjes, eieren, een biefstukje en maïsbrood, op het oude fornuis in haar keuken. De vorige winter had hij een nieuw fornuis voor haar willen kopen, maar ze had volgehouden dat ze dat niet nodig had. Ze was absoluut niet inhalig, ook al vond haar moeder dat weleens jammer. Haar moeder hield haar regelmatig voor dat Jeremiah een van de rijkste mannen van de staat was en dat ze niet zo'n uilskuiken moest zijn. Maar daar trok ze zich niets van aan. Ze had alles wat ze wilde hebben, nou ja, bijna... In elk geval eens per week, en dat was beter dan elke dag met een man die minder waard was. Ze had niets te klagen en ze kon doen en laten wat ze wilde. Jeremiah vroeg nooit wat ze de rest van de week deed. Ze ging al jaren niet meer met andere mannen om, maar dat was haar eigen keus. Als ze iemand anders had ontmoet die haar serieus het hof maakte, had ze voor hém kunnen kiezen. Jeremiah lette erop dat hij geen eisen stelde.

'Wanneer ga je weg?' Ze nam een hap van haar eigen maïsbrood en keek hem aan. Hij had prachtige blauwe ogen en als hij haar aankeek, smolt ze vanbinnen.

'Over een paar dagen.' Hij glimlachte, weer helemaal zichzelf. Nadat ze urenlang de liefde hadden bedreven, had hij uitstekend geslapen. 'Ik zal je meteen waarschuwen als ik terug ben.'

'Pas maar op dat je in Atlanta niét de vrouw van je dromen ontmoet.'

'Waarom zou ik?' Lachend pakte hij zijn beker koffie. 'Hoe kun je na vannacht zoiets zeggen?'

Ze glimlachte tevreden. 'Nou ja, je weet nooit.'

'Doe niet zo mal.' Hij leunde naar voren en kuste de punt van haar neus, en toen zij ook naar voren leunde, zag hij haar verleidelijke borsten. Ze droeg de roze satijnen ochtendjas die hij had meegebracht van zijn vorige reis naar Europa, naar de Franse wijngaarden. Hij liet zijn hand tussen haar borsten glijden en voelde hun uitnodigende warmte. Er ging een rilling door zijn lichaam die hij niet kon weerstaan, dus hij zette zijn beker neer en liep naar haar toe. 'Wat zei je, Mary Ellen?' fluisterde hij schor, en hij tilde haar op en liep met zijn onweerstaanbare vrachtje naar de trap.

'Ik zei: ga niet weg...' Hij drukte zijn lippen op de hare en legde haar even later weer op haar bed en schoof de satijnen jas opzij. Hij kon nauwelijks voelen waar het satijn eindigde en haar lichaam begon, zo zacht voelde ze aan. Hij drukte zijn lichaam op het hare en drong bij haar binnen, en opnieuw lieten ze zich meevoeren met hun genot. Pas toen de avondschemering viel, reed hij moe maar gelukkig naar huis. Mary Ellen Browne had hem goed gedaan en de droefenis van de vorige nacht was bijna vergeten toen hij zijn paard naar de stal in St. Helena bracht. Toen hij zijn huis inliep, had hij nauwelijks genoeg kracht meer om zich uit te kleden en terwijl hij dat deed, rook hij haar rozenparfum op zijn eigen lichaam. Glimlachend en denkend aan Mary Ellen viel hij in slaap.

3

'Denk eraan dat je je netjes gedraagt op reis!' Hannah keek hem fel aan en stak, alsof hij nog een jongen was, een vermanende vinger op, en hij lachte.

'Je lijkt Mary Ellen wel.'

'Misschien kennen we je allebei maar al te goed.'

'Rustig maar, ik zal me heus netjes gedragen.' Met een vermoeid gezicht gaf hij haar een kneepje in haar wang. Hij had een akelige week achter de rug, dat wist ze. Hij was naar de begrafenis van de vrouw en kinderen van John Harte geweest en nu waren er in zijn eigen mijnen ook een paar gevallen van de gevreesde influenza. Maar er was nog niemand aan gestorven, en Jeremiah maande iedereen aan om direct wanneer de eerste tekenen van de ziekte zich voordeden naar de dokter te gaan. Hij had zijn reis naar Atlanta liever uitgesteld, maar dat ging niet. Orville Beauchamp had er in zijn antwoord op het telegram dat Jeremiah hem had gestuurd op gestaan dat hij meteen moest komen, anders ging de koop niet door. Jeremiah was in de verleiding gekomen te weigeren en het contract door te spelen naar John Harte, maar John was nu niet in staat om zaken te doen of op reis te gaan. Dus Jeremiah had besloten toch maar de trein naar het Zuiden te nemen, ook al had hij er absoluut geen zin in. Er was nog steeds iets aan die man in Georgia dat hem kriegelig maakte, ook al zou het contract hem geen windeieren leggen.

Voordat hij de deur uitging, boog hij zich voorover en gaf Hannah een kus op haar hoofd. Hij keek de gezellige keuken nog eens rond, pakte zijn leren reistas in zijn ene hand en zijn versleten, zwarte leren aktetas in zijn andere en klemde zijn sigaar wat steviger tussen zijn tanden, met samengeknepen ogen tegen de rook. Met zijn grote zwarte hoed diep over zijn ogen getrokken had hij bijna iets boosaardigs toen hij naar het wachtende rijtuig liep, zijn tassen erin zette en naast de jonge koetsier op de bok klom, van wie hij meteen de teugels overnam.

'Morgen, meneer.'

'Morgen, jongen.' Hij blies een dikke rookwolk uit, gaf de paarden een tikje met de zweep en even later reden ze met flinke snelheid over de hoofdweg. Hij praatte niet tegen de jongen, want in gedachten was hij alweer bezig met de overeenkomst die hij zou sluiten in Atlanta. De jongen keek zo nu en dan geboeid naar de man naast zich, naar diens samengeknepen ogen met diepe rimpels, gefronste wenkbrauwen, elegante hoed, brede schouders en grote handen. De jongen vond dat hij er te schoon uitzag om ooit mijnwerker te zijn geweest, maar dat werd wel gezegd. Hij kon zich niet voorstellen dat deze indrukwekkende, forse kerel zich ooit door een mijnschacht had gewrongen.

Ze waren al halverwege de weg naar Napa toen Jeremiah zijn hoofd naar de jongen toe draaide en vroeg: 'Hoe oud ben je, jongen?'

'Veertien.' De jongen vond het geweldig om naast Jeremiah te zitten en genoot van de geur van de sigaar, die hij sterk en mannelijk vond. 'Nou ja, in mei word ik veertien.'

'Werk je hard in de mijn?'

'Ja, meneer.' De stem van de jongen trilde een beetje, maar Jeremiah had niet de bedoeling hem te controleren. Hij dacht terug aan zijn eigen leven toen hij veertien was.

'Op jouw leeftijd werkte ik ook in de mijnen. Het is hard werken voor een jongen, voor iedereen eigenlijk. Doe je het graag?' De jongen wachtte met antwoorden en besloot opeens eerlijk te zijn. Hij vertrouwde de grote man met de sigaar, die een vriendelijke indruk maakte. 'Nee, meneer, helemaal niet. Het is vies werk en ik wil later iets anders doen.'

'Wat dan?' Jeremiah mocht de eerlijke jongen wel.

'Schoon werk, misschien bij een bank. Mijn vader zegt dat alleen slappelingen bij een bank werken, maar ik denk dat het ook wel iets voor mij is. Ik ben goed met cijfers, ik kan sneller hoofdrekenen dan de meesten de getallen kunnen opschrijven.'

'O ja?' Jeremiah hield zijn gezicht in de plooi, maar hij keek geamuseerd. De ernst van de jongen sprak hem aan. 'Zou je me een keer op een zaterdagmorgen willen helpen?'

'U helpen?' De jongen keek hem verbijsterd aan. 'Natuurlijk, meneer!'

'Ik ben 's zaterdags tot het middaguur op kantoor, omdat het dan rustig is. Wanneer ik terug ben, moet je op een zaterdagmorgen bij me komen, dan kun je me helpen met berekeningen en de boekhouding. Ik reken minder snel dan jij.' Jeremiah lachte, omdat de jongen hem met grote, donkere ogen aanstaarde. 'Wat vind je daarvan?'

'Geweldig! Geweldig!' De jongen sprong bijna op neer op de bank en kalmeerde plotseling toen hem te binnen schoot dat hij zich meer als een man moest gedragen. Dat vond Jeremiah ook vermakelijk. Hij mocht deze jongen wel. Hij hield eigenlijk best van kinderen, en kinderen vonden hem een aardige man. Terwijl hij de paarden aanspoorde dacht hij opeens aan de kinderen van Mary Ellen. Ze/waren vriendelijk en goed opgevoed. Mary Ellen had een zware taak, dat wist hij, en toch weigerde ze elke hulp. Wat de kinderen betrof, had hij nooit aangeboden te helpen. Hij ontmoette ze alleen wanneer ze af en toe op een zondagmiddag met zijn allen gingen picknicken en ze er op hun paasbest uitzagen. Hij had nooit meegeholpen als ze ziek waren, problemen hadden op school, straf of extra aandacht nodig hadden. Hij vroeg zich af of hij wat de kinderen betrof tekort was geschoten, maar ze leek niet meer van hem te verwachten. Ze was tevreden met wat ze kreeg: zijn lichaam in verrukking verstrengeld met het hare, twee dagen per week in haar huisje in Calistoga. Plotseling, alsof hij bang was dat zijn gedachten leesbaar waren, wierp hij een blik op de jongen naast zich.

'Vind je meisjes leuk, jongen?' Hij wist niet hoe de jongen heette en wilde er niet naar vragen. Hij hoefde het eigenlijk ook niet te weten, want hij wist wie de jongen was. Zijn vader was een van de betrouwbaarste mannen in de mijn; in het gezin waren nog negen andere kinderen, voor het merendeel meisjes, herinnerde Jeremiah zich. Deze jongen was de jongste van de drie die in de Thurston-mijn werkten.

De jongen haalde zijn schouders op. 'De meeste meisjes zijn dom. Ik heb zeven zusjes en die zijn allemaal oliedom.' Jeremiah lachte.

'Niet alle vrouwen zijn dom. Een heleboel vrouwen zijn veel minder dom dan we denken, neem dat maar van mij aan, jongen. Een heleboel!' Hij lachte nog harder en trok flink aan zijn sigaar. Hannah en Mary Ellen waren absoluut niet dom, en de meeste andere vrouwen die hij kende ook niet. Alleen konden ze goed verbergen hoe intelligent ze waren. Hij vond dat wel leuk in een vrouw, als ze deed alsof ze hulpeloos en absoluut niet wereldwijs was, terwijl ze een messcherp brein had. Hij vond het vermakelijk het spelletje mee te spelen. Plotseling kwam het bij hem op dat dat misschien de reden was waarom hij nooit met Mary Ellen had willen trouwen. Ze speelde geen spelletjes. Ze was eerlijk en direct en liefdevol en bijzonder sensueel, maar niet mysterieus. Hij wist precies wat hij aan haar had en hoe intelligent ze was, maar dat was alles. Er viel niets te raden of te ontdekken, onder het kanten omhulsel hoefde niets veroverd te worden, en dat had hem juist altijd geboeid. Vooral de laatste paar jaar had hij belangstelling gekregen voor dingen die wat ingewikkelder waren, en hij vroeg zich af of dat betekende dat hij oud werd. Dat vond hij een vermakelijk idee en met een wijze glimlach zei hij tegen de jongen: 'Er bestaat niets mooiers dan een mooie vrouw, jongen' - hij lachte hardop - 'behalve misschien een glooiende heuvelhelling waarop wilde bloemen bloeien.' Daar reden ze net langs en de aanblik ontroerde hem. Hij had er een hekel aan hier weg te gaan; aan zijn leven, aan zijn ziel, zou een stukje ontbreken tot hij terugkwam. 'Hou je van het land, jongen?'

De jongen begreep niet wat hij bedoelde, maar hij besloot voorzichtig te zijn. Hij had al een keer zijn nek uitgestoken en hij wilde niet dat de belofte van de zaterdagochtend weer ingetrokken werd. 'Ja.' Maar Jeremiah hoorde aan de neutrale toon dat de jongen daar nog nooit over nagedacht had. Het land, de aarde... Hij wist nog precies hoe verrukt hij was geweest toen hij als jongen van veertien zijn vingers om een handje zand had gesloten en zijn vader had gezegd: 'Dat is van jou, jongen. Dit alles is van jou. Zorg er goed voor.' Hij hoorde het zijn vader nog zeggen. Zo eenvoudig was het begonnen. Het lapje grond was steeds groter en mooier geworden en nu was hij grootgrondbezitter in de vallei waarvan hij zoveel hield. Liefde voor het land was aangeboren, het was niet iets wat je kon leren. Hij vond het boeiend dat niet iedereen dit voelde, iets wat hij jaren geleden al had gemerkt. Vrouwen voelden het helemaal niet, ze begrepen die passie voor 'een berg zand' - zoals een vrouw ooit had gezegd - niet. Geen van hen, net als de jongen naast hem, maar dat stoorde hem niet. De jongen zou misschien ooit voor een bank werken en tevreden de rest van zijn leven bezig zijn met documenten en cijfers, en daar was niets mis mee. Maar Jeremiah zou het liefst zijn hele leven het land bebouwen, door zijn wijngaarden lopen, in zijn mijnen werken en 's avonds doodmoe, maar zielsgelukkig, thuiskomen. Hij had veel minder belangstelling voor het zakelijke gedeelte van zijn bedrijf dan voor de schoonheid van de natuur en de fysieke arbeid die nodig was om alles productief te maken.

Het liep tegen twaalven toen ze langs de boerderijen aan de rand van Napa reden en vervolgens langs de villa's in Pine Street en Coombs Street met hun mooie grasvelden en keurig gesnoeide bomen - grote, mooie huizen in de stijl van Jeremiahs eigen huis in St. Helena. Het verschil was dat Jeremiahs huis geen warmte uitstraalde; er woonde een vrijgezel en dat was te zien, ook aan de buitenkant, ondanks Hannah. Hij at en sliep er, maar zijn mijnen en zijn land waren belangrijker voor hem. Alleen de comfortabele keuken en de moestuin waren Hannahs domein. De huizen in Napa werden verzorgd door toegewijde huisvrouwen, die erop toezagen dat de kanten gordijnen schoon waren en de tuinen vol stonden met bloemen, en dat het op de bovenverdiepingen wemelde van de kinderen. Jeremiah keek graag naar die mooie huizen en hij kende veel van de bewoners, maar hij leidde een landelijker bestaan dan de mensen in Napa en zijn leven draaide om zijn ondernemingen, niet om gezelligheid. In Napa waren sociale contacten belangrijker dan in St. Helena.

Voordat hij naar het schip reed, hield hij halt bij de Bank van Napa in First Street om geld te halen voor de reis. Hij liet de jongen buiten wachten en even later kwam hij met een voldaan gezicht weer naar buiten, en keek op zijn zakhorloge. Ze moesten opschieten om de boot naar San Francisco te halen, en de jongen vond het prachtig dat hij mocht mennen terwijl Jeremiah enkele papieren doorkeek. Ze kwamen ruim op tijd aan en Jeremiah sprong van de bok en pakte zijn tassen. Hij glimlachte nog even naar de jongen en zei: 'Ik verwacht je de eerste zaterdag na mijn thuiskomst. Om negen uur.' Plotseling schoot hem te binnen hoe de jongen heette: Danny. 'Tot ziens, Dan. Pas goed op terwijl ik weg ben.' Hij dacht weer aan Barnaby Harte, die overleden was aan de influenza, en voelde een brok in zijn keel toen de jongen hem stralend aankeek. Vlug draaide hij zich om en ging aan boord van de stoomboot naar San Francisco. Zoals altijd wanneer hij naar de stad ging, had hij een hut geboekt. Hij ging meteen zitten en haalde een dik pak papier uit zijn aktetas. De overtocht duurde vijf uur en hij had meer dan genoeg te doen. De Zinfandel was een mooi schip; toen het wegvoer, keek Danny vanaf de kade vol belangstelling naar het schoepenrad.

Voor het avondeten kwam Jeremiah uit zijn hut en ging alleen aan een tafeltje zitten. Een vrouw die een kinderjuf en vier kinderen bij zich had, wierp hem verschillende malen vanaf de andere kant van de eetzaal een blik toe, maar hij deed net alsof hij het niet zag. Voordat ze de eetzaal verliet, keek ze hem nog één keer hooghartig aan, in verlegenheid gebracht omdat ze geen indruk op de grote, knappe man had gemaakt. Hij ging aan dek een sigaar roken en toen ze afmeerden, liet hij zijn blik over de lichtjes van San Francisco glijden. Hij dacht vaker aan Mary Ellen dan gewoonlijk wanneer hij niet bij haar was en toen hij van boord ging en in het rijtuig stapte naar het Palace Hotel, waar hij zoals altijd een suite had gereserveerd, voelde hij zich vreemd eenzaam. Soms bezocht hij een bordeel dat werd gerund door een vrouw die hij erg aardig vond, maar daar had hij deze keer geen zin in. In zijn suite ging hij voor het raam staan, keek over de stad en dacht aan de jaren die achter hem lagen. Sinds de nacht bij John Harte was hij in een weemoedige stemming, die hij zelfs nu nog niet kon afschudden, terwijl Napa, met al haar schoonheid en droefheid, voor zijn gevoel toch al heel ver weg lag.

Het hotel was pas elf jaar oud en bood alle comfort. Jeremiah kon niet slapen en besloot nog een rondje door de lobby te lopen. Het was er vol met chic geklede mensen en vrouwen met schitterende juwelen, die terugkeerden van een laat diner, een theaterbezoek of een ander uitje in de stad. Het was een feestelijk gezicht. Hij liep door naar buiten om een wandeling door Market Street te maken en ging toen terug naar zijn suite om te slapen. Hij had nog allerlei afspraken voordat hij op de trein naar Atlanta zou stappen en hij verheugde zich niet op de lange rit in een treinwagon. Hij verveelde zich in een trein, en met een wellustige glimlach vroeg hij zich af waarom het eigenlijk nooit bij hem opgekomen was Mary Ellen mee te nemen. Maar nee, dat was een dwaze gedachte, ze hoorde niet bij dit deel van zijn leven, net zomin als een andere vrouw. In zijn zakenleven was geen plaats voor vrouwen, in zijn privéleven trouwens ook niet. Of wel? Zonder het antwoord te vinden, viel hij in slaap, en de volgende morgen was hij de vraag vergeten. Met nog steeds een wat onbehaaglijk gevoel belde hij om een hotelbediende en bestelde een ontbijt. Het werd een halfuur later gebracht, samen met de jas die hij de vorige avond had meegegeven om te laten persen en glimmend gepoetste schoenen. Iedereen was het erover eens dat het Palace Hotel het beste hotel van het hele land was; Jeremiah wist dat geen hotel in Atlanta eraan kon tippen. Niet dat hem dat iets kon schelen, maar waar hij wel tegen opzag, waren de zes eindeloze dagen in de trein naar Georgia.

Omdat er geen aparte coupés beschikbaar waren, had hij een hele wagon voor zichzelf gereserveerd. Aan één kant was een buffet ingericht, er stond een bureau waaraan hij kon werken en 's avonds werd er een bed opgemaakt. Wanneer hij een treinreis maakte, voelde hij zich altijd net een dier in een kooi. Het eten dat onderweg op de stations werd ingekocht, was bijzonder onsmakelijk. Het enige voordeel was dat hij ongestoord kon werken, omdat hij zes dagen lang niemand had om mee te praten. Toen hij op de tweede dag het station van Elko, Nevada, opliep, had hij er al schoon genoeg van. Hij at snel een onverteerbaar middagmaal van alleen maar gebakken voedsel, net als de andere maaltijden onderweg. Plotseling viel zijn oog op een buitengewoon knappe vrouw. Ze leek halverwege de dertig te zijn en ze was klein en slank, met net zulk ravenzwart haar als hijzelf had. Ze had grote, violetblauwe ogen en een tere, roomblanke huid, en hij zag dat ze volgens de laatste mode was gekleed in een fluwelen mantelpak dat alleen uit Parijs kon komen. Hij kon zijn ogen niet van haar afhouden, en toen ze tegelijkertijd haastig het restaurant verlieten om de trein niet te missen, kon hij zichzelf niet beletten haar aan te spreken. Hij hield de deur voor haar open en ze glimlachte blozend, wat hij heel lief vond.

'Het is geen pretje, hè,' merkte hij op toen ze vlug naar de trein liepen.

'Het is vreselijk.' Ze lachte en hij hoorde aan haar accent dat ze een Engelse was. Aan haar linkerhand droeg ze een ring met een grote, fraai geslepen saffier, maar geen trouwring. Ze boeide hem zodanig dat hij die middag door de trein slenterde tot hij haar in de Pullman-wagon zag zitten, met een boek en een kopje thee. Ze keek hem verbaasd aan en hij keek glimlachend op haar neer, plotseling verlegen. Hij wist eigenlijk niet wat hij moest zeggen, maar hij had de hele middag aan haar gedacht en dat was ongewoon voor hem. Ze was een opvallende vrouw met een bijzondere aantrekkingskracht, die hij opnieuw voelde toen hij naast haar stond. Ze wees naar de lege plaats tegenover haar en vroeg: 'Wilt u niet even gaan zitten?'

'Stoor ik u niet?'

'Helemaal niet.'

Hij ging zitten en ze stelden zich aan elkaar voor. Ze heette Amelia Goodheart en hij kwam er algauw achter dat ze al vijf jaar weduwe was, dat ze op weg was naar haar dochter, die in het Zuiden woonde en die onlangs een baby had gekregen. Het was haar tweede kleinkind; haar eerste was een paar weken geleden geboren in San Francisco. Zijzelf woonde in New York. 'Jullie wonen wel ver van elkaar.' Hij zat er op zijn gemak bij en bewonderde haar glimlach en haar aparte ogen.

'Te ver, vind ik. Mijn twee oudste dochters zijn vorig jaar getrouwd, de andere drie kinderen wonen nog thuis.' Ze was veertig en een van de mooiste vrouwen die Jeremiah ooit had ontmoet, en terwijl de trein door het land denderde, lieten zijn ogen haar niet los. Pas toen het tijd was voor het avondeten kon hij het opbrengen op te staan, en in een opwelling nodigde hij haar uit samen met hem in de volgende stad waar ze zouden stoppen te dineren. Met haar arm door de zijne verlieten ze de trein en met haar naast zich kreeg hij een vreemd gevoel. Ze was het soort vrouw dat hij zou willen beschermen tegen alle kwaad en tegelijkertijd trots zou willen laten zien: 'Kijk eens, ze hoort bij mij!' Hij kon zich nauwelijks voorstellen dat ze zich zelfs maar een uur alleen kon redden, maar ze was geestig en hartelijk, en heel intelligent. Hij voelde zich weer bijna een schooljongen, bereid om alles voor haar te doen. Hij was op slag verliefd op haar geworden en na het eten vroeg hij haar mee naar zijn privérijtuig voor nog een kopje thee. Toen de trein verder reed, praatte ze op warme toon over haar man. Ze bekende dat ze volkomen van hem afhankelijk was geweest en dat ze nu eindelijk haar best deed om een eigen leven te leiden, bijvoorbeeld door haar twee oudsten te bezoeken. Het was haar eerste zelfstandige avontuur en ze genoot ervan en vroeg zich af waarom ze zoiets niet eerder had gedaan. Zelfs de ongemakken leken haar niet te deren. Ze vatte alles heel sportief op en Jeremiah keek naar haar en was ervan overtuigd dat ze de aantrekkelijkste vrouw was die hij ooit had ontmoet.

Voor het eerst sinds jaren was iemand erin geslaagd Mary Ellen Browne te overtreffen. En wat waren ze verschillend! De een was eenvoudig en flink, ervaren en sterk, de ander delicaat en gecompliceerd, elegant, evenwichtig en misschien zelfs sterker dan Mary Ellen. Beide vrouwen trokken hem aan, maar hij was vooral gefascineerd door Amelia. Ze zei dat ze alleen een dienstmeisje had meegebracht; een oudere nicht had mee zullen gaan, maar ze was ziek geworden en Amelia had besloten de reis toch te ondernemen. Ze wilde haar dochters zien.

'... en ik had eigenlijk helemaal geen behoefte aan een gezelschapsdame. Nicht Margaret had trouwens niet veel voor me kunnen doen.' Ze lachte en Jeremiah glimlachte. De violet-blauwe ogen hadden even een kwetsbare uitdrukking gekregen en hij voelde aandrang zijn armen om haar heen te slaan, maar dat durfde hij niet. In plaats daarvan praatten ze over Europa, Napa, zijn wijnen, zijn jeugd, haar kinderen en zijn werk. Hij had de hele nacht door kunnen praten, maar ten slotte, na middernacht, zag hij dat ze een geeuw probeerde te onderdrukken. Ze waren al bijna acht uur in elkaars gezelschap en toch zag hij ertegen op haar naar haar wagon te brengen en daar achter te laten.

'Kun je je redden?' vroeg hij bezorgd, en ze glimlachte.

'Dat zal best gaan. Met een warme glimlach voegde ze eraan toe: 'Ik heb een heerlijke middag gehad, dank je wel.' Ze gaf hem een hand en hij rook weer haar parfum. Hij had het in zijn eigen rijtuig geroken en toen hij daar terugkwam, rook hij het nog. Het was een exotische, kruidige geur met een vleugje frisheid, een heel sensuele geur. Haar parfum paste zo goed bij haar dat hij toen hij weer alleen was het gevoel had dat ze er nog was. Hij zou niets liever willen.

De nacht leek eindeloos te duren. Jeremiah wachtte op het ochtendgloren en dacht aan de elegante vrouw die hij had ontmoet en die in een andere wagon sliep. Het was al heel lang geleden dat hij zo onder de indruk was van een vrouw, en op het eerstvolgende station waar ze stopten stapte hij het perron op in de hoop haar daar ook een frisse neus te zien halen. Maar hij zag alleen enkele dienstmeisjes met hondjes en een paar mannen die hun benen strekten, en geen spoor van Amelia. Zo teleurgesteld als een kind ging hij terug naar zijn wagon. Omstreeks het middaguur liep hij langs de hele trein en zag haar eindelijk zitten, terwijl ze een boek las en een kopje thee dronk.

'Ha, ben je daar!' Het klonk alsof hij het tegen een weggelopen kind had en ze keek met een brede glimlach op.

'O, was je me kwijt?' Hij glimlachte tegen haar schalkse ogen. 'Inderdaad. Ik zoek je al de hele dag.'

'Ik heb alleen maar hier gezeten, hoor.' Hij verlangde ernaar hun gesprek te vervolgen en nam haar vlug mee naar zijn privé-rijtuig. Zonder aarzelen liep ze met hem mee en plotseling vroeg hij zich af of hij haar in verlegenheid bracht. Hij was per slot van rekening vrijgezel en je wist nooit wie er in de trein zat. Dit soort dingen kwam zelden bij hem op, maar hij wilde Amelia geen last bezorgen.

'Doe niet zo mal, Jeremiah, ik ben geen jong meisje meer.' Met een sierlijk handgebaar wuifde ze zijn bezorgdheid weg en het viel hem op dat ze nu een erg mooie smaragd droeg. Zou ze niet bang zijn haar juwelen in de trein te dragen? Maar die indruk maakte ze niet. Ze dacht aan prettiger dingen dan roddelpraat, juwelendieven of andere zaken waar vrouwen bang voor waren. Aan het eind van hun tweede dag samen was Jeremiah vervuld van een mateloze bewondering voor haar. Het speet hem bijna dat ze elkaar niet jaren geleden hadden ontmoet en dat zei hij ook. Dit ontroerde haar en ze keek hem met een warme blik aan.

'Wat lief om dat te zeggen.'

'Ik meen het oprecht. Ik heb nog nooit iemand zoals jij ontmoet. Je bent een fascinerende vrouw, Amelia.' Hij keek haar vol genegenheid aan. 'Je man was een bofferd.'

'Ik was de bofferd.' Haar stem was als een zomerbriesje en Jeremiah stak een hand naar haar uit. Terwijl het landschap langs hen heen gleed, keken ze in elkaars ogen en vergaten de rest van de wereld.

'Heb je nooit opnieuw willen trouwen?'

Ze schudde met een glimlachje haar hoofd. 'Eigenlijk niet. Ik ben tevreden met mijn leven zoals het is. Ik heb het druk met mijn kinderen, die me gelukkig maken en mijn leven inhoud geven. En mijn huis, en mijn vrienden...'

'Je zou meer kunnen hebben.' Ze glimlachten elkaar opnieuw toe en hij raakte weer haar hand aan. Ze had heel gracieuze handen, geen wonder dat haar man haar zulke mooie ringen had gegeven. Ze pasten bij haar, net als haar dure kleren. Terwijl hij naar haar keek, vroeg hij zich opeens af hoe het zou zijn met een vrouw als zij getrouwd te zijn. Hij probeerde zich voor te stellen dat ze bij hem in Napa woonde en op hem wachtte als hij thuiskwam uit de mijn.

'Waar zit je aan te denken?' Ze keek graag naar zijn ogen, waarachter een hele wereld lag.

'Aan Napa en mijn mijnen. Hoe het zou zijn als jij daar bij me was.'

Even keek ze verschrikt, maar toen glimlachte ze. 'Ik denk dat het een heel interessant leven zou zijn, nietwaar? Beslist heel anders dan in New York.' Ze kon zich er niets bij voorstellen. 'Zijn er bij jou in de buurt indianen?'

Hij lachte. 'Niet op de manier die je bedoelt, maar inderdaad, er zijn indianen. Maar ze leven niet meer in de wildernis en gedragen zich heel normaal.'

'Zonder geschreeuw en gejoel en geslinger met tomahawks?'

Ze keek teleurgesteld en hij schudde lachend zijn hoofd.

'Het spijt me voor je, maar zo is het.'

'Wat jammer, Jeremiah.'

'We vermaken ons op andere manieren.'

'Hoe dan?'

Hij dacht meteen aan zijn zaterdagavonden in Calistoga, maar onderdrukte de herinnering. 'San Francisco ligt maar zeven, acht uur reizen bij ons vandaan.'

'Kom je daar vaak?'

Hij schudde zijn hoofd. 'Eerlijk gezegd niet. Ik sta om vijf uur op, ontbijt om zes uur, ga daarna naar de mijn en kom bij zonsondergang weer thuis, en soms veel later. Ik werk ook op zaterdagmorgen' - hij aarzelde, maar niet lang - 'en 's zondags sta ik te popelen om 's maandags weer aan het werk te gaan.'

'Het klinkt als een vreselijk eenzaam leven, Jeremiah.' Ze keek hem meelevend aan en dat ontroerde hem. Zij hoefde zich toch niet verdrietig te voelen als hij te hard werkte en eenzaam was? 'Waarom ben je nooit getrouwd, Jeremiah?' vroeg ze op bezorgde toon.

'Te druk, denk ik. Ik heb één keer op het punt gestaan, bijna twintig jaar geleden.' Hij glimlachte zonder spijt. 'Misschien heeft het zo moeten zijn.'

'Wat een onzin! Niemand zou in z'n eentje oud moeten worden.' Maar dat zou zij ook doen, tenzij ze hertrouwde.

'Gaat het daarom, trouwen mensen daarom, om niet in hun eentje oud te worden?'

'Natuurlijk niet. Gezelschap. Vriendschap. Liefde. Iemand om mee te lachen en te praten en verdriet en pijn mee te delen. Iemand om van te houden en te verwennen en bij thuis te komen, en om mee naar buiten te gaan als het begint te sneeuwen...' Ze dacht aan de uitdrukking in de ogen van haar dochter, vol liefde voor haar man en haar pasgeboren zoontje, en keek Jeremiah recht aan. 'Ik denk niet dat je weet wat ik bedoel, maar je hebt veel gemist. Mijn kinderen zijn een bron van vreugde voor me. Het is nog niet te laat om daaraan te beginnen, Jeremiah. Wees dus niet zo dom. Ik weet zeker dat er genoeg vrouwen zijn die je dolgraag willen hebben. Kies er een uit, trouw met haar en geef haar kinderen voordat het te laat is. Ontzeg het jezelf niet.' Hij was verbaasd over haar dringende toon en het raakte hem diep dat ze het zo belangrijk vond.

'Je brengt me bijna aan het twijfelen over mijn leven tot nu toe.'

Hij glimlachte en leunde achterover op de bank van donkergroen fluweel. 'Misschien moet jij me maar redden en in de volgende stad die we aandoen met me trouwen. Wat denk je dat je kinderen daarvan zouden zeggen?'

Ze lachte en keek hem vrolijk aan. 'Dat ik stapelgek geworden ben, en daar zouden ze deze keer gelijk in hebben.'

'Echt waar?' Hij keek haar doordringend aan.

'Echt waar.'

'Zou het echt zo dwaas zijn, jij en ik?'

Ze voelde een rilling over haar rug gaan. Hij keek haar ernstig aan en ze wilde geen spelletje met hem spelen. Ze waren vreemden die elkaar in een trein hadden ontmoet en hoewel ze hem erg aantrekkelijk vond, had ze niet opeens haar verstand verloren. Ze had haar eigen leven en een huis in New York, en ze had drie kinderen thuis, twee volwassen dochters en twee schoonzoons met wie ze rekening moest houden.

'Plaag me niet met zo'n ernstige zaak, Jeremiah.' Haar stem klonk zo zacht als zijde, zo teder als een kus op de wang van een kind. 'Ik vind je erg aardig en ik wil ook na deze treinreis dat we vrienden blijven.'

'Ik ook. Trouw met me.' Hij had nog nooit zoiets idioots gezegd en het zou de meest impulsieve daad van zijn leven zijn. 'Dat kan ik niet doen.' Ze voelde dat ze eerst bleek, toen rood en toen weer bleek werd.

'Waarom niet?' Hij meende het, en dat maakte het nog erger. Ze schrok bijna van de blik in zijn ogen.

'Schei in 's hemelsnaam uit! Ik moet nog drie kinderen grootbrengen!' Het was een zwak verweer, maar ze kon zo gauw niets anders bedenken.

'Nou en? We kunnen ze meenemen naar St. Helena, daar worden ook andere kinderen grootgebracht. Het is een beschaafde plaats, ondanks de indianen.' Hij glimlachte. 'Dan bouwen we een school voor ze.'

'Jeremiah, hou op!' Ze sprong op. 'Hou op met die onzin! Ik mag je erg graag; je bent een van de meest bijzondere, interessante, aardige mannen die ik ooit heb ontmoet. Maar we kennen elkaar pas twee dagen! Je bent een vreemde voor me en ik voor jou. Je weet niet of ik drink, niet goed snik ben, gok, mensen bedrieg, mijn kinderen sla, misschien mijn man heb vermoord...' Er sloop een glimlachje in haar ogen en hij stak een hand naar haar uit, die ze pakte en licht kuste. 'Je bent een lieve man, maar wees dan ook lief en plaag me niet langer. Ik word volgend voorjaar eenenveertig, Jeremiah, ik ben te oud voor dit soort spelletjes. Ik ben op mijn zeventiende getrouwd en we zijn achttien jaar gelukkig geweest, maar ik ben geen jong meisje meer en ik kan je geen baby meer geven. Ik ben zelfs al grootmoeder, veel te oud om dwaas te zijn en met je mee te gaan naar Californië. Ik zou best willen, het klinkt geweldig, maar dat zeg ik nu, op dit moment. Over een paar dagen ben jij in Atlanta en ik in Savannah om mijn tweede kleinkind te zien. We moeten ons verstandig gedragen, jij en ik, voordat iemand eronder lijdt. In de eerste plaats wil ik niet dat jij eronder lijdt. Weet je wat ik je toewens? Een beeldschone jonge vrouw om mee te trouwen, een tiental kinderen en liefde zoals ik die twintig jaar heb gekend. Ik heb mijn liefde gehad, maar jij niet, en ik hoop dat je die gauw vindt.' Haar ogen schoten vol tranen en ze wendde haar hoofd af. Hij deed een stap naar haar toe en nam haar zonder een woord in zijn armen en drukte haar tegen zich aan. Toen hij met zijn lippen de hare zocht, stribbelde ze niet tegen. Ze kuste hem met alle hartstocht die ze had opgespaard en hij deed hetzelfde, tot ze ademloos weer gingen zitten.

'Je bent stapelgek, Jeremiah.' Maar dat leek ze niet erg te menen, en hij glimlachte.

'Nee. Ik ben van alles, maar dat niet.' Hij keek haar doordringend aan. 'Je bent de meest fantastische vrouw die ik ooit heb ontmoet. Ik hoop dat je dat beseft. Ik ben niet alleen maar een beetje verliefd op je geworden, het is geen avontuurtje. In drieënveertig jaar heb ik maar twee vrouwen ten huwelijk gevraagd en met jou zou ik, als jij dat ook zou willen, in de volgende stopplaats trouwen. En zal ik je eens wat zeggen? We zouden de rest van ons leven gelukkig zijn. Dat weet ik zo zeker als dat ik hier zit.' Het gekke was dat ze vermoedde dat hij gelijk had.

'Misschien heb je gelijk, misschien ook niet. Maar het lijkt me beter het niet te proberen.'

'Waarom niet?'

'Misschien ben ik niet zo moedig als jij. Ik heb je liever als vriend.' Maar na de manier waarop ze hem zojuist gekust had, geloofde hij haar niet. Om de toenemende spanning tussen hen te breken stond hij op en liep naar een walnotenhouten kastje waarin hij een tiental flessen van zijn eigen wijn had gezet.

'Wil je iets drinken? Ik heb mijn eigen wijn meegebracht.'

'Graag, Jeremiah.' Hij ontkurkte een fles en vulde twee glazen met een volle, rode wijn. Hij rook aan één glas, knikte goedkeurend en gaf haar het andere.

'Niemand ziet hier dat je dit drinkt.' Ergens anders in de trein zou ze geen wijn hebben gedronken, maar het zou haar goed doen en na het eerste slokje keek ze hem verbaasd aan. Opnieuw was ze onder de indruk, en toen ze het glas neerzette, zei ze een beetje spijtig: 'Ik wou dat ik je niet zo aardig vond.'

'Ik wou dat je me aardiger vond.' Ze lachten allebei en op het volgende station stapten ze uit om vlug iets te eten voordat ze hun reis voortzetten. Ze kochten een grote mand fruit en Jeremiah had van de vorige dag nog wat kaas over, en tot diep in de nacht dronken ze wijn en aten van de kaas en het fruit. Terwijl ze over alles en nog wat praatten, werden ze steeds vrolijker. Allebei wisten ze dat ze hun leven lang bevriend zouden blijven. Ze was de verstandigste vrouw die hij ooit had ontmoet, en de volgende paar dagen luisterde hij aandachtig naar alles wat ze zei. Ze dronken de wijn op, aten alle maaltijden samen, speelden kaartspelletjes, vertelden grappen en vertrouwden elkaar dingen toe die ze nooit met een ander hadden gedeeld. Toen ze Atlanta bereikten, wist Jeremiah dat hij echt van haar hield. Hij was bezeten van haar, maar hij wist ook dat ze nooit met hem zou trouwen, en hij begreep eigenlijk wel waarom niet. Diep in haar hart hield ze nog van haar man en dat zou ze waarschijnlijk altijd blijven doen. En ze bleef volhouden dat Jeremiah een jonge vrouw en kinderen nodig had. Hij had haar verteld over John Harte en diens gestorven kinderen, en bekend dat hij niet zeker wist of hijzelf dat risico wel durfde te nemen. 'Een kind verliezen zou ik niet kunnen verdragen, Amelia. Ik heb een keer een vrouw van wie ik hield verloren en dat was genoeg.' Dat had hij laat op een avond gezegd, toen hun tweede fles wijn ook al halfleeg was. Amelia had hem hoofdschuddend aangekeken.

'Je mag je niet door die angst laten weerhouden, Jeremiah. Je moet ook eens een gokje wagen, dat weet je best.'

'Niet met mijn hart.' Weer zag hij het gezicht van Barnaby Harte voor zich en hij sloot zijn ogen. 'Ik zou het niet kunnen verdragen.'

Ze pakte hem bij zijn arm. 'Je moet het proberen, je mag de kans niet voorbij laten gaan! Je hebt nog een heel leven voor je, dus doe er iets aan, laat het leven niet aan je voorbijgaan. Dat sta ik niet toe. Zoek een vrouw die bij je past en zorg ervoor dat je krijgt wat je hebben wilt, wat je nodig hebt en wat je verdient.'

'Wat is dat dan?' Hij wist het zelf eigenlijk niet meer. 'Een vrouw met pit, met passie. Met een hart vol liefde, met zoveel geestdrift dat je haar bijna moet vastbinden om haar te krijgen.'

Hij lachte. 'Zo iemand als jij dus. Moet ik jou soms vastbinden om je te krijgen?'

'Als je dat maar laat, Jeremiah Thurston. Je weet best wat ik bedoel: een vurige vrouw die je warmt en gelukkig maakt, en die je niet verveelt.'

'Daar zou ik mijn handen aan vol hebben.' Maar hij moest toegeven dat het idee hem wel aantrok. 'En waar vind ik zo'n vrouw?'

'Dat kan overal zijn. Je moet er goed naar zoeken, of misschien loopt ze regelrecht in je armen.'

'Dat heeft ze nog nooit gedaan, tot nu toe tenminste.' Hij keek haar veelbetekenend aan en ze lachte. Ze had zichzelf bijna toegestaan dolverliefd op hem te worden, maar dat kon ze niet doen. Haar leven was al te vol en hij verdiende meer dan dat.

'Vergeet niet wat ik tegen je heb gezegd!' zei ze toen de reis bijna voorbij was. De trein reed het station van Atlanta binnen en zijn tassen waren gepakt. Ze stonden in zijn privéwagon en hij had opdracht gegeven deze niet los te koppelen, opdat Amelia en haar dienstmeisje er hun reis in konden voortzetten. Savannah lag nog een paar uur verder. Amelia dacht echter nog niet aan haar eigen bestemming; ze had alleen aandacht voor Jeremiah en hij alleen voor haar.

'Waarom wil je verdomme niet met me trouwen?' Hij keek teder op haar neer en ze zag spijt en verlangen in zijn ogen. 'Je bent niet goed wijs.'

'Dat weet ik.' Haar ogen schoten vol tranen. 'Maar ik wens je iets beters toe.'

'Jij bent het beste wat er is.'

Ze schudde glimlachend haar hoofd, maar de tranen gleden over haar wangen. 'Ik hou van je, lieve vriend.' Ze omhelsde hem innig en hij drukte haar tegen zich aan tot de trein stilstond. Toen hield hij haar op een armlengte van zich af om nog één keer naar haar gezicht te kijken.

'Ik hou ook van jou. Pas goed op jezelf, lieverd. Ik kom je gauw opzoeken in New York.'

Ze knikte en wuifde toen hij uitstapte, en hij zwaaide haar na toen de trein wegreed. Hij vroeg zich af waarom het lot haar in zijn leven had gebracht en haar vervolgens weer had meegenomen. Hij had nog nooit zo'n vrouw als zij ontmoet en dat zou waarschijnlijk ook niet meer gebeuren. Het bizarste was dat hij, als ze ermee ingestemd had, meteen met haar zou zijn getrouwd. Het was heel vreemd dat hij in een paar dagen, of eigenlijk op het eerste gezicht, verliefd was geworden op Amelia, terwijl hij tevreden was geweest met een leven van zaterdagen met Mary Ellen Browne. Toen hij langs de bezienswaardigheden van Atlanta naar zijn hotel reed, had hij heel wat om over na te denken.

4

Het Kimball House, het opvallendste van alle hoge gebouwen in Atlanta, was een chic hotel. Diverse bedienden kwamen haastig naar buiten om Jeremiah te helpen uitstappen en begeleidden hem de fraai ingerichte lobby in, waar nog meer personeel oplettend stond te wachten. De ruimte leek meer op een schitterende balzaal dan op de ingang van een hotel. Zelfs het mooie Palace Hotel in San Francisco zonk erbij in het niet, hoewel Jeremiah de voorkeur gaf aan minder oogverblindend comfort. Hij logeerde het liefst in het Palace, maar het Kimball was een uitstekende tweede keus. Jeremiah vond zijn tassen in zijn suite, installeerde zich en bestelde iets te drinken. Even later werd er op de deur geklopt. Het was een bediende van meneer Beauchamp, een lange, zwarte man in livrei. Nadat hij zich ervan had verzekerd dat Jeremiah de man was die hij zocht, stak hij een grote zwarte hand uit en gaf hem een envelop van dik roomwit papier, die met een goudkleurig zegel was gesloten.

'Van mevrouw Beauchamp, meneer.'

'Dank je.'

Jeremiah haalde snel de kaart uit de envelop en zag dat hij om acht uur die avond werd verwacht voor het diner. Franse tijd, dacht hij, en hij bedankte de bediende en vroeg hem door te geven dat hij er zou zijn. De indrukwekkende man in livrei knikte met een ernstig gezicht en ging weg. Jeremiah slenterde door de kamer en dacht aan de avond die voor hem lag. De kamer was mooi ingericht met weelderige stoffen en Frans antiek, maar Jeremiah vond hem leeg. Er klonk een zachte klop op de deur en een zwart kamermeisje bracht hem op een zilveren blad nog een hoog glas met een muntcocktail, en een schaal koekjes die roken alsof ze vers waren gebakken. Meestal kon Jeremiah zich na een lange treinreis niets beters voorstellen, maar nu kon hij alleen maar aan Amelia denken. Ze zou over een paar uur in Savannah aankomen en in beslag genomen worden door haar dochter, terwijl Jeremiah niets liever wilde dan haar opnieuw in zijn armen nemen. Onrustig nam hij een slok van zijn drankje en liep naar het balkon, waar hij uitkeek over de stad. In de twintig jaar na de burgeroorlog was deze sterk uitgebreid en in veel opzichten een bloeiende plaats geworden, maar veel dingen waren niet veranderd en hij wist dat de zuiderlingen nog steeds boos waren omdat ze nu bij het noorden hoorden. Ze gaven de voorkeur aan de situatie van het verleden en waren verbitterd omdat ze de oorlog hadden verloren. Jeremiah vroeg zich af wat Beauchamp en zijn vrienden voor soort mensen waren. Hij wist dat ze meer dan genoeg geld hadden, maar hij vermoedde dat Beauchamp een nieuwe rijke was en dus afschuwelijk protserig. Die indruk had hij gekregen bij het zien van de man in het livrei met goudborduursel en de envelop met het goudkleurige zegel.

Jeremiah nam een bad en probeerde een dutje te doen voor het diner, maar toen hij op het grote hemelbed lag, kon hij alleen maar denken aan de kleine, slanke vrouw met het ravenzwarte haar en de violetblauwe ogen. Op de dag van hun ontmoeting had ze een mantelpak met gitten gedragen; hoe kwam het dat hij dit nog wist? Ze was zo elegant, mooi en sensueel dat hij wanhopig naar haar verlangde. Hij probeerde het brok in zijn keel weg te spoelen met nog een muntcocktail, maar ze verdween niet uit zijn gedachten en hij vroeg zich af hoe hij zaken kon doen als hij alleen maar aan Amelia kon denken. Gelukkig hoefde hij die avond alleen maar prettig gezelschap te zijn; pas morgen zouden er zaken worden gedaan. De mensen in het Zuiden waren veel te hoffelijk om zaken en pleziertjes door elkaar te halen. Waarschijnlijk was het diner bij Beauchamp thuis bedoeld om de onbeschaafde man uit het westen te laten zien wat gastvrijheid in het Zuiden betekende. Jeremiah trok zijn jas aan en keek met een glimlach naar de man in de spiegel, wiens witte pak zo scherp afstak tegen zijn gebruinde huid en zwarte haar - dezelfde kleur haar als dat van Amelia. Amelia... Amelia... Hij had nooit uit de trein moeten stappen, dacht hij toen hij door de lobby naar buiten liep naar het rijtuig dat Orville Beauchamp had gestuurd om hem op te halen. De palfrenier sprong vlug op de grond, hield het portier voor hem open en ging toen weer snel naast de koetsier op de bok zitten. Elegante vrouwen in schitterende avondjurken en goed geklede mannen reden voorbij op weg naar diners, concerten of andere sociale bezigheden in het nachtleven van Atlanta.

Het rijtuig reed door Peachtree Street, een brede boulevard, naar het deel met privéhuizen waar ook het kleine, maar statige huis van de Beauchamps stond. Zo te zien was het nog vrij nieuw, van na de oorlog, en het was absoluut niet protserig, maar wel erg mooi. Jeremiah betreurde het dat Amelia niet bij hem was. Naderhand hadden ze in het hotel over de andere gasten kunnen napraten terwijl ze genoten van het laatste restje van de uit Napa meegebrachte wijn. Hij dacht nog steeds aan Amelia toen hij de hand schudde van Elizabeth Beauchamp, de vrouw van Orville, een fletse vrouw die vroeger knap moest zijn geweest. Ze had dof blond haar, haar huid had de kleur van melkglas en haar ogen leken waterig van wanhoop. Ze maakte een broze, lusteloze indruk, alsof ze het eind van de week niet zou halen en haar dat niet eens kon schelen. Ze had een klagend, iel stemmetje en praatte voortdurend over het leven van voor de oorlog en de plantage van haar 'papa'. Orville negeerde haar, behalve dat hij haar af en toe onderbrak met zoiets als: 'Zo is het genoeg, Lizabeth. Onze gasten zijn niet geïnteresseerd in het leven op de plantage van je papa. Dat leven is voorbij.' Zijn woorden leken haar als zweepslagen te raken en daarna verzonk ze dan een poosje zwijgend in haar herinneringen. Orville was een heel ander soort mens en duidelijk minder aristocratisch dan zijn vrouw. Hij had iets onbehouwens en hij kneep steeds zijn ogen samen alsof hij aan belangrijker dingen dacht. Het enige waar hij belangstelling voor had, waren zijn zaken, dat was eveneens duidelijk. Hij had net zulk donker haar als Jeremiah, maar zijn huid was van een donkerder olijfbruin. Hij legde uit dat zijn grootouders uit Zuid-Frankrijk waren gekomen en in New Orleans hadden gewoond voordat ze naar Georgia verhuisden. Hij maakte er geen geheim van dat ze geen cent hadden bezeten, en zijn vader dertig jaar later ook niet. Orville was de eerste in de familie die veel geld had verdiend, door te profiteren van de industrialisatie van het Zuiden tijdens en na de oorlog. Hij had een heel zakenimperium opgebouwd en gaf toe dat het nog lang niet groot genoeg was, maar dat het dat wel zou worden. Vooral met hulp van zijn zoon Hubert, die naar zijn grootvader was vernoemd.

Maar Jeremiah kreeg de indruk dat Hubert lang niet zo intelligent was als zijn vader. Hij sprak op dezelfde klagende toon als zijn moeder en hij leek meer geneigd het geld van zijn vader uit te geven dan zelf geld te verdienen. Hij had het onder andere over de stal met renpaarden die hij had gekocht in Kentucky en zijn favoriete bordeel in New Orleans. Alles bij elkaar was het een saaie avond, vond Jeremiah. Er waren ook twee andere leden van het syndicaat waarmee hij zaken zou doen, rustige, oude mannen met uitgesproken meningen en vrouwen van wie weinig uitging. De meeste tijd zaten de dames met elkaar te fluisteren en het viel Jeremiah op dat ze nauwelijks het woord richtten tot Elizabeth Beauchamp en dat zij geen enkele aandacht aan hen besteedde. Vanwege haar aristocratische jeugd op 'de plantage van papa' vond ze hen blijkbaar te min. Ook viel het hem op dat de familie Beauchamp geobsedeerd leek door het geld van anderen: hoeveel men had en hoe men eraan was gekomen. Elizabeth had haar erfenis in de oorlog verloren. Na de verwoesting van zijn plantage had haar vader zichzelf doodgeschoten en haar moeder was kort daarna van verdriet gestorven. Misschien eerder om het verloren fortuin dan om haar man, dacht Jeremiah.

De Beauchamps hadden ook een dochter, volgens Orville een 'juweel van een meisje'. Naar de rest van de familie te oordelen, betwijfelde Jeremiah dit. Ze was die avond ergens anders in Atlanta naar een groot bal, 'waar alle jongens achter haar aanlopen', beweerde haar vader trots. 'Terecht,' voegde hij eraan toe, 'want haar jurk heeft me een fortuin gekost.'

Jeremiah glimlachte beleefd, moe van hun gepraat over geld. Terwijl de avond zich voortsleepte, kon hij alleen maar denken aan Amelia, die in Savannah haar dochter bezocht en voor het eerst haar tweede kleinkind zag. Wat zou het er daar anders en veel beschaafder aan toegaan, dacht hij, maar toen moest hij om zichzelf lachen. Want zijn verlangen ging niet uit naar beschaving, maar naar Amelia. Hij wilde haar sensuele parfum ruiken, haar mond kussen en urenlang in haar ogen kijken. De gedachte aan haar deed hem glimlachen en Elizabeth Beauchamp, die dacht dat de glimlach voor haar was bedoeld, gaf loom een paar klapjes op zijn hand voordat ze opstond en de dames meenam naar een andere kamer. De mannen staken een sigaar op en dronken cognac. Pas toen kwam het gesprek op de overeenkomst waarvoor Jeremiah naar Atlanta was gekomen, en na de ongelooflijk saaie avond vond hij het een opluchting over zaken te kunnen praten.

Hij was blij dat hij, toen kort na elven de eerste gasten weggingen, zichzelf ook kon verontschuldigen door te zeggen dat hij doodmoe was van de lange reis en graag naar bed wilde om weer fris te zijn voor het voortzetten van de onderhandelingen de volgende morgen. Het rijtuig bracht hem terug naar zijn hotel en een halfuur later stond hij weer op het balkon van zijn kamer. Terwijl hij uitkeek over de stad, dacht hij terug aan de dagen die hij met Amelia had doorgebracht en die nu bijna een droom leken. Hij was de Beauchamps al vergeten.

'Welterusten, liefje,' fluisterde hij toen hij weer naar binnen ging. 'Je moet trouwen, Jeremiah,' had ze gezegd, 'je moet kinderen krijgen.' Maar hij wilde geen kinderen meer, hij wilde alleen Amelia. 'Ik hou van je,' had ze ook gezegd. Machtige woorden van een machtige vrouw. Toen hij even later in het sierlijke hemelbed indommelde, waren zijn hoofd en zijn hart vervuld van Amelia en voelde hij zich eenzamer dan ooit.

5

De onderhandelingen met het syndicaat van Orville Beauchamp verliepen gunstig en binnen een week was de koop erdoor. Jeremiah zou hun negenhonderd flessen kwikzilver sturen om te distribueren, onder andere voor de fabricage van kogels en andere kleine oorlogsmaterialen, en voor mijnen in het hele Zuiden. Jeremiah had er iets meer dan vijftigduizend dollar aan verdiend. Hij was bijzonder tevreden, net als Orville Beauchamp, die voor zijn bemiddeling ook nog commissie over de aankoop zou ontvangen. Intussen had hij al verschillende afspraken gemaakt voor de verkoop van zijn deel van de leverantie. In tegenstelling tot de anderen zou hij dit niet voor zijn eigen fabrieken gebruiken. Hij was een bemiddelaar, een heel sluwe onderhandelaar, die alleen was geïnteresseerd in snelle overeenkomsten die veel geld opleverden. Na afloop stak hij zijn hand uit naar Jeremiah en zei: 'Vanavond moeten we dit vieren, beste kerel.' Sinds de onderhandelingen waren begonnen, hadden ze geen persoonlijk woord meer gewisseld. Jeremiah had elke avond in zijn hotel gegeten en de Beauchamps hadden hem niet meer uitgenodigd, maar nu moest er blijkbaar iets gevierd worden. De zeven zakenpartners, hun vrouwen en Jeremiah werden opnieuw uitgenodigd voor een diner bij hem thuis. 'Lizabeth zal heel blij zijn,' zei hij stralend. Jeremiah kon zich haar niet blij voorstellen en al helemaal niet met vijftien zakelijke gasten. Maar dat was Orvilles probleem. Hij was moe na de lange week en wilde veel liever naar huis, maar pas over drie dagen reed er een trein naar zijn bestemming. Dus hij zou het weekend nog in Atlanta moeten doorbrengen terwijl hij er niets meer te zoeken had, wat hem absoluut niet beviel.

Het was een paar keer bij hem opgekomen door te reizen naar Savannah, maar hij wilde Amelia niet in verlegenheid brengen. Ze logeerde bij haar dochter en als er opeens een wildvreemde man voor de deur stond, zou ze niet weten hoe ze dat moest uitleggen. Dus er zat niets anders op dan geduldig in Atlanta te blijven, en hij hoopte maar dat Orville Beauchamp hem na deze avond met rust zou laten. De week had lang genoeg geduurd, al was het nog zo'n winstgevende week geweest.

Het rijtuig haalde hem weer om acht uur op en deze keer was hem verzocht avondkleding te dragen. Blijkbaar wilde Beauchamp een groots gebaar maken. Toen Jeremiah zijn huis binnenging, moest hij toegeven dat het er schitterend uitzag. In de kroonluchters en muurkandelaars brandden honderden kaarsen, overal stonden grote boeketten met orchideeën, azalea's, jasmijn en bloemen die Jeremiah nog nooit had gezien en die zo zwaar geurden dat de lucht ervan bezwangerd was. Bij het flakkerende kaarslicht arriveerden de gasten in zijde en satijn en behangen met juwelen.

'U ziet er vanavond erg mooi uit, mevrouw Beauchamp.' Maar hij besefte meteen dat hij dit niet had moeten zeggen. Het laatste wat Elizabeth Beauchamp wilde, was er mooi uitzien; ze leek haar slechte gezondheid en bleke kleur te koesteren.

'Dank u, meneer Thurston,' zei ze met haar trage, zuidelijke accent, en haar blik gleed naar de volgende gasten. Jeremiah liep door en begon te praten tegen een van de mannen met wie hij de afgelopen week zaken had gedaan. Even later kwam Hubert er ook bij staan, met een verhaal over een paard in Tennessee dat hij wilde gaan bekijken. Jeremiah slenterde van de ene groep naar de andere, maakte een praatje met de mannen die hij inmiddels kende en werd voorgesteld aan hun vrouwen, en ten slotte aan een knap blond meisje dat Hubert had meegebracht. Ze was een levendiger, gezonder uitziende en veel knappere versie van zijn moeder, en Orville scheen haar ook bijzonder aantrekkelijk te vinden. Pas toen ze zich opstelden om aan tafel te gaan, viel het Orville op dat er een gast ontbrak en hij riep naar zijn vrouw: 'Waar is Camille?'

Zijn vrouw keek nerveus en Hubert lachte voordat hij antwoordde: 'Waarschijnlijk in de tuin met een van haar aanbidders.' Er klonk niet veel broederliefde door in zijn stem en zijn moeder zei dan ook bestraffend: 'Hubert!' Vervolgens keek ze weer naar haar man en zei: 'Toen wij naar beneden gingen, was ze zich nog aan het aankleden.' Orville fronste zijn wenkbrauwen. Ook hij had zich geërgerd aan de opmerking van Hubert; Camille was zijn oogappel, iets wat niemand die hem kende was ontgaan. 'Ga tegen haar zeggen dat we op het punt staan aan tafel te gaan, Lizabeth.'

'Ik weet niet of ze al klaar is.' Elizabeth had er een hekel aan haar dochter te confronteren of bevelen te geven, ook al kwamen die niet van haarzelf. Camille deed altijd precies wat ze wilde en vanavond was geen uitzondering.

'Zeg dan maar dat we op haar wachten.' De gasten leken geen bezwaar te hebben tegen nog een muntcocktail en Elizabeth Beauchamp ging naar boven. Even later kwam ze met een opgelucht gezicht weer beneden en fluisterde iets tegen haar man. Hij knikte en leek tevreden, en Jeremiah verbaasde zich over de gang van zaken. Hij slenterde nog wat rond en ving hier en daar een flard van een gesprek op. Na een poosje liep hij door de fraaie, openslaande deuren de tuin in om nog even van de zoele lentelucht te genieten.

Toen hij weer naar binnen ging, ging zijn blik als vanzelf naar een kleine, slanke jonge vrouw met gitzwart haar en een huid zo wit als van een sneeuwkoningin. Haar ogen waren zo blauw als de zomerlucht, ze droeg een lichtblauwe tafzijden jurk en een ketting van topazen om haar hals die de kleur en de schittering van haar ogen benadrukten. Ze was beeldschoon en tot zijn verbazing was ze met het donkere haar van haar vader en de melkwitte huid en blauwe ogen van haar moeder een perfecte combinatie van haar ouders, een godinnetje dat was voortgekomen uit de mengeling van twee heel gewone mensen. Ze was als een visioen uit een sprookje terwijl ze kussen uitdelend en charmant lachend van de een naar de ander zweefde. Terwijl zijn ogen haar volgden, voelde hij zijn hart sneller kloppen. Ze benam hem de adem en het viel hem op dat ze veel weg had van Amelia. Hetzelfde donkere haar, dezelfde roomblanke huid... Ze kon een jongere uitgave van Amelia zijn. Maar hij vergat Amelia en keek naar Camille terwijl ze de gasten begroette, met de mannen flirtte, de vrouwen plaagde en haar arm liefdevol door die van haar vader stak.

'Je bent nog steeds een lastig kind,' hoorde Jeremiah een vrouw zeggen, niet zonder een vleugje venijn in haar stem. Dat was ze waarschijnlijk ook geweest. En zo te zien maakte ze haar moeder zenuwachtig en had haar broer een hekel aan haar. Maar Jeremiah vond haar kokette gedrag hoogst vermakelijk. Hij kon zich voorstellen dat ze dit spelletje al speelde sinds ze haar eerste stappen had gezet, en dat haar vader haar vanaf dat moment had aanbeden.

'Meneer Thurston.' Orville Beauchamp sprak zijn naam alsof hij op het punt stond hem een prijs uit te reiken. 'Mag ik u mijn dochter voorstellen?' Hij straalde. 'Camille, dit is meneer Thurston uit Californië.'

'Hoe maakt u het, juffrouw Beauchamp?' Jeremiah kuste hoffelijk haar hand en keek naar haar schalkse ogen. Ze zou inderdaad een lastig meisje zijn, maar ze had ook iets betoverends, zoals een ondeugend elfje of een ietwat boosaardige sprookjesprinses. Hij had nog nooit zo'n verrukkelijk schepseltje gezien en hij vroeg zich af hoe oud ze was. Vast niet ouder dan zeventien. Ze bleek inderdaad in december zeventien te zijn geworden, en sindsdien was haar leven een aaneenschakeling van bals en andere feesten. En begin januari was tot haar grote blijdschap haar leraar ontslagen.

'Goedenavond, meneer Thurston.' Ze maakte een sierlijke revérence en bood hem daarbij goed zicht op haar stevige jonge borsten, wat ze heel goed besefte. Camille deed zelden iets waar ze niet eerst over nagedacht had. Ze was geestig en wijs, en ze wist drommels goed wat voor indruk ze op anderen maakte.

Nadat Camille zich bij hen had gevoegd, werd het diner aangekondigd. Jeremiah bood Elizabeth Beauchamp zijn arm aan en voelde zich alsof zijn wereld plotseling op de kop stond. Tot zijn grote verbazing en vreugde zat hij naast Camille. De vrouw aan zijn andere kant praatte uitsluitend met de man rechts van haar, dus Jeremiah kon zich concentreren op zijn gesprek met Camille. Hij merkte dat ze niet alleen amusant, maar ook intelligent was, dat ze inderdaad graag flirtte, maar dat ze ook nog een andere kant had. Tot zijn verbazing kon ze heel logisch denken en had ze veel verstand van zaken doen. Ze stelde verstandige vragen over de overeenkomst die hij net had afgesloten en wist veel van het werk van haar vader. Orville hield haar blijkbaar goed op de hoogte - niet iets wat Jeremiah zou doen als hij een dochter had gehad.

'Dus dat vertelt hij je allemaal?' vroeg hij verbijsterd. Hij had verwacht dat Orville zijn zaken eerder zou bespreken met Hubert, ook al had die daar veel minder belangstelling voor dan zijn zus.

'Niet allemaal.' Ze leek zijn bewondering voor haar kennis op prijs te stellen. 'Ik kan ook goed luisteren.' Ze glimlachte met een onschuldig gezicht, waar Jeremiah om moest lachen.

'Je doet meer dan luisteren, jongedame. Je zet de zaken op een rijtje en komt tot heel interessante conclusies.' Eigenlijk sprak hij niet graag over zaken met een vrouw, en zeker niet met een jong meisje, maar ze had een paar opmerkingen gemaakt die van verbazingwekkend scherp inzicht getuigden. De meeste meisjes zouden hebben gegiecheld en hem ontzet hebben aangestaard als hij had geprobeerd ook maar één van de vele onderwerpen aan te snijden die hij met Camille had besproken.

'Ik hoor graag wat mannen uitvoeren,' zei ze kalm, alsof ze het over chocolademelk bij het ontbijt had.

'Waarom?' vroeg hij nieuwsgierig. 'De meeste vrouwen vinden het stomvervelend.'

'Ik niet, het boeit me.' Ze keek hem recht aan. 'Ik wil weten hoe mensen hun geld verdienen.' Het was een schokkende verklaring en even was Jeremiah van zijn stuk gebracht.

'Wat vind je daar zo boeiend aan, Camille?' Wat gebeurde er achter die helderblauwe ogen en onder die schattige zwarte krullen? Beslist geen dingen waar andere zeventienjarige meisjes zich mee bezighielden. Ze was verbazingwekkend direct, maar dat was eigenlijk heel verfrissend. Ze deed zich niet anders voor dan ze was, ze verborg zich niet achter een kanten waaier. Ze zei wat ze dacht, ook al choqueerde ze daar anderen mee.

'Ik vind geld heel belangrijk, meneer Thurston,' zei ze charmant nadrukkelijk. 'Mensen met geld zijn belangrijk en als hun geld op is, zijn ze dat niet meer.'

'Dat is niet altijd waar.'

'Dat is het wel,' zei ze fel. 'Kijk maar naar de vader van mijn moeder. Toen hij zijn geld en zijn plantage kwijt was, telde hij niet meer mee en daarom heeft hij zich doodgeschoten. En kijk maar naar mijn vader; hij is belangrijk en als hij nog meer geld zou hebben, zou hij nog belangrijker zijn.' Toen keek ze hem weer recht aan. 'U bent een heel belangrijke man. Dat zegt mijn vader. Dus u moet wel erg veel geld hebben.' Het klonk alsof hij tonnen vol geld op zijn veranda en in zijn kelder had staan en hij lachte, zowel van verlegenheid als omdat hij het amusant vond.

'Ik heb meer land dan geld.'

'Dat is precies hetzelfde. Sommigen hebben land, anderen hebben vee... Het hangt van de plaats af, maar het betekent hetzelfde.' Hij wist wat ze bedoelde en hij vroeg zich af of zij dat ook wist. Zo ja, dan begreep ze bijna griezelig veel van zaken doen, geld en macht.

'Ik denk dat je het over macht hebt. Je hebt het over de macht van mensen die succes hebben en belangrijk zijn.' Maar hoe kon een zeventienjarige, en nog wel een meisje, dit al doorhebben? Ze keek even peinzend voor zich uit en knikte. 'U hebt gelijk, dat bedoel ik. Ik hou van macht. Het boeit me wat mensen met macht doen, hoe ze zich gedragen, hoe ze denken.' Ze keek naar haar moeder en toen weer naar Jeremiah. 'Ik haat zwakkelingen. Mijn grootvader moet een zwakkeling zijn geweest, anders had hij zichzelf niet doodgeschoten.'

'Dat was toen het Zuiden een afschuwelijke tijd doormaakte, Camille,' zei hij zacht, opdat zijn gastvrouw het niet zou horen. 'Voor de meeste mensen was het een grote ommekeer en sommigen konden daar niet mee leven.'

'Mijn vader wel.' Ze keek trots. 'Toen heeft hij juist veel geld verdiend.' De meesten zouden dit niet naar voren brengen, laat staan er trots op zijn. Maar opeens liet ze het delicate onderwerp vallen, keek Jeremiah met haar hemelsblauwe ogen recht aan, glimlachte op een manier die zelfs het hart van een ijzeren man zou doen smelten en vroeg: 'Hoe ziet Californië eruit?'

Hij glimlachte om de abrupte overgang en vertelde haar iets over de Napa Vallei. Ze luisterde een poosje beleefd en liet toen merken dat het onderwerp haar verveelde. Ze was blijkbaar geen meisje voor het platteland, en ze toonde meer belangstelling toen hij over San Francisco begon. Vervolgens vertelde ze hem over een reisje dat ze onlangs had gemaakt naar New York, een stad die ze mateloos boeiend had gevonden. En als ze op haar achttiende nog niet getrouwd was, zou haar vader haar meenemen naar Europa, zei ze. Hij had nog een verre neef in Frankrijk en zij wilde niets liever dan Parijs zien. Als een klein meisje ratelde ze door en Jeremiah merkte dat hij niet meer naar haar luisterde, maar volkomen in de ban was van haar fragiele schoonheid. En hij hoorde een echo van de woorden die Amelia had gesproken in de trein: zoek een jong meisje... trouw met haar... krijg kinderen... Dit was het soort meisje dat oude mannen het hoofd op hol bracht... Maar hij was niet naar Atlanta gereisd om een bruid te zoeken, alleen om zaken te doen. Hij moest terug naar zijn normale, verstandige leven in de Napa Vallei, naar zijn drie mijnen en vijfhonderd werknemers, zijn huis en huishoudster, Mary Ellen... Maar plotseling zag hij, als in een droom, Camille door dit tafereel dansen. Hij werd bijna dronken bij de gedachte en moest zich dwingen zijn aandacht weer op het diner te richten.

Ze bleven tijdens de hele maaltijd met elkaar praten, maar toen na afloop een orkestje in de salon begon te spelen, vroeg hij Elizabeth Beauchamp hoffelijk ten dans. Ze zei echter dat ze nooit danste en dat hij misschien beter haar dochter kon vragen. Omdat Camille vlakbij hen stond, kon hij niets anders doen dan haar zijn arm voorhouden, ook al voelde hij zich niet helemaal op zijn gemak door met zo'n jong meisje te dansen. Maar hij vond het ook erg leuk, en ietwat buiten adem moest hij zichzelf bekennen dat hij haar erg aantrekkelijk vond. Toen ze over de dansvloer zweefden en hij in haar saffierblauwe ogen keek, moest hij zich bewust tegen haar charme verzetten.

'Vind je dansen net zo leuk als over zaken praten?'

'Jazeker.' Ze glimlachte met stralende ogen, zoals het een schoonheid uit het Zuiden betaamde. 'Ik ben dol op dansen.'

Het leek of hun eerdere gesprek nooit plaatsgevonden had en ze alleen maar aan dansen dacht. Hij had graag hard gelachen en haar een kleine duvel genoemd, want dat was ze natuurlijk.

'U danst zalig, meneer Thurston.' Hij kon inderdaad goed dansen en hield ervan, maar haar overdreven complimentje amuseerde hem en lachend zwierde hij met haar door de kamer. Hij had zich in geen jaren zo onbezorgd gelukkig gevoeld en dat vond hij erg vreemd. Het was eigenlijk een beetje griezelig dat ze hem zo fascineerde.

'Dank u, juffrouw Beauchamp.'

Ze zag de twinkeling in zijn ogen en lachte net zo hard als hij, waarbij ze het voor elkaar kreeg zowel verleidelijk als ondeugend te kijken. Opnieuw moest hij zich beheersen. Plotseling was hij al het andere vergeten, en Amelia en Mary Ellen... Hij was volkomen in de ban van het verrukkelijke schepseltje in zijn armen en was bijna opgelucht toen de dans afgelopen was. En pas toen de laatste wals ten einde kwam, werd hij zich weer bewust van de warme kamer, het schitterende kaarslicht en de zwoele geur van de bloemen. Hij keek in haar stralende ogen en vergeleek haar met de tere, zuidelijke bloemen in de boeketten die overal langs de muren stonden, en hij wilde dolgraag tegen haar zeggen hoe mooi hij haar vond. Maar dat durfde hij niet, want ze was pas zeventien en hij was ruim tweemaal zo oud als zij. Met deze vermanende gedachte bracht hij haar terug naar haar moeder en even later nam hij afscheid. Toen ze haar hand in de zijne had gelegd, hem aankeek en op zachte toon nog enkele woorden sprak, voelde hij diep vanbinnen verlangen en ook nog een primitievere aandrang.

'Zie ik u nog voordat u vertrekt?' Het klonk een beetje smekend en hij glimlachte. Dat moest er tijdens deze reis nog bijkomen ook: dat een jong meisje verliefd op hem werd en hij in de val liep van haar charmes. Als dat zo was, werd het hoog tijd dat hij terugging naar Californië.

'Dat weet ik niet. Ik ga over een paar dagen weer naar huis.'

'Wat doet u dan tot het zover is?' vroeg ze met de open blik van een kind. 'Papa zegt dat u niet meer hoeft te werken.'

'Dat is ook zo, maar er gaat pas begin volgende week weer een trein naar San Francisco.'

'Aha!' Ze klapte in haar handen en keek hem lachend aan. 'Dan hebt u nog tijd om te spelen!' Hij lachte hardop en waagde het haar een kus op haar wang te geven.

'Welterusten, kleintje. Ik ben te oud om te spelen.' En veel te oud om met jou te spelen, dacht hij erachteraan. Vervolgens gaf hij zijn gastheer een hand en stapte in het rijtuig. Op de terugweg naar het hotel dacht hij na over de gebeurtenissen van die avond en de verleidelijke Camille. Wat een vreemd, betoverend meisje... Met die enorme blauwe ogen en bijzondere intelligentie kon ze alles krijgen wat ze hebben wilde, en dat gebeurde natuurlijk ook. Hij begreep heel goed waarom haar vader haar aanbad, ook al had hij zijn handen vol aan haar. De gedachte aan haar wekte allerlei ongewone gevoelens in hem op en hij werd bijna duizelig toen hij zich herinnerde hoe hij met haar in zijn armen door de salon had gewalst. Het was eigenlijk een beetje onfatsoenlijk om zo'n jong meisje te begeren, dus hij deed zijn best om haar uit zijn gedachten te bannen en aan Amelia te denken, en aan Mary Ellen. Maar dat lukte niet, en ten slotte gaf hij het op en bekende zichzelf dat hij haar, als ze naast hem had gezeten, hartstochtelijk zou hebben gekust. Ze was zo exotisch, bekoorlijk en verleidelijk dat hij bijna buiten zinnen raakte, en dat vond hij een beangstigend idee. Kon hij maar eerder uit Atlanta vertrekken, want als hij bleef... Hij wist niet wat er dan zou gebeuren.

6

De volgende morgen was het warm en zonnig, en het rook naar de lente. Jeremiah stond langzaam op, trok zijn kamerjas aan en liep naar het balkon. Hij was vastbesloten zijn tijd te besteden aan het doorwerken van de stapel papieren die hij al had klaargelegd op het bureau, maar tot zijn ergernis dwaalden zijn gedachten steeds af naar de bekoorlijke nimf die hij de vorige avond had ontmoet. Hij vond het vreselijk dat hij nog tweeënhalve dag in Atlanta moest doorbrengen voordat hij terug kon naar Californië.

Hij drukte op de bel en een bediende kwam zijn bestelling voor het ontbijt opnemen. Een halfuur later werd er een dienblad gebracht met worstjes, eieren, broodjes, honing, sinaasappelsap, koffie en een mandje vers fruit, maar toen hij ernaar keek, was zijn eetlust verdwenen. Hij wilde alleen Camille zien, en net toen hij met zijn vuist op tafel sloeg, werd er opnieuw op de deur geklopt. Verbaasd deed hij open en zag de lakei van de Beauchamps staan.

'Wat is er?' Hij schaamde zich een beetje dat hij zich zo had laten gaan, ook al had de man de klap waarschijnlijk niet gehoord.

'Een briefje, meneer.' De man glimlachte vriendelijk en gaf Jeremiah een envelop waarop in een fijn, sierlijk handschrift zijn naam was geschreven. Jeremiah aarzelde heel even voordat hij de envelop aannam, en de lakei wachtte op zijn antwoord, zoals hem was bevolen.

'Het is een prachtige dag voor een wandeling in het park,' stond er in een bijna kinderlijk handschrift op het briefje. 'Wilt u ons het genoegen doen de middag met ons door te brengen? We lunchen thuis en daarna gaan we naar het park. U zult volkomen veilig zijn,' stond er plagend, 'en misschien wilt u ook blijven dineren.' Ze was een brutaaltje, dat had hij de vorige avond al gemerkt, en hij wist eigenlijk niet wat hij zou doen. Hij werd gekweld door de gedachte aan Camille, maar hij had geen idee wat Orville Beauchamp ervan zou vinden als zijn zakenrelatie in het park ging wandelen met zijn zeventienjarige dochter. Bovendien was het toch te gek om voor elke maaltijd bij hem op de stoep te staan. Toch wilde hij haar dolgraag weer zien. Verscheurd door twijfel las hij het briefje nog een keer, en toen draaide hij zich om en gooide het op tafel. Hij pakte zijn pen en een vel papier, maar opeens wist hij niet wat hij aan een meisje van haar leeftijd moest schrijven. Hij had nooit eerder een kind het hof gemaakt, maar Camille Beauchamp was absoluut geen kind meer. In bijna elk opzicht was ze een beeldschone en heel verleidelijke jonge vrouw.

'Als uw mama ermee instemt, lieve juffrouw Beauchamp,' schreef hij, 'zal ik graag lunchen en een wandeling door het park maken met u, uw familie en vrienden.' Hij wilde niet de indruk wekken dat hij dacht dat ze met z'n tweeën zouden zijn. 'Intussen blijf ik uw nederige dienaar, Jeremiah Thurston.' Ze wist niet hoe waar deze woorden waren en hij ook nog niet, tot hij haar terugzag en zijn hart een duikeling maakte in zijn borst. Ze droeg een eenvoudige jurk van witte kant en haar glanzende zwarte haar, dat in sierlijke pijpenkrullen op haar rug danste, werd bijeengehouden door een lichtblauw satijnen lint. Toen ze voor de lunch een eindje door de tuin slenterden, zag ze eruit als een fragiel poppetje, maar ook als een beeldschone vrouw.

'Ik ben blij dat u besloten hebt te komen, meneer Thurston. U moet zich in dat hotel wel erg vervelen.'

'Dat is zo.' Hij moest op zijn woorden letten. Bij Camille verveelde hij zich geen moment, maar hij besefte dat ze iets gevaarlijks had. Haar aantrekkingskracht was gevaarlijk. Voor het eerst van zijn leven voelde hij zich in staat om al zijn zelfbeheersing overboord te gooien. Hij wilde haar vastgrijpen, haar parasol op de grond gooien, haar tegen zich aandrukken en zijn vingers door haar krullen laten glijden. Hij liep een eindje bij haar vandaan om zijn gedachten te ontvluchten en de betovering te verbreken, en hij vroeg zich af of zijn ingehouden gedrag jegens Amelia zijn verlangen naar Camille aanwakkerde.

'Voelt u zich niet lekker?' Ze had zijn gezicht als van pijn zien vertrekken en legde met een bezorgd gezicht een tenger handje op zijn arm. 'Het is hier in het Zuiden zo warm en misschien bent u er niet aan gewend...' Ze maakte de zin niet af en hij keerde zich weer naar haar toe. Wat was ze nog onschuldig!

Hij werd bijna bedwelmd door zijn verlangen naar haar en schrok van zijn eigen emoties. Ze was immers bijna nog een kind! Maar hoe vaak hij zichzelf dit ook voorhield, hij kon zichzelf er niet van overtuigen. Ze was veel meer vrouw dan kind. Dat moest zelfs Orville Beauchamp weten...

'Jawel hoor, ik mankeer niets. Dit is een prachtige tuin.' Om niet langer naar haar te hoeven kijken, richtte hij zijn aandacht op de bloemperken en plotseling begon hij te lachen. Het was bespottelijk dat een man van zijn leeftijd zo in de ban was geraakt van een meisje, hoe mooi ze pok was. Hij keek haar weer aan en verwoordde iets van zijn gevoelens in de hoop dat het hem zou opluchten. 'Je brengt me het hoofd op hol, Camille Beauchamp.' De eerlijke bekentenis hielp en opeens leken zijn gevoelens niet meer verachtelijk, maar aandoenlijk. Ze lachte verrukt.

'Echt waar? En u bent nog wel een volwassen man!' Het was een perfect antwoord, waar ze allebei om moesten lachen. Hij trok haar arm door de zijne en zo gingen ze weer naar binnen. Ze babbelden over het weer en de feestjes die ze onlangs had bijgewoond. Ze zei dat ze de jongemannen in Atlanta erg onbenullig vond. Met gefronste wenkbrauwen probeerde ze het uit te leggen: 'Ze zijn niet... belangrijk, zoals u en papa.' Opnieuw was hij verbaasd over haar hang naar macht.

'Misschien worden ze ooit veel belangrijker dan wij.'

'Ja,' knikte ze instemmend, 'maar intussen zijn ze oersaai.'

'Wat onvriendelijk, lieve Camille.' Maar alles wat ze zei, amuseerde hem; zelfs als ze zich gedroeg als een verwend kind, vond hij dat grappig.

'Ik vind vriendelijke mensen ook saai,' zei ze guitig, en hij lachte voluit. 'Mijn moeder is altijd vriendelijk.' Ze rolde met haar ogen en giechelde, en hij stak een vermanende vinger op.

'Foei toch! Vriendelijkheid is een deugd, vooral voor een dame.'

'Dan weet ik niet zeker of ik wel een dame wil worden, meneer Thurston.'

Hij had zich in jaren niet zo vermaakt, dacht hij toen hij naast haar aan tafel ging zitten om te lunchen. Orville Beauchamp zag voldaan dat Thurston zijn dochter erg leek te mogen. Hij had niet verbaasd gekeken toen Jeremiah weer binnenkwam, en Camille had gauw uitgelegd dat zij meneer Thurston had uitgenodigd voor de lunch en een wandeling in het park. Alles wat ze deed, leek haar vaders goedkeuring te kunnen wegdragen, alleen haar moeder maakte een nerveuze indruk, alsof ze elk moment een ramp verwachtte. Jeremiah had nog nooit een vrouw ontmoet die zich zo weinig op haar gemak scheen te voelen, in tegenstelling tot haar opgewekte, zelfverzekerde dochter. Inderdaad voelde Camille zich bijna overal op haar gemak en als dat niet zo was, liet ze dat duidelijk merken, zoals haar moeder maar al te goed wist.

'Gedraagt mijn dochter zich een beetje, meneer Thurston?' vroeg Beauchamp vanaf de andere kant van de tafel.

'Jazeker, meneer Beauchamp. Ze heeft me betoverd.' Dat leek wederzijds te zijn, want Camille keek Jeremiah stralend aan. De rest van de lunch gedroeg ze zich heel rustig en pas toen ze later door het park liepen, bracht ze hem weer van zijn stuk.

'Je vindt me niet oud genoeg om serieus te nemen, nietwaar?'

Met schuingehouden hoofd keek ze hem aan en hij probeerde kalm te blijven.

'Wat bedoel je precies, Camille?'

'Je weet best wat ik bedoel.'

'Ik neem je heel serieus. Je bent een intelligent meisje.'

'Maar je vindt me nog een kind.' Ze keek geërgerd, maar dat zou niet het geval zijn geweest als ze het bonken van zijn hart had kunnen horen.

'Je bent een heel charmant kind, Camille.' Zijn glimlach was warm, maar minder warm dan de vurige blik in zijn ogen.

Ze staarde hem boos aan. 'Ik ben geen kind, ik ben zeventien!' Ze zei het alsof ze drieënnegentig was, maar hij lachte niet.

'Ik ben drieënveertig. Meer dan oud genoeg om je vader te zijn, Camille. Een kind zijn is geen schande. Je zult gauw genoeg oud zijn en dan zul je wensen dat de mensen je nog voor jong aanzien.'

'Ik ben geen kind en jij bent niet mijn vader.'

'Ik wou dat ik dat wel was,' zei hij kalm, maar haar ogen spuwden vuur.

'Dat lieg je. Ik heb heus wel gezien hoe je naar me keek toen we gisteravond dansten. Maar vandaag houd je jezelf voortdurend voor wie ik ben, de dochter van Orville Beauchamp en nog maar een kind. Maar ik ben geen kind meer, ik ben volwassener dan je denkt.' Plotseling sloeg ze haar armen om hem heen en kuste hem op de mond. Hij was zo verbaasd dat hij bijna achteruitdeinsde, maar hij werd als vanzelf naar haar toe getrokken en zonder nog verder na te denken, liet hij zich door zijn verlangen meeslepen. Hij drukte haar tegen zich aan en kuste haar hartstochtelijk terug. Maar toen zijn lippen de hare uiteindelijk loslieten, was hij ontzet over wat hij had gedaan. Hij was zelfs vergeten dat zij hem het eerst had gekust.

'Camille... Juffrouw Beauchamp... Neem me niet kwalijk...'

'Doe niet zo mal, ik heb jou gekust.' Ze was er totaal niet van ondersteboven en toen de anderen de hoek om kwamen, stak ze kalm haar arm door de zijne. 'We kunnen beter doorlopen, dan merken de anderen niets aan ons.' Hij liet zich sprakeloos meetrekken en even later begon hij te lachen. Ze was ongelooflijk, zoiets als dit had hij nooit eerder meegemaakt.

'Hoe haal je het in je hoofd om zoiets te doen?'

'Vind je dat ik me schandalig heb gedragen?' Maar ze keek eerder voldaan dan bezorgd, en hij voelde aandrang haar door elkaar te rammelen en daarna weer in zijn armen te sluiten. Hij dwong zich te luisteren toen ze eraan toevoegde: 'Zoiets als dit heb ik nooit eerder gedaan.'

'Dat hoop ik niet! De roddelpraat zou niet van de lucht zijn!' Hij begon weer te lachen. Een meisje van zeventien had hem gekust, stel je voor! En hij had haar zelfs teruggekust! Het leek wel een droom.

Ze keek hem nieuwsgierig aan en vroeg: 'Ga je het tegen iemand zeggen?'

'Wat denk je dat er zou gebeuren als ik dat deed, Camille? Jij zou een week lang vastgeketend worden aan je bed, of nog langer, en je vader zou mij door pek en veren rollen en de stad uit jagen.' Ze lachte. 'Ik ben blij dat je dat zo grappig vindt, want ik weet beslist betere manieren om de stad te verlaten.'

'Doe dat liever helemaal niet.' Ze keek hem smekend aan.

'Het spijt me, maar ik moet wel. Ik heb een bedrijf te leiden in Californië.'

Daar leek ze begrip voor te hebben, maar met een verdrietige blik in haar ogen zei ze: 'Ik wou dat je niet weg hoefde. Ik ken hier niemand zoals jij.'

'Vast wel. Ik weet zeker dat het hier wemelt van de knappe jongemannen die elkaar verdringen om je aandacht.'

'Ik heb toch al gezegd dat het onbenullige jongens zijn?' Ze keek hem vanonder haar wimpers aan en zei een beetje gemelijk: 'Ik heb nog nooit iemand zoals jij ontmoet, echt waar.'

'Ik vind het heel aardig dat je dat zegt, Camille.' Hij kon hetzelfde van haar zeggen, maar hij wilde haar niet aanmoedigen. 'Ik hoop dat we elkaar nog eens ontmoeten.'

'Je wilt alleen maar beleefd zijn.' Ze bleef staan en huilde bijna toen ze eraan toevoegde: 'Ik haat het hier.'

'In Atlanta?' vroeg hij stomverbaasd. 'Waarom?'

Ze staarde in de verte. Ze wist het antwoord, ze wist hoe anders haar leven was dan dat van haar moeder toen zij jong was. Dat had ze vaak genoeg moeten horen. 'Als we in Charleston of Savannah zouden wonen, zou het iets anders zijn, maar in Atlanta... Alles is hier lelijk en nieuw. En hoewel de mensen hier minder deftig zijn dan in andere plaatsen in het Zuiden, zijn ze daar minder aardig tegen ons. Mijn moeder weet het verschil, dat houdt ze ons keer op keer voor. Ze doet alsof papa niet goed genoeg voor haar is en ze denkt dat ik net zo ben als hij.' Ze trok een grimas. 'En Hubert is nog erger dan zij.' Jeremiah lachte. 'Ik haat het hier. Iedereen denkt zoals zij. Ze accepteren mama, maar ze roddelen over papa, Hubert en mij. In het Noorden zouden ze dat niet doen en ik heb schoon genoeg van het Zuiden. Hoeveel geld je ouders ook hebben, er wordt altijd over je gepraat. Wie je grootvader was, waar je geld vandaan is gekomen... Mama heeft geen cent, maar zij hoort erbij en wij niet. Heb je ooit zo'n onzin gehoord?' Ze keek hem met vlammende ogen aan. Hij wist precies wat ze bedoelde, maar het was een moeilijk onderwerp om met haar te bespreken en het verbijsterde hem dat ze er zo openlijk over praatte. Ze was werkelijk ongelooflijk, niets was verboden terrein voor haar, zelfs zijn armen en zijn mond niet.

'Over een paar jaar zal niemand zich daar meer druk om maken, Camille. Na verloop van tijd zal je vader worden geaccepteerd, terwijl zijn eh... zijn fortuin nu nog nieuw is. Maar dat zullen de mensen langzamerhand vergeten. Tegen de tijd dat jij kinderen krijgt, zullen ze alleen nog weten wie je grootvader was en hoe goed jij altijd gekleed bent.' Hij geloofde het eigenlijk zelf niet en zij ook niet. Het Zuiden was een andere wereld.

'Dat kan me niets schelen. Vroeg of laat vertrek ik uit deze stad en ga naar het Noorden.'

'Daar is het niet veel anders. In Chicago en New York wonen ook snobs. En zelfs in San Francisco, ook al gaat het daar anders toe omdat iedereen er nieuw is.'

'Maar in het Zuiden is het het ergst, dat weet ik zeker.' Daar had ze gelijk in, en ze keken elkaar aan. 'Ik wou dat ik bij jou in Californië woonde.' Hij schrok opnieuw van haar openhartigheid en vroeg zich af of ze zich weer in zijn armen zou werpen - niet dat hij daar bezwaar tegen had.

'Gedraag je, Camille.' Voor het eerst klonk hij streng, maar dat scheen ze niet erg te vinden.

'Waarom ben je eigenlijk nog niet getrouwd? Heb je een vrouw in Californië?'

Het werd steeds gekker; ze wist gewoon niet van ophouden. 'Wat bedoel je?' zei hij kregelig, maar hij wendde zijn ogen af.

'Een maîtresse. Mijn vader heeft er een in New Orleans, dat weet iedereen. En jij?'

Jeremiah gromde iets en keek haar streng aan. 'Hier hoor je niet over te praten, Camille.'

'Het is waar, mijn moeder weet het ook. En hoe zit het met jou?'

'Ik heb geen maîtresse.' Hij onderdrukte de gedachte aan Mary Ellen; per slot van rekening was ze niet zijn maîtresse en dit kind hoefde niet van haar bestaan te weten. Of van wat dan ook. Ze was veel te vrijpostig.

'Wat weet jij nou van dat soort zaken?' Ze was veel te wereldwijs voor een meisje van zeventien en opeens ergerde hem dat. Maar toen ze op de terugweg haar arm door de zijne stak, vertederde dit hem weer. 'Je bent een ondeugend meisje, een kleine feeks, en als je mijn kind was - ook al noem je jezelf een vrouw - zou ik je elke dag een pak slaag geven.'

'Nee hoor, dat zou je heus niet doen.' Zo goed kende ze hem al wel en haar lach klonk hem als muziek in de oren. 'Je zou zielsveel van me houden omdat we samen zoveel plezier zouden hebben.'

'O ja? Waarom ben je daar zo zeker van? Ik zou je vloeren laten schrobben, onkruid laten wieden, naar de mijn sturen...' Ach heden, dat had hij niet moeten zeggen, hij moest haar spelletje niet meespelen. Maar o, wat was dat verleidelijk, wat was zij verleidelijk...

'Nee hoor, daar zouden we een werkster voor aannemen.'

'Natuurlijk niet. Ik zou je behandelen als mijn slavin.' Maar ze geloofde er geen woord van en toen ze het park verlieten, merkte hij dat hij te dicht bij haar stond. Haar lichte parfum, haar ruisende rokken, de warmte van haar slanke arm, haar sierlijke hals, schattige oortjes... Hij werd overspoeld door een golf van begeerte en deed abrupt een stap opzij. Wat deed dit meisje in vredesnaam met hem? Als een duivelinnetje keek ze naar hem op.

'Ik vind je erg aardig, weet je.' Het namiddaglicht was net zo zacht als haar huid.

'Ik vind jou ook aardig, Camille.'

Tot zijn verbazing zag hij haar ogen glinsteren van de tranen. 'Zal ik je ooit terugzien?'

'Ik hoop het. Ooit.' Zonder nog veel te zeggen liepen ze gearmd terug naar haar huis. Daar nam hij afscheid van haar en met een gevoel alsof hij iets verloren had, ging hij terug naar zijn hotel. In bed kon hij de slaap niet vatten omdat hij steeds aan haar moest denken. En hij schrok van de opluchting die hij voelde toen hij de volgende dag een briefje van Orville Beauchamp kreeg met de uitnodiging te komen dineren. Toen hij Camille weer begroette, besefte hij hoe erg hij haar had gemist, ook al vond hij dit eigenlijk belachelijk. Maar toen zijn ogen liefkozend over haar gezicht gleden, meende hij te zien dat zij net zo blij was hém weer te begroeten, alsof ze echt bang was geweest dat ze hem nooit terug zou zien. Tijdens het diner lieten hun ogen elkaar nauwelijks los. Beauchamp zag het en zijn zoon keek geamuseerd, en toen Orville en Jeremiah ten slotte samen een sigaar rookten en een glas cognac dronken, viel Orville met de deur in huis. Toen hij Camilles naam noemde, had Jeremiah het gevoel dat hij een stomp in zijn maag had gekregen.

'Camille betekent alles voor me, Thurston.'

Jeremiah bloosde als een jongen. 'Dat kan ik me voorstellen. Ze is een mooi, lief meisje.' O god, wat had hij gedaan? Wist Orville dat ze elkaar gekust hadden? Hij voelde zich als een knecht die op het punt stond ervan langs te krijgen en die dat ook verdiende, en wachtte nerveus af.

'Wat ik van u wilde weten' - hij keek Jeremiah doordringend aan - 'is hóé mooi en lief u haar vindt.' Jeremiah kromp ineen. Hoe had hij het in zijn hoofd gehaald te flirten met zo'n jong ding? Hoewel Beauchamp tot zijn verbazing niet boos leek te zijn. En wat moest hij nu zeggen?

'Ik begrijp niet helemaal waar u heen wilt.'

'U begrijpt me best. Hoe aantrekkelijk vindt u mijn dochter?' O mijn god...

'Heel aantrekkelijk natuurlijk. Maar het spijt me als ik u en mevrouw Beauchamp beledigd heb door... Ik... Ik had niet het recht...'

'Stil maar. Mannen gedragen zich altijd als idioten als zij in de buurt is. Jong of oud, ze raken allemaal opgewonden wanneer zij hen met haar blauwe ogen aankijkt. En ze weet donders goed wat voor effect dat heeft, Thurston, vergis u niet. Ik verwijt u geen belediging, maar ik stel een rechtstreekse vraag. Misschien moet ik eerst uitleggen waarom. Zij is mijn dierbaarste bezit. Als ik alles moest opgeven, mijn zaak, mijn geld, mijn huis, mijn vrouw, en maar één ding mocht houden, zou dat Camille zijn. Zij is het enige waar ik werkelijk om geef.'

Hij dacht even na en verbeterde zichzelf: 'Nou ja, bijna het enige.' Hij grinnikte en keek toen weer ernstig. 'Ik wil dat ze weggaat uit het Zuiden. Een intelligent meisje heeft hier niets te zoeken. Hier wonen alleen dwazen; er is te veel inteelt, ze hebben de oorlog verloren en niemand heeft nog geld. Degenen die dat wel hebben, zijn mannen zoals ik en' - hij keek Jeremiah openhartig aan - 'die wil ik niet voor haar. Ze zijn ruw en ongemanierd, ze zijn slecht opgevoed en de meesten zijn niet half zo slim als zij. Ze is in veel opzichten een bijzonder meisje, het beste uit twee werelden, maar juist daarom hoort ze hier niet thuis. Mannen zoals haar grootvader zijn slappelingen die alleen maar klagen en geen cent meer over hebben, de anderen zijn niet goed genoeg voor haar. Niemand hier is goed genoeg voor haar, Thurston. Niemand hier in Atlanta, of in Charleston, Savannah, Richmond, of waar dan ook in het Zuiden. Ik was van plan haar volgend jaar mee naar Parijs te nemen en haar daar te introduceren in de hogere kringen.' Jeremiah vroeg zich af hoe Beauchamp had gedacht dat voor elkaar te krijgen, hoewel het hem soms verbaasde hoeveel men met geld voor elkaar kreeg. 'Dat heb ik haar al een tijdje geleden beloofd. Maar toen u vorige week bij ons kwam dineren... Toen kreeg ik een geweldig idee, Thurston.' Jeremiah verstijfde. Hij stond voor een keerpunt in zijn leven, besefte hij. 'U bent de perfecte echtgenoot voor haar. En zij lijkt u erg sympathiek te vinden.' Meteen dacht Jeremiah aan de kus die ze hem de vorige dag had gegeven en die hem absoluut niet slecht was bevallen. 'U bent een goed mens, dat heb ik horen zeggen, en ik mag u graag. Maar ik vertrouw vooral op mijn intuïtie en die vertelt me dat u een goede man voor haar zult zijn. Niet iedereen kan met haar omgaan.' Daar moest Jeremiah om lachen. Maar het idee overweldigde hem en hij staarde zijn gastheer sprakeloos aan.

'Nou, wat vindt u ervan? Voelt u er iets voor om met mijn dochter te trouwen?' Het was zo'n botte vraag dat Jeremiah het gevoel had dat hij een aanbod kreeg voor de koop van een kudde vee, een stuk land of een huis, maar hij voelde een belachelijke aandrang om het te accepteren. Hij haalde diep adem en zette zijn glas neer voordat hij kon antwoorden, en de stilte hing loodzwaar in het vertrek.

'Ik weet eigenlijk niet wat ik moet zeggen, Beauchamp. Ze is een bijzonder meisje, dat staat buiten kijf. En ik voel me zeer gevleid door uw woorden. Het is duidelijk dat u erg veel van uw dochter houdt, en ze verdient alle liefde die u haar geeft.'

Jeremiah voelde zijn hart weer bonken; het leek wel of het niet meer normaal had geklopt sinds hij Camille voor het eerst had gezien. Maar wat hij nu zei, zou invloed hebben op de rest van zijn leven en daarom moest hij elk woord op een goudschaaltje wegen. 'Maar u moet weten, meneer, dat ik bijna driemaal zo oud ben als zij.'

'Dat lijkt me iets overdreven.' Maar het leek Orville Beauchamp nauwelijks te hinderen.

'Ik ben drieënveertig. Zij is zeventien. Ik zou denken dat ze zo'n groot leeftijdsverschil afschuwelijk zou vinden. Bovendien woon ik ongeveer vierduizend kilometer hiervandaan, in een veel minder verfijnde omgeving dan dit. U zei dat u haar wilde introduceren in de hogere kringen van Parijs. Ik ben mijnwerker, meneer. Ik leid een eenvoudig leven in een leeg huis en de dichtstbijzijnde stad ligt er vijftien kilometer vandaan. Geen opwindend leven voor een jong meisje.'

'Als dat het enige is wat u tegenhoudt, zou u naar de stad kunnen verhuizen. Naar San Francisco. Niets belet u van daar uw mijnen te besturen. De productie is op gang en alles loopt soepel, anders was u niet op reis gegaan.' Jeremiah moest toegeven dat dat het geval was. 'U zou een huis in de stad voor haar kunnen bouwen en zij zou langzamerhand aan het plattelandsleven kunnen wennen.' Beauchamp glimlachte. 'Het zou haar wellicht goed doen. Ik denk soms dat ze hier een veel te frivool leventje leidt, hoewel ik moet toegeven dat dat gedeeltelijk mijn schuld is. Ik wil niet dat ze zich verveelt, dus we nemen haar vaak mee naar een bal of zo. Maar uw soort leven is wellicht beter voor haar.' Beauchamp fronste zijn wenkbrauwen. 'Maar daar gaat het niet om. Waar het wel om gaat, is de vraag of u van haar zou kunnen houden.'

Jeremiah kreeg het zo benauwd dat hij het gevoel had dat hij stikte. 'Ik had nooit gedacht dat ik dit ooit zou zeggen, meneer, maar de mogelijkheid bestaat dat ik nu al van haar hou. Eerlijk gezegd weet ik nog niet wat ik voor haar voel en ik heb geprobeerd mijn gevoelens vanaf het begin te onderdrukken, al was het alleen maar uit respect voor haar vader. Ze is nauwelijks meer dan een kind, nog maar een heel jong meisje, en ik ben eigenlijk veel te oud voor haar. Zoals ik al zei, leid ik een eenvoudig, rustig leven en ik heb dit soort dromen allang opgegeven.' Maar in de trein had hij Amelia ontmoet en zij had zich een plaats in zijn hart verworven, en daarvoor had hij John Harte gezien terwijl deze zijn gestorven zoontje in zijn armen hield... Plotseling, voor het eerst in twintig jaar, verlangde hij naar iets wat hij nooit eerder had gehad: een vrouw om van te houden en een eigen kind. Naar iets anders dan elke avond thuiskomen bij Hannah en de zaterdagavonden doorbrengen bij Mary Ellen Browne. En nu was Camille in zijn leven gekomen, als een droombeeld, de belichaming van alles wat hij nooit had gehad en nooit had verwacht te zullen krijgen. 'Er is deze week iets met me gebeurd en daar moet ik over nadenken.'

Meer wist hij niet te zeggen. Hij wist ook niet meer wat zijn gevoelens waren, na Amelia te hebben ontmoet en nu Camille. Orville Beauchamp keek niet ontevreden. 'Ze is nu toch nog te jong. En ik wil niet dat u iets tegen haar zegt.'

Jeremiah keek hem verontwaardigd aan. 'Dat was ik ook absoluut niet van plan, meneer. Ik moet er eerst een poosje over nadenken. Ik wil weten hoe ik me voel wanneer ik terug ben in mijn normale leven, mijn lege huis en mijn mijnen.' Hij zuchtte, want opeens leek het hem een heel eenzaam leven. Opeens had hij het gevoel dat hij Camille nodig had in dat leven, en dat had hij sinds Jennie niet meer meegemaakt. 'Ik weet nog niet precies wat ik voor haar voel. Ik zou u onmiddellijk om haar hand kunnen vragen' - zijn stem klonk diep en schor van emotie - 'maar ik wil zeker weten dat ik het juiste doe voor ons allebei. Hoe oud is ze precies?' Opeens wist hij het niet meer en zag hij alleen haar ogen en lippen voor zich, en voelde hij haar armen...

'Zeventien.'

'Dan kom ik over zes maanden terug om u om haar hand te vragen, als ik dat een verstandige keus vind. Zo niet, dan zal ik u dat zo gauw mogelijk laten weten. Als u het er nog steeds mee eens bent, zal ik daarna naar Atlanta komen en haar vragen met me te trouwen, en zes maanden later zal ik terugkomen en haar ophalen.'

'Waarom wilt u zo lang wachten? Waarom wilt u haar, als u voor haar kiest, over zes maanden niet meteen mee terugnemen?'

'Omdat ik, als ze met me wil trouwen, eerst een mooi huis in de stad voor haar wil laten bouwen. Dat ben ik haar dan in elk geval verschuldigd. U kunt er gerust op zijn, Beauchamp, dat ik, als ik met uw dochter trouw, haar een zo goed mogelijk leven zal geven.' De blik in zijn ogen zette zijn woorden kracht bij en Beauchamp knikte.

'Daar twijfel ik niet aan en dat is de reden waarom ik met u gesproken heb. Ik meende wat ik zei, dat u de beste man voor haar bent die ze kan krijgen.'

'Dat hoop ik.' Jeremiahs ogen hadden een ongewone glans. Hij had het gevoel dat hij zojuist het beste contract van zijn leven had afgesloten. De negenhonderd flessen kwikzilver die hij een paar dagen geleden had verkocht zonken erbij in het niet. Maar Camille... Ze was een droom die werkelijkheid was geworden, en hij wist al dat hij over zes maanden terug zou zijn. Toen hij met Orville de eetkamer verliet om zich bij de anderen te voegen, keek hij met heel andere ogen naar Camille.

'Wat heeft mijn vader tegen je gezegd?' vroeg ze fluisterend. 'Heeft iemand ons zien kussen?' Maar ze leek zich geen zorgen te maken en Jeremiah keek haar geamuseerd aan. Op dit moment was hij degene die zijn armen om haar heen wilde slaan en zijn lippen op de hare drukken.

'Ja,' antwoordde hij plagend, eveneens op een fluistertoon. 'Hij stuurt je naar een klooster om daar tot je vijfentwintigste door nonnen te worden bewaakt.'

'Nee hoor.' Ze lachte met een hoge uithaal en riep: 'Dat zou hij nooit doen! Hij zou me te erg missen.'

Hij bedacht dat Beauchamp een groot offer zou moeten brengen als Jeremiah met haar zou trouwen en haar mee naar Californië zou nemen, maar haar vader had wél gelijk, voor haar was het beter. In bepaalde opzichten zou ze in het Zuiden nooit worden geaccepteerd en dat wist zij ook. De smet van haar vaders afkomst zou haar nog in geen honderd jaar worden vergeven, zo niet langer. Het leek haar broer niet te deren, maar Camille leed eronder, dat was duidelijk. Zelfs haar moeder gedroeg zich alsof er in hun huis een vieze lucht hing, en ze praatte over Savannah alsof het een onbereikbaar land was geworden, ook al ging ze er een paar keer per jaar op bezoek. Ze voelde zich een banneling.

'Eerlijk gezegd' - Jeremiah voelde zich vreemd ontspannen voor een man die zojuist zijn lot had bezegeld, zo goed als tenminste - 'hebben we over een volgende transactie gepraat. Misschien kom ik over een halfjaar terug om de onderhandelingen voort te zetten.'

Camille keek hem verbaasd aan. 'Gaat het weer over kwikzilver? Ik dacht dat het syndicaat genoeg had gekocht voor een jaar.' Het verraste hem opnieuw dat ze zo veel wist en vooral dat ze het begreep.

'Het is nogal ingewikkeld, ik zal het je een andere keer uitleggen.' Hij keek op zijn horloge. 'Het is al laat, ik moet nu terug naar mijn hotel om te controleren of ze mijn spullen al ingepakt hebben. Ik vertrek morgenochtend, meisje.' Opeens had hij een bezitterig gevoel jegens haar, maar dat wilde hij niet laten merken. Hij draaide zich om en zei iets tegen Camilles moeder, maar zij leek hem niet te horen en liep met een afwezige blik in haar ogen weg.

Camille keek Jeremiah met grote verdrietige ogen aan. 'Als ik tijd heb voordat je terugkomt, schrijf ik je misschien.'

'Dat zou ik erg leuk vinden.' Hoewel hij eigenlijk tijd nodig had om na te denken.

Ze keek hem met een eigenaardige uitdrukking op haar gezicht aan, alsof ze iets vermoedde. 'Papa heeft me beloofd me dit jaar mee te nemen naar Frankrijk, dus als je terugkomt, ben ik er misschien niet eens.'

Maar hij wist dat ze er wel zou zijn. Of misschien was het toch beter als haar vader haar verkocht aan de een of andere hertog of baron... Plotseling stond dit idee hem tegen. Ze was geen voorwerp dat verkocht kon worden, zelfs niet aan hem. Ze was een vrouw, een mens, eigenlijk nog een kind... Hij voelde nog sterker de behoefte erover na te denken of ze bij hem wél gelukkig zou zijn. Hij wilde uitkijken over zijn glooiende heuvels en voor het raam van zijn slaapkamer staan en zich voorstellen hoe het zou zijn als zij daar ook woonde.

'Californië ligt erg ver weg...' zei ze zacht en een beetje mistroostig. Hij pakte haar hand en gaf er een kneepje in.

'Ik kom terug.' Dat beloofde hij haar en ook zichzelf, ook al wist hij het nog niet zeker. Zijn leven zou voorgoed veranderen, wilde hij dat eigenlijk wel? Hij keek naar het mooie gezichtje voor hem en sprak de enige woorden die ze wilde horen: 'Ik vind je erg lief, Camille, dat moet je goed onthouden.'

Zacht kuste hij eerst haar vingers en toen haar wang. Vervolgens schudde hij Orville Beauchamp ferm de hand, waarbij ze elkaar veelbetekenend aankeken, en vertrok. Zijn bezoek had heel wat teweeggebracht, bij alle betrokkenen, maar vooral bij hemzelf.

7

Het schip kwam op zaterdagochtend al vroeg in Napa aan. Jeremiah was van plan een rijtuig te huren om hem naar St. Helena te brengen. Hij had zijn kantoor een telegram gestuurd om te laten weten dat hij maandag terug zou zijn, dus hij had het hele weekend om thuis zijn administratie af te werken, de post te lezen en door de wijngaarden te lopen. Toen hij op de kade stond, keek hij om zich heen en snoof diep de vertrouwde lucht op. De heuvels in de verte waren groener dan toen hij drie weken geleden was vertrokken. Plotseling zag hij de jongen staan die hem naar het station had gebracht, de jongen die hij een zaterdagochtendbaantje had beloofd. Danny Richfield.

'Hallo, meneer Thurston!' Hij zwaaide vanaf zijn hoge zitplaats op het rijtuig en Jeremiah liep glimlachend naar hem toe. Het was prettig dat iemand hem afhaalde, ook al kende hij de jongen nauwelijks. Danny was maar een paar jaar jonger dan Camille, besefte hij toen hij zijn tassen in het rijtuig zette. Wat een vreemd idee!

'Wie heeft je hierheen gestuurd, jongen?'

'Mijn vader zei dat u vandaag thuis zou komen en toen heb ik gevraagd of ik u met het rijtuig mocht afhalen.'

Jeremiah ging naast de jongen zitten en kreeg onderweg naar huis alle nieuwtjes te horen. Hij keek tevreden om zich heen en de tweeënhalf uur vlogen voorbij. Elke keer dat hij na een reis terugkwam in de Napa Vallei, was hij weer vol bewondering. 'U lijkt blij te zijn dat u terug bent, meneer.'

'Dat ben ik ook.' Hij glimlachte tegen de jongen en voegde eraan toe: 'Nergens ter wereld is het zo mooi als in deze vallei, onthou dat goed. Misschien krijg je op een dag de kriebels en wil je hier weg, maar je zult nooit een betere plek vinden dan deze.'

De jongen keek twijfelachtig. Er bestonden vast interessantere plekken dan deze, dat wist hij zeker. Bovendien wilde hij bankier worden en hoe kon je een belangrijke bankier zijn in de Napa Vallei? Hij wilde in elk geval naar San Francisco, St. Louis, Chicago, New York, Boston...

'Hebt u een goede reis gehad, meneer?'

'Heel goed.' Jeremiah keek naar Danny en dacht weer aan Camille. Hoe zou het met haar gaan en waar zou ze nu zijn? Hoe zou zij het hier vinden? De hele terugreis werd hij geplaagd door dit soort vragen en vooral nu hij bijna thuis was, tolden ze door zijn hoofd. Hij probeerde de vallei door haar ogen te zien wanneer hij haar voor het eerst meebracht.

Toen het rijtuig langzaam voor zijn huis tot stilstand kwam, bleef hij nog even zitten en keek om zich heen. Wat zou ze van deze plek vinden? Opeens kon hij zich niet voorstellen dat ze er ooit zou zijn. En wat had hij de boel de afgelopen jaren verwaarloosd! Hij had geen bloemperken aangelegd, geen gordijnen opgehangen... Al die dingen waarop Hannah ooit had aangedrongen, maar die hij nooit had gedaan waren opeens belangrijk voor hem. Maar hij moest niet op de zaken vooruitlopen. Hij was naar huis gegaan om erachter te komen wat hij voor haar voelde, niet om zijn hele wereld op z'n kop te zetten om het haar naar de zin te maken. Of was dat het enige dat hij wilde? Het leek wel of hij zijn besluit al had genomen, terwijl hij eerst nog iets anders moest afhandelen. Dat besefte hij heel goed. Hij bedankte de jongen voor het thuisbrengen en ging naar binnen. Natuurlijk wist hij welke dag het was en hij wilde eigenlijk nog even naar kantoor om te zien of alles in orde was, maar daarna... Hij moest haar eerlijk behandelen. Maar wie bedoelde hij daarmee, Camille of Mary Ellen Browne? Opeens wist hij het niet meer, en toen zag hij Hannah staan, die met de bekende frons tussen haar wenkbrauwen naar hem keek.

'De reis heeft je blijkbaar geen kwaad gedaan.' Ze kwam niet naar hem toe om hem te omhelzen of welkom te heten, en glimlachend zei hij: 'Hé, je laat me schrikken! Hoe gaat het met je na al die weken?'

'Redelijk. Hoe gaat het met jou, jongen?' Hij lachte omdat ze hem nog steeds als een jongen beschouwde, wat waarschijnlijk nooit zou veranderen.

'Ik ben blij dat ik thuis ben.' Dat was ook zo. Hij was nergens liever dan thuis, in de vallei, ook al was hij eindelijk tot het besef gekomen dat er iets aan zijn leven ontbrak. Maar misschien niet lang meer. Hij zag dat Hannah hem scherp aankeek.

'Wat heb je nu weer uitgehaald, jongen? Je kijkt alsof je iets op je kerfstok hebt.' Ze kende hem beter dan wie ook en zag meteen dat hem tijdens zijn afwezigheid iets was overkomen. 'Heb je domme dingen gedaan in het Zuiden?'

'Een paar.' Zijn ogen twinkelden.

'Zoals?'

Het was nauwelijks uit te leggen en hij wist dan ook niet waarmee hij moest beginnen. 'Eh, even denken... Ik heb een heel belangrijke handelsovereenkomst gesloten.' Hij probeerde haar af te leiden, maar ze liet zich niet voor de gek houden.

'Dat interesseert me geen sikkepit en je weet best dat ik dat niet bedoel. Wat heb je nog meer gedaan?'

'Ik heb een heel charmante jongedame ontmoet.' Hij had besloten haar gerust te stellen en haar oude ogen begonnen dan ook te glimmen.

'Hoe charmant bedoel je, Jeremiah? Moest je ervoor betalen of was ze gratis?' Hij schaterde het uit en Hannah grinnikte.

'Dat is een bijzonder brutale vraag, die een dame niet hoort te stellen,' zei hij plagend.

'Ik ben geen dame, dus biecht maar eens op.'

Hij grinnikte. 'Nee, ik heb er niet voor betaald. Ze is zeventien en de dochter van de man met wie ik zaken heb gedaan.'

'Heb je een kind het hoofd op hol gebracht, Jeremiah? Is zeventien niet wat jong voor jou?'

Zijn gezicht betrok. Ze had gelijk, dat vond hijzelf eigenlijk ook. Ze had haar vinger precies op de zere plek gelegd. Hij stond op en probeerde het beeld van Camille te onderdrukken. 'Dat is het inderdaad, en dat heb ik ook tegen haar en haar vader gezegd.' Maar hij keek opeens zo verdrietig dat Hannah hem bij de arm pakte toen hij de kamer uit wilde lopen.

'Nee, ga er nu niet meteen als een geslagen hond vandoor, domme jongen. Ik verwacht heus niet dat je zo'n oud mens als ik uitkiest, en misschien is zeventien toch niet te jong. Vertel me maar eens iets over haar.' Ze kreeg opeens het vermoeden dat het een serieuze zaak was. 'Toe, Jeremiah, vertel me eens iets over dit meisje. Je vindt haar erg aardig, nietwaar, jongen?' Hij keek haar aan en plotseling had ze de hele situatie door en kon ze een kreet van schrik nog net binnenhouden. Ze had nog nooit zo veel liefde in zijn ogen gezien, terwijl hij het meisje toch nog maar pas kende. 'Ach, Jeremiah, je meent het, hè?' Haar stem klonk zo zacht als glanzend oud hout en hij knikte.

'Ik denk het wel, Hannah. Maar ik weet het nog niet zeker. Ik moet er nog eens goed over nadenken. Ik weet niet eens of ze hier wel gelukkig zou zijn. Ze leidt in het Zuiden een heel ander soort leven.'

'Nou ja, als je zou besluiten haar hierheen te halen, zou ze verschrikkelijk boffen,' zei Hannah bars. Jeremiah glimlachte om haar vooringenomenheid.

'Nee, dan zou ik boffen. Ze is een heel bijzonder meisje, intelligenter dan de meeste mannen die ik ken en de mooiste vrouw die ik ook heb gezien. Meer kan een man niet verlangen.'

'Heeft ze een goed karakter?' Het was een vreemde vraag, die hem in verlegenheid bracht. Goed? Dat wist hij eigenlijk niet. Jennie had een goed karakter gehad, zij was een lieve, hartelijke en oprechte vrouw geweest. Mary Ellen was ook een goed mens, maar Camille? Zij was intelligent, geestig, vrolijk, verleidelijk, hartstochtelijk, opwindend...

'Vast wel.' Waarom zou ze geen goed karakter hebben? Ze was pas zeventien. Maar Hannah had hem herinnerd aan Mary Ellen en ze keken elkaar aan.

'Wat doe je met Mary Ellen, jongen?'

'Dat weet ik nog niet. Ik heb er de hele terugweg over nagedacht.'

'Heb je dan wat dat meisje betreft al een besluit genomen? Zo klinkt het wel.'

'Dat weet ik ook nog niet. Ik heb in de eerste plaats tijd nodig, tijd om rustig na te denken over wat ik zal doen.' Maar ook al wilde hij liever een poosje niemand zien, hij wist wat hem te doen stond en hij gruwde van het idee het Mary Ellen te vertellen. Hij dacht aan haar woorden van die laatste zondag: 'Ik hoop niet dat je in Atlanta de vrouw van je dromen ontmoet.'

'Doe niet zo mal,' had hij geantwoord, en toen... Hoe was het in vredesnaam mogelijk dat hij na al die jaren opeens bereid was zijn hele leven te veranderen terwijl hij dat voor niemand anders had willen doen, zeker niet voor Mary Ellen Browne. Haar had hij slechts één nacht per week gegund en nu wilde hij de rest van zijn leven schenken aan dat opwindende meisje in Atlanta. Maar voor haar voelde hij iets wat hij nooit eerder had gevoeld, een diepe, brandende hartstocht. Hij was bereid te voet naar haar terug te gaan, haar in zijn armen naar zijn huis te dragen, zijn hart uit zijn lijf te rukken en in haar hand te leggen... Plotseling zag hij dat Hannah hem aanstaarde.

'Je ziet eruit alsof je ziek bent.'

'Ik denk dat ik dat ook ben.' Hij lachte. Het was een ziekte, een soort krankzinnigheid, die hij nooit eerder had meegemaakt. 'Hoe behandel je zoiets als dit?'

'Als je haar echt zo graag wilt hebben, moet je je best doen om haar te krijgen. Maar eerst moet je iets anders doen.' Dat wist hij net zo goed als zij en hij zag er vreselijk tegenop. Mary Ellen was altijd goed voor hem geweest en na al die jaren wilde hij haar geen verdriet doen, maar er zat niets anders op. Hij draaide zich om en keek uit over de vallei. Het was zo'n schitterende plek dat je je nauwelijks kon voorstellen dat er ongelukkige mensen woonden en toch was dat zo. Hij keerde zich weer om naar Hannah.

'Heb je John Harte nog gezien?'

Ze schudde haar hoofd. 'Ze zeggen dat hij niemand wil spreken. Eerst heeft hij een week lang dronken thuis gezeten en nu werkt hij samen met zijn mannen in de mijn. Toen de griep uitgewoed was, had hij bijna de helft van zijn personeel verloren.'

Haar gezicht versomberde. 'Wij hebben twee man verloren, maar bij ons is het tijdens je afwezigheid niet erger geworden.' Ze gaf hem de namen van de twee gestorven mannen en hij keek haar bedroefd aan. Waarom kon dit soort dingen niet voorkomen worden? Soms was het leven bijzonder oneerlijk. 'Ze zeggen dat John Harte helemaal doorgeslagen is. Hij werkt dag en nacht, buldert tegen iedereen en is buiten de mijn steeds stomdronken. Het zal nog wel een poosje zo blijven.' Het deed Jeremiah denken aan zijn gestorven verloofde en plotseling maakte hij zich zorgen om Camille. Stel dat ze tijdens zijn afwezigheid ziek werd en al dood was wanneer hij terugkwam? De schrik sloeg hem om het hart en Hannah, die het zag, schudde haar hoofd. 'Je hebt het zwaar te pakken, jongen.'

'Dat weet ik.' Zijn keel was dichtgeknepen.

'Ik hoop dat ze het waard is, want ze krijgt een goeie vent.' Ze zuchtte. 'En ik vermoed dat Mary Ellen de beste vent verliest die ze ooit heeft gehad.'

'Hou op.' Hij draaide zich weer om. 'Hou op, verdomme.'

Misschien moest hij zijn relatie met Mary Ellen nog niet verbreken, maar het zou nog erger zijn ermee door te gaan en uiteindelijk met Camille te trouwen. Hij kon Mary Ellen natuurlijk de keus geven, maar dat zou ook niet eerlijk zijn. Hij zuchtte diep. Hij wilde een bad nemen en zich verkleden voordat hij naar kantoor ging en daarna moest hij naar Mary Ellen. Wat vreemd dat hij nog maar een paar weken geleden met tegenzin afscheid van haar had genomen en dat hij haar nu voorgoed zou verlaten. Het kon raar gaan in het leven. Hij keek zijn oude huishoudster aan en glimlachte wrang. 'Misschien zal later blijken dat het zo heeft moeten gaan.'

'Dat hoop ik dan maar voor je.' Zijn glimlach werd warm en hij liep de kamer uit. Een halfuur later was hij te paard op weg naar de mijn.

8

Toen Jeremiah die avond zijn paard vastbond aan de boom achter Mary Ellens huis zag hij haar kinderen nergens. Hij liep naar de voordeur en klopte aan, en even laten deed ze open. Ze droeg een mooie roze katoenen jurk en haar koperkleurige haar glansde, en voordat hij ook maar iets kon zeggen, sloeg ze haar armen om zijn hals en kuste hem vurig. Even bleef hij stokstijf staan, maar toen stroomde de oude begeerte weer door hem heen. Hij drukte haar tegen zich aan en genoot van haar vertrouwde lichaam in zijn armen. Toen schoot hem te binnen waarvoor hij was gekomen. Hij maakte zich los en vermeed haar blik terwijl hij naar haar zitkamer liep.

'Hoe gaat het met je, Mary Ellen?'

'Ik heb je gemist.' Ze was dolblij hem weer te zien en toen ze in het kleine vertrek tegenover elkaar zaten, keek ze hem onderzoekend aan. Het kwam vaak voor dat ze zo zaten en ze voelde zich niet helemaal op haar gemak, alsof ze hem niet goed kende. Wanneer hij terug was van een reis moesten ze altijd weer een beetje aan elkaar wennen, maar als ze maar eenmaal weer samen naar bed waren geweest, was het oude gevoel terug en konden ze de draad van hun relatie weer oppakken. 'Ik ben blij dat je weer thuis bent, Jeremiah.'

Hij voelde een mengeling van verdriet, spijt en schuld, en toen ze hem smekend aankeek, zakte de moed hem in de schoenen. Plotseling verscheen het beeld van Camille voor zijn ogen en hoorde hij Amelia weer zeggen dat hij moest trouwen. Ze had gelijk, maar hoe moest hij dit tegen Mary Ellen zeggen?

'Ik ben ook blij dat ik thuis ben. Hoe gaat het met de kinderen?'

'Goed.' Ze glimlachte ietwat verlegen. 'Ik heb ze naar mijn moeder gebracht, voor het geval dat je langs zou komen. Ik had gehoord dat je vandaag terug zou zijn.' Zijn schuldgevoel werd groter. Wat moest hij zeggen? Een zeventienjarig meisje in Atlanta... 'Je ziet er moe uit, Jeremiah. Wil je iets eten?' Voordat we naar bed gaan, had ze eraan toe kunnen voegen. Hij wist wat ze bedoelde en schudde zijn hoofd.

'Nee, nee, ik heb geen trek. Is alles met jou in orde?'

'Ja, hoor.' Zonder nog iets te zeggen liet ze haar hand tussen de sluiting van zijn overhemd glijden en gaf hem teder een kus in zijn hals. 'Ik heb je gemist.'

'Ik jou ook.' Hij sloeg zijn armen om haar heen en drukte haar stevig tegen zich aan, alsof hij haar alvast wilde troosten voor het verdriet dat hij haar zou doen. Maar was dat echt nodig?

Hij kon toch ook zwijgen? Nee, dat kon hij niet. En het leek wel of ze aanvoelde dat er iets mis was. 'Mary Ellen...' Hij liet haar los. 'We moeten praten.'

'Nu nog niet, Jeremiah.' Ze klonk angstig en hij voelde zijn hart bonken.

'Jawel. Ik... Ik eh... ik moet je iets vertellen.'

'Waarom?' Ze keek hem met grote, verdrietige ogen aan. Ze wist al wat hij te vertellen had. 'Ik hoef het niet te weten. Je bent nu weer thuis.'

'Ja, maar...'

Haar ogen kregen een angstige blik. Was dit meer dan alleen maar het opbiechten van een slippertje tijdens zijn reis? Plotseling vermoedde ze dat haar leven drastisch zou veranderen.

'Jeremiah...' Al voor zijn vertrek had ze een voorgevoel gehad, een vage angst. 'Wat is er gebeurd?' Misschien moest ze het toch weten.

'Dat weet ik eigenlijk nog niet.' Dat was nog erger. Ze zag zijn twijfel.

'Heb je iemand anders ontmoet?' vroeg ze rechtstreeks. Haar bedroefde blik stak als een mes in zijn hart. Hoe moest hij het haar in vredesnaam vertellen?

Met schorre stem antwoordde hij: 'Ik denk het wel, Mary Ellen. Ik weet het nog niet zeker.' Hij deed wanhopig zijn best niet aan Camille te denken, maar haar beeld flitste voortdurend door zijn hoofd. 'Mijn hele leven is de afgelopen drie weken op z'n kop komen te staan.'

'O.' Ze liet zich tegen de rugleuning van de bank vallen en probeerde kalm te blijven. 'Wie is ze?'

'Ze is nog heel jong. Veel te jong.' Grievende woorden. 'Eigenlijk nog een kind. En ik kan nog niet beschrijven wat ik voor haar voel...'

Mary Ellen leunde weer naar voren en legde een hand op de zijne. 'Dan hoeft er toch niets te veranderen? Je had het me niet eens hoeven te vertellen.' Misschien zou alles toch bij het oude blijven...

Hij schudde zijn hoofd. 'Dat moest ik wel. Het kan grote gevolgen hebben. Ik heb tegen haar vader gezegd dat ik er zes maanden over na wil denken. Daarna bestaat de kans dat ik terugga.'

'Voorgoed?' Ze keek hem verbijsterd aan. Ze begreep er niets van. Maar hij schudde zijn hoofd.

'Nee.' Er zat niets anders op dan haar de waarheid te vertellen. 'Om haar op te halen.'

Mary Ellen deinsde achteruit alsof ze een klap in haar gezicht had gekregen. 'Trouw je dan met haar?'

'Misschien wel.'

Zwijgend zaten ze een tijdje als verdoofd naast elkaar, tot Mary Ellen hem weer aankeek en verdrietig vroeg: 'Waarom zijn wij nooit getrouwd, Jeremiah?'

'Ik denk dat we er geen van beiden aan toe waren,' antwoordde hij zacht. 'Ik weet het eigenlijk niet. We hadden het goed zoals het was.' Met een vermoeide zucht liet hij zich achterover vallen, opeens doodmoe. 'Of misschien ben ik gewoon geen type om te trouwen. Daar wil ik ook over nadenken.'

'Wil je kinderen? Gaat het daarom?'

'Misschien wel. Daar heb ik heel lang niet meer over nagedacht, maar de laatste tijd...' Hij keek haar met een ongelukkig gezicht aan. 'Mary Ellen... Ik weet het allemaal niet meer.'

'Ik zou het best nog een keer kunnen proberen.'

Dat ontroerde hem zo dat hij met pijn in zijn hart haar hand even aanraakte. 'Dan zou je niet goed wijs zijn. Je hebt me verteld dat het je de laatste keer bijna je leven heeft gekost.'

'Misschien zou het de volgende keer beter gaan.' Maar ze keek niet erg hoopvol.

'Je bent nu ouder en je hebt al drie geweldige kinderen.'

'Maar geen kind van jou.' Met tedere stem voegde ze eraan toe: 'Ik zou het echt willen proberen, Jeremiah. Heus waar.'

'Dat weet ik.' En omdat hij niet wist wat hij nog meer moest zeggen, legde hij haar het zwijgen op met een kus. Ze drukte zich tegen hem aan tot ze in het benauwde vertrekje ademloos op de bank lagen. Jeremiah was degene die zich losmaakte.

'Niet doen, Mary Ellen.'

'Waarom niet?' Haar ogen stonden vol tranen. 'Waarom verdomme niet? Ik hou van je, weet je dat dan niet?' De felle klank van haar stem sneed door zijn ziel. Hij voelde ook diepe genegenheid voor haar, nadat ze al die jaren vrienden waren geweest. Maar hij had nooit met haar willen trouwen, met haar samen willen wonen om altijd bij haar te zijn, zoals hij dat wilde met Camille. Hij omarmde haar en liet haar uithuilen.

'Mary Ellen, alsjeblieft...'

'Alsjeblieft wat? Laat me alsjeblieft gaan? Dat wilde je me immers vragen?' Zijn ogen waren nu ook vochtig en hij knikte. 'Maar je kent dat meisje nog niet eens. Je bent niet goed wijs!

Je wilt er alleen nog maar een halfjaar over nadenken! Als je erover moet nadenken, klopt er iets niet.' Ze vocht voor haar leven, eerder strijdlustig dan verslagen. Hij stond op en keek naar haar betraande gezicht, en ze begon te snikken tot hij haar opnieuw in zijn armen nam. Hij had geen woorden meer, dus hij droeg haar langzaam de trap op en legde haar op haar bed. Terwijl hij haar haren streelde, zei hij sussend alsof hij het tegen een kind had: 'Hou op, Mary Ellen. Het komt allemaal in orde.' Maar ze keek hem alleen maar met een diepbedroefde blik aan. Haar leven zou nooit meer hetzelfde zijn. De lege zaterdagavonden strekten zich als een lange, eenzame weg voor haar uit. En wat zouden de mensen zeggen? Dat hij haar aan de kant had gezet? Ze kromp ineen bij de gedachte aan de reactie van haar moeder: 'Ik heb toch gezegd dat hij dat uiteindelijk zou doen? Je hebt je als een slet gedragen.' Ze had gelijk. Ze was de zaterdagse hoer van Jeremiah Thurston. Ze was er jarenlang trots op geweest, en nu verdween hij uit haar leven. Ze had hem al veel eerder zelf moeten strikken, dacht ze, maar ze wist ook wel dat haar dat nooit zou zijn gelukt. En ze waren allebei tevreden geweest met de situatie zoals die was.

Hij bleef naast haar zitten op de enige stoel terwijl zij huilde, tot ze hem eindelijk met haar grote groene ogen bedroefd aankeek. 'Ik heb nooit gewild dat het zo zou eindigen.'

'Ik ook niet. Ik had het je vanavond ook niet hoeven te vertellen, maar het niet doen vond ik niet eerlijk. Ik wilde geen halfjaar wachten en ik heb echt tijd nodig om na te denken.'

'Waarover?' Ze slikte. 'Wat voor soort meisje is het?'

'Dat weet ik eigenlijk niet. Ze is nog heel jong en erg intelligent. Maar ze is niet zo knap als jij,' voegde hij eraan toe om haar te troosten.

Mary Ellen glimlachte. Hij was altijd zorgzaam. 'Ik weet niet of ik dat wel kan geloven.'

'Het is waar. Je bent een mooie vrouw. En je zult andere mannen ontmoeten. Je verdient meer dan alleen de zaterdagavond, Mary Ellen. Dat is al heel vaak bij me opgekomen. Ik ben een egoïst geweest.'

'Ik had er geen moeite mee.' Maar hij vermoedde dat ze loog en altijd haar mond had gehouden. Ze begon opnieuw te huilen en het deed hem zo'n pijn dat hij haar ogen kuste en de tranen van haar wangen likte. Langzaam gleden haar armen weer om hem heen en trok ze hem naar zich toe, en deze keer kon hij haar niet weerstaan. Hij beantwoordde haar omhelzing en ging ook op het bed liggen, en plotseling vlamde de oude hartstocht weer in hem op. Toen hij met zijn hoofd op het kussen naast haar in slaap viel, kuste ze hem met een glimlachje welterusten en knipte het licht uit.

9

'Jeremiah!' Toen Mary Ellen de volgende morgen wakker werd, was hij weg. Met een angstig gezicht sprong ze uit bed. 'Jeremiah!' Ze rende de trap af en haar roze satijnen ochtendjas gleed als een sleep over de treden achter haar aan. Hij stond in de deuropening van de keuken en staarde naar haar weelderige figuur.

'Goedemorgen, Mary Ellen,' zei hij op zakelijke toon. Hij zette twee bekers koffie op tafel. 'Ik heb koffie gezet voor wanneer je zou opstaan.' Ze knikte en kreeg weer een bange blik in haar ogen. De vorige avond was ze ervan overtuigd geweest dat hij van gedachten veranderd was, maar nu niet meer.

'Gaan we naar de kerk?' vroeg ze zacht. Dat hadden ze soms gedaan, maar nu was alles anders geworden.

Hij knikte langzaam, nam een slok koffie en zette zijn beker weer neer.

'Inderdaad.' Hij zweeg even en ze kreeg weer hoop. 'En dan ga ik naar huis.' Toen wist ze dat het afgelopen was, maar toch gaf ze het nog niet op.

'Jeremiah.' Ze zette haar beker ook neer en haalde diep adem. 'Je hoeft niets te veranderen. Ik begrijp hoe het zit. Het was goed van je dat je me gisteravond alles vertelde... over haar en zo...' Ze kon bijna niet verder praten, maar ze wilde hem niet verliezen.

'Ik kon niet anders,' zei hij met een vastberaden uitdrukking op zijn gezicht. Hij besefte dat hij haar verdriet deed, maar ook dat hij niet anders kon. Hij voelde zich sterker dan de vorige avond, dacht ze angstig. 'Ik geef veel om je en ik kon niet voor je verzwijgen waar ik aan denk.'

'Maar je weet het nog niet zeker.' Het klonk bijna klagend en ze zag dat hij zijn kaken op elkaar klemde.

'Wil je dan wachten tot ik het wel weet? Tot mijn huwelijksdag met me slapen? Wil je dat?' Zijn stem werd steeds luider en hij stond op. 'Laat me in godsnaam doen wat juist is, het is al moeilijk genoeg.'

'Maar stel dat je uiteindelijk besluit om toch niet met haar te trouwen?' Het was een wanhopige laatste vraag en hij schudde dan ook zijn hoofd.

'Daar wil ik nog niet aan denken, dus daar kan ik ook geen antwoord op geven. Maar als ik niet met haar trouw, wil je me dan echt terug?' Hij draaide zich om en ze staarde naar zijn rug. 'Je zult me voortaan haten.'

'Ik zal je nooit haten, je bent al die jaren alleen maar goed voor me geweest.' Toen hij dit hoorde, voelde hij zich nog ellendiger en werden zijn ogen vochtig. Hij liep naar haar toe en sloeg zijn armen om haar heen.

'Het spijt me, Mary Ellen. Het was niet mijn bedoeling dat het zo zou eindigen. Ik had het ook niet verwacht.'

'Ik ook niet.' Ze glimlachte door haar tranen heen en ze omhelsden elkaar innig. In plaats van naar de kerk gingen ze weer naar bed en beminden elkaar opnieuw. Het was al middag toen hij Big Joe zadelde, op zijn paard sprong en vanuit het zadel neerkeek op de mooie vrouw in de roze ochtendjas.

'Zorg goed voor jezelf, meisje.'

De tranen gleden langzaam over haar wangen. 'Kom terug! Ik zal er altijd zijn...' Meer kon ze niet zeggen en ze stak alleen nog een hand op. Na een laatste blik spoorde hij zijn paard aan en reed naar huis. Nu had hij niemand meer, Mary Ellen niet en Camille ook niet. Hij was weer alleen, maar dat was hij altijd al geweest.

10

Dat jaar was de zomer in de Napa Vallei heet en overdadig. Zoals in het voorjaar was besloten, gingen de flessen kwikzilver op transport naar het Zuiden. De productie van de mijnen groeide gestaag, de druiven rijpten zonder problemen en Jeremiah werd met de dag rustelozer. Vaak voelde hij aandrang een bezoek te brengen aan Mary Ellen in Calistoga, omdat hij op zaterdagavond nog nooit zo eenzaam was geweest, maar hij deed het niet. In plaats daarvan ging hij een paar keer naar San Francisco, naar het bordeel waaraan hij de voorkeur gaf. Maar hij voelde een leegte die niemand kon vullen en Hannah zag hem komen en gaan terwijl hij nauwelijks meer tegen haar praatte. En ze zag zijn opluchting wanneer hij bij zijn post een brief van Camille vond.

Camille had hem sinds zijn thuiskomst geschreven, grappige brieven over de mensen met wie ze omging, de bals die ze bezocht en de feestjes van haar ouders. Ze was een paar keer naar Savannah, Charleston en New Orleans geweest, en Hubert maakte een heel lelijk meisje het hof omdat haar vader de mooiste paarden van het Zuiden had. Haar brieven gaven blijk van haar gevoel voor humor en haar inzicht, en zijn ogen vlogen dan ook geamuseerd over haar krullerige schrift. Onder aan de brief strooide ze altijd wat kruimels om zijn verlangen naar haar in stand te houden, opdat hij terug zou komen. Ze schreef zonder hartstocht en liet doorschemeren dat hij haar, als hij terugkwam, zou moeten veroveren. In augustus hield hij het niet langer uit en boekte een treinreis naar Atlanta. Er waren pas vier maanden voorbijgegaan, maar zijn besluit stond vast. Toen hij uit St. Helena vertrok, wist Hannah dat ook. Ze had medelijden met Mary Ellen, die nog steeds om Jeremiah treurde, maar ze was blij dat Jeremiah een jonge bruid mee naar huis zou brengen. Binnen afzienbare tijd zou het huis worden gevuld met kindergeluiden en de lach van een jonge vrouw.

Jeremiah had Orville Beauchamp een telegram gestuurd om hem van zijn komst op de hoogte te stellen, en hij had hem gevraagd niets tegen Camille te zeggen. Hij wilde haar verrassen en zien hoe ze reageerde. Vier maanden was een lange tijd voor een meisje en misschien was ze van gedachten veranderd. Tijdens de lange reis naar het Zuiden kon hij nergens anders aan denken en deze keer ontmoette hij geen Amelia. Hij praatte nauwelijks met anderen en kwam nerveus en uitgeput in Atlanta aan, waar het rijtuig van de Beauchamps stond te wachten om hem naar zijn hotel te brengen.

Hij had een prachtige suite geboekt en stuurde een briefje naar de Beauchamps, dat algauw werd beantwoord met een uitnodiging om te komen dineren. Orville Beauchamp benadrukte dat Camille niet wist dat hij was gekomen. Plotseling verheugde Jeremiah zich op haar reactie wanneer ze hem weer zou zien. Maar hij was er ook een beetje bang voor en toen hij die avond om acht uur in het rijtuig stapte, waren zijn handen klam. Toen het rijtuig stilstond voor haar huis, begon zijn hart te bonken. Hij werd naar de kleine, weelderig ingerichte salon aan de voorkant gebracht, waarna Orville Beauchamp al snel binnenkwam om hem de hand te schudden. Meteen toen hij Jeremiahs telegram had ontvangen, had hij geweten dat diens komst goed nieuws betekende.

'Hoe gaat het met je? Fijn dat ik je weer zie, kerel.' Hij leek oprecht verheugd en Jeremiah hoopte dat zijn dochter net zo blij zou zijn.

'Het gaat uitstekend.'

'Ik had je pas over een maand of twee verwacht.' Zijn ogen stonden vragend en Jeremiah glimlachte.

'Ik kon het geen twee maanden meer volhouden, Beauchamp,' zei hij zacht. De kleine donkere man glimlachte ook.

'Ik dacht wel dat dat het zou zijn, dat hoopte ik tenminste.'

'Hoe gaat het met haar? Weet ze nog steeds niet dat ik er ben?'

'Nee. En je komt precies op het juiste moment. Lizabeth logeert bij vrienden in South Carolina en Hubert is ergens een paard aan het kopen. Dus Camille en ik zijn alleen, en we leiden een nogal saai leventje. Iedereen is in de zomermaanden de stad uit en Camille heeft het niet erg naar haar zin dit jaar.' Hij lachte. 'Ze wacht vaak op de post en heeft al haar vriendinnen over jou verteld.' Hij zei er niet bij dat ze Jeremiah dan 'de rijkste man van het Westen, een vriend van papa' noemde, want dat hoefde Jeremiah niet te weten. Dat ze over hem praatte, was genoeg.

'Misschien gaat ze anders over me denken als ze me terugziet.' Daar had hij zich de hele reis zorgen over gemaakt. Hij was tenslotte een stuk ouder dan zij, misschien vond ze hem nu veel te oud.

'Waarom zou ze dat doen?' vroeg Beauchamp verbaasd.

'Nou ja, ze is nog maar een meisje,' antwoordde Jeremiah met een glimlach. Beauchamp lachte.

'Camille weet al sinds de dag van haar geboorte precies wat ze wil. Ze is zo koppig als een ezel en een doorzetter.' Hij lachte opnieuw, deze keer van trots op zijn enige dochter. 'Dat zou ik eigenlijk niet moeten zeggen, maar jij zult haar wel in toom kunnen houden. Ze is een lief meisje, Thurston, en ze zal een goede vrouw voor je zijn.' Met samengeknepen ogen keek hij Jeremiah aan. 'Daar ben je toch voor gekomen?' Anders zou Jeremiah niet weer die lange reis naar Atlanta hebben gemaakt, veronderstelde hij, en hij bleek gelijk te hebben.

Jeremiah keek op de veel kleinere man neer en antwoordde zacht: 'Inderdaad. En jij bent niet van mening veranderd?'

'Integendeel. Volgens mij passen jullie perfect bij elkaar.' Hij hief zijn glas om erop te drinken en Jeremiah glimlachte. Nu moest hij daar alleen Camille nog van overtuigen.

Tien minuten later kwam ze binnen. De deur zwaaide open en ze verscheen als een fee in lichtgele zijde met strengen topazen en parels om haar hals. Haar donkere krullen dansten op haar rug en achter één oor droeg ze een prachtige gele roos. Eerst keek ze alleen naar haar vader en daarna wierp ze een ongeïnteresseerde blik op zijn bezoeker. Het was erg warm en ze had de hele middag op bed gelegen. Toen het tot haar doordrong wie er voor haar stond, verstijfde ze en Jeremiah hoorde dat ze haar adem inhield. Vervolgens vloog ze naar hem toe, wierp zich in zijn armen en drukte haar gezicht tegen zijn borst. Toen ze hem losliet, zag hij dat haar ogen vol tranen stonden. Ze glimlachte stralend, als een beeldschoon kind, en zijn hart opende zich om haar voorgoed in te sluiten. Het was een ongekend gevoel voor hem en het benam hem de adem.

'Je bent teruggekomen!' riep ze blij, en haar vader lachte. Ze boden een heel aantrekkelijke aanblik, de grote man en het fragiele meisje, die ondanks het leeftijdsverschil zo duidelijk verliefd op elkaar waren geworden. Hij zag de verrukking in Camilles ogen en de bewondering in die van Jeremiah, en de nauwelijks bedwongen hartstocht.

'Natuurlijk ben ik teruggekomen, kleintje. Dat had ik je toch beloofd?'

'Maar zo gauw al!' Ze huppelde uitgelaten en in haar handen klappend om hem heen, en de roos viel uit haar haren voor zijn voeten. Ze raapte hem op en bood hem de bloem met een zedige kniebuiging aan. Jeremiah begon te lachen, van blijdschap en opluchting. Hij zag aan haar ogen dat ze nog steeds op hem gesteld was.

'Je bent nog net zo'n plaaggeest als de vorige keer, Camille. Moet ik soms weggaan en later terugkomen?' Hij pakte haar hand en ze keken elkaar aan.

'Waag het maar niet! Ik laat je niet meer gaan. Als je dat toch doet, ga ik met papa mee naar Frankrijk en trouw met een hertog of een prins.'

'Wat een charmant dreigement.' Maar hij maakte zich geen zorgen meer. 'Toch moet ik binnenkort weer weg, hoor.'

'Wanneer dan?' riep ze geschrokken. Haar vader glimlachte. Hij twijfelde er niet aan dat Thurston van zijn dochter hield en zij was duidelijk op hem gesteld. Ze voelde zich gevleid door de aandacht van een veel oudere man en Thurston genoot van de aandacht van zo'n jong meisje. En behalve dat bestond er iets tussen hen dat te heet was om bij in de buurt te komen.

'Laten we het daar nog niet over hebben, kleintje. Ik ben vandaag pas aangekomen.'

'Waarom heb je ons niet gewaarschuwd?' vroeg ze met een pruilmondje. Het was tijd voor het diner en ze liepen langzaam naar de eetkamer.

'Dat heb ik wel gedaan.' Hij glimlachte tegen Beauchamp en zij tikte haar vader verwijtend met haar waaier op zijn arm. 'Wat ondeugend van u, vader! U hebt niets tegen mij gezegd!'

'Het leek me leuk je met het bezoek van meneer Thurston te verrassen.' Gelukkig had het goed uitgepakt.

Ze schonk hun beiden een stralende glimlach. 'Hoe lang blijf je, Jeremiah?' Ze keek hem gebiedend aan en genoot opeens van de macht die ze over hem had. Ze wist heel goed dat hij de lange reis alleen had gemaakt om haar terug te zien, terwijl hij een heel belangrijke man was. Dat had haar vader meerdere malen gezegd en dat had ze ook tegen haar vriendinnen gezegd, want dat legde veel gewicht in de schaal.

Jeremiah had zijn werk zo geregeld dat hij een maand weg kon blijven. Langer kon hij het niet rekken, en zo kon hij ruim twee weken met Camille doorbrengen. Als ze zijn aanzoek zou aannemen, moest hij bovendien weer naar huis om alles voor hun huwelijk voor te bereiden. Er was nog heel veel te doen en Hannah had hem bij zijn vertrek al zenuwachtig gevraagd haar te schrijven om haar te laten weten wat Camille had geantwoord. Maar toen hij weer naar het knappe meisje naast zich keek, vergat hij Hannah. Camille was nog mooier geworden en leek iets volwassener dan in het voorjaar. Ze stelde veel vragen over de mijnen en klaagde dat hij haar in zijn brieven niet genoeg had verteld. 'Ik heb nooit eerder met een meisje gecorrespondeerd,' verontschuldigde hij zich glimlachend. Even later stuurde haar vader haar de kamer uit. De butler bracht cognac en sigaren, en Beauchamp keek zijn toekomstige schoonzoon ernstig aan.

'Ben je van plan haar vanavond ten huwelijk te vragen?'

'Ja, met jouw toestemming.'

'Je weet dat je die hebt.'

Jeremiah zuchtte licht en stak zijn sigaar aan. 'Ik wil weten waar ik aan toe ben.'

'Twijfel je daar dan nog aan?'

'Een beetje. Het kan ook zijn dat ze alleen maar met me flirt, zonder te beseffen dat ik met haar wil trouwen. Voor een meisje van haar leeftijd kan een huwelijk een beangstigend idee zijn.'

'Niet voor Camille.' Dat beweerde haar vader steeds, alsof zij anders was dan alle andere meisjes, maar daar was Jeremiah niet zo zeker van.

'Wil je de verloving dan ook meteen bekendmaken?'

'Ja, voordat ik terugga. Dan kan ik na mijn thuiskomst mijn plannen uitvoeren.'

'Wat voor plannen zijn dat?' Beauchamp keek hem nieuwsgierig aan en vroeg zich af wat Jeremiah voor zijn kleine meisje in petto had.

'Dingen die je genoemd hebt,' antwoordde Jeremiah voorzichtig. Per slot van rekening had Camille zijn aanzoek nog niet aangenomen. Maar hij had er al veel over nagedacht en Beauchamp had gelijk, ze zou ongelukkig worden als ze te lang achtereen in Napa zou moeten wonen. Hij kon heen en weer reizen naar de mijnen. Hij zou een huis voor haar laten bouwen in San Francisco, dan konden ze daar in elk geval de feestelijke wintermaanden doorbrengen. Dit vertelde hij aan haar vader, die instemmend knikte. 'En als het huis klaar is, over een maand of vijf, zes, kom ik terug voor het huwelijk. Daarna neem ik haar mee naar Californië. Wat vind je ervan?'

'Uitstekend. In december wordt ze achttien, dus over vier maanden. Denk je dat het huis dan klaar kan zijn?'

'Dat is wel erg snel, maar wie weet... Ik dacht eigenlijk aan februari of maart, maar' - Jeremiah glimlachte jongensachtig -'ik geef ook de voorkeur aan december.' Zonder Mary Ellen voelde hij zich al een tijdje erg eenzaam. 'Dus dat zullen we proberen.' Plotseling stond hij op en begon zenuwachtig heen en weer te lopen.

'Maak je maar geen zorgen, kerel,' zei Beauchamp glimlachend. Hij besefte dat het tijd was om Jeremiah met Camille alleen te laten, stond op en verliet de kamer. Jeremiah vond Camille in de tuin. Ze zat op de schommel, haar lievelingsplekje.

'Jullie hebben erg lang zitten praten, zeg. Ben je nu dronken?'

Hij lachte. 'Nee, dat valt wel mee.'

'Ik vind het bespottelijk dat de vrouwen na het diner de eetkamer moeten verlaten. Waar praten jullie dan over?'

'Niets bijzonders. Zaken, de mijnen, dat soort dingen.'

'Waar hebben jullie zonet over gepraat?' Ze was een pienter meisje, en ze hield haar ogen op zijn gezicht gericht terwijl ze zachtjes heen en weer schommelde.

Hij keek haar doordringend aan en antwoordde zacht: 'Over jou.' Zijn hart begon te bonken en de schommel stond abrupt stil.

'Wat heb jij gezegd?' Haar stem was een fluistering in de zwoel geurende, Zuidelijke nacht.

'Dat ik met je wil trouwen.'

Ze sperde als een kind haar ogen wijd open.

'Echt waar?' Ze glimlachte en zijn hart smolt. 'Je plaagt me alleen maar.'

'Nee, Camille, ik plaag je niet,' zei hij ernstig. 'Deze keer ben ik naar Atlanta gekomen om jou weer te zien en je te vragen met me te trouwen.' Hij hoorde dat ze haar adem inhield en plotseling voelde hij net als al die maanden geleden haar lippen op de zijne. Deze keer kuste hij haar zo hartstochtelijk terug dat het haar de adem benam. Na een poosje hief hij zijn hoofd op en met zijn armen nog om haar heen zei hij zacht: 'Ik hou erg veel van je, Camille, en ik wil je mee terugnemen naar Californië.'

'Nu?' vroeg ze verbijsterd.

'Niet meteen,' antwoordde hij glimlachend. 'Over een paar maanden, wanneer ik een huis voor je heb gebouwd en je achttien bent geworden.' Hij liet haar los en raakte even haar wang aan. Vervolgens knielde hij voor haar neer en met zijn gezicht vlak voor het hare zei hij: 'Ik hou van je, Camille, met mijn hele hart, meer dan ik kan zeggen.' Ze keken elkaar diep in de ogen en de klank van zijn stem deed haar rillen toen hij vroeg: 'Wil je met me trouwen?'

Ze knikte; voor het eerst wist ze niets te zeggen. Hier had ze op gehoopt, ook al had het een onbereikbare droom geleken. Spontaan sloeg ze haar armen om zijn hals en vroeg: 'Wat voor soort huis wordt het?' De vraag verraste hem en hij lachte. 'Het soort dat jij wilt hebben, liefste. Maar je hebt nog geen antwoord gegeven op mijn vraag, tenminste niet rechtstreeks. Wil je met me trouwen, Camille?'

'Ja!' riep ze verheugd, en ze trok hem weer naar zich toe. Maar toen deed ze een stap achteruit en vroeg met een bezorgd gezicht: 'Als ik je vrouw ben, moet ik dan kinderen krijgen?'

Deze vraag had hij niet verwacht en bracht hem in verlegenheid. Het was een onderwerp waarover ze met haar moeder moest praten, niet met hem. Hij besefte opeens weer dat ze, ook al leek ze soms zo volwassen, nog erg jong was.

'Ik neem aan dat we wel een of twee kinderen zullen krijgen,' antwoordde hij. Hij had bijna medelijden met haar, omdat ze zelf haar kindertijd nauwelijks was ontgroeid. 'Zou je dat erg vinden?' Hijzelf verlangde nu erg naar kinderen en de afgelopen vier maanden had hij vaak gedacht aan de kinderen die ze samen zouden krijgen. Maar ze keek hem bedrukt aan.

'Een vriendin van mijn moeder is vorig jaar bij de bevalling overleden,' zei ze.

Dit hoorde ze net zomin tegen hem te zeggen en hij voelde zich nog onbehaaglijker. 'Bij jonge meisjes gebeurt dat niet, Camille.' Natuurlijk wist hij dat het wél gebeurde. 'Maar ik geloof niet dat je je daar nu al zorgen over hoeft te maken. Tussen een man en een vrouw gaan de dingen op een vanzelfsprekende manier en...'

Ongeduldig viel ze hem in de rede: 'Mijn moeder zegt dat het de prijs is die vrouwen voor de erfzonde moeten betalen. Maar ik vind het niet eerlijk dat alleen vrouwen die prijs moeten betalen. Ik wil niet dik worden en...'

'Camille!' Hij was diep geschokt door haar woorden. 'Toe nou, liefste... Ik wil niet dat je je ook maar ergens zorgen over maakt.' Hij nam haar weer in zijn armen en ze vergat wat haar moeder had gezegd. Daarna praatten ze over het huis dat hij voor haar zou bouwen, het huwelijk wanneer ze achttien was geworden, de bekendmaking van hun verloving zodra haar moeder terug was en het feest dat haar vader voor hen zou geven. Onderwerpen die Camille veel belangrijker vond dan kinderen. Toen ze die avond eindelijk in bed lag, kon ze van opwinding niet slapen. Ze waren haar vader het goede nieuws gaan vertellen. Hij had Jeremiahs hand geschud en Camille op haar wang gekust, en hij was tevreden naar bed gegaan. Zijn dochter zou steenrijk en heel gelukkig worden en dat maakte hem ook gelukkig. Hij was blij dat hij Thurston het afgelopen voorjaar het idee aan de hand had gedaan.

Jeremiah dacht die avond in bed alleen maar aan de fragiele, donkerharige schoonheid die over niet al te lange tijd in zijn armen zou liggen. Hij kon nauwelijks wachten. Hij had Mary Ellen niet meer gezien en hij had niets gehoord van Amelia in New York, aan wie hij een paar maanden geleden had geschreven over zijn ontmoeting met Camille. Maar nu kon hij alleen nog maar denken aan zijn aanstaande bruid, en aan het huis dat hij voor haar zou bouwen. Over haar reactie op zijn vraag betreffende kinderen maakte hij zich geen zorgen. Het was normaal dat een jong meisje schrok van het idee. Haar moeder zou voor de huwelijksnacht met haar praten en het probleem zou zich vanzelf oplossen. Stel het je toch eens voor, zei hij tegen zichzelf vlak voordat hij in slaap viel, een jaar na de huwelijksnacht zal ze waarschijnlijk al een baby hebben en misschien zelfs eerder! Met een glimlach op zijn gezicht dommelde hij in en in een droom zag hij hun kinderen in Napa op het grasveld spelen terwijl Camille en hij door de tuin wandelden.

11

Elizabeth Beauchamp keerde meteen nadat ze Orvilles brief met het nieuws had ontvangen terug naar Atlanta en Hubert ook, al was hij iets moeilijker te vinden geweest. Maar het gezin was algauw weer verenigd en alle vrienden in de stad kregen een uitnodiging om de verloving van het jonge paar mee te vieren. Hoewel velen nog niet van hun zomerverblijf terug waren, namen ruim tweehonderd mensen de uitnodiging aan. Camille was mooier dan ooit toen ze in een prachtig geborduurde, met pareltjes en kraaltjes versierde jurk van witte organdie de gelukwensen in ontvangst nam. Zoals ze met haar roomblanke huid, gitzwarte haar en een stralende glimlach naast Jeremiah stond, leek ze wel een sprookjesprinses. Jeremiah had haar een ring met een diamant van twaalf karaat gegeven.

'Mijn god, hij is zo groot als een ei!' had haar moeder uitgeroepen toen ze de ring zag. Camille had er verrukt mee door de kamer gedanst en haar vader had gelachen. 'Wat ben je toch een stout meisje!' had haar moeder toen ook lachend gezegd. 'Je zult heel rijk worden, Camille!' Ze wierp een verwijtende blik op Orville, die deed alsof hij het niet zag, zo blij was hij om Camille.

'Dat weet ik. Jeremiah laat een prachtig huis voor me bouwen met de modernste voorzieningen erin en alles wat ik wil hebben.' Ze klonk als een meisje van negen en haar moeder keek bedenkelijk.

'Je zult erg verwend worden, Camille.'

'Dat is zo.' Even betrok haar gezicht toen ze aan het krijgen van kinderen dacht, maar dat zou de prijs zijn die zij zou moeten betalen en misschien viel die mee. Ze was van plan haar moeder te vragen of ze iets kon doen om het nog een tijdje uit te stellen, daar had ze vrouwen weleens over horen praten. Maar dat kon wachten tot haar huwelijksnacht naderde.

'Besef je wel hoezeer je boft?'

'Ja, hoor.' Het dienstmeisje kondigde aan dat Jeremiah beneden stond te wachten en ze huppelde de kamer uit.

Jeremiah leefde die twee weken in een roes van feestjes, picknicks, geschenken en gestolen kussen met zijn handen om haar smalle middel. Hij snakte ernaar haar mee naar huis nemen en vond het verschrikkelijk dat hij haar opnieuw een afscheidskus moest geven. Thuis had hij echter nog veel te doen. Om te beginnen moest hij een stuk grond kopen om een huis voor zijn bruid op te bouwen. Tijdens de terugreis in de trein maakte hij allerlei schetsen voor het huis en in plaats van rechtstreeks terug te gaan naar Napa bracht hij drie dagen door in San Francisco, om naar grond te kijken en een architect te zoeken die een ontwerp voor het huis kon maken. Op de dag dat hij naar huis zou gaan, vond hij precies het stuk land dat hij hebben wilde: een enorme lap grond aan de zuidrand van Nob Hill met uitzicht over de hele stad. Met samengeknepen ogen keek hij naar de plek waar het huis zou komen te staan. Het zou nog groter worden dan de villa's van de Huntingtons, de Crockers, Mark Hopkins of de Tobins. Toen hij daarna naar het kantoor van de architect ging om zijn toekomstige huis te beschrijven, lachte hij toen de man zei dat hij over twee jaar precies zou hebben wat hij voor ogen had.

'Dat denk ik niet, beste man.' De architect keek hem verbaasd aan. 'Ik wil het wel iets eerder hebben.'

'Over één jaar?' De architect trok wit weg en Jeremiahs grijns werd breder. De man kende Jeremiah Thurston niet en Camille Beauchamp nog minder. Jeremiah vermoedde dat Camille wanneer ze iets ouder was en gewend aan haar huwelijkse staat net zo veeleisend zou zijn als hijzelf.

'Ik dacht over vier maanden, hoogstens vijf.'

De man slikte hoorbaar en Jeremiah lachte opnieuw. 'Dat meent u toch niet?'

'Dat meen ik.' Hij ging aan het bureau van de architect zitten en schreef een cheque uit voor een enorm bedrag. Dit architectenbureau was het beste van de stad, Jeremiahs bankier had het aanbevolen. Hij gaf de man de cheque en zei dat hij er nog een voor hetzelfde bedrag zou betalen als het karwei geklaard was, over vier of hoogstens vijf maanden. Niemand zou zo'n bedrag afslaan en het tijdsprobleem was dan ook al gedeeltelijk opgelost. Voor zo veel geld konden ze een heel leger in dienst nemen om een huis op Nob Hill te bouwen, op het terrein waarvan Jeremiah diezelfde dag met nog een cheque de eigenaar werd. Hij was geen lastige klant. Toen hij in de avondschemering aan boord ging van de boot naar Napa voelde hij zich voldaan over wat hij had bereikt. De architect zou over een week naar Napa komen om zijn ontwerp te laten zien en als alles meezat, zouden ze een paar dagen later beginnen te bouwen. Jeremiah wilde geen tijd verliezen en het huis moest klaar zijn wanneer hij zijn bruid mee terug bracht. Hij had al besloten dat ze na hun huwelijk in december op huwelijksreis naar New York zouden gaan, en daarna zouden ze doorreizen naar Napa en San Francisco. 's Winters zouden ze in de stad wonen en zodra de lente begon, zouden ze naar Napa gaan om daar tot het einde van de zomer te blijven. Het leek Jeremiah een perfect leven. Toen de architect een week later het ontwerp kwam laten zien, keurde hij dit meteen goed. De architect had precies begrepen wat Jeremiah wilde. Zijn cliënt was een man van in de veertig die met een zeventienjarig meisje zou trouwen dat zijn hart in vuur en vlam zette. Voor haar wilde hij een paleisje laten neerzetten, waar ze hun kinderen konden grootbrengen en waar na hen nog vele generaties zouden wonen. Dus het zou een paleisje worden, met een koepel van glas in lood boven de hal in het midden van het huis en vier sierlijke torentjes op de hoeken. Voor de strakke voorgevel kwam een rij zuilen te staan, en om het huis zou een prachtig park worden aangelegd met een hoge omheining eromheen. Een fraai hek, breed genoeg voor rijtuigen, zou toegang geven tot het park. Het zou eerder op een landhuis lijken dan op een stadsvilla en dat deed Jeremiah genoegen, en vooral de glazen koepel vond hij prachtig. Er zouden altijd bundels gekleurd licht naar binnen vallen en zelfs op een sombere dag zou het lijken of de zon scheen. Dit was zijn speciale cadeau voor Camille, aan wie hij een leven vol zonlicht wilde schenken. Het ontwerp was perfect tot in de details; het was een smaakvolle mengeling van rococo en de Victoriaanse stijl en het sprak Jeremiah geweldig aan. Toen de architect was vertrokken om de boot terug naar de stad te nemen, leunde Jeremiah met een brede glimlach achterover op zijn bureaustoel. Hij brandde van verlangen om Camille het huis te laten zien; voor zijn geestesoog zag hij haar al door het mooie park wandelen of rusten in de prachtige suite die hij zojuist met de architect had besproken en die zou bestaan uit een grote slaapkamer, een boudoir, een kleed- én een zitkamer voor haar en een met hout betimmerde studeerkamer voor hem. Op dezelfde verdieping kwam een kinderkamer met een zit- en een slaapkamer voor de kinderjuffrouw, en op de tweede verdieping kwamen zes grote, lichte slaapkamers voor eventuele kinderen. Wie weet hoeveel ze er zouden krijgen? De salon op de begane grond was de grootste die de architect ooit had ontworpen en er zouden ook nog een kleinere salon komen, een grote, met hout betimmerde bibliotheek, een eetkamer en een balzaal. De keukens zouden de modernste van heel San Francisco worden, en de bediendenkamers benijdenswaardig groot. Zelfs Hubert zou jaloers zijn op de stallen. Het zou een droomhuis worden, met schitterende kroonluchters en tapijten, en met brede, sierlijke trappen. De architect had Jeremiah beloofd dat zijn personeel onmiddellijk naar al die schatten op zoek zou gaan, en dat timmerlieden en meubelmakers ook meteen aan de slag zouden gaan. Van nu af aan zou Jeremiah één keer per week naar de stad reizen om te zien hoe het huis vorderde. Het was een enorm project en Jeremiah vroeg zich in de weken die volgden voortdurend af of het wel op tijd klaar zou zijn. Het regende brieven van Camille met verhalen over de voorbereidingen voor het huwelijk. De stof voor haar trouwjurk was geweven in Parijs en gekocht in New Orleans, meer wilde ze er hem niet over vertellen. Ze kon nauwelijks wachten en was net zo opgewonden over haar uitzet als hij over het huis, waarover hij weinig losliet. Hij had haar alleen verteld dat hij vond dat ze een huis in San Francisco moesten hebben, en schreef niet dat hij het mooiste, grootste huis van de stad liet bouwen en dat er dagelijks een menigte voor stond om de vorderingen te bekijken van de ploegen bouwvakkers die ervoor moesten zorgen dat het werk op tijd af kwam. Jeremiah had zelfs mijnwerkers naar San Francisco gestuurd om de bouwvakkers te helpen, en degenen die dat ook in de weekends wilden doen, werden daar dik voor betaald.

Tegelijkertijd deed hij zijn best om het huis in St. Helena op te knappen en te meubileren. Het was hem nooit eerder opgevallen dat zijn slaapkamer in de afgelopen negentien jaar behoorlijk verwaarloosd was en dat de rest van het huis zo goed als leeg stond. Dus hij kocht zowel in Napa als in San Francisco spullen om het huis in te richten en gaf Hannah opdracht gordijnen voor alle kamers te naaien. Als Camille naar Napa kwam, moest ook dit huis er mooi uitzien. Ze was een jong meisje en moest in een lichte, vrolijke omgeving wonen. De tuin werd opnieuw aangelegd, het huis werd ook vanbuiten geschilderd en eind oktober zag het eruit als nieuw en zo mooi dat het zelfs Jeremiah verbaasde. Alleen Hannah werd kribbig van alle veranderingen en mopperde erover wanneer ze maar de kans kreeg. Op het laatst zei ze helemaal niets meer, tot Jeremiah er genoeg van had. Aan het eind van een lange dag zei hij dat ze moest gaan zitten en schonk een kop koffie voor hen in, en ondanks het onvermijdelijke protest stak hij een sigaar op.

'Ziezo, oudje, nu gaan we eens praten. Ik weet dat je de veranderingen niet op prijs stelt en dat ik iedereen de laatste twee maanden behoorlijk achter de vodden heb gezeten, maar alles ziet er nu schitterend uit en Camille zal het prachtig vinden. Je zult heus van haar gaan houden, ze is een heel bekoorlijk meisje.' Hij glimlachte toen hij aan de brief dacht die hij die morgen had ontvangen. 'Je hebt ik weet niet hoe lang aan mijn hoofd gezeurd dat ik moest trouwen en nu ga ik trouwen, dus waarom ben je zo boos op me?' Ze had al een paar keer geweigerd mee te gaan naar de stad om naar het huis dat daar werd gebouwd te kijken. 'Je kunt niet jaloers zijn op een meisje van zeventien. In mijn leven is plaats genoeg voor jullie allebei. Ik heb haar al over je verteld en ze verheugt zich erop je te leren kennen, Hannah.' Hij keek haar bezorgd aan, want ze was vooral de laatste paar weken ongenietbaar geweest. 'Wat is er toch aan de hand? Voel je je niet lekker of ben je alleen maar boos omdat ik buiten Napa ook een huis laat bouwen?'

Daar moest ze om glimlachen, want het was één van de redenen. 'Ik heb al tegen je gezegd dat je geen tweede huis nodig hebt. Dat meisje woont hier nog niet eens en je verwent haar nu al schandalig,' zei ze.

'Daar heb je gelijk in. Ze wordt het liefje van een oude man.'

'Ze boft geweldig.'

Het was het aardigste wat ze sinds een maand tegen hem had gezegd en Jeremiah zuchtte van opluchting. Hij was oprecht bezorgd om haar; bovendien was hij bang geweest dat ze net zo onaardig zou zijn tegen Camille en zijn broze bruidje uit het Zuiden zou zo'n kille ontvangst niet begrijpen.

'Ik ben degene die boft, Hannah.' Ze keken elkaar aan en ze zag dat hij echt gelukkig was. Vreemd hoe zijn leven het afgelopen halfjaar was veranderd, dacht ze. 'Ik heb veel om dankbaar voor te zijn.' Hij keek haar scherp aan en meende iets verdrietigs in haar ogen te zien. 'Wat is er nog meer?'

Ze moest hem de waarheid vertellen. Ondanks haar belofte. Haar ogen vulden zich met tranen. 'Ik weet niet hoe ik je dit moet vertellen, Jeremiah.'

'Wat is er toch aan de hand, Hannah?' Hij kreeg een angstig voorgevoel en herinnerde zich zijn ontzetting toen ze hem kwamen vertellen dat Jennie stervende was. Nu bekroop hem hetzelfde gevoel.

'Het gaat over Mary Ellen.'

Het angstige voorgevoel werd sterker en zijn hart begon te bonken. 'Is ze ziek?'

Hannah schudde langzaam haar hoofd. 'Ze is in verwachting, van jouw kind.' Hij had het gevoel dat hij een harde stomp in zijn maag had gekregen en hapte naar adem.

'Nee toch! Maar ze kan geen... Ze mag geen...'

'Toen ik haar onlangs in Calistoga tegenkwam, heb ik tegen haar gezegd dat ze niet goed wijs is. De twee laatsten hebben haar bijna het leven gekost en ze is niet jong meer. Ik moest haar beloven het jou niet te vertellen, Jeremiah.'

Hij knikte en werd bijna misselijk van schrik. Het moest in april zijn gebeurd, rekende hij terug, de laatste keer dat ze elkaar hadden ontmoet. Het kwam bij hem op dat ze had gewild dat dit zou gebeuren. Ze had gezegd dat ze, als hij kinderen wilde, hem een kind zou geven. Maar hoe kwam ze erbij? De dokter had jaren geleden tegen haar gezegd dat nog een kind haar dood kon betekenen. Dus waarom zette ze dit door? Op dit moment nog wel? Hij sloeg met zijn vuist op de keukentafel en Hannah keek hem zwijgend aan. Toen stond hij op en liep naar de deur.

'Wat ga je doen?'

'Op z'n minst met haar praten. Ze is heel dom bezig en jij bent ook dom als je denkt dat ik dit laat gebeuren.' Hij had schoon genoeg van Mary Ellens koppige trots. Ze was zeven jaar zijn vriendin geweest en het minste wat hij kon doen was haar helpen. Meer kon hij niet doen. Hij stond op het punt te gaan trouwen en daar bracht hij geen verandering in.

Buiten zadelde hij Big Joe en galoppeerde als een dolleman naar Calistoga. Voor haar huis kwam hij in een stofwolk abrupt tot stilstand, tot schrik van haar kinderen, die hem met grote ogen aanstaarden. 'Ma is niet thuis,' riep de oudste hem na toen hij naar binnen beende.

Met een boos gezicht kwam hij terug naar de deur. Hij had al gezien dat ze er niet was. 'Waar is ze dan?'

'Aan het werk bij de bronnen. Het duurt nog wel even voordat ze terugkomt.'

Hij was niet in de stemming om te wachten, dus hij sprong weer op Big Joe en reed naar het kuuroord in de hoofdstraat. Verdomme, Mary Ellen, dacht hij. Iedereen wist natuurlijk al dat ze zijn kind kreeg. Hij verwenste zichzelf omdat hij die laatste keer nog met haar naar bed was gegaan; hij was het niet van plan geweest, maar ze was zo verdrietig geweest en hij had net zo veel passie voor haar gevoeld als altijd. Maar het was oliedom geweest. Hij vroeg zich af of Camille ooit zou horen dat hij een onwettig kind had. Terwijl hij Big Joe vastbond voor het gebouw maakte hij zich daar zorgen om, maar Mary Ellen baarde hem nog meer zorgen.

Ze zat achter de balie en schreef zorgvuldig namen in een afsprakenboek. Haar lichaam was verborgen achter het schrijfblad. Gelukkig was het geen zwaar werk voor een zwangere vrouw. Ze schrok toen ze hem zag en wilde opstaan om weg te lopen, maar hij greep haar bij de arm.

'Ik wil dat je nu meteen met me mee naar buiten gaat.' Zijn ogen vlamden van bezorgdheid en woede, en het ergerde hem dat hij blij was haar weer te zien. Ze was knapper dan ooit, vooral nu ze een beetje angstig keek.

'Jeremiah! Hou op! Ik... Alsjeblieft!' Ze wilde geen aandacht trekken en voorkomen dat hij haar lichaam zou zien. Ze wist niet dat Hannah hem haar geheim had verklapt en ze keek zo bang dat er een bediende naar hen toe kwam om Jeremiah bij haar weg te trekken.

'Hulp nodig, Mary Ellen?' Hij balde zijn vuisten en ze ontkende het snel, waarna ze Jeremiah smekend aankeek en zei: 'Alsjeblieft, het is beter dat je... Ik wil niet...'

'Het kan me niet schelen wat je wilt of niet; als het moet, draag ik je naar buiten. Sta op en loop dus gewoon mee, anders néém ik je mee.'

Ze werd donkerrood en keek wanhopig om zich heen voordat ze de sjaal pakte die over de rugleuning van haar stoel hing en deze losjes om zich heen sloeg. Toen volgde ze hem naar buiten. De bediende die haar had willen beschermen was bereid voor haar in te vallen en ze beloofde hem dat ze niet lang weg zou blijven.

'Jeremiah, alsjeblieft...' Hij trok haar mee naar een bank onder een groepje bomen aan de overkant van de straat. 'Ik wil niet...' Bijna ruw duwde hij haar neer op de bank en ging voor haar staan.

'Het interesseert me niet wat jij wilt. Waarom heb je het me niet verteld?'

'Wat niet?' Ze keek hem niet-begrijpend aan en werd bleek. 'Ik weet niet waar je het over hebt.' Maar haar angstige gezicht verried dat ze loog.

'Je weet donders goed wat ik bedoel.' Hij keek veelbetekenend naar haar middel en trok voorzichtig de sjaal opzij. Wat hij zag, loog er niet om: ze was zes maanden zwanger. 'Hoe haalde je het in je hoofd het me niet te vertellen, Mary Ellen?'

Ze begon zacht te huilen en bette haar ogen met een kanten zakdoekje dat hij haar lang geleden had gegeven, waardoor hij zich nog schuldiger voelde. 'Hannah heeft het je zeker verteld, ook al had ze me beloofd dat niet te doen,' snikte ze. Hij ging naast haar zitten en sloeg zijn arm om haar heen, ook al kon iedereen het zien. Hij had zich nooit geschaamd voor Mary Ellen, hij had alleen niet met haar willen trouwen en dat wilde hij nog steeds niet. Maar nu ze zijn kind zou krijgen, was de situatie een stuk ingewikkelder geworden.

'Mary Ellen, dom meisje, wat heb je toch gedaan?'

'Als ik jou dan niet meer kon hebben, wilde ik je kind.' Ze huilde zo hard dat ze niet verder kon praten.

'Maar dat is toch veel te gevaarlijk voor je, dat wist je toch wel?' Hij vroeg zich af of ze had verwacht dat hij, als hij erachter kwam, alsnog met haar zou trouwen. Maar dat ontkende ze meteen door uit te leggen dat ze echt alleen zijn kind wilde hebben, meer niet. Dat maakte hem opnieuw boos. 'Die onzin wil ik niet meer horen, Mary Ellen. Ik had al jaren geleden niet meer naar dit soort opmerkingen moeten luisteren. Je houdt meteen op met werken; slik die trots van je nu maar in. Ik kan alleen maar financieel voor jou en dit kind zorgen en dat zal ik voortaan doen. Als je het daar niet mee eens bent, is dat jammer, maar het gebeurt toch. Ik wil het doen voor mijn kind, begrijp je dat goed?' Ze schrok van zijn felle woorden.

'Ik heb nog drie andere kinderen om groot te brengen, Jeremiah,' zei ze zacht en vol trots. 'En dat is me tot nu toe uitstekend gelukt.'

'Ik wil er geen woord meer over horen.' Hij keek haar bezorgd aan, want het was niet alleen een kwestie van geld. 'Ben je naar de dokter geweest, Mary Ellen?' Ze knikte en keek hem aan.

Het was duidelijk dat ze nog steeds van hem hield en hij probeerde zijn gevoelens voor haar te onderdrukken. Hij moest ook aan Camille denken, met wie hij over twee maanden zou trouwen, nog voordat dit kind zou zijn geboren. Het leven was soms absoluut niet eerlijk. Misschien was alles anders gelopen als Mary Ellen veel eerder zwanger was geraakt. 'Wat heeft de dokter gezegd?'

'Dat alles in orde is,' antwoordde ze op zachte, geruststellende toon.

Hij keek haar aan en zijn schuldbesef deed bijna lichamelijk pijn. 'Ik wou dat ik dat kon geloven.'

'Het is waar. Ik heb mijn vorige bevallingen toch ook overleefd?'

'Ja, maar nu ben je ouder. Je bent heel onverstandig geweest.'

'Nee, helemaal niet.' Ze keek hem zo uitdagend aan dat hij begreep dat ze absoluut geen spijt had.

'Ik zie nog steeds niet in waarom je dit hebt laten gebeuren,' zei hij geërgerd. Er waren nog veel meer redenen waarom het onverstandig was.

'Het is de enige manier om nog iets van je over te houden, Jeremiah,' legde ze op verdrietige toon uit. 'Je bent weggegaan en je komt niet terug, dat weet ik. Want je trouwt met dat meisje, nietwaar?' Hij knikte met gefronste wenkbrauwen. 'Dan heb ik er goed aan gedaan,' zei ze vastberaden.

'Je stelt je leven in de waagschaal.'

'Het is mijn leven, ik mag ermee doen wat ik wil.' Ze stond op en hij vond haar mooier dan ooit. Ze was trots en dapper, en ze deed wat ze wilde - dat zou Camille ook doen. Maar Camille was pittiger en stijlvoller dan Mary Ellen, en nu hij Mary Ellen weer had gezien, had hij geen spijt van zijn keus. Hij betreurde haar keus, dat wel. Iedereen zou eronder te lijden hebben, ook het kind. Vroeg of laat zou het bekend worden en zou Camille het ook horen, en later zouden zijn andere kinderen het te weten komen. Napa was een te klein gebied om dit soort onbezonnenheden geheim te houden, terwijl hij zijn bruid juist voor elk verdriet wilde behoeden. Stel dat ze een maand na hun huwelijk te horen kreeg dat Mary Ellen hem een onwettig kind had geschonken? Hij moest er niet aan denken.

'Ik wou dat je dit niet had gedaan, Mary Ellen.'

'Het spijt me dat je er zo over denkt, Jeremiah.' Ze hief haar kin en hij voelde aandrang er een kus op te drukken. 'Ik dacht dat je juist graag een kind wilde hebben.'

'Maar er zijn betere manieren dan deze.'

'Niet voor mij, Jeremiah. Nu niet meer. Ik wens je veel geluk met je jonge bruid.' Hij wist dat ze dat niet meende. Ze was er natuurlijk van op de hoogte dat hij zijn huis in Napa had opgeknapt en dat hij een paleisje liet bouwen in de stad. Iedereen in de wijde omgeving wist dat hij een huis bouwde voor Camille.

'Wat ga je nu doen?' Even vergat hij zijn bruid en het nieuwe huis.

'Wat ik tot nu toe heb gedaan. Ik heb een prettig baantje bij de bronnen, waar ik niet te moe van word. Na de geboorte van de baby kunnen de meisjes me helpen ervoor te zorgen wanneer ik aan het werk ben.'

'Je hoort thuis bij je kinderen te blijven,' zei hij afkeurend. Zoiets had hij nooit eerder gezegd, maar straks zou een van die kinderen van hem zijn. 'Ik zal ervoor zorgen dat je dat voortaan kunt doen, Mary Ellen.' Morgen zou hij naar zijn bank in Napa gaan en een geschikte regeling treffen, daar waren onder dit soort omstandigheden allerlei oplossingen voor. Eigenlijk had hij dat al veel eerder moeten doen, maar het was nog niet te laat.

'Voor mij hoef je dat niet te doen, Jeremiah.'

'Je hebt geen inspraak, zoals ik in deze situatie ook geen inspraak heb gehad. Ik beslis zelf wat ik wil doen.' Ze vond het jammer dat de komst van het kind hem niet dieper raakte, maar hij had natuurlijk allerlei andere dingen aan zijn hoofd en zou andere kinderen krijgen, dat wist ze heel goed. Eigenlijk had ze een fout gemaakt, maar ze was te trots om het te betreuren. Tegen Hannah had ze gezegd dat ze dit wilde en dat ze er geen spijt van had. 'Ik wil dat je je baantje bij de bronnen opgeeft.'

Hij keek haar bijna vaderlijk aan.

'Dat kan ik niet doen.'

Hij keek haar fel aan. 'Als jij niet opzegt, doe ik het voor je. Van nu af aan ga je een ander soort leven leiden, is dat duidelijk? Je blijft thuis bij je kinderen en mijn kind, je wordt eindelijk eens verstandig en zorgt ervoor dat je gezond blijft. Als je vanwege dit kind zou sterven, wat moet er dan met de anderen gebeuren? Heb je daar weleens aan gedacht?' Haar ogen vulden zich met tranen en hij had spijt van zijn woedende toon. 'Het spijt me, ik wil alleen niet dat... Het is moeilijk voor ons allebei. Laten we dus ons best doen om het voor ons allebei zo gemakkelijk mogelijk te maken. Laat mij het gemakkelijker maken voor jou. Vind je dat goed?'

Ze keek hem doordringend aan en knikte langzaam. Ze wilde niets liever dan tegen hem zeggen dat ze nog steeds van hem hield, maar dat kon ze niet doen. Bovendien moest ze zo meteen weer aan het werk, en ze voelde zich niet lekker omdat ze haar korset te strak dichtgeregen had om haar zwangerschap minder opvallend te maken. Als ze niet meer hoefde te werken, hoefde ze tenminste ook geen korset meer te dragen.

'Misschien voor een poosje, Jeremiah.' Opeens was ze doodmoe. 'Tot de baby geboren is.'

'Nee.' Hij gaf een paar klapjes op haar arm. 'Ik regel het wel.' Hij zou zijn bankier naar haar toe sturen om met haar te praten, dat gebeurde wel vaker. Ze zou huilen en hij zou op haar inpraten tot ze erin toestemde elke maand een toelage te accepteren waarvan zijzelf en haar kinderen gemakkelijk konden leven, voor zolang ze die nodig had. Minder kon hij niet doen. In plaats van met haar te trouwen, bouwde hij tenslotte een paleisje voor een meisje uit Atlanta.

Jeremiah stond op en bracht Mary Ellen terug naar de receptie, waar de jongeman al stond te wachten. Opeens vroeg hij zich af of hij haar ook nog om een andere reden wilde beschermen, maar als dat zo was, dan wilde hij zich daar niet in verdiepen. Hij twijfelde er niet aan dat het kind van hém was; hij vertrouwde haar en wist dat er niemand anders was geweest. Als ze nu een ander had, was dat terecht, ze verdiende het dat iemand haar troostte. Per slot van rekening had hij nu Camille.

'Dus je zegt je baan op?' Ze knikte en keek hem aan.

'Kom je me zo nu en dan nog eens opzoeken, Jeremiah?' Hoewel hij sterk in de verleiding kwam om 'ja' te zeggen, wist hij diep in zijn hart dat hij dit beter niet kon doen.

'Dat weet ik nog niet. Voor ons allemaal lijkt het me beter van niet.'

'Zelfs niet om de baby te zien?' Haar ogen werden weer vochtig en hij voelde zich een schoft.

'Ja, dan kom ik. En als je voor die tijd nog iets nodig hebt, moet je me dat laten weten.' Hij was niet bang dat ze misbruik van hem zou maken. Dat had ze nog nooit gedaan en ook in haar toestand, waarin andere vrouwen hem kaal zouden plukken, zou ze zich fatsoenlijk gedragen. 'Begin december vertrek ik weer,' zei hij aarzelend. Hij zou op de vierentwintigste trouwen, maar de feestjes begonnen al twee weken daarvoor en hij had Camille beloofd dat hij dan in Atlanta zou zijn. En nu kreeg Mary Ellen in Calistoga zijn kind...

Terwijl hij langzaam naar huis reed, dacht hij na over de vreemde wendingen van het leven en de veranderingen in zijn leven in het afgelopen halfjaar. En het was nog vreemder dat hij over een jaar zelfs twee kinderen zou kunnen hebben. Toen hij Big Joe naar zijn stal bracht, moest hij hierom glimlachen. Twee kinderen, één bij Mary Ellen en één bij Camille. In alle beroering vond hij het niet eens vreemd dat er bij zijn thuiskomst een brief van Amelia Goodheart op de keukentafel lag. De eerste brief sinds hij afscheid van haar had genomen en zij haar reis had voortgezet naar Savannah. Ze schreef dat ze zijn brief had ontvangen, dat ze hem gelukwenste met de jongedame in Atlanta en dat ze moest bekennen dat ze een beetje jaloers was. Hij zag haar glimlach voor zich. Ze vond dat hij de juiste beslissing had genomen en hoopte dat ze Camille zou ontmoeten als ze ooit naar New York zouden komen. Haar dochter in San Francisco was weer in verwachting, dus zijzelf zou volgend jaar ongetwijfeld naar de westkust komen om haar dochter te bezoeken. Haar brief gaf Jeremiah een warm gevoel vanbinnen, en terwijl hij het eten opwarmde dat Hannah voor hem klaar had gezet, dacht hij aan de drie vrouwen in zijn leven en hoezeer ze van elkaar verschilden. Vrouwen, kinderen, romantiek op een lange treinreis... Het kon raar lopen. En over negen weken zou hij trouwen met een fragiel meisje met een roomblanke huid, dik zwart krulhaar, plagende lippen en dansende ogen. Er ging een rilling door hem heen toen hij in de stille keuken zat en dacht aan zijn aanstaande bruid in Atlanta.

12

Toen Jeremiah op twee december vertrok, was het huis op Nob Hill verder gevorderd dan hij zelfs maar had durven dromen. Hij zou op vijftien januari terugkomen en hij twijfelde er niet aan dat het dan klaar zou zijn. Op de voorgevel zat al een koperen bordje met thurston house erin gegraveerd, terwijl Camille nog geen flauw idee had hoe het eruit zou zien. Dat had hij zorgvuldig geheimgehouden, maar hij wist zeker dat ze het prachtig zou vinden. De torentjes stonden op de hoeken, het park was aangelegd, de lambriseringen waren aangebracht, de kroonluchters hingen en de vloeren waren belegd met marmer uit Colorado. Het huis was van alle gemakken voorzien en de inrichting was van de beste kwaliteit. Zelfs voordat het bewoond was, was het al bijna een museum. Hij moest erom lachen toen hij er voor het laatst nog een keer doorheen liep voordat hij op de trein stapte naar Atlanta. Ze zouden heel wat kinderen moeten krijgen om het te vullen!

Hij verlangde zo naar Camille dat de reis naar Atlanta eindeloos leek te duren. Bij Tiffany's in New York had hij hun mooiste parelketting voor haar gekocht, met bijbehorende oorbellen van parels en diamanten, en ook nog een armband. De juwelier had eerst schetsen van de sieraden gestuurd en ze waren net op tijd aangekomen om mee te nemen naar Atlanta. Hij had ook een mooie robijnen broche voor mevrouw Beauchamp bij zich en een prachtige ring met saffier voor Camille om haar tijdens hun huwelijksreis naar New York mee te verrassen. Hij had Amelia geschreven dat hij hoopte dat hij, wanneer ze in New York waren, Camille aan haar kon voorstellen. Amelia had hem inmiddels meerdere malen geschreven en hij genoot bijna evenveel van hun briefwisseling als hij van de uren met haar in de trein had genoten. Hij had haar raad opgevolgd en nu was hij zo trots op zijn bruid dat hij zich erop verheugde haar aan al zijn vrienden en kennissen voor te stellen.

Het was nog geen jaar geleden dat hij Amelia had ontmoet en het beeld van de opvallende, elegante schoonheid stond hem nog levendig voor ogen. Camille leek wel wat op haar, maar Camille had haar plaats ingenomen. Hij dacht aan Camilles gracieuze armen, fijne gezichtje, lange vingers, slanke enkels, glanzende krullen... Hij snakte ernaar haar weer in zijn armen te nemen, haar mond te kussen en haar lach te horen.

Deze keer wachtte ze hem op voor het station van Atlanta. Ze klaagde dat de trein vier uur te laat was, maar het leek haar humeur niet te hebben bedorven. Met een juichkreet wierp ze zich in zijn armen en gaf hem lachend een kus. Ze droeg een donkergroene fluwelen cape met capuchon en bijpassende mof, afgezet met hermelijn, met daaronder een groene tafzijden jurk die eigenlijk bij haar uitzet hoorde, maar die ze ter ere van zijn aankomst toch alvast wilde dragen. Hij moest zich bedwingen haar niet te hard in zijn armen te knellen toen ze naar haar vaders huis reden, waar hij de familie begroette en champagne dronk voordat hij naar het hotel ging waar hij voor het huwelijk zou logeren.

De volgende twee weken waren een aaneenschakeling van feestjes, bals, diners, lunches en andere festiviteiten. De dag voor het huwelijk gaven de Beauchamps een groot diner voor de vrienden van Camille, als afscheid voordat ze uit Atlanta zou vertrekken. Tijdens de emotionele begroetingen en vaarwels bedacht Jeremiah dat hij nog nooit zoveel knappe meisjes bij elkaar had gezien, maar zijn verloofde was de mooiste van allemaal. Avond aan avond zweefde ze in zijn armen over de dansvloer en danste tot de zon weer opging, onvermoeibaar, terwijl ze de volgende dag weer even levendig en fris was.

Op een dag zei Jeremiah lachend tegen zijn toekomstige schoonvader: 'Ik begin me bezorgd af te vragen of ik haar wel kan bijhouden. Ik was vergeten hoe jonge mensen zijn.'

'Ze zal je jong houden, Thurston.'

'Dat hoop ik.' Maar hij maakte zich niet echt zorgen. Hij was nog nooit zo gelukkig geweest en hij verheugde zich op hun reis naar New York en hun terugkeer naar San Francisco, waar hij haar dan eindelijk hun nieuwe huis kon laten zien. Hij ging ervan uit dat alles bij zijn afwezigheid nog even vlot verliep, maar ook al moesten er later nog dingen worden afgemaakt, de eerste indruk zou overweldigend zijn. Hij had Orville het huis beschreven en deze was bijzonder tevreden over wat Jeremiah al voor zijn dochter had gedaan. Het was duidelijk dat Jeremiah haar aanbad, wat ook bleek uit de cadeaus die hij voor haar had meegebracht. En voor haar moeder. 'Hij is een echte heer en bijzonder vriendelijk,' had Elizabeth gezegd. Ze gedroeg zich steeds meer als een soort relikwie van het vroegere Zuiden, in tegenstelling tot haar dochter. Camille liet luidkeels horen hoe blij ze was met Jeremiahs dure geschenken en pronkte ermee bij al haar vriendinnen. 'Twaalf karaat,' benadrukte ze steeds bij het tonen van de diamanten ring. Van de parelketting, een bijzonder mooi exemplaar waarvan sommige parels bijna drie centimeter doorsnee hadden, zei ze een keer: 'Deze moet hem een fortuin hebben gekost.' Haar moeder berispte haar erom, maar haar vader lachte. Jeremiah zei niets. Hij raakte aan de manieren van de Beauchamps gewend en wist dat Camille een ander karakter had dan haar vader.

De huwelijksvoltrekking vond plaats op kerstavond, in de Sint-Lucaskathedraal op het kruispunt van North Pryor Street en Houston Street, om zes uur 's avonds. Het paar werd in de echt verbonden door pastoor Charles Beckwith, een neef van de bisschop, in het bijzijn van een paar honderd vrienden. Nog een paar honderd anderen bezochten daarna de receptie in het hotel waar Jeremiah logeerde. In de grote menigte konden ze op het laatst gemakkelijk wegglippen naar de suite waar haar koffers al stonden te wachten. Ze brachten hun huwelijksnacht in het hotel door en zouden de volgende dag bij haar ouders lunchen voordat ze de trein naar New York zouden nemen.

Toen ze eindelijk de suite bereikten, waren ze allebei uitgeput. Het was een lange dag geweest, na twee drukke weken van festiviteiten. Eerder die dag hadden ze nog een vroege kerstlunch bijgewoond. Jeremiah had nog nooit zoveel feestjes meegemaakt als de laatste tijd in Atlanta. Hij keek naar zijn bruidje, dat in haar schitterende trouwjurk van ivoorkleurige kant - die nu als een ingezakte tent om haar heen lag - op de roze fluwelen sofa lag en bedacht hoeveel ze voor hem was gaan betekenen. Hij had meer dan de helft van zijn leven op haar gewacht en daar had hij geen spijt van. Ze was het wachten waard geweest, en het verdriet, de teleurstellingen, de eenzame jaren...

Ze was zelfs het verdriet dat hij Mary Ellen had aangedaan waard en hij zou zijn huwelijk met Camille voor niets of niemand hebben opgegeven. Hij adoreerde haar en wist dat ze met haar intelligentie, levendigheid, bijzondere charme en hartstocht een perfecte vrouw voor hem zou zijn. Ook al zag ze er in haar verkreukelde bruidsjurk en met glazige ogen van vermoeidheid nu niet bepaald hartstochtelijk uit. De afgelopen twee weken waren zo druk geweest dat hij zo nu en dan bang was geweest dat het te veel zou zijn en dat ze ziek zou worden. Maar ze zag er niet ziek uit, alleen doodmoe en weer heel jong. 'Gaat het nog een beetje, liefste?' Hij knielde naast haar neer, pakte haar hand en kuste de palm.

'Ik denk niet dat ik me nog kan bewegen, zo moe ben ik,' antwoordde ze glimlachend.

'Dat verbaast me niets. Zal ik een kamermeisje laten komen?' Ze keek hem aan en wat hij in haar ogen zag, beviel hem. De laatste tijd had ze regelmatig dingen gezegd die hem stoorden, bijvoorbeeld over de dure jurk die haar vader voor haar uitzet had gekocht of over haar verlovingsring met de enorme diamant, maar wat hij nu in haar ogen zag, raakte hem diep: liefde en vertrouwen. Het kwam alleen door de manier waarop haar vader haar had opgevoed dat ze zich zo bewust was van wat alles kostte. Hij wist echter zeker dat ze na een paar maanden in de Napa Vallei zou genieten van eenvoudiger zaken, zoals de druiven in de wijngaarden, de bloemen die Hannah voor haar in de tuin had geplant, de kinderen die ze zouden krijgen... Ook al was het huis in de stad bijna een paleis, de liefde waarmee hij het voor haar had laten bouwen, had de meeste waarde. Het huis was een eerbetoon aan hun liefde en dat zou hij tegen haar zeggen wanneer hij het haar liet zien. Voor het eerst van zijn leven had hij het gevoel dat hij volmaakt gelukkig was en terwijl hij naar zijn beeldschone bruidje keek, dat daar zo stil in haar trouwjurk op de sofa lag, was hij bang dat zijn hart zou barsten van geluk.

'Nu ben je mevrouw Thurston. Hoe vind je dat klinken?' Hij kuste de binnenkant van haar pols en ze voelde diep vanbinnen iets kriebelen en glimlachte verleidelijk. Ze was te moe om zich te bewegen, maar niet te moe om hem naast zich te hebben. Ze kreeg nooit genoeg van zijn nabijheid en alleen al wanneer ze hem zag, verlangde ze hartstochtelijk naar zijn omhelzing. Ze had niet verwacht dat ze zoiets ooit voor een man zou voelen, en zeker niet voor een man die zo oud was als Jeremiah. Ze had altijd gedacht dat ze met een knappe, elegante jónge man zou trouwen, misschien een Fransman uit New Orleans. Of de een of andere graaf in Frankrijk, zoals haar vader had geopperd, of een steenrijke bankier met rookgrijze ogen uit New York. Maar Jeremiah was veel knapper dan de mannen die ze zich had voorgesteld. Hij had een stoere mannelijkheid die haar aansprak, en die haar nu ook een beetje bang maakte. Ze vond hem bijzonder aantrekkelijk en ondanks de beweringen van haar nichtje kon ze zich niet voorstellen dat hij afschuwelijke dingen met haar zou doen. Ze zag dezelfde begeerte in zijn ogen als toen hij haar voor het eerst ontmoette, maar ze vond het leuk hem te plagen en hem op te winden. Ze kuste zijn hals en zijn oor en ten slotte zijn mond, en voelde dat zijn lichaam zich spande.

Zonder iets te zeggen begon hij de knoopjes van haar mouwen los te maken terwijl hij de roomblanke huid eronder kuste. Vervolgens haalde hij de zware parelketting van haar hals en knoopte de lange rij satijnen knoopjes in het voorpand van haar jurk los, waarbij hij ten dele haar mooi gevormde borsten ontblootte, waarvan de rest werd bedekt door een satijnen hemdje met daaronder haar kanten korset. Op een ervaren manier trok hij vervolgens al haar kleren uit tot ze in haar volle, jonge glorie naakt en absoluut niet bang voor hem stond. Ze had alleen haar roomkleurige zijden kousen nog aan, die hij één voor één van haar benen stroopte. Daarna trok hij snel zijn eigen kleren uit, en hij verbaasde zich erover dat ze absoluut niet verlegen was en zich vrijmoedig aan hem overgaf. Hij streelde haar lichaam en bedekte het met kussen, en ze genoot er meer van dan ze ooit had durven hopen. Haar nichtje had het mis, helemaal mis, dacht ze even, en ze kreunde. Dit was waarnaar ze had verlangd, en toen hij haar voorzichtig op het bed legde, haar benen spreidde, eerst zijn tong en vervolgens zijn vingers bij haar naar binnen drukte en zich daarna in al zijn hartstocht liet gaan, kreunde ze niet van pijn, maar van extase. Hij bracht haar in een ongekende, intense verrukking en zij bracht hem naar zo'n pure, zalige hoogte dat hij bijna huilde toen hij uiteindelijk met zijn hoofd op haar borst tot rust kwam.

Slaperig keek hij naar haar gezicht en zag tot zijn vreugde dat ze bijna spon van gelukzaligheid. De verwachte pijn had slechts kort geduurd en hij had haar zo behendig geliefkoosd dat ze het nauwelijks had gevoeld. 'Nu ben je echt van mij, Camille,' fluisterde hij. Ze glimlachte, opeens meer een vrouw dan nog maar een uur geleden, en deze keer nam zij het initiatief. Toen hij opnieuw bij haar binnendrong, schreeuwde ze van genot en jammerde bijna toen hij haar tegen zich aan drukte. Uitgeput viel ze in slaap in zijn armen en een paar uur later werd ze wakker en smeekte om nieuwe liefkozingen. Deze keer schreeuwde hij het uit, aan haar genade overgeleverd en volkomen in haar ban. Ze bezat een toverkracht die hij niet had vermoed en terwijl ze elkaar telkens weer beminden bedacht hij hoe goed hij had gekozen en hoezeer hij bofte met haar. Hij moest haar bijna het bed uit slepen om op tijd te zijn voor de lunch bij haar ouders, en ze deed niets anders dan hem giechelend plagen en verleiden tot ze elkaar in de trein weer hartstochtelijk konden bezitten. De hele reis naar New York konden ze nauwelijks van elkaar afblijven. Pas toen de trein stilstond in het Grand Central Station kwam Jeremiah weer bij zinnen, en toen ze naar het Cambridge Hotel reden, waar hij altijd logeerde, zag hij eruit als een gelukkig mens. Er waren momenten geweest waarop hij had verwacht te sterven in haar armen, en hij had het niet erg gevonden. Hij kon zich geen betere dood voorstellen dan in de armen van zijn geliefde Camille. Ze was de vrouw van zijn dromen en al zijn wensen waren in vervulling gegaan.

13

Jeremiah en Camille kwamen op de dag na Kerstmis in New York aan. Er lag een laag sneeuw en toen de bruid op het perron sprong, glinsterden haar ogen van pret. Het was koud en ze droeg de hoed en de mof van sabelbont die Jeremiah haar als kerstcadeau had gegeven. Toen ze een gehandschoende hand in de zijne schoof, keek hij op haar neer en vond dat ze eruitzag als een Russische prinses. Ze genoot van de prachtige cadeaus die hij haar gaf en was dolblij dat ze uit Atlanta was vertrokken. Jeremiah kon de prinsen en hertogen die haar vader haar altijd had beloofd bijna evenaren. Ze was vreselijk nieuwsgierig naar zijn huis in de Napa Vallei, dat vast groter was dan een huis op een plantage in het Zuiden.

Ze reden naar het Cambridge Hotel in Thirty-third Street, dat geen lobby had. Walmsby, de receptionist, zorgde ervoor dat er nooit journalisten binnenkwamen - een van de dingen die Jeremiah er bijzonder op prijs stelde. Naast de privacy die hij er had, de prachtige suite en Walmsby's vermakelijke verhalen. Camille liep voor Jeremiah uit de suite in alsof ze al jarenlang met hem in hotels logeerde, en hij tilde haar lachend op en liet haar met bontmuts en mof en al op het bed vallen.

'Je bent een brutaaltje, Camille Thurston.' Ze moesten allebei nog aan haar nieuwe naam wennen. Ze protesteerde niet. Hij zei er niet bij dat hij geschrokken was van haar kille houding jegens zijn oude vriend de receptionist. Ze had de hooghartige dame uitgehangen en de arme Walmsby had gegriefd gekeken toen ze zijn uitgestoken hand had genegeerd.

'Wat vrijpostig!' had ze luid gezegd toen ze langs hem heen liep. 'Wie denkt hij wel dat hij is?'

'Een vriend,' had Jeremiah zacht geantwoord. Maar toen ze alleen waren in hun suite, kuste ze hem zo gretig dat hij Walmsby vergat, en toen ze zich kleedden voor het diner, dacht hij glimlachend aan het huis in San Francisco. Sinds zijn aankomst in Atlanta had hij er nauwelijks iets over gezegd en steeds wanneer ze ernaar vroeg, zei hij alleen maar dat het een mooi huis was en dat ze mocht veranderen wat ze wilde.

Maar voorlopig had ze meer belangstelling voor de dingen die ze deden in New York. Ze gingen een paar maal naar de schouwburg en één keer naar de opera. Op de avond van hun aankomst dineerden ze bij Delmonico's en de volgende avond in The Brunswick, waar Jeremiah een stoofpot van eend en hoenderen had besteld. Er aten veel mensen uit de 'paardenwereld' en vooral veel Engelsen. De derde avond zouden ze een bezoek brengen aan Amelia. Hij keek ernaar uit, want hij verheugde zich erop haar weer te zien en Camille aan haar voor te stellen. Door hun briefwisseling was zijn verliefdheid overgegaan in vriendschap. Haar uitnodiging was zo hartelijk dat hij deze verheugd had aangenomen, maar onderweg naar haar huis begon hij zich zorgen te maken. Camille gedroeg zich als een verwend kind; toen ze zich kleedden had ze het kamermeisje van het hotel afgesnauwd en hij begon zich te ergeren.

Ze gingen per rijtuig naar Amelia's huis op Fifth Avenue. Camille droeg een zwarte fluwelen mantel uit Parijs en haar sabelbonten muts en mof. De enorme diamant glinsterde aan haar linkerhand en de saffier aan haar rechterhand, en onder de mantel droeg ze een witte, fluwelen jurk met hermelijnen lussen aan de schouders en rond de zoom. Het was een schitterende creatie, die haar vader een fortuin had gekost - dat had hij Jeremiah voor hun vertrek uit Atlanta nog even trots laten weten. 'Je ziet eruit als een koninginnetje,' had Jeremiah gezegd voordat ze het hotel verlieten. Nu nam hij haar in een glacéhandschoen gestoken hand in de zijne en probeerde Amelia te beschrijven: 'Ze is een heel bijzondere vrouw. Intelligent, waardig... mooi...' Met een warm gevoel dacht hij aan hun lichte verliefdheid in de trein naar Atlanta. Ze was een fantastische vrouw en ze zou heel aardig zijn voor Camille.

Maar vanaf het moment dat ze het huis van Amelia binnengingen, gedroeg Camille zich nukkig. Het leek wel of ze het niet kon uitstaan dat Amelia zo duidelijk van goede familie was, dat ze zo'n goede smaak had en er zo beeldig uitzag. Zelfs haar vriendelijke manier van doen kon Camille niet in een beter humeur brengen, zodat Jeremiah zich voor haar schaamde.

Amelia was zo hartelijk en charmant dat iedereen haar meteen sympathiek vond, en Jeremiah was vergeten hoe bijzonder ze was, als een schitterende, heldere diamant. Haar glanzende ogen, fijne trekken, sierlijke bewegingen, discrete maar prachtige juwelen, elegante japonnen uit Parijs... Hoewel hij haar alleen nog maar had meegemaakt in de trein naar Atlanta, was hun vriendschap daar geboren, een vriendschap die hij nooit zou verbreken, dacht hij, toen hij zag hoe bevallig ze zich bewoog door de vertrekken van het fraaie huis dat Bernard Goodheart haar nagelaten had. De bedienden droegen livreien, het kaarslicht werd weerkaatst door schitterende kroonluchters en de marmeren vloer van de hal was gelegd in een bloemenpatroon. De kamers waren gevuld met Franse meubels, behalve de eetkamer en de bibliotheek, die in Engelse stijl waren ingericht. Het huis was als een museum en de eigenares was een pronkjuweel. Hij zag dat Camille werd verteerd door jaloezie en dat ze de oudere vrouw niet kon uitstaan.

'Gedraag je een beetje, Camille!' fluisterde hij toen Amelia even de kamer uit was om nog een fles champagne uit te zoeken voor na het diner. 'Wat mankeert je vanavond toch? Voel je je niet lekker?'

'Ze is een slet!' fluisterde Camille hard terug. 'Zij wil je hebben en je bent blind dat je dat niet ziet!' Haar Zuidelijke accent was sterker dan ooit. Hij zou geroerd zijn door haar bezitterige aanbidding als ze zich niet zo ongemanierd had gedragen, en naarmate de avond vorderde, werd dat steeds erger. Ze reageerde bot op elke opmerking van Amelia, die haar bleef behandelen met de vastberaden kalmte van een goede moeder die gewend was aan lastige kinderen. Maar Camille was geen kind meer, en toen ze terugkeerden naar het Cambridge Hotel, was hij woedend op haar.

'Je hebt je schandalig gedragen, besef je dat wel? Ik schaamde me dood!' Hij berispte haar alsof ze een stout meisje was en hij kon haar wel door elkaar rammelen toen ze het hotel binnenstormde en de deur van hun suite keihard achter zich dichtsmeet. 'Wat is er in vredesnaam met je aan de hand, Camille?'

Ze was al dagenlang kortaf tegen allerlei mensen en vanavond was er geen land met haar te bezeilen. Hij had haar nog nooit zo meegemaakt, maar eigenlijk kende hij haar nauwelijks. Hij vroeg zich af of deze kant van haar karakter hem ontgaan was, maar hij nam zich voor er meteen iets aan te doen.

'Ik gedraag me zoals ik verdomme zelf wil, Jeremiah!' schreeuwde ze, en hij keek haar geschokt aan.

'Dat gebeurt absoluut niet! En je zult je verontschuldigingen aanbieden aan mevrouw Goodheart, mijn vriendin. Je schrijft haar nu nog een brief, die ik morgenochtend zal laten bezorgen. Heb je me begrepen?'

'Ik heb begrepen dat je stapelgek bent, Jeremiah Thurston! Ik doe het niet!' Maar ze schrok toen hij haar ferm bij haar arm pakte en in een stoel duwde.

'Je hebt me blijkbaar niet verstaan, Camille. Ik wil dat je een brief schrijft aan Amelia.'

'Waarom? Is ze je minnares?'

'Wat zeg je?' Hij keek haar verbijsterd aan. Amelia was veel te fatsoenlijk om iemands minnares te zijn en hij had haar ooit gevraagd met hem te trouwen. Dat zei hij bijna, maar hij besefte net op tijd dat dit de zaak alleen maar zou verergeren.

'Camille, je bent ongemanierd geweest en je bent nu mijn vrouw. Je bent niet langer een verwend kind dat altijd haar zin krijgt. Is dat duidelijk?'

Ze stond op en keek hem fel aan. 'Ik ben mevrouw Jeremiah Thurston uit San Francisco en mijn man is een van de rijkste mannen van Californië, van het hele land, verdomme!' Hij schrok van de uitdrukking op haar gezicht. 'Ik kan dus alles doen waar ik verdomme zin in heb. Is dat duidelijk?' Ze was opeens een heel andere vrouw geworden en Jeremiah was vastbesloten daar meteen een eind aan te maken.

'Als je je zo gedraagt, Camille, zal iedereen die je ontmoet je alleen maar haten en verachten. Ik zou je aanraden een stuk nederiger te worden voordat je in Californië aankomt. Ik woon in een eenvoudig huis in de Napa Vallei, ik verbouw druiven en ik heb een paar mijnen. Dat is alles. En jij bent mijn vrouw. Als je vindt dat dat een goede reden is om onaardig te zijn tegen onze vrienden, buren en de mensen die voor ons werken, vergis je je behoorlijk.'

Ze begon te lachen en pakte haar sabelbonten mof. Ze had gekregen wat ze wilde hebben. Ze hield van hem, maar ook van zijn bezittingen en zijn status. En nu waren die ook van haar en zou niemand meer op haar neerkijken vanwege haar vader. Haar aristocratische moeder was niet in staat geweest om de eenvoudige afkomst van haar vader uit te wissen, maar zij had het beter aangepakt. Zij was ver boven hen uitgestegen door te trouwen met de rijkste man van Californië. Niemand zou ooit meer op haar neerkijken. Zij had de positie die bij haar rijkdom paste en ze was rijker dan ze ooit had durven dromen. Overal waar ze kwamen, werd over hen gefluisterd en ze wist wat de mensen dan zeiden. Dat had haar papa haar verteld. Jeremiah was een van de machtigste, belangrijkste mannen van het land. 'Maak me niet wijs dat je alleen maar een paar mijnen hebt, Jeremiah Thurston! Dat is onzin, dat weten we allebei. Je hebt veel meer, en ik ook.' Hij kon nauwelijks geloven dat ze nog maar achttien was, ze leek opeens jaren ouder.

'Wat denk je dat er gebeurt als we alles kwijtraken, als de mijnen moeten sluiten, Camille? Wat zijn we dan? Als je denkt dat je alleen vanwege je geld belangrijk bent, ben je zelf niemand.'

'Je raakt helemaal niets kwijt.'

'Toen ik opgroeide in New York, Camille, hadden we thuis nauwelijks te eten. Toen vond mijn vader goud in Californië. Daar droomde iedereen van, nu nog steeds, denk ik. En ik heb ook geluk gehad, maar dat is alles. Je hebt geluk. En je werkt hard. Maar je kunt alles net zo snel verliezen als je het gevonden hebt, dus je moet altijd gewoon jezelf blijven. Ik ben getrouwd met een heel lief meisje uit Atlanta en ik hou van je. Verander nu niet in een heel andere vrouw omdat je met mij bent getrouwd. Dat is niet eerlijk. Vooral niet tegenover jezelf. Het is absoluut niet nodig.'

'Waarom niet? Zo hebben de mensen zich toch ook altijd tegenover mij gedragen? Zelfs mijn moeder.' Haar ogen schoten vol tranen en opeens leek ze weer een opstandig kind. 'Ze deed altijd of ik niet goed genoeg was, alleen maar omdat papa mijn vader is. Alsof hij niets voorstelt. Nou, ze is zelf met hem getrouwd en ook al stelde hij in het begin misschien niet veel voor, hij heeft zich opgewerkt en toen vond ze hem wél goed genoeg, en rijk genoeg. Nadat haar vader zichzelf had doodgeschoten. Maar de mensen hebben altijd op Hubert en mij neergekeken. Dat kan Hubert niets schelen, maar mij wel en ik neem het niet langer, Jeremiah. Amelia is precies zo, met haar chique huis en arrogante manieren. Ik ken dat soort mensen, het Zuiden zit er vol mee. Ze doen o zo charmant, maar ondertussen.'

Hij was geschokt door de onverdiende aanval op Amelia, maar hij begreep opeens iets van Camilles gevoelens. Hij was zich daar niet eerder van bewust geweest, maar ze moest erg geleden hebben onder de neerbuigende houding van de mensen om haar heen. Nu begreep hij ook wat Orville had bedoeld toen hij zei dat hij wilde dat ze het Zuiden zou verlaten. Dat was heel belangrijk voor haar, en dus ook voor Orville. 'Maar Amelia heeft geen onvertogen woord tegen je gezegd, liefste.'

'Wacht maar tot ze de kans krijgt.' De tranen stroomden over Camilles wangen en Jeremiah sloeg zijn armen om haar heen.

'Ik zal nooit toestaan dat iemand je neerbuigend behandelt, liefste. Niemand zal ooit nog op je neerkijken.' Hij was blij dat hij het huis in San Francisco had laten bouwen; misschien zou het haar het zelfvertrouwen geven dat haar blijkbaar ontbrak. 'Ik beloof je dat in Californië niemand je ooit slecht zal behandelen. En ik weet zeker dat Amelia dat ook nooit zou doen. Je had haar een kans moeten geven.' Hij suste haar alsof ze een bang kind was. 'Misschien de volgende keer.'

Ze gingen naar bed en hij wiegde haar in zijn armen om haar te troosten. De volgende morgen schreef ze de brief niet, maar hij wilde haar niet weer van streek maken door erop aan te dringen. In plaats daarvan stuurde hij Amelia een enorm boeket witte seringen, iets heel bijzonders midden in de winter, omdat hij wist dat ze het prachtig zou vinden en zijn bedoeling zou begrijpen.

De rest van hun verblijf in New York gingen ze winkelen. Ze kochten mooie snuisterijen voor Camille, schilderijen voor het nieuwe huis, een ketting van zwarte parels, een ketting van diamanten en smaragden die ze per se wilde hebben en kisten vol stoffen, veren en kant. 'Voor het geval dat ik in Californië niets kan vinden wat ik leuk vind.'

'Toe nou, het is niet Afrika, het is Californië!' Maar hij vond het leuk te zien wat ze mooi vond en kocht alles voor haar. Toen ze in hun privéwagon stapten om naar Californië te reizen, stonden de kisten en dozen met Camilles schatten hoog opgestapeld. 'Denk je dat we genoeg hebben gekocht, liefste?' vroeg hij geamuseerd, terwijl ze het station uitreden en hij een sigaar opstak. Het was hem gelukt nog een gesprek met Amelia te hebben en ze had nadrukkelijk gezegd dat hij zich door Camilles gedrag niet van de wijs moest laten brengen. 'Ze is nog jong, dus je moet haar de kans geven eraan te wennen dat ze je vrouw is, Jeremiah.' En dat zou hij doen. Onderweg naar Californië brachten ze heel wat tijd in bed door en voor een meisje dat naar hij veronderstelde een vrij strikte opvoeding had genoten, kon ze zich uitbundig aan hun liefkozingen overgeven. Hij was nog nooit zo gelukkig geweest en ze leerde al snel hoe ze het hem het meest naar de zin kon maken. Ze was een buitengewoon avontuurlijke minnares.

Toen ze op hun bestemming aankwamen, brandde Jeremiah van verlangen om haar het huis te laten zien. Hun huis, Thurston House, in al zijn glorie. Nog steeds deed hij alsof het niet meer dan een normaal huis was: 'Nee hoor, zo groot is het niet. Net groot genoeg voor onszelf en ons eerste kind.' Ons halve dozijn kinderen, dacht hij geamuseerd, ontzettend benieuwd naar haar reactie. Hij hielp haar vanuit de treinwagon op het perron stappen en bracht haar naar het rijtuig dat op hen wachtte. Het was spiksplinternieuw, bruin met zwarte biezen, en het werd getrokken door vier pikzwarte paarden. Hij had het rijtuig en de paarden voor zijn vertrek naar Atlanta speciaal voor Camille gekocht.

'Wat een mooie combinatie, Jeremiah!' zei ze lachend. Ze klapte vol bewondering in haar handen en keek hem liefdevol aan toen hij haar optilde en in het rijtuig zette. Er stond een tweede rijtuig voor hun bagage, waarop net als op het eerste met krullerige letters zijn initialen stonden: JAT - Jeremiah Arbuckle Thurston. 'Ligt het huis ver hiervandaan?' Ze keek een beetje bezorgd om zich heen en Jeremiah lachte.

'Ver genoeg, kleintje. Was je bang dat ik hier een huis voor je had laten bouwen?' Ze moest er zelf ook om lachen en hij ging naast haar zitten voor de rit door de stad naar het noorden. Onderweg wees hij bezienswaardigheden aan: het Palace Hotel, waar hij zo dikwijls had gelogeerd, de Sint-Patrickkerk, de Trinitykerk, Union Square, de Munt en in de verte Twin Peaks. Toen ze eindelijk omhoogreden, Nob Hill op, wees hij haar het huis van Mark Hopkins en de huizen van de families Tobin, Crocker en Huntington Colton. De huizen van de Crockers en de Floods vond ze het mooist, nog mooier dan de duurste huizen in Atlanta of Savannah.

'Zelfs nog mooier dan die in New York!' Ze klapte in haar handen van opwinding. San Francisco viel haar erg mee. Ze had niet geweten wat ze moest verwachten, maar nu was ze erg nieuwsgierig naar hun huis. Jeremiah had haar gewaarschuwd dat het niet groot was. Ze reden door een groot hek een park in en de paarden draafden iets sneller langs de bomen en hagen. 'Staat het hier?' vroeg ze niet-begrijpend, want ze zag alleen bomen. Maar misschien was dit een omweg. Plotseling doemde het grootste huis van allemaal voor hen op. Het had vier torentjes en een soort koepel in het midden. 'Van wie is dit?' vroeg ze vol belangstelling, want zo'n schitterend landhuis had ze nog nooit gezien. 'Het lijkt wel een hotel of een museum.'

'Het is geen van beide,' antwoordde Jeremiah met een ernstig gezicht terwijl het rijtuig tot stilstand kwam. Ze kende hem nog niet goed genoeg om de twinkeling in zijn ogen te zien. 'Ik denk dat dit het grootste huis van de stad is en voordat we naar huis gaan, wilde ik het je laten zien.'

'Van wie is het dan, Jeremiah?' vroeg ze fluisterend van ontzag. Het was nog groter dan enkele van de kerken waar ze voorbij gereden waren. 'Ze moeten wel erg rijk zijn.' Hij lachte.

'Wil je het binnen ook zien?'

'Kunnen we dat wel doen?' vroeg ze aarzelend, ook al wilde ze dat dolgraag. 'En ik ben eigenlijk niet gekleed voor een visite.' Ze droeg een tweed mantelpak, een bontcape en een van de mooie hoeden die hij voor haar had gekocht in New York.

'Je ziet er prima uit. Dit is San Francisco, hoor, niet New York. Je ziet er zelfs heel elegant uit.' Voordat ze nog langer kon protesteren nam hij haar mee naar de voordeur en klopte een paar maal met de grote koperen klopper. Even later werd opengedaan door een bediende in livrei, die Jeremiah verbaasd aankeek. Het personeel was op de hoogte gesteld van hun komst en gewaarschuwd dat ze, als de heer des huizes zich eigenaardig gedroeg, daar geen aandacht aan moesten schenken. Jeremiah liep zomaar langs de knecht heen naar binnen en trok Camille, wier mond openstond van verbazing, met zich mee. Toen ze onder de enorme koepel van glas in lood stonden, slaakte Camille een kreet van bewondering. Zoiets moois had ze nog nooit gezien, en geboeid keek ze eerst omhoog en toen naar het bonte lichtpatroon op de marmeren vloer.

'O, Jeremiah, wat prachtig!' Ze keek met grote ogen om zich heen en hij glimlachte voldaan. Zo had hij het zich voorgesteld. 'Wil je de rest ook zien?'

'Moet je niet eerst laten weten dat je er bent?' vroeg ze bezorgd. Zo informeel konden de mensen in San Francisco nu ook weer niet zijn, ook al was het er heel anders dan in het Zuiden. Haar ouders zouden vreselijk boos worden als onbekenden zomaar hun huis binnenkwamen of zelfs vrienden, maar zij woonden natuurlijk niet in een paleis zoals dit. Niemand die ze kende woonde in een paleis. Zelfs het huis van Jeremiahs vriendin in New York was kleiner dan dit, en daar was Camille opeens blij om. Wie de eigenaars van dit huis dan ook waren, ze woonden rianter dan Amelia. 'Jeremiah...' De knecht lette niet op hen en Jeremiah trok haar mee de trap op.

'Je moet het boven ook zien, Camille. De slaapkamersuite is indrukwekkend.'

'Jeremiah, alsjeblieft...' Dit was verschrikkelijk. Wat zouden de bewoners wel zeggen als ze hen betrapten? Maar voordat ze het wist trok Jeremiah haar mee een grote slaapkamer in, die was gestoffeerd met weelderige draperieën van roze zijde. Aan weerskanten van het bed hingen twee mooie Franse schilderijen en boven de schoorsteenmantel tegenover het bed hing er nog een. De slaapkamer grensde aan een Frans boudoir met uit Parijs geïmporteerd, met de hand beschilderd, behang, een kleedkamer vol spiegels, een enorme roze marmeren badkamer met daarnaast een badkamer van groen marmer, waarschijnlijk van de heer des huizes. Via een met hout betimmerde studeerkamer kwamen ze terug in de slaapkamer. Hoewel Camille zich nog steeds niet op haar gemak voelde in het huis van iemand anders, was ze te zeer onder de indruk om meteen weer weg te willen. Ze had het gevoel dat ze was begonnen aan een doos bonbons en niet meer kon stoppen tot de doos leeg was, en hij moest leeg voordat de gastvrouw terugkwam. Of dat ze tegelijk een droom en een nachtmerrie had. Ze keek Jeremiah vol verrukking aan. 'Vertel me nu eens wie hier woont!' Niet dat ze de naam zou kennen, maar ze zou hem nooit vergeten.

Net zomin als dit huis met al zijn kostbaarheden. 'Hoe heten deze mensen en waar hebben ze al hun geld mee verdiend?' De laatste vraag klonk zo zacht dat hij het nauwelijks kon horen. 'In de mijnbouw,' fluisterde hij terug.

'Dan moeten er hier heel wat winstgevende mijnen zijn.' Ze fluisterde nog steeds.

'Genoeg,' zei hij glimlachend.

'Hoe heten ze?'

'Thurston,' zei hij kalm. Ze knikte en toen keek ze hem scherp aan.

'Thurston? Is het familie van je?'

'Min of meer.' Ze fluisterden nog steeds. 'Mijn vrouw woont hier.'

'Je wat?' riep ze geschrokken. Moest dit een grap voorstellen? Van schrik kon ze niet eens huilen. Had hij dan nog een vrouw? Had hij een wrede grap met iedereen uitgehaald? Hij zag wat er allemaal door haar hoofd spookte en draaide haar langzaam om tot ze voor een grote spiegel stond. Glimlachend wees hij naar haar spiegelbeeld en zei: 'Die vrouw, dom gansje. Ken je haar soms?'

Ze draaide zich vliegensvlug om en staarde hem verbijsterd aan. 'Bedoel je dat dit jouw huis is, Jeremiah?'

'Ons huis, liefste.' Hij trok haar in zijn armen en voelde een overweldigende blijdschap in zich opwellen. 'Ik heb het voor jou laten bouwen. Waarschijnlijk zijn er hier en daar nog wat onafgemaakte hoekjes, maar die maken we samen wel af.' Hij drukte haar tegen zich aan, maar even later trok ze zich los en slaakte kreetjes van verbazing. Toen begon ze te lachen.

'Je hebt me erin laten lopen, Jeremiah Thurston! Je hebt me voor de mal gehouden! Ik dacht dat je niet goed wijs was toen je zomaar door het huis van een ander liep.'

'Maar jij liep met me mee!' zei hij plagend.

'Ik had nog nooit zo'n mooi huis gezien en ik wilde eerst alles bekijken voordat we weer weggingen.'

'Dan zal ik je nu de rest laten zien en je hoeft nooit meer weg, liefste. Het is jouw huis, van boven tot beneden.'

Daarna glimlachten de bedienden die ze tegenkwamen en kwamen er een paar dienstmeisjes aan om de vrouw des huizes te bekijken. Jeremiah had hen vlak voor zijn vertrek naar Atlanta in dienst genomen en herkende hen nauwelijks. Alles was nieuw. Hij liet Camille de keuken en de bijkeukens zien, de kinderkamers boven, het uitzicht uit alle ramen en het bordje op de voorgevel met thurston house erop. Na de rondleiding liet ze zich op hun grote hemelbed vallen en keek hem met een stralende glimlach aan.

'Het is het allermooiste huis dat ik ooit heb gezien, Jeremiah. Waar dan ook.'

'Het is van jou, liefste, dus geniet er maar van.'

'O, dat doe ik al!' Ze dacht aan de schitterende feesten die ze zou geven en verheugde zich op het in gebruik nemen van de balzaal. 'Ik ga papa meteen schrijven om het hem te vertellen!' Dat was de hoogste lof, wist Jeremiah. Voor Camille was haar vader een soort god, maar Jeremiah was inmiddels bijna even belangrijk. Deze keer had hij diepe indruk op haar gemaakt, zelfs meer indruk dan toen hij haar de enorme diamant gaf. Ze grinnikte en zei: 'Dit huis moet een fortuin hebben gekost, Jeremiah. Je bent waarschijnlijk nog rijker dan papa dacht.' Ze leek het niet erg te vinden.

Jeremiah was blij met haar bewondering voor het huis, maar hij gaf vage antwoorden op haar vragen over wat alles had gekost. En toen hij haar meenam naar Napa, stelde haar reactie hem teleur. Nu ze het elegante, moderne huis op Nob Hill had gezien, leek het opgeknapte huis in St. Helena haar niet te interesseren. Ze klaagde dat het zo ver van het stadje lag en dat het stadje niets voorstelde, en ze vond de afstand tot San Francisco te groot. De reis per rijtuig en stoomboot duurde een hele dag en het huis in Napa deprimeerde haar. Ze wist dat hij het had gebouwd voor zijn gestorven verloofde en dat beviel haar ook niet. Ze wilde terug naar de pracht en praal van Thurston House en met haar nieuwe kleren pronken, onmiddellijk. Het kon haar niets schelen dat Jeremiah de afgelopen twintig jaar in St. Helena had gewoond en de vallei boeide haar niet.

Alleen voor de mijnen kon ze een beetje belangstelling opbrengen, want daar had hij zijn geld mee verdiend. Elke dag stelde ze hem daar allerlei vragen over, maar die draaiden allemaal om geld en hij gaf dan ook ontwijkende antwoorden. Hij vond het niet prettig om steeds over geld te praten; bovendien had hij het na zijn lange afwezigheid te druk om veel tijd met haar door te brengen. Hij moest een maand in Napa blijven om zijn zaken weer op orde te brengen en Camille haatte elke seconde.

Jeremiah bedacht een systeem om een groot deel van het jaar in San Francisco te kunnen wonen, zoals hij Camilles vader had beloofd, maar dan moest de verbinding tussen Thurston House en de mijnen perfect werken. Hij had Camille al beloofd dat ze dat jaar van februari tot juni in de stad zouden wonen, en ze had erin toegestemd de rest van de zomer in Napa door te brengen. Het was een compromis, en hij wilde graag dat het zou werken, maar er moest nog meer opgelost worden. Hannah en Camille konden absoluut niet met elkaar opschieten. Toen Jeremiah vroeg in de avond van de tweede dag in Napa naar huis ging, vroeg hij zich af wie van de twee vrouwen thuis op hem zou wachten. Hij kon zich niet voorstellen dat ze nog samen onder één dak zouden verblijven.

Camille vond Hannah een slons en te vrijpostig; ze had het gewaagd Camille 'meisje' te noemen in plaats van mevrouw Thurston. Nog erger: ze had haar zelfs een keer een verwend nest genoemd, en Hannah had Jeremiah verteld dat het mormel haar toen iets naar het hoofd had gegooid. Ze had het voorwerp omhooggehouden als bewijsstuk. Het was een kleine hoedendoos, en gelukkig had de oude huishoudster deze kunnen ontwijken.

'Ze is al oud, Camille. Het zou niet eerlijk zijn haar nu nog weg te sturen.' Camille had geëist dat Hannah de volgende ochtend haar ontslag zou krijgen. 'Dat kan ik niet doen,' had Jeremiah geantwoord. Hij zou het verschrikkelijk vinden.

'Dan doe ik het wel,' had ze vastberaden gezegd, en hij had haar weer echt een meisje uit het Zuiden gevonden. En hij had beseft dat hij zijn standpunt voor eens en altijd duidelijk moest maken voordat de zaak uit de hand zou lopen.

'Dat doe je niet. Hannah blijft hier. Je moet maar aan haar wennen, Camille. Ze hoort bij mijn leven hier in Napa.'

'Dat was voordat je met mij trouwde.'

'Dat is zo, maar ik ben niet van plan hier nog meer te veranderen. Ik heb speciaal voor jou dit huis laten opknappen, want het was hier bar ongezellig. En ik ben bereid om meer personeel in dienst nemen als je dat nodig hebt, maar Hannah blijft.'

'En als ik terugga naar San Francisco?' Ze keek hem hooghartig aan en hij trok haar op schoot.

'Dan haal ik je weer terug en geef ik je een pak slaag.' Daar moest ze om glimlachen en hij gaf haar een kus. 'Goed zo, dat is beter, nu ben je weer de vrouw van wie ik hou. Een vrouw die lief glimlacht in plaats van dat ze hoedendozen naar oude mensen gooit.'

'Ze noemde me een verwend nest!' Camille keek weer boos en hij vond haar weer zo mooi dat hij haar het liefst meteen mee naar bed had genomen.

'Dat ben je ook als je met dingen gaat gooien. Gedraag je, Camille. Het zijn eenvoudige plattelandsmensen hier, maar van het goede soort. Ik weet dat je je in deze omgeving stierlijk verveelt, maar als jij aardig tegen ze bent, zullen ze je je leven lang trouw zijn.' Opeens dacht hij aan de trouw van Mary Ellen en vroeg zich af of ze haar baby al had gekregen.

Mokkend stond Camille op en begon door de kamer te lopen. 'Ik vind de stad veel leuker en ik wil een bal geven.' Ze leek net een zeurderig kind dat nu alvast haar verjaardag wilde vieren.

'Dat komt allemaal nog wel, kleintje. Heb wat geduld. Ik moet eerst mijn werk hier afmaken. Je wilt toch niet zonder mij terug naar de stad?' Hoewel ze haar hoofd schudde, keek ze nog steeds boos en hij kuste haar opnieuw tot ze niet meer aan woonplaatsen dacht. Even later lag ze naast hem in bed en was ook Hannah vergeten. Tot de volgende morgen, toen ze er opnieuw over wilde beginnen, maar hij ging er niet meer op in.

Hij zei dat ze maar een lange, gezonde wandeling moest gaan maken en dat hij thuis zou komen lunchen. Ze had er nog steeds geen vrede mee, maar ze begreep dat het onderwerp gesloten was. Toen hij wat later naar zijn werk ging, bleef ze achter met Hannah, die haar zo veel mogelijk negeerde. Maar toen Jeremiah later terugkwam, praatte Hannah honderduit tegen hem. Ze stelde vragen over de mijn en vertelde nieuwtjes over mensen in de buurt die Camille niet kende. Het luisteren verveelde Camille, de hele Napa Vallei verveelde haar. Ze wilde terug naar San Francisco en dat zei ze na de lunch weer tegen Jeremiah toen hij Big Joe zadelde om terug te gaan naar de mijn. Hij schudde zijn hoofd en zei ferm: 'We blijven hier tot het eind van de maand, Camille. Leg je daar nu maar bij neer. Dit is de andere kant van ons leven. Hier wonen we ook, niet alleen in Thurston House. Ik heb je al vaker gezegd dat ik in de mijnen werk.'

'Maar dat hoeft toch helemaal niet! Je bent de rijkste man van Californië! Laten we dus teruggaan naar San Francisco en ernaar leven!' Hij werd boos en probeerde haar van gedachten te doen veranderen, maar dat lukte niet.

'Ik had gehoopt dat je je in de Napa Vallei thuis zou voelen, Camille. Dat is belangrijk voor me.'

'Nee. Het is hier lelijk en saai en stom. En ik haat die oude vrouw en zij mij.'

'Ga dan lezen. Ik zal je zaterdag meenemen naar de bibliotheek in Napa.' Het zou betekenen dat hij dan niet met Danny op kantoor zijn werk kon afmaken, maar Camille was belangrijker. Hij wilde dat ze aan zijn leven in Napa zou wennen. Hij kon niet het hele jaar in San Francisco wonen en hij wilde dat ze bij hem was.

Maar uiteindelijk bracht hij de zaterdagmorgen niet met Camille en ook niet met Danny door. Op vrijdagmiddag stroomde een van de mijnen vol water, wat elke winter wel ergens gebeurde. Ze verloren zeven mannen en vochten voor het leven van dertig anderen. Jeremiah ging mee met een van de reddingsploegen die in de modder wanhopig zwoegden om de mannen uit de hoeken en gaten te halen waar ze zich als vleermuizen in een grot en met nauwelijks genoeg lucht vastklampten tot ze werden gered. Dit waren vreselijke situaties, legde Hannah aan Camille uit toen ze het nieuws hoorde en Jeremiah niet thuiskwam. Hannah wist dat Jeremiah niet zou verschijnen voordat alle mannen gevonden waren, levend of dood, en ook niet voordat hij eerst alle nieuwe weduwen had bezocht. Camille keek bedrukt toen ze begreep wat er aan de hand was en toen Jeremiah de volgende dag rond het middaguur langzaam op Big Joe kwam aanrijden, zag ze aan zijn gezicht hoe zwaar het was geweest.

'We hebben veertien man verloren,' zei hij bij wijze van begroeting. Camilles ogen vulden zich met tranen bij de gedachte aan het verdriet van al die vrouwen.

'Wat erg,' zei ze meelevend, omdat ze zag dat het hem diep raakte.

De vader van Danny was een van de slachtoffers en Jeremiah treurde vooral om hem. Hij was het Danny persoonlijk gaan vertellen en had zijn armen om de huilende jongen heen geslagen. De doden zouden maandag worden begraven en hij zou een van de slippendragers zijn. Jeremiah vond het moeilijk dit soort zaken aan Camille uit te leggen. Ze hoorden bij zijn leven, maar zij was nog jong en had weinig meegemaakt. Het mooie huis dat hij voor haar had laten bouwen was de werkelijkheid voor haar. Ze had nog heel veel te leren en dit was het begin.

Hannah vulde een heet bad voor hem en Camille schonk hem een beker van de hete soep in die Hannah had klaarstaan. Camille kon niet koken en wilde het ook niet leren. Dat ze de soep voor hem inschonk, was al heel wat.

Boven keek Hannah Jeremiah onderzoekend aan en schudde haar hoofd. 'Ik weet dat dit niet het juiste moment is om het je te vertellen...' Even aarzelde ze. '... maar Mary Ellen is al ruim twee dagen aan het bevallen. Dat hoorde ik gistermorgen al, maar ik kon het je niet eerder laten weten. Vanmorgen op de markt hoorde ik dat het kind er nog steeds niet is.' Ze wisten allebei wat dit betekende. Ze kon sterven, zoals zo veel vrouwen onder deze omstandigheden deden. 'Ik weet niet of je er iets aan wilt doen,' voegde ze er op neutrale toon aan toe, 'maar ik vond wel dat je het moest weten.'

'Dank je, Hannah,' zei hij zacht, net toen Camille met de beker soep binnenkwam. Camille keek van de een naar de ander en nam meteen aan dat Hannah hem iets had verteld wat zij niet mocht horen en dat het over haar zou gaan.

'Wat heeft Hannah tegen je gezegd?' vroeg ze dan ook meteen nadat Hannah weg was gelopen.

'Een plaatselijk nieuwtje. Een van mijn mannen heeft hulp nodig. Zodra ik me opgeknapt heb, ga ik naar hem toe.'

'Maar je moet eerst uitrusten!' zei ze ontzet. Hij kon bijna niet meer praten van vermoeidheid. Hij had de hele nacht in de ijskoude modder gestaan, ook al was het natuurlijk belangrijk geweest om zoveel mogelijk mensen te redden.

'Ik rust later wel uit, Camille. Wil je me nog wat soep brengen? En een kop koffie?' Toen ze ermee terugkwam, zat hij in bad. Hij dronk beide bekers leeg en stapte uit bad. Doordat hij regelmatig meewerkte in de mijnen, was zijn lichaam nog net zo gespierd en stevig als toen hij jong was. Op zijn vierenveertigste was hij nog een heel aantrekkelijke man en Camille bekeek hem vol bewondering.

'Je bent een knappe man, Jeremiah.'

'En jij bent een knappe vrouw, kleintje,' zei hij glimlachend. Maar hij trok zo snel zijn kleren aan dat ze een beetje wantrouwig vroeg: 'Waarom moet je per se nu gaan?'

'Dat is nu eenmaal zo. Ik kom gauw terug.'

'Maar waar ga je dan naartoe?' Het was de eerste keer dat ze hem zo nadrukkelijk ondervroeg en hij vroeg zich af waarom. 'Naar Calistoga.' Hoewel hij haar recht aankeek, voelde hij zich onzeker. Hij was van plan de geboorte van zijn kind mee te maken of er in elk geval bij te zijn als Mary Ellen zou sterven. Als ze tenminste nog leefde.

'Mag ik mee?'

'Nee, deze keer niet, Camille.'

'Maar ik wil mee!' zei ze mokkend.

Hij duwde haar opzij. 'Ik heb nu geen tijd meer, dus we praten er later wel over.'

Voordat ze nog iets kon zeggen, zat hij al op Big Joe. Toen hij weggaloppeerde over de heuvels, vroeg ze zich af waar hij naartoe zou gaan.

14

Aangespoord door Jeremiah reed het grote witte paard door de vallei. Jeremiahs gedachten gingen steeds terug naar de mannen die ze verloren hadden en zo nu en dan merkte hij dat hij bijna indommelde. Maar Big Joe wist waar ze naartoe gingen. Toen Jeremiah hem achter het witte huisje aan een boom bond, hoorde hij binnen geen enkel geluid. Hij liep naar de voorkant, klopte op de voordeur en ging meteen naar binnen. Nog steeds hoorde hij niets en net toen hij zich afvroeg of Mary Ellen naar haar moeder was gegaan om daar te bevallen, hoorde hij boven iemand vreselijk kreunen. Zou ze alleen boven liggen? Hij liep zacht de trap op, ook al had hij geen flauw idee wat hij zou kunnen doen. Maar ze voerde een strijd op leven en dood om zijn kind en daarom moest hij bij haar zijn.

Hij bleef voor de deur staan en toen het gekreun overging in zacht gejammer, klonk er ook een mannenstem. Jeremiah voelde zich uitgeput en noemde zichzelf een dwaas dat hij was gekomen, maar toch klopte hij op de deur. Misschien moest hij de dokter halen. Maar het was de dokter die opendeed. Zijn ogen stonden vermoeid, hij had zijn mouwen opgerold en de voorkant van zijn overhemd zat onder het bloed.

'Neem me niet kwalijk, maar ik dacht...' Opeens schaamde hij zich dat hij Mary Ellen in de steek had gelaten terwijl ze zijn kind zou krijgen. 'Hoe gaat het met haar?' vroeg hij bot, zonder zich voor te stellen. Maar de dokter wist wie hij was. Iedereen in de hele streek kende Jeremiah Thurston. Hij stapte de gang in en trok de deur zacht achter zich dicht.

'Het gaat niet goed. De bevalling is woensdagavond begonnen, maar we kunnen het kind er niet uit krijgen. Ze zwoegt als een karrenpaard en ze is volkomen uitgeput.' Jeremiah knikte en durfde niet te vragen of ze dood zou gaan. Eigenlijk wist hij het antwoord al. 'Wilt u binnenkomen?' vroeg de dokter. Misschien zou het haar helpen, dacht hij. Bovendien leed ze al zo lang zo veel pijn dat het haar niets meer zou kunnen schelen wie haar zag, en tenslotte was het kind van Thurston.

Jeremiah aarzelde, hoewel hij in de ogen van de dokter geen beschuldiging las. Het was ongehoord dat een andere man dan een dokter een geboorte bijwoonde, maar deze dokter leek het geen probleem te vinden. 'Vindt ze dat wel goed?'

'Waarschijnlijk weet ze niet eens wie u bent,' antwoordde de dokter eerlijk. 'Ze is helemaal in de war.' Hij zweeg even en keek Jeremiah doordringend aan. 'Maar zult u ertegen kunnen? Hebt u ooit eerder zoiets meegemaakt?'

Jeremiah schudde zijn hoofd. 'Alleen bij dieren.'

De oudere man knikte. Dat was tenminste iets. Hij zei niets meer, opende de deur en ging weer naar binnen, gevolgd door Jeremiah. In de kamer hing een zoete, zware lucht - van lichamen, rozenwater en natte lakens - en het raam was gesloten. Mary Ellen lag op haar bed, met een deken losjes over haar enorme buik heen, tussen met bloed doordrenkte lakens. Het was een schokkend gezicht voor Jeremiah. Haar benen lagen slap opzij, haar hele lichaam trilde en terwijl hij werd vervuld van schuldbesef en verdriet, kreeg ze een soort stuiptrekking. Ze begon zacht en haperend te kreunen en vervolgens steeds harder te gillen, haar lichaam schokte hevig, haar ogen rolden in hun kassen en haar armen zwaaiden door de lucht. Ze slaakte onverstaanbare kreten en de dokter boog zich over haar heen. Ze was nauwelijks nog bij bewustzijn. Ze gilde opnieuw en vers bloed stroomde uit haar lichaam tussen haar benen. De dokter stak een hand in haar baarmoeder, maar hij kon het kind er niet uittrekken en even later veegde hij zijn bebloede hand af aan een handdoek. Mary Ellen slaakte nog wat jammerkreetjes en Jeremiah liep naar het bed en keek neer op haar geteisterde gezicht. Als hij niet had geweten wie ze was, dan had hij haar niet herkend.

De dokter, die wist dat Mary Ellen hem niet kon horen, zei zacht tegen Jeremiah: 'Ze heeft al te veel bloed verloren. Er is iets in haar buik geknapt, dat zie je aan die stroom bloed, maar ik kan er niets aan doen, en de baby ligt verkeerd. Alleen zijn schouder komt naar buiten en zo komen we niet verder.' Hij keek wanhopig en Jeremiah keek hem smekend aan. 'De kans bestaat dat we ze allebei verliezen.' Hij wierp een blik op de uitgeputte vrouw op het bed, die tussen de weeën door half in coma leek te vallen. 'Als we het kind er niet snel uit kunnen krijgen, haalt ze het niet. Ze is aan het eind van haar krachten.'

'En het kind?' Zijn kind, maar hij maakte zich in de eerste plaats zorgen om Mary Ellen. Hij had het gevoel dat hij haar nooit verlaten had, dat Camille niet meer bestond.

'Als ik het omdraai, kan ik het er misschien uittrekken, maar dat kan ik niet alleen.' De dokter keek Jeremiah vragend aan. 'Kunt u haar vasthouden?' Jeremiah knikte, ook al was hij bang om haar nog meer pijn te doen. Ze kreeg weer een wee en begon opnieuw te schreeuwen, maar opeens viel haar blik op Jeremiah. Waarschijnlijk dacht ze dat ze droomde.

Hij glimlachte tegen haar en zei: 'Het komt allemaal goed.' Hij streelde haar wang, knielde naast haar neer en vervolgde: 'Ik ben bij je. Nu komt het allemaal goed.' Maar hij geloofde het zelf niet en na alle doden die hij het afgelopen etmaal had gezien, werd hij koud bij de gedachte dat ook zij het niet zou halen. Ze kreeg weer een stuiptrekking en er kwam een nieuwe golf bloed.

'Ik kan niet... Ik kan niet meer...' Ze snakte naar adem en hij pakte haar bij haar schouders en hield haar stevig vast. Plotseling viel haar hoofd achterover en werd haar gezicht grauwbleek. De dokter voelde haar pols en keek Jeremiah aan.

'Bij de volgende wee probeer ik de baby te draaien en naar buiten te trekken. Dan moet u haar stevig vasthouden.'

Jeremiah deed wat hem opgedragen was en praatte zachtjes tegen Mary Ellen, maar ze gilde zo hard dat ze hem niet kon horen. Voordat de dokter zijn plan had kunnen uitvoeren, viel ze opnieuw flauw. Jeremiah voelde het zweet van zijn voorhoofd druppelen en toen hij een blik op zijn horloge wierp, zag hij dat hij al vier uur van huis was. 'Ze houdt het niet lang meer vol, dokter.'

'Dat weet ik.' De dokter knikte en terwijl hij wachtte op de volgende wee, pakte hij het gruwelijk uitziende instrument waarmee hij de baby, zodra deze gedraaid was, naar buiten zou trekken. Opeens sperde ze haar ogen met een verwilderde blik wijd open en bij de volgende wee drukte Jeremiah haar uit alle macht op het bed terwijl de dokter zijn hand weer in haar lichaam stak om de baby om te keren. Jeremiah wist dat hij haar kreten van pijn nooit zou vergeten. Pas na vier keer proberen lag de baby goed en daarna kostte het vijf pogingen om hem naar buiten te trekken, terwijl Mary Ellen jankte en brulde in Jeremiahs armen. Haar kreten hadden niets menselijks meer. Plotseling gaf de dokter met een wilde grom een harde ruk en voelde Jeremiah, die kletsnat was van het zweet, het lichaam van Mary Ellen verslappen. De kleur van haar gezicht werd groenachtig grijs en ze ademde nog maar zo zacht en onregelmatig dat hij dacht dat ze elk moment zou stoppen. Hij draaide zich om naar de dokter en zag wat er was gebeurd: de baby lag dood tussen haar benen en het bloed stroomde uit haar lichaam. Het was een afschuwelijk gezicht. De dokter sneed zwijgend de navelstreng door en wikkelde het kind in een schoon laken. Daarna probeerde hij de bloeding te stelpen. Even voelde Jeremiah spijt omdat zijn eerste kind dood geboren was, maar toen richtte hij zijn aandacht weer op de moeder, die in zijn armen lag te sterven. Hij kon haar niet helpen en na enkele pogingen trok de dokter de deken over haar heen, kwam naast Jeremiah staan en gaf hem een paar klapjes op zijn schouder.

'Het spijt me van het kind.'

'Mij ook,' zei Jeremiah schor. Hij kon al het leed van de afgelopen dagen nauwelijks meer verdragen en stond doodsangsten uit om Mary Ellen. 'Komt ze er weer bovenop?' vroeg hij smekend. De dokter keek hem hulpeloos aan.

'Ik kan niets meer voor haar doen. Ik zal bij haar blijven, maar ik kan u niets beloven.' Jeremiah knikte. Hij bleef naast haar bed zitten en het was al nacht toen ze zacht begon te kreunen en met haar hoofd heen en weer rolde. Tegen de ochtend opende ze haar ogen.

'Mary Ellen,' fluisterde hij. De dokter zat in een hoek van de kamer te slapen. 'Mary Ellen.' Ze keek hem met een verwarde blik aan.

'Ben jij het echt? Ik dacht dat ik droomde.' Toen keek ze hem aan met de vraag in haar ogen waarvoor hij de hele nacht bang was geweest: 'Jeremiah... De baby?' Maar ze wist het antwoord al en wendde haar hoofd af. Terwijl de tranen over haar gezicht stroomden, hield hij haar hand vast en streelde haar haren.

'We hebben jou gered, Mary Ellen.' Zijn ogen stonden vol tranen; hij was bang geweest dat ook zij zou sterven. Hij wilde zeggen dat het hem speet van de baby, maar het brok in zijn keel was zo groot dat hij niet meer kon praten.

'Wat was het?' Ze draaide haar gezicht weer naar hem toe en zag dat hij huilde.

'Een jongen.' Ze knikte en sloot haar ogen. Ze viel in slaap en toen ze wakker werd, was de dokter tevreden over haar toestand en zei dat hij die middag terug zou komen. In de gang zei hij tegen Jeremiah dat ze, als ze geen bloed meer verloor, zou herstellen en dat hij dacht dat ze het wel zou overleven.

'Ze is een sterke vrouw, maar ik had jaren geleden al tegen haar gezegd dat ze beter niet meer zwanger kon raken. Het was heel dom van haar.' Hij haalde zijn schouders op. 'Nou ja, ik neem aan dat het een ongelukje was. Als u naar huis moet, stuur ik mijn vrouw wel om bij haar te blijven.' Hij wilde niet indiscreet zijn, maar hij had gehoord dat Thurston een jonge vrouw had in St. Helena.

'Dank u, dat zou ik erg op prijs stellen. Ik heb gisternacht ook niet geslapen vanwege een overstroming in een van de mijnen.' De dokter knikte, hij mocht deze man wel. Hij was de afgelopen nacht erg behulpzaam geweest. Hij gaf Jeremiah een hand. 'Het spijt me oprecht van het kind.'

Jeremiah knikte. 'Goddank hebt u haar gered.' De dokter glimlachte om Jeremiahs toewijding. Thurston was niet de enige in de vallei die zowel een vrouw als een minnares had, al of niet met kinderen bij beiden, en hij leek een fatsoenlijk mens te zijn.

'Mijn vrouw komt zo.'

Toen ze er was, nam Jeremiah afscheid van Mary Ellen. 'Ik kom morgen terug. Rust maar goed uit en doe wat de dokter zegt.' Hij kreeg een idee. 'En ik zal Hannah naar je toe sturen. Ze kan net zolang blijven als je haar nodig hebt.'

Mary Ellen glimlachte zwak en hield zijn grote warme hand vast. 'Dankjewel voor je komst, Jeremiah. Zonder jou had ik het niet gehaald.' Met hem had ze het ook bijna niet gehaald, maar dat zei hij niet.

'Word nu maar gauw beter.'

Ze sloot haar ogen en viel meteen in slaap. Op de terugweg naar St. Helena voelde Jeremiah zich moe tot in elke vezel van zijn lichaam. Toen hij voor zijn huis afsteeg, zag hij eruit alsof hij een aframmeling had gehad en daarna door een veld was gesleept. Hannah kwam hem tegemoet. Ze wilde voordat Camille erbij was horen hoe het was gegaan en keek hem verwachtingsvol aan. Om dezelfde reden zei hij snel en met zachte, hese stem: 'Mary Ellen leeft nog, maar de baby is dood geboren.' Hij zuchtte diep. 'We waren haar ook bijna kwijt. Ik heb haar beloofd dat jij vandaag naar haar toe zou komen en zou blijven zolang ze je nodig heeft.' Opeens kwam het bij hem op dat hij dit misschien niet had mogen aanbieden, maar de oude vrouw knikte.

'Daar heb je goed aan gedaan. Ik ga meteen mijn spullen pakken.' Ze keek hem onderzoekend aan. 'Hoe gaat het met haar?' Hij schudde zijn hoofd en leek de afschuwelijke nacht nog niet van zich af te kunnen zetten. 'Het was verschrikkelijk, Hannah. Het ergste wat ik ooit heb meegemaakt. Ik begrijp niet waarom vrouwen zo graag kinderen willen.' Hij was diep onder de indruk en dacht dat hijzelf zoiets nooit zou kunnen opbrengen.

'Sommige willen dat helemaal niet.' Ze wierp een veelbetekenende blik over haar schouder en voegde er geruststellend aan toe: 'Zo gaat het niet altijd, jongen. En ze wist dat het een zware bevalling zou worden. De vorige keer was het al erg genoeg en de dokter had haar gewaarschuwd.' Er klonk een vleugje verwijt in haar stem, maar toen vroeg ze meelevend: 'Ben je bij haar gebleven?' Hij knikte en ze zei goedkeurend: 'Je bent een goed mens, Jeremiah Thurston.'

Met een verontwaardigd gezicht kwam Camille op de veranda staan. 'Waar ben je de hele nacht geweest, Jeremiah?' vroeg ze ondanks Hannahs aanwezigheid.

'Bij een mijnwerker die gewond was geraakt.' Het was een verklaring voor het bloed op zijn mouw en de stoppels op zijn wangen. 'Het spijt me dat het zo lang duurde, liefste.'

Ze keek hem verontwaardigd aan, ging weer naar binnen en gooide de deur achter zich dicht. Hannah en Jeremiah keken haar na.

'Wat aardig, een vrouw die je begrijpt,' zei Hannah sarcastisch. Ze gaf Jeremiah een paar klapjes op zijn arm en liep de treden van de veranda op om haar koffer te pakken. 'Ik ga zo weg, Jeremiah. Maak je maar geen zorgen en ga slapen. Op het fornuis staan een pan soep en een stoofpot.'

'Dankjewel, Hannah.' Hij liep ook naar binnen, schonk zichzelf een beker soep in en ging naar boven. Camille stond in de slaapkamer.

Toen ze de deur hoorden opengaan, draaide ze zich snel om. 'Waar was je?'

'Ik heb toch gezegd waar ik was?' Hij wilde er niet over praten; hij had zijn eerstgeborene dood ter wereld zien komen en de minnares die hij zeven jaar had gehad bijna zien sterven.

'Ik geloof je niet, Jeremiah.' In haar lichtroze jurk van voile zag ze er zo mooi uit dat hij zich extra vies en afgepeigerd voelde. 'Dat moet je zelf weten, Camille. Ik had je gezegd dat ik naar een van de mannen toeging.'

'Waarom was dat nodig?'

'Omdat hij bijna doodging,' snauwde hij, en hij ging met zijn soep bij de tafel voor de haard zitten.

Ze liep woedend heen en weer. 'Je had me kunnen laten weten dat je niet thuis zou komen.'

'Het spijt me.' Hij keek haar aan. 'Er was niemand om te sturen.' Met dit antwoord leek ze genoegen te nemen en ze wendde zich af. Het verbaasde hem dat ze intuïtief leek te weten dat hij loog. Ze was intelligenter dan ze zelf besefte, dacht hij vol ontzag. Maar dat wilde hij haar niet vertellen, dus hij begon zwijgend zijn soep te eten.

'Ik neem aan dat je nu naar bed gaat.' Ze klonk iets vriendelijker en ging in de schommelstoel zitten.

'Eerst wil ik een bad nemen en dan ga ik naar de kerk.'

'Naar de kerk?' Haar stem schoot omhoog. Ze had altijd al een hekel gehad aan de kerk. Haar moeder was een trouwe kerkgangster, maar ze had nooit veel respect gehad voor haar moeder. 'Je gaat nooit naar de kerk.'

'Soms wel.' Als hij niet zo moe was geweest, had hij om haar reactie gelachen. 'En er zijn zojuist veertien man gestorven, Camille.' Plus zijn eerste kind. 'Jij hoeft niet mee als je niet wilt, maar het zou een goede indruk maken als je wel meeging.'

Ze keek hem geërgerd aan. 'Wanneer gaan we terug naar de stad?'

'Zo gauw mogelijk.' Hij stond op en liep naar haar toe. 'Ik zal mijn best doen om je zodra het kan mee terug te nemen naar San Francisco, kleintje. Dat beloof ik je.' Dat bracht haar in een beter humeur en ze verkleedde zich zelfs om een uur later met hem mee naar de kerk te gaan. Toen ze thuiskwamen, ging hij naar bed en viel in een diepe slaap. Tegen de avond werd hij wakker, at wat soep en sliep door tot de volgende morgen. Toen moest hij opstaan om de begrafenis van de gestorven mijnwerkers bij te wonen. Deze keer ging Camille niet mee en bij zijn thuiskomst klaagde ze dat Hannah niet teruggekomen was. Hij legde uit dat ze een zieke vriendin verzorgde.

'Waarom heeft ze dat niet tegen mij gezegd?' Camille was woedend. 'Ik ben de meesteres van dit huis en ze werkt nu voor mij.' Die opmerking beviel Jeremiah helemaal niet, maar hij wilde haar niet nog kwader maken.

'Ze vertelde het me zondagochtend toen ik thuiskwam.'

'En jij vond dat goed?' Camille keek hem woedend aan.

'Ja. Ik wist dat je het zou begrijpen.' Hij hoopte dat ze beschaamd haar mond zou houden. 'Ze komt over een paar dagen terug.'

Maar het duurde bijna een week voordat Hannah terugkwam. Ze vertelde Jeremiah dat Mary Ellen nog erg zwak was, maar dat ze al wel weer op de been was. Hij knikte tevreden, omdat ze had begrepen dat ze geen haast hoefde te hebben. Hij had haar een paar dagen geleden een briefje gestuurd met de mededeling dat de dood van het kind niets aan de situatie zou veranderen, dat hij de toelage die ze sinds enkele maanden van hem kreeg niet zou intrekken. Dit had hij zijn bank al laten weten. Hij hoopte dat ze niet meer zou gaan werken, maar thuis zou blijven om voor haar kinderen te zorgen en weer de oude te worden. Ze had hem een bedankbriefje willen schrijven, maar ze had het niet gedurfd uit angst dat Camille het in handen zou krijgen. In plaats daarvan bedankte Hannah hem namens haar. 'Weet je zeker dat ze het verder wel alleen aankan, Hannah?'

'Ze is nog zo slap als een vaatdoek, maar ze wordt elke dag een beetje sterker.'

'Ongetwijfeld dankzij jouw gezonde maaltijden.' Hij glimlachte tegen de oude vrouw en waarschuwde haar dat Camille tijdens haar afwezigheid nogal humeurig was geweest.

'Heeft ze voor je gekookt?'

'We hebben ons gered.' Hij voegde eraan toe dat ze over een paar dagen naar San Francisco zouden gaan. Hannah was er niet blij om.

'Het zal hier stil worden, Jeremiah.'

'Dat weet ik. Maar ik zal heen en weer reizen om toezicht te houden op de mijnen.'

'Dat zal je niet meevallen.' Maar hij had het zijn bruid beloofd. Hij had een paleisje in de stad voor haar gebouwd en het zou niet eerlijk zijn haar te veroordelen tot een leven op het platteland dat ze haatte.

'Het zal best lukken. En we komen de zomer hier doorbrengen, waarschijnlijk van juni tot september of oktober.' Als hij het zelf voor het zeggen zou hebben, zou dat van maart tot november zijn. 'Als je iets nodig hebt, moet je me dat tussendoor wel laten weten, hoor.'

'Dat zal ik doen, Jeremiah.'

'Wat hoor ik nu?' klonk het snibbig achter hen.

Ze draaiden zich allebei geschrokken om en Jeremiah vroeg zich af hoelang Camille daar al had gestaan voordat ze haar mond had opengedaan.

'Hoorde ik je "Jeremiah" zeggen?' vervolgde Camille tegen Hannah.

'Inderdaad.' Zowel Hannah als Jeremiah keek Camille verbaasd aan.

'Ik verzoek je mijn man van nu af aan alleen aan te spreken met "meneer Thurston". Hij is niet je zoon, je jongen of je vriend. Hij is mijn man en jouw werkgever, en voor jou is hij meneer Thurston.' Ze klonk als een vals kreng, met een snerpend Zuidelijk accent, en Jeremiah werd woedend. Omdat hij haar niet in Hannahs bijzijn wilde terechtwijzen, liep hij met haar naar boven en gooide de deur van hun slaapkamer achter zich dicht.

'Wat moest dit opeens voorstellen, Camille? Dat had je niet mogen zeggen; je bent heel onbeleefd geweest tegen een bijzonder aardige oude vrouw.' De oude vrouw die zijn ex-minnares had verpleegd nadat deze een doodgeboren kind had gekregen, zijn kind. Hij werd nog steeds emotioneel bij de gedachte, maar dat wist Camille niet en ze had zijn felle reactie dan ook niet verwacht. Ze had hem nog maar zelden boos gezien. 'Ik sta dit niet toe en ik wil dat je daar goed van doordrongen bent.'

'Wat sta je niet toe? Ik verwacht dat het personeel ons met respect behandelt en dat oude mens doet net of ze je moeder is. Nou, dat is ze niet, ze is een lelijk oud mens met een scherpe tong en brutale manieren, en ik zal haar zweepslagen geven als ik nog eens hoor dat ze je Jeremiah noemt.' Ze keek zo bits dat Jeremiah haar het liefst een pak rammel had gegeven, maar hij greep haar bij de arm en trok haar mee verder de kamer in.

'Zweepslagen? Zwéépslagen? We zijn hier niet in het Zuiden, Camille, en de slavernij is afgeschaft. Als je het waagt haar ooit aan te raken of nog eens zo brutaal tegen haar te zijn, geef ik jou zweepslagen, daar kun je van op aan. Ga nu naar beneden en zeg dat het je spijt.'

'Wat?' gilde ze ongelovig.

'Hannah werkt al meer dan twintig jaar voor me en ze is een fatsoenlijke, loyale vrouw. Ik sta niet toe dat iemand haar slecht behandelt, zeker niet een verwend nest uit Atlanta. Ga dus meteen zeggen dat het je spijt, anders kun je een pak slaag krijgen.'

Hij keek haar streng aan, maar hij werd alweer wat kalmer. In tegenstelling tot Camille, die tranen in haar ogen had van woede.

'Hoe durf je, Jeremiah Thurston! Hoe durf je zo tegen me te praten! Ik denk er niet over om dat domme mens...'

Maar nu had hij er genoeg van. Hij gaf haar een draai om haar oren en ze slaakte een kreet, deinsde achteruit en hield zich staande door de schoorsteenmantel vast te grijpen. 'Als mijn papa hier was, zou hij je halfdood slaan,' zei ze op lage, venijnige toon. Jeremiah zag in dat hij het over een andere boeg moest gooien om de relatie tussen hen niet voorgoed te bederven.

'Schei uit, Camille. Je bent ongemanierd geweest tegen mijn trouwe huishoudster en dat laat ik niet toe. Maar laten we ophouden met elkaar te bedreigen. Als je je van nu af aan beter gedraagt, zal dit niet weer gebeuren.'

'Als ík me beter gedraag? Je kunt naar de hel lopen, Jeremiah Thurston! Ik kots van je!' Ze stormde de kamer uit en gooide de deur achter zich dicht. Pas toen ze terug waren in San Francisco sprak ze weer tegen hem. Eerst ijzig beleefd, maar toen ze in de hal stonden van hun prachtige huis op Nob Hill raakte ze weer zo in verrukking dat ze haar wrok vergat en haar armen om Jeremiah heen sloeg. Ze was zo blij dat ze terug was dat ze vergat hoe boos ze op hem was geweest en hij lachte opgelucht en droeg haar naar boven, waar ze elkaar eindelijk weer beminden.

'Nou, je hebt de maand in Napa overleefd, tortelduifje.' Maar hij was nog steeds teleurgesteld omdat ze zijn geliefde vallei leek te haten. 'Nu moeten we alleen nog ons eerste kind verwekken.' Zijn verdriet om het verlies van het kind van Mary Ellen was nog niet gesleten en hij wilde het liefst zo gauw mogelijk weer een kind, maar nu van Camille, zijn vrouw. Hij dankte de hemel dat ze jong en gezond was en hoopte dat ze nooit zo zou lijden als Mary Ellen had gedaan. Ze waren nu bijna twee maanden getrouwd en hij wilde graag dat ze zwanger werd.

'Mijn moeder zegt dat het soms wel een poosje kan duren, Jeremiah. Zit er dus maar niet over in.' Hij was ongeduldig, en zij wilde er liever niet over praten. Ze wilde nog geen kind; ze was pas achttien, ze woonden in een schitterend huis en ze wilde grote feesten geven in plaats van dik te worden, thuis te moeten blijven en misschien in het kraambed te sterven.

Gedurende de lentemaanden verwierf zij zich een plaats in het uitgaansleven van San Francisco en was gelukkiger dan ooit tevoren, maar Jeremiahs wens ging niet in vervulling. Ze had de status bereikt waarnaar ze zozeer had verlangd en ze gaven diners en bals en gingen naar de opera en concerten. In mei organiseerde ze een picknick in hun prachtige tuin en ze maakte langzamerhand naam als de chicste en belangrijkste gastvrouw van de stad. De bals in hun balzaal konden een vergelijking met die in Versailles doorstaan en Camille genoot met volle teugen van haar leven. Jeremiah was minder gelukkig. Hij ging zo vaak mogelijk naar Napa en het vele heen en weer reizen putte hem uit. Camille plaagde hem toen hij een keer tijdens een diner in slaap viel, maar ze eiste van hem dat hij elke avond in de stad was en met haar uitging. Tijdens zijn afwezigheid ging ze zonder hem uit. Haar leven was een aaneenschakeling van feesten en ze ging bijna in de rouw toen Jeremiah haar eraan herinnerde dat ze begin juni naar Napa zouden gaan.

'Maar ik wil ook nog een zomerbal geven, Jeremiah!' riep ze op klaaglijke toon. 'Kunnen we het niet uitstellen tot juli?'

'Nee, dat kunnen we niet. Ik moet een tijdje achtereen bij de mijnen blijven, Camille, anders kan ik al die feesten van je niet eens meer betalen.' Hij plaagde haar alleen maar, want hij was nog steeds de rijkste man van Californië en had geen financiële zorgen. Maar hij wilde zich wel een poosje aan de mijnen wijden en 's zomers wilde hij in de buurt van zijn wijngaarden zijn. Bovendien had hij meer dan genoeg van de stad; ze woonden er al sinds februari en hij wilde terug naar zijn vallei. Dat had hij ook tegen Hannah gezegd toen hij er een week geleden had overnacht.

'Is er nog geen baby op komst, Jeremiah?' had ze gevraagd. Ze had erin toegestemd Camille haar zin te geven en hem in haar bijzijn meneer Thurston te noemen, maar alleen in haar bijzijn. 'Nog niet,' antwoordde hij teleurgesteld. Hij hoopte dat Camille wanneer hij haar weghaalde uit de stad wél zwanger zou worden. Ze had behoefte aan de frisse lucht en de rust van het platteland, hield hij zichzelf voor.

Hannah tuitte misprijzend haar lippen. 'Nou ja, we weten dat het niet aan jou ligt.' Ze keek bedenkelijk en voegde eraan toe: 'Misschien kan ze geen kinderen krijgen.'

'Dat betwijfel ik. We zijn pas vijfeneenhalve maand getrouwd, Hannah, gun haar dus nog wat tijd.' Hij glimlachte. 'In de gezonde lucht van St. Helena zal ze binnen een mum van tijd zwanger zijn.' Hij fronste zijn wenkbrauwen toen hij aan Mary Ellen dacht. 'Hoe gaat het met Mary Ellen?' vroeg hij. Hij was niet meer bij haar langsgegaan, daar had hij zichzelf niet meer toe kunnen zetten. Het leek niet eerlijk ten opzichte van Camille, die bovendien veel te scherpe ogen had om vaak te kunnen voorliegen.

'Goed. Maar het heeft lang geduurd voordat ze weer helemaal de oude was. Ze is nu weer gezond, denk ik.' Ze besloot dat ze hem de rest ook maar beter kon vertellen. Daar had hij recht op, want hij was heel goed voor Mary Ellen geweest. Niemand kon hem met de vinger nawijzen en zeggen dat hij niet deugde. Jacob Stone van de bank had tegen iedereen rondgebazuind dat Jeremiah een gulle man was. 'Ze is bevriend met een man die in het kuuroord werkt. Een aardige man om te zien en een harde werker.' Hannah haalde haar schouders op. 'Maar volgens mij is ze niet verliefd op hem.'

'Ik hoop dat hij ook aardig is,' zei Jeremiah kalm, en hij begon over iets anders te praten. De verhuizing naar Napa stond voor de deur en voor hun komst moest Hannah nog heel wat in orde maken.

Maar toen Camille met al haar tassen, kisten en koffers in St. Helena aankwam, deed ze niets anders dan klagen over Hannahs werk. De oude vrouw ergerde zich zo aan de bitse jonge vrouw dat ze op een dag haar kalmte verloor en riep dat het jammer was dat Jeremiah met haar was getrouwd en niet met de vrouw die hij had gekend in Calistoga. Dat maakte Camille nog bozer. Ze probeerde er op alle mogelijke manieren achter te komen wie die vrouw was, maar Jeremiah noch Hannah, die spijt had van wat ze eruit had geflapt, wilde dat zeggen of zelfs toegeven dat ze bestond. Dit frustreerde haar zo dat ze op een dag met een groepje vriendinnen die er logeerden zogenaamd voor de grap een modderbad ging nemen in Calistoga. Ze sprak af met haar vriendinnen te lunchen in het hotel en terwijl ze zat te wachten, zag ze een man in het witte uniform van het kuuroord voorbijkomen met een aantrekkelijke roodharige vrouw in een groene jurk. De vrouw had iets bijzonders en Camille volgde haar met haar ogen. Een kanten parasol rustte achteloos op haar schouder en ze lachte met haar gezicht opgeheven naar dat van de man. Maar ze leek de blik van Camille te voelen, want ze draaide zich om en keek haar recht aan. Mary Ellen herkende Camille meteen, want Hannah en anderen hadden haar precies beschreven, en tegelijkertijd besefte Camille dat dit de vrouw was die bevriend was geweest met Jeremiah. Ze stond half op van haar stoel en ging blozend en ademloos weer zitten, terwijl Mary Ellen aan de arm van de man snel doorliep. De rest van de dag moest Camille voortdurend aan haar denken. Het was de mooiste vrouw die ze in de Napa Vallei had gezien en ze wist intuïtief dat zij degene was over wie Hannah haar mond voorbij had gepraat. En wie weet bestond die verhouding nog steeds, want Jeremiah reisde voortdurend heen en weer. Ze zat er de hele weg in het rijtuig naar huis op te broeden en toen Jeremiah die avond van kantoor thuiskwam, viel ze hem zo venijnig aan dat hij ervan schrok.

'Je hebt me geen moment voor de gek gehouden, Jeremiah Thurston!'

Hij was zo verbaasd dat hij eerst dacht dat ze hem plaagde, maar hij kwam er algauw achter dat dit niet het geval was.

'Al die reisjes naar Napa de afgelopen winter... Ik weet best wat je allemaal hebt uitgespookt! Je bent precies mijn vader, met zijn maîtresse in New Orleans.' Jeremiahs mond zakte open. Sinds zijn huwelijk met Camille had hij zelfs niet naar andere vrouwen gekeken en dat probeerde hij haar duidelijk te maken. 'Ik geloof er niets van, Jeremiah. En die roodharige vrouw in Calistoga dan?' O mijn god, Mary Ellen... Hij werd bleek. Wie had het haar verteld? Wist ze het ook van de baby? Maar Camille zag hoe geschokt hij keek en ging met een kille, voldane uitdrukking op haar gezicht zitten. 'Ik zie aan je gezicht dat je weet wie ik bedoel.'

'Camille, alsjeblieft... Sinds ik met jou ben getrouwd, heb ik geen andere vrouw meer aangekeken, liefste. Geen enkele. Dat zou ik je nooit aandoen, daarvoor heb ik te veel respect voor jou en ons huwelijk.'

'Wie is ze dan?'

Hij had het kunnen ontkennen, maar dat durfde hij niet, want ze zou hem toch niet geloven. 'Een vroegere vriendin.'

'Ga je nog steeds met haar om?'

De vraag maakte hem boos. Hij was er niet aan gewend ondervraagd te worden door een achttienjarig meisje. 'Nee, maar ik vind dit een heel onbehoorlijke vraag. Bovendien vind ik dit geen onderwerp voor een dame, Camille.' Hij besloot grof geschut te gebruiken. 'Je vader zou je gedrag niet goedkeuren.'

Ze bloosde, want ze besefte dat haar vader woedend zou zijn als hij zou horen dat ze wist dat hij een maîtresse had en dat zelfs hardop had gezegd.

'Ik heb er recht op het te weten.' Ze voelde dat haar gezicht rood was en ze wist dat ze te ver ging.

'Niet alle mannen zouden het met je eens zijn, maar ik toevallig wel. Voordat we dit bijzonder onkiese onderwerp met rust laten, zal ik dus met de hand op mijn hart verklaren dat ik je nooit zal bedriegen, Camille. Ik ben je trouw, vanaf de dag van ons huwelijk tot de dag van mijn dood. Ben je nu tevreden, Camille?' Hij sprak haar toe als een strenge vader en ze schaamde zich oprecht. Maar toen ze later in bed lagen, zei ze: 'Ze is heel knap, Jeremiah.'

'Wie?' Hij sliep bijna.

'Die vrouw met dat rode haar in Calistoga.'

Hij vloog overeind en keek haar fel aan. 'Ik weiger er nog verder over te praten.'

'Het spijt me, Jeremiah.' Het klonk benepen en hij ging weer liggen om te gaan slapen. Maar ze legde een handje op zijn schouder en even later vertederde ze hem weer met de passie die hem altijd in extase bracht. In hun huwelijksbed hadden ze het afgelopen halfjaar in een paradijs geleefd, ook zij, wist Jeremiah. Hij was alleen teleurgesteld omdat ze maar niet zwanger werd. Maar Hannah wierp nieuw licht op de zaak toen hij eind augustus, voordat hij naar kantoor ging, zat te ontbijten en Camille nog sliep.

'Ik moet met je praten, Jeremiah.' Ze klonk als een boze moederkloek en hij keek verbaasd op van zijn gebakken eieren met worstjes.

'Is er iets mis?'

'Het hangt ervan af hoe je het bekijkt.' Ze wierp een blik op het plafond. 'Is ze al op?'

'Nee.' Met gefronste wenkbrauwen schudde hij zijn hoofd. Hadden de twee vrouwen opnieuw ruzie gemaakt? Hij ontkende niet langer dat ze elkaar absoluut niet mochten en nam niet meer de moeite de een tegen de ander op te hemelen. Het hielp niet. 'Wat is er, Hannah?'

Ze liep naar de keukendeur en draaide de sleutel om in het slot, iets wat ze nooit eerder had gedaan. Toen ze weer voor Jeremiah stond, stak ze haar hand diep in de zak van haar schort en haalde er een brede, gouden ring uit, zoiets als de rand van een knop aan de la van een ladekast of een soort gordijnring, maar dan gladder afgewerkt. 'Dit heb ik gevonden, Jeremiah.'

'Wat is het?' Zo vroeg in de ochtend was hij niet in de stemming voor raadsels en dit leek niet erg interessant.

'Weet je dat dan niet, Jeremiah?' Ze keek hem verbaasd aan. Zijzelf had nog nooit zo'n mooi exemplaar gezien, maar ze wist heel goed wat het was. Maar hij schudde met een verveeld gezicht zijn hoofd en ze ging tegenover hem aan tafel zitten. 'Het is een ring.'

'Dat zie ik.'

'Je weet wel... een ring.' Opeens geneerde ze zich omdat ze het moest uitleggen, maar er zat niets anders op. Hij was misleid. 'Vrouwen gebruiken deze dingen om niet...' Ze werd vuurrood, maar dapper vervolgde ze: '... om niet zwanger te worden, Jeremiah.'

Het duurde even voordat de betekenis van haar woorden tot hem doordrong en toen voelde hij zich alsof hij door een rotsblok werd geplet. Hij griste het weerzinwekkende voorwerp uit haar hand en vroeg zich af of het een verzinsel van de oude vrouw was om Camille zwart te maken. Het zou niets voor haar zijn, maar de vrouwen konden elkaars bloed wel drinken en Camille had verschillende malen geprobeerd Hannah te laten ontslaan. Hij sprong op en vroeg met trillende stem: 'Waar heb je dit gevonden?'

'In haar badkamer.'

'Hoe weet je wat het is?'

'Ik heb ze eerder gezien.' Ze werd opnieuw rood. 'Ze schijnen goed te werken, Jeremiah. Zolang je ze zorgvuldig gebruikt. De ring was in een zakdoek gewikkeld en toen ik die in de was wilde doen, viel hij eruit.' Zou Jeremiah nu boos op háár zijn? Maar ze kon het zich niet voorstellen. 'Het spijt me, Jeremiah, maar ik vond dat je het moest weten.'

Hij staarde haar fel aan en kon haar niet eens geruststellen, zo kwaad was hij op Camille. En zo gekwetst was hij, en teleurgesteld. 'Je mag niets tegen haar zeggen, denk eraan,' zei hij streng. Ze knikte. Toen beende hij naar de deur, draaide de sleutel weer om en liep naar de stal om Big Joe te zadelen. Even later galoppeerde hij weg naar de mijnen, met de ring in zijn zak.

15

Wat Jeremiah die ochtend van Hannah had gehoord, bleef hem de hele dag door het hoofd spoken en hij kon zijn gedachten dan ook niet bij zijn werk houden. De ring in zijn zak leek als een toorts in zijn vlees te branden en halverwege de middag verliet hij zijn kantoor en ging op weg naar de dokter in Calistoga die Mary Ellen bij de bevalling had geholpen. Hij liet hem de ring zien en vroeg om een uitleg. Toen de oude man was uitgesproken, moest Jeremiah een rilling onderdrukken. 'Ik heb hem zelf aan haar gegeven, heeft ze u dat niet verteld?' vroeg de dokter verbaasd, en Jeremiah keek hem geschokt aan. 'Aan mijn vrouw?' Nu keek de dokter geschokt. Hij had niet verwacht dat Jeremiah met Mary Ellen zou trouwen, maar zoiets wist je bij rijke mannen nooit. Ze deden wat ze wilden en hadden daar altijd haast mee.

'Ik wist niet dat u met haar getrouwd was...' zei hij aarzelend, en toen drong het tot Jeremiah door.

'Nee.' Hij legde uit hoe de vork in de steel zat en voegde eraan toe: 'De ring lag in de badkamer van mijn vrouw.'

'Is ze nu zwanger?'

'Nee.'

Eindelijk begreep de oude plattelandsdokter wat Jeremiah bedoelde. 'Aha. En u wilt dat ze wél zwanger wordt.' Jeremiah knikte. 'Nou ja, met die ring zal dat niet gebeuren. Ze werken goed, minstens zo goed als andere middelen.' Hij haalde zijn schouders op en keek Jeremiah doordringend aan. 'Maar in sommige gevallen is het verstandig een ring te gebruiken. Mary Ellen, bijvoorbeeld, heeft geen andere keus. Als zij weer zwanger zou raken, zou ze zichzelf net zo goed een kogel door het hoofd kunnen jagen en dat heb ik ook tegen haar gezegd.' Jeremiah knikte zwijgend. Het was niet langer zijn probleem, maar dat hoefde de oude man niet te weten. Camille was nu zijn probleem. 'Heeft uw vrouw u verteld dat ze deze ring gebruikte?' vroeg de dokter belangstellend.

'Nee.'

Er viel een lange stilte, terwijl de dokter over de situatie nadacht en Jeremiah probeerde te bedenken wat hij ermee aan moest.

'Dat was niet erg aardig van haar, hè?' zei de dokter ten slotte. Jeremiah schudde zijn hoofd en stond op. 'Nee, dat was niet erg aardig.'

Hij gaf de oude man een hand en reed terug naar St. Helena. Camille zat in een hemdje en een lange onderbroek in de slaapkamer zichzelf koelte toe te waaien. Zonder iets te zeggen liet hij de ring op haar schoot vallen. Ze wierp er een blik op en hoopte eerst dat hij haar een nieuw sieraad gaf, maar toen ze zag wat het was, deinsde ze achteruit alsof het een slang was en werd bleek. Ze had al dagen naar de ring gezocht en was bang geweest dat ze hem kwijt was. Ze had hem meegebracht uit Atlanta, waar de arts van haar nichtje hem haar had gegeven.

'Hoe kom je hieraan?'

Vanaf zijn grote hoogte keek hij op haar neer en deze keer zag ze geen sprankje vriendelijkheid in zijn ogen. 'Het gaat erom hoe jij eraan komt, Camille. En waarom ik niet mocht weten dat je hem gebruikte.'

Hij wist dus wat het was en wat ze had gedaan en het had geen zin het te ontkennen.

'Het spijt me, ik...' Haar ogen schoten vol tranen en ze wendde haar hoofd af. Hij wilde boos blijven, maar het lukte hem niet. Hij knielde naast haar neer en draaide haar gezicht naar zich toe.

'Waarom heb je het gedaan, Camille? Ik dacht dat er iets mis was, dat we niet...'

Ze schudde haar hoofd en verborg haar gezicht in haar handen. 'Ik wil nog geen kind,' huilde ze. 'Ik wil niet dik worden en Lucy Ann zegt dat het vreselijk pijn doet en...' Hij onderdrukte de herinnering aan Mary Ellen. '... ik kan het niet, ik kan het niet!' Ze was nog heel jong, dat besefte hij opnieuw, maar ze was ook een vrouw, zijn vrouw, en hij werd er niet jonger op. Hij kon geen vijf of tien jaar meer wachten en dat legde hij haar uit, op vriendelijke toon. En hij berispte haar omdat ze het voorbehoedmiddel geheim had gehouden. 'Ik kon niet anders, Jeremiah. Ik was bang en ik wist dat je boos zou worden.'

'Dat was ik, maar ik voelde me ook gekwetst. Ik wil dat je altijd eerlijk tegen me bent.'

'Ik zal het proberen.' Ze wilde niets beloven.

'Heb je nog meer van deze ringen?' Eerst schudde ze haar hoofd, maar met een beschaamd gezicht knikte ze toen. 'Waar liggen ze?' Ze nam hem mee naar haar badkamer en haalde een zorgvuldig verstopt doosje te voorschijn met nog twee ringen erin. Hij haalde ze eruit.

'Wat ga je ermee doen, Jeremiah?' vroeg ze paniekerig. Maar hij was onverbiddelijk en kneep de ringen samen in zijn grote handen tot ze braken en liet ze in de prullenbak vallen. Ze begon weer te snikken. 'Dat kun je niet doen! Dat kun je niet doen!' Ze stompte tegen zijn borst en hij drukte haar stevig tegen zich aan en liet haar uithuilen. Daarna tilde hij haar op en legde haar op het bed om haar tot rust te laten komen. Zelf ging hij naar buiten om een luchtje te scheppen in de tuin. Hij voelde zich verraden door wat ze had gedaan, en die avond gingen ze zwijgend naar boven. Het deed Jeremiah nog steeds pijn dat ze zo stiekem had gehandeld en Camille ging zo ver mogelijk bij hem vandaan liggen, wat ongewoon was. Meestal was zij degene die het initiatief voor hun liefkozingen nam. De ring had haar de vrijheid gegeven om van hun liefdesspel te genieten, maar nu was ze bang en durfde ze hem niet meer aan te raken. En deze keer was het Jeremiah die naar haar toe schoof, terwijl zij hem trillend probeerde weg te duwen. 'Nee, nee... Jeremiah, niet doen...' En deze keer liet hij zich niet vermurwen, deels omdat hij nog steeds boos op haar was en deels omdat hij er recht op had haar te bezitten. Hij trok haar benen uit elkaar en drong bij haar naar binnen, en in plaats van te kreunen van genot huilde ze zacht. Toen ze weer stil was, nam hij haar opnieuw en de volgende ochtend nog een keer.

16

In september keerden Jeremiah en Camille terug naar de stad, zoals hij haar had beloofd. Camille begon meteen weer allerlei feestjes te organiseren. Maar toen Jeremiah op een ochtend van de tweede week haar kleedkamer inliep om haar gedag te zeggen, zat ze daar bleek en lusteloos met een haarborstel in haar hand op een stoel.

'Is er iets?'

'Nee.' Maar het was duidelijk dat ze zich niet lekker voelde en twee weken later vermoedde Jeremiah waarom. Camille ook, en met een sip gezicht vertelde ze hem dat ze dacht dat ze zwanger was. Jeremiah was zielsgelukkig; hij had ademloos gewacht tot ze iets zou zeggen. Toen hij die middag terugkwam naar Thurston House, had hij een mooie doos van de juwelier bij zich, maar zelfs daar kon ze geen belangstelling voor opbrengen. Ze voelde zich ellendig en de twee volgende maanden was ze nauwelijks in staat om uit te gaan, terwijl ze zelf geen feestjes meer gaf. Het was niet de manier waarop ze gehoopt had het uitgaansseizoen in San Francisco door te brengen.

Toen Amelia in oktober bij haar dochter logeerde en een bezoek bracht aan Jeremiah en Camille, vertelde hij haar het grote nieuws. Ze wenste hun oprecht geluk en zei dat haar dochter het volgende voorjaar haar derde kind verwachtte. Later zei Camille tegen Jeremiah dat ze dit walgelijk vond; de jonge vrouw zou dan in drie jaar drie kinderen hebben gekregen en hij moest niet denken dat zij dat van plan was. In stilte betreurde ze het verlies van de o zo nuttige ringen en één keer wierp ze hem voor de voeten dat als die oude feeks in Napa haar niet verraden had, ze nu niet in deze afschuwelijke omstandigheden zou verkeren.

'Vind je dat echt?' vroeg hij verdrietig. Hij verheugde zich ontzettend op de komst van de baby en hij betreurde het dat zij dat niet deed en hoopte dat ze, als ze de baby maar eenmaal had gezien, van gedachten zou veranderen. Hij had begrip voor haar gevoelens omdat ze zich zo ziek voelde. Ze kon nauwelijks eten binnenhouden en was tijdens een avondje uit al een paar keer flauwgevallen. Ondanks haar protesten weigerde hij haar nog mee te nemen naar de opera en opeens pasten haar jurken niet meer. Ze haatte de aanpassingen van haar kleren en was jaloers op de jonge vrouwen die beweerden dat hun zwangerschap pas in de zevende of achtste maand zichtbaar was geworden. Met haar tengere figuurtje was daar geen sprake van en toen hij omstreeks Kerstmis een verjaarsfeestje voor haar gaf, kon iedereen zien dat ze een kind verwachtte. Jeremiah gaf haar een nieuwe sabelbonten cape om haar omvang te verbergen en een prachtig horloge met een rand diamanten eromheen. 'Als het allemaal voorbij is, liefste, gaan we naar New York om nieuwe kleren voor je te kopen en daarna zullen we een bezoek brengen aan Atlanta.' Ze kon nauwelijks wachten. Zwangerschap was nog erger dan ze had gedacht. Ze haatte haar dikke buik, het zieke gevoel en alles wat erbij kwam, en vooral Jeremiah omdat het zijn schuld was. Toen hij in februari zei dat ze naar Napa zouden gaan tot het kind geboren was, werd ze nog bozer.

'Maar het kind komt pas in mei!' riep ze met tranen in haar ogen. 'En ik wil dat het in San Francisco geboren wordt!'

Hij schudde kalm zijn hoofd, want hij had een heel ander plan gemaakt. Ze moest op het platteland een rustig leventje leiden in plaats van lunches, theepartijtjes en bals af te lopen en te klagen dat ze zich zo ellendig voelde, of zelfs flauw te vallen. Haar ouders zouden het volkomen met hem eens zijn, zei hij nadrukkelijk. In deze periode van haar leven was het belangrijk dat ze veel rust nam en frisse lucht inademde. Maar Camille was ervan overtuigd dat hij haar alleen maar wilde kwellen en meer dan eens smeet ze woedend de deur van haar boudoir voor zijn neus dicht en schreeuwde: 'Ik haat je!' Ze was kribbig en opstandig geweest sinds de dag dat ze wist dat ze zwanger was, en hij vroeg zich meermalen af of het anders zou zijn gegaan als hij had goedgevonden dat ze haar ring bleef gebruiken. Maar dit had hij gewild en hij was te oud om haar meer tijd te gunnen. Hij wist zeker dat hij juist had gehandeld, maar toen ze in de regentijd naar St. Helena verhuisden, keurde Camille hem nog nauwelijks een blik waardig. De heuvels werden alweer groen van het frisse jonge gras, maar Camille werd steeds somberder van alle regenachtige middagen thuis met niemand anders om zich heen dan de gehate Hannah.

In een poging om haar in een beter humeur te brengen, kwam Jeremiah vroeger thuis van kantoor en vertelde haar over zijn werk en de wederwaardigheden van zijn ondergeschikten, en vaak bracht hij een cadeautje voor haar mee. Maar ze leed onder haar toestand en verveelde zich stierlijk, en de verzekering van de dokter in Napa dat ze kerngezond was, bood nauwelijks troost. Jeremiah had hem gekozen om Camille te helpen bij de bevalling omdat hij een goede naam had, maar Camille klaagde dat hij ruw en ongemanierd was en naar drank rook. Toen ze acht maanden zwanger was, huilde ze aan één stuk door en zei dat ze naar huis wilde, naar Atlanta.

'Na de geboorte, liefste, dat beloof ik je. Eerst moet je de hele zomer hier uitrusten en dan gaan we naar New York en Atlanta.'

'Pas in september?' riep ze verontwaardigd. Haar ogen spuwden vuur. 'Je had niet gezegd dat ik hier nog de hele zomer zou moeten blijven!' Ze keek hem aan alsof ze hem wel kon vermoorden en begon weer te huilen.

'We hebben de vorige zomer toch ook hier doorgebracht, Camille? De zomers in San Francisco zijn afschuwelijk en na de geboorte zul je moe zijn.'

'Niet waar! Ik zit hier al de hele winter gevangen en ik haat het!' Ze greep een vaas en smeet die op de grond, en de scherven vlogen alle kanten op. Hannah kwam binnen om Jeremiah te helpen de rommel op te ruimen.

'Ik geloof niet dat ze vreugde beleeft aan haar zwangerschap,' merkte Hannah droog op. Camille was al sinds hun aankomst ongenietbaar en in april wisten ze zich geen raad meer met haar. Het was een bijzonder mooi voorjaar, maar dat leek Camille te ontgaan. Ze deed niets anders dan mokken en klagen; zelfs het inrichten van de kinderkamer interesseerde haar nauwelijks. Ze borduurde een paar hemdjes en kocht gordijnstof, maar Hannah deed de rest. Zij naaide en breide en bekleedde zelfs een rieten wiegje. Elke avond liep Jeremiah glunderend de vrolijke kinderkamer in en betastte vol verbazing de sokjes en hemdjes. Maar naarmate het tijdstip van de bevalling naderde, moest hij steeds vaker aan Mary Ellen denken. Hij was doodsbang dat dit kind ook dood geboren zou worden, want Camille kwelde hem door alles te doen wat hij haar afgeraden had. Ze liep in haar eentje vlak langs de sloot, schommelde op de oude schommel in een boom achter het huis en drie weken voor de verwachte geboorte joeg ze Hannah de stuipen op het lijf door woedend de deur uit te stormen, de muilezel te zadelen die Jeremiah na haar werk in de mijnen van een rustige oude dag liet genieten en weg te rijden in de richting van de wijngaarden. Ze had gezegd dat ze meer dan genoeg had van wandelen. Hannah was er zo van geschrokken dat ze het Jeremiah bij zijn thuiskomst meteen vertelde en hij rende de trap op om Camille terecht te wijzen, maar toen hij de slaapkamer binnenkwam, zag hij dat het al te laat was. Ze lag doodsbleek op bed en maakte een grimas van pijn, en toen hij zich over haar heen boog om haar een kus te geven, zag hij dat ze haar kaken op elkaar klemde.

'Voel je je niet goed, liefste?' vroeg hij bezorgd. Haar gezicht glansde van het zweet.

'Jawel hoor.' Maar het tegendeel was waar en hoewel ze erop stond die avond aan tafel te komen, kon ze nauwelijks een hap door haar keel krijgen. Hannah en Jeremiah keken ongerust toe en Jeremiah stuurde haar na het eten naar boven om te rusten. Deze keer protesteerde ze niet, maar leek ze opgelucht dat ze mocht gaan. Maar halverwege de trap zakte ze opeens kreunend op haar knieën. Jeremiah sprong de treden op en droeg haar verder naar boven, terwijl Hannah achter hem aan kwam. 'De weeën zijn begonnen, Jeremiah. Dat zag ik vanmiddag al, maar toen ik het haar vroeg, zei ze dat ze nog niets voelde. Ze had niet op die muilezel moeten rijden.'

'Ach mens, hou je mond,' snauwde Camille even bits als altijd, maar Jeremiah vermoedde dat Hannah gelijk had. Hij legde Camille op bed en bekeek haar aandachtig. Ze was doodsbleek, ze had haar vuisten gebald en de vreemde uitdrukking op haar gezicht verried dat ze pijn leed, maar dit niet wilde toegeven. Alsof ze het nog nadrukkelijker wilde ontkennen, probeerde ze van het bed af te glijden, maar zodra haar voeten de grond raakten, zakte ze in elkaar en slaakte een kreet van pijn. Ze maaide met haar armen om zich vast te klampen aan Jeremiah en hij tilde haar op en legde haar terug op het bed. Toen draaide hij zich om naar Hannah.

'Neem Big Joe en rijd vlug naar Danny's huis. Hij heeft beloofd naar Napa te gaan om de dokter te halen.' Plotseling speet het Jeremiah dat hij een dokter had gekozen die zo ver weg woonde. Ook al was de man zeer bekwaam, als hij niet op tijd kwam, zouden ze daar niets aan hebben. Maar het was nooit bij hem opgekomen dat ze hem zo snel nodig zouden hebben. Hannah liep haastig de kamer uit en kwam een halfuur later terug met de mededeling dat Danny op weg was naar Napa. Dat betekende dat de dokter over een uur of vijf, zes, bij hen zou zijn. Hannah ging weer naar beneden om water te koken en verband te rollen, en ze zette een pot sterke koffie voor zichzelf en Jeremiah. Ze had geen medelijden met Camille; ze was jong en ook al kon een bevalling erg pijnlijk zijn, ze zou het wel overleven. De baby waarop Jeremiah zo lang had gewacht, kwam er eindelijk aan en ze was net zo opgewonden als hij.

Jeremiah keek met een tedere glimlach naar Camille en ze pakte zijn arm vast. 'Ga niet weg, Jeremiah...' Ze hijgde en bij de volgende wee vertrok haar gezicht. 'Laat me niet achter bij Hannah, want ze haat me...' Ze begon te huilen en hij kon zien hoe bang ze was. Dit was weliswaar iets heel anders dan wat Mary Ellen had moeten doormaken, maar voor haar was het al de vierde keer geweest en zij was een stuk ouder dan Camille. Camille lag als een kind te kronkelen van de pijn en riep: 'Au! Laat ze ophouden, Jeremiah! Ik kan er niet...'

Hij had met haar te doen, maar hij kon haar niet helpen. Hij legde een vochtige doek op haar voorhoofd, maar die rukte ze weg en ze kneep steeds harder in zijn arm. Danny was al vier uur geleden naar Napa vertrokken en Jeremiah hoopte dat de dokter gauw zou komen, want het leek erop of het niet lang meer zou duren. Plotseling dacht hij geschrokken weer aan Mary Ellen en de drie dagen die het bij haar had geduurd. Maar dat zou Camille niet overkomen, daar zou hij wel voor zorgen. Om de paar minuten keek hij op zijn horloge, terwijl Camille met haar ene hand zijn arm vasthield en met haar andere hand de koperen spijlen van het hoofdeinde van het bed omklemde. Bij elke wee gilde ze het uit. Hannah kwam opnieuw koffie brengen en Camille leek haar niet eens meer te zien staan.

'Wil je niet liever dat ik bij haar blijf?' vroeg Hannah fluisterend. 'Jij hoort hier niet bij te zijn.' Ze keek afkeurend. Maar Jeremiah had Camille beloofd bij haar te blijven tot de dokter kwam en haar niet bij Hannah achter te laten. Bovendien wilde hij met eigen ogen zien wat er gebeurde; als hij buiten moest wachten, zou hij gek worden van angst.

Maar in plaats van de dokter kwam Danny. 'De dokter is in San Francisco,' zei hij grimmig tegen Jeremiah, die er gespannen en vermoeid uitzag. Boven knelde Camille haar handen om die van Hannah en gilde dat ze het geen seconde langer zou volhouden, terwijl Hannah haar probeerde te sussen. 'Zijn vrouw zei dat uw kind te vroeg is.'

'Dat weet ik,' snauwde Jeremiah. 'Maar wat doet die man verdorie in San Francisco?'

Danny haalde zijn schouders op. 'Mijn moeder heeft me naar de dokter in St. Helena gestuurd, maar die doet een bevalling in Napa.'

'Grote goedheid, is er dan niemand die kan helpen?' Toen dacht hij aan de dokter in Calistoga en daar stuurde hij Danny vervolgens naartoe. Maar dat kon ook nog wel een uur duren en toen hij weer de trap oprende, hoorde hij Camille schreeuwen. Het was een afschuwelijke kreet van pijn, als die van een gewond dier, en hij gooide de deur open en keek Hannah grimmig aan.

'Waar is de dokter?' fluisterde ze met een bezorgd gezicht.

'Hij komt niet. Ik heb Danny naar Calistoga gestuurd om de dokter die daar woont te halen. Ik hoop dat hij wel thuis is.'

Hannah knikte en Camille begon weer te gillen, te kronkelen en aan haar nachthemd te trekken. Het was een warme avond en ze waren alle drie kletsnat van het zweet.

'Ik denk dat er iets mis is, Jeremiah. De weeën komen nu zo snel achter elkaar dat de baby eruit zou moeten komen. Ik heb gekeken, maar ik zie nog niets.' Jeremiah tuitte zijn lippen en keek naar zijn worstelende vrouw. Voorlopig moesten ze het nog zonder hulp stellen, dus hij had geen keus, hij moest zelf iets doen. Na de volgende wee spreidde hij voorzichtig haar benen. Ze verzette zich, maar gaf haar verzet op toen er weer een wee kwam. Hij boog zich voorover in de hoop dat hij het hoofdje kon zien, maar zijn adem stokte toen hij in plaats daarvan een handje zag. De baby lag verkeerd, net als bij Mary Ellen, en kon al dood zijn, of zou sterven als hij niet ingreep. Hij herinnerde zich nog precies wat de dokter in Calistoga had gedaan en vertelde Hannah wat ze moest doen. Terwijl Hannah de gillende Camille uit alle macht op het bed drukte, deed Jeremiah zonder nog aan Camille te denken wat hij doen moest om zijn kind te redden. Heel langzaam en voorzichtig duwde hij de baby naar binnen, voelde waar het hoofdje zat en keerde hem om. De lakens zaten onder het bloed en Camille was te zwak om nog te schreeuwen, maar ze jammerde nog wel toen de baby langzaam naar buiten kwam glijden en in de handen van zijn vader een flinke kreet slaakte.

Doordat de navelstreng om de baby heen was gewikkeld, zag Jeremiah niet meteen of hij een zoon of een dochter had. Bovendien stonden zijn ogen vol tranen. Maar toen hij goed had gekeken, riep hij triomfantelijk tegen Camille: 'Het is een meisje!' Camille tilde licht haar hoofd op en begon te huilen, meer van afschuw om wat ze had doorstaan dan omdat ze blij was met de baby. Kreunend liet ze zich door Hannah wassen en ze weigerde de baby vast te houden. Toen een tijdje later de dokter kwam, gaf hij Jeremiah een compliment voor zijn prestatie en Camille druppels om haar te laten slapen. Hannah wiegde de baby.

'Dus u hebt die ringen weggegooid,' zei de dokter grinnikend voordat hij vertrok. De trotse vader bedankte de dokter lachend en gaf hem een goudstuk voor de moeite. Het was bedoeld geweest voor de dokter uit Napa, maar met zijn hulp aan Mary Ellen en zijn komst naar Camille had deze man het verdiend. Dankzij zijn ervaring met Mary Ellen had Jeremiah nu geweten dat hij de baby moest omdraaien. De dokter zei onomwonden dat hij het leven van zijn kind had gered, ook al had de moeder er extra onder geleden. Maar Jeremiah had geen keus gehad en dat probeerde hij Camille uit te leggen toen ze wakker werd. Ze was nog steeds een beetje hysterisch en weigerde ook nog steeds de baby vast te houden. Jeremiah schoof de enorme smaragd die hij speciaal voor de gelegenheid had gekocht aan haar vinger en liet haar de ketting, oorbellen en broche die erbij hoorden zien, maar ze had er nauwelijks belangstelling voor. Het enige dat ze wilde, was zijn belofte dat ze dit nooit meer hoefde te doorstaan. Het was het ergste geweest dat ze ooit had meegemaakt, zei ze, en snikkend voegde ze eraan toe dat het nooit zou zijn gebeurd als hij haar niet had verkracht. Haar reactie deed hem verdriet, maar hij verwachtte dat ze over een paar dagen wel weer voor rede vatbaar zou zijn. Hannah was er niet zo zeker van; ze had nog nooit gehoord dat een vrouw haar pasgeboren kind niet wilde vasthouden. Pas vier dagen later stemde Camille erin toe haar dochtertje in haar armen te nemen, maar er moest een zoogster worden gevonden, want ze weigerde haar te voeden.

'Hoe zullen we haar noemen, liefste?'

'Geen idee,' antwoordde ze onverschillig. Niets wat hij zei vrolijkte haar op. Ze weigerde te helpen een naam te kiezen en haalde het kind nooit uit de wieg, en omdat Jeremiah dat zo sneu vond voor het kleintje, deed hij het voortdurend. Het kon hem niets schelen dat het geen zoon was; ze was zijn kind, zijn vlees en bloed, het kind waarop hij zo lang had gewacht. Plotseling besefte hij wat Amelia had bedoeld toen ze zei dat hij moest trouwen en kinderen krijgen. Het was de indrukwekkendste ervaring van zijn leven en hij aanbad het bundeltje dat hij zo vaak in zijn armen hield. Steeds weer staarde hij geboeid naar het fijne gezichtje en de broze handjes, hoewel hij haar niet zou kunnen beschrijven. Binnen een week wist hij dat hij haar Sabrina wilde noemen, waar Camille geen bezwaar tegen maakte. Ze werd in St. Helena gedoopt: Sabrina Lydia Thurston. Het was de eerste keer na de bevalling dat Camille het huis verliet en ze droeg haar smaragden ring en een groene zomerjurk. Ze was nog steeds erg zwak en het ergerde haar dat ze nog geen normale kleren kon dragen. Om haar te troosten zei Hannah dat het nog te vroeg was om dat te verwachten, waarop Camille haar de kamer uit stuurde en haar beval het kind mee te nemen.

Het grootste deel van de zomer was de spanning in huis te snijden. Camille gedroeg zich als een leeuwin in een kooi en Jeremiahs visioen van een gelukkige moeder die wiegeliedjes zong voor haar baby leek in niets op de werkelijkheid. Camille had geen rust en popelde om terug te gaan naar de stad. Jeremiah had haar een reisje naar New York en Atlanta beloofd, maar haar moeder werd in juli ziek en haar vader schreef dat ze beter konden wachten tot Kerstmis. Zoals haar gewoonte was geworden, werd Camille woedend en gooide een lamp stuk op de vloer voordat ze naar boven rende. Ze haatte haar huidige leven: het platteland, het huis, de mensen, Hannah en de baby, en zelfs Jeremiah moest het ontgelden. Iedereen was opgelucht toen ze in september hun koffers pakten en Camille terug mocht naar de stad die ze zo verschrikkelijk had gemist. Ze had het gevoel dat ze uit de gevangenis vrijgelaten werd.

'Zeven maanden!' verzuchtte ze ongelovig toen ze de hal van Thurston House binnengingen. 'Zeven maanden.'

'We hebben je gemist,' zeiden haar vriendinnen.

'Het was de ergste tijd van mijn leven,' zei ze. 'Een nachtmerrie.' Zonder het Jeremiah te vertellen, ging ze naar de dokter om nieuwe ringen te halen, en een speciaal spoelmiddel en een voorraad poeder van de Noord-Amerikaanse iep, ook een doeltreffend voorbehoedmiddel. Jeremiah kon zeggen wat hij wilde, maar ze zou geen tweede keer in de val lopen. Sinds de geboorte van Sabrina had ze nog niet met hem gevrijd en ze had er geen haast mee. Ze wilde geen risico lopen. De baby was inmiddels vier maanden - een mooi, pienter meisje met zijdezachte krullen, de blauwe ogen van haar vader en haar moeder en mollige handjes met grijpgrage vingertjes. Maar Camille bemoeide zich nauwelijks met haar en in plaats van haar onder te brengen in de kinderkamer op dezelfde verdieping als hun slaapkamer en privévertrekken, werd ze verbannen naar de tweede verdieping.

'Ze is te luidruchtig,' zei ze tegen Jeremiah, die teleurgesteld was omdat hij het kind niet in zijn buurt had. Maar hij aarzelde niet om zo vaak mogelijk naar boven te gaan. Hij was dol op zijn dochter en maakte daar geen geheim van. De enige die niets om haar leek te geven, was Camille. Als Jeremiah daar een opmerking over maakte, wuifde ze die weg, maar toen de baby een halfjaar was, begon hij zich ernstig zorgen te maken. Camille gaf niets om haar dochter en wanneer deze ouder werd, zou ze dat merken. Hij vond het onnatuurlijk dat Camille niet van haar kind hield. Het enige waar ze wel om gaf, waren uitjes, de feesten die ze gaven en de gezellige avonden die ze organiseerde in Thurston House wanneer Jeremiah in Napa was. Jeremiah had tegen haar gezegd dat hij sommigen van haar vrienden niet mocht en sindsdien ontmoette ze hen alleen zonder Jeremiah. Sinds hij haar zwanger had gemaakt, was ze een stuk koeler tegen hem. Soms vroeg hij zich af of ze het hem ooit zou vergeven en eigenlijk betwijfelde hij dit.

'Je moet geduld hebben,' zei Amelia toen hij tijdens haar volgende bezoek zijn zorgen met haar deelde. Ze had Sabrina op de arm en praatte en lachte tegen haar, en hij werd getroffen door het verschil tussen Amelia en Camille. 'Misschien is ze bang voor baby's.' Ze zag de blik in zijn ogen en voegde eraan toe: 'Vergeet niet dat ik al drie kleinkinderen heb.' Het derde kind van haar dochter was een jongen en de hele familie was er dolgelukkig om. Toch had ze tijd vrij gemaakt om Jeremiah en Camille te bezoeken, maar Camille was niet thuis. Camille was tegenwoordig meestal niet thuis. Ze had blijkbaar geen tijd meer voor haar man en haar dochter; ze was alleen nog maar thuis wanneer ze een feest of een bal gaven. Jeremiah had er schoon genoeg van. Camille vond het heerlijk om voor de buitenwereld de rol van mevrouw Jeremiah Thurston te spelen en ze genoot van haar rijkdom en pleziertjes, maar haar huiselijke plichten was ze vergeten. Jeremiah had er ook genoeg van dat ze weigerde het bed met hem te delen. Met het excuus dat ze zich nog steeds niet de oude voelde, sliep ze in haar kleedkamer, waar ze sinds hun terugkeer uit Napa mee begonnen was. Ze was echter niet te zwak voor feestjes. Jeremiah durfde Amelia niet alles te vertellen, maar ze begreep veel meer dan hij dacht en had medelijden met hem toen ze met een kus afscheid van hem nam. Hij verdiende een veel beter leven; zijzelf zou hem een veel beter leven hebben gegeven als de zaken anders waren gelopen. Maar ze had zichzelf te oud voor hem gevonden en gelukkig had hij nu Sabrina.

Wat Kerstmis betrof hield Jeremiah zijn poot stijf. Camille vertelde hem in november dat ze dan een groot bal wilde geven, voor zes- of zevenhonderd gasten, 'het grootste bal dat ooit in San Francisco is gegeven,' zei ze vrolijk. Hij keek haar aan en schudde zijn hoofd.

'Nee.'

'Waarom niet?' Hij zag de boosheid in haar ogen opdoemen, want ze was mevrouw Jeremiah Thurston en ze wilde alles hebben wat daar volgens haar bij hoorde.

'We gaan met Kerstmis naar Napa.' Haar moeder was nog niet beter en haar vader vond het geen goed idee dat ze naar Atlanta kwamen. Camille leek zich geen zorgen te maken over haar moeder, per slot van rekening was ze nooit erg op haar gesteld geweest. Wel had ze het leuk gevonden in Atlanta de rijke dame uit te hangen en iedereen jaloers te maken.

'Naar Napa?' riep ze. 'We vieren Kerstmis in Napa? Over mijn lijk!' Er waren al mensen die dat een aangenaam vooruitzicht zouden vinden, maar daar hoorde Jeremiah nog niet bij.

'Ik moet in de buurt van de mijnen zijn, want er zijn weer overstromingen geweest en...' John Harte had onlangs tweeëntwintig van zijn honderdzes mijnwerkers verloren en Jeremiah was hem gaan helpen. Harte, die een stuk vriendelijker was geworden, was hem daar dankbaar voor geweest.

Ze viel hem in de rede: 'Ga jij dan maar naar Napa, dan blijf ik hier.'

'Met Kerstmis?' vroeg hij ontzet. 'Ik wil dat we dan met z'n drieën zijn.'

'Wie? Jij, ik en Hannah? Ik doe niet mee, Jeremiah.'

'Ik bedoelde onze dochter' - van ergernis greep hij haar ongewoon ruw bij haar arm - 'of was je haar vergeten?'

'Dat slaat nergens op. Ik zie haar elke dag.'

'Wanneer? Als jij weggaat en zij binnenkomt uit de tuin?'

'Ik ben haar zoogster niet, Jeremiah.' Ze keek hem uit de hoogte aan en eindelijk verloor hij zijn zelfbeheersing.

'Je bent ook geen moeder. En geen echtgenote. Wat ben je eigenlijk wel?' Ze gaf hem een klap in zijn gezicht en even staarden ze elkaar zwijgend aan. Het einde van hun huwelijk was in zicht, dat beseften ze op dat moment allebei. Camille was de eerste die weer iets zei, maar het was geen verontschuldiging. Er was iets in haar geknapt toen ze het kind kreeg of toen ze al die maanden gevangen had gezeten in Napa, zoals ze het noemde. Ze zou het hem nooit vergeven dat hij haar had gedwongen een kind te krijgen. En dat was niet alles. Ze had verwacht de opwinding van zijn zakenleven te delen en ze had ontdekt dat er daar voor haar geen plaats was. De wereld van de mijnen in Napa was een mannenwereld; hij liet haar er zelfs niet in meedelen door haar op de hoogte te houden van wat er allemaal gaande was. Bovendien had ze van hem verlangd dat hij op alle feesten naast haar zou staan en dat deed hij niet. Hij hield niet van uitgaan en weigerde samen met haar met hun rijkdom te pronken. Dus ze had eigenlijk niets gekregen wat ze verlangde, behalve Thurston House.

'Ik ga niet naar Napa, Jeremiah. Als je daar Kerstmis wilt vieren, doe je dat maar alleen.' Ze had voor de rest van haar leven genoeg van Napa, het deed haar alleen maar denken aan de ergste tijd van haar leven.

'Nee, niet alleen.' Hij glimlachte treurig. 'Met mijn dochter.' En dat deed hij. Op achttien december vertrok hij met Sabrina en haar kinderjuf naar Napa. In St. Helena bereidde Hannah hen een hartelijk welkom. Pas twee dagen later durfde ze over Camilles afwezigheid te beginnen, maar Jeremiah zei ferm dat hij er niet over wilde praten. Hij voelde zich diep gegriefd door het besluit van Camille, maar het was maar goed dat hij niet wist wat ze daarna deed. Ze had het gewaagd toch een bal te geven; ze had de uitnodigingen zonder zijn medeweten verstuurd en twee dagen na het feest las hij erover in de krant. Hij nam aan dat hij ervoor had moeten betalen. In plaats van Kerstmis te vieren met haar man en dochtertje had ze zich omringd met de oude en nieuwe rijken van San Francisco, de elite. Het waren geen mensen bij wie Jeremiah zich op zijn gemak voelde, maar Camille genoot ervan op haar twintigste de gastvrouw van Thurston House te spelen en dan te vergeten dat ze vroeger in Atlanta niet aristocratisch genoeg was gevonden. Bovendien wilde ze vergeten dat ze was gedwongen een kind te krijgen en in de gehate Napa Vallei te wonen. Als Jeremiah haar ooit zou dwingen nog een keer zwanger te raken, zou ze zelfmoord plegen, dat wist ze zeker. Jeremiah had zijn verdiende loon gekregen. Haar zwangerschap en de bevalling waren een nachtmerrie geweest, de ergst denkbare marteling. Elke keer dat ze Jeremiah zag, moest ze eraan terugdenken, en Sabrina was een levende herinnering aan die negen maanden durende hel. Dus het was beter hen voortaan uit de weg te gaan. En zo sloot Camille af wat ze ooit voor Jeremiah had gevoeld en wat ze voor haar dochter had kunnen voelen.

17

Jeremiah kwam niet meteen na Kerstmis terug, zoals Camille had verwacht. Hij daagde haar uit met een briefje waarin hij schreef dat hij pas halverwege januari terug zou komen, maar dat ze welkom was in Napa. Het briefje ergerde haar. Ze was niet van plan naar Napa te gaan en alle feestjes in de stad te missen. Achteloos legde ze haar vrienden uit waarom Jeremiah nog niet terug was en ging rustig door met haar sociale leven. Ze accepteerde ook een uitnodiging van een echtpaar waar Jeremiah niet mee om wilde gaan, protserige mensen die een jaar geleden vanuit het oosten naar San Francisco waren gekomen en die bekend stonden om hun nogal onconventionele feestjes. Jeremiah had haar verboden daar een voet over de drempel te zetten, dus ze maakte van de gelegenheid gebruik naar hun oudejaarsavondbal te gaan en ze was verrukt over de andere gasten. Ze vermaakte zich kostelijk, veel beter dan met de mensen die ze in gezelschap van Jeremiah ontmoette en vooral met een nieuwkomer in de stad. Hij was een Franse graaf en heette Thibaut du Pré, en ze vond hem een echt decadente, aristocratische Europeaan - iemand die ze zou hebben ontmoet als ze met haar vader naar Frankrijk zou zijn gegaan. Hij was lang, knap en blond, hij had groene ogen en een blanke huid, brede schouders en slanke heupen. Met zijn charmante accent kon hij de vleiendste dingen zeggen en hij deed blijkbaar niets liever dan Camille de hele avond in haar hals te kussen, wat niemand erg scheen te vinden. Hij sprak zowel Engels als Frans en bezat een kasteel in Noord-Frankrijk en een in Venetië. Dat zei hij tenminste, maar hij wijdde er niet over uit. Hij was meteen naar Camille toe gekomen en bleef de hele avond bij haar in de buurt. Hij had gehoord dat ze in een prachtig huis woonde, zei hij, dat hij graag wilde zien. Om zijn eigen huizen mee te vergelijken, natuurlijk, want Amerikanen hadden heel andere ideeën over architectuur. Met zijn arm stevig om haar middel en terwijl hij haar bewonderend in de ogen keek, zweefde hij met haar over de dansvloer. Ze vond hem een bijzonder aantrekkelijke man met een oprechte manier van doen en ze zag dan ook niet in waarom ze hem de volgende dag geen rondleiding door haar huis kon geven. Het kon geen kwaad, tot hij haar toen ze hem het handbeschilderde Franse behang in haar boudoir liet zien in zijn armen nam en kuste.

Toen hij haar aanraakte en haar lichaam onder zijn vingers begon te gloeien, werd ze zich ervan bewust hoelang het geleden was dat ze de aanraking van een man had gevoeld. Plotseling welde er een golf van hartstocht in haar op voor de lome Franse graaf, die haar lichaam als een harp bespeelde tot ze hem bijna smeekte haar te nemen. Maar plotseling besefte ze wat ze aan het doen was en smeekte ze hem ermee op te houden. Met zijn lippen legde hij haar het zwijgen op, want hij was ervan overtuigd dat ze begrepen had wat zijn bedoeling was toen hij haar had gevraagd haar huis te mogen zien. Haar man was immers niet thuis en meestal afwezig? Maar ze rukte zich los en beval hem mee naar beneden te gaan. Hij vond haar een amusante vrouw, met haar vurige ogen, mooie mond en gitzwarte haar, en de weken daarna overlaadde hij haar met bloemen en cadeautjes en nam haar mee om te lunchen en voor ritjes door de stad. Jeremiah was nog steeds niet terug uit Napa. Camille protesteerde met haar charmantste Zuidelijke accent dat Thibaut zich eigenlijk schandalig gedroeg en hij sprak Frans tegen haar en bezorgde haar een heerlijke tijd. Jeremiah was altijd zo ernstig, en ze had schoon genoeg van de verhalen over overstromingen in zijn mijnen. Zijn vertrek uit Napa was opnieuw uitgesteld vanwege de dood van vier mijnwerkers bij een nieuwe overstroming. Thibaut praatte nooit over dat soort dingen; hij vertelde haar alleen hoe mooi ze was en zei dat hij nauwelijks kon geloven dat ze al een kind had. Toen ze zei hoe erg ze de zwangerschap had gevonden, won hij haar hart met zijn reactie: 'Ik vind het wreed om van een vrouw te verlangen dat ze een kind krijgt! Barbaars!' Zijn ogen spuwden vuur. 'Als ik van een vrouw hield, zou ik dat nooit van haar vragen.' Hij keek haar veelbetekenend aan en ze bloosde.

'Ik doe het nooit meer,' biechtte ze op. 'Ik ga nog liever dood.'

Ze was blij verrast toen hij zei dat hij kinderen nooit leuk had gevonden.

'Afschuwelijke mormels, en ze stinken!' Ze lachte en hij drukte zijn lippen weer op de hare. Later begreep ze niet helemaal hoe het had kunnen gebeuren, maar nadat ze samen een fles champagne uit de kelder van Jeremiah hadden leeggedronken, bedreven ze de liefde op de divan in haar kleedkamer. Gelukkig droeg ze weer een ring, die ze na oudejaarsavond had ingebracht om te zien of hij paste. Ze had hem laten zitten voor het geval dat Jeremiah terugkwam, maakte ze zichzelf wijs. Natuurlijk had het niets te maken met Jeremiah en alles met Thibaut du Pré.

Hun clandestiene verhouding duurde zes weken, tot Jeremiah terugkwam. Du Pré kwam naar Thurston House en zij ging naar zijn hotel, ook al wist ze dat ze zich schandalig gedroeg. Maar dat was minder riskant dan hem steeds bij haar thuis te laten komen. In dat geval kwam hij pas 's avonds laat, en dan slopen ze giechelend naar boven naar haar vertrekken, waar ze tot zonsopgang champagne dronken en met elkaar naar bed gingen. Ze vond de passie terug die ze ook voor de geboorte van Sabrina had gekend en ze vond Thibaut zelfs opwindender dan Jeremiah. Hij was exotisch, ondeugend en hartstochtelijk, en hoewel hij tweeëndertig was, leek hij veel jonger, soms zelfs jonger dan zij. Het enige dat hij wilde was pret maken en haar beminnen, en hij wilde beslist geen kinderen. Hij was blij dat ze haar ring gebruikte en zei dat ze in Frankrijk nog veel meer voorbehoedsmethoden kenden. En hij opperde dat ze met hem mee terugging naar Europa.

'Je zou mee kunnen gaan naar Zuid-Frankrijk, daar heb ik vrienden. De feesten duren er de hele nacht...' Met rode oortjes luisterde ze naar de dingen die ze er dan deden. Hij liet het haar zelfs zien en naarmate de dagen voorbijgingen, kreeg ze meer en meer het gevoel dat er iets vreemds met haar aan de hand was. Alsof ze aan hem verslaafd raakte en niet langer zonder hem zou kunnen leven. Ze verlangde dag en nacht dat hij haar lichaam zou strelen en haar geest bedwelmen. Ze kon zich maar met moeite van hem losscheuren wanneer ze zijn bed moest verlaten en verlangde dan meteen weer naar zijn handen, zijn lippen, zijn tong... Ze kon niet genoeg van hem krijgen en raakte steeds weer in paniek wanneer ze eraan dacht dat Jeremiah wat later thuis zou komen. Op een avond kon ze du Pré nog net op tijd de deur uit werken. Toen Jeremiah daarna met Sabrina naar boven ging, vond ze nog een lege champagnefles onder het bed, die ze snel verstopte in haar boudoir. Opeens voelde ze zich bezoedeld en een bedriegster en toen Jeremiah binnenkwam, begon ze te huilen. Hij dacht dat ze blij was hem te zien, maar ze huilde omdat ze zo in de war was. En toen ze haar kind voor het eerst in zes weken weer in haar armen hield, zag ze heel even hoe het had kunnen zijn. Ze hadden met z'n drietjes een fijn leven kunnen hebben, en plotseling had ze spijt dat ze niet mee naar Napa was gegaan. Daar was ze veilig geweest en nu was ze losgeslagen. Ze was het paradijs binnengewandeld en wist niet meer hoe ze thuis moest komen en zelfs niet of ze dat wel wilde. Die avond lag ze met een wanhopig gevoel naast Jeremiah, gekweld door haar gedachten, en toen hij uiteindelijk een hand op haar dij legde, begon ze te trillen. Het ergste was dat ze hem niet meer begeerde. De volgende morgen verlangde ze zo naar Thibaut dat ze naar zijn hotelkamer ging en toen ze die middag thuiskwam, had ze het gevoel dat ze bijna op een duivelse manier van hem was bezeten. Ze had geen idee wat haar vader van hem zou vinden, maar voor het eerst van haar leven kon zijn mening haar niets schelen en ook niet die van Jeremiah, of van wie ook.

Thibaut was van plan nog een paar maanden in San Francisco te blijven. Camille wist dat ze langzamerhand stapelgek van verwarring zou worden. Ze wist niet meer wat ze 's avonds tegen Jeremiah moest zeggen en sliep weer in haar kleedkamer.

Ze had geen tijd meer voor Sabrina en als zij en Jeremiah uitgingen, keek ze alleen maar om zich heen in de hoop de graaf te zien, die dan vanuit de verte hongerig naar haar stond te staren. Eén keer waagde hij het haar borst aan te raken toen ze langs hem heen liep een restaurant in en ze rilde van wellust. Jeremiah dacht dat ze het koud had en even werd ze bijna misselijk van zichzelf.

Thibaut wilde nog steeds dat ze samen terug zouden gaan naar Frankrijk.

'Maar dat kan niet, begrijp je dat dan niet?' Hij maakte haar krankzinnig met zijn vurige ogen en dansende tong. 'Ik ben getrouwd! Ik heb een dochtertje!' En een heel prettige manier van leven, bescherming, Thurston House... Hier was ze belangrijk, dat kon ze toch niet zomaar opgeven?

'Je hebt een man bij wie je in slaap valt van verveling en een kind waar je niets om geeft. Wat houdt je hier dan nog vast, lieveling? Wil je niet liever mijn gravin worden en in een kasteel in Frankrijk wonen?'

'Natuurlijk wil ik dat,' snikte ze. Zijn verleidelijke aanbod maakte haar radeloos, ze wist echt niet wat ze moest doen. Na een paar maanden viel het Jeremiah op hoe bleek en lusteloos ze eruitzag. Omdat hij dacht dat het de nasleep van de bevalling was, drong hij erop aan dat ze naar de dokter zou gaan. Steeds weer stelde ze het uit, want ze had het te druk met andere zaken. In zijn hotelkamer praatte Du Pré honderduit over zijn kastelen, zijn vader, zijn vrienden - allemaal markiezen, graven, prinsen en hertogen. Ze was volkomen in zijn ban en droomde van de bals in de kastelen van zijn vrienden in heel Frankrijk. Dit was het beeld dat haar vader haar had voorgespiegeld voordat ze Jeremiah had ontmoet. En nu zou ze toch nog gravin kunnen worden, ze hoefde er alleen maar haar leventje in Californië voor op te geven, fluisterde Thibaut tussen haar benen. 'Ik kan er niet meer tegen,' zei ze een keer tegen hem. 'Ik weet niet meer wat ik moet doen.' Maar hij luisterde niet. Hij was net zo bedwelmd door haar als zij door hem; hij wilde haar voor zichzelf hebben en was niet van plan haar op te geven. Ze moest mee terug naar Frankrijk - hij veronderstelde dat een deel van haar fortuin dan ook mee zou gaan.

Jeremiah merkte dat ze zich steeds meer terugtrok en hij wist niet waarom. In april vertelde een vriend hem wat hij had gezien: Camille die met een lange, blonde man uit het Palace Hotel was gekomen en de man had gekust voordat hij een rijtuig voor haar aanriep. Jeremiah werd er dieptreurig van en kon het nauwelijks geloven, maar terwijl hij Camille daarna scherper in de gaten hield, kreeg hij het vermoeden dat zijn vriend het goed had gezien. Steeds wanneer hij iets tegen haar zei, zag hij de kilte in haar ogen, en ze wilde elke avond uit. Ze leek opgelucht toen hij vertrok om zijn mijnen te inspecteren en hij kon haar niet overhalen weer in zijn bed te komen slapen.

Het voorjaar kwam en hij werd steeds somberder. Hij zag er vreselijk tegenop tegen haar te beginnen over hun verhuizing naar Napa in juni, omdat hij bang was dat ze dan door het dolle heen zou raken. Ten slotte kwam het lot hem te hulp. Toen hij op een middag de sociëteit van zijn bankier verliet, waar hij een zakenkwestie had besproken, reed er langzaam een rijtuig voorbij met daarin Camille in de armen van een blonde man. Jeremiah stond als versteend op de hoek van de straat en had het gevoel dat zijn hele wereld instortte. Die avond ging hij naar haar kleedkamer om met haar te praten.

'Ik weet niet hoe het is begonnen, Camille,' zei hij rustig en beheerst, 'en ik wil het ook niet weten. Iemand had je al eerder gezien en ik wilde het niet geloven, maar hij had gelijk.' Zijn ogen werden vochtig. Hij hield ontzettend veel van haar en vroeg zich af of hij haar zou verliezen aan de man met wie ze in het rijtuig had gezeten. Hij wilde haar vergeven, maar dan moest ze die man meteen opgeven. Hun huwelijk was nog te redden als ze wilde meewerken. Het hing voor het grootste deel van haar af, want hij wilde haar niet kwijt, maar hij wist niet hoezeer ze in de war was.

'Hoe weet je dat ik het was?' Ze keek hem droevig aan; alle vechtlust was uit haar verdwenen.

'Het heeft geen zin erover te twisten. Het gaat erom dat ik wil dat je ermee ophoudt.' De tederheid die hij voelde klonk door in zijn stem. 'Je moet er onmiddellijk mee ophouden, Camille. Ik wil dat je volgende week meegaat naar Napa en misschien kunnen we daar dan de brokken weer aan elkaar lijmen, ook wat betreft Sabrina.'

Ze kneep haar ogen dicht. Als hij had gezegd dat hij haar wilde verdrinken, had ze dat minder erg gevonden dan naar Napa te moeten gaan. Ze moest er niet aan denken en ze kon Thibaut niet opgeven. Nog niet. Ze had hem nodig. 'Alsjeblieft,' fluisterde Jeremiah met alle emotie die hij voelde.

Ze opende haar ogen. 'Ik weet het nog niet.' Maar ze had het gevoel dat er een hand om haar keel lag, en die avond glipte ze het huis uit om Thibaut heel even te ontmoeten, voor een kus en een paar woorden. Jeremiah dacht dat ze naar beneden was gegaan om met de kokkin te overleggen, terwijl ze een eindje verder op straat wanhopig stond te fluisteren met Thibaut, die wilde dat ze meeging naar zijn hotel. Hij was een gewetenloze man en deed zijn uiterste best haar voor zich te winnen. Waarom ook niet? Ze was beeldschoon, verleidelijk, bijna net zo immoreel als hijzelf en een perfecte minnares, ook al was ze pas twintig. Bovendien had hij gehoord dat ze steenrijk was en daar was hij ook niet vies van. Afgezien van haar eigen fortuin had Thurston haar, naar haar juwelen en bontmantels te oordelen, ook heel wat gegeven.

De volgende dag ging ze naar het hotel van Thibaut en vertelde hem snikkend dat ze hem niet meer wilde zien. Ze had erover nagedacht en was tot de slotsom gekomen dat ze haar leven zoals het was niet voor hem wilde opgeven.

'Heb ik iets verkeerds gedaan?' vroeg hij verbijsterd. Het kwam nooit bij hem op dat zijn hele gedrag niet deugde. Hij speelde dit spelletje met de vrouwen van andere mannen al jaren en Camille was de hoofdprijs, die hij niet zou laten gaan. Ze was als een zoete, sappige vrucht en ze was van hem, dat wist hij zeker.

'Nee, ik heb iets verkeerds gedaan,' legde ze uit. 'Ik kon er niets aan doen, maar nu moet ik ermee ophouden. Mijn man is erachter gekomen.' Ze had verwacht dat hij daarvan zou schrikken, maar hij keek haar alleen bezorgd aan en vroeg: 'Heeft hij je geslagen, mon amour?'

'Nee. Maar hij wil dat ik volgende week meega naar Napa.' De gedachte deprimeerde haar zo dat ze nauwelijks verder kon praten. 'Daar blijven we dan bijna vier maanden en als we terugkomen...' - ze huilde nog harder - '... ben jij weg.'

'Kan ik dan niet mee naar Napa? Ik kan toch in een hotel in de buurt logeren?' Het was een brutaal voorstel, maar ze was zo verliefd op hem dat ze hem niets kon verwijten.

'Nee, dat is onmogelijk.'

Hij schudde zijn hoofd en bette zijn ogen droog. 'Dan moet je met mij meegaan. Je moet een keuze maken, nu, deze week.'

Hij keek haar vastberaden aan. 'Dan gaan we naar Frankrijk; het is toch al tijd dat ik naar huis ga. We kunnen de zomer doorbrengen in mijn kasteel in het zuiden...' - als zijn vader dat tenminste goedvond - '... misschien naar bals gaan in Venetië...' - dat was in elk geval waar - '... en in het najaar terugkeren naar Parijs.'

Het klonk allemaal veel opwindender dan St. Helena, maar ze wist dat ze het niet mocht doen. Ze was de vrouw van Jeremiah en haar leven speelde zich af in Californië. En dat had ook zijn voordelen.

'Ik kan niet met je meegaan,' zei ze moeizaam.

'Waarom niet? Wil je dan niet mijn gravinnetje worden, ma chérie?' Dat wilde ze wel en ze vond het afschuwelijk dat het niet zou gebeuren, vooral omdat haar papa haar altijd al een graaf of een hertog had beloofd.

'En mijn man dan? En mijn kind?'

'Je geeft niet om hen. Dat weet ik en dat weet jij ook.'

'Dat is niet waar.' Maar zo had ze zich wel gedragen. Bovendien paste het leven dat Thibaut haar voorspiegelde veel beter bij haar. Ze wilde geen kinderen meer en ook geen fatsoenlijke echtgenote zijn, ze wilde zelfs het kind niet dat ze al had. Het enige dat Jeremiah haar nog kon bieden was Thurston House, maar Thibaut bood haar twee kastelen aan... Opeens schrok ze van haar eigen gedachten. Ging het daar dan om? Om het grootste huis? Hoe kon ze zo denken? Wie moest ze kiezen?

'Ik weet niet wat ik moet doen.' Met een betraand gezicht liet ze zich op een stoel vallen.

Hij schonk een glas champagne voor haar in. 'Je moet een keus maken, lieveling. Een verstandige keus. Als je de rest van je leven wilt wegkwijnen in Napa, zul je de gemiste kans altijd betreuren. Als hij je verkracht en weer zwanger maakt...' Ze rilde. 'Denk daar dan eens aan! Dat zou ik nooit van je verlangen.'

Ze wist dat Jeremiah het vroeg of laat wél zou verlangen. Hij zou ook een zoon willen hebben. Maar ze kon hem toch niet alleen daarom verlaten? Ze was zijn vrouw! Ze dronk de champagne en begon weer te huilen, en Thibaut nam haar in zijn armen en begon haar te liefkozen. Toen ze die avond thuiskwam, liep ze door naar de kinderkamer en keek naar haar spelende kind. Ze was inmiddels een jaar, ze liep en begon al te praten, maar Camille maakte geen deel uit van haar leven. Daar had ze zelf voor gekozen. Ze sloeg haar handen voor haar gezicht en begon te snikken; ze wist nog steeds niet wat ze zou doen. Toen Jeremiah haar die avond vertelde dat ze over vijf dagen zouden vertrekken, werd ze wanhopig. De volgende dag ging ze weer naar Thibaut en deze keer had hij voor haar een besluit genomen. Hij speldde een grote diamanten broche - een familiestuk, zei hij - op haar jurk en zei dat ze verloofd waren. Vervolgens beminde hij haar vurig. Toen ze daarna naar huis ging, zag ze er verslagen uit. Ze wist dat ze, ook al was Jeremiah altijd even aardig voor haar, niet met hem mee terug kon naar Napa en dat ze hem geen tweede kind wilde geven. Eén kind was haar al te veel; ze was geen moeder. Dat had Thibaut haar duidelijk gemaakt, niet met de diamanten broche, maar met zijn woorden. Ze zou met hem meegaan naar Parijs en gravin worden. Misschien was dat altijd al de bedoeling geweest. Jeremiah luisterde geschokt en ongelovig naar wat ze hem vertelde. Daarna ging hij naar boven en sloop langs de kinderjuf heen naar het bed van Sabrina om naar zijn slapende dochtertje te kijken. Hij kon niet bevatten dat haar moeder haar in de steek wilde laten en hij was diep gekwetst omdat ze ook hem wilde verlaten. Zijn verdriet was te groot om onder woorden te brengen. Hij dacht aan haar jammerkreten tijdens de bevalling en zo zou hij ook willen jammeren. En hij dacht aan John Harte, die een paar jaar geleden zijn vrouw en kind had verloren. Nu wist hij hoe de man zich had gevoeld. De pijn was verschrikkelijk, en hij vroeg zich af of Mary Ellen ook zo had geleden toen hij haar verliet. Misschien werd nu een oude rekening vereffend. Hij sloeg zijn handen voor zijn gezicht en huilde geluidloos, en ten slotte ging hij terug naar zijn eenzame slaapkamer.

Camille had twee dagen nodig om te pakken en het leek alsof er een rouwkleed over het huis werd gelegd. Jeremiah sprak er met niemand over, en de ochtend van haar vertrek pakte hij haar stevig bij haar armen en trok haar naar zich toe. De tranen stroomden over zijn wangen.

'Dit kun je niet doen, Camille. Je gedraagt je als een dom kind. Binnenkort word je wakker en vraag je je af wat je in vredesnaam hebt gedaan. Je hoeft niet aan mij te denken, maar denk eens aan Sabrina! Je kunt haar toch niet zomaar achterlaten? Je zult er je hele leven spijt van hebben. En waar doe je het eigenlijk voor? Voor een dwaas met een kasteel? Terwijl je dit hebt?' Hij wees om zich heen, maar ze schudde haar hoofd. Ze huilde nu ook.

'Ik had nooit hierheen moeten komen en je vrouw moeten worden.' Ze snikte hevig. 'Ik ben niet goed genoeg voor je.' Het waren sinds lange tijd haar eerste vriendelijke woorden en hij drukte haar tegen zich aan.

'Natuurlijk wel! Ik hou van je! Ga toch niet weg... O god, ga alsjeblieft niet weg...' Maar ze schudde nogmaals haar hoofd en rende het huis uit. Jeremiah keek haar door zijn tranen heen na toen ze door het park rende, in haar fladderende, blauw met witte, zijden jurk en met wapperende, zwarte haren. Thibaut stond met een rijtuig voor de poort te wachten, en die avond kwam een koetsier haar bagage ophalen. Er lag een briefje bij haar juwelen: 'Voor Sabrina, later.' In haar kleedkamer lag nog een briefje, met alleen het woord 'adieu'. Ze wist niet dat Thibaut woedend zou zijn omdat ze haar juwelen achtergelaten had.

Toen Jeremiah die avond door zijn huis dwaalde, voelde hij zich als een stervende. Hij kon niet geloven dat ze weg was. Ze was niet goed bij haar hoofd. Ze zou van gedachten veranderen, terugkomen, ze zou een telegram sturen vanuit New York. In de hoop dat ze zou terugkeren stelde hij zijn vertrek naar Napa drie weken uit, maar ze kwam niet en liet ook niets meer van zich horen. Ze was uit zijn leven verdwenen, maar niet uit zijn dromen. Na verloop van tijd schreef hij een brief aan haar vader en probeerde uit te leggen wat hijzelf nauwelijks begreep. Haar vader schreef terug dat ze een slecht meisje was, dat hij niets meer met haar te maken wilde hebben en dat Jeremiah haar moest vergeten. Ze moesten allemaal doen alsof ze dood was. Jeremiah schrok toen hij het las, maar wat konden ze anders? Ze was met een vreemdeling naar Frankrijk vertrokken en dat was dat.

Haar vader kon haar besluit niet goedkeuren, ook al was hij er gedeeltelijk zelf schuldig aan. Hij had haar geleerd te veel te willen en materiële zaken te belangrijk te vinden. En hij had haar laten dromen van hertogen en prinsen. Maar toen hij Jeremiah ontmoette, had hij hem een goed mens en een uitstekende echtgenoot voor Camille gevonden, en gedaan wat hem juist leek. Camille was te ver gegaan en dat kon hij haar niet vergeven. Toen ze haar vader eindelijk een brief stuurde, schreef hij terug dat hij haar had verstoten. Ze zou geen cent van hem erven en ook niets van haar moeder, die te ziek was om zelf contact met haar dochter op te nemen. En Hubert was te zelfzuchtig om zich druk om Camille te maken; bovendien had hij nooit veel belangstelling voor haar gehad.

In Californië zei Jeremiah tegen iedereen dat ze was gestorven aan de nog steeds gevreesde griep. Er was pas weer een uitbraak geweest en Camille had haar vertrek gelukkig niet aangekondigd. Niemand leek te weten dat ze samen weg waren gegaan. Thibaut du Pré had zijn hoge rekening van het Palace Hotel niet betaald en dus ook geen nieuw adres opgegeven, en hij had tegen niemand gezegd dat hij Camille Thurston zou meenemen. Ze waren er als dieven in de nacht vandoor gegaan en Jeremiah zei een week lang tegen iedereen dat Camille ziek was. Daarna liet hij de deurklopper in een zwarte doek wikkelen, waar iedereen van schrok. Hij plaatste een kleine overlijdensadvertentie in de krant, sloot het huis en ging naar Napa. Ook daar liet hij weten dat Camille gestorven was aan griep. Hij zei dat ze in het familiegraf in Atlanta begraven was en hield een eenvoudige herdenkingsdienst in St. Helena, waar maar weinig mensen naartoe kwamen. Bijna niemand had haar gekend en ze was niet bepaald geliefd geweest. Hannah kwam ongewoon plechtig gekleed in een zwarte jurk en enkele mijnwerkers kwamen uit respect voor Jeremiah, en het ontroerde Jeremiah dat John Harte er ook was. John was nooit vergeten dat Jeremiah hem had bijgestaan toen zijn vrouw en kinderen waren gestorven. Hij was niet hertrouwd en zag er nog steeds tegenop 's avonds terug te gaan naar zijn lege huis op de heuvel, en met een blik vol medeleven schudde hij Jeremiah de hand. 'Wees maar blij dat je je dochtertje nog hebt.'

'Dat ben ik ook.' Jeremiah keek de jongere man ernstig aan. John Harte was nu negenentwintig, maar hij leek veel ouder en wijzer. Hij was een bekwame man met een grote verantwoordelijkheid, en Jeremiah was op hem gesteld geraakt. Aan het eind van de dienst gaf Jeremiah hem nogmaals een hand voordat hij naar huis ging, naar Sabrina, die nu geen moeder meer had. Hij begreep nog steeds niet wat Camille had bezield, maar hij had zich voorgenomen dat hij niet van haar zou scheiden. Hij wilde niet dat het bekend werd dat Camille nog leefde, vooral niet voor Sabrina. Voor de rest van de wereld was Camille Beauchamp Thurston dood, alleen Jeremiah en Hannah kenden de waarheid. Al het personeel van Thurston House was ontslagen en het huis was voorgoed gesloten. Hij wist nog niet of hij het zou verkopen of zou bewaren voor Sabrina, maar hijzelf zou er nooit meer wonen. Camille had alleen haar dure jurken, avondkleding en bontjassen meegenomen en de rest laten hangen. Niet dat dit veel was, want haar koffers waren vol geweest. Als ze ooit terugkwam, zou ze merken dat ze nog steeds met Jeremiah was getrouwd. Als ze niet terugkwam, zou Sabrina opgroeien in de waan dat haar moeder zoals zoveel anderen aan griep was gestorven, en niets zou het tegendeel kunnen bewijzen. Camille Thurston was niet meer. Moge zij rusten in vrede.

Boek 2

Sabrina Thurston Harte

18

Het was bijna lunchtijd toen er een rijtuig voor de mijn stilhield. Van de bok sprong een slank, jong meisje met glanzend, zwart haar, dat netjes met een lint bijeen werd gehouden. In haar lichtblauwe, linnen rok en matrozenblouse leek ze nog jonger dan haar dertien jaar toen ze over het voorplein rende en wuifde naar de man die het kantoor uit kwam. Hij bleef staan, hield zijn hand boven zijn ogen tegen het zonlicht en schudde glimlachend zijn hoofd. Een week geleden had hij haar verboden op zijn beste paard door de heuvels te galopperen en nu had ze het rijtuig genomen en zelf gemend. Even wist hij niet of hij moest lachen of boos worden, maar zoals meestal won het eerste. Sabrina was geen gedwee meisje en doordat ze alleen met hem was opgegroeid, had ze enkele heel bijzondere trekjes. Ze hield van de geur van zijn sigaren, wist precies hoe ze het hem naar de zin moest maken, reed even goed paard als hij en kende al zijn werknemers bij naam. Ze wist zelfs beter hoe ze wijn moest maken dan hij. Jeremiah vond alles prachtig. Hij was apetrots op zijn enige kind. Niet dat hij haar dat liet merken, maar ze wist het toch. Hij had haar nooit een pak slaag gegeven, hij had haar alles geleerd wat ze wist en hij nam haar overal mee naartoe. Toen ze nog klein was, was hij zelden op reis gegaan. Hij had haar verhaaltjes voorgelezen voordat ze ging slapen, haar getroost wanneer ze ziek was en gesust wanneer ze verdriet had. Wanneer mogelijk had hij zelf voor haar gezorgd in plaats van dit aan Hannah of een kinderjuf over te laten.

'Dat hoort niet, Jeremiah!' had Hannah vroeger vaak bestraffend gezegd. 'Ze is een klein meisje, je moet haar aan mij en andere vrouwen overlaten.' Maar hij vond het vreselijk haar niet in zijn buurt te hebben. 'Het verbaast me dat je nog elke dag naar kantoor gaat!' had Hannah ook een keer opgemerkt. Toen Sabrina iets groter werd, nam hij haar mee. Dan deed hij wat speelgoed, een warm vestje, een deken en soms een kussen in een tas, en speelde ze in een hoek van zijn kantoor en deed 's middags een dutje voor de haard. Sommige mensen vonden het raar, maar de meesten vonden het ontroerend. Zelfs keiharde kerels smolten bij het zien van het roze gezichtje met de zwarte krullen eromheen boven de deken, en ze werd altijd lachend en geeuwend wakker en krabbelde overeind om haar vader een kus te geven. Ze hielden verschrikkelijk veel van elkaar, wat zowel verbazing als afgunst opwekte, en ze begrepen elkaar volledig. In de dertien jaar van haar leven had ze hem nooit verdriet gedaan, alleen vreugde gebracht, en vrolijkheid en liefde. En zijn liefde voor haar vergoedde het gemis van haar moeder. Op een dag had hij haar verteld dat haar moeder gestorven was toen Sabrina nog een baby was.

'Was ze mooi?' had ze gevraagd.

Hij knikte met een steek van pijn in zijn hart. 'Ja, ze was mooi, liefje. Net als jij,' antwoordde hij glimlachend. Maar Sabrina leek meer op hem dan op haar moeder. Ze had zijn uitgesproken trekken en al vroeg bleek dat ze ook lang zou worden. Het enige dat hem aan Camille deed denken, was haar ondeugendheid. Soms haalde ze kattenkwaad uit en ze kon vreselijk plagen, maar het was altijd goed bedoeld en ze had absoluut geen kuren, zoals haar moeder. Jeremiah noch Hannah had zich ooit laten ontvallen dat haar moeder niet dood, maar vertrokken was; ze waakten ervoor haar in verwarring te brengen of verdriet te doen. Sabrina leidde een gelukkig leven bij haar vader, die haar aanbad. Toen ze oud genoeg was, nam haar vader een leraar in dienst en Sabrina volgde braaf zijn lessen terwijl ze uitzag naar het moment dat ze naar de mijn kon gaan om weer bij haar vader te zijn. En in de mijnen leerde ze alles wat ze wilde weten.

'Later wil ik voor jou werken, papa.'

'Doe niet zo mal, Sabrina.' Maar hij wenste dat het mogelijk zou zijn. Ze was een dochter en een zoon tegelijk, en ze was bijzonder intelligent. Maar ze zou niet in zijn voetsporen kunnen treden, dat zou alleen onbegrip kweken.

'Dan Richfield mocht wel voor je werken toen hij nog maar een jongen was, dat heeft hij me zelf verteld.' Dan was inmiddels negenentwintig en getrouwd, en hij had vijf kinderen. Het was al heel lang geleden dat hij Jeremiah 's zaterdagsochtends mocht helpen.

'Dat was iets anders, Sabrina. Hij was een jongen, jij bent een jongedame.'

'Niet waar!' Een heel enkele keer deed ze hem aan haar moeder denken en dan draaide hij zich om, om het niet te hoeven zien. 'Draai me niet de rug toe, papa! Ik weet net zo veel van de mijnen als een man!'

Hij ging zitten en pakte liefkozend haar hand. 'Dat is waar, liefje,' zei hij glimlachend. 'Maar er is meer voor nodig. Je moet lichamelijk net zo sterk zijn als een man en net zo vastberaden, en dat zul jij nooit bereiken.' Hij streelde haar lieve gezichtje. 'We zullen een knappe man voor je zoeken.'

'Ik wil geen man!' Dat had ze op haar tiende al geweten en ze was nog niet van gedachten veranderd. 'Ik wil altijd bij jou blijven.' Het deed hem genoegen dit te horen. Hij was inmiddels achtenvijftig en hoewel hij nog steeds een sterke, energieke man was, vol toekomstplannen voor zijn mijnen en wijngaarden, had het verdriet dat Camille hem had gedaan zijn tol geëist. Hij voelde zich geen jónge man meer en een deel van hem was voorgoed afgesloten, net als het huis in de stad. In de loop der jaren hadden heel wat mensen Thurston House willen kopen, ook iemand die er een hotel van wilde maken, maar hij had besloten het te houden. Niet dat hij ooit weer een voet over de drempel zou zetten - de herinneringen aan Camille en de kinderen die hij met haar had willen hebben was te pijnlijk - maar hij wilde het aan Sabrina geven als huwelijksgeschenk. Dat leek hem een passende bestemming voor het huis dat hij zo liefdevol had laten bouwen.

'Papa!' riep Sabrina toen ze naar hem toe rende. Ze had de paarden veilig vastgebonden; ze wist meer dan de meeste jongens van paarden, rijtuigen en mijnen. Toch was ze ook een echt meisje, alsof ze was geboren met honderden jaren van de tradities van de vrouwen in het Zuiden in haar genen, maar in tegenstelling tot haar moeder was haar vrouwelijkheid liefdevol en zorgzaam. 'Ik ben zo gauw mogelijk gekomen.' Ademloos stond ze voor hem en wierp haar lange krullen naar achteren, en hij schudde met gespeelde wanhoop zijn hoofd.

'Dat zie ik, Sabrina. Maar toen ik zei dat je na je lessen langs mocht komen, bedoelde ik niet dat je daar mijn mooiste rijtuig voor mocht gebruiken.' Haar gezicht betrok en ze keek achterom.

'Vind je het echt niet goed, papa? Ik heb heel voorzichtig gereden, hoor.'

'Daar ben ik van overtuigd en daar maak ik me ook geen zorgen om. Maar je trekt wel de aandacht op de bok van dat voertuig, meisje. Hannah zal ons er allebei van langs geven. Als je dit in San Francisco had gedaan, had men dat ongepast gevonden, schandalig gedrag, en had niemand meer met je om willen gaan,' voegde hij er plagend aan toe.

Ze haalde onverschillig haar schouders op. 'Dat zou dan heel dom van ze zijn. Ik kan beter mennen dan jij, papa.'

Hij trok een beledigd gezicht. 'Hoe durf je dat te zeggen, meisje! Ik ben nog geen ouwe knar, hoor.'

'Dat weet ik heus wel.' Ze bloosde. 'Ik bedoelde alleen maar...'

'Laat maar. Neem de volgende keer je vos, dat kan tenminste geen kwaad.'

'Maar je hebt gezegd dat ik niet meer over de heuvels mag racen en als een dame het rijtuig moet nemen!'

Hij boog zich voorover en fluisterde in haar oor: 'Maar dames ménnen niet zelf.' Ze begon te lachen; ze had ervan genoten. St. Helena bood niet veel vermaak voor haar. Ze kende geen andere kinderen van haar leeftijd en ze had geen broertjes of zusjes, neefjes of nichtjes. Ze bracht de meeste tijd bij haar vader door. Dus als ze zich verveelde, bedacht ze een grap of ging naar de mijnen. Af en toe mocht ze mee naar San Francisco. Dan logeerden ze in het Palace Hotel en kreeg zij een kamer naast de zijne. Toen ze klein was, had hij ook Hannah meegenomen, maar de arme vrouw had nu te veel last van haar reumatiek en verzweeg niet langer dat ze de grote stad haatte. Bovendien was Sabrina nu oud genoeg om alleen mee te gaan.

Ze waren vaak langs Thurston House gereden en één keer had hij het hek opengedaan en hadden ze een wandeling door het park gemaakt. Maar hij had haar nooit mee naar binnen genomen en ze wist waarom. De herinnering aan haar moeder was te pijnlijk voor hem. Ze was echter altijd nieuwsgierig geweest. Ze had Hannah gevraagd hoe het er vanbinnen uitzag, maar tot haar teleurstelling was zij ook nooit binnen geweest. Ze had Hannah ook vaak naar haar moeder gevraagd, maar altijd alleen vage antwoorden gekregen, waaruit ze had opgemaakt dat Hannah haar moeder niet had gemogen. En om de een of andere reden durfde ze er haar vader niet naar te vragen. De enkele keer dat Camilles naam werd genoemd kreeg hij zo'n gepijnigde blik in zijn ogen dat ze haar vragen liever voor zich hield. Dus hoewel haar vader heel veel van haar hield, waren er in haar leven ook geheimen: een moeder van wie ze niets wist, een huis dat ze nooit had mogen betreden...

'Ben je klaar met je werk, papa?' vroeg ze toen ze gearmd naar het rijtuig liepen. Na enig zeuren had hij erin toegestemd dat zij hem thuis mocht brengen, met zijn paard achter het rijtuig gebonden, ook al rilde hij bij de gedachte aan het commentaar van mensen die hen zouden zien.

'Ja, hoor. Je bent een ondeugende meid, weet je dat wel?' Hij deed zijn best om haar streng aan te kijken. 'Iedereen die ons ziet, zal denken dat ik gek ben om jou te laten mennen.'

'Maak je toch geen zorgen, papa!' Ze gaf hem een moederlijk klapje op zijn hand. 'Ik ben een uitstekende koetsier.'

'En een echte kwajongen.' Maar hij zei het vol liefde, en even later begon ze hem uit te horen over zijn werk. Hij wist dat ze daar een bedoeling mee had. 'Ik weet heus wel waarom je dit allemaal wilt weten, hoor. Ja, we gaan morgen naar San Francisco. Ben je nu tevreden?'

'O ja, papa!' Ze lachte stralend en reed zonder op te letten een bocht om, waarbij het rijtuig bijna omviel. Haar vader slaakte een kreet en wilde de teugels grijpen, maar ze stuurde behendig bij en glimlachte zedig, waarna hij in lachen uitbarstte.

'Ik schrik me nog een keer dood met jou.' Maar dat was iets wat ze niet wilde horen, zelfs niet als grapje. Haar gezicht betrok en hij had meteen spijt.

'Dat is niet grappig, papa. Jij bent de enige die ik heb, dat weet je toch wel?'

'Spring dan alsjeblieft een beetje voorzichtiger met me om, jongedame,' zei hij plagend.

'Je weet heel goed dat ik zelden een fout maak.' Foutloos ham ze de volgende bocht en keek hem voldaan aan. 'Dat was beter.'

'Sabrina Thurston, je bent een duvel.'

Ze maakte een beleefd buiginkje naar opzij. 'Net als mijn vader.' Maar zo nu en dan vroeg ze zich af of ze toch meer op haar moeder leek. Hoe moest ze zich haar moeder voorstellen? Waarom was ze toch zo jong gestorven? Ze had zoveel vragen... Thuis hing geen enkel portret van haar en er was nergens een foto, tekening of miniatuur. Haar vader had alleen maar gezegd dat ze toen Sabrina één jaar oud was aan griep was gestorven. Dat was alles wat ze wist. Hij had erg veel van haar gehouden, ze waren in 1886 op kerstavond in Atlanta, Georgia, getrouwd en anderhalf jaar later, in mei 1888, was Sabrina geboren. Een jaar later was Camille tot zijn grote verdriet overleden. Voordat hij met haar moeder trouwde, had hij Thurston House laten bouwen en vijftien jaar later was het nog steeds het grootste huis van San Francisco, maar het was een relikwie geworden, een tombe. Ooit zou ze er naar binnen mogen, maar nu nog niet en dan zonder haar vader. Soms wanneer ze door San Francisco reden brandde ze van nieuwsgierigheid, en nu had ze een plannetje bedacht dat ze bij hun volgende bezoek aan de stad wilde uitvoeren.

'Toch mag ik morgen met je mee naar San Francisco, nietwaar, papa?'

'Jazeker, duveltje. Maar ik moet de hele dag besprekingen voeren in de Nevada Bank, dus jij moet jezelf bezighouden. Ik had tegen Hannah willen zeggen dat je deze keer beter niet mee kon gaan' - ze wilde hem protesterend in de reden vallen, maar hij stak een hand op om haar dat te beletten - 'maar ik wist wat je dan zou zeggen, dus ik heb haar gezegd dat ik je voor mijn eigen gemoedsrust meeneem. Maar dan moet je volgende week extra tijd aan je lessen besteden, Sabrina, want ik wil niet dat je niet leert omdat je te veel tijd bij mij doorbrengt.' Even klonk hij streng, ook al maakte hij zich niet echt zorgen. Ze was een uitstekende leerlinge en in feite leerde ze in zijn gezelschap het meest. Soms nam hij haar zelfs mee naar een vergadering in de bank, maar een hele dag vergaderen was te veel voor haar. 'Neem maar wat boeken mee om huiswerk te maken in het hotel, dan gaan we 's avonds uit. Er is een nieuw toneelstuk dat je volgens mij erg leuk zult vinden, dus ik heb de secretaris van de bankdirecteur gevraagd kaartjes voor ons te bestellen.' Sabrina liet de teugels vallen, klapte snel in haar handen en greep de teugels weer vast. Ze reden de oprit van hun huis op en de paarden vertraagden hun pas.

'Dat klinkt geweldig, papa.' Ze wist al precies wat ze zou gaan doen wanneer hij aan het vergaderen was. 'En je mag niet klagen, want ik heb je veilig thuisgebracht.'

Hij nam een trekje van zijn sigaar en keek haar ernstig aan. 'Maar de volgende keer dat je mijn mooiste rijtuig wilt gebruiken, heb ik liever dat je het me eerst vraagt.' Ze sprong glimlachend op de grond en snoof de sigarenrook op.

'Ja, meneer.' Ze rende het huis in en begroette Hannah luidkeels met de mededeling dat ze de volgende dag naar de stad zouden gaan.

'Ja, ja, dat weet ik.' Hannah drukte haar handen tegen haar oren. 'Schreeuw toch niet zo, kind. Je vader hoeft vanuit zijn kantoor niet eens van die telegrammen te sturen, hij kan zijn berichten door jou uit het raam helemaal naar Philadelphia laten schreeuwen.'

'Dank je, Hannah.' Ze maakte plagend een revérence, gaf de oude vrouw een kus op haar verweerde wang en rende naar boven om voor het eten haar handen te wassen. Zonder dat iemand erop hoefde te letten, was ze altijd smetteloos schoon en keurig gekleed - dat had ze in elk geval van haar moeder. Hannah keek haar na en zei tegen Jeremiah: 'Over een paar jaar zul je je handen vol aan haar hebben, Jeremiah.'

Hij glimlachte en hing zijn jas op. 'Ze zegt dat ze altijd bij mij blijft en voor me komt werken.'

'Een damesachtig plan.'

'Dat zei ik ook.' Hij zuchtte en volgde Hannah naar de keuken. Hij praatte nog steeds graag met haar; ze kenden elkaar nu al ruim dertig jaar en eigenlijk waren ze boezemvrienden. En ze hield ontzettend veel van Sabrina. 'Eerlijk gezegd zou ze een prima baas zijn. Jammer dat ze geen jongen is.' Het laatste zei hij zelden.

'Misschien trouwt ze met een goeie kerel die je kunt opleiden, dan kun je alles aan je kleinkinderen nalaten.'

'Misschien wel.' Maar daar wilde hij nog niet aan denken, Sabrina was nog lang niet aan trouwen toe. Aan de andere kant werd hijzelf er niet jonger op en vorig jaar had hij last van zijn hart gehad. Sabrina was vreselijk geschrokken toen ze hem bewusteloos in zijn kleedkamer had gevonden, maar daarna had hij geen last meer gehad en ze probeerden het voorval te vergeten. Behalve de dokter, die hem herhaaldelijk op het hart drukte het wat kalmer aan te doen, waar Jeremiah alleen maar om glimlachte. Als hij het kalmer aan deed, wie zou er dan wat harder gaan werken?

'Je wordt een dagje ouder, Jeremiah, dus je moet toch echt eens nadenken over je toekomst en' - Hannah maakte een hoofdbeweging naar de trap - 'die van Sabrina. Dat huis in de stad is nog steeds van jou, nietwaar?'

Hij glimlachte droevig. 'Ja, en ik weet dat je me voor gek verklaart, dat heb je altijd al gedaan. Maar ik heb het met liefde laten bouwen en ik wil het met liefde aan Sabrina geven, dan kan zij het verkopen als ze dat wil. Ik wil niet dat ze me ooit kan verwijten dat ik het niet voor haar heb bewaard.'

'Wat moet zij nou met zo'n kast van een huis en nog wel in San Francisco?'

'Dat weet je niet. Ik woon liever hier, maar zij wil later misschien in de stad wonen. Op deze manier kan ze kiezen.' Hij zweeg en ze dachten allebei aan Camille. Ze had zijn liefde en geduld niet verdiend en hij had nooit meer iets van haar gehoord, hoewel hij nog steeds voor de wet haar man was. Van haar vader had hij gehoord dat ze eerst een poosje in Venetië had gewoond en toen naar Parijs was verhuisd. Ze was bij de man gebleven met wie ze ervandoor was gegaan; ze noemde zichzelf gravin en deed net of ze met hem getrouwd was. Ze hadden geen geld en toen Frankrijk een koude winter doormaakte, had Orville Beauchamp met zijn hand over zijn hart gestreken en was hij haar gaan opzoeken. Zijn vrouw was overleden en Hubert was getrouwd met een meisje uit Kentucky.

Jeremiah was vastbesloten te voorkomen dat Orville ooit Sabrina zou ontmoeten. Hij wilde niet dat ze in aanraking kwam met iemand die haar iets anders kon vertellen dan wat hij haar al die jaren voor waar had laten aannemen. Omdat Orville zich eenzaam voelde, was hij naar Parijs gegaan om zijn dochter te zien. Ze bleek onder armoedige omstandigheden in een huis net buiten Parijs te wonen en had een doodgeboren zoon ter wereld gebracht. Maar toen hij haar probeerde over te halen mee terug te gaan naar Amerika had ze geweigerd. 'Haar liefde voor die man maakt haar blind,' schreef hij. 'Ze is volkomen in de ban van die waardeloze kerel en weigert hem te verlaten.' Jeremiah had ook uit de brieven begrepen dat ze aan de drank was geraakt en zelfs absint niet schuwde, maar haar problemen hadden niets meer met hem te maken. Orville Beauchamp was een paar jaar later gestorven en Camille was weggebleven. Tot zijn opluchting hoorde Jeremiah daarna nooit meer iets over haar. Nu kon geen enkele buitenstaander Sabrina meer vertellen dat haar moeder niet aan griep overleden was.

Na Camille had hij nooit meer iemand ontmoet zoals zij. Hij had nooit meer zo veel van een vrouw gehouden en zich nooit meer zo dwaas gedragen. Nu hield hij alleen nog van Sabrina; zijn leven draaide om haar. Als hij behoefte had aan lichamelijke liefde, ging hij naar een bordeel in San Francisco, en in St. Helena woonde een onderwijzeres met wie hij af en toe ging dineren. Mary Ellen was lang geleden getrouwd en verhuisd naar Santa Rosa, en wanneer Amelia Goodheart bij haar dochter in San Francisco logeerde, waren ook Jeremiah en Sabrina dolblij met haar bezoek. Ze was nog steeds een geweldige vrouw en Sabrina was dol op haar.

Hoewel ze ver in de vijftig was, was ze de mooiste vrouw die Sabrina ooit had gezien. Ze kwam één keer per jaar naar de westkust en ze had er inmiddels zes kleinkinderen, die ze op een dag allemaal had meegebracht naar St. Helena om Jeremiah en Sabrina te ontmoeten. Sabrina hield erg veel van haar; ze was lief en hartelijk, en bovendien intelligent en elegant. Ze was altijd stijlvol gekleed en droeg prachtige juwelen.

'Ze is de mooiste vrouw ter wereld, nietwaar, papa?' had Sabrina een keer gezegd. Haar vader had geglimlacht; dat vond hij ook en het speet hem nog weleens dat hij destijds in de trein naar Atlanta niet sterker aangedrongen had dat ze met hem zou trouwen. Het zou een krankzinnige daad zijn geweest, maar uiteindelijk was gebleken dat zijn huwelijk met Camille minstens zo krankzinnig was geweest. Jaren na het vertrek van Camille had hij Amelia tijdens een reisje naar New York met Sabrina nogmaals gevraagd met hem te trouwen, maar ze had hem tactvol afgewezen.

'Dat kan ik toch niet doen, Jeremiah? Ik ben al veel te oud.' Ze was toen vijftig. 'Ik ben gewend aan mijn manier van leven, ik woon in New York en hier voel ik me thuis.' Voor haar zou hij Thurston House weer geopend hebben, zei hij tegen haar, maar ze bleef erbij dat ze niet wilde hertrouwen en uiteindelijk moest hij haar gelijk geven. Ze hadden ieder hun eigen leven en hun eigen huis, het was te laat om alles samen te brengen onder één dak en ze zou New York te erg missen. Die stad was inderdaad haar thuis. Maar ze ontmoetten elkaar bij haar jaarlijkse bezoek aan San Francisco en wanneer hij een of twee keer per jaar voor zaken naar New York ging. Zonder dat Sabrina het wist had hij de afgelopen keer zelfs bij haar gelogeerd.

'Op onze leeftijd zal niemand daar meer schande van spreken, Jeremiah. Hooguit smoezen ze achter onze rug vol verbazing over nog zo veel hartstocht.' Ze had gegiecheld als een meisje.

'En ik kan niet meer zwanger raken.' Het waren twee heerlijke weken geweest, de gelukkigste tijd die hij zich kon herinneren, en bij zijn vertrek had hij haar een prachtige saffieren broche gegeven en een nauwsluitende halsketting met een diamanten slot. Ze had geschaterd om de inscriptie op de achterkant: 'Voor Amelia, vol hartstocht. J.T.'

'Wat zullen mijn kinderen wel niet zeggen wanneer ze mijn juwelen onder elkaar verdelen, Jeremiah?'

'Dat je een heel hartstochtelijke vrouw was natuurlijk.'

'Daar is niets mis mee.' Ze had hem naar de trein gebracht en deze keer had zij op het perron gestaan en met een grote sabelbonten mof gezwaaid toen de trein langzaam wegreed. In haar mooi gesneden rode jas die was afgezet met sabelbont en met een bijpassende hoed op had hij haar nog steeds beeldschoon gevonden. Als hij haar nu in de trein had leren kennen, was hij weer net zo verliefd op haar geworden als die keer voordat hij Camille had ontmoet. 'Als ik nog energie over had...' had hij voor zijn vertrek gezegd, maar hij had elke nacht bewezen hoe energiek hij nog was. Hij was als een ander mens en in een uitstekend humeur thuisgekomen.

'Waar zit je met die glimlach aan te denken, Jeremiah?' Hij had in de keuken een kop koffie gedronken terwijl Hannah het avondeten klaarmaakte. 'Aan die vrouw in New York, wil ik wedden.'

'Dan win je het,' had hij vrolijk geantwoord. Hij dacht vaak aan Amelia en verheugde zich altijd als een jongen op hun ontmoetingen. Maar ze zou pas over een halfjaar weer naar San Francisco komen en hij zou pas over een maand of drie, vier, weer naar New York gaan, dus hij moest hoe dan ook geduld oefenen.

'Ze is een aantrekkelijke vrouw, dat moet ik toegeven.' Gek genoeg vond Hannah haar niet alleen sympathiek, ze was zelfs erg op haar gesteld geraakt. Amelia had haar voor zich gewonnen toen ze haar mouwen had opgerold en had geholpen het eten te koken voor Jeremiah, Sabrina en haar zes kleinkinderen. Of eigenlijk had ze bijna alles zelf gedaan en het was nog lekker geweest ook, moest Hannah toegeven. Haar dia manten hadden geschitterd terwijl ze druk bezig was en ze had een schort over haar chique jurk geknoopt, '... en ze vond het niet eens erg toen ze er jus overheen knoeide.' Bij Hannah kon Amelia geen kwaad meer doen.

'Dat niet alleen, Hannah. Ze is een heel bijzondere vrouw.'

'Je had met haar moeten trouwen, Jeremiah.' Vanaf haar plaats voor het fornuis wierp ze hem een verwijtende blik toe en hij haalde zijn schouders op.

'Misschien wel, maar daar is het nu te laat voor. We hebben ieder een eigen leven, kinderen... We hebben het zo naar onze zin.' Hannah knikte, want hij had gelijk. De tijd van dwaasheden was voorbij. Nu was Sabrina bijna aan de beurt en ze kon alleen maar hopen dat zij een verstandiger keus zou maken dan haar vader had gedaan.

'Dus je gaat morgen naar de stad?'

Hij knikte. 'Twee dagen maar.'

'Let er dan wel op dat Sabrina geen kattenkwaad uithaalt terwijl jij aan het werk bent.' Ze vond nog steeds dat Sabrina in St. Helena moest blijven.

'Dat heb ik haar al verboden, maar je weet hoe ze is.' Het zou hem niet verbazen als ze op een dag op de bok van een huurrijtuig in Market Street langs hem heen zou racen en in het voorbijgaan lachend met haar zweep naar hem zou zwaaien. Hij moest erom grinniken toen hij zijn handen ging wassen voor het avondeten.

19

De volgende morgen vroeg vertrokken Jeremiah en Sabrina naar San Francisco. Zoals gewoonlijk namen ze de trein naar Napa en vandaar de stoomboot naar de overkant. Sabrina was dol op de stoomboot; ze vond de reis naar de stad altijd een avontuur en ze was de hele weg in een vrolijk humeur. De reis duurde veel korter dan jaren geleden en tegen de avond bereikten ze hun bestemming. Toen ze iets later dan normaal in het Palace Hotel dineerden, keek Jeremiah naar zijn dochter. Ze zou een heel mooie vrouw worden. Op haar dertiende had ze al een volwassen lengte, maar ze zag er nog kinderlijk uit, behalve als ze haar fijne wenkbrauwen fronste en met hem over zaken praatte. Een buitenstaander die wel Jeremiah maar niet zijn gesprekspartner zag, zou denken dat hij met een zakenrelatie sprak. Sabrina maakte zich zorgen over een mijt die de druiven in een van zijn wijngaarden aantastte. Haar ernstige uitleg amuseerde hem - de wijngaarden kwamen voor hem op de tweede plaats. Maar ze wees hem terecht: 'De wijngaarden zijn net zo belangrijk als de mijnen, papa. Ooit zullen ze net zo veel opbrengen als de mijnen, dat zul je zien.' Dit had ze een maand geleden ook tegen Dan Richfield gezegd, en hij had haar uitgelachen. Enkele wijngaarden in de vallei begonnen inderdaad winstgevend te worden, maar anders dan de mijnen zouden ze nooit een fortuin opleveren, dat wist iedereen en dat zei Jeremiah nu ook. 'Maar dat hoeft niet altijd zo te blijven,' weerstreefde Sabrina. 'Kijk maar eens naar de mooie wijnen uit Frankrijk, en onze wijnstokken komen daar ook vandaan.'

'Pas maar op dat je geen dronkenlap wordt, jongedame. Je hebt wel erg veel belangstelling voor onze druiven,' plaagde hij. Maar ze moest er niet om lachen en keek hem zo streng aan als een dertienjarige maar kon kijken.

'Jij zou er ook meer belangstelling voor moeten hebben.'

'Ik zal de wijngaarden voortaan aan jou overlaten, goed?' Dat was in elk geval een minder ongepaste bezigheid voor een meisje dan de mijnen, ook al had ze aanleg voor zaken doen en was het jammer dat ze die er niet bij kon nemen.

Dat vond hij opnieuw toen ze de volgende morgen voordat hij wegging voor zijn bespreking met de directeur van de Nevada Bank in zijn hotelkamer zaten te ontbijten. Sabrina wilde precies weten wat ze zouden bespreken en ze leek dolgraag mee te willen, hoewel ze zich kalmer dan anders bij zijn weigering neerlegde.

'Wat ga jij vandaag doen, meiske?'

'Dat weet ik nog niet.' Ze liet haar blik naar het raam dwalen opdat hij haar ogen niet kon zien, want hij kende haar te goed en zou meteen wantrouwig worden. 'Ik heb een paar boeken bij me, dus misschien ga ik vanmiddag lezen.'

Hij keek haar nog even onderzoekend aan en wierp toen een blik op zijn horloge. 'Als ik tijd had om daarover na te denken, zou ik me waarschijnlijk zorgen maken, jongedame. Of je voelt je niet lekker, of je jokt tegen me. Maar je boft, want ik ben laat en moet weg.'

Ze lachte hem lief toe en gaf hem een kus op zijn wang.

'Tot vanavond dan, papa.'

'Lief zijn, hoor.' Hij gaf haar een paar klapjes op haar schouder en kneep er zachtjes in. 'Geen stoute dingen doen, Sabrina Thurston!'

'Papa!' Ze trok een verontwaardigd gezicht en liep mee naar de deur. 'Dat doe ik nooit!'

'Ha!' Hij liep de gang in en ze draaide zich grinnikend op één hiel om. Ze had de hele dag vrij en ze wist precies wat ze ging doen. Ze had zelf wat geld meegenomen en haar vader gaf haar altijd genoeg om van te lunchen en nog iets leuks te doen. Ze stak haar beursje in de zak van haar grijze rok, ruilde haar roze blouse om voor een oude katoenen matrozenblouse en haar schoenen voor een paar laarsjes die tegen een stootje konden. Een halfuur later zat ze in een rijtuig op weg naar Nob Hill. Ze had de koetsier het adres opgegeven en toen ze er waren, betaalde ze hem en stond even later ademloos en met bonzend hart voor het hek. Opgewonden bedacht ze dat ze maanden, nee, jaren, op dit moment had gewacht. Ze wist nog niet wat ze zou doen nadat ze over het hek was geklommen. Ze hoefde niet per se het huis in, ze wilde eigenlijk alleen maar een poosje doorbrengen bij het huis dat haar vader voor haar moeder had laten bouwen.

Het park om Thurston House was helemaal verwilderd en Sabrina stond er een ogenblik naar te staren, als om moed te verzamelen, voordat ze begon te klimmen op een plek waar een grote boom haar gedeeltelijk aan het oog onttrok. Ze hoopte dat geen voorbijganger of buur een politieagent zou waarschuwen. Ze was een geoefende hekken- en bomenklimster, dus even later sprong ze aan de andere kant op de grond. Haar hart bonsde nog heviger en blij omdat het haar gelukt was, bleef ze even staan. Ze stond op de heilige grond van Thurston House! Vlug liep ze verder het park in opdat mensen op straat haar niet zouden zien. De bomen en struiken waren zo groot geworden dat het wel een oerwoud leek. Alsof ze werd aangetrokken door een magneet volgde ze de oprijlaan naar het huis, en dacht aan haar moeder.

Wat moest haar vader veel van haar gehouden hebben toen hij dit huis voor haar liet bouwen en wat moest ze hier gelukkig zijn geweest! Wat zou haar moeder hebben gedacht toen ze het huis voor het eerst zag? Haar vader had het als een verrassing bedoeld en het was de geweldigste verrassing die je je maar kon voorstellen. Een beetje verdrietig keek Sabrina naar het aangeslagen koper van de deurklopper, de met hout dichtgetimmerde ramen en het onkruid dat tot aan haar middel tussen de stoeptreden groeide. Het huis stond al twaalf jaar leeg en leek in de rouw. Sabrina had graag haar neus tegen de ruiten gedrukt om naar binnen te kijken en de kamers te zien waarin haar ouders samen hadden gewoond. Ze had het gevoel dat ze een bezoekje bracht aan haar onbekende moeder om erachter te komen wat voor soort mens ze eigenlijk was geweest. Haar vader sprak zelden over Camille en Hannah helemaal niet, en plotseling was Sabrina hongerig naar elke kruimel van het leven van Camille Beauchamp Thurston.

Langzaam wandelde ze door de verwilderde tuin om het huis heen en bekeek alle dichtgespijkerde ramen. Ze kon nog zien waar de bloemperken hadden gelegen, en in een perk achter het huis stond een mooi Italiaans beeld van een vrouw met een kind op de arm. Er stond ook een marmeren bank en Sabrina ging erop zitten en vroeg zich af of haar ouders daar ook hadden gezeten, hand in hand, en of haar moeder er op zonnige dagen haar kind had gewiegd. Om de een of andere reden voelde ze zich op deze plek veel dichter bij haar moeder dan in Napa. Het huis in Napa hoorde bij haar vader; ze wist dat hij er al lang voordat hij met haar moeder was getrouwd alleen had gewoond. Dit huis was anders, dit was een paleisje speciaal voor haar moeder geweest. Giechelend slenterde ze verder, maar langzamerhand bekroop haar een gevoel van teleurstelling. Ze had verwacht veel meer te zien en nu kon ze zelfs nergens naar binnen gluren. Maar net toen ze terug wilde lopen naar het beeld van de vrouw met het kind, zag ze dat van een van de luiken een stuk afgebroken was. Ze baande zich een weg door de struiken en drukte haar neus tegen het glas. Erachter lag alleen een donkere gang, verder zag ze niets. Ze rukte aan het luik en plotseling kon ze beide luiken openslaan. Daarna trok ze uit alle macht aan het raam, en tot haar verbazing zat het niet goed vast en vloog met een zwaai wijd open. Even stond ze er verbijsterd naar te kijken, maar toen klom ze vlug over de vensterbank naar binnen en trok het raam achter zich dicht. De donkere gang maakte haar niet veel wijzer, maar ze kon nauwelijks geloven dat ze binnen stond, in Thurston House, het huis dat zo lang een mysterie voor haar was geweest.

Ze had geen idee in welk deel van het huis ze terecht was gekomen, maar even later besefte ze dat het een soort bijkeuken was. Het was er netjes opgeruimd en hoewel er al twaalf jaar niemand meer in het huis had gewoond, was het zo goed afgesloten dat er weinig stof lag. Even was ze bang geweest dat het een spookhuis zou zijn geworden, maar het maakte alleen maar een lege indruk.

Nu ze eenmaal binnen was, moest ze ook de rest zien. Ze liep een gang door, opende de deur aan het eind en slaakte een kreet van verbazing. Boven haar hoofd was een soort hemelpoort! Ze stond in de grote hal waarvan het dak bestond uit de glas-in-loodkoepel die Jeremiah speciaal voor Camille had laten ontwerpen. Door het ingewikkelde patroon vielen alle kleuren van de regenboog voor haar voeten, zag ze verrukt. Ze liep de trap op en vond de grote slaapkamer en haar kinderkamer, maar die was leeg. Alles was overgebracht naar Napa. In de grote slaapkamer ging ze op een stoel zitten en keek om zich heen, en plotseling werd ze overmand door het verdriet dat haar vader twaalf jaar geleden moest hebben gevoeld. De kamer was helemaal zoals haar moeder moest zijn geweest: vrouwelijk en verfijnd. De roze zijde was verbleekt, maar het vertrek zag er nog steeds uit als een bloemenpracht in de lente, en de muffe lucht rook nog vaag naar parfum. Toen Sabrina de kleedkamer van haar moeder inliep en de kastdeuren opende, werd de parfumgeur sterker. Haar vader had alles van haar moeder achtergelaten. Sabrina zag schoentjes van glacé, en rode satijnen avondschoentjes die ze naar de opera moest hebben gedragen, een bontcape en rijen jurken. Ze haalde wat jurken uit de kast, betastte de dure stoffen en snoof het parfum op dat ze begon te herkennen. Haar ogen schoten vol tranen omdat het leek alsof haar moeder haar, nu ze zo dicht bij haar was gekomen, toch nog op het nippertje was ontvlucht. Maar hiervoor was ze juist gekomen, besefte Sabrina, om iets van de vrouw te vinden die haar moeder was geweest, een stukje van de puzzel. Al heel lang had ze verlangd naar iets van haar moeder waaraan ze zich kon vastklampen. Vol ontzag en ontroering dwaalde ze door het huis waar haar ouders hadden gewoond, het huis waar zijzelf toen ze vier maanden oud was mee naartoe was genomen en dat ze al weer gauw, na de dood van haar moeder, voorgoed had verlaten.

Ze vond de werkkamer van haar vader en verbaasde zich erover dat hij deze eveneens intact had gelaten. Er hingen mooie etsen aan de muren en op het bureau stonden bijzondere voorwerpen. Beneden stonden de kasten vol met prachtig kristal, porselein en zilver. Haar vader had gewoon de sleutel omgedraaid en was naar Napa gegaan om nooit meer terug te keren. Hij had vaak gezegd dat het huis ooit van haar zou zijn, maar ze had zich voorgesteld dat er alleen nog wat oude meubels onder stoflakens zouden staan, niet dat het de indruk zou wekken dat de bewoners het haastig hadden verlaten en dat ze waren overleden voordat ze de tijd hadden gekregen om hun spullen op te halen. Op het nachtkastje van haar moeder lagen zelfs nog een paar boeken, en in een la vond ze een stapeltje kanten zakdoekjes. Sabrina voelde aandrang om alle luiken open te gooien en het zonlicht binnen te laten stromen, maar dat durfde ze niet. Ze was een indringster in de wereld van anderen, in het verdriet van anderen, en nu begreep ze waarom haar vader het huis niet meer wilde betreden. Het was een soort graftombe van zijn vrouw en hij was te lang weggebleven om zich er nog comfortabel te voelen. Camilles kleren in de kasten en de geur van haar parfum zouden het geluk van hen beiden en het verdriet van haar dood in volle omvang terugbrengen. Sabrina huilde om haar vader terwijl ze nog even boven bleef staan en daarna waardig de trap afliep. Ze voelde een grote tederheid voor haar vader en wist nu dat haar moeder een fragiele schoonheid moest zijn geweest. Net als in Napa waren er hier geen portretten van haar, maar wel kon Sabrina zich nu een beeld van haar vormen. En toen ze opnieuw onder de glazen koepel stond, wist ze dat haar moeder op diezelfde plek had gestaan en misschien op dezelfde manier omhoog had gekeken. Ze had dezelfde deurknoppen aangeraakt en uit dezelfde ramen gekeken. Deze gedachte vulde haar met ontzag, alsof ze in de tijd terug was gereisd en handen uit het verleden de hare hadden aangeraakt. Het huis werd bewoond door goedaardige, maar dwingende geesten en Sabrina was opgelucht toen ze door het raam aan de achterkant weer naar buiten was geklommen en de luiken weer dicht had geduwd. Ze was ergens geweest waar ze niet thuishoorde, maar ze was blij dat ze het had gedaan.

In gedachten verzonken wandelde ze door het verwaarloosde park terug naar het hek. Af en toe draaide ze zich om voor nog een blik op het schitterende huis. Ze had het graag willen zien toen het nog bewoond was, toen het park werd onderhouden en het rijtuig van haar moeder af en aan reed. Ze vond het een fijne gedachte dat zijzelf er toen ook had gewoond, dat ze een onderdeel van hun leven en van de schoonheid van het huis was geweest. Als het op een dag van haar zou zijn, zou het een ander huis zijn. Er zou geen spoor van de mooie jonge vrouw uit Atlanta meer over zijn en ook niet van de man die van haar had gehouden. Alles veranderde, dacht ze een beetje bedroefd toen ze weer over het hek klom en netjes op haar voeten landde. Ze zag dat ze er inmiddels heel slordig uitzag: er zat een scheur in haar rok, er zaten vlekken in haar blouse, haar haren waren losgeraakt, ze had vuile handen en een grote schram op haar arm - van het hek of het kapotte luik. Maar ze had geen spijt van haar daad toen ze snel terugliep naar het Palace Hotel. Het was niet ver en ze had behoefte aan frisse lucht om de muffe geur van het huis te vergeten. Ze had het gevoel dat ze eigenlijk te veel had gezien en toch was ze er blij om. In het hotel ging ze vlug naar haar kamer om een bad te nemen voordat haar vader terugkwam van zijn besprekingen.

Die avond rammelde ze van de honger, want ze had niet geluncht. Jeremiah nam haar mee naar Delmonico's, waar ze allebei een biefstuk bestelden. Hoewel ze gretig at, viel het hem op dat ze ongewoon stil was.

'Is er iets?'

'Nee.' Ze glimlachte vaag. Als ze hem recht zou aankijken, zou ze in tranen uitbarsten. Ze was nog steeds verdrietig om het lege huis en het feit dat hij de spullen van haar moeder daar zo zorgvuldig had achtergelaten. Wat moest hij veel van haar gehouden hebben! Voor haar geestesoog zag ze een gebroken man die met zijn baby naar Napa vluchtte en bijna waanzinnig was van verdriet om het verlies van zijn geliefde jonge vrouw.

'Wel waar, Sabrina.' Hij kende haar te goed, maar ze schudde haar hoofd en probeerde de weemoedige gedachten uit haar hoofd te zetten. Dat lukte haar echter niet en voordat ze naar bed ging, klopte ze op de deur van zijn kamer en liep na zijn antwoord naar binnen. 'Welterusten, liefje.' Hij gaf haar een kus op haar wang, maar zag toen dat ze nog steeds verdrietig keek. Hij had zich de hele avond al zorgen om haar gemaakt en vroeg of ze even wilde gaan zitten. Dat deed ze, want ze wilde iets opbiechten. Ze had nog nooit tegen hem gelogen en ze vond het vreselijk iets voor hem verborgen te houden. 'Vertel me dan nu eens wat er mis is, Sabrina.'

'Ik moet je iets vertellen, papa.' Opeens leek ze een meisje van vijf in haar nachtjapon en peignoir, met roze voeten onder het kant uit. 'Ik heb vandaag iets gedaan.' Ze zei niet 'iets verkeerds', want dat vond ze eigenlijk niet, ook al vermoedde ze dat haar vader er boos om zou worden. Als ze haar mond hield, zou hij er waarschijnlijk nooit achter komen, maar ze hadden elkaar altijd vertrouwd en ze mocht zijn vertrouwen niet beschamen.

'Wat dan, liefje?' vroeg hij vriendelijk. Hij zag dat het haar behoorlijk van streek had gemaakt, dus hij wilde het graag weten.

'Ik ben...' Ze slikte en had bijna spijt dat ze gekomen was. 'Ik ben naar Thurston House geweest,' fluisterde ze nauwelijks hoorbaar.

Hij dacht dat ze bedoelde dat ze voor het hek had gestaan om ernaar te kijken en streelde haar zachte haren, die netjes in vlechten over haar schouders lagen. 'Dat is geen zonde, meiske. Het was vroeger een heel mooi huis.' Hij ging naast haar zitten en zag het voor zich. 'Een schitterend huis.'

'Dat is het nog steeds.'

Hij glimlachte weemoedig. 'Maar vreselijk verwaarloosd. Voordat ik het jou en je aanstaande man cadeau geef, zal ik het helemaal laten opknappen.'

'Dat is absoluut niet nodig.' Ze zei het zo vastberaden dat hij haar oplettend aankeek.

'Ik denk dat het binnen een stoffige boel is, liefje, en dat de gordijnen en de meubels aardig zijn verbleekt. Er is al twaalf jaar niemand meer binnen geweest.' Ze keek hem aan en schudde haar hoofd. 'Ben jij dan binnen geweest?' vroeg hij verbaasd. 'Stond het hek open?' Dan moest hij er gauw iets aan laten doen, want hij wilde niet dat iedereen maar zo de tuin in kon lopen of, nog erger, kon inbreken. Het huis stond nog vol kostbare voorwerpen. Zo nu en dan ging de politie er kijken en tot nu toe was er gelukkig niets gebeurd.

Sabrina haalde diep adem. 'Ik ben over het hek geklommen, papa.' Dus daarom had ze zo somber gekeken; gelukkig had ze last van haar geweten en had ze het hem verteld.

'Zoiets doet een dame niet, Sabrina,' zei hij ernstig.

'Dar weet ik, papa.' Vervolgens vertelde ze hem de rest. 'Een van de luiken was afgebroken...' Ze werd bleek en ging met een angstig stemmetje verder: '... en toen ben ik naar binnen geklommen en heb overal rondgekeken en...' De tranen sprongen in haar ogen en gleden over haar wangen. 'O, papa, het is zo'n prachtig huis en je moet zo veel van haar gehouden hebben...' Ze begon te snikken en verborg haar gezicht in haar handen terwijl hij een arm om haar heen sloeg.

Haar daad verbijsterde hem. 'Maar waarom ben je ernaartoe gegaan, Sabrina?' vroeg hij zacht. Hij begreep niet hoe ze op het idee was gekomen. Ze kon geen herinneringen hebben aan de tijd dat ze er zelf had gewoond, dus het was geen terugkeer naar een vertrouwde omgeving. En het was beslist geen kattenkwaad geweest. Ze moest het hem vertellen. 'Leg het me eens uit, Sabrina. Ik vind het dapper van je dat je het me vertelt en ik ben er blij om.' Hij gaf haar een kus op haar wang en pakte haar hand vast. Het verbaasde hem ook dat hij geen boosheid voelde, alleen bezorgdheid.

'Ik weet het niet, papa. Ik heb het huis altijd al willen zien, om te zien waar jullie hebben gewoond, hoe ze was... Ik dacht dat er misschien een portret...' Ze zweeg omdat ze hem geen verdriet wilde doen, maar hij begreep het en maakte de zin voor haar af.

'... van je moeder zou hangen.' Het deed hem pijn dat Sabrina haar moeder blijkbaar zo miste, terwijl Camille het niet waard was. Maar dat kon hij haar niet vertellen. 'Arm klein meiske toch...' Hij wiegde haar in zijn armen en liet haar uithuilen. 'Je had niet naar binnen moeten gaan.'

'Maar papa, het is een prachtig huis en die koepel!' Ze keek hem vol ontzag aan en hij glimlachte. Hij was de koepel vergeten, maar ze had gelijk. Gek genoeg was hij eigenlijk blij dat ze het huis nu had gezien.

'Het was vroeger een indrukwekkend huis, Sabrina.'

'Ik wou dat we er nog woonden,' zei ze en hij schrok.

'Vind je het in St. Helena dan niet fijn, liefje?' Hij keek naar haar gezicht en vroeg zich af of ze net als haar moeder een hekel zou krijgen aan Napa, terwijl ze er toch haar hele leven had gewoond.

'Natuurlijk! Maar Thurston House is zo prachtig! Je leidt er waarschijnlijk een heel elegant leven.' Daar moest hij om lachen en ze glimlachte door haar tranen heen.

'Later mag je er wonen, dat heb ik toch al gezegd?'

Maar nu wist ze hoe het huis eruitzag, en er was nog iets wat haar niet beviel. 'Je weet toch dat ik niet wil trouwen, papa.'

Hij kreeg een idee. 'Misschien moeten we er dan om een andere reden naartoe.'

'Meen je dat, papa? Wanneer dan?' Haar grote, verbaasde ogen glansden in het licht van het haardvuur.

'We zouden er wanneer je achttien wordt een bal kunnen geven. Ik heb je grootgebracht op het platteland en daar kun je nog best een paar jaar blijven, bovendien kom je dan niet in de verleiding om nog meer kattenkwaad uit te halen.' Hij stak vermanend een vinger op. 'Maar wanneer je achttien bent, moet je naar San Francisco om de juiste mensen te ontmoeten.'

'Waarom?' vroeg ze verbaasd.

'Omdat je dan misschien besluit je horizon te verbreden.' Hij vermeed het woord 'huwelijk', tenslotte was ze daar nog veel te jong voor, maar over een paar jaar een bal geven in San Francisco was niet eens zo'n slecht idee. Het was niet eerder bij hem opgekomen. Sabrina zou dan net zo oud zou zijn als Camille toen hij haar ontmoette en deze keer zou hij de trotse vader zijn. Hij dwong zich weer alleen aan zijn dochter te denken. 'Ja, ik denk dat dat een goed idee is. Dan gaan we naar San Francisco en openen speciaal voor jou het huis. Wat vind je daarvan?' Ze was sprakeloos. Een bal speciaal voor haar? Het huis openen speciaal voor haar? 'En dan geven we in onze eigen balzaal een bal.' Ze had die morgen ook de balzaal gezien en had zich met samengeknepen ogen geprobeerd voor te stellen hoe haar ouders daar samen gedanst hadden - haar vader veertien jaar jonger dan nu met een fragiele schoonheid uit het Zuiden in zijn armen.

'Wat voor soort vrouw was ze, papa?' Ze dacht al niet meer aan het bal, alleen aan haar moeder. Hij zuchtte. Hij had liever gehad dat ze die morgen niet naar het huis was gegaan, en hij vroeg zich af wat ze aangetroffen had en hoe zorgvuldig ze had gezocht naar een sleutel tot het verleden.

'Ze was heel mooi, Sabrina.' Hij besloot een klein beetje van de waarheid te vertellen. 'En heel verwend. Dat waren meisjes uit het Zuiden meestal. Haar vader gaf haar wat haar hartje begeerde.'

'Heeft hij het huis ooit gezien?'

Jeremiah schudde zijn hoofd. 'Nee, haar ouders zijn hier nooit geweest. Na ons huwelijk werd haar moeder ziek en vlak nadat je moeder was eh... gestorven is zij ook overleden.'

'Ze zouden het prachtig hebben gevonden.' Sabrina keek hem vol kinderlijke aanbidding aan. 'Dat vond zij natuurlijk ook.'

'Ik denk het wel.' Hij dacht aan de eindeloze feesten. 'Ze vond het heerlijk om mensen uit te nodigen.' Hij dacht ook aan het bal dat hij verboden had en aan de feestjes waarop ze zich daarna met du Pré zou hebben vertoond wanneer hij in Napa was. 'Ze was dol op uitgaan.'

'Dat moet wel, want ze had heel mooie kleren.'

Hij fronste zijn wenkbrauwen. 'Hoe weet je dat, Sabrina?'

Ze keek schuldbewust. 'Ik heb ze gezien, papa. Ze hangen er allemaal nog.' Niet allemaal, maar dat kon ze niet weten en dat zei hij ook niet.

Hij zuchtte opnieuw. 'Ik had er natuurlijk iets mee moeten doen nadat ze... na haar dood.' Het viel Sabrina op dat hij altijd moeite had met die woorden, alsof ze hem nog steeds pijn deden. Hij keek haar aan. 'Je had niet moeten gaan, Sabrina.'

'Het spijt me, papa, maar ik was al zo lang nieuwsgierig.'

'Waarom eigenlijk? We hebben in St. Helena toch een heerlijk leven?'

'Dat is ook zo.' Ze liet haar hoofd hangen, maar opnieuw zag ze het mooie huis voor zich. Ze keek haar vader weer aan en vroeg met een hoopvolle blik in haar ogen: 'Zul je daar echt een keer een bal voor me geven? En logeren we daar dan?'

'Dat heb ik je toch al beloofd?' Glimlachend trok hij aan een lange vlecht. 'Als jij je daar alvast op wilt verheugen, prinsesje, geef ik je mijn woord. Een bal voor je achttiende verjaardag.'

'Dat zou ik enig vinden.' Ze keek hem stralend aan.

'Belofte maakt schuld.' Maar ze wisten allebei dat hij altijd deed wat hij beloofde.

De volgende dag zei hij niets meer over haar tocht naar het huis, maar hij vroeg zijn vriend van de Nevada Bank er een paar werklieden naartoe te sturen om gebroken luiken te repareren en te controleren of alles verder goed afgesloten was. Op de terugweg naar Napa liet hij Sabrina iets beloven.

'Ik wil niet dat je nog eens naar het huis gaat, meiske. Is dat duidelijk?'

'Ja, papa.' Ze was nog steeds verbaasd dat hij niet boos was geworden. 'Maar kunnen we niet een keer samen gaan?'

Hij schudde zijn hoofd. 'Ik heb geen enkele reden om ernaartoe te gaan, Sabrina.' Glimlachend voegde hij eraan toe: 'Tot het bal op je achttiende verjaardag. Dat heb ik je beloofd en je weet dat ik me aan mijn belofte zal houden. Dus dan gaan we dat voorjaar naar San Francisco en als je wilt, kunnen we er een poosje blijven. Maar intussen klim je niet meer over hekken en door ramen om in kleerkasten van andere mensen te snuffelen.' Ze werd donkerrood. Dat ze zo had verlangd naar een verre glimp van Camille dat ze haar kleren te voorschijn had gehaald vond hij nog het ergst, en hij vroeg zich af of dat de belangrijkste reden voor haar uitstapje was geweest. Zijn stem was scherp van teleurstelling toen hij eraan toevoegde: 'Je had kunnen vallen en je bezeren, en dan had niemand je kunnen vinden. Het was heel dom van je.' Met een boos gezicht staarde hij uit het treinraampje en Sabrina zei geen woord meer tot ze in St. Helena waren.

20

'Pas goed op het huis tot we terugkomen, Hannah.' De oude vrouw gromde iets en kwam moeizaam mee de treden van de veranda af. Het rijtuig was zo volgeladen dat het leek alsof ze al hun bezittingen meenamen, maar in de koffers zaten vooral nieuwe jurken van Sabrina. Jeremiah keek op zijn oude huishoudster neer. Hij had haar mee willen nemen, maar ze had geweigerd. Ze was drieëntachtig, dus ze had het volste recht om zelf te beslissen wat ze wilde en ze vond het een dwaze onderneming: '... en het is maar voor twee maanden.'

Jeremiah had het Sabrina jaren geleden beloofd en hij was er niet eens zeker van geweest of ze hem er wel aan zou houden. Maar tot zijn verbazing had ze, toen hij er enkele maanden geleden over begonnen was, gezegd dat ze het een leuk idee vond. Het bal voor haar achttiende verjaardag in Thurston House. 'Misschien heeft ze toch iets van haar moeder,' had hij met een knipoog tegen Amelia gezegd toen deze weer in Californië was. Maar Amelia vond het ook een goed idee en ze vond het jammer dat ze er niet speciaal voor terug kon komen. Maar ze was dit jaar al tweemaal naar San Francisco gereisd, de eerste keer voor het huwelijk van haar oudste kleindochter met een Flood, de tweede keer om haar dochter te steunen na het overlijden van haar schoonzoon. Bovendien was ze in de rouw en zou het niet gepast zijn als ze dan naar een bal ging. Maar ze had Jeremiah allerlei raad gegeven voor het feest.

Toen Jeremiah voor het eerst weer voet zou zetten in Thurston House, was Amelia met hem meegegaan. In de hal stond ze naast hem en voelde dat hij rilde. Ze legde haar hand op zijn arm en zei vol medeleven: 'Je hoeft dit niet te doen, Jeremiah. Tegen die tijd is het Fairmont Hotel klaar, dus je kunt het bal ook daar geven.' Ze had zich vaak afgevraagd waarom hij het huis niet verkocht, omdat er zoveel pijnlijke herinneringen aan kleefden, maar hij was vastbesloten het aan Sabrina te geven. 'Nee, ik wil het feest hier geven.' Ze zag dat hij zijn kaken op elkaar klemde. Met een groepje pas aangenomen bedienden maakten ze een rondgang door het huis. Ook al moest er ontzettend veel werk worden verricht - schoonmaken, repareren, opnieuw behangen, schilderen - de schade viel erg mee. Toen ze in de grote slaapkamer stonden, had Amelia vreselijk met Jeremiah te doen. Ze drong erop aan dat hij in een andere kamer zou slapen en dat vond hij een goed idee. In de kleedkamer van Camille wilde ze voorstellen dat hij alles zou weggooien, maar hij gaf de bedienden opdracht alles in dozen te pakken en deze in de kelder te zetten.

'Waarom wil je al die spullen nog langer bewaren? Camille wilde ze niet eens zelf hebben,' vroeg Amelia verbaasd toen ze weer naar beneden gingen. Het opknappen van het huis voor Sabrina's bal was een erg leuk project, vond ze.

'Misschien wil Sabrina ze ooit hebben.' Hij vertelde haar van de dag vijf jaar geleden waarop Sabrina over het hek en door een raam was geklommen om het huis te zien. 'Toen is me duidelijk geworden dat ze iets mist doordat ze Camille nooit heeft gekend en ik nauwelijks iets over haar heb verteld. Ik geloof dat ze denkt dat ze niet meer over haar mag praten omdat ik nog steeds om haar rouw.' Hij zuchtte en glimlachte tegen Amelia. Ze kenden elkaar nu twintig jaar en hij vond het nog steeds even fijn om bij haar te zijn. Ze was altijd opgewekt, lief en prettig gezelschap. Op haar zestigste was ze nog steeds een mooie vrouw en dat vertelde hij haar elke keer dat hij haar zag. 'Wat ben je toch een jokkebrok, Jeremiah! Maar daar ben ik erg blij om.' Ze lachte en hij gaf haar een kus.

Ze had Sabrina alvast een prachtige parelketting gegeven en gezegd dat het haar speet dat ze niet van de partij kon zijn.

'We zullen u ook missen, tante Amelia.' Sabrina had haar bedankt met een kus en beloofd de ketting op het bal te dragen. Amelia had haar geholpen een mooie baljurk van witte satijn met trosjes parels erop geborduurd uit te kiezen, een opvallende en heel aparte jurk. En ze hadden samen drie andere jurken ontworpen en besteld, om te dragen als ze met haar vader naar andere feestjes zou gaan. Er was er één bij die Sabrina vooral erg graag wilde dragen, de chicste jurk die ze ooit had bezeten. Ze hadden er een lange discussie over gevoerd. De stof waarvan hij was gemaakt heette goud lamé en stond prachtig bij haar roomblanke huid en zwarte haar. Ten slotte hadden ze samen besloten dat ze deze kon dragen als ze er een heel eenvoudig moirédel voor uitkozen, met een niet te lage hals. Toen de jurk in St. Helena afgeleverd werd, had Sabrina een kreet van bewondering geslaakt. Haar vader mocht hem pas zien wanneer ze hem aanhad; ze had al besloten dat ze hem zou aantrekken als ze met hem naar de opera ging. De New York Metropolitan Opera Company zou naar San Francisco komen en ze zouden Carmen gaan zien met Fremstadt en Caruso. Sabrina verheugde zich erg op zowel de opera als het dragen van de jurk.

Toen het rijtuig het park van Thurston House inreed, zat de jurk veilig in een van de koffers. Even dacht Sabrina terug aan de vorige keer dat ze hier was geweest, toen ze over het hek was geklommen. En nu arriveerde ze in stijl in het nieuwe rijtuig van haar vader. Het laatste halfuur hadden ze gepraat over de ziekte die de druivenoogst in de Napa Vallei al jarenlang bedierf, maar opeens had ze alleen nog maar aandacht voor het mooie huis waar ze een poosje zouden wonen. Toen ze onder de indrukwekkende koepel in de hal stond, dacht ze weer aan de eerste keer dat ze er had gestaan. Nu hoefde ze niet stiekem meer te doen; het huis was smetteloos schoon, overal stonden bloemen, het zilver en het koper waren gepoetst. Ze draaide zich om naar haar vader en hij voelde een steek in zijn hart, zo deed ze hem op dat moment aan haar moeder denken. Hij herinnerde zich de eerste keer dat hij Camille dit huis had laten zien en haar blijdschap toen ze hoorde dat het van hen was. Hij had opdracht gegeven dat Sabrina de grote slaapkamer zou krijgen. Hijzelf wilde er niet meer slapen en met nieuwe gordijnen en meubelbekleding van zijde in allerlei tinten roze was het een perfecte kamer voor haar geworden. Ze had dezelfde leeftijd als haar moeder toen ze in Thurston House kwam wonen, maar ze was geen getrouwde vrouw en ze leek absoluut niet op Camille Beauchamp.

'Alles ziet er prachtig uit, papa!' Sabrina wist niet wat ze het eerst moest bekijken. Hij had samen met Amelia een heel nieuwe stoffering uitgezocht en de balzaal was opnieuw geschilderd. Het bal was pas over drie weken en Sabrina verheugde zich er geweldig op, maar voor die tijd wilden ze nog van alles doen. Over twee dagen zouden ze naar de opera gaan en de week daarna waren ze uitgenodigd voor een diner met de Crockers, de Floods en de Tobins. Jeremiah had contact opgenomen met vrienden die hij jarenlang verwaarloosd had om Sabrina aan zo veel mogelijk bekenden te kunnen voorstellen. Hij wilde dat ze in San Francisco twee heerlijke maanden zou hebben voordat ze de zomer weer in St. Helena zou doorbrengen. In oktober zouden ze dan terugkeren naar de stad en daar tot Kerstmis blijven. Het leek op het leven dat Jeremiah met Camille had geleid, maar anders dan Camille was Sabrina dankbaar voor elke dag in de stad en weer net zo blij als ze terug was in St. Helena. Ze had veel belangstelling voor de mijnen en vond het vreselijk dat de wijngaarden door een ramp waren getroffen. Ze vond het vreemd dat de dodelijke mijt het vooral had voorzien op de Europese druivensoorten, en volgens haar zouden hun lokale soorten het overleven en resistent worden tegen de plaag die de wijngaarden bijna lam hadden gelegd. Haar vader gaf sportief toe dat zij inmiddels veel meer van druiventeelt wist dan hijzelf en zei vaak plagend dat zij hem na zijn dood zonder problemen zou kunnen vervangen.

'Ik wil niet dat je dat zegt, papa,' zei ze dan verwijtend, omdat ze niet wilde horen dat hij er ooit niet meer zou zijn. Op zijn drieënzestigste was zijn gezondheid nog redelijk, ook al had hij af en toe last van zijn hart. Hannah en zij zorgden zo goed mogelijk voor hem en de dokter zei dat hij het nog minstens twintig jaar zou kunnen volhouden. 'En die heb je ook wel nodig als je wilt meemaken dat ik trouw en een dozijn kinderen krijg!' had Sabrina gezegd. Desondanks deed ze haar best om door altijd aandachtig naar hem te luisteren en haar ogen goed de kost te geven zo veel mogelijk te leren.

Maar Jeremiah wilde dat ze tijdens haar eerste 'seizoen' in San Francisco alleen aan pretjes dacht, niet aan zijn werk. Het was een bijzondere gebeurtenis en alles moest perfect verlopen.

In haar kamer stonden grote vazen met roze rozen en de volgende dag voelde ze zich er al helemaal thuis. Toen ze in bed lag, kwam het bij haar op dat haar moeder ook in dat bed had gelegen en naar hetzelfde plafond had gekeken, dat ze uit hetzelfde raam had gekeken en in dezelfde badkuip had gezeten. Ze glimlachte om het gevoel van verwantschap met de moeder die ze niet had gekend. De afgelopen maanden was ze een paar keer met haar vader in het huis geweest om te bespreken wat er veranderd en aangepast moest worden. In de twintig jaar sinds de bouw hadden er heel wat ontwikkelingen plaatsgevonden en hoewel het nog steeds een van de grootste huizen van de stad was, was het niet meer het modernste. Maar nu was het comfortabel genoeg, dacht Sabrina, toen ze zich verkleedde om met haar vader naar de opera te gaan.

De goudkleurige jurk lag op het bed en ze had er bijpassende schoenen bij laten maken. Ze was van plan de parelketting te dragen die Amelia haar had gegeven en de oorbellen met parels en diamanten die ze met Kerstmis van haar vader had gekregen. Ze nam een bad, kapte zich zorgvuldig en maakte zich bescheiden op met rouge, poeder en lipstick, wat haar natuurlijke schoonheid benadrukte. Geholpen door een kamermeisje trok ze de jurk voorzichtig aan. Even had ze het gevoel dat haar moeder toekeek en ze hoopte dat het een goedkeurende blik was. Haar moeder moest beeldschoon zijn geweest en ze vroeg zich af wat ze nu van haar dochter zou vinden, maar dat zou ze nooit weten. Wat haar vader van haar vond, zag ze al toen ze langzaam de brede trap onder de glazen koepel afdaalde. Zijn ogen glinsterden van ontroering en bewondering.

'Hoe kom je aan die jurk, kleintje?' Ze glimlachte om zijn koosnaampje, want dat was ze nu toch echt wel ontgroeid. Ze was lang voor een vrouw, maar niet te lang, ze had een sierlijke hals en lange slanke armen en de elegante jurk flatteerde haar. 'Kind toch, je ziet eruit als een godin!'

De liefde die in zijn woorden doorklonk maakte haar warm vanbinnen en ze glimlachte stralend. 'Ik ben blij dat je de jurk mooi vindt. Amelia heeft geholpen de stof uit te zoeken. Ik heb hem speciaal voor vanavond laten maken, papa.'

Toen ze samen bij het operagebouw in Mission Street aankwamen, had ze er geen spijt van. Hoewel metaalachtige stoffen en gekleurde lovertjes in de mode waren en haar jurk vrij eenvoudig was, hoefde ze zich niet te schamen. De vrouwen van San Francisco hadden zich extra mooi uitgedost en droegen hun opvallendste juwelen en accessoires. Het operaseizoen was de avond daarvoor begonnen, maar de opvoering van Carmen met Caruso was de belangrijkste sociale gebeurtenis van het seizoen. Daarna werden er bals gegeven in het Palace Hotel, het St. Francis en Delmonico's. De Thurstons zouden met vrienden naar het St. Francis gaan, maar Sabrina genoot al met volle teugen bij het zien van zoveel elegante vrouwen voordat de voorstelling begon, en in de pauze. Dit was iets heel anders dan hun rustige leventje in St. Helena! Plotseling drong het tot haar door dat ze een heel opwindende tijd tegemoet ging en was ze blij dat ze naar San Francisco waren gekomen.

Toen ze een paar uur later het operagebouw verlieten, kneep ze zacht in de arm van haar vader. Hij keek enigszins bezorgd op haar neer, maar ze zag eruit als een stralende sprookjesprinses en zei: 'Dankjewel, papa.'

'Waarvoor?' vroeg hij toen ze bij hun rijtuig stonden.

'Voor alles. Ik weet dat je ertegen opzag het huis te openen en weer uit te gaan in San Francisco, maar je hebt het voor mij gedaan en ik geniet elke seconde.'

'Dan ben ik blij dat we het hebben gedaan.' En dat meende hij. Tot zijn verbazing vond hij het ook leuk weer eens uit te gaan; hij was vergeten dat een uitje op z'n tijd een prettige ontspanning was. En hij genoot ervan zijn dochter in de wereld van de volwassenen te introduceren - zijn intelligente, elegante, lieve en charmante dochter. Wat hij van haar vond, was niet in woorden te vatten, dacht hij gelukkig en trots. In het rijtuig op weg naar het St. Francis Hotel keek ze geboeid uit het raampje.

Het bal was een luisterrijke gebeurtenis. Alle belangrijke mensen waren er en zelfs Caruso kwam even langs. De hele stad leek feest te vieren terwijl de mensen van het ene naar het andere bal gingen en daarna vaak nog ergens naar een feestje. Het begin van het operaseizoen was een belangrijke sociale gebeurtenis en Sabrina was blij dat haar bal pas over drie weken zou zijn, dan konden de mensen eerst weer een beetje op adem komen. En met de avond van Carmen kon ze toch niet concurreren.

Ze kwamen om drie uur 's nachts thuis en toen Sabrina met haar vader de brede trap in Thurston House opliep, kon ze een geeuw nauwelijks onderdrukken. 'Het was een geweldige avond, papa.' Dat vond hij ook, en Sabrina voegde er giechelend aan toe: 'Het is maar goed dat Hannah ons niet zo laat thuis hoort komen.' Ze lachten om het idee van haar misprijzende gezicht en bestraffende woorden. Ze zou het decadent en onbehoorlijk hebben gevonden. 'En ze zou hebben gezegd dat ik precies op mijn moeder leek,' vervolgde Sabrina. 'Dat zegt ze altijd wanneer ik iets doe wat haar niet bevalt. Die twee moeten een vreselijke hekel aan elkaar hebben gehad.' Sabrina grinnikte en Jeremiah glimlachte. Nu was het grappig, maar destijds niet. Camille had weinig grappigs gedaan.

'Dat hadden ze ook. Toen je moeder de eerste keer in Napa was, hadden ze soms bijna slaande ruzie.' Voor het eerst sinds lange tijd dacht hij weer aan de ring die Hannah had gevonden. Goddank, dacht hij, anders was Sabrina nooit geboren. Maar ook dit verhaal zou hij nooit aan zijn dochter vertellen en Hannah ook niet, dacht hij dankbaar. Hannah was een geweldige vrouw en al heel lang een heel speciale vriendin.

Vader en dochter gaven elkaar een nachtzoen voor de deur van de slaapkamer die nu van Sabrina was. In de slaapkamer liep Sabrina naar het raam dat uitkeek op het park, dat er nu heel wat fraaier uitzag dan vijf jaar geleden, toen ze over het hek was geklommen. Wat een oerwoud was het toen, dacht ze. Haar gedachten dwaalden naar haar moeder, die 's avonds na een feest vast ook dikwijls voor dit raam had gestaan. Het huis was weer tot leven gekomen en na bijna twintig jaar was dat hoog tijd, en het was goed dat zij dit meemaakte. Ze herinnerde zich nog hoe verlaten en verdrietig het huis vijf jaar geleden in het verwilderde park had gestaan, toen ze er stiekem omheen was gelopen. Ze glimlachte tegen zichzelf in de spiegel toen ze de ketting van Amelia afdeed en de gouden jurk uittrok, die ze met zoveel plezier had gedragen. Ze wierp een blik op het geëmailleerde klokje op het nachtkastje en zag dat het intussen al vier uur in de ochtend was. Wat spannend, ze was nog nooit zo laat naar bed gegaan, behalve die keer dat er een overstroming was in een van de mijnen en haar vader pas de volgende morgen thuis was gekomen, maar dat was niet voor haar plezier geweest. Dit was de heerlijkste avond van haar leven geweest en ze kon nauwelijks wachten tot de avond van haar bal, bedacht ze toen ze in bed stapte en het licht uitknipte. Een uur lang probeerde ze in slaap te vallen, maar ze was nog te opgewonden van alle festiviteiten. Zou haar vader ook nog wakker zijn? Uiteindelijk stond ze op en ging naar de kleedkamer. Ze kon beter opblijven en naar de zonsopgang kijken. Ze wilde niets missen en voelde zich energieker dan ooit. Toen ze haar witte satijnen ochtendjas aantrok en speurde naar haar slippers besloot ze naar beneden te gaan om een beker warme melk te drinken. Maar halverwege de trap kreeg ze het gevoel dat ze heen en weer zwaaide, alsof ze op een stoomboot stond die over een hoge golf voer. Het leek alsof het hele huis op en neer ging en het hield maar niet op, en opeens drong het tot haar door wat er aan de hand was. Ze werden getroffen door een aardbeving! Ze rende de trap af en net toen ze bij de voordeur stond, knapte de glazen koepel in het dak en regende het gekleurde glasscherven op de marmeren vloer. Trillend stond ze in de deuropening en besefte dat ze er op het nippertje aan was ontsnapt aan flarden te worden gereten. Ze wist niet wat ze moest doen. Haar vader had vaak over de aardbevingen van '65 en '68 verteld, maar ze kon zich alleen nog herinneren dat je in een deuropening moest gaan staan. Ze rilde in de kou van een vroege ochtend in april en het huis begon ook weer te schudden, maar deze keer minder erg en het duurde niet meer zo lang. Ze keek de hal rond en zag dat tafeltjes waren omgevallen en zilveren voorwerpen tussen al het glas op de vloer lagen, en ze besefte dat ze een snee in haar bovenarm had die was veroorzaakt door een gebroken raam naast de voordeur. De bloedvlek op de schouder van haar ochtendjas werd steeds groter.

Boven ging een deur open en ze hoorde haar vader, die waarschijnlijk eerst in haar slaapkamer had gekeken, in het donker roepen: 'Sabrina! Sabrina! Waar ben je?'

Toen hij haar in de deuropening zag staan, kwam hij haastig de trap af naar haar toe. De bedienden kwamen net zo snel hun kamers op de bovenste verdieping uit; twee vrouwen waren in paniek, andere huilden en ook de mannen keken ongerust. Toen de volgende beving begon, schrokken ze allemaal. Buiten op straat hoorden ze lawaai: schreeuwende mensen, harde knallen en gerommel, alsof er huizen aan het instorten waren. Toen haar vader haar arm had verbonden en ze zich een uur later naar buiten waagden, zag Sabrina dat er overal stenen schoorstenen van daken waren gevallen. Er lagen zelfs doden op straat, die waren getroffen door het vallende puin. Voor het eerst had Sabrina te maken met de dood en ze was diep geschokt. Inmiddels wemelde het buiten van de mensen, en het bleek dat de aardbeving grote schade had aangericht. Veel mensen waren gewond, maar het grootste probleem waren de branden. De meeste waterleidingen waren gesprongen, dus de brandweer had geen water genoeg om te blussen. Alarmsystemen waren uitgevallen en het hoofd van de brandweer was omgekomen toen een brandweerkazerne instortte. Er ontstond paniek en iedereen hoopte angstig dat de branden binnenkort onder controle zouden zijn. De ergste bevonden zich ten zuiden van Market Street, voorbij het Palace Hotel. Het hotel had zijn eigen bron en kon de dichtstbijzijnde vuren blussen, maar de rookzuilen die op die woensdagmiddag een zwarte deken over de stad legden joegen de inwoners van de stad nog meer angst aan. Burgemeester Schmitz vroeg generaal Funston in het Presidio hem te helpen, en tegen de avond hielp het leger ook met man en macht mee. Er werd een avondklok ingesteld, opdat niemand van zonsondergang tot zonsopgang op straat kon ronddwalen, en niemand mocht thuis meer eten koken.

Op Nob Hill hadden Jeremiah en Sabrina de poort opengezet voor iedereen die in het park wilde kamperen, hun huis wilde gebruiken of wilde koken in het deel van het park dat daar voor aangewezen was. Jeremiah was naar het oude gerechtsgebouw op de hoek van Kearny Street en Washington Street gegaan om deel uit te maken van het Comité van Vijftig, dat de stad moest helpen de ramp te doorstaan. Maar al de volgende dag moesten ze hun onderkomen verruilen voor een gebouw op Portsmouth Square. Sabrina wilde per se met haar vader mee.

'Jij blijft hier, Sabrina.'

'Geen sprake van.' Ze keek hem vastberaden aan. 'Ik ga met je mee. Ik wil bij jou blijven, papa.' Ze was onvermurwbaar en ten slotte gaf hij haar haar zin. Er zaten ook vrouwen in het comité en Sabrina mocht mee om waar mogelijk te helpen. Het was een afschuwelijke periode in de geschiedenis van San Francisco en Jeremiah kon zijn ogen nauwelijks geloven. Later die dag hoorde hij dat alle grote huizen aan één kant van Van Ness Street waren opgeblazen in een poging de westkant van de stad te redden. Toen ze ook Portsmouth Square moesten ontruimen, verhuisde het Comité van Vijftig naar het bijna voltooide Fairmont Hotel, waar ze bleven tot het vuur Nob Hill bereikte. Ze ontsnapten net voordat het hotel uitbrandde, en daarna vatte het huis van de Floods vlam. Toen nam Jeremiah het comité mee naar Thurston House, waar ze nog één vergadering hadden voordat heel Nob Hill moest worden ontruimd. De hele heuvel leek in brand te staan, maar terwijl het vuur sommige huizen verwoestte, liet het andere intact. Toen het comité aan het eind van de derde dag Thurston House verliet, had het vuur alleen het park aangetast. De bomen aan de straatkant waren afgebrand, de voorgevel van het huis was alleen hier en daar wat verschroeid, maar de ravage binnen was veroorzaakt door de aardbeving zelf, niet door het vuur. Toen Sabrina later een keer in de deuropening van hun prachtige huis stond en naar binnen keek, kon ze nauwelijks bevatten dat er in drie dagen zo veel schade was aangericht. Het leek wel of de nachtmerrie die toen ze halverwege de trap stond was begonnen nog steeds niet voorbij was. Ze keek omhoog door het gat waar de koepel had gezeten en zag dat de donker wordende lucht schuilging achter zwarte rook. Het verbaasde haar dat het alweer avond was. Ze wist niet eens meer welke dag het was, alleen dat de rampspoed al dagen duurde en dat de straten nog steeds vol lagen met doden en weergalmden van het gejammer van bange en gewonde mensen. Ze had honderden armen, benen en hoofden verbonden, verdwaalde kinderen naar opvangcentra gebracht en vrouwen geholpen hun kinderen te zoeken, en nu liet ze zich met een zucht van uitputting op een traptrede zakken. Alle bedienden waren weggelopen, om anderen te helpen of om familie en vrienden te zoeken. Ze wist dat haar vader boven was. Hij zag er zo langzamerhand doodmoe uit en ze besloot naar hem toe te gaan om te zien hoe het met hem ging. Misschien wilde hij een glas cognac hebben of moest ze naar een van de gaarkeukens op Russian Hill gaan om iets te eten voor hem te halen. Hij was geen jonge man meer en de afgelopen dagen waren voor iedereen zwaar geweest.

'Papa!' riep ze toen ze de trap opliep. Haar benen voelden loodzwaar aan en ze moest zichzelf naar boven slepen. Ze hoorde buiten nog geschreeuw en wist dat de branden op Nob Hill nog steeds niet waren geblust. Hoe lang zou het nog duren?

'Papa?' Hij zat onderuitgezakt op een stoel in zijn kleine zitkamer, met zijn rug naar haar toe. Ze wist dat hij net zo moe was als zij zich voelde. Sinds de laatste overstroming in de mijn had ze hem niet meer zo moe gezien. Zacht liep ze naar hem toe en gaf hem een kus op zijn hoofd. 'Hallo, papa.' Met een zucht ging ze op de vloer bij zijn voeten zitten en pakte zijn hand. Ze hadden de afgelopen dagen heel wat meegemaakt en gelukkig was hen ook heel wat bespaard gebleven. Ze waren niet gewond geraakt en hoewel het huis beschadigd was, stond het nog overeind. Ze had gehoord dat de kroonluchter in het operagebouw van het plafond was gevallen. Stel je voor dat de aardbeving een paar uur eerder was gekomen! 'Wil je iets eten, papa?' Ze keek naar zijn gezicht en sperde haar ogen open van schrik. Hij keek haar recht aan, maar hij zag niets meer. In paniek ging ze op haar knieën zitten en raakte zijn gezicht aan. 'Papa! Papa! Zeg iets tegen me!' Maar hij zou nooit meer iets zeggen, want hij leefde niet meer. Na de laatste vergadering van het Comité van Vijftig in zijn huis was hij naar boven gegaan en gestorven. 'Papa!' gilde ze in het lege huis, en ze schudde hem zacht heen en weer. Maar zijn lichaam gleed langzaam op de grond en ze wiegde hem in haar armen terwijl ze hartverscheurend huilde. Hij was dood. Hij was in alle stilte naar boven gelopen, naar zijn kamer gegaan, in zijn stoel gaan zitten en gestorven, op drieënzestigjarige leeftijd. Tweeënhalve week voor haar achttiende verjaardag was Sabrina wees geworden.

Verstijfd van schrik zat ze nog tot diep in de nacht naar hem te kijken, terwijl de brand het grootste deel van Nob Hill verwoestte en hun huis op wonderbaarlijke wijze werd gespaard. Ze hield snikkend zijn hand vast en weigerde hem daar alleen achter te laten. De vlammen bereikten de voordeur en veranderden op het laatste moment van richting, en de volgende ochtend zat Sabrina nog steeds naast de man die haar vader was geweest. De meeste branden in de stad waren intussen geblust en de aardbeving was voorbij. Ook voor Sabrina zou het leven nooit meer hetzelfde zijn.

21

Sabrina begeleidde het lichaam van haar vader op de stoomboot terug naar Napa en in een rouwstoet naar huis in St. Helena. Het rijtuig van de mijnen stond te wachten op de kade, met een groepje somber kijkende mijnwerkers in hun zondagse pak. Nadat ze de weg naar Jeremiahs huis waren ingeslagen, zag Sabrina aan weerskanten honderden mannen staan, die rijen diep stonden te wachten op de man op wie ze bijzonder gesteld waren geweest en voor wie ze daarom altijd hard hadden gewerkt. Jarenlang had hij voor hen gevochten, hen uit het water getrokken, uit mijnbranden gered en gehuild om hun doden, en nu huilden ze om hem. Velen namen met betraande ogen hun pet af toen het rijtuig langzaam voorbijreed. Hannah stond op de veranda; haar gerimpelde gezicht was nat en haar ogen waren verblind door tranen toen de kist uit het rijtuig werd getild. Acht mannen brachten de kist door de hal naar de salon, het vertrek waar Jeremiah voor zijn huwelijk achttien jaar lang had geslapen.

Sabrina liep zwijgend naar Hannah toe en sloeg haar armen om de oude vrouw heen, die huilde tegen haar schouder. Daarna liep ze de treden weer af om enkele van de mannen een hand te geven en hen te bedanken voor hun komst. Ze zeiden niet veel, want ze konden hun gevoelens niet onder woorden brengen. Ze bleven nog even wat rondhangen en gingen toen in groepjes weg. De man voor wie ze zo veel respect en genegenheid hadden gevoeld was tot hun grote verdriet overleden, en niemand zou hem ooit kunnen vervangen.

Sabrina liep naar binnen en haar adem stokte even toen ze een blik wierp op de mahoniehouten kist in de salon. Hannah had een kleedje geweven van de wilde bloemen waarvan hij zo veel had gehouden en dit legden ze zorgvuldig over de kist. Opeens kon Sabrina zich niet meer goed houden; ze draaide zich om en sloeg haar handen voor haar gezicht. Tot haar verbazing voelde ze even later een paar sterke armen om zich heen, en die bleken van Dan Richfield te zijn. Hij was al jaren de bedrijfsleider van haar vaders mijnen en was altijd een grote steun voor hem geweest.

'We voelen ons allemaal ellendig, Sabrina. En je kunt erop rekenen dat we alles voor je zullen doen wat mogelijk is,' Hij keek net zo treurig als zij en schaamde zich er niet voor dat hij had gehuild. Hij drukte haar troostend tegen zich aan, maar even later maakte ze zich los en liep naar het raam. Voor haar lag de vallei waarvan haar vader zo veel had gehouden. De geur van de wilde bloemen hing zwaar in de lucht en ze hoorde Hannah snikken in de keuken.

'We hadden nooit naar San Francisco moeten gaan, Dan.'

Hij keek naar het aantrekkelijke meisje dat met haar rug naar hem toe stond. 'Hou op met jezelf te kwellen, Sabrina. Hij wilde dat je het stadsleven leerde kennen.'

'Ik had het niet met hem eens moeten zijn.' Ze draaide zich om naar de man die voor haar vader als een zoon was geweest. Hij was vierendertig, hij werkte al drieëntwintig jaar voor de mijnen en had alles aan haar vader te danken. Zonder Jeremiah zou hij een gewone arbeider zijn geworden in plaats van het grootste mijnbedrijf van de staat te leiden en verantwoordelijk te zijn voor ongeveer vijfhonderd man. En hij was goed in zijn werk, had haar vader dikwijls gezegd.

'Hij hoorde hier thuis en dat doe ik ook.' Haar stem brak; sinds ze hem dood had aangetroffen, had ze zich vreselijk schuldig gevoeld. 'Ik had nooit moeten goedvinden dat we naar de stad gingen. Als we thuis waren gebleven, zou hij nog leven...' Ze kreeg een nieuwe huilbui en Dan nam haar weer in zijn armen, maar net als de vorige keer hield hij haar iets te stevig vast en ze snakte weer naar lucht, of misschien was zijn verdriet te veel voor haar. 'O god...' Ze liep een eindje bij hem vandaan en draaide zich naar hem om. 'Wat moet ik zonder hem beginnen?'

'Daar kun je later over nadenken. Waarom ga je niet eerst een poosje slapen?' Ze had al twee nachten niet geslapen en dat was te zien. Ze was bleek, haar ogen waren opgezwollen en stonden diepbedroefd. 'Ga naar boven om een poosje te rusten. Hannah kan je daar iets te eten brengen.'

Sabrina schudde haar hoofd en veegde met een hand haar wangen droog. 'Ik moet juist voor haar zorgen; zij is er erger aan toe dan ik en ik ben jonger dan zij.'

'Je moet goed voor jezelf zorgen.' Hij keek haar onderzoekend aan en ze keek zwijgend terug. Hij popelde om haar een paar vragen te stellen, maar daar kon hij beter mee wachten. De kist met haar overleden vader stond nog in de salon. 'Wil je dat ik je naar boven breng?' vroeg hij zacht. Met een verdrietig glimlachje schudde ze haar hoofd.

'Het gaat wel, Dan. Waarom ga je niet naar huis?' Daar had hij een vrouw en kinderen, en hier kon hij niets meer doen. Alle voorbereidingen voor de begrafenis de volgende dag waren getroffen. Sabrina wilde dat haar vader zo snel mogelijk begraven zou worden, dat zou hij zelf ook hebben gewild, met zo min mogelijk drukte. Dat de mannen allemaal langs de weg hadden gestaan zou hem ontroerd hebben, en ook dat ze die avond terugkwamen om één voor één met gebogen hoofd en vochtige ogen bij de kist te staan. Steeds weer kwam Sabrina naar beneden om handen te schudden en hen te bedanken voor hun komst. Hannah zette liters koffie en smeerde ontelbare broodjes. Ze had geweten dat ze zouden komen en het schonk haar troost. Jeremiah Thurston was een bijzonder goed mens geweest, die alle eerbewijzen verdiende.

Het was 's avonds al over negenen toen er een man in een donker pak en met een das de treden van de veranda opkwam. Hij had grijzend haar, donkere ogen en een verweerd, maar knap gezicht. Hij leek te aarzelen voordat hij naar binnen ging en het viel Hannah op dat hij iets autoritairs had. Plotseling drong het tot haar door wie hij was en ze ging Sabrina waarschuwen.

'John Harte is er ook.' Hij was Jeremiahs grootste rivaal gebleven, maar de twee mannen hadden nooit een hekel aan elkaar gehad. John Harte leidde een teruggetrokken leven en ook al was hij zich er altijd van bewust dat hij moest wedijveren met de Thurston-mijnen, hij was Jeremiahs medeleven nooit vergeten. De enkele keren dat de twee mannen elkaar waren tegengekomen, hadden ze elkaar vriendelijk toegeknikt. En wanneer er in een van de mijnen een ongeluk was gebeurd, was de ander komen helpen of had hulp gestuurd. John Harte had Jeremiah Thurston niets meer te verwijten; hij bewonderde hem zelfs meer dan wie ook en het speet hem dat Jeremiah er niet meer was. Hij had Sabrina slechts een paar maal ontmoet, maar toen ze naar hem toe kwam, zag hij dat ze wist wie hij was. In haar zwarte jurk leek ze langer, slanker en veel ouder dan haar achttien jaar. Ze had haar haren strak naar achteren getrokken en opgestoken, haar ogen leken te groot in haar bleke gezicht en toen ze hem een hand gaf, was al het meisjesachtige aan haar verdwenen.

'Ik ben gekomen om afscheid te nemen van uw vader, juffrouw Thurston,' zei hij met zijn diepe, welluidende stem. Ze keken elkaar ernstig aan. Als zijn dochter was blijven leven, was ze nu iets ouder geweest dan Sabrina, dacht John. Ze was op haar derde gestorven, twee jaar voordat Sabrina was geboren. Hij was niet hertrouwd, maar het was algemeen bekend dat hij al tien jaar een minnares had, die bij hem in huis woonde. Ze was een indiaanse van de stam van de Mayakma, een exotisch uitziende vrouw. Sabrina had haar een keer gezien. Ze moest een jaar of zesentwintig zijn en ze had twee kinderen, maar niet van John Harte. Hij wilde geen kinderen meer en ook niet meer trouwen; dat deel van zijn leven was voorbij. Sabrina meende nog steeds iets van het oude verdriet in zijn ogen te zien, alsof zijn komst naar haar vaders huis het weer opgerakeld had. Toen ze naast elkaar bij de kist stonden, zei hij zacht en met een brok in zijn keel: 'Hij was bij me toen mijn zoontje stierf...' Hij keek Sabrina aan en vroeg zich af of haar vader haar dat ooit had verteld.

'Dat weet ik, dat heeft hij me verteld. Het had diepe indruk op hem gemaakt.' Haar stem was als een zachte bries en hij zag begrip in haar ogen. Ze was een sterke, intelligente jonge vrouw met een bescheiden manier van doen, en haar ogen leken niets te missen. Terwijl ze hem onderzoekend aankeek, vroeg hij zich af hoe oud ze was en kwam tot de conclusie dat ze hoogstens achttien kon zijn. Hij dacht niet dat Thurston getrouwd was toen Matilda en de kinderen stierven en dat was dit voorjaar twintig jaar geleden.

'Ik zal nooit vergeten dat hij toen gekomen is, ook al kenden we elkaar nauwelijks.' Hij zuchtte. 'We hebben elkaar ook niet beter leren kennen, maar ik bewonderde hem. En zijn werknemers waren erg op hem gesteld. De bewoners van deze vallei zullen over Jeremiah Thurston alleen maar aardige dingen zeggen.' Zijn woorden waren als een steek in haar hart; haar ogen schoten vol tranen en ze wendde haar hoofd af om ze met haar slanke vingers weg te vegen.

'Het spijt me, dat had ik niet...'

'Het geeft niet.' Ze glimlachte door haar tranen heen en haalde diep adem. Ze kon het nog steeds niet geloven dat haar vader er niet meer was. Dat kon toch niet? Ze onderdrukte een snik en hield zichzelf voor dat ze er niet alleen voorstond.

John Harte was bijna even lang als haar vader en zijn haar was even donker, ook al werd hij al grijs. Hij was zesenveertig en nog steeds een knappe man, zoals ook Jeremiah tot het eind een knappe man was geweest. Het eind... Ze kon de gedachte niet verdragen. 'Wilt u een kop koffie, meneer Harte? Hannah heeft een pot in de keuken.' Ze gebaarde vaag naar de keukendeur.

'Nee, ik denk dat u beter kunt gaan slapen. Ik weet dat u vandaag uit San Francisco bent gekomen. Is de situatie daar echt zo erg als men zegt?'

'Nog erger. De mensen staan in de rij voor eten, de straten liggen vol puin van afgebroken schoorstenen en zo, overal staan zwartgeblakerde gebouwen...' Tranen verstikten haar stem en ze schudde haar hoofd tot ze verder kon praten. 'Het was verschrikkelijk. En mijn vader...' Ze dwong zich door te gaan, terwijl John Harte haar vol medelijden aankeek. 'Hij was lid van het Comité van Vijftig, dat probeerde de stad te redden. Maar het was te zwaar voor hem, zijn hart, weet u.' Ze wist eigenlijk niet waarom ze hem dit allemaal vertelde, maar de woorden kwamen als vanzelf, ook al kende ze deze man nauwelijks. 'Neemt u me niet kwalijk...'

Met zijn sterke mijnwerkershanden pakte hij haar bij haar schouders. 'U moet een poosje gaan rusten. Ik weet wat u doormaakt. Ik deed net zo, ik bleef maar rondlopen en doorpraten tot ik bijna gek werd. Maar dan wordt het alleen maar erger, juffrouw Thurston, heus. Ga slapen. Morgen moet u uitgerust zijn.' Ze knikte en liet haar tranen de vrije loop. Ze kon ze niet langer inhouden. Hij had gelijk; ze was uitgeput en bijna hysterisch van verdriet. Ze kon niet bevatten dat haar vader dood was en toen ze John Harte aankeek, vond ze troost in zijn blik. Hij was een aardige man, ook al vonden de mensen hem koel, trots en een vrijbuiter met zijn indiaanse minnares. Misschien was zij de reden waarom haar vader zo weinig contact met John Harte had gehad. Waarschijnlijk had hij diens metgezellin afgekeurd.

'Neem me niet kwalijk, meneer Harte. Ik denk dat u gelijk hebt.

Het zijn afschuwelijke dagen geweest.' En ze moest inderdaad sterk zijn voor de begrafenis.

'Kan ik morgen iets voor u doen?'

'Nee, dank u. Onze bedrijfsleider zal met me meerijden.'

'Een prima kerel, Dan Richfield. Ik ken hem goed.'

'Mijn vader kon niet zonder hem, zei hij altijd. Dan is al op zijn elfde voor hem komen werken.'

John Harte glimlachte meelevend. Er zou heel wat voor haar veranderen en daar wilde hij met haar over praten, maar nu nog niet. Wel had hij even met Dan gepraat, en ze hadden afgesproken een week of twee te wachten. Sabrina was nog niet in staat om helder na te denken over de mijnen en bij Richfield was de leiding in goede handen.

'Maar als er nog iets is wat ik kan doen, juffrouw Thurston...'

'Dank u, meneer Harte.' Hij verliet het huis en reed op zijn grote zwarte hengst terug naar zijn eigen domein, waar thuis zijn indiaanse minnares op hem wachtte.

Toen hij weg was, bleef Sabrina nog een poosje aan hem denken en ze vroeg zich af wat voor vrouw zijn minnares was. Ze herinnerde zich een jonge vrouw met een fijngevormd, donker gezicht. Ze was gehuld in wit bont toen ze elkaar de vorige winter een keer ergens waren tegengekomen. Sabrina was nieuwsgierig geweest, maar haar vader had de paarden aangespoord, de groet van John Harte kort beantwoord en de indiaanse genegeerd. 'Wie is die vrouw, papa?' had ze gevraagd.

'Niemand. Een eh... indiaanse.'

'Ze is heel mooi.' Sabrina had dolgraag meer willen weten, hoewel ze besefte dat wat John Harte deed erg onfatsoenlijk was, ook al maakte hij al negen jaar absoluut geen geheim van zijn relatie met die vrouw. Blijkbaar vond hij dat hij niemand iets schuldig was en het recht had te doen wat hij zelf wilde. Dat had hij altijd al gedaan en hij hield niet van geheimzinnigheid, dus hij zag geen reden om een indiaanse vrouw verborgen te houden. Hij was een vrij man en zij was zijn vriendin, en zo was het. 'Ze zag er beeldig uit, papa.'

'Dat is me niet opgevallen.'

'Wel waar, ik zag dat je naar haar keek.'

'Sabrina!' Hij deed alsof hij boos werd, maar ze wist wel beter.

'Echt waar, je keek naar haar. En ze is heel mooi. Wat is er dan verkeerd aan haar?'

'Twee dingen, kind, als je het dan per se wilt weten. Ten eerste zijn ze niet getrouwd en ten tweede is ze geen blanke. Daarom moeten we doen alsof ze niet bestaat of dat ze, als ze wel bestaat, niet de moeite waard is om naar te kijken. Maar ze is inderdaad heel mooi en als John Harte gelukkig met haar is, vind ik dat prima. Het gaat mij niets aan met wie hij zijn bed deelt.'

'Zou je ze bij ons thuis willen uitnodigen?' vroeg ze nieuwsgierig. Dat had hij nog nooit gedaan, maar John Harte en haar vader waren ook eigenlijk geen vrienden.

'Geen sprake van.' Hij klonk niet verontwaardigd, alleen ferm. 'Waarom niet?' Ze begreep er niets van.

'Om jou niet, meiske. Jij bent de reden. Het zou niet gepast zijn. Als ik alleen was, zou ik het misschien wel doen, want ik vind hem een sympathieke kerel. Een prima vent, die prima zijn werk doet. Ook al verdient hij er minder mee dan wij natuurlijk.' Hij grinnikte en ze lachte mee. 'Maar hij heeft zijn zaakjes goed voor elkaar.'

'Denk je dat ze intelligent is?' Sabrina was gefascineerd door de indiaanse vrouw.

'Geen flauw idee.' Plotseling lachte Jeremiah om de onschuld van zijn dochter en met een klapje op haar wang voegde hij er glimlachend aan toe: 'Ik denk niet dat hij haar om haar intelligentie heeft gekozen, Sabrina. Niet alle vrouwen zijn intelligent en dat hoeven ze ook niet te zijn.'

'Maar ze moeten wel hun best doen, vind je niet?' Haar ernst ontroerde hem altijd.

'Ja, dat vind ik wel.' Soms deed ze hem sterk aan Camille denken. Camille was ook bijzonder intelligent geweest; ze had veel belangstelling voor mannenzaken gehad en had dolgraag meer willen weten over zijn mijnen. Maar hij had het niet gepast gevonden dat zijn vrouw zich met zijn zaken bemoeide, terwijl hij het van Sabrina heel gewoon vond. Hij had haar alles geleerd wat ze wilde weten en alles laten zien, alsof ze een jongen was, en hij was trots op haar kennis. Ze begreep ook alles wat hij haar vertelde, of het nu over de wijngaarden, de mijnen of zijn zaken aan de oostkust ging, en hij hield haar dagelijks op de hoogte. Maar de tijden waren veranderd; hij was ouder geworden en hij was zich eenzaam gaan voelen, dus Sabrina was zijn metgezellin en klankbord geworden.

En nu was Jeremiah er niet meer, ook al kon Sabrina zijn stem nog horen. Ze lag in bed en kon niet bevatten dat ze zonder hem verder zou moeten.

De volgende dag, toen de baardragers de kist in de voorjaarszon naar het graf droegen, drong het pas goed tot haar door. Nadat ze de kist hadden laten zakken, schepten alle vijfhonderdzes mijnwerkers en honderddrie vrienden een beetje zand op de kist. Zelfs Mary Ellen was gekomen; ze stond een beetje achteraf stilletjes te huilen. Sabrina stond als laatste bij het graf, met haar hand in die van Dan Richfield. Haar wangen waren nat van de tranen. Ze rechtte haar rug, hief even met dichtgeknepen ogen haar hoofd, keek weer naar de kist en wierp er eveneens een handvol aarde op. Het was voorbij. Iedereen keek haar na toen ze met Dan in het rijtuig stapte en wegreed. Met het gevoel dat haar wereld was vergaan liep ze thuis langzaam de treden naar de veranda op en ging in de keuken op de stoel zitten waar haar vader altijd had gezeten. Ze voelde zich als verdoofd. Dan ging ook zitten. Zijn vrouw was niet op de begrafenis geweest, ze was weer in verwachting. Sabrina zag haar zelden; ze was een nogal onaantrekkelijke, bleke vrouw die elk jaar een kind kreeg, en Sabrina had niet de indruk dat ze veel om Dan gaf. Toch bleven ze bij elkaar en kregen ze steeds meer kinderen, terwijl ze nauwelijks vrienden leken te zijn.

Sabrina keek naar Dan en zei: 'Het wil maar niet tot me doordringen dat hij er niet meer is, Dan. Ik verwacht nog steeds dat hij de veranda op komt, dat ik zijn paard hoor aankomen...' Ze was uitgehuild en haar ogen waren uitdrukkingsloos. 'Ik kan nauwelijks geloven dat ik hem nooit meer zal zien.'

'Dat zul je wel, in je hoofd. Hij is een deel van ons allemaal en zal nooit helemaal verdwijnen.' Dankbaar raakte ze even zijn hand aan.

'Dank je, Dan. Voor alles,' zei ze met een verdrietig glimlachje.

'Ik heb lang niet genoeg gedaan. En binnenkort moeten we praten, maar dat kan nog wel even wachten.' Ze keek hem verbaasd aan.

'Is er een probleem met de mijnen? Is er deze week iets bijzonders gebeurd? Ik heb eigenlijk nergens anders meer aan gedacht sinds...' Ze kon de zin niet afmaken, maar hij begreep wat ze bedoelde.

'Nee, natuurlijk niet. Er zijn geen problemen, maar er zal nu natuurlijk iets moeten veranderen en jij zult me moeten vertellen wat je wilt doen.' Hij ging ervan uit dat hijzelf de leiding over de mijnen zou houden, tenzij Sabrina zou verkopen. Voor alle zekerheid had hij daar bij John Harte al een balletje over opgegooid en deze had hem verzekerd dat hij in dat geval bedrijfsleider van de Thurston-mijnen zou blijven. Hoewel hij er geen bezwaar tegen had voor Sabrina te werken, zou het hem niet verbazen als ze het bedrijf wilde verkopen. Jeremiah was altijd duidelijk aanwezig geweest en had de touwtjes stevig in handen gehouden, maar Dan was zijn rechterhand geweest en had genoeg van hem geleerd om namens Sabrina het bedrijf in z'n eentje te leiden. Net als zij had hij de beste leermeester gehad die hij zich kon voorstellen.

'Wat voor veranderingen bedoel je, Dan?' Ze vroeg het zacht, maar de uitdrukking in haar ogen was hard en ze leek op dat moment zo veel op haar vader dat Dan erom moest glimlachen.

'Zo lijk je precies op je vader,' zei hij. Ze glimlachte ook, maar de uitdrukking in haar ogen veranderde niet. 'Ik bedoel alleen maar dat we vroeg of laat moeten bespreken wat je wilt gaan doen. Of je de mijnen wilt houden of verkopen.'

Ze keek hem geschokt aan en rechtte haar rug. 'Hoe kom je erbij dat ik de mijnen ooit zou willen verkopen, Dan? Het spreekt vanzelf dat ik ze houd!'

'Rustig maar,' zei hij sussend. De manier waarop ze naar hem keek, beviel hem niet. 'Ik begrijp heel goed hoe je je voelt en het is ook nog veel te vroeg om nu al een besluit te nemen.'

Maar ze weigerde zich met een kluitje in het riet te laten sturen en vroeg met samengeknepen ogen: 'Wat wil jij eigenlijk dat ik doe, Dan? Dat ik de mijnen verkoop, bijvoorbeeld aan jou?' Ze keek hem zo fel aan dat hij vlug zijn hoofd schudde. 'Nee, natuurlijk niet. Je weet best dat ik me dat nooit zou kunnen veroorloven.'

'Heb je er dan met iemand anders over gesproken?' vroeg ze scherp, en hij schudde opnieuw zijn hoofd.

'Natuurlijk niet! Jezus, je vader is pas twee dagen dood, hoe kan ik...'

'Laat maar. Aasgieren zijn er altijd meteen bij en ik wil alleen maar weten of jij er ook een bent.' Ze klonk opeens vreemd volwassen en zo zag ze er ook uit toen ze opstond en met een nadenkend gezicht door de keuken heen en weer begon te lopen. Ten slotte keek ze hem aan en zei: 'Ik wil dat je iets heel goed begrijpt, Dan. Ik zal het bedrijf van mijn vader nooit verkopen. Nooit! Is dat duidelijk? En van nu af aan zal ik het zelf leiden, net als hij dat heeft gedaan.' Dan keek haar verbijsterd aan, maar ze keek vastberaden terug. 'Ik kom maandag op kantoor om te zien hoe de zaken ervoor staan, maar ik kan je verzekeren dat mijn vader me grondig heeft opgeleid. Alsof hij een voorgevoel had dat ik het op een dag van hem zou moeten overnemen.' Ze stond met haar handen in haar zij en hij was perplex.

'Ben je gek geworden? Je wordt binnenkort pas achttien, je bent nog maar een meisje, en jij wilt de Thurston-mijnen gaan besturen? Het zijn de grootste kwikzilvermijnen van de hele staat en je vader wilde dat zo houden. Iedere klant zal je uitlachen en je zult alles wat hij opgebouwd heeft binnen een jaar hebben afgebroken, Sabrina. Je weet niet wat je zegt. Verkoop het bedrijf alsjeblieft. Je krijgt er een smak geld voor die je op de bank kunt zetten, en dan kun je een man zoeken en kinderen krijgen. Maak jezelf alsjeblieft niet wijs dat jij het bedrijf van je vader kunt overnemen, want dat kun je niet. Ik heb er drieëntwintig jaar over gedaan om alles te leren wat ik nu weet. En als je niet wilt verkopen, geef mij dan de leiding namens jou!' Ze wist dat hij daarop aasde, maar ook al had ze zijn hulp nodig, ze zou hem niet zijn zin geven.

'Dat gaat niet, Dan. Ik heb je hulp nodig, maar ik moet het bedrijf zelf leiden. Dat is vanaf mijn geboorte mijn bestemming geweest.'

Hij keek haar aan met een uitdrukking op zijn gezicht die ze nooit eerder had gezien: een mengeling van woede en jaloezie, omdat ze een streep door zijn rekening haalde. Hij liep naar haar toe, schudde zijn vuist voor haar gezicht en beet haar toe: 'Je bent er vanaf je geboorte voor bestemd je benen te spreiden voor een man, anders niet! Snap je dat goed?'

Haar ogen spuugden vuur. 'Waag het niet nog eens op zo'n manier tegen me te praten, Dan! Verdwijn uit mijn huis, dan zal ik vergeten wat je net zei. Ik spreek je maandag op kantoor.' Ze stond te trillen op haar benen. Ze wist hoe teleurgesteld hij was, maar het was goed dat hij nu wist waar hij aan toe was. Ze moest ervoor zorgen dat ze serieus werd genomen. Voordat hij zou denken dat ze het niet meende, voegde ze eraan toe: 'Als je je nog een keer misdraagt, moet je een andere baan zoeken, Dan.'

Hij keek haar vernietigend aan en beende naar de deur. 'Misschien kan ik dat maar beter meteen doen, dan zie je zelf maar hoe je je redt.' Hij trok de deur met een dreun achter zich dicht, en voor het eerst van haar leven schonk Sabrina zich een borrel in. Na een grote slok cognac voelde ze zich een stuk beter en ze liep de trap op naar haar slaapkamer, waar ze ging zitten. Nu wist ze wat haar te wachten stond: '... je bent ervoor bestemd je benen te spreiden voor een man.' Vonden ze dat allemaal? Dan, John Harte, de mannen die nu voor haar moesten werken... Ze besefte dat ze een moeilijke tijd tegemoet ging.

Hoe moeilijk zou nog moeten blijken.

Maandagochtend om zes uur reed ze naar het kantoor van de mijnen. Voordat ze de werknemers toesprak, wilde ze een poosje orde op zaken stellen. Ze las alle papieren op het bureau van haar vader en constateerde dat ze zo goed op de hoogte was dat ze niet voor verrassingen kwam te staan. De enige verrassing was een ongeopende brief van een meisje uit een bordeel in de Chinese wijk van San Francisco, waarin ze Jeremiah bedankte voor zijn gulle geschenk de laatste keer dat hij haar had bezocht. Sabrina voelde geen afkeer; haar vader had er recht op gehad zijn eigen leven te leiden. Al zijn zaken waren in orde. De notaris had haar de vorige dag zijn testament voorgelezen, een eenvoudig document. Hij liet alles na aan zijn enige kind, Sabrina Lydia Thurston: zijn aandelen, huizen en andere gebouwen, al zijn land en zijn mijnen. Hij benadrukte dat niemand anders recht had op enige van zijn bezittingen, dat Sabrina zijn enige erfgename was. Sabrina vond het een beetje vreemd dat hij dit zo nadrukkelijk had vastgelegd, want wie anders zou aanspraak op zijn erfenis kunnen maken? Hij had alleen haar. Hannah en Dan kregen ieder een som geld, waar ze meer dan tevreden mee waren. Sabrina hoopte dat dit Dan mild genoeg had gestemd om zich vandaag weer te gedragen. Ze had zijn steun nodig, want ze verwachtte dat ook de mannen geschokt zouden zijn wanneer ze hoorden dat ze van plan was haar vader op te volgen. Zelf had ze daar het volste vertrouwen in, omdat haar vader haar al haar hele leven een uitstekende opleiding had gegeven. Maar ze moest de mannen nog van haar bekwaamheid overtuigen en ze wist ook dat velen het moeilijk zouden vinden voor een vrouw te werken, vooral voor een jonge vrouw.

Ze luidde de grote klok ten teken dat er voor het kantoor een mededeling zou worden gedaan. Drie slagen betekende een noodtoestand, vier betekende brand, vijf een overstroming en zes een dode. Ze sloeg één keer en bleef op de stoep voor het gebouw staan wachten. Toen er na een tijdje nog niemand was komen opdagen, sloeg ze nog een keer op de klok. Even later kwamen ze in groepjes aanlopen, met hun gereedschap in de hand en druk met elkaar pratend. Hoewel het nog vroeg was, zaten ze al van top tot teen onder het vuil en zagen ze eruit als echte mijnwerkers. Ruim vijfhonderd man kwam luisteren naar wat ze te zeggen had en hun aantal benam haar bijna de adem. Ze moest zichzelf bekennen dat ze het idee dat zij voortaan dit grote bedrijf, de Thurston-mijnen, zou leiden, erg spannend vond.

'Goedemorgen allemaal.' Zij was nu de baas, ze werkten nu voor haar en ze zou zich op dezelfde manier als haar vader voor hen inzetten. Haar hart werd warm bij de gedachte. Ze zou hun duidelijk maken dat ze haar uiterste best voor hen zou doen. 'Ik wil jullie een paar dingen vertellen.' Ze sprak in de stierenhoorn die haar vader ook had gebruikt en de mannen drongen naar voren om haar goed te kunnen verstaan. Dan Richfield stond toe te kijken; hij wist al hoe de mannen zouden reageren. Ze zouden haar onzin niet dulden, dat hoopte hij tenminste. Hij rekende erop dat ze zijn mening zouden bevestigen. 'Om te beginnen wil ik jullie bedanken voor jullie komst op de dag dat ik mijn vader thuis heb gebracht. Hij zou dat geweldig hebben gevonden.' Ze deed haar best om haar tranen in te houden. 'Zijn werk en jullie waren zijn leven, hij deed alles voor jullie wat mogelijk was.' Ze knikten instemmend. 'Ik heb een mededeling voor jullie die jullie wellicht niet hadden verwacht.' Ze zag een paar gezichten vlak voor zich betrekken en ze begreep meteen wat de mannen dachten. 'U verkoopt de mijnen!' riep iemand. Ze schudde haar hoofd. 'Nee, ik verkoop ze niet.' De gezichten klaarden op. De mannen hadden het in de Thurston-mijnen naar hun zin. Dus alles zou in orde komen. Richfield zou bedrijfsleider blijven, daar hadden de meesten op gehoopt. In de kroegen van het stadje was de laatste dagen heel wat gepraat en er waren zelfs weddenschappen afgesloten. Ze wachtten gespannen wat Sabrina nog meer zou zeggen. 'Aan de gang van zaken bij onze mijnen zal niets veranderen, mannen. Voor jullie zal er dus ook niets veranderen. Daar zal ik voor zorgen, en dat beloof ik jullie.' De mannen begonnen te juichen en ze stak glimlachend een hand op. Tot nu toe verliep het beter dan ze had verwacht. 'Ik neem zelf de leiding van het bedrijf over, als opvolgster van mijn vader. Dan Richfield zal me helpen, zoals hij mijn vader heeft geholpen. Ik zal zijn werkwijze voortzetten...' Maar nu luisterden ze niet meer en begonnen afkeurend te joelen.

'Jij wilt de mijnen besturen? Denk je soms dat we hoeren zijn?' hoorde ze roepen. 'Voor een vrouw werken? Hoe haalt ze het in haar hoofd! Wat denkt dat meisje wel?' Ze schreeuwden steeds harder en ze moest haar best doen om de menigte tot bedaren te brengen.

'Luister alsjeblieft!' schreeuwde ze zo hard mogelijk boven het lawaai uit. 'Mijn vader heeft me hiervoor opgeleid...' Ze begonnen luid te lachen en degenen die luisterden, keken eerder ongelovig dan aandachtig. 'Ik beloof jullie...' Ze sloeg nog een keer op de klok, maar de hel brak los en Dan Richfield deed eraan mee. Ze had gedacht dat ze wist wat haar te wachten stond, maar het was veel erger. Ze probeerde hen nog een kwartier tot luisteren te dwingen, maar toen gaf ze het op, ging weer naar binnen en liet zich wanhopig op de stoel achter haar vaders bureau vallen. 'Ik geef het niet op, dat weiger ik, ze kunnen naar de hel lopen,' fluisterde ze vastberaden. Ze konden allemaal vertrekken, maar zij liet zich niet wegjagen.

De volgende dag vertrokken de meesten inderdaad. Ze gooiden hun gereedschap door de ramen van haar kantoor en toen ze binnenkwam, was het er een puinhoop. Op het bureau lag een vel papier waarop stond: 'We nemen ontslag. We werken niet voor een meisje.' Eronder stonden driehonderdtweeëntwintig namen. Dus ze had nog honderdvierentachtig arbeiders over voor drie mijnen, en dat was lang niet genoeg. Ze zou ze allemaal naar één mijn sturen en de andere tijdelijk sluiten. Er zat niets anders op, want ze peinsde er niet over de weglopers hun zin te geven. Er waren genoeg werkloze mijnwerkers, en na verloop van tijd zou iedereen inzien dat zij het bedrijf even goed kon besturen als haar vader. En dan zouden de weglopers terugkomen en zo niet, dan zouden anderen hun plaats innemen. Ze riep vijf mannen om haar kantoor op te ruimen en het kostte haar de rest van de dag om de mannen die weg wilden hun loon uit te betalen. Ze had zich geen slechter begin kunnen voorstellen, maar ze was niet van plan het op te geven. Zo was ze niet; ze was echt een dochter van haar vader. Hij zou het ook niet opgegeven hebben, hoewel ze vermoedde dat hij stomverbaasd zou zijn geweest als hij had geweten wat ze deed. Dat besefte Dan ook. Om zes uur stond hij met zijn armen over elkaar geslagen en een misprijzend gezicht voor haar.

'Het is maar goed dat je vader niet ziet wat je hebt gedaan.'

'Hij zou trots op me zijn.' Dat hoopte ze tenminste. Maar het had geen zin hierbij stil te staan, want als hij nog had geleefd, was dit niet gebeurd. 'Ik doe mijn best, Dan.'

'En dat is lang niet slecht. Ik dacht dat je meer tijd nodig zou hebben om de zaak naar de bliksem te helpen, maar het is je al in twee dagen gelukt. Wat denk je dat je met nog maar honderdvierentachtig man kunt beginnen, Sabrina?'

'Voorlopig zal ik twee mijnen sluiten, en er staan genoeg mensen te dringen om te worden aangenomen,' zei ze een beetje zenuwachtig, maar dapper.

'Gefeliciteerd, kind. De grootste mijn van het westen is in één klap het kleinste bedrijf geworden. Weet je wel wie er overgebleven zijn? Oude mannen die Jeremiah in dienst hield omdat hij medelijden met ze had. Dat kon hij doen omdat hij daarnaast genoeg flinke kerels had die extra hard werkten. En jongens die nog niet meer weten dan jij, en een paar lafaards die niet durfden weglopen omdat er brood op de plank moet komen voor te veel kinderen.'

Ze keek hem recht aan. 'Mensen zoals jij, Dan?' Die zat. 'Waarom ben jij hier eigenlijk nog? Misschien moet je me dat eens uitleggen.'

Hij werd donkerrood en keek haar woedend aan. 'Ik ben het je vader verschuldigd.'

'Beschouw die schuld dan nu maar als afbetaald. Je hebt drieëntwintig jaar voor hem gewerkt, dat is genoeg om elke schuld af te betalen. Ik laat je vrij, zoals Lincoln de slaven heeft vrijgelaten. Wil je weg? Je mag onmiddellijk gaan en je hoeft niet terug te komen.' Ze wachtte, maar hij verroerde zich niet. 'Maar als je blijft, verwacht ik dat je aan mijn kant staat om me te helpen dit bedrijf te leiden en de andere mijnen binnenkort weer te openen. Ik voel er niets voor me nog langer tegen jou te moeten verdedigen.'

Hij zag in dat hij geen spelletjes meer met haar kon spelen en dat hij beter eerlijk kon zijn. Ze zou de leiding nooit aan hem overdragen, dat besefte hij nu. Ze was niet goed bij haar hoofd en net zo koppig en autoritair als haar vader, dat besefte hij nu ook. Zijn ogen waren opengegaan. Hij was hier twintig jaar blijven hangen in de hoop dat hij op een dag de baas zou zijn en in twee dagen had ze een streep door zijn rekening getrokken. Dus hij zou haar overhalen de zaak te verkopen. John Harte zou hem zijn baan laten houden. Dat had hij Dan beloofd als Dan hem kon helpen een overeenkomst met haar te sluiten, en daar zou hij nu zijn best voor doen. 'Verkoop het bedrijf dan aan John Harte, Sabrina. De mannen zullen je nooit accepteren en uiteindelijk zul je alles verliezen.'

'Niet waar. Mijn vader heeft me meer geleerd dan jij wilt toegeven. Het spijt me dat het zo moet gaan. Ik dacht dat jij en ik op dezelfde manier konden samenwerken als jij en papa.'

'Waarom denk je dat ik dat zo lang volgehouden heb, dom wicht? Omdat ik hem zo graag mocht? Nee, omdat ik dacht dat ík hem uiteindelijk zou opvolgen, niet jij.' Hij lette niet meer op zijn woorden, want hij haatte haar opeens uit de grond van zijn hart. Hij had de positie van een zoon van Thurston moeten innemen, niet dit verdomde meisje. Want wie was zij ten slotte? De dochter van de hoer die haar vader zeventien jaar geleden had verlaten, als je het hem vroeg. Ze zeiden dat ze gestorven was, maar dat had hij nooit geloofd. Hij had jarenlang geruchten gehoord over haar minnaar in San Francisco, maar toen was hij nog te jong geweest om er veel aandacht aan te schenken. Met ogen vol haat keek hij Sabrina aan.

'Ik vind het erg jammer dat je er zo over denkt, Dan.'

'Je bent niet goed wijs. Verkoop de mijnen aan John Harte.'

'Dat heb je al gezegd en je weet dat ik dat niet zal doen. Ik verkoop dit bedrijf niet, ik zet het voort, al moet ik er zelf voor de mijn in. Al moet ik me doodwerken. Ik houd het bezit van mijn vader intact, ik zal net zo goed zijn voor het personeel als hij en zolang we kwikzilver vinden, zal het bedrijf blijven bestaan. Ik laat me niet wegjagen door iemand als jij, en ik verkoop de mijnen niet aan John Harte omdat een stel rotzakken me in de steek heeft gelaten. Jij mag doen wat je wilt, Dan, maar ik blijf hier.' Ze leek zo veel op haar vader dat hij aandrang voelde haar een draai om haar oren te geven. Hij had zich voorgenomen kalm te blijven en haar met logische argumenten over te halen de boel te verkopen, maar ze was hem voor geweest. Ze had de touwtjes in handen genomen, ze had hem in het openbaar voor schut gezet door iedereen duidelijk te maken dat hij niet meer dan een doodgewone werknemer was en ineens werd het hem te veel. In het stille kantoor stak hij zijn hand uit, greep haar bij de haren en verloor zijn zelfbeheersing. Hij schudde haar heen en weer tot hij haar tanden hoorde klapperen, maar ze gilde niet. Hij wikkelde haar haren om zijn hand en trok haar op haar knieën. 'Je bent een hoer, een slet! En jij denkt dat je dit bedrijf kunt besturen?' Hij legde zijn andere hand om haar hals en wist opeens precies wat hij wilde doen. Met een ruk trok hij haar blouse over haar rug omlaag, zodat ze in haar korset, rok en laarsjes voor hem zat. Ze keek hem strak aan terwijl hij met één hand haar haren vasthield en met de andere in haar borsten kneep.

'Laat me los, Dan,' zei ze, een stuk kalmer dan ze zich voelde. Ze was doodsbang voor hem. En er was niemand in de buurt die haar kon helpen, het gebouw was leeg. De nachtwaker was te ver weg om haar geschreeuw te horen, bovendien wilde ze niet dat iemand haar in deze situatie zou zien. Ze wilde hun respect verdienen en als ze zagen dat Dan haar verkrachtte, kon ze dat wel vergeten. 'Als je me kwaad doet, zul je de rest van je leven in de gevangenis slijten en als je me vermoordt, zullen ze je ophangen.'

'Zul je me dan verraden als ik je kwaad doe, lieve Sabrina?'

Het leek wel of hij krankzinnig was geworden en zijn stem klonk snerpend na in haar oren. Hij had dus geraden wat ze dacht. Hoe kon ze iemand vertellen dat hij haar had verkracht?

Niemand zou meer respect voor haar hebben, zou zouden zeggen dat het haar eigen schuld was en alleen God wist wie de volgende zou zijn. Ze schrok zo van de gedachte dat ze zich uit alle macht losrukte, overeind krabbelde en naar het bureau rende. Ze wist wat er in de la lag en Dan ook, en even vochten ze om het pistool dat ze in haar hand hield, tot er een schot klonk en de kogel in de vloer verdween. Ze verstijfden en staarden elkaar geschrokken aan. Vol afschuw drong het tot hem door wat hij had gedaan, en in haar ogen zag hij ontzetting en walging. Hij had haar bijna verkracht, terwijl hij een week geleden nog hun vriend was geweest, een vriend van haar vader en haarzelf. De hand waarin ze nog steeds het pistool vasthield trilde.

'Ga weg en kom niet meer terug. Je bent ontslagen.'

Hij keek haar verbijsterd aan, knikte en liep naar de deur. Hij wilde haar helpen haar blouse weer aan te trekken, maar dat durfde hij niet. Weliswaar had ze hem ontnomen waarvan hij twintig jaar had gedroomd, maar dat was geen excuus voor zijn gedrag. Hij begreep niet waarom hij zo door het dolle heen was geraakt van woede. 'Het spijt me, Sabrina, echt waar.' Hij keek haar wanhopig aan en verachtte zichzelf. Toch vergiste ze zich als ze dacht dat zij het bedrijf zou kunnen leiden, dat wist hij zeker. 'Je moet verkopen, er zit niets anders op. Dit zal vaker gebeuren, niet met mij, maar met een ander. En die kerel komt misschien niet net op tijd tot bezinning.'

Ze keek hem aan en leek geen schaamte te voelen omdat ze half ontkleed was en haar kapsel in de war zat. 'Ik zal nooit verkopen, Dan. Nooit. Dat mag je ook tegen je vriend John Harte zeggen.'

'Zeg het hem zelf maar, ik weet zeker dat je daar binnenkort de gelegenheid voor krijgt.'

'Ik heb niemand meer iets te zeggen en ik zal iedere man in dienst nemen die vanuit zijn mijnen wil overstappen naar Thurston.' Ze wist dat Dan waarschijnlijk voor John Harte zou gaan werken, maar dat kon haar niets schelen. Ze wilde hem nooit meer zien. Hij deugde niet. Haar vader zou hem vermoord hebben om wat hij bijna had gedaan. Goddank was hij er net op tijd mee gestopt. Hij keek nog één keer naar haar zoals ze in het slecht verlichte kantoor stond en het viel hem op dat ze er met haar warrige, glanzende haar en grote, verdrietige ogen beeldschoon uitzag. Ze was wel op een heel moeilijke manier volwassen geworden, besefte hij.

Toen hij weg was, trok Sabrina langzaam haar gescheurde blouse weer aan, legde het pistool terug in de la en ruimde de kamer op. Vervolgens knipte ze het licht uit en verliet het kantoor. De koele avondlucht voelde heerlijk aan op haar gezicht en plotseling begon ze over haar hele lichaam te trillen. Ze was bijna verkracht door een man die ze al haar hele leven kende. Haar benen begaven het en ze moest eerst wel een halfuur op de stoep voor het kantoor blijven zitten voordat ze in staat was naar haar paard te lopen. Toen ze ten slotte in haar dameszadel zat en met de wind in haar haren naar huis reed, ontsnapte een snik als een grote vogel uit haar borst en schreeuwde ze het uit. Opeens was ze woedend op haar vader omdat hij haar in de steek had gelaten. Hoe had hij dat kunnen doen? Ze voelde aandrang heel hard heel ver weg te rijden, maar haar trouwe paard bracht haar braaf naar huis. Ze reed regelrecht de stal in en liet zich daar pas van zijn rug glijden, en drukte haar gezicht tegen zijn hals. Hoe had haar vader haar in de steek kunnen laten terwijl ze hem nog zo hard nodig had?

'Dan Richfield heeft gelijk.' Sabrina keek geschrokken op toen ze de vertrouwde stem hoorde. Hannah had haar regelrecht de stal in zien rijden en was naar haar toe gekomen. 'Je bent niet goed wijs.'

'Dankjewel.' Sabrina draaide zich om opdat Hannah haar betraande gezicht niet zou zien. De dag was al moeilijk genoeg geweest. 'Voor je steun.'

'Je vader was nooit van plan jou de mijnen te laten besturen.'

'Dan had hij iets anders moeten regelen. Maar dat heeft hij niet gedaan, dus ik moet het wel zelf doen.' Ze keek Hannah recht aan; ze was niet van plan nog meer gezeur aan te horen.

'Je hebt Dan toch?'

'Niet meer.'

'Heeft hij ontslag genomen?' vroeg Hannah geschokt.

'Ik heb hem ontslagen.' Ze zei er niet bij dat ze bijna verkracht was en het jasje dat ze droeg verborg de gescheurde blouse.

'Dan ben je nog dommer dan ik dacht.'

'Ik zal je eens wat zeggen, Hannah.' Sabrina legde haar zadel op zijn plaats en draaide zich om naar de vrouw die haar sinds haar geboorte had verzorgd. 'Jij zorgt voor het huis, ik zorg voor de mijnen. Toen papa nog leefde, was dat voor jullie een goede regeling, dus zullen wij het ook proberen?'

'Hij was geen achttienjarig meisje. Mijn god, wat zullen de mensen wel niet denken als jij dat bedrijf gaat leiden?'

'Dat weet ik niet en dat interesseert me ook niet. Ik zal het ze heus niet vragen.' Ze knipte het licht in de stal uit en liep met ferme passen naar het huis.

22

Toen Sabrina de volgende dag naar kantoor ging, hing er op het hele terrein een spookachtige stilte. Het verlies van de driehonderdtweeëntwintig mannen maakte een groot verschil en halverwege de ochtend luidde ze de klok en deelde de achterblijvers mee dat ze de twee kleinste mijnen zou sluiten. Ze stuurde de mannen die ze nog had naar het netwerk van gangen in de grootste mijn en vertelde hun precies wat ze van hen verlangde. Ze maakte een hardere indruk dan de vorige dag en had een vastberaden blik in haar ogen gekregen. Toen een van de mannen daar op weg naar de mijn een opmerking over maakte, haalden de anderen hun schouders op. Net als de arbeiders in de wijngaarden kon het hen niets schelen wat er in haar hoofd omging zolang ze hun loon maar op tijd uitbetaalde. Daarom waren ze gebleven; niet omdat ze zo veel genegenheid voor haar voelden of uit dankbaarheid jegens haar vader. Ze waren haar niets verschuldigd, vonden ze, maar ze wilden hun baan niet kwijtraken en waren tevreden met hun verdiensten. Voor de rest moest ze het maar uitzoeken, hoewel ze zich toen ze hoorden dat Dan Richfield ook vertrokken was toch wel zorgen begonnen te maken.

'Denk je dat ze weet wat ze doet?'

'Weet ze wel hoe je een cheque moet uitschrijven?'

'Vast wel.' Ze grinnikten.

'Dan blijf ik. Ze betaalt beter dan John Harte, haar vader deed dat wel tenminste.' Ze had niet gezegd dat ze hun loon zou verlagen.

Sabrina was zelfs van plan hun loon de volgende week te verhogen. Dat was haar vader al van plan geweest en nu ze nog maar een derde van haar werknemers over had, kon ze het zich veroorloven. Toen ze die middag manieren zat te bedenken om aan meer personeel te komen, ging de deur open en kwam John Harte met grote stappen het kantoor binnen. Ze keek op, maar ze stond niet op en glimlachte niet.

'Tenzij u bent gekomen om kwikzilver te kopen, meneer Harte, verspilt u uw tijd en de mijne.'

'Dat is een van de dingen die ik zo aantrekkelijk aan u vind.' Onverstoorbaar keek hij op haar neer. 'Uw warmte en hartelijkheid. Die waren me al bij de eerste ontmoeting opgevallen.'

Daar moest ze toch om glimlachen en ze schoof haar stoel achteruit en gebaarde naar de stoel aan de andere kant van het bureau.

'Het spijt me. Ik heb moeilijke dagen achter de rug. Ga zitten.'

'Graag.' Hij ging zitten en haalde een sigaar uit de zak van zijn suède jas. Plotseling moest Sabrina aan de indiaanse denken en ze vroeg zich af of hij nog steeds met haar samenwoonde. Niet dat het haar iets aanging, maar ze herinnerde zich het mooie gezichtje en probeerde een verband te leggen met deze ruwe, vrij norse man. 'Ik heb inderdaad gehoord dat er hier nogal wat aan de hand is. Mag ik roken?' Het schoot hem nog net op tijd te binnen dit eerst te vragen. Ze bevond zich hier in een mannenwereld en hij verwachtte zo half en half dat ze er zelf ook een zou opsteken, ook al was ze een bijzonder knap meisje. Maar ze had zichzelf in een moeilijke positie gemanoeuvreerd en hij wilde haar helpen een uitweg te vinden.

'Ga uw gang. Ja, er is heel wat aan de hand.'

'Ik heb ook gehoord dat tweederde van de werknemers ontslag heeft genomen.' Hij was niet gekomen voor zomaar een praatje en ze glimlachte vermoeid.

'Dat is zo. De meesten zullen intussen wel voor u werken.' Ook al was zijn bedrijf een stuk kleiner dan het hare.

'Sommigen. Ik kon ze niet allemaal gebruiken, maar ik heb er zo veel mogelijk aangenomen. Het zijn prima kerels.'

'Dat valt tegen.' Ze keek hem uitdagend aan en hij bewonderde haar moed.

'U hebt zich voorgenomen een heel vurig paard te temmen, juffrouw Thurston.'

'Dat weet ik. Maar het was van mijn vader en nu is het van mij, en het zal me lukken, ook al wordt het mijn dood, meneer Harte.' Ze meende het.

'En is het u dat waard?' Hij keek haar vriendelijk aan, maar ze had geen behoefte meer aan vriendelijkheid. Voortaan zou ze voor zichzelf opkomen, zonder de hulp van een Dan Richfield of een John Harte of wie dan ook. Ze stond alleen en zou het alleen redden, al was dat nog zo ongewoon.

'Dat is het me waard, meneer Harte. Ik zal het niet opgeven.'

'Dan had u gelijk.' Hij zuchtte en glimlachte.

'Waarin?'

'Dat ik mijn tijd verspil.' Hij legde zijn sigaar neer en boog zich naar haar toe. Hij zou proberen haar te laten inzien dat ze een onverstandig besluit had genomen. Dat hij niets van haar wilde afpakken, maar dat ze beter moest nadenken. Zelfs haar vader zou het niet met haar eens zijn geweest en hij waagde het dit te zeggen.

'Juffrouw Thurston, u bent een heel intelligent, aardig en charmant meisje en naar ik heb begrepen was u uw vaders oogappel.'

Ze fronste haar wenkbrauwen. 'U verspilt uw tijd.'

'Luister naar wat ik te zeggen heb!' zei hij streng. 'U weet wat mijn bedoeling is. Ik wil alle drie de mijnen van u kopen en daar zal ik u goed voor betalen, maar als u weigert, zal ik er niet onder lijden. Ik heb al meer dan genoeg te doen en ik verdien al een fortuin, dus daar gaat het me niet om. Waar het me wel om gaat, is dat ik het haat iets verloren te zien gaan. Als u deze mijnen overneemt, gaan ze verloren. U hebt er al twee moeten sluiten. Maar wat nog belangrijker is, uw eigen leven gaat verloren. U bent nog een jonge vrouw.' Hij keek het kale kantoor rond. 'Wat hebt u hier in vredesnaam te zoeken? Wilt u hier de rest van uw leven doorbrengen? U bent geen man, u bent een vrouw. Wat wilt u bewijzen?' Hij leunde hoofdschuddend achterover. 'Ik kende uw vader nauwelijks, maar ik kende hem goed genoeg om te weten dat hij dit niet voor u wilde. Dit zou geen enkele verstandige vader willen. Het is een eenzaam, zwaar en vermoeiend leven. U moet doden uit mijnschachten opgraven, branden blussen, water wegpompen en dronkaards onder controle houden. Hoe denkt u dat allemaal voor elkaar te krijgen en nog wel zonder Dan Richfield?' Hij keek haar oprecht bezorgd aan, maar ze vroeg wantrouwig: 'Hoe weet u dat?' Dan was pas gisteravond vertrokken.

'Ik heb hem vanmorgen aangenomen,' zei hij eerlijk. 'Hij is een goeie vent.'

Ze glimlachte wrang. 'In elk geval zal hij u niet aanraken.' Hij zweeg even en keek haar fel aan.

'Heeft hij u wel aangeraakt?'

Ze aarzelde en knikte. Ze hoefde Dan niet te beschermen en ze wist dat John Harte zoiets nooit zou doen. Zo was hij niet en bovendien had hij zijn indiaanse vrouw. 'Ja, maar gelukkig kwam hij net op tijd tot bezinning.'

John Harte schudde zijn hoofd en legde even zijn hand voor zijn ogen. 'Als u mijn dochter was, zou ik hem vermoorden.'

Ze glimlachte dankbaar en toen schoot het haar weer te binnen wie hij was. 'Maar dat ben ik niet en mijn vader is dood, en u hebt een nieuwe opziener, meneer Harte.' Niemand kon haar meer klein krijgen. Ze stond op en stak haar hand uit. Ze had genoeg gehoord. 'Dank u wel voor uw vertrouwen en uw belangstelling voor mijn bedrijf. Als ik ooit zou besluiten het te verkopen, zal ik het u laten weten.'

'Doe dit uzelf toch niet aan!' Hij keek haar recht in de ogen en meende elk woord. 'Het zal al uw gevoel en uw hele leven opslokken.' Hij klonk opeens zo verdrietig dat ze zich afvroeg of dat bij hem ook was gebeurd. Maar dat was zijn probleem, zij had al problemen genoeg.

'U hoeft niet nog eens langs te komen, meneer Harte, want u hebt hier niets te zoeken.' Ze wilde niet onbeleefd zijn, maar ze wilde hem niet meer in de buurt van haar mijnen hebben. Ze dacht aan zijn bezoek bij haar thuis toen hij afscheid kwam nemen van haar vader. Was dat pas een week geleden? Ze kon het nauwelijks geloven. 'Mijn mijnen zijn niet te koop, nog lang niet.'

'Dus u geeft er een huwelijk en een gezin voor op.' Hij gaf het niet op en ze wilde dat hij wegging.

'Dat gaat u niets aan,' zei ze met een boze glinstering in haar ogen.

'U kunt geen twee dingen tegelijk doen, weet u.'

'Ik kan doen wat ik wil!' riep ze fel, en ze liep om het bureau heen naar hem toe. 'Maak nu maar dat je wegkomt, Harte!'

'Ja, mevrouw.' Hij zette zijn hoed op, tikte tegen de rand en liep ongehaast naar de deur. Hij bewonderde haar om haar moed, maar ze had ongelijk en het speet hem dat ze hem de mijnen niet wilde verkopen, want hij had ze graag bij de zijne gevoegd. Maar wat ze hem over Dan had verteld, zat hem nog het meest dwars. 'U zal hij tenminste niet aanraken.' Had hij geprobeerd haar te verkrachten? De stommeling. Hij zou Spring Moon voor hem waarschuwen. De man moest bij haar uit de buurt blijven, en het beviel hem helemaal niet dat hij Sabrina Thurston had 'aangeraakt'. Het was bijzonder gemeen geweest het meisje op die manier te willen manipuleren, ook al was ze koppig en niet goed wijs. Die middag was hij zo kortaf tegen Dan Richfield dat deze hem verbaasd aankeek. Hij kon zich niet voorstellen dat hij al zo gauw iets had gedaan waardoor hij zich de woede van zijn nieuwe werkgever op de hals had gehaald. Het kwam erop neer dat het afschuwelijk was voor een ander te moeten werken, dacht hij. Als Sabrina geen roet in het eten had gegooid, was hij nu de baas geweest van de Thurston-mijnen.

John Harte had hem graag willen waarschuwen voortaan bij Sabrina uit de buurt te blijven, maar hij wilde niet dat Dan wist dat hij van het gebeuren op de hoogte was. Dus hij waarschuwde alleen Spring Moon, en ze lachte erom.

'Ik ben heus niet bang voor hem, John Harte.' Ze noemde hem altijd bij zijn volle naam en meestal vond hij dat grappig, maar deze keer niet.

'Neem het alsjeblieft serieus, Spring Moon. Hij heeft een bleekscheet van een vrouw en een huis vol kinderen, dus hij zal een lekker hapje zoals jij vast niet versmaden. Ik ken die man nauwelijks. Ik weet dat hij de afgelopen drieëntwintig jaar hard voor Thurston heeft gewerkt, maar ik wil niet dat hij je lastig valt. Begrijp je me goed? Wees op je hoede, Spring Moon.'

'Ik ben echt niet bang.' Ze glimlachte en trok razendsnel een lang, scherp mes uit haar mouw en hield het hem voor. Nu glimlachte hij ook.

'Soms vergeet ik hoe slim je bent, liefje.' Hij gaf haar een kus in haar hals en ging terug naar zijn werk. Onderweg vergat hij zijn minnares en dacht aan het jonge meisje dat van plan was het bedrijf van haar vader te leiden met het handjevol mannen dat ze nog over had. Het speet hem een beetje dat hij haar niet kon helpen, maar hij was iets anders van plan. Dan en hij hadden er al verscheidene keren over gesproken. Hij zou haar rustig haar ondergang tegemoet laten gaan en haar dan uitkopen. Het zou niet lang duren, ook al dacht ze dat ze het bedrijf van haar vader door en door kende. Ze was nog maar een meisje.

Twee weken later, op haar achttiende verjaardag, stond Sabrina in een mijngang en keek naar het werk van de mannen. Ze had hun de beloofde loonsverhoging gegeven, maar nog steeds richtten ze zelden het woord tot haar. Ze had de twee kleine mijnen gesloten en concentreerde zich op de grootste, en ze had een van de pas aangenomen mijnwerkers meteen aangesteld als opziener, om Dan te vervangen. Hij vond het net zomin prettig om voor haar te werken als de rest, maar hij werkte hard voor zijn loon en dat vond ze voldoende. Ze beloofde hem opnieuw opslag als hij genoeg mijnwerkers voor haar kon vinden om de tweede mijn te heropenen. In november was het zover, maar de mijn stroomde meteen vol en vijf van de nieuwelingen lieten er het leven bij. Maar in de stromende regen hielp ze mee de slachtoffers uit te graven en zijzelf sloot voorgoed hun ogen en reed kletsnat en doodmoe naar hun vrouwen om hun het slechte nieuws mede te delen. Net als haar vader woonde ze de begrafenissen bij, en het voorjaar daarop kon ze de derde mijn heropenen. Ze had er een jaar voor nodig gehad om van het verlies van de ruim driehonderd man te herstellen, maar nu werkten ze weer op volle kracht en werd er weer geld verdiend. Dan Richfield werd er beroerd van als hij eraan dacht.

'Je zult moeten toegeven, Dan, dat ze net zo'n doordouwer is als haar vader en eens zo slim.' John Harte vond dat ze een ongelooflijke prestatie had geleverd.

'De slet.' Dan liep weg en smeet de deur achter zich dicht, terwijl Harte hem nakeek. Dan had in die drieëntwintig jaar bij de Thurston-mijnen veel geleerd, maar hij was geen aardige, oprechte man en John vroeg zich weleens af waarom Thurston hem zo lang had gehouden. Wellicht had Dan toen meer op zijn woorden gelet omdat hij hoopte op een beloning, en die hoop was nu vervlogen.

Toen John Harte voor de tweede keer naar Sabrina's kantoor ging, moest hij daar weer aan denken. Hij liep zonder te kloppen naar binnen en ze keek hem stomverbaasd aan. Het afgelopen jaar had ze zelden aan hem gedacht. Ze was trots op wat ze met hard werken en doorzetten had bereikt en hoewel de mannen haar nog steeds niet helemaal accepteerden en dat misschien ook nooit zouden doen, gaven ze haar geen reden tot klagen.

'Komt u me gelukwensen, meneer Harte, of vragen om een baantje in een van mijn mijnen?' begroette ze hem vrolijk.

'Geen van beide. Ik ben nog veel brutaler. Net als u.' Hij bewonderde haar enorm en hij zag hoe tevreden ze keek. En terecht. De oorlog was nog niet voorbij, maar ze had de eerste veldslag gewonnen. De mijnen werkten weer op volle kracht, hoewel ze nog maar moest afwachten of ze dit kon volhouden. Hij betwijfelde het en Dan ook, en misschien had hij nog helemaal niet moeten komen. Misschien had hij moeten wachten tot het fout ging, maar zo lang kon hij niet wachten. Hij wilde dit jaar uitbreiden en daartoe wilde hij minstens één en liefst twee van haar mijnen overnemen. Hij legde haar zijn voorstel voor. 'U kunt ze best missen. Verkoop me in elk geval de kleinste.'

Ze keek hem aan als een slang die op het punt stond te bijten. 'Nee. Ik verkoop geen enkele van mijn mijnen. Geen sprake van. Maar...' - ze keek hem met een voorzichtig glimlachje aan - '... ik wil uw mijn er graag bij hebben, meneer Harte.' Ze was onlangs negentien geworden en zag eruit als een volwassen vrouw. Ze had een zwaar jaar achter de rug en nog steeds moest ze zich tot het uiterste inspannen zonder dat iemand haar kon helpen. 'Ik wil hem graag kopen. Is dat idee weleens bij u opgekomen?'

Hij glimlachte om het brutale voorstel. 'Nee, nooit.'

'Dan staan we weer schaakmat, nietwaar?'

'U bent een koppig vrouwtje. Was u dat ook toen uw vader nog leefde?'

'Ik denk het wel.' Ze dacht aan haar vader en verbaasde zich erover dat hij al ruim een jaar dood was. 'Hoewel ik daar toen waarschijnlijk niet veel reden voor had.' Het afgelopen jaar was een eenzame overlevingsstrijd geweest. Wanneer ze 's avonds thuiskwam, deed Hannah niets anders dan op haar mopperen. Soms zag ze ertegenop naar huis te gaan, maar ze kon Hannah na al die jaren niet wegsturen. Dus ze bleef 's avonds zo lang mogelijk op kantoor, en ze was dan ook een stuk magerder geworden. Dat viel zelfs John Harte op, maar hij zei er niets van.

Hij had met haar te doen en wenste dat ze de mijnen al meteen aan hem had verkocht.

'Het spijt me dat u er dit jaar niet anders over denkt.'

'Ik heb u toch al gezegd dat ik nooit zal verkopen? De Thurston-mijnen worden pas na mijn dood verkocht en geen dag eerder, meneer Harte. Als ik dat maar hard genoeg roep, zijn er natuurlijk genoeg mensen die u een handje willen helpen.' Het was een cynische opmerking, maar ze meende het. Ze had geen vrienden; enkele mensen hadden respect voor haar gekregen, dat was alles. Ze had weer ruim vijfhonderd mensen in dienst en slechts een handjevol kon het iets schelen hoe het met haar ging. Dat waren degenen met wie ze de overstroming te lijf was gegaan en die zagen hoe ze zelf door de mijnen kroop om alle details van hun werk te observeren. Maar ze waren niet op haar gesteld zoals ze op Jeremiah gesteld waren geweest.

John Harte zag dat Sabrina in de wereld van de volwassenen heel wat illusies armer was geworden en dat ze een hoge toegangsprijs had moeten betalen. Hij had medelijden met haar. Ze gaven elkaar een hand en hij zag geen warmte in haar ogen. Te veel mensen hadden haar in het afgelopen jaar tegengewerkt of verdriet gedaan, te beginnen met Dan. Wat Dan betrof, vond Harte opeens dat hij veel te laks was geweest. Dans vrouw was onlangs bij een bevalling gestorven en sindsdien hing Dan elke avond ergens de beest uit, terwijl hij zijn kinderen verwaarloosde. John had Spring Moon opnieuw gewaarschuwd, en opnieuw had ze lachend met haar mes gezwaaid.

'Het spijt me dat u er zo over denkt.' Hij aarzelde. 'Ik blijf erbij dat ik vind dat u beter af zou zijn zonder de last van de mijnen.' Maar dat vatte ze alleen maar op als een nieuwe poging om haar van haar mijnen te ontdoen en ze wierp een vermoeide blik op de deur. 'Maar ik begrijp het wel.' Even vroeg ze zich af of dat echt zo was, maar ze verwierp de gedachte. Hij had geen flauw idee hoe hard ze bereid was te vechten om het bedrijf intact te houden. Ze zou het nooit opgeven, nooit.

De wijngaarden deden het goed. Ze was lid geworden van de coöperatie van wijnboeren en deed haar best om een bijdrage te leveren om de kwaliteit van de wijnen te verbeteren. Ook in deze bedrijfstak werd ze nauwelijks geaccepteerd, maar daar was ze inmiddels aan gewend. Ze wist dat ze nergens welkom was, ze verwachtte niet anders dan te worden genegeerd of uitgelachen en ze was altijd de eerste op wie ze hun woede koelden. Maar ze liet zich niet meer zo gemakkelijk in een hoek drijven en beet van zich af wanneer ze te ver gingen. John Harte zag aan haar gezicht dat de voortdurende spanningen haar harder hadden gemaakt, ook al was ze nog mooier geworden. Hij voelde aandrang haar in zijn armen te nemen, maar dat kon hij beter niet proberen. Ze zou zijn hulp niet aannemen, ze was van plan in haar eentje de berg te beklimmen en de top te bereiken. Hoewel ze dezelfde weg had gekozen als hijzelf en haar vader hadden gedaan, vond hij het verdrietig voor haar. Hijzelf noch Jeremiah was ooit hertrouwd en ze hadden zelf het roer van hun bedrijf in handen gehouden, maar hij had Spring Moon en Jeremiah had Sabrina gehad, en zij had niemand. Op de terugweg bleef hij aan haar denken, maar Sabrina vergat John Harte meteen en ging weer aan het werk. Ze gunde zichzelf tegenwoordig nauwelijks tijd meer om zomaar even nergens aan te denken; ze had al haar energie nodig om te overleven. De twee kleinere mijnen waren niet vanzelf weer opengegaan, ze had er dag en nacht aan gewerkt.

En nu werkte ze dag en nacht om de productie te vergroten. Kortgeleden had ze zevenhonderd flessen verkocht aan een firma aan de oostkust en ze had de mannen een bonus beloofd wanneer de flessen op transport gingen. Ze kende de werkwijze van haar vader, die hij niet voor haar geheimgehouden had, en in navolging daarvan deelde ze de winst met haar personeel als ze er hard genoeg voor hadden gewerkt. Ook al mochten de mannen haar niet, ze wisten dat ze een eerlijke werkgeefster was. Daarmee was ze tot nu toe tevreden geweest, ook al hoopte ze dat de situatie ooit zou verbeteren. Als iemand haar niet met respect behandelde, stond hij meteen op straat. Dat kon ze zich nu veroorloven en de mannen hadden daar ontzag voor. 'Ze is een arrogant rotwijf; wat verbeeldt dat kind zich wel!' klaagde Dan Richfield op een avond in een kroeg tegen enkele van Sabrina's werknemers toen John Harte binnenkwam en ongezien een eindje verderop aan de bar ging staan. 'Ze denkt dat ze als ze maar lang genoeg een broek draagt ook een lul zal krijgen.' De mannen lachten en John Harte zei kalm: 'Wilde je dat weten toen je haar vorig jaar probeerde te verkrachten?'

Het werd meteen doodstil en Dan werd bleek en draaide zich geschrokken om naar zijn baas, die blijkbaar van het voorval op de hoogte was.

'Wat bedoelt u daarmee?'

'Ik vind niet dat je op die manier over Sabrina Thurston hoort te praten. Ze werkt net zo hard als wij en deze mannen zijn haar werknemers, als ik me niet vergis.' Enkele van de mannen keken beschaamd. Ze wisten dat John Harte geen vriend van haar was, maar hij had gelijk. Ze werkte verdomd hard, daar was niets tegenin te brengen. De mannen dropen af, maar Dan Richfield bleef zitten, met gebalde vuisten en een woeste blik in zijn ogen. Met moeite beheerste hij zich en nam een slok whisky. Hij zou haar nog wel krijgen; ze had zijn toekomst bedorven en nu zijn eigen vrouw er niet meer was, was elke andere vrouw ook goed. Nog dagenlang bleef hij erop broeden en vroeg zich af wat ze John allemaal had verteld, en toen hij de maandag daarna weer zat te drinken, kwam het bij hem op eens langs de Thurston-mijnen te rijden. Haar paard bleek er nog te staan, maar omdat het al negen uur in de avond was, nam hij aan dat ze het daar had achtergelaten. Hij steeg af, bond zijn eigen paard vast en liep naar het kantoor, waar hij door het raam keek en haar tot zijn verbazing nog zag zitten. Met haar zwarte haar naar achteren gekamd zat ze met gebogen hoofd snel te schrijven. Hij grinnikte en besefte dat hij terug was gekomen om af te maken wat hij een jaar geleden was begonnen, toen ze hem had ontslagen. Maar toen hij de treden naar de deur opliep, kraakte er een plank, en zonder op te kijken trok ze een la open en pakte het pistool. Nog voordat hij de deur had bereikt vloog de eerste kogel al vlak langs zijn arm en hij verstijfde van schrik. Pas toen keek ze op en zei luid genoeg om buiten te worden verstaan: 'Als je door die deur komt, ben je dood, Dan.' Hij zag dat ze het meende. Ze keek niet verbaasd of bang, zelfs voor hem niet, en ze was overal op voorbereid. Ze stond op en richtte het pistool op zijn hoofd, en zonder iets te zeggen draaide hij zich om en liep weg. Vervolgens luidde ze de klok om de nachtwakers te waarschuwen. Ze moesten de mijnen bewaken, niet haar terwijl ze op kantoor aan het werk was, maar nu moesten ze komen en ze gaf hun opdracht te controleren of Dan Richfield het terrein had verlaten.

De volgende dag stuurde ze een briefje naar John Harte met het verzoek beter op zijn personeel te letten. Als ze weer een van zijn werknemers op haar terrein zou aantreffen, zou ze ervan uitgaan dat hij in opdracht van Harte was gekomen om haar door pesterijen te dwingen haar mijnen te verkopen, en dan zou ze hem ter plekke doodschieten. Ze vermeldde erbij dat ze deze keer het leven van Dan Richfield had gespaard, maar dat ze dat een volgende keer niet meer zou doen.

John Harte werd boos toen hij hoorde dat Dan haar opnieuw lastig had gevallen. Hij gaf hem een waarschuwing, waar Dan zwijgend en met opeengeklemde kaken naar luisterde. Toen Dan weg was, begon John te lachen. Spring Moon had haar mes en Sabrina was blijkbaar net zo handig met haar pistool! Helaas had ze het nodig, maar ze leefde nu in een mannenwereld. Dat jaar bood hij haar niet meer aan haar mijnen van haar te kopen.

23

'Nou, meisje, nu ben je eenentwintig. Wat ben je dit jaar van plan?' Hannah keek haar over de taart die ze had gebakken aan en kon wel huilen om Sabrina's gezicht. Ze was een heel mooie jonge vrouw geworden, maar ze had een harde uitdrukking in haar ogen. Ze had het voetspoor van haar vader gevolgd en bestuurde een mijnbedrijf van bijna zeshonderd man, maar wat kreeg ze ervoor terug? Ze had geld genoeg, maar ze leidde een eenzaam leven en werkte 's avonds tot middernacht. Ze speelde de baas over al die mannen en ontsloeg ze als ze zich niet gedroegen, maar haar lieve kant was aan het verdwijnen en Hannah was bang dat ze doodongelukkig zou eindigen. Dat had Amelia ook opgemerkt toen ze vorig jaar op bezoek kwam, maar ze had erbij gezegd dat Sabrina niet van gedachten zou veranderen en dat Hannah geduld moest hebben. 'Op een dag krijgt ze er genoeg van,' had die wijze vrouw haar verzekerd. 'Misschien wordt ze wel verliefd.' Maar op wie? Haar paard? Ze was al verliefd op haar werk en als ze zich niet halfdood werkte voor de mijnen, maakte ze ruzie met de leden van de wijncoöperatie.

'Ik begrijp niet hoe je zo geworden bent.' Hannah keek Sabrina wanhopig aan. 'Je papa hield minder van zijn mijnen dan jij. Hij hield het meest van jou.'

'Daarom ben ik het hem verschuldigd.' Dat zei ze steevast, en Hannah gaf haar hoofdschuddend een stuk van de enigszins stroperige chocoladetaart. Deze taart had ze al eenentwintig jaar op elke verjaardag voor Sabrina gebakken, en Sabrina glimlachte tegen haar oude vriendin en zei: 'Wat zorg je toch goed voor me, Hannah.'

'Ik wou dat je voor de verandering ook eens goed voor jezelf zorgde. Je werkt nog harder dan hij deed. Hij kwam 's avonds tenminste thuis. Waarom denk je er niet eens over die verdomde mijnen te verkopen en te trouwen?'

Maar Sabrina lachte erom. Met wie zou ze dan moeten trouwen? Met een mijnwerker? Haar nieuwe opzichter? Haar bankier in de stad? Niemand had belangstelling voor haar, bovendien had ze het veel te druk.

'Misschien lijk ik meer op papa dan je denkt,' zei ze glimlachend. Dat had ze ook tegen Amelia gezegd. 'Hij is pas op zijn vierenveertigste getrouwd.'

'Jij kunt niet zo lang wachten,' gromde Hannah.

'Waarom niet?'

'Wil je dan geen kinderen?'

Sabrina haalde haar schouders op. Kinderen, wat een vreemd idee. De zevenhonderd flessen die ze over twee weken naar de oostkust moest sturen waren veel belangrijker, en de tweehonderdvijftig die naar het zuiden zouden gaan. Ze moest de administratie voeren, de mannen aan het werk houden, zich voorbereiden op overstromingen en branden... Kinderen? Hoe zou ze daar ook nog tijd voor moeten vinden? Nu zou dat zeker niet gaan en waarschijnlijk nooit, en dat vond ze absoluut niet jammer. Ze kon zich niet voorstellen dat zij ooit een kind zou hebben, want ze had nu al te veel aan haar hoofd. Toen ze haar taart ophad, ging ze naar boven om haar koffer te pakken. Ze had al tegen Hannah gezegd dat ze een paar dagen naar San Francisco ging.

'Alleen?' Dat vroeg Hannah altijd.

'Wie wil je dan dat ik meeneem? Een half dozijn mijnwerkers om me te bewaken?'

'Niet brutaal zijn, meisje.'

'Vooruit dan maar, ik neem jou mee.' Dat zei ze elke keer. 'Je weet best dat ik ziek word op die boot.'

'Dan moet ik toch maar alleen gaan, nietwaar?' En dat vond ze helemaal niet erg. Onderweg had ze eindelijk tijd om na te denken en het was een gelegenheid om naar Thurston House te gaan. Ze vond het nog steeds erg de kamer in te lopen waar haar vader gestorven was, maar ze kon het niet over haar hart verkrijgen het mooie huis niet meer te gebruiken. Ze hield er geen personeel, en de paar dagen dat ze er af en toe sliep, zorgde ze voor zichzelf. 'Ach, Hannah, nu vindt iedereen dat ik me vreemd gedraag, maar over een paar jaar kijkt niemand er meer van op dat die gekke oude vrouw al jarenlang haar eigen mijnen bestuurt, alleen de trein of de stoomboot neemt of naar de stad gaat zonder een dienstmeisje mee te nemen. Dan kan ik doen wat ik wil.' Ze lachte en klonk opeens weer jong. 'Was het maar vast zover.'

'Het zal heus niet zo lang duren.' Hannah keek haar somber aan. Dit was niet het leven dat ze voor het kind dat zij had grootgebracht had gewenst. 'Je bent gauw genoeg oud en dan heb je je kostbare jeugd verspild.'

Maar daar was Sabrina het niet mee eens. Ze had vaak een triomfantelijk gevoel en ze was tevreden over wat ze had bereikt. Alleen anderen waren karig met hun bewondering. Anderen vonden haar vrijpostig, opdringerig en eigenwijs, maar daar was ze inmiddels wel aan gewend. Ze hield haar hoofd iets hoger en haar tong was iets scherper dan vroeger, ze liet niet meer over zich heen lopen en ze had haar zilverkleurige pistool altijd bij de hand. Ze was ervan overtuigd dat haar vader ook heel trots op haar zou zijn geweest. Misschien had hij dit niet voor haar gewild, maar hij zou respect hebben gehad voor de manier waarop ze zich door de afgelopen drie jaar heen had geslagen. Het was verbazingwekkend dat ze al drie jaar het bedrijf leidde, dacht ze, toen ze met haar koffer en haar mantel over haar arm weer naar beneden ging.

'Ik ben over drie dagen terug.' Ze gaf Hannah een kus op haar wang en bedankte haar voor de verjaarstaart en Hannah keek haar met betraande ogen na toen ze haar auto startte en wegreed. Het kind zou nooit weten wat ze had gemist, maar ondanks haar sterke, onafhankelijke natuur was er een grote leegte in haar leven en daar had Hannah verdriet om. Voor een jonge vrouw was dit geen leven.

Sabrina reed naar Napa en parkeerde de auto zoals gewoonlijk in de stallen bij de kade. Ze was een van de eersten in Napa die een auto had gekocht, en zoals bij alles wat ze deed was er maandenlang over geroddeld. Maar dat raakte haar niet, want de auto maakte haar leven een stuk gemakkelijker. Meestal reed ze nog op haar oude paard heen en weer naar de mijnen, maar als ze verder weg moest, bijvoorbeeld naar Napa om de stoomboot te nemen naar de stad, nam ze liever de auto om tijd te sparen. Ze ging aan boord en bracht de vier uur durende overtocht in haar hut door met het doorlezen van documenten. Ze wilde met de bank praten over de aankoop van nog wat land en ze wist dat ze dan eerst naar hun gebruikelijke advies moest luisteren: dat het verstandig zou zijn de wijngaarden en de mijnen te verkopen of een man in dienst te nemen die de leiding van haar kon overnemen. Het kwam nooit bij hen op dat er maar weinig mannen waren die haar konden vervangen en ze liet het advies dan Ook langs zich heen gaan. Ze glimlachte beleefd en nam de draad van haar zaken weer op, en dan verbaasden ze zich over haar uitstekende ideeën. 'Wie heeft u deze raad gegeven?' vroegen ze altijd, of 'Was dit een idee van uw opzichter?' Het had geen zin te zeggen dat het haar eigen idee was, dat konden ze niet bevatten, en zo zou het deze keer ook weer gaan. Maar uiteindelijk kreeg ze altijd haar zin. Ze hadden geleerd haar te vertrouwen, net als haar werknemers, ook al ging wat ze deed hun begripsvermogen te boven. Jeremiah had haar in alle opzichten uitstekend opgeleid.

Ze bleef de hele reis in haar hut en toen ze merkte dat de boot afmeerde, deed ze haar documentenkoffertje dicht. Na Hannahs uitgebreide verjaarslunch had ze niets meer willen eten, bovendien had ze liever willen werken. Ze verheugde zich op een heet bad in Thurston House. Het zou een tijdje duren voordat het water in de tank opgewarmd was, maar die tijd benutte ze door het huis te inspecteren. Ze was al een paar maanden niet in San Francisco geweest en zij was de enige die het huis gebruikte, ook al had de bank reservesleutels en waren ze gemachtigd er af en toe een kijkje te nemen.

Ze nam een rijtuig en toen ze voor het grote hek stonden, moest ze uitstappen om het te openen. Daarna werd ze voor de voordeur afgezet. Er brandde geen licht en op de tast zocht ze de lichtschakelaar voordat ze haar koffer in de hal zette en de deur achter zich dichtdeed. Ze was moe en terwijl ze rondkeek, kreeg ze voor het eerst sinds lange tijd tranen in haar ogen. Dit was het huis waarin haar vader was gestorven, ze was eenentwintig en ze kon haar verdriet met niemand delen. Opeens miste ze hem weer heel erg en voelde ze zich verschrikkelijk eenzaam. Bijna had ze spijt dat ze was gekomen. Toen ze een poosje later in het diepe bad van haar badkamer zat, dacht ze na over de afgelopen drie jaar. Het was een moeilijke tijd geweest, veel mensen hadden haar pijn gedaan en kwaad toegewenst en zelfs Hannah was vaak boos en onaardig geweest. Niemand had begrip voor haar plichtsgevoel en haar besluit om zelf het bedrijf te leiden, velen hoopten dat ze zou falen en anderen popelden om het van haar over te nemen. Gelukkig had John Harte zijn pogingen tot overname opgegeven - zou Dan Richfield nog steeds voor hem werken? Zes maanden geleden deed hij dat nog wel. Ze was diep in hem teleurgesteld; tot haar opluchting was hij haar sinds ze door het raam van haar kantoor op hem geschoten had niet meer komen lastig vallen. Ze wierp een blik op de roze, marmeren wastafel, waar haar pistool lag. Ze had het altijd bij de hand en 's nachts lag het op haar nachtkastje. Ze zou het nog liever onder haar kussen leggen, maar het ging te gemakkelijk af, zoals Dan Richfield had ondervonden. Ze moest altijd op haar hoede zijn, maar daar was ze inmiddels wel aan gewend. Een reisje naar San Francisco was wat dat betreft een respijt. San Francisco was een grote stad, waar bijna niemand haar kende. Niemand die haar zag begon te fluisteren of te wijzen, zoals in Napa, Calistoga of St. Helena. 'Kijk, daar heb je die vrouw die de baas is van de mijnen!'

'Dat meisje van Thurston!'

'Ze is knettergek.'

'Een echte kenau.' Ze wist precies wat ze allemaal zeiden, maar hier kon het niemand iets schelen wat ze deed. Wanneer ze door Market Street of over Union Square liep en in een bloemenwinkel een roos kocht voor op haar jasje of witte viooltjes voor in haar haren, kon ze zelfs doen alsof ze heel iemand anders was. Dan hoefde ze zich geen zorgen te maken over haar imago bij de mannen, maar kon ze net doen alsof ze zomaar een jong meisje was.

En dat deed ze nadat ze de volgende dag bij de bank was geweest. Langzaam wandelde ze terug naar huis en kocht onderweg een boeket geurige bloemen om in een vaas in haar kamer te zetten. Plotseling trok ze alle spelden uit haar lange haren en liet ze los wapperen in de zomerwind. Het was fijn om er even uit te zijn, dacht ze glimlachend, en ze was nog steeds dol op Thurston House, ondanks de tragische herinneringen. Neuriënd liep ze Nob Hill op, gelukkiger dan ze lange tijd was geweest.

Opeens zag ze voor zich een auto stoppen. De bestuurder staarde haar aan en begon te lachen.

'Grote goedheid, juffrouw Thurston, ik had u bijna niet herkend! U bent het toch echt, hè?' Het was John Harte en hij keek haar vrolijk aan.

'Ik ben het echt. Hebt u die auto zonet gestolen, meneer Harte?'

'Inderdaad. Gaat u mee een ritje maken?' Ze waren allebei op neutraal terrein en ze begon te lachen. Nou ja, waarom niet? Als hij weer aanbood haar mijnen te kopen, kon ze altijd uitstappen en naar huis lopen. Hij zou haar beslist niet ontvoeren, bovendien zou niemand losgeld voor haar betalen.

'Dat is goed.' Ze keek glimlachend naar zijn auto: dezelfde Model T Ford waarin zij al twee jaar reed, maar een nieuwer model met meer franje. Elk jaar kwamen er accessoires bij. 'Bevalt de auto?'

'Ik ben er verliefd op geworden.' Grinnikend liet hij zijn blik over het dashboard en de motorkap gaan en keek haar toen weer aan. 'Mooi ding, hè?'

Sabrina lachte en kon het niet laten hem een beetje te plagen: 'Bijna zo mooi als de mijne.' Ze grinnikte en eerst keek hij geschrokken, maar toen vroeg hij lachend: 'Hebt u er dan ook zo een?'

'Inderdaad. Maar in St. Helena gebruik ik hem niet vaak, daar rijd ik liever op mijn trouwe ruin.' Ze had de lievelingshengst van haar vader uiteindelijk verkocht, omdat ze nooit op hem reed en hij oud werd. 'Voor grotere afstanden neem ik de auto.'

Hij keek haar aan alsof hij haar voor het eerst zag. 'U bent werkelijk een bijzondere jonge vrouw. Wat jammer dat we eigenlijk aartsvijanden zijn, want anders zouden we vrienden kunnen worden.'

'Als u ophoudt steeds te proberen mijn mijnen van me te kopen, zouden we dat kunnen proberen.' Ze vroeg zich af of zijn minnares daar bezwaar tegen zou maken, maar dat kon ze hem niet vragen.

'U wilt nog steeds niet verkopen, hè?' vroeg hij glimlachend. Maar hij scheen het niet erg meer te vinden en ze schudde haar hoofd.

'Ik heb u al eens verteld dat de Thurston-mijnen pas worden verkocht als ik dood ben.'

'En de wijngaarden?' Nu was hij alleen maar nieuwsgierig, en hij keek vol bewondering naar haar glanzende ogen en haar losse haar met de bloemen erin. Ze was een mooie jonge vrouw en de gelijke van iedere man, dat wist hij zeker. Maar dat was eigenlijk in haar nadeel. Wat zou ze doen in haar vrije tijd?

'Mijn wijngaarden blijven ook tot in mijn graf van mij.'

'U lijkt zich geen zorgen te maken over eventuele erfgenamen.'

Ze haalde haar schouders op. 'Een mens kan niet alles hebben, meneer Harte, en ik ben blij met wat ik heb: mijn mijnen, mijn druiven en mijn land. Mijn vader hield er ook van en ik zou me ontrouw voelen als ik er iets van zou opgeven. Zijn werk was zijn leven en als ik ook maar iets van zijn erfenis verkocht, zou ik het gevoel hebben dat ik iets van hém verkocht.'

Dus dat stak erachter. Als hij dat geweten had, had hij zich de moeite van zijn aanbod tot overname kunnen besparen.

'U moet erg veel van hem hebben gehouden.'

Ze reden intussen Nob Hill op. 'Dat is zo,' antwoordde ze glimlachend. 'Hij was een fantastische vader en ik vind het niet meer dan juist dat ik zijn werk voortzet.'

Zijn ogen stonden vriendelijk toen hij zei: 'Dat moet af en toe wel een heel zware last voor u zijn.'

Ze knikte langzaam en besloot eerlijk tegen hem te zijn. Het deed haar goed een keer echt met iemand te kunnen praten. 'Dat is ook vaak zo. Het valt niet mee.' Ze zuchtte en staarde voor zich uit. 'Maar het geeft ook een triomfantelijk gevoel als het lukt. Het eerste jaar was verschrikkelijk...' Met zachte stem vervolgde ze: 'Toen al die mannen wegliepen en ik Dan Richfield moest ontslaan...' Ze haalde opnieuw haar schouders op en keek hem weer aan. 'Maar dat was drie jaar geleden, nu loopt het goed. Dus denk maar niet langer dat u me kunt uitkopen,' voegde ze er glimlachend aan toe.

'Het kan zijn dat ik toch weer een poging waag, juffrouw Thurston. Helaas kan ik het gewoon niet laten.' Ze lachten allebei en ze wees hem de weg naar Thurston House.

'Nou ja, zolang u maar weet dat uw poging geen succes zal hebben.'

'Dat weet ik zo langzamerhand wel.'

'Mooi zo. Daar moeten we zijn.' Ze wees naar het hek, dat altijd op slot was, en stapte uit om het open te doen. Toen ze weer instapte, keek ze hem aan. Wat vreemd om hem hier tegen te komen! De sfeer was veel minder gespannen. Ze waren hier geen rivalen, alleen twee mensen die gewoon hun gang gingen. Ze had bloemen in haar haren en hij was blij met zijn nieuwe auto. Het leek wel of ze heel andere mensen waren dan thuis. 'U hoeft me niet helemaal naar de voordeur te brengen, hoor. Ik kan ook verder lopen,' zei ze nonchalant.

'Maar vindt u het goed dat ik u in mijn nieuwe auto naar de voordeur breng, juffrouw Thurston?' Hoffelijkheid was niet iets waar hij zich eerder om bekommerd had. Eerst hadden ze elkaar als vijand beschouwd, daarna hadden ze elkaar niet meer ontmoet en nu waren ze elkaar zomaar weer tegengekomen, maar niet in verband met hun werk. Ze was niet meer boos op hem en wilde ook helemaal niet aan werk denken. Napa was ver weg en ze was eenentwintig en voelde zich even heel gelukkig.

'Als u erop staat, meneer Harte.' Toen hij voor het huis stopte, keerde ze zich naar hem toe en zei vriendelijk: 'Als u me met de hand op uw hart belooft niet over de mijnen te praten en geen enkel aanbod zult doen, nodig ik u graag uit een kopje thee of een glas port te komen drinken. Maar dan moet u het me eerst beloven.' Ze moesten er allebei om lachen en hij beloofde het plechtig voordat hij achter haar aan naar binnen liep. Stomverbaasd bleef hij staan en keek om zich heen. Nog nooit had hij zo'n schitterend huis gezien, en in zijn negenenveertig jaar had hij heel wat huizen bekeken. Maar Thurston House sloeg alles en zoals iedereen die er voor het eerst kwam, staarde hij vol ontzag en bewondering naar de koepel. Het glas in lood was vervangen en alle andere schade van de aardbeving was hersteld. Ook de zwartgeblakerde voordeur, waar het vuur rakelings langsheen was gegaan, was vervangen.

'Grote goedheid, hoe komt u erbij hier niet te wonen?'

Ze grinnikte en weigerde zélf de mijnen te noemen. 'Ik heb bezigheden buitenshuis.'

Hij lachte. 'Dat is waar. Maar als dit huis van mij was, zou ik, denk ik, al mijn bezigheden opgeven om hier te kunnen wonen.'

Ze liet haar goede humeur niet bederven en keek hem met voorgewende teleurstelling aan. 'Waagt u het uw belofte te breken en me toch een aanbod te doen, meneer Harte?'

'Geen sprake van, maar ik heb nog nooit zo'n mooi huis gezien. Wanneer is het gebouwd?' Hoewel hij er weleens vage verhalen over had gehoord, had hij zich er nooit in verdiept.

Sabrina vertelde hem iets over de geschiedenis en liet hem de meest bezienswaardige delen zien. 'Mijn vader heeft het in 1886 laten bouwen, twee jaar voor mijn geboorte.'

John Harte keek haar geschrokken aan en ze vroeg verbaasd: 'Is er iets?'

Hij schudde zijn hoofd. 'Nee. Niet dat ik het niet wist, maar nu u het zo zegt... Kunt u zich voorstellen wat het betekent als een man van mijn leeftijd opeens beseft dat zijn rivaal, zijn aartsrivaal, pas eenentwintig is? Dat is toch uw leeftijd?'

Ze keek hem kalm aan en glimlachte, en het viel hem weer op hoe mooi ze was. 'Sinds gisteren.'

'Van harte gefeliciteerd,' zei hij, op zo'n vriendelijke toon dat ze vermoedde dat de strijd tussen hen gestreden was.

'Dank u.' Ze gingen terug naar de zitkamer en namen een slokje van hun port. Ze had hem geen sterkere drank kunnen aanbieden, maar dat leek hij geen bezwaar te vinden. Hij zat er ontspannen bij en zij ook.

'Wat hebt u op uw verjaardag gedaan?' Hij keek haar vol belangstelling aan. Deze jonge vrouw had een kracht en een diepte die hij nooit in haar zou hebben gezocht, maar die hem langzamerhand duidelijk werden.

'Niet veel. Ik ben hiernaartoe gekomen.' Ze haalde haar schouders op. 'U had toch niet verwacht dat mijn werknemers me een ver jaarstaart zouden aanbieden?' Hij lachte, maar hij had met haar te doen. Ze had niemand anders dan mensen die voor haar werkten en ze wist dat ze nooit op hun sympathie zou kunnen rekenen. Pas als ze als een heldin bij een mijnbrand zou omkomen, zou ze misschien in hun achting stijgen.

'U draagt grote verantwoordelijkheid voor zo'n jonge vrouw,' zei hij zacht. 'Hebt u nooit de neiging de hele boel achter te laten en weg te lopen, juffrouw Thurston?'

Ze keek hem oprecht aan. 'Ja. En dan ga ik naar San Francisco. U kent dat gevoel zelf vast ook wel.'

Hij knikte glimlachend. Maar zijn leven had al langer geduurd dan het hare en hij had al veel meer meegemaakt, terwijl zij in de val van haar mijnen was gelopen, waar niemand haar waardeerde. Dat wist hij van zijn eigen personeel en van mensen die door haar waren ontslagen of niet werden aangenomen. Desondanks gingen degenen die werk zochten altijd het eerst naar haar, omdat zij meer betaalde. Dat moest ze wel, anders zou niemand blijven. Ze bedoelden het niet persoonlijk, maar beschouwden het als beneden hun waardigheid om voor een vrouw te werken, een jonge vrouw nog wel. Hij voelde aandrang haar te beschermen, ook al had ze dit grote, prachtige huis in de stad, haar wijngaarden en wat al niet meer. Maar eigenlijk had ze niets. Zijn indiaanse minnares, Spring Moon, had meer dan zij: rust, respect, veiligheid en hem.

'Is het niet vreemd dat we elkaars rivalen zijn geworden?'

Ze haalde glimlachend haar schouders op. 'Zo gaat het nu eenmaal. Het hele leven is vreemd - een reeks van toevallen en onverwachte gebeurtenissen. Zoals onze ontmoeting vandaag.'

'Ik herkende u bijna niet met dat lange, losse haar.'

Ze lachte. 'Als ik zo op kantoor zou rondlopen, zouden ze nog minder respect voor me hebben. Kunt u zich voorstellen wat ze dan zouden zeggen?' Ze begon nog harder te lachen en hij lachte mee. Soms gedroeg ze zich even als een onbezorgd meisje. Ze was bescheiden en stond met beide benen op de grond, en als je bedacht wie ze was, was dat verbazingwekkend. Ze moest veel rollen spelen en toch was ze eenvoudig en direct. Ze verwarde en fascineerde hem.

'Ik vind dat het u erg leuk staat.' Glimlachend stak hij spontaan een hand uit en raakte even haar haren aan. Zoiets zou hij in Napa niet in zijn hoofd halen, maar hier was ze een heel andere vrouw en kon het geen kwaad. Hij vergat Spring Moon. 'Dank u.' Ze bloosde, maar toen zijn hand van haar haren naar haar wang gleed, deinsde ze terug. Sinds de dood van haar vader was ze er niet meer aan gewend iemand zo dicht bij zich te hebben en ze schrok ervan. Ze stond op om nog een glas port voor hem in te schenken en hij volgde haar met zijn ogen. Toen ze het bij hem neerzette, zei hij zacht: 'Ik wilde u geen schrik aanjagen.'

'Het geeft niet, ik... Het doet er niet toe.' Ze ging zitten en keek hem ernstig aan. 'Het is moeilijk om twee verschillende personen te zijn. Ik moest hard worden om het bedrijf te kunnen besturen en ben waarschijnlijk vergeten dat ik ook nog iemand anders ben. En daarvoor was ik nog een kind.'

Ze was haar jeugd nauwelijks ontgroeid, dacht hij, maar hij was zich ook bewust van haar vrouwelijkheid. Plotseling kwam het bij hem op dat ze hem wel erg gemakkelijk had vertrouwd. Hij had het gevoel dat er geen personeel was en ook al gedroeg ze zich erg voorzichtig, ze had hem toch zomaar mee naar binnen genomen. Hij fronste zijn wenkbrauwen en vroeg op vaderlijke toon: 'Bent u hier altijd helemaal alleen in huis, juffrouw Thurston?'

Sinds de dood van haar vader was dat inderdaad het geval. Ze glimlachte en zei geruststellend: 'Ik ben echt niet bang, hoor. Ik vind het zelfs prettig.'

Wat een vreemd, onafhankelijk meisje was ze toch, dacht hij, maar wat dit betrof een beetje dom.

'Dit is niet het platteland en volgens mij is dat veel te gevaarlijk.'

'Ik kan mezelf heus wel verdedigen.'

Daar was hij niet zo zeker van. 'Daar zou ik het liever niet op aan laten komen. Stel dat u uw pistool niet zo gauw kunt vinden?' Hij herinnerde zich het briefje waarin ze hem had meegedeeld dat ze op Dan had geschoten.

'Het ligt altijd bij me in de buurt, meneer Harte.'

'Dat is tenminste iets,' zei hij glimlachend.

'O jee, neemt u me niet kwalijk,' zei ze lachend. 'Ik bedoelde niet dat...'

'Waarom niet?' Hij keek haar weer ernstig aan. 'U had mij ook niet moeten vertrouwen.'

'Ik ben een paar keer erg boos op u geworden, maar u hebt zich altijd als een heer gedragen, meneer Harte,' zei ze net zo ernstig als hij. Ze dacht aan de keer dat hij haar na de dood van haar vader kwam condoleren en hoe aardig hij toen was geweest. 'En ik denk dat ik inmiddels heel wat mensenkennis heb opgedaan.'

'Dat is niet genoeg. Waarom neemt u uw huishoudster niet mee wanneer u hierheen gaat?'

'Omdat ze zeeziek wordt op de boot. Ik ben hier veilig genoeg, echt waar. Als ik elke avond tot bijna middernacht op kantoor kan zitten, wat zou me hier dan kunnen gebeuren?'

Daar schrok hij helemaal van. 'Weten uw werknemers dat?'

'Sommigen wel,' antwoordde ze schouder ophalend. 'Ik werk graag 's avonds door, net als mijn vader dat deed. Overdag is vaak te druk om mijn werk af te maken en ik wil niet dat er dingen blijven liggen.'

Zo dacht hij er ook over, maar zij nam een te groot risico. Geen wonder dat Dan had geprobeerd haar weer lastig te vallen en ze bofte dat hij geen nieuwe poging had gedaan, dat veronderstelde hij tenminste. Hij wilde het niet vragen. 'Ik vind dat u in het vervolg wat voorzichtiger moet zijn. Waarom neemt u uw werk niet mee naar huis?'

Zijn bezorgdheid deed haar goed. Behalve Hannah met haar misprijzende woorden had niemand zich sinds lange tijd om haar bekommerd en dat zei ze nu ook. 'Maar u hoeft zich echt geen zorgen te maken hoor, ook al vind ik het erg aardig van u.'

'Uw leven zou een stuk gemakkelijker zijn als u op een dag uw mijnen aan mij zou overdragen.' De blik in haar ogen veranderde en hij stak een hand op. 'Dat was geen aanbod, maar een feit. Ik heb gelijk en dat weet u ook. Maar u wilt geen gemakkelijker leven, dat blijkt.' Hij stond op en maakte een buiging, en hij zag dat haar boosheid verdween. 'Ik leg me nederig bij uw wensen neer.'

Ze grinnikte opeens weer ondeugend. 'Jammer dat u dat niet eerder hebt gedaan, meneer Harte.'

'Ach, juffrouw Thurston, u wist dat ik het eerst een paar keer moest proberen. Maar ik moet gaan.' Ze keek nog een beetje wantrouwig. 'Misschien kunnen we van nu af aan vrienden zijn.'

'Dat zou ik erg fijn vinden.' Ze glimlachte en hij keek haar nadenkend aan. Dit was de man wiens zoon in het bijzijn van haar vader was gestorven, dacht ze. Niet alleen maar een inhalige mijneigenaar die zijn bezit wilde vergroten. Haar vader had hem sympathiek gevonden, dus wellicht was hij dat ook. Dat zou nog moeten blijken, maar voorlopig had ze respect voor hem. Hij was een intelligente man die op een bekwame en fatsoenlijke manier zijn geld verdiende.

'Ik zou het erg op prijs stellen als ik uw vriend zou mogen zijn, juffrouw Thurston.'

Ze knikte, maar haar ogen stonden een beetje bedroefd. Ze had nooit eerder een vriend gehad, alleen vroeger schoolvriendinnetjes in St. Helena. Die waren intussen allemaal getrouwd en hadden al kinderen, en geen van hen wilde nog iets met haar te maken hebben. Nu ze het bedrijf van haar vader bestuurde, hoorde ze niet meer bij hun wereld. Ze had behoefte aan een vriend, iemand met wie ze echt kon praten, maar ze vroeg zich af hoe zijn indiaanse minnares het zou vinden als ze zo nu en dan naar John Hartes kantoor reed voor een praatje. Hij keek haar vragend aan en ze antwoordde voorzichtig: 'Dat zou ik erg fijn vinden, meneer Harte, maar ik weet niet of het wanneer we weer thuis zijn wel mogelijk is.'

'We zouden het kunnen proberen. Ik zal eens gauw bij u langs komen, is dat goed?' Ze kon het niemand vragen, ze had geen ouders, geen familie of metgezellin, en hij vroeg haar iets waar ze geen weg mee wist. Hij wist zelf niet eens wat hij er eigenlijk mee bedoelde, maar toen hij haar op straat had zien lopen, had zijn hart een slag overgeslagen. En nu ze hier een paar uur als nieuwe kennissen hadden zitten praten, was hij zo weg van haar dat hij haar niet meer uit het oog wilde verliezen. Ook al wist hij dat de jonge vrouw van vandaag in St. Helena weer zou verdwijnen, hij wilde haar niet vergeten. Ze had geen bijzondere dingen gezegd, maar haar ogen ontroerden hem tot diep in zijn ziel. Matilda had ook zulke ogen gehad, maar ze was lang niet zo mooi en intelligent geweest als Sabrina. Opnieuw vond hij het bijna ongelooflijk dat het meisje voor hem op haar leeftijd een van de grootste mijnbouwbedrijven van het land bestuurde. Ze was een unieke vrouw, daar was hij opeens van doordrongen en het kostte hem moeite afscheid van haar te nemen.

Toen ze de deur achter hem dicht had gedaan en bleef luisteren tot ze zijn auto niet meer hoorde, was ze zich bewust van een heel nieuw gevoel. Steeds weer zag ze zijn ogen voor zich of dacht ze aan iets wat hij had gezegd, en toen ze de volgende dag in de tuin zat, voordat ze die avond de boot terug zou nemen naar Napa, moest ze nog steeds aan hem denken. Het was bespottelijk dat ze hem opeens zo sympathiek was gaan vinden. Als kind had ze hem regelmatig gezien, de afgelopen drie jaar had ze hem gehaat en nu... Nu was hij voortdurend in haar gedachten. Op een rustige manier was hij een sterke man, een man waar je niet omheen kon, maar hij was ook een warme persoonlijkheid en hij gaf je een gevoel van veiligheid. Ze moest zichzelf bekennen dat ze dat al heel lang had gevonden, maar dat ze te kwaad op hem was geweest om het te beseffen. Toch was het bespottelijk dat ze hem niet uit haar hoofd kon zetten. Ze moest de hele middag aan hem denken, en op de boot, en toen ze naar huis reed en ook de volgende dag op weg naar kantoor.

En John Harte dacht alleen nog maar aan haar. Toen hij op kantoor kwam, hoorde hij het nieuws van Dan dat Sabrina ontdekte toen ze de deur van haar kantoor opendeed. Het aantal slachtoffers stond op een leitje dat op haar bureau lag en ze besefte dat ze het had moeten weten toen ze het terrein opreed. Diep in een van de mijnen had een explosie plaatsgevonden en hoewel de gang nauwelijks beschadigd was, waren er eenendertig mijnwerkers bij omgekomen. Dat zei ze met een grimmig gezicht tegen John Harte toen hij de volgende dag langskwam. 'Ze hadden me toch minstens een telegram kunnen sturen! Maar ze hebben me niet gewaarschuwd en ik zat daar met bloemen in mijn haar...' Haar ogen waren rood en ze was woedend op zichzelf.

'U hebt net zo goed recht op een eigen leven als zij. Zij gaan 's avonds ook naar huis. Ze hebben vrouwen en kinderen en ze bedrinken zich. En wat doet u?' Hij werd boos om haar zelfverwijt.

'Ik ben verantwoordelijk voor ze!' schreeuwde ze, en hij greep haar bij de arm.

'Je bent ook verantwoordelijk voor jezelf! Verdomme, Sabrina...' Voor het eerst gebruikte hij haar voornaam en dat gaf haar een warm gevoel. 'Je hebt recht op meer dan deze bergen aarde, begrijp je dat dan niet, dom kind dat je bent?' Opeens glimlachte ze tegen hem. Tijdens hun gesprek in Thurston House was er iets vreemds met hen gebeurd: Na al die jaren waren ze vrienden geworden.

Haar gezicht betrok weer. 'Ik begrijp dat eenendertig mannen het leven hebben verloren en dat ik er niet bij was.'

'Zou het dan anders zijn gegaan als je er wél bij was geweest?'

'Misschien zou de rest dan anders over me zijn gaan denken.'

Maar ze wist dat dat niet waar was en in plaats van dit te zeggen, schudde hij zijn hoofd.

'Je geeft ze meer dan genoeg van jezelf. Je hebt ze al drie jaar van je leven gegeven en dat is meer dat iemand zou mogen vragen. Ik heb in mijn bedrijf hetzelfde gedaan en niemand bedankt je ervoor. Je kunt doodvallen, wat hen betreft.'

Maar Sabrina wist dat dat niet waar was. Ze dacht aan de rijen treurende mannen na de dood van haar vader. 'Dat geldt niet voor iedereen,' zei ze zacht.

Ze keken elkaar aan. 'Als je dood bent, heb je er niets meer aan.' Hij dacht ook aan haar vader. 'Wat zijn werknemers van hem vonden, kon je vader niets schelen. Maar jij betekende alles voor hem. Misschien moet je daar toch nog eens over nadenken. Jij was alles voor hem, zoals mijn kinderen' - hij slikte - 'alles voor mij waren.'

Ze keek hem meewarig aan. 'Ben je daarom niet hertrouwd? Vanwege de kinderen?'

Hij wilde eerlijk tegen haar zijn en kon het niet ontkennen. 'Ja.'

Ze wist natuurlijk dat hij Spring Moon had, maar daar wilde hij niet over praten. Dat zou niet gepast zijn en hij wilde haar niet in verlegenheid brengen. 'Ik wilde nooit meer zo veel van iemand houden, ik wilde nooit meer iemand verliezen van wie ik zo veel hield. Ik wilde alleen nog maar een comfortabel leven leiden.' Matilda, Jane en Barnaby waren al drieëntwintig jaar geleden gestorven, maar zijn ogen werden vochtig toen hij aan hen terugdacht.

'Ik denk dat mijn vader na de dood van zijn eerste verloofde hetzelfde gevoel had. Dat zegt Hannah tenminste. Hij is pas achttien jaar later getrouwd.'

'Ik denk niet dat ik ooit zal hertrouwen' - hij keek haar doordringend aan - 'maar in elk geval heb ik het een keer meegemaakt. Jij niet, en als je jezelf hier blijft opsluiten, zul je het ook nooit meemaken.'

'Probeer je me nu weer de mijnen afhandig te maken?' vroeg ze boos.

'Dat probeer ik niet, verdorie! Ik probeer je iets duidelijk te maken wat belangrijk voor je is, voor je zou moeten zijn. Geef niet je hele ziel en zaligheid aan je werknemers, Sabrina. Je krijgt er niets voor terug. Geef ze aan iemand' - hij kreeg een brok in zijn keel en wist niet waarom - 'van wie je houdt. Zoek iemand om van te houden. Ga van je mooie huis in San Francisco genieten en leef je leven. Verspil het niet hier. Dat zou je vader echt niet gewild hebben, meiske. Het is niet eerlijk.'

Zijn blik en zijn bezorgdheid ontroerden haar en ze knikte langzaam. Toen ze later naar de mijn liep, klonken zijn woorden nog na.

24

In augustus 1909 woedde in de Harte-mijnen de grootste brand in de geschiedenis van de mijnbouw. De brand duurde vijf dagen en veroorzaakte een ondergrondse hel. De meeste reddingspogingen faalden en er werden voor het merendeel verkoolde lijken naar boven gebracht. De brandende gassen veroorzaakten zo'n verzengende hitte dat de reddingsploegen de in de val zittende mijnwerkers niet konden bereiken. John Harte deed wat hij kon. Hij liep brandwonden op op zijn armen en rug, maar hij redde twintig mensen uit de vlammen. Aan het eind van de tweede dag kwam ook Sabrina Thurston helpen. Naast reddingsploegen uit andere plaatsen, artsen zelfs vanuit Napa, en Spring Moon, die brandwonden verzorgde met zalven en kruidencompressen, hielp ze mee waar ze kon. Het waren vijf gruwelijke, intrieste, eindeloze dagen en toen de laatste vlammen waren geblust, konden ze van uitputting nauwelijks meer op hun benen staan. Toen de keuken voor de reddingswerkers afgebroken werd en de laatste doden en gewonden werden weggebracht, ging Sabrina op een verkoolde boomstam zitten. Haar gezicht was zwart van het roet en ze had een brandwond op de hand waarmee ze de vlammen op de rug van een mijnwerker had gedoofd. Toen John Harte naar haar toe kwam, zag ze eruit alsof ze geen pap meer kon zeggen. Haar ogen waren zo rood en gezwollen dat ze de glimlach op zijn vuile gezicht nog maar net kon onderscheiden.

'Ik wil je bedanken voor alles wat je hebt gedaan.'

'Je zou hetzelfde voor mij hebben gedaan, John.'

Hij knikte, want dat sprak vanzelf. Bovendien had ze een groot deel van haar werknemers naar hem toe gestuurd, die zonder mopperen waren gegaan. Als de nood aan de man kwam, hielpen ze elkaar altijd. Op dit moment waren ze bezig hun spullen te verzamelen om terug te gaan.

'Je mannen hebben geweldig werk verricht.'

Ook Spring Moon was onmisbaar geweest. Ze was vriendelijk en wist precies hoe ze met de mannen moest omgaan, en terwijl ze aan het werk was had haar blik vaak die van Sabrina gekruist. Ze had gezien dat er zich tussen Sabrina en John iets afspeelde, iets wat ze zelf nog niet beseften. Maar het was haar opgevallen dat ze elkaar zo nu en dan aankeken met de meelevende, tedere blik die ze herkende als het eerste zaadje van liefde, en ze vroeg zich af hoelang het zou duren voordat het zaadje wortel zou schieten en groeien.

Toen John voor Sabrina stond, dacht hij niet aan Spring Moon. 'Ga naar huis en ga slapen, meiske,' zei hij bezorgd. 'Ik kom straks bij je langs om te zien hoe het met je hand gaat.' Hij wierp er een blik op en ze glimlachte vermoeid. Zijn energie leek onuitputtelijk; ze had hem in al die vijf dagen niet zien uitrusten. Zijzelf was één keer naar huis gegaan om zich te wassen en te verkleden, toen ze net zo vuil was als nu. Alles aan haar kleefde van het roet en de as, ook haar haren, en ze stonk. Ze snakte naar een bad en een bed met schone lakens. Toen ze op haar ruin naar huis reed, kon ze haar ogen nauwelijks open houden. Toch moest ze steeds aan John Harte denken. Wat een bijzondere man was hij, en op zijn negenenveertigste een van de aantrekkelijkste mannen die ze ooit had ontmoet. Toen ze die middag in bed kroop, was ze plotseling jaloers op Spring Moon. En ze droomde van John toen Hannah na zonsondergang hard op haar deur klopte. Ze vloog overeind, met haar haren warrig om haar gezicht, en keek de oude vrouw met samengeknepen ogen aan.

'Is de brand opnieuw uitgebroken?' Ze had gedroomd van John Harte, Spring Moon en gewonde mannen, maar Hannah schudde haar hoofd. Zij zag er ook moe uit. Ze had dagenlang voor de mannen helpen koken en nauwelijks geslapen terwijl ze heen en weer had gereden naar de mijn van Harte.

'John Harte staat beneden. Hij zegt dat hij wil weten hoe het met je hand gaat. Ik heb gezegd dat je sliep, maar hij wilde dat ik ging kijken.' Ze wierp een blik op Sabrina's hand en vond dat de brandwond wel meeviel. Wat vreemd dat John Harte zich zorgen maakte over zo'n onbeduidende wond. Zijn eigen wonden waren veel erger, en opeens werd ze argwanend. Ze mocht hem niet en hij woonde al jaren samen met een indiaanse. Hij moest vooral niet denken dat hij Sabrina erbij kon krijgen, want dan kreeg hij met haar te doen! Maar waarschijnlijk wilde hij een nieuwe poging wagen om de mijnen van Sabrina te kopen. 'Zal ik tegen hem zeggen dat je hand goed zal genezen?'

Sabrina schudde haar hoofd, stapte uit bed, griste haar ochtendjas van een stoel en liep vlug naar beneden. Hij stond in de woonkamer en zag er doodmoe uit, maar hij glimlachte tegen haar.

'Hoe gaat het met je, Sabrina?'

'Uitstekend. Wil je iets drinken?'

Hij schudde zijn hoofd, maar bedacht zich. 'Graag. Ik kan best een stevige borrel gebruiken om me weer mens te voelen.' Ze glimlachte om de uitdrukking en schonk hem een glas whisky in, zonder water.

'Je hoort te slapen in plaats van je mens te voelen,' zei ze toen ze hem het glas overhandigde.

'Ik heb nog te veel te doen.' Het bekende refrein van hen allebei. 'Maar wie zal het doen als jij instort, domoor?'

Hij grinnikte. 'Je lijkt mij wel wanneer ik jou ervanlangs geef.'

'Ja, dat is waar.' Ze grinnikte, maar haar gezicht betrok toen ze weer aan de omgekomen mijnwerkers dacht. Het was de ergste ramp die ze ooit hadden meegemaakt en het viel haar mee dat ze toch nog zoveel levens hadden gered. 'Ik wou dat we meer mensen hadden kunnen redden, John.'

Hij schudde zijn hoofd. 'Dat lukte gewoon niet, Sabrina. We hebben er hard genoeg voor gevochten.' Maar de omstandigheden waren te moeilijk geweest en het mijngas had een snelle dood tot gevolg gehad. Er hadden ongelooflijke explosies plaatsgevonden. 'Ik ben al blij dat we er niet meer hebben verloren.' Ze keek naar zijn bedroefde gezicht en opeens kreeg ze een grappige gedachte.

'Je hebt een heel zware tijd achter de rug, John, dus lijkt het je niet beter dat ik jou uitkoop?' vroeg ze plagend. Een jaar geleden zou hij dat tegen haar hebben gezegd.

'Ik heb een beter idee.' Hij keek haar met een vreemd glimlachje aan. 'Waarom trouw je niet met me?'

Haar hart stond stil van schrik. Nu plaagde hij haar, dat wist ze zeker, maar het was een raar plagerijtje... Maar voordat ze kon antwoorden, drukte hij zijn lippen zacht op de hare. Het was haar eerste kus en ze had het gevoel dat haar lichaam begon te smelten toen hij haar in zijn armen nam. Het leek een eeuwigheid voordat hij haar losliet en ze keek verbaasd naar zijn glimlachende gezicht voordat hij haar opnieuw kuste. Maar nu duwde ze hem weg om tot bezinning te komen. 'Ben je bedwelmd door het mijngas of zo?'

'Waarschijnlijk,' antwoordde hij lachend. Toen hij haar opnieuw wilde kussen, sprong ze op, waarbij haar kamerjas openviel en zijn aandacht werd getrokken naar haar slanke enkels en elegante voeten.

'Wat mankeert je opeens, John Harte?' Had hij zijn verstand verloren? Hij woonde samen met zijn indiaanse minnares en nu vroeg hij haar ten huwelijk! Dat kon hij niet menen, maar toen ze naar zijn ogen keek, zag ze dat hij het wél meende. 'En Spring Moon dan?' voegde ze er net zo direct als anders aan toe.

Hij aarzelde, maar hij bleef haar recht aankijken. Hij had al dagenlang over de situatie nagedacht en Spring Moon kende hem door en door. 'Het spijt me dat je van mijn relatie met Spring Moon weet, Sabrina. Ik had er liever niet met je over gepraat, maar je hebt recht op een antwoord. Nadat ik je dit voorjaar in San Francisco had ontmoet en een paar keer bij je op bezoek was geweest' - Sabrina staarde hem verbaasd aan; ze had niet gedacht dat hij daar een speciale bedoeling mee had gehad -'heb ik Spring Moon twee maanden geleden gevraagd mijn huis te verlaten. Sindsdien woont ze in een huisje bij de mijnen en aan het eind van deze maand gaat ze terug naar haar eigen volk in South Dakota. Ik had met mijn huwelijksaanzoek willen wachten tot ze vertrokken was, maar nu ik je deze vijf dagen zo dicht bij me heb gehad en je eigenlijk alleen maar in mijn armen heb willen nemen om je te beschermen, kan ik niet langer zonder je.' Zijn ogen waren vochtig en ze vroeg zich af of hij nog last had van de rook. 'Ik had niet gedacht dat ik dit nog ooit een keer zou willen,' vervolgde hij. 'Na de dood van Matilda wilde ik mijn hart niet opnieuw in de waagschaal stellen.'

Opeens stond de herinnering aan zijn overleden vrouw en kinderen tussen hen in, maar hij voegde er zacht aan toe: 'Maar dat was drieëntwintig jaar geleden, Sabrina. Ik heb gemerkt dat ik om hen mijn hart toch niet voorgoed heb kunnen sluiten en Spring Moon is al die jaren erg goed voor me geweest, maar het leven heeft meer te bieden dan dat.' Precies hetzelfde had Jeremiah ontdekt toen hij Camille had ontmoet en Mary Ellen Browne opgaf. 'Ze begrijpt het,' zei John nadrukkelijk omdat Sabrina hem nog steeds sprakeloos aanstaarde. Spring Moon en hij hadden voordat hij naar Sabrina was gereden nog een eerlijk, verdrietig gesprek gehad. Uit respect voor Spring Moon had hij haar het eerst willen vertellen dat hij Sabrina ten huwelijk zou vragen. Ze hadden er allebei een beetje om gehuild, maar hij wist dat hij echte liefde voor Sabrina voelde en dat wist Spring Moon ook. En ze hield genoeg van hem om te willen dat hij gelukkig was en om hem op een ruimhartige manier los te laten. 'Maar waarom zou je met mij willen trouwen?' vroeg Sabrina. Ze was verbaasder dan Spring Moon was geweest en ook de gedachte aan haar mijnen flitste door haar hoofd, vooral nu zijn mijn voor een deel was verwoest. Maar die gedachte vond ze onwaardig. 'Ik weet niet wat ik moet zeggen. Hoe zou ik dan... Wat moet ik dan...'

Hij kon zich voorstellen wat er allemaal door haar hoofd ging en trok haar voorzichtig naar zich toe. 'Ik kan ook jouw mijnen besturen of je kunt het zelf blijven doen, als je dat wilt. Ik zal je niet in de weg staan en ik wil niets van je hebben. De Thurston-mijnen zijn tot je dood van jou, zoals je al tegen me hebt gezegd. Ik zal nooit meer proberen daar iets aan te veranderen. Wat ik wil hebben is veel belangrijker dan je mijnen, Sabrina.' Met zijn forse gestalte keek hij neer op het meisje in zijn armen. Ze roken allebei nog naar rook, maar daar letten ze niet op. 'Ik wil jou hebben, liefste, voor de rest van mijn leven. Meer niet. Misschien vind je me te oud en ik weet dat je beter verdient, maar alles wat ik bezit is van jou, Sabrina Thurston. Mijn land, mijn mijnen, mijn hart, mijn ziel en mijn leven.' Ze keken elkaar aan en haar ogen vulden zich met tranen. Toen kuste ze hem en proefde de rook in zijn baard, maar dat deerde haar niet. Plotseling hield ze op en begon te lachen. Hij keek haar verbaasd aan en schaterend zei ze: 'Vroeger beschouwde ik je als mijn vijand en moet je ons nu zien!'

Hij kuste haar opnieuw en tilde net haar voeten van de grond toen Hannah binnenkwam met thee en koekjes. Ze keek fel naar John Harte en daarna bestraffend naar Sabrina. 'Ik zou het op prijs stellen als jullie je in dit huis gedroegen, Sabrina.'

Ze snoof en schudde met haar wijsvinger. 'Ook al ben je de baas over vijfhonderd man, in dit huis gedraag je je als een dame, met een beetje waardigheid.'

'Ja, mevrouw. Geldt dat ook na mijn huwelijk?' Met een engelachtige blik keek ze de oude vrouw aan.

Hannah vertrok geen spier. 'Na je huwelijk mag je doen wat je wilt, tenminste als...' Plotseling zweeg ze en keek van de een naar de ander. 'Wat?' John knikte blij. Hannah slaakte een lange, doordringende gil, Sabrina sloeg haar armen om haar heen en John omhelsde hen allebei. Maar opeens maakte Hannah zich los, zette haar handen in haar zij en keek John aan. 'Wacht even... En die indiaanse dan?'

John kreeg een kleur en antwoordde lachend: 'Het doet me plezier dat iedereen hier zo discreet is.'

'Ik heb lak aan discretie! Als je denkt dat je haar in de buurt kunt houden en met mijn meisje kunt trouwen...'

Haar woorden ontroerden Sabrina en ze antwoordde lachend in zijn plaats: 'Ze gaat volgende week terug naar South Dakota.'

'Dat zal tijd worden; als je het mij vraagt, had ze dat tien jaar geleden al moeten doen.' Nog steeds met haar handen in de zij begon ze te lachen. 'Ik had nooit gedacht dat ik dit nog eens zou meemaken. Toen je besloot die verdomde mijnen zelf te leiden, had ik de hoop opgegeven.'

'Ze neemt de mijne er voortaan bij,' zei John grinnikend. Sabrina lachte en Hannah riep: 'Geen sprake van, John Harte! Ze blijft thuis bij mij en gaat je kinderen grootbrengen. Met dat gedoe met die mijnen moet het nu maar eens afgelopen zijn.'

'Wat heb je daarop te zeggen?' vroeg John fluisterend aan zijn toekomstige bruid.

Ze glimlachte en fluisterde terug: 'We zullen zien. Misschien mag jij ook mijn mijnen besturen.' Dat was een grote ommekeer voor haar en ze wist eigenlijk niet of ze het meende. 'Dan zou ik meer tijd voor de wijngaarden overhouden.' Maar Hannahs idee beviel haar opeens ook wel. Thuisblijven en zijn kinderen grootbrengen... Hij las de blik in haar ogen en boog zich voorover om haar een kus op haar lippen te geven.

'Alles op z'n tijd, liefste. Alles op z'n tijd.'

25

John hoefde niemand om haar hand te vragen en toen hij weg was, zaten Sabrina en Hannah nog urenlang te praten, bijna als zusters. De oude vrouw huilde van blijdschap en omhelsde Sabrina liefdevol. Jeremiah zou ook erg blij zijn geweest dat alles zo was gelopen, dacht ze.

'Ik had de hoop al opgegeven, kind. Ik had niet verwacht dit ooit nog mee te maken.'

Sabrina glimlachte. 'Ik ook niet.' Ze straalde, maar ze kon een rilling van angst niet onderdrukken. Stel dat ze een verkeerde beslissing had genomen? Ze dacht het niet, maar het was een enorme stap en nu moest ze allerlei besluiten nemen over haar mijnen. Natuurlijk konden ze de twee bedrijven samenvoegen, maar dat wilde ze niet. Ze wilde zijn zaken en de hare gescheiden houden. Zij zou met hem trouwen, maar ze wilde hun mijnen niet onder één dak brengen. Maar als hij bereid was om, zoals hij had gezegd, haar mijnen samen met de zijne te besturen, zou ze meer tijd krijgen om zich met haar druiven bezig te houden, iets wat ze al heel lang wilde.

'Kun je niet gewoon thuisblijven en borduren?' vroeg hij een keer plagend toen ze samen op de veranda zaten. Toen ze op haar oude merrie kwam aanrijden, had hij daar al zitten wachten.

'Waar gaan we eigenlijk wonen?' Daar had ze al eerder aan gedacht, en ze voelde er niets voor bij hem in te trekken in het huis waar zijn vrouw en kinderen waren gestorven en waar hij ruim tien jaar met Spring Moon had gewoond. Spring Moon zou over een paar dagen vertrekken en Sabrina vermeed het haar naam te noemen. Ze wilde niet onbescheiden zijn en het was al erg genoeg dat ze van Spring Moons bestaan af wist. Maar ze hadden het nog niet over een huis gehad en ze wist niet of hij bereid zou zijn bij haar in te trekken. 'Wat denk je van mijn huis?'

Nadenkend streek hij over zijn baard. 'Ik ben te oud om in het huis van een ander te gaan wonen, Sabrina,' antwoordde hij ten slotte. 'Ik zou dit altijd als het huis van je vader blijven beschouwen.' Ze knikte begrijpend. Het was een probleem. Toen keek hij haar met een olijke, jongensachtige glimlach aan. Ze vond dat hij er jong voor zijn leeftijd uitzag en kon zich nauwelijks voorstellen dat hij achtentwintig jaar ouder was dan zij. 'Wat vind je ervan in Thurston House te gaan wonen? Zou dat niet leuk zijn?'

Ze lachte. Hoewel het haar huis was, had het zo lang leeg gestaan dat het bijna neutraal gebied was. 'Dat zou heel leuk zijn, maar de mijnen dan?' En de wijngaarden? dacht ze erachteraan.

'We zouden een regeling moeten treffen. We hoeven niet de hele tijd in de stad te blijven, maar misschien zou het voor ons allebei een prettige verandering zijn. Zodra ik orde op zaken heb gesteld in die mijnen van jou, want de hemel mag weten wat je daar allemaal mee uitgehaald hebt.'

Ze hief dreigend haar hand en hij lachte. Hij had al een blik in haar boekhouding geworpen en was verbaasd over de zorgvuldigheid waarmee ze haar bedrijf had geleid. Hoe was het mogelijk dat ze dat allemaal had geleerd! Hij kon zelfs nog iets van haar leren, ook al kon hij na al die jaren zijn werk bijna slapende doen. Hij was diep onder de indruk van haar bekwaamheid. 'Je bent niet bepaald een doorsnee bruidje, meiske.' Hij boog zich naar haar toe, gaf haar een kus op haar wang en nam haar hand in zijn veel grotere hand. Ze leunde tegen hem aan in de koele avondlucht. Het was nooit bij haar opgekomen dat ze nog eens van John Harte zou gaan houden en opeens zaten ze hier samen en had ze het gevoel dat ze voor hem geboren was.

Toen ze wat later zaten te eten, begon ze over Dan Richfield, die nog steeds voor Harte werkte.

'Daar heb ik onlangs ook over nagedacht.' John fronste zijn wenkbrauwen. 'Ik kan niet ontkennen dat hij zijn werk goed doet, maar ik wil niet dat hij ooit nog bij jou in de buurt komt.' Hij keek haar weifelachtig aan.

'Hoe belangrijk is hij voor je, John?'

'Minder belangrijk dan jij, liefste.' Het verbaasde hem dat hij zo veel om haar gaf, dat hij na al die jaren zo veel van haar was gaan houden, terwijl hij zeker had geweten dat hij nooit meer zo'n diepe liefde voor iemand zou voelen. 'Ik zal hem ontslaan.'

'Weet je dat wel zeker?'

'Ja,' antwoordde hij vastberaden. 'Ik hoef hem geen reden te geven en hij is nog niet lang bij me in dienst.' Dan was drie jaar geleden bij Thurston weggegaan en hoewel hij een harde werker was, kon John hem niet aanhouden. 'Ik zal hem volgende week ontslaan.'

'Dat zal een klap voor hem zijn,' zei Sabrina met een bezorgd gezicht.

'Dan had hij je vroeger maar niet zo schandalig moeten behandelen.'

Ze begon te lachen. 'Het gekke is dat het allemaal begonnen is toen hij wilde dat ik mijn mijnen aan jou zou verkopen, en nu ga ik zelfs met je trouwen.' Ze wisten allebei dat het ene niets met het andere te maken had. 'Maar wat hij echt wilde, was papa's mijnen besturen zonder dat papa of ik hem daarbij op de vingers keek.'

'En ik heb hem ook niet de vrije teugel gelaten, dat is niets voor mij. Ik ben te lang in m'n eentje de baas geweest.'

Dat kon ze goed begrijpen, want zo voelde zij zich ook, terwijl zij haar mijnen pas drie jaar bestuurde. Ze vond het prettig alles zelf te doen, op haar eigen manier, en het zou moeilijk zijn de leiding over te dragen aan John. Daar was ze zich sterk van bewust, maar ze vertrouwde hem en dat vertrouwen zou alleen maar groter worden. Ze waren al overeengekomen dat ze nog zes maanden voor halve dagen zou blijven werken om John op de hoogte te brengen van de gang van zaken en hem aan alle werknemers voor te stellen. Ze zou niet van de ene op de andere dag hoeven ophouden met werken, dat zou ze ook niet kunnen. Hij was van plan om beurtelings in beide bedrijven aanwezig te zijn en beweerde dat dat zou werken. 'En dan wil je ook nog in Thurston House gaan wonen?' had ze ongelovig gevraagd. Ze kon zich niet voorstellen dat ze ooit uit Napa weg zouden kunnen, maar hij zei van wel. Toen ze die avond laat met een kus op de veranda afscheid namen, was ze er echter van overtuigd dat hij gelijk had.

Het duurde een paar weken voordat de brandschade in zijn mijn was hersteld, waarbij iedereen overuren moest maken om dat voor elkaar te krijgen. Zelfs Spring Moon besloot nog een poosje te blijven. Ze hield zich afzijdig en leek te accepteren dat haar relatie met John Harte voorbij was. Wanneer ze Sabrina tegenkwam, sprak ze haar niet aan, maar hield alleen even haar blik vast. Sabrina zag geen vijandigheid in haar ogen, integendeel, ze waren allebei nieuwsgierig en moesten zich bedwingen niet te blijven staren. Meestal trok John Sabrina haastig mee; hij vond het vervelend als ze elkaar op zijn domein tegenkwamen.

'Ik heb liever dat je bij haar uit de buurt blijft,' zei hij een keer tegen Sabrina.

'Maar ik vind haar zo mooi,' protesteerde ze verlegen. 'Dat heb ik altijd al gevonden en dat vond mijn vader ook.'

Hij keek haar verbaasd aan. 'Heeft hij dat tegen je gezegd?'

Lachend schudde ze haar hoofd. 'Nee. Toen ik er een keer met hem over wilde praten, wilde hij dat niet. Het was geen geschikt onderwerp voor mij, zei hij.'

'Hij had gelijk.' John werd vuurrood, en toen zei hij iets dat hij liever voor zich had gehouden, omdat hij ook niet over Spring Moon wilde praten. 'Jij bent veel mooier dan zij, meiske.'

'Hoe kom je erbij!' Ze keek hem geschokt aan. 'Ze is de mooiste vrouw die ik ooit heb gezien.'

Hij schudde zijn hoofd en liep naar haar toe. 'Nee, liefste, dat ben je zelf.' Ze was nog mooier dan zijn eerste vrouw. Steeds wanneer ze hem met haar grote blauwe ogen aankeek, smolt zijn hart. Als ze naast elkaar stonden, hij met zijn brede schouders, nog steeds donkere haar, levendige ogen en nette baard, vormden ze een knap paar. Hij was trots op haar en kon hun trouwdag nauwelijks afwachten. Ze waren de afgelopen dagen begonnen hun vrienden en kennissen in te lichten en Hannah schreeuwde het nieuws van de daken. Ook hun werknemers hoorden het en vooral in de Thurston-mijnen werd er druk over gepraat, want daar vroeg iedereen zich af wat er met hun bedrijf zou gebeuren. Slechts één man was woedend toen hij het nieuws hoorde en John erbij zei dat hij moest vertrekken. John legde niet uit waarom, maar dat wist Dan Richfield maar al te goed. Ze had hem opnieuw te grazen genomen, maar nu zou hij haar krijgen! John Harte had hem twee weken gegeven om zijn biezen te pakken en hij wist dat Dan de stad zou verlaten, want behalve zijn bedrijf en dat van Sabrina was er geen mijnbouw in de hele omgeving. De zilvermijnen in de buurt van Napa waren al sinds Jeremiahs jonge jaren uitgeput en Dan kon nergens anders terecht. Hij was zevenendertig en zijn kinderen waren de luiers ontgroeid. In plaats van ze mee te nemen, was hij van plan ze in St. Helena bij vrienden achter te laten. Maar hij dacht niet aan zijn kinderen toen hij alle kroegen afliep om zich te bedrinken, en alle mijnwerkers die hij onderweg tegenkwam vertelde wat hij nu weer had gehoord: 'Ze ligt al bij hem in bed... Ze doen het zelfs samen met die indiaanse vriendin van hem, jullie weten toch dat die nog steeds niet weg is?' Een paar dagen later was iedereen van de roddelpraat op de hoogte.

'Ik hoor dat je praatjes verspreidt over mijn toekomstige vrouw,' zei John Harte bars toen Dan op een dag de mijn verliet, en hij greep hem bij zijn kraag. Sabrina was nog aan het werk op haar eigen kantoor. Over twee maanden zouden ze trouwen en ze had extra veel te doen nu ze voorbereidingen trof om het beheer over te dragen aan John. Ze had het zo druk dat John haar nog nauwelijks zag. Dan Richfield staarde hem uitdagend aan; hij stonk naar drank en leek niet bang voor de forsere man.

'Geen praatjes die u niet eerder hebt gehoord, meneer Harte. Ze is niet erg aardig voor me geweest.'

'Ik heb heel andere dingen gehoord.'

'Of u wilt ze niet geloven,' zei Dan brutaal. Even vroeg hij zich af hoe John Harte hierop zou reageren, maar John liet hem abrupt los.

'Verdwijn uit mijn ogen, Dan. Als ik het wel heb, ben je over twee dagen voorgoed verdwenen.'

'Reken daar maar op.'

Niemand zou hem missen, vooral John niet. Hij was blij dat hij Dan had ontslagen, want hij had niet geweten dat de man zo veel dronk.

'Waar ga je naartoe?'

'Naar Texas, denk ik. Een vriend van me heeft daar een ranch met een paar oliebronnen, en dat lijkt me na deze verdomde mijnen een aangename verandering.' Hij wierp een blik achterom naar de mijn waar hij de afgelopen drie jaar had gewerkt.

'Neem je je kinderen mee?'

Dan haalde zijn schouders op en John keek hem misprijzend aan. 'Zorg ervoor dat je op tijd dit terrein verlaten hebt.'

John had geen medelijden met Dan. Het was duidelijk dat de man zijn toekomstige vrouw haatte en hoe eerder hij weg was, hoe beter. John liep terug naar zijn kantoor om de stapel papieren op zijn bureau door te werken.

In haar eigen kantoor wierp Sabrina opeens geschrokken een blik op haar horloge en zag dat het al bijna zeven uur was. Ze had John beloofd dat ze bij hem thuis zou komen dineren. Ze moest er nog aan wennen dat haar leven drastisch veranderd was. 's Avonds wachtte er iemand op haar met wie ze haar problemen en haar overwinningen kon delen. Hij was lief als ze moe was, masseerde haar schouders en kuste haar gezicht, en ze vond het prettig ook zijn verhalen te horen. Ze vroeg zich af waarom het idee van een huwelijk haar zo lang tegen had gestaan. Ze had er zelfs niet aan willen denken en ze was John uit de weg gegaan omdat ze dacht dat hij het alleen maar op haar mijnen had gemunt. Daar was ze nu niet meer bang voor en ze was het helemaal met zijn voorstel eens. Hij zou haar mijnen besturen, maar ze bleven haar eigendom. Hij stelde zelfs geen fusie meer voor, nu hij wist wat haar standpunt was. Misschien zou ze ook daarover ooit van mening veranderen, maar dat vond hij niet belangrijk meer. Zij was het belangrijkst voor hem en dat besefte ze goed.

Ze steeg op haar paard en dacht aan John. Vlug nam ze in de avondschemering de snelste weg naar zijn huis, die langs haar eigen huis liep. De rit ging snel, maar toen ze op het terrein van de Harte-mijn langs de ingang van de grootste tunnel reed, verloor haar paard een hoefijzer.

'Verdorie!' Ze was al laat en sprong van het nu manke dier. Ze dacht erover hem aan een boom te binden en achter te laten, maar je wist nooit wie er voorbij zou komen en ze nam hem liever mee om hem in de buurt van Johns huis te hebben. John kon haar later in zijn mooie auto thuisbrengen of haar een van zijn paarden lenen. Ze vond het leuk samen met hem paard te rijden. Ze vond alles leuk aan het leven dat ze al waren begonnen te delen.

'Heb je een lift nodig?' Ze sprong bijna uit haar vel van schrik toen ze van achter een boom een stem hoorde, en even later stond Dan Richfield voor haar, dronken en met een gemene uitdrukking op zijn gezicht. 'Of zal ik je paard dragen?' voegde hij er uitdagend aan toe. Ze vond het niet de moeite waard daarop te antwoorden, maar ze wilde ook geen ruzie. Ze wist dat hij over twee dagen zou vertrekken en tot nu toe was het haar gelukt bij hem uit de buurt te blijven. Het had geen zin nu nog met hem te praten.

'Hallo, Dan.'

'Schei uit met dat beleefde gedoe, slet.' In elk geval deed hij niet alsof hij anders over haar was gaan denken. Ze wierp een blik op zijn gezicht en trok aan het bit van haar paard om door te lopen, maar hij liep achter haar aan. Ze zag dat hij geen paard of ander vervoermiddel bij zich had, dus hij had daar achter die boom zitten drinken, vermoedde ze.

'Waarom laat je me niet met rust, Dan? We hebben elkaar niets meer te zeggen.' Ze kende hem al haar hele leven en het was bijna onvoorstelbaar dat hij zo'n valse, achterbakse kerel was geworden. Ze was blij dat haar vader dit niet had meegemaakt, dacht ze, toen ze even achterom keek. Ze wilde hem in het oog houden, want ze vertrouwde hem voor geen cent.

'Dit ontslag heb ik ook aan jou te danken, nietwaar, kreng?'

'Je hebt niets aan mij te danken.' Ze was geen jong meisje meer en ze klonk hard, zoals meestal wanneer ze het tegen een mijnwerker had. Die les had ze lang geleden geleerd, toen zo veel van hen haar in de steek hadden gelaten. Ze behandelde hen niet meer als vrienden; ze waren mijnwerkers die bij haar in dienst waren, meer niet. Ze betaalde een goed loon en nam haar verantwoordelijkheden serieus, maar ze liet niet meer met zich sollen, ook al was ze van nature meevoelend. Alleen John kende haar zachte kant. Dan niet, hij had haar alleen gekend toen ze nog een kind was. Nu was ze een vrouw, en ze voegde er minachtend aan toe: 'Je hebt alles alleen maar aan jezelf te danken. En als je niet ophoudt met drinken, zul je nog veel meer verliezen.'

'Onzin. Dat is niet de reden waarom Harte me eruit gooit. Dat weet jij net zo goed als ik.' Hij struikelde en haar paard schrok ervan en maakte tegelijk met Dan een rare sprong. Sabrina gaf een ruk aan het bit en Dan ging rechtop staan en bleef met haar meelopen. Ze bereikten de huisjes, maar niemand lette op hen en ze moest nog een heel eind verder naar het huis van John. Ze wou dat John haar tegemoet kwam en Dan weg zou sturen, maar dat gebeurde niet en Dan zei hijgend: 'Hij gooit me eruit om jou.'

'Daar weet ik niets van.' Ze keek recht voor zicht uit en hij pakte haar arm en trok haar bijna omver.

'O nee? Ik weet heus wel dat je je met hem en die indiaanse hoer van hem als een slet gedraagt. Ik zie het gewoon voor me, jullie met z'n drieën...' Ze keek hem met open mond aan.

'Hoe durf je zoiets te zeggen! Wat een walgelijke...'

Maar hij lachte en vervolgde: 'Wat geeft hij je als trouwcadeau, slet? Spring Moon?'

'Hou op me zo te noemen!' Haar stem begon te trillen en ging omhoog. 'En waag het niet zo over hém te praten! Je hebt gewoon geboft dat hij je aannam nadat je door mij was ontslagen.' Ze keek hem woedend aan en hij begon te lachen. Hier had hij drie jaar op gewacht.

'Je hebt me niet ontslagen, ik heb mijn ontslag genomen! Of ben je dat vergeten? Ongeveer driehonderd man en ik hebben je gewoon laten zitten.'

'Zij wel, maar jij gedroeg je als een idioot.' Daar hoefde ze hem niet aan te herinneren, maar het scheen hem absoluut niet te spijten. 'Waarom ga je niet rustig weg, Dan? Dit heeft echt geen zin.' Ze wilde niet langer met hem praten en aan die tijd terugdenken, maar hij liet zich niet wegsturen.

'Waarom? Ben je bang voor me?' Dat scheen hij leuk te vinden en hij ging vlak voor haar staan om haar te beletten door te lopen. Hij stonk zo naar drank dat ze achteruitdeinsde.

'Ik heb geen reden om bang voor je te zijn.' Ze deed haar best om kalm te blijven, maar ze stonden op een donker, verlaten stukje van de weg naar Johns huis en ze voelde zich absoluut niet op haar gemak. Het was een van de zeldzame keren dat ze haar pistool niet bij zich had; ze had het in de haast in de la laten liggen.

'Waarom niet? Waarom ben je niet bang, slet? Of hou je hiervan?' Hij rukte aan zijn riem alsof hij die van zijn middel wilde trekken. Ergens rechts van haar hoorde Sabrina iets ritselen in de struiken; ze vroeg zich af of het een dier was en ze voelde dat haar paard zenuwachtig werd. Maar ze bleef Dan recht aankijken.

'Ik ben niet bang voor je, Dan, en als je niet opzij gaat, loop ik over je heen.' Ze glimlachte. Ze wist dat hij zich zou herinneren dat ze een keer op hem geschoten had en hij kon niet weten dat ze haar pistool deze keer niet bij zich had. Ze stak haar hand in de zak van haar rok en ze zag dat hij het had gezien. 'Ik ben ook niet bang voor jou, hoor. Je durft vast niet van zo dichtbij op me te schieten, meisje. Dat zul je wel laten!' Lachend trok hij hard aan haar arm, zodat haar hand uit de zak vloog en hij zag dat die leeg was. Toen duwde hij haar tegen een boom. Met zijn gezicht vlak voor het hare drukte hij zijn lichaam tegen haar aan en ze hoorde haar hart bonken in haar oren. Ze probeerde met haar knie zijn kruis te raken, maar hij was haar voor en greep haar bij haar blouse en gooide haar op de grond. Even later lag hij boven op haar en rukte hij met zijn ene hand haar blouse los om haar borsten te betasten terwijl hij met zijn andere hand haar rok omhoogtrok. Toen ze begon te schreeuwen, sloeg hij haar zo hard in haar gezicht dat ze bloed proefde, en ze staarde hem in paniek aan toen ze zijn vingers tussen haar benen voelde. Ze probeerde onder hem weg te rollen, maar hij hield haar stevig vast. 'Dit had ik jaren geleden moeten doen, slet. Jij hebt mij alles afgepakt wat ik had en nu ga ik jou iets afpakken. Ik heb jarenlang voor die ellendige vader van je gewerkt, al sinds mijn jeugd, en wat krijg ik ervoor terug? Jou, slet, die me heeft afgepakt wat ik wilde hebben.' Hij huilde bijna toen hij haar rok in tweeën scheurde en de kniebroek die Hannah had gemaakt zichtbaar werd, en Sabrina worstelde in het zand en gilde opnieuw, maar er was niemand in de buurt die haar kon horen. Ze kon nauwelijks geloven dat ze aan de rand van het terrein van de Harte-mijn werd verkracht door een dronken gek en dat niemand haar kon helpen.

Hij rukte haar blouse en korset van haar lichaam en haar stevige jonge borsten werden ijskoud in de wind, terwijl haar tepels rechtop stonden van angst. Hij kneep in haar borsten en ze probeerde nogmaals overeind te krabbelen, maar hij greep haar bij haar haren, zoals hij de eerste keer ook had gedaan, en drukte haar gezicht in het zand terwijl hij haar kniebroek in tweeën scheurde tot het gat naar zijn zin was. Toen begon hij weer aan zijn riem te trekken, maar plotseling verstijfde hij, alsof hij niet zeker was van wat hij wilde doen. Hij staarde haar met grote ogen aan, zijn hand viel uit haar haren en de andere viel van zijn riem. Ongelovig staarde Sabrina naar hem. Ze had geen idee wat er met hem aan de hand was toen hij langzaam voorover viel en met zijn gezicht in het zand plofte. Ze slaakte een kreet toen ze zag waarom hij was gestopt. Uit zijn rug stak een lang, glinsterend mes met een scherp lemmet en een prachtig besneden ivoren handvat. En achter Dan stond Spring Moon, die haar zwijgend aankeek.

'O...' Sabrina legde haar handen op haar borsten en kwam moeizaam overeind. Hij was dood, dat zag ze meteen. Halfnaakt stond ze voor de indiaanse vrouw naar wie ze jarenlang van een afstand had gekeken. Haar kleren waren aan flarden, ze had nog maar één schoen aan, de tranen stroomden over haar vuile gezicht en bloed druppelde op haar blote borst. Spring Moon wenkte. Ze kwam niet dichterbij en raakte het trillende meisje niet aan. Sabrina slikte om haar tranen te bedwingen, maar ze kon geen woord uitbrengen en maakte alleen gorgelende geluiden. Spring Moon raapte haar gescheurde rok op en gebaarde dat ze die om zich heen moest slaan, en daarna pakte ze het paard bij de teugels en wenkte nogmaals. 'Kom, het is koud, ik zal je naar John Harte brengen.' Sabrina strompelde achter haar aan en vroeg zich af wat er met Dan zou gebeuren. Ze kon nog niet nadenken over wat er bijna met haarzelf was gebeurd, of over wat Spring Moon had gedaan, of over haar geluk omdat Spring Moon haar reis had uitgesteld en toevallig in de buurt was. Wel besefte ze dat ze Spring Moon achter de struiken had gehoord, geen dier. Weer dacht ze aan Dan, die zich als een wild dier had gedragen, en ze begon te trillen. Op een donker plekje bleef Spring Moon staan en zei: 'Ik zal John Harte halen, blijf hier maar wachten.' Ze wees, maar Sabrina begon nog erger te trillen en stamelde huilend: 'Laat me hier niet achter! Ik kan niet... Laat me niet... Alsjeblieft!' De indiaanse vrouw zag de paniek in haar ogen en legde zacht een hand op haar arm. 'Hij is daar.' Ze wees naar een huis dat vlakbij stond. Ze wilde niet het risico lopen dat iemand Sabrina zou zien en was van plan John te halen en dan zelf te verdwijnen. Spring Moon was een heel discrete vrouw. 'Als iemand hier naar je toe komt, horen we je roepen. Je bent nu veilig.' Ze zei het zo lief en kalmerend dat Sabrina het liefst haar toevlucht zou hebben gezocht in Spring Moons gladde, bruine armen. Opeens begreep ze waarom John al die jaren troost bij haar had gezocht. Plotseling schoten haar de woorden van Dan Richfield te binnen en ze vroeg zich af of anderen dat ook dachten. Als een bang kind liet ze zich snikkend op de grond zakken en trok haar rok over zich heen; ze wilde niet dat John haar nu zou zien. Spring Moon knielde naast haar neer. 'Je bent nu veilig. Bij hem zul je altijd veilig zijn.' Het klonk zo geruststellend dat Sabrina Spring Moon aankeek. Opeens drong het tot haar door wat deze vrouw zou moeten opgeven en wat ze zo kalm leek te aanvaarden. 'Je moet altijd goed voor hem zijn,' voegde Spring Moon eraan toe. Sabrina knikte met grote, betraande ogen.

'Dat beloof ik je.' Het was zo'n vreselijke avond geweest, misschien wel de ergste sinds de dood van haar vader, dat ze een nieuwe stortvloed van tranen niet kon onderdrukken toen ze hakkelend vervolgde: 'Ik zal... erg goed voor hem zijn. Het spijt me... dat je weg moet.'

Spring Moon stak een hand op. 'Het is mijn tijd om te gaan. Ik ben niet zijn vrouw geweest, alleen zijn vriendin. Jij zult zijn vrouw zijn. Hij heeft je nodig, meiske.' Zo noemde John haar ook. 'En je zult een goede vrouw voor hem zijn. Nu ga ik hem halen.' Voordat Sabrina nog iets kon zeggen, was ze weg.

Even later hoorde ze rennende voetstappen aankomen en toen hoorde ze John roepen: 'Stop! Wacht even!' Er volgde iets onverstaanbaars en toen vroeg hij: 'Waar? Oké, jullie blijven hier. O mijn god...' Nu kwam er nog maar één persoon dichterbij en plotseling stond hij voor haar en keek neer op de trillende, in haar rok weggedoken Sabrina. Spring Moon had hem een deken overhandigd voordat ze de andere mannen naar de plek had gestuurd waar Dan Richfield lag met het mes in zijn rug. 'O mijn god,' herhaalde John zacht. Sabrina durfde haar hoofd niet op te heffen.

'Nee, nee, niet...' Ze wilde zeggen dat hij niet moest kijken, maar ze kon geen woord meer uitbrengen. Snikkend omklemde ze zijn benen; opeens werd ze overweldigd door het besef van wat er met haar had kunnen gebeuren. De tranen spoelden het bloed van haar wang en hij wikkelde haar alsof ze een peuter was in de deken en tilde haar op terwijl hij sussende woordjes mompelde, zoals hij heel lang geleden ook met zijn dochtertje had gedaan. Zo nam hij haar mee naar binnen en zette haar voorzichtig op de leren bank in de woonkamer. Hij bekeek de wond op haar wang en zag de blik in haar ogen, en als Spring Moon hem niet voor was geweest had hijzelf Dan Richfield gedood. Spring Moon had hem vlug verteld dat Sabrina niet verkracht was, nog net niet, en daar was hij dankbaar voor. Maar als haar messteek niet direct raak was geweest of iets later was gekomen... Hij rilde en knielde voor Sabrina neer.

'Hoe heb ik dit kunnen laten gebeuren, meiske? Je zult nooit meer ergens alleen naartoe gaan, dat beloof ik je. Ik zal je een lijfwacht toewijzen of ik ga zelf mee, maar zoiets als dit zal nooit meer gebeuren.' Vooral niet omdat Dan Richfield nu dood was. Het mes was dwars door zijn hart gegaan en hij was ter plekke gestorven. Spring Moon was heel behendig met haar mes, dat wist hij.

'Als zij er niet was geweest...' Sabrina kwam langzamerhand tot zichzelf en nam nog een slokje van de thee met whisky die hij haar dwong te drinken. Ze probeerde te vergeten hoe ze eruitzag. Ze was van top tot teen in de deken gehuld, en Spring Moon had haar kleren opgehaald en aan John gegeven voordat ze opnieuw was verdwenen.

John keek naar Sabrina alsof hij zijn grootste schat bijna verloren had. Stel dat Dan haar had vermoord... Hij kon de gedachte niet verdragen en met vochtige ogen herhaalde hij: 'Ik zal ervoor zorgen dat je nooit meer iets kan overkomen, nooit meer. Begrijp je dat goed? Ik laat je nooit meer alleen.'

Ze stak een trillende hand naar hem uit, die hij vastpakte. 'Het was niet jouw schuld, het was mijn eigen schuld.' Ze was alweer een stuk kalmer, maar als ze was gaan staan, zouden haar benen het begeven hebben. 'Hij haatte me al heel lang en het had overal kunnen gebeuren. Het verbaast me eigenlijk dat hij me zo lang met rust heeft gelaten, want je weet dat hij dit al een keer eerder heeft geprobeerd. Ik heb destijds geluk gehad en nu weer, doordat Spring Moon in de buurt was.' Ze zweeg even en het schoot haar te binnen dat er daarnet een paar mannen aan de deur waren geweest. 'Is hij dood?'

John knikte. 'Ja. Het mes is dwars door zijn hart gegaan.'

'Loopt Spring Moon nu gevaar?' Weliswaar had Spring Moon haar in bescherming genomen, maar ze was een indiaanse vrouw en wie weet hoe de rechter zou oordelen.

John had daar al aan gedacht. 'Ze neemt vanavond nog de trein naar South Dakota en zijn lichaam zal pas morgen gevonden worden. Hij was niet bepaald geliefd,' antwoordde hij geruststellend. Sabrina wist dat de politie John op zijn woord zou geloven en dat het mes weg zou zijn. 'Dus je hoeft je geen zorgen te maken,' voegde hij er vastberaden aan toe, en Sabrina besefte dat deze sterke, kalme man haar inderdaad voortaan zou beschermen. 'En zij ook niet. Jullie zijn allebei veilig en Dan heeft zijn verdiende loon gekregen. Ik had hem nooit moeten vertrouwen.'

'Ik ook niet.' Er vlogen allerlei herinneringen door haar hoofd, die eindigden met het moment waarop hij haar de kleren van haar lijf had gerukt, en ze voelde een nieuwe huilbui opkomen. Ze kneep haar ogen dicht, maar John zag dat ze weer emotioneel werd en sloeg zijn armen om haar heen.

'Ik breng je naar huis.' Met de deken nog om haar heen tilde hij haar weer op en bracht haar naar zijn auto. Thuis droeg hij haar naar binnen, waar Hannah zat te wachten.

'Wat is er met haar gebeurd?' vroeg ze met een verschrikt gezicht, meteen een en al bezorgdheid.

'Ze mankeert niets,' antwoordde John vlug, en hij vertelde wat Dan had gedaan.

'De rotzak. Ik hoop dat ze hem zullen ophangen,' zei Hannah ontdaan. John vertelde er niet bij dat hij al dood was, want dat zou ze gauw genoeg horen. 'Goddank dat iemand hem betrapte. Je hebt goeie kerels in dienst.'

'Ik heb goeie vrienden.' Een andere vrouw zou misschien geen hand uitgestoken hebben, maar Spring Moon, die de man had verloren van wie ze al heel lang hield, had zijn bruid verdedigd alsof het haar eigen kind was, en daar was hij haar zielsdankbaar voor. Hij was van plan haar daar extra voor te belonen en hij zou haar straks zelf naar de trein brengen. Weliswaar zou hij de hele nacht moeten rijden om haar de trein te laten halen, maar het was belangrijk dat ze zo gauw mogelijk de stad zou verlaten voor het geval dat er iemand zijn mond voorbij praatte. Hij gaf Hannah een paar klapjes op haar arm. 'Zorg goed voor mijn meiske, Hannah.' Ze was achtentwintig jaar jonger dan hij en inderdaad nog een meisje, maar ze was ook een sterke, capabele, machtige jonge vrouw. Ze zou weldra herstellen en hij zou ervoor zorgen dat ze nooit meer gevaar liep. Dat had hij haar en zichzelf beloofd.

En dat beloofde hij haar opnieuw op hun trouwdag twee maanden later, toen ze naast hem in de kerk van St. Helena stond en hem met een stralend gezicht aankeek. Iedereen was gekomen en de kerk was stampvol, en zelfs buiten stonden mensen door de ramen naar binnen te kijken om te zien hoe ze elkaar eeuwige trouw beloofden. Zelfs de mannen die drie jaar geleden bij Sabrina waren weggelopen waren gekomen, wellicht niet zozeer om haar, maar om John. Hannah huilde tranen met tuiten en zowel Sabrina als John had meermalen tranen in de ogen.

Op het terrein van de Thurston-mijnen werd een receptie gegeven in de open lucht. Het was de enige plek waar ze alle mijnwerkers met hun vrouw en kinderen konden ontvangen en Sabrina had iedereen willen uitnodigen.

'We trouwen maar één keer,' had ze met een gelukkige glimlach tegen John gezegd toen ze plannen maakten voor hun trouwdag, ook al wist ze dat dat niet voor hem gold. Maar ze kon zich niet voorstellen dat hij ooit eerder getrouwd was geweest; tenslotte was Matilda twee jaar voor haar geboorte overleden. Ze kon zich geen beeld vormen van John met een andere vrouw en twee kinderen; hij moest een heel ander soort man zijn geweest. Wel herinnerde ze zich John met Spring Moon, omdat ze hen de afgelopen jaren regelmatig samen had gezien, maar zelfs dat beeld was aan het vervagen. Ze had het gevoel dat hij eigenlijk altijd alleen maar bij haar had gehoord.

Toen ze op de avond van hun trouwdag op de stoomboot naar San Francisco zaten, pakte hij glimlachend haar hand. 'Waaraan heb ik zo'n mooie jonge vrouw als jij eigenlijk verdiend, Sabrina Harte?'

Ze genoot van de klank van haar nieuwe naam en antwoordde stralend: 'Ik ben degene die boft, John Harte.'

'Ik weet wel beter.'

Hij had gezegd dat ze voor hun huwelijksreis elke mogelijke bestemming mocht kiezen, maar tot zijn verbazing had ze geantwoord dat ze het liefst een poosje met hem zou doorbrengen in Thurston House. Dus ze zouden een maand in de stad blijven. Pas na de kerst zouden ze teruggaan naar Napa om weer aan het werk te gaan. Maar toen ze na middernacht in Thurston House aankwamen, dachten ze niet meer aan hun werk. Sabrina had haar bankier gevraagd wat tijdelijk personeel voor haar aan te nemen en uit alle ramen straalde licht. In de grote slaapkamer waren de dekens van het hemelbed opengeslagen en brandde het haardvuur. Er stonden brandende kaarsen en vazen met bloemen. Sabrina had het huis nog nooit zo mooi gevonden en toen ze naar het bed keek waar haar moeder zo lang geleden en daarna zijzelf had geslapen, besefte ze dat het nu haar huwelijksbed was. Verlegen draaide ze zich om naar John en fluisterde: 'Welkom thuis.'

Hij pakte haar hand en nam haar weer mee naar beneden, waar ze voor de haard in de zitkamer champagne dronken. Toen hij ten slotte zag dat ze een geeuw onderdrukte, droeg hij haar naar boven en legde haar op het bed. Ze had hem zijn deel van de grote suite al gewezen, zijn koffers waren intussen uitgepakt en even later kwam hij glimlachend in zijn kamerjas terug. Sabrina zag er in haar lichtroze satijnen peignoir uit als een sprookjesprinses en toen ze het kledingstuk naast het bed van zich af liet glijden, leken haar krullen van ebbenhout op haar zachte, roomblanke huid. Vlug blies hij de kaarsen uit, waarna de kamer alleen nog werd verlicht door het vuur.

'Vind je het erg vreemd om hier nu met mij te zijn?' vroeg hij toen ze in bed stapten.

'Een beetje. Ik was eraan gewend hier alleen te zijn,' antwoordde ze eerlijk. Maar dat was niet het enige. Ze was nooit intiem geweest met een man en had niemand anders gekust dan John, terwijl daarnaast Dan de enige was geweest die haar ooit op die manier had aangeraakt. En nu was ze opeens Johns vrouw en was het haar huwelijksnacht, en hadden de toewijding en bekwaamheid waarmee ze haar bedrijf leidde niets meer te betekenen. Ze voelde zich broos en kwetsbaar, en ze was een beetje bang voor wat haar te wachten stond. John besefte dat niemand ooit met haar over dit soort dingen had gepraat, behalve misschien Hannah. De gedachte ontroerde hem en hij nam haar voorzichtig in zijn armen, ook al wilde hij niets liever dan haar hartstochtelijk beminnen.

'Sabrina...' Maar eigenlijk had hij geen flauw idee hoe hij haar moest vragen wat hij wilde weten. Spring Moon was al een wijze vrouw toen hij haar had ontmoet en daarvoor had hij andere vrouwen gekend, maar geen jonge meisjes. Behalve Matilda natuurlijk, maar toen waren ze allebei achttien. En nu lag hij naast Sabrina, die in dat opzicht nog een kind was. 'Heeft iemand ooit met je over dit soort dingen gepraat?' vroeg hij teder.

Ze glimlachte en haar gezicht was zachtroze in de gloed van de vlammen. 'Ik denk dat ik het wel weet.' Ze vertrouwde hem nu en het verbaasde haar dat ze dat drie jaar geleden niet had gedaan.

'Maar niemand heeft het je uitgelegd?' Ze schudde haar hoofd en hij kuste haar lippen, wangen, ogen en toen weer haar lippen. Hij deed zijn best om zich te beheersen, ook al wekte ze iets in hem op wat hij nooit eerder had gevoeld. 'Sabrina, ik hou zoveel van je,' fluisterde hij in haar haren. Ze drukte zich tegen hem aan.

'Meer hoef ik niet te weten.'

Teder pakte hij haar hand en kuste de palm, haar pols en de binnenkant van haar arm tot hij bij haar borst kwam. Vandaar gleed hij met zijn mond over haar zachte huid omlaag naar de binnenkant van haar dij en toen weer omhoog. Tegen zonsopgang lagen ze naast elkaar in het grote bed in Thurston House en wist Sabrina dat hij haar alles had geleerd wat ze over de liefde behoorde te weten.

26

Op nieuwjaarsdag gingen ze terug naar St. Helena en toen hadden ze besloten waar ze zouden wonen. De eenvoudigste oplossing was in het huis te trekken dat Jeremiah zo lang geleden had laten bouwen voor de jonge vrouw die al zo kort daarna was gestorven. De honingraat van slaapkamers op de tweede verdieping was perfect voor de kinderen die ze van plan waren te krijgen. Sabrina wilde er twee, of drie, of nog meer, en John moest daar dan kreunend om lachen.

'Op mijn leeftijd? Dan denken ze dat ik hun grootvader ben! Je denkt toch niet dat ik dan nog met ze kan spelen?'

Ze glimlachte veelbetekenend, kuste zijn oor en fluisterde erin: 'Gisteravond speelde je nog als de beste.'

'Dat heeft er niets mee te maken.' Maar hij keek haar met een gelukkige blik aan. Ze was zijn droomvrouw.

'Nou, volgens mij heeft dat er alles mee te maken.' Ze grinnikten allebei. Ze lachten veel samen en praatten onophoudelijk over de dingen waarvoor ze allebei belangstelling hadden.

Sabrina liet hem alles zien wat met de Thurston-mijnen te maken had en stelde hem aan al haar werknemers voor. Elke week brachten ze drie dagen op haar kantoor door en de rest van de week werkten ze in het zijne. Hij had een uitstekende nieuwe bedrijfsleider aangenomen en zodra hij alle details van haar mijnen kende, wilde hij er daar ook een aanstellen, opdat hijzelf toezicht kon houden op beide bedrijven.

'Misschien komt het ooit zo ver dat we de meeste tijd in de stad kunnen doorbrengen.' Dat leek hij een prettig vooruitzicht te vinden en zij was het met hem eens. Niet dat ze verlangde naar een druk sociaal leven, maar ze hield erg van cultuur. Tijdens hun huwelijksreis waren ze naar de opera, een ballet en enkele toneelstukken geweest, en ze genoten allebei van het schitterende huis dat haar vader had gebouwd.

'Ik werd altijd verdrietig als ik eraan dacht,' zei ze op een avond. 'Hij had het voor haar laten bouwen en tweeënhalf jaar later ging ze dood en toen stond het huis voortaan leeg. Ik vond het erg oneerlijk.'

John knikte en dacht ook aan het verleden. 'Hij was een grote steun voor me toen Matilda en de kinderen stierven.' Inmiddels kon hij daar zonder pijn aan terugdenken en nu had hij Sabrina, en wellicht in de toekomst weer kinderen. Dat hoopten ze allebei. 'Ik vond het vreselijk toen ik hoorde wat hem overkomen was, maar hij wilde toen niemand ontvangen. Ik ben één keer naar hem toe gegaan, maar hij stuurde me weg. Het was te pijnlijk voor hem en dat kon ik best begrijpen.' John glimlachte hoofdschuddend. 'In die tijd was ik niet erg aardig tegen hem, terwijl je vader een prima kerel was. Sympathiek en verstandig, en ondanks zijn rijkdom heel bescheiden.' En die houding had hij doorgegeven aan zijn dochter, wist John. 'Ik wilde destijds zo graag zonder zijn hulp succes hebben dat ik hem opzettelijk vermeed. Helaas, want ik had veel van hem kunnen leren.'

'Toch mocht hij je graag, denk ik.' Ze glimlachte. 'In een bepaald opzicht lijk je zelfs veel op hem.' Dat was haar voor hun huwelijk al opgevallen, maar nu was het nog duidelijker. Hij was net zo geduldig, vriendelijk en teder, en had net zo'n scherp verstand.

Ze vonden het leuk elkaars bedrijf te leren kennen en Sabrina probeerde ook zijn belangstelling te wekken voor de wijngaarden, maar hij kwam tijd te kort. Wel dronk hij graag wijn, hoewel er steeds minder beschikbaar was. De druiven waren aangetast door een ziekte en die zomer verloor Sabrina meer dan de helft van haar wijnstokken, terwijl anderen nog meer verloren. 'Het is gewoon afschuwelijk,' zei ze ontdaan. Maar ze had zo veel te doen - ze moest het huis in Napa geschikt maken voor hen allebei, op kantoor werken, Thurston House met een kleine staf open houden voor wanneer ze tijd hadden ernaartoe te gaan - en ze moesten leren hun leven met elkaar te delen. Het verbaasde hun allebei dat ze zich zo gemakkelijk aan elkaar aanpasten, en de enige teleurstelling was dat er ondanks hun geestdriftige liefdesspel de volgende zomer nog steeds geen kind op komst was.

'Je gebruikt toch geen voorbehoedmiddel of zo?' vroeg Hannah op een dag.

'Wat bedoel je?' Sabrina keek haar niet-begrijpend aan. Hoewel ze al een poos een getrouwde vrouw was, was ze nog steeds vrij onschuldig en wist ze alleen wat John haar had verteld. Ze had niemand anders om mee over dit soort zaken te praten, behalve misschien Amelia, maar die had ze al ruim twee jaar niet gezien. Amelia had alleen een prachtig huwelijksgeschenk gestuurd en haar oprecht gemeende gelukwensen.

'Je doet toch niets om te voorkomen dat je zwanger wordt?'

'Kan dat dan?' vroeg ze verbaasd. Hannah keek haar met samengeknepen ogen aan en besefte dat Sabrina echt niet wist waar ze het over had. Gelukkig maar, dacht ze. Sabrina was een goed kind, heel anders dan haar moeder. Ze herinnerde zich nog de gouden ringen die ze had gevonden. 'Ik wist echt niet... Kun je dan...' Sabrina had zich altijd afgevraagd wat de vrouwen deden die van beroep... 'Wat moet je dan doen?' vroeg ze nieuwsgierig, ook al was ze absoluut niet van plan die kennis te gebruiken. Integendeel, daarvoor wilde ze te graag kinderen.

'Sommigen gebruiken gemalen iepenbast, de meisjes hier bijvoorbeeld, maar er zijn ook andere methoden.' Sabrina trok een misprijzend gezicht. Gemalen iepenbast? Hannah lachte. 'Vrouwen die het zich kunnen veroorloven gebruiken een gouden ring.' Ze zweeg even en besloot door te gaan; tenslotte was Sabrina nu een volwassen vrouw. 'Zoals je moeder.'

'Mijn moeder?' Sabrina keek haar stomverbaasd aan. 'Wanneer dan?'

'Voordat ze zwanger raakte van jou. Je papa dacht dat ze net zo graag een kind wilde als hij, maar hij was een stuk ouder dan zij.' John was nog veel ouder dan Sabrina. 'Ze zei tegen je papa dat ze niet wist waarom het niet lukte. Ze waren al ruim een jaar getrouwd en toen vond ik ze in de badkamer, die verdomde ringen. Ik heb ze aan hem gegeven.' Ze grinnikte bijna duivels. 'En algauw daarna was ze zwanger van jou. Toen ze teruggingen naar de stad, was ze zo ziek als een hond.'

Sabrina schrok van wat Hannah haar vertelde. Het klonk alsof haar moeder was gedwongen een kind te krijgen, en ze kreeg een beetje medelijden met haar.

'Wat zei mijn vader toen?'

'Hij ontplofte bijna, maar daarna zei hij er niets meer over. Toen hij wist dat jij zou komen, was hij tevreden.'

Hannah leek bijna trots op wat ze had gedaan en heel even, terwijl Sabrina dacht aan de arme Camille die was betrapt op haar bedrog, had ze een hekel aan de oude vrouw. Het was niet eerlijk geweest; als Camille had willen wachten, had ze die tijd moeten krijgen. Alhoewel... Ze was niet veel later gestorven, dus misschien had het lot net op tijd ingegrepen. Toch had Sabrina alsnog met haar te doen. Zijzelf was het afgelopen voorjaar tweeëntwintig geworden.

'Wat heeft mijn moeder toen gedaan?'

'Mokken, pruilen...'

Hannah dacht aan Camille en wist dat deze het Jeremiah nooit had vergeven, maar dat zei ze niet tegen Sabrina. 'Ze was een dom meisje. Ze was met hem getrouwd en ze wist dat ze hem kinderen moest geven als hij die wilde hebben. Die verdomde ringen... Toen hij ze brak en weggooide, huilde ze als een kind.'

Sabrina's medelijden met haar moeder nam toe en die avond vertelde ze John het verhaal.

'Het klinkt alsof hij zich nogal wreed heeft gedragen en Hannah had zich er niet mee mogen bemoeien. In plaats van naar mijn vader te gaan, had ze mijn moeder de kans moeten geven het zelf op te biechten.'

'Misschien hield je moeder het voor je vader verborgen.'

'Dat denkt Hannah, maar ik weet niet of ik haar wel kan geloven. Hannah heeft altijd alleen maar onaardige dingen over mijn moeder gezegd; misschien waren ze wel jaloers op elkaar. Voordat mijn vader trouwde, was Hannah al achttien jaar bij hem in dienst. Dat had er vast mee te maken.'

'In elk geval ben ik blij dat Hannah die ringen heeft gevonden,' zei hij glimlachend. 'Maar hoe kwam het dat ze je dit vertelde?'

Sabrina bloosde. 'Ze vroeg of ik soms iets gebruikte om te voorkomen dat ik... Ik wist niet eens dat dat kon.' Opeens verdween haar verlegenheid; ze kon John immers alles vertellen? Hij was haar beste vriend. 'Dat heb jij me nooit verteld.'

'Ik wist niet dat je het wilde weten,' zei hij verbaasd.

'Nou ja, het is best interessant.' Hij lachte en gaf een kneepje in haar wang.

'Wat een onschuldig meisje ben je toch. Wil je nog meer weten?'

'Ja.' Er kwam een verdrietige blik in haar ogen. 'Maar helaas weet jij het antwoord ook niet, liefste.' Hij had al twee kinderen verwekt, dus het probleem lag niet bij hem. 'Ik vraag me steeds af waarom het niet gebeurt.'

'Het gebeurt heus wel. Je moet geduld hebben, schat. We zijn pas negen maanden getrouwd.'

'Ik had al een baby in mijn armen kunnen hebben,' zei ze met een zucht.

'Je hebt mij al, is dat voorlopig niet genoeg?' vroeg hij glimlachend.

'Dat is voor altijd genoeg, liefste.' Hij trok haar in zijn armen en ze vergat wat Hannah haar die middag had verteld.

In de zes maanden die volgden, moest ze er zo nu en dan aan terugdenken. En haar geduld werd nog langer op de proef gesteld. Maar in juli, toen ze negentien maanden getrouwd waren, stond ze op een morgen op en voelde zich belabberd. Ze was onlangs drieëntwintig geworden. Het zou weer een hete dag worden, en de vorige dag was ze bij John op kantoor geweest en had volgehouden dat ze nog steeds geen fusie wilde tussen de mijnen van Thurston en die van Harte. Ze konden de bedrijven nog best apart blijven besturen, vond ze. Ze hadden er zelfs ruzie om gekregen, wat zelden voorkwam, en daardoor en door de hitte had ze bijna geen oog dichtgedaan.

'Voel je je niet lekker?' vroeg John met een blik op haar gezicht toen ze opstond.

'Niet erg.' Ze hadden nog geen vrede gesloten en toen ze zich naar hem wilde omdraaien, zakte ze langzaam in elkaar. Hij sprong uit bed, liep met grote stappen naar haar toe en zag dat ze was flauwgevallen.

'Sabrina... Sabrina, liefste...' Meteen dacht hij aan het spookbeeld van de griep en liet meteen de dokter komen, maar deze kon niets bijzonders vinden.

'Ze is waarschijnlijk een beetje oververmoeid. Werkt ze soms te hard?'

Die avond sprak John haar streng toe en zei dat ze de nieuwe bedrijfsleider rustig zijn werk moest laten doen. Voortaan zou John in z'n eentje de mijnen besturen en Sabrina mocht zich vermaken met haar wijngaarden, ook al boden die niet veel vermaak meer. De druivenziekte was verergerd. Maar Sabrina luisterde nauwelijks naar hem. Ze at bijna geen hap en toen ze die avond samen op de schommelbank op de veranda zaten, viel ze meteen in slaap. John droeg haar naar boven en ze werd niet eens wakker, en hij maakte zich steeds meer zorgen. Vooral toen ze de volgende ochtend opnieuw flauwviel. Hij nam haar mee naar Napa, reserveerde een hut op de stoomboot naar San Francisco en de dag daarna lag ze in het ziekenhuis in de stad. Terwijl een aantal artsen haar onderzocht, ijsbeerde John door de gang.

'En?' vroeg hij ongeduldig aan de eerste arts die uit haar kamer kwam.

De dokter glimlachte veelbetekenend. 'Volgens mij wordt het maart, maar een van mijn collega's denkt februari.' Het duurde even voordat John begreep wat de man bedoelde.

'Bedoelt u...'

'Precies, beste kerel. Ze is zwanger.'

Zijn juichkreet was bijna op straat te horen en hij kocht een ring met een enorme diamant voor Sabrina, die hij haar die avond gaf nadat hij haar vanuit het ziekenhuis naar Thurston House had gebracht. Ze hadden al besloten dat het kind in San Francisco geboren zou worden, waar ze de beste artsen tot hun beschikking hadden. Volgens de dokter kon Sabrina tot december in Napa blijven, dus ze hadden zeeën van tijd. Dolgelukkig praatten ze die avond over niets anders dan de komende baby: hoe zouden ze hem of haar noemen? Hoe zouden ze de kinderkamer inrichten? Steeds weer sloeg Sabrina haar armen om John heen en zei dat ze de gelukkigste vrouw ter wereld was.

'Getrouwd met de gelukkigste man,' zei hij lachend. De volgende dag gingen ze terug naar Napa en toen Hannah het nieuws hoorde, was ze ook dolblij. Vanaf dat moment deed Sabrina gehoorzaam wat haar werd voorgeschreven. Ze liet zich op kantoor nauwelijks meer zien en gaf iemand anders opdracht haar paard te berijden. Ze deed een middagdutje en wachtte op de schommelbank tot John thuiskwam van zijn werk. Aan het eind van de zomer werd haar zwangerschap zichtbaar en 's avonds legde John zijn oor op haar buik om te horen of de baby al bewoog, maar het was nog te vroeg. Pas toen de bladeren aan de bomen begonnen te verkleuren voelde Sabrina de baby voor het eerst bewegen. Diezelfde avond werd er, nog voordat John het had gevoeld, hard op de deur geklopt. 'Brand in de mijn!' riep iemand in het donker. Sabrina hoorde hem het eerst en ze was zo verstandig om boven het raam open te doen en te vragen: 'In welke mijn?'

'Die van u,' antwoordde de man.

Ze kleedde zich tegelijk met John weer aan, maar hij legde een hand op haar arm en zei: 'Jij blijft hier, Sabrina. En ik wil er geen woord over horen. Ik ga alleen.'

'Maar ik moet ook mee!' Ze was nooit eerder thuisgebleven wanneer er iets aan de hand was en ze kon de gewonden verzorgen, of in elk geval aanwezig zijn.

'Nee, jij blijft hier,' zei hij ferm. Vlug gaf hij haar een kus en vertrok, en Sabrina liep de rest van de nacht ongerust heen en weer. Toen ze de volgende morgen zwarte rookwolken in de lucht zag en nog niets had gehoord, hield ze het niet meer uit. Ze stapte in de auto en reed weg terwijl Hannah haar vanaf de veranda naschreeuwde: 'Dit wordt je dood! Denk toch aan de baby!'

Maar Sabrina dacht alleen aan John. Ze moest weten hoe het met hem was en per slot van rekening was het haar mijn, en haar verantwoordelijkheid. Toen ze aankwam, zag ze overal chaos, maar John zag ze niet. De ploegbaas vertelde haar dat hij al ruim een uur geleden met een reddingsploeg de mijn in was gegaan om er nog meer mensen uit te halen. Ze bleef in paniek toekijken en opeens, voordat er iemand naar buiten was gekomen, klonk er een nieuwe explosie. Ze kon het wachten niet langer verdragen en rende de mijngang in, waar ze zag dat de mannen in de val zaten. Ze rende weer naar buiten om hulp te halen en een tiental anderen verdween naar binnen om ze te bevrijden. Sabrina voelde dat haar longen zich hadden gevuld met rook en toen ze John naar buiten zag komen, liet ze zich dankbaar op haar knieën vallen voordat ze flauwviel. Ze droegen haar naar haar vroegere kantoor, waar ze weer bijkwam en de dokter constateerde dat haar niets mankeerde. John foeterde haar uit omdat ze toch was gekomen en liet haar door een van de mannen naar huis brengen. Maar toen hij die avond zelf vies en stinkend naar rook thuiskwam, stond Hannah hem met een grimmig gezicht op de veranda op te wachten om hem het verdrietige nieuws te vertellen. Hij rende naar boven, waar een bleke Sabrina zich huilend aan hem vastklampte en hem • vertelde dat ze de baby een uur geleden had verloren. 'Ik weet zeker dat ik nooit meer zwanger zal raken,' snikte ze wanhopig. Hij nam haar, zo vies als hij was, in zijn armen, waardoor zij eveneens onder het roet kwam te zitten, en liet ook zijn tranen de vrije loop.

'Heeft de dokter dat gezegd?' Snikkend schudde ze haar hoofd. 'Dan moet je dat niet denken, liefste. Het gebeurt heus wel weer.' Hij keek teder op haar neer en voegde eraan toe: 'En dan doe je precies wat ik zeg.' Meer zei hij er niet over, want ze voelde zich al schuldig genoeg.

Het duurde twee maanden voordat ze weer zichzelf was, voordat ze weer om zijn grapjes lachte en de tragische blik, alsof ze leed aan een knagende pijn, uit haar ogen was verdwenen. Het was een moeilijke kerst en in januari nam hij haar mee naar New York, waar ze een paar keer een bezoek brachten aan Amelia. Op de terugweg deden ze Chicago aan om vrienden van John op te zoeken. John was opgelucht dat ze weer kon lachen, maar het speet hem voor haar dat ze niet meteen weer zwanger raakte.

Pas twee jaar later viel het hem op dat ze er weer net zo uitzag als de eerste keer: bleek en ziek zonder ziek te zijn. Ze praatten nooit meer over kinderen en Sabrina had de hoop al opgegeven. Maar toen ze voor de vierde keer hun trouwdag vierden, vond ze dat ze er niet goed uitzag en toen hij haar een glas champagne voorhield, werd ze misselijk en weigerde het aan te nemen.

'Misschien heb ik iets verkeerds gegeten...' Ze keek hem aan en liep haastig de kamer uit en toen hij het de volgende dag een keer niet met haar eens was, begon ze te huilen en liep opnieuw weg. Toen hij 's avonds naar boven ging, lag ze al te slapen. Hij had dit soort gedrag al eens eerder meegemaakt, maar het schoot hem niet meteen te binnen wanneer dat was geweest. Maar een paar dagen later wist hij het eerder dan zij, of in elk geval eerder dan ze het durfde te hopen. Pas toen hij absoluut zeker was, opperde hij de reden. 'Ik denk niet dat je gelijk hebt,' zei ze nonchalant, en ging door met het lezen van de rapporten die hij had meegebracht van kantoor. Ze verveelde zich steeds vaker; hij bestuurde de mijnen en de zaken gingen uitstekend.

'Ik denk het wel.' Hij keek haar opgewekt aan, ervan overtuigd dat hij een goede reden had om vrolijk te zijn.

'Maar ik voel me prima,' zei ze geërgerd, en ze stond op en liep de kamer uit. Pas toen ze die avond in bed lagen, begon hij er weer over.

'Niet bang zijn, meiske. Waarom gaan we niet naar de dokter? Ik zal met je meegaan.'

Maar ze schudde haar hoofd en kreeg tranen in haar ogen. 'Ik wil het niet weten.'

'Waarom niet?' Hij drukte haar tegen zich aan, want hij kende het antwoord al.

'Ik wil niet opnieuw gaan hopen. Stel dat...' Ze begon te huilen en tranen druppelden op zijn arm. 'O, John...'

'Toe nou, schatje, we moeten het toch weten? En deze keer zal alles goed gaan.' Hij glimlachte geruststellend en de volgende dag gingen ze naar het ziekenhuis, waar bleek dat hij gelijk had. De baby zou in juli geboren worden. Ze waren dolblij en konden het nauwelijks bevatten. Deze keer mocht ze van John nauwelijks nog haar bed uit en ze gehoorzaamde braaf, want ze wilde geen enkel risico lopen. Ze hoefde geen vinger uit te steken. In januari gingen ze terug naar Napa, en in april verhuisden ze weer naar San Francisco voor de laatste drie maanden. Daar was ze dicht bij haar artsen en in Thurston House had ze het altijd erg naar haar zin. Hij reisde een paar dagen per week naar de mijnen, en hij kocht een Duesenberg en nam een chauffeur in dienst om haar rond te rijden, want hij wilde niet dat ze zelf nog achter het stuur zat. Ze volgden het nieuws uit Europa aandachtig en vroegen zich af of er daar een oorlog zou uitbreken. Er hing een akelig gespannen sfeer, maar toch vermoedde John dat de situatie vredig zou worden opgelost.

'Maar stel dat dat niet zo is?' Op een morgen in juni lag ze in hun grote hemelbed en keek hem over de krant heen aan. Hij glimlachte omdat ze eruitzag als een enorme strandbal; hij genoot ervan zijn hand erop te leggen om te voelen hoe de baby schopte. Het was deze keer een kind met veel energie, net zoiets als Barnaby tweeëndertig jaar geleden, dat herinnerde hij zich nog. Maar de komst van dit kind betekende veel meer voor hem. Het kostte hem moeite om serieus op de politieke vragen van zijn vrouw in te gaan. 'Stel dat het oorlog wordt?'

'Dat wordt het niet. Hier niet tenminste. Bovendien heb je, mocht het toch zo zijn, eindelijk voordeel bij je huwelijk met een oude man, liefste. Ik hoef me geen zorgen te maken, want ze willen mij niet meer hebben.'

'Mooi zo, want ik wil dat je thuisblijft bij mij en onze zoon.'

'Waarom denk je dat het een jongen is?' Hij grinnikte; hijzelf vermoedde het ook en ze wilden graag dat hun eerste kind een jongen zou zijn. Daarna wilden ze een meisje, als het Sabrina zou lukken nog een keer zwanger te raken. Gelukkig was het na een angstig begin een verbazingwekkend gemakkelijke zwangerschap geworden. Sabrina was pas zesentwintig en hoewel ze zichzelf al aardig op leeftijd vond, was dat jong genoeg om een soepele bevalling te mogen verwachten. John hoopte dat alles goed zou verlopen; hij had liever dat ze naar het ziekenhuis zou gaan, maar Sabrina wilde thuis bevallen en ze hadden nog geen besluit genomen.

'Vanwege zijn grote voeten.' Ze wees naar een bult op de rechterkant van de bal. 'Ik vraag me zelfs af of hij daar wel tot het eind toe zal blijven zitten, want volgens mij is hij erg ongeduldig.'

Maar de voorspelde datum van de geboorte, eenentwintig juli, ging kalm voorbij en toen ze daarna op een avond met John door de tuin wandelde, vroeg ze ongeduldig: 'Waarom komt hij niet? Hij is al zes dagen te laat.'

'Misschien is het een meisje. Een dame komt nooit op tijd.' Glimlachend gaf John een paar klapjes op de hand die op zijn arm lag, maar het viel hem op dat ze langzamer liep, en nadat ze wat later de trap op was gelopen, leek ze meer buiten adem dan anders. Ze werd elke dag dikker en hij begon zich zorgen te maken. 'Wat doen we als de baby te groot wordt?' had hij een week geleden aan de dokter gevraagd toen Sabrina er niet bij was. 'Dan halen we hem eruit, dat is tegenwoordig geen probleem.' John hoopte niet dat het kind met een keizersnee moest worden gehaald, maar het leek al te groot voor een baby en Sabrina leek steeds tengerder. Ze had smalle heupen en een slanke rug, en hij moest er niet aan denken dat het kind zich met geweld een weg naar buiten zou banen. Tweeëndertig jaar geleden had Matilda het al zo moeilijk gehad en zij was een flinke meid van het platteland geweest. En hijzelf was deze keer een stuk ouder en had meer meegemaakt, hij hield ontzettend veel van zijn vrouw en was veel banger voor wat er allemaal verkeerd kon gaan.

'Wil je iets drinken?' vroeg hij toen ze wat later onrustig in bed zat te lezen. Ze was de hele dag al rusteloos. Het was een ongewoon warme avond met een prachtige sterrenhemel en het verbaasde hem dat het niet mistig was geworden.

Ze keek op en slaakte een zucht. 'Ik heb er schoon genoeg van, liefste.' Ze wees naar de plek waar haar slanke middel had gezeten en hij legde er voorzichtig een hand op, wat werd beloond met een harde schop.

'Hij schijnt nog in uitstekende conditie te zijn.'

'Dat kan ik niet zeggen. Mijn rug doet pijn, mijn benen doen pijn, ik kan niet meer zitten en ook niet liggen. En ik krijg geen adem.' Hij herinnerde zich deze woorden van heel lang geleden, maar ze zag er inderdaad oncomfortabel uit en hij masseerde haar rug voordat ze het licht uitdeden. Hij wist dat de meeste mannen in deze fase van de zwangerschap niet meer in hetzelfde bed sliepen als hun vrouw, maar hij vond het vreselijk om niet bij haar te zijn en zij hield nadrukkelijk vol dat ze liever had dat hij bleef. 'Denk je dat anderen het gek zouden vinden als ze ons zo zagen?' Haar hoofd lag op zijn borst en zijn arm lag om haar heen, en dat vond ze prettig.

'Nou en? Ik ben helemaal gelukkig, jij toch ook?'

'Ja.' Ze glimlachte in het donker en keek door het raam naar de sterren. Het was 27 juli 1914 en een prachtige avond. Net toen ze ongemakkelijk met haar gezicht naar John toe op haar zij liggend indommelde, voelde ze een harde trap gevolgd door een pijnlijk steekje. Ze opende haar ogen en keek naar John, die al zacht snurkte, en kroop nog iets dichter naar hem toe. Haar rug deed meer pijn dan anders en toen ze ging verliggen, voelde ze weer een steekje. Nog geen uur later had ze ergere krampen dan ze ooit had gehad en toen ze rechtop ging zitten om op adem te komen, voelde ze opeens een stroom vocht tussen haar benen en was het bed in een mum van tijd doorweekt. Toen John wakker werd en het licht aandeed, keek ze hem geschrokken aan.

'Heb je met water gemorst?' Maar toen hij zag dat ze rood van schaamte haar hoofd schudde, hielp hij haar over haar verlegenheid heen door haar voorzichtig naar zich toe te trekken. 'Maak je daar maar geen zorgen over, het hoort er gewoon bij,' zei hij glimlachend. Hij stond op, haalde een stapel handdoeken voor haar en belde terwijl hij zijn blauwe zijden kamerjas aantrok om het dienstmeisje. 'Mary kan het bed verschonen als jij hier gaat zitten.' Hij hielp haar uit bed te stappen en op de stoel te gaan zitten en zag aan haar gezicht dat de volgende wee zich aandiende. 'Wat voel je nu, liefste?'

Ze bloosde weer. Hij praatte er zo gemakkelijk over terwijl zij het eigenlijk een beetje raar vond het hem te vertellen, maar hij stelde haar meer op haar gemak dan de dokter. 'Een soort kramp.'

'Is dat normaal?' Matilda had nooit veel gezegd en hij dacht aan de baby die Sabrina verloren had, maar dat kon nu niet meer gebeuren.

'Dat weet ik niet zeker. De dokter zei dat ik moest bellen als ik pijn kreeg; denk je dat dit het is?'

Hij wierp een blik op het natte bed en antwoordde glimlachend: 'Ik denk het wel. Bereid je er maar op voor' - hij probeerde haar af te leiden toen hij haar gezicht zag vertrekken - 'dat je over een paar uur ons kind in je armen houdt.'

Ze knikte blij en toen Mary kwam om het bed te verschonen, ging hij de dokter bellen en kwam even later terug met een kopje thee. De dokter zou de twee verpleegsters sturen die hij voor hen gereserveerd had en had John gemaand haar rustig te houden en haar plat op haar rug in bed te laten liggen. Ze mocht niets eten, maar eten was wel het laatste waaraan ze dacht toen ze met opeengeklemde kaken op de stoel leunde en met twee handen haar buik vasthield. 'De dokter komt eraan, liefste. Ga maar weer gauw in bed liggen.' Met een zucht van opluchting liet ze zich op het bed zakken en ze was blij dat ze toch thuis zou bevallen. Ze wilde niet naar het ziekenhuis en ze vond het belangrijk dat hun kind in Thurston House ter wereld zou komen. John had erin toegestemd, maar als het nodig zou zijn, zou hij haar toch naar het ziekenhuis brengen. Binnen het uur waren de verpleegsters er en die zeiden dat alles naar wens ging, en stuurden John de kamer uit.

'Kun je niet blijven?' vroeg Sabrina met tranen in haar ogen. Ze had het volste vertrouwen in hem en wilde hem bij zich hebben, bovendien was dit haar huis. Maar de verpleegsters waren ertegen.

'Waarschijnlijk is het beter van niet.' Hij keek teder naar haar vochtige gezicht en glazige ogen. De krampen leken elkaar al veel sneller op te volgen. Ze slaakte een kreet toen hij de kamer uitliep en hij bleef voor de deur heen en weer lopen om te luisteren. Toen hij haar een uur later hoorde gillen, verstijfde hij en bonsde nerveus op de deur. De oudste verpleegster deed de deur op een kier open en fluisterde hard en met een streng gezicht onder haar gesteven kap: 'Maakt u alstublieft niet zo veel lawaai!'

'Waarom niet? Er mankeert niets aan haar oren.' Hij hoorde Sabrina kreunen en nu kon hij het niet langer verdragen en stormde de kamer in. Sabrina lag met haar nachthemd omhoog en haar dikke buik bloot, maar hij vond het absoluut niet weerzinwekkend en pakte haar hand en sprak sussende woordjes toen de volgende wee begon. De verpleegsters keken misprijzend en toen de dokter kwam, verbaasde het hem dat hij John naast zijn patiënte zag zitten.

'Aha, wat is hier aan de hand?' Hij deed net alsof hij het allemaal heel normaal vond, maar het was duidelijk dat hij John weg wilde hebben. Maar John wilde blijven en Sabrina klampte zich aan hem vast. Het leek haar niet te hinderen dat ze alleen nog maar een laken over zich heen had en zelfs dat gleed af wanneer ze kronkelde van pijn. Ze keek als een opgejaagd hert en hijgde bij elke wee. Plotseling vloog ze met een afschuwelijk vertrokken gezicht overeind en de verpleegsters drukten haar terug op het kussen. De dokter vergat Johns aanwezigheid en trok het laken opzij om naar haar intiemste lichaamsdeel te kijken, en ze gilde en riep Johns naam. Het klamme zweet brak John uit bij het zien van de strijd van zijn vrouw en hij wilde niets liever dan haar in zijn armen nemen, maar hij kon alleen hulpeloos toezien terwijl zij kermde en schokte van pijn. Ten slotte gebaarde de dokter dat hij apart met John wilde praten en ze liepen naar de deur, maar Sabrina raakte in paniek toen John wegliep en pas na de volgende wee kwam hij bij de dokter in de gang staan.

Hij vroeg wat er aan de hand was en de dokter antwoordde zacht: 'Het gaat uitstekend, meneer Harte, maar u moet haar rustig aan ons overlaten. Het is te erg voor u om aan te zien, en dat is niet goed voor u en ook niet voor haar. U moet hier blijven en ons ons werk laten doen.'

'Wat voor werk?' vroeg John fel. 'Zij doet al het werk en ze wil me graag bij zich hebben. U begrijpt er niets van. Ik ben haar enige familie en haar beste vriend, en zij is alles voor mij. Bovendien ben ik vaak op een boerderij geweest en ik weet precies hoe kalveren en veulens ter wereld komen.'

De dokter keek hem geschokt aan. 'Maar dit is uw vrouw, meneer Harte.'

'Daar ben ik me zeer van bewust, dokter Snowe, en ik laat haar niet in de steek.'

'Maar laat haar dan wel aan ons over. Daar hebt u ons toch voor laten komen?'

John aarzelde. Hij wilde bij Sabrina blijven als zij dat wilde, maar hij wilde haar niet in verlegenheid brengen. Wat anderen vonden, interesseerde hem geen zier. Hij was te oud om zich daar nog iets van aan te trekken, en dat gold ook voor dokter Snowe. Hij keek de man doordringend aan en zei: 'Als ze naar me vraagt, kom ik weer binnen. Dit is mijn huis, ze is mijn vrouw en het is mijn kind.'

De dokter keek geërgerd, maar hij tuitte zijn lippen en zei alleen: 'Vooruit dan maar.'

'Vertelt u me nu eens eerlijk hoe het gaat.'

'Het gaat goed, maar ik denk dat het nog wel een tijdje zal duren en ze moet haar krachten sparen. Het kan een lange nacht' - hij wierp een blik uit het raam op de opgaande zon en glimlachte bijna - 'of liever, een lange dag worden. Ik denk niet dat we uw kind voor het avondeten kunnen verwachten.' Hij wierp een blik op zijn zakhorloge en binnen hoorden ze allerlei geluiden.

'Hoe weet u dat?'

'Dat weet ik uit ervaring. Bevallingen doen is mijn vak.' En niet het uwe, leek hij te bedoelen.

'Maar ze lijkt al... al een heel eind op weg,' zei John bezorgd. 'Helaas is dat niet waar.'

John voelde aandrang met zijn hoofd tegen de muur te bonzen toen de dokter weer naar binnen ging. De volgende vijf uur waren een kwelling voor hem terwijl hij door de gang heen en weer liep, en de trap op en af, en door de rest van het huis dwaalde. Hij dronk twee glazen cognac en een glas whisky en wilde dat hij Sabrina ook een borrel kon geven, maar dan zou je de poppen helemaal aan het dansen hebben. Om een uur of twee 's middags ging hij met gebogen hoofd op de trap zitten, onder de glazen koepel, met zijn gedachten alleen bij Sabrina. De verpleegsters waren een paar keer naar buiten gekomen en de dokter was hem één keer komen vertellen dat alles naar wens ging. Om vier uur meende hij haar stem te horen: ze zei iets op luide, scherpe toon en kreunde hard. Hij rende naar boven en toen hij zijn oor tegen de slaapkamerdeur drukte, hoorde hij verschrikkelijk gekreun en een onderdrukte gil. Hij wilde op de deur bonzen en haar naam roepen, maar hij was bang dat ze dan zou schrikken, en hij wilde nog liever dat hij zijn armen om haar heen kon slaan. Plotseling hoorde hij een gil die ze blijkbaar niet kon onderdrukken en voordat hij het wist, stond hij in de kamer, zonder dat iemand het zag. De gordijnen waren dicht en op het nachtkastje brandde een lamp, net als op het tafeltje aan het voeteneind van het bed. Het was verstikkend warm in de kamer en Sabrina lag wijdbeens en kletsnat van het zweet onder een laken. Haar haren plakten op haar hoofd. Haar ogen rolden naar achteren, ze rukte aan het laken en gilde het uit toen ze weer een wee kreeg, en toen de dokter het laken optilde, zag John een rond hoofdje met haar. Zijn mond zakte open, maar hij bleef stil toekijken. Het liefst had hij haar aangemoedigd terwijl ze perste en er bloed uit een wond tussen haar benen stroomde. Maar daar maakte hij zich geen zorgen over, hij dacht alleen aan het kindje en de moedige vrouw die het ter wereld bracht. Ze gilde opnieuw terwijl de verpleegsters haar aanmoedigden en de dokter het kindje omdraaide, en met betraande ogen keek John even later naar het bebloede, maar perfect gevormde jongetje dat in de armen van zijn moeder lag. Hij liep haastig naar het bed en sloeg huilend zijn armen om moeder en kind heen. De dokter keek opnieuw geschokt, maar besloot toen dat het weliswaar een ongewone bevalling was geweest, maar dat deze twee het wellicht bij het rechte eind hadden. Het kind was met liefde verwekt en nu was hij omringd door hun liefde ter wereld gekomen en werd hij vol liefde in hun handen gekoesterd en in hun beider harten gesloten.

Op achtentwintig juli 1914, toen in Europa de oorlog uitbrak, lag het kind om veertien over vijf 's middags voor het eerst naar hartenlust te schreeuwen.

27

In januari 1915, toen in Europa de oorlog in volle gang was, werd de zes maanden oude Jonathan Thurston Harte gedoopt in de Old Saint Mary's Church in California Street. Daarna gaven zijn ouders een bescheiden receptie in Thurston House voor hun vrienden, onder andere de Crockers, de Floods, de Tobins en de Devines. Het kleine, maar uitgelezen gezelschap hief de glazen en bracht met champagne een dronk op het kind uit, en die avond herhaalden zijn ouders dit in de kamer waar hij was geboren. John keek met een gelukkige glimlach naar zijn vrouw en zei: 'We zijn bofferds, meiske.'

'Dat zijn we.' Haar leven was perfect. Ze had een man van wie ze hield en een kind dat ze aanbad, en hun mijnen waren zeer winstgevend. Ze wilde nog steeds niet fuseren, omdat ze van mening was dat hun bedrijven aparte naamsbekendheid hadden en dat een fusie wellicht een ongunstige uitwerking zou hebben.

'Iedereen weet dat we getrouwd zijn en dat ik beide bedrijven leid, dus wat is het verschil?'

'Voor mij is het een verschil.' Zijzelf hoorde bij John, maar de mijnen niet en om de een of andere reden wilde ze dit zo houden, ook al leidde hij ook haar bedrijf en deed hij dat uitstekend. Ze had het zelf niet beter kunnen doen en eigenlijk wilde ze dat ook niet meer nu ze kleine Jon had. Zelfs haar zieke druiven baarden haar niet meer zo veel zorgen. Ze wilde alleen nog aan leuke dingen denken en hield vol dat Jon sprekend zijn vader was. Hij had donker haar en grote, viooltjesblauwe ogen, maar eigenlijk leek hij op geen van zijn ouders. Alleen Hannah wist dat hij het evenbeeld was van Camille, maar dat zei ze niet. Ze bleven het grootste deel van het voorjaar in Napa en vierden er Sabrina's zevenentwintigste verjaardag door naar de Grange Dance te gaan. Het werd de mooiste zomer die ze zich sinds haar jeugd kon herinneren. John werd vijfenvijftig, en het enige verdrietige was de brief waarin hun werd meegedeeld dat Spring Moon van een brug was gevallen en was overleden. Ze was met haar hoofd op een steen terechtgekomen en ter plekke gestorven. Haar broer had een kennis die kon schrijven een brief aan John laten sturen, omdat hij vond dat deze het moest weten. Het nieuws raakte John, want Spring Moon was goed voor hem geweest, en toen hij het Sabrina vertelde, was zij ook verdrietig. Spring Moon had zes jaar geleden haar leven gered en in elk geval haar maagdelijkheid. Was dat al zes jaar geleden? dacht ze. De tijd vloog voorbij en ze kon zich niet voorstellen dat ze ooit zonder John Harte had geleefd.

Haar voorspelling was uitgekomen: op de dag van Jonathans geboorte was de oorlog in Europa uitgebroken. Maar het zag er niet naar uit dat Amerika mee zou doen. Zelfs toen Jonathan twee was geworden, beweerden de politici nog dat er geen sprake was van Amerikaanse inmenging, maar opnieuw geloofde Sabrina daar niets van.

'Hoe kunnen wij erbuiten blijven, John? Er vallen daar duizenden doden, dus denk je nu echt dat we niet zullen helpen? Het probleem is dat we gek zijn als we het doen en harteloos als we het niet doen. Ik zou het zelf ook niet weten.'

'Je maakt je te veel zorgen om de politiek. Dat krijg je met vrouwen die altijd hebben gewerkt, ze weten daarna niet wat ze met hun tijd moeten doen,' zei hij. Hij vond het leuk haar te plagen met haar onderzoekende geest. Ze had het druk genoeg met Jon, zo druk dat ze, hoewel ze graag mee wilde, besloot niet met John mee naar New York te gaan. Hij moest zaken doen in Detroit en wat investeringen bespreken in New York. 'We zouden langzaam door het Zuiden terug kunnen reizen, als je wilt.' Hij probeerde haar over te halen omdat hij er een hekel aan had alleen te reizen. Hij was het liefst samen met haar en meestal waren ze onafscheidelijk.

'Hoe lang zouden we dan wegblijven?'

Hij dacht even na. 'Waarschijnlijk drie weken, misschien vier.'

Het kostte bijna twee weken om van de ene naar de andere kust heen en weer te reizen.

Sabrina schudde haar hoofd. 'Dan kan ik niet mee. Of zouden we Jon ook mee kunnen nemen?'

Daar moest John ook over nadenken, maar toen zei hij verstandig: 'Kun je je voorstellen hoe het zou zijn om tien dagen met hem in een trein te zitten?'

Ze kreunde en ze lachten allebei. 'Ja hoor, maar ik zou er nooit meer van bijkomen.' Jon was twee en kon geen minuut stilzitten. Hij was een energiek, gezond en vrolijk kind, en Sabrina vond het jammer dat ze niet nog een keer zwanger was geworden. Ze had er wel op gehoopt, maar het was niet gebeurd. Maar ze hadden Jon al, dus het was niet zo belangrijk meer. Om de een of andere reden, de dokter wist niet waarom, werd ze niet gemakkelijk zwanger. Maar ze waren al dolgelukkig met hun zoontje. 'Ik vind het afschuwelijk je alleen te laten gaan, liefste, en nog wel voor zo'n lange tijd.'

'Ik vind het ook niet leuk. Weet je zeker dat je Jon niet bij Hannah wilt laten?'

'Dat kan ik echt niet doen. Hij is veel te wild, ze kan hem niet meer aan.' En in Thurston House was niemand aan wie ze hem durfde toevertrouwen, ook al brachten ze daar veel tijd door. 'Deze keer gaat het echt niet.'

'Vooruit dan maar.' Hij maakte reisplannen en op negentien september brachten zij en Jon hem naar de trein, waar ze met een kus afscheid namen. Hij wuifde vanuit het raampje van de privéwagon die hij had geboekt en vertrok naar het oosten, en Jon en Sabrina gingen terug naar Thurston House om daar tot zijn terugkeer te blijven. Ze moest er ook wat bankzaken afhandelen en ze wilde nieuwe gordijnen, kleden en meubelstoffen uitzoeken voor Thurston House omdat ze daar zo veel tijd doorbrachten. Maar hoewel ze genoeg te doen had, voelde ze zich al meteen eenzaam zonder hem. Ze doolde door het grote huis en verheugde zich alvast op zijn brieven en zijn thuiskomst; ze speelde met Jon in de tuin en ging winkelen in de stad en vroeg zich steeds af waar John was en wat hij deed. Toen ze de volgende dag een krantenjongen zag en haar oog op de kop op de voorpagina viel, stond haar hart bijna stil van schrik, treinongeluk op de central-pacificlijn, honderden doden, las ze. Bijna duizelig baande ze zich een weg door de menigte, trok de krant uit de hand van de jongen, drukte er een dollar in en bleef trillend staan. De namen van de slachtoffers werden niet vermeld, maar het was wel de trein die John had genomen. Het ongeluk was gebeurd in Echo Canyon, ten oosten van Ogden in Utah. Als verlamd bleef ze een poosje staan en toen ging ze zonder erbij na te denken naar haar bank, waar ze snikkend in de hal bleef staan tot iemand haar zag en herkende.

'Mevrouw Harte! Kunnen we iets voor u doen?' Ze werd meegenomen naar het kantoor van de directeur en daar reikte ze hem met een angstig gezicht de krant aan.

'John is gisteren met die trein vertrokken! Kunt u er misschien achter komen of...' Ze durfde de zin niet af te maken. Hij kon net zo goed ongedeerd zijn als een van de slachtoffers. In het laatste geval zou ze meteen naar hem toe gaan, dan zou het personeel op Jonathan moeten passen, daar was dan niets aan te doen. Terwijl ze de bankdirecteur smekend aankeek, vlogen haar gedachten al vooruit. 'Kunt u dat?'

Hij knikte met een bezorgd gezicht. 'We zullen een telegram sturen naar ons filiaal in Ogden en vragen of zij het willen uitzoeken.' De trein was daar blijven staan; hij was te beschadigd om door te rijden. Er was al een lege trein uit San Francisco vertrokken om de overlevenden op te halen.

'Kunnen we de spoorwegmaatschappij niet bellen? Daar hebben ze vast een lijst van de slachtoffers.'

De directeur knikte nogmaals. 'We zullen alles doen wat mogelijk is, mevrouw Harte. Waar kunnen we u bereiken?'

'Ik zal thuis wachten, of is het beter dat ik hier blijf?'

'Nee. Ik zal u door iemand thuis laten brengen en het u laten weten zodra we iets hebben gehoord.' Hij was erg ontdaan. De Hartes waren zijn belangrijkste klanten, even belangrijk als de vader van mevrouw Harte was geweest, en hij hoopte oprecht dat meneer Harte ongedeerd was. Hij deed haar uitgeleide naar de auto van de onderdirecteur, keek haar na en liep toen weer haastig naar binnen om bevelen te geven. Er werd een telegram naar de Central-Pacifïclijn gestuurd met het verzoek onmiddellijk te antwoorden, hij stuurde een boodschapper naar het plaatselijke kantoor van de spoorwegmaatschappij en wachtte zelf tot hij bericht kreeg. Het was geen goed bericht: John Harte stond op de lijst van dodelijke slachtoffers; hij had in een van de zes wagons gezeten die volkomen verpletterd waren toen de trein was gaan slingeren en honderden meters diep in een ravijn was gestort. Een paar uur geleden was zijn lichaam gevonden en eerst had niemand geweten wie hij was, maar dat stond inmiddels vast. Het filiaal zond een spijtbetuiging en een condoléance voor de familie. Nerveus reed de bankdirecteur in de namiddag door het hek van Thurston House en even later stond hij voor de voordeur. Toen een dienstmeisje opendeed, vroeg hij met een somber gezicht naar mevrouw Harte. Toen Sabrina hoorde wie het was, liet ze Jon achter bij een kamermeisje en holde met een hoopvol gezicht de trap af. Ze hadden John natuurlijk gevonden toen hij hulp verleende aan de slachtoffers. Hij was in de loop der jaren zo gewend geraakt aan rampen in de mijnen dat hij bij dit soort gelegenheden als een rots in de branding was. Halverwege de trap bleef ze staan en keek de directeur met een zenuwachtig glimlachje aan, maar toen ze de uitdrukking op zijn gezicht zag, verstijfde ze.

'John?' fluisterde ze onder de grote koepel. 'Hij... Hij mankeert toch niets, hè?' Ze kwam een paar treden lager en stond opnieuw stil toen hij zijn hoofd schudde. Vervolgens liep ze snel naar hem toe en ging vlak voor hem staan. 'Hij is toch niet...'

Hij had het haar pas willen vertellen wanneer ze in een stoel zat, zodat ze niet flauw zou vallen in zijn armen, en eigenlijk had hij helemaal niet degene willen zijn die haar dit bericht moest overbrengen, maar hij had geen keus. Het was zijn taak geworden en hij keek naar haar ontstelde gezicht. Zulke dingen hoorden dit soort mensen niet te overkomen, dacht hij, mensen die zo veel van elkaar hielden, die zo door en door fatsoenlijk waren en elkaar pas zo laat in het leven hadden gevonden. 'Het spijt me verschrikkelijk, mevrouw Harte. We hebben het zojuist gehoord.' Hij haalde diep adem en ging door, ook al viel het hem zwaar. 'Hij is gisteravond bij het ongeluk overleden. Ze hebben zijn lichaam pas vanmiddag in het ravijn gevonden.'

Ze kreunde alsof ze opeens vreselijke pijn leed en de pijn die ze voelde was erger dan bij de geboorte van Jon, terwijl er deze keer geen baby zou komen. In plaats daarvan was John van haar afgenomen. Ze keek de bankdirecteur met zo'n groot verdriet in haar ogen aan dat hij niet meer wist wat hij moest zeggen. Zo stonden ze tegenover elkaar onder de grote koepel die haar vader had laten bouwen en die zij na de ramp in 1906 had laten repareren, maar ze hadden er geen van beiden oog voor. Haar ogen stonden vol tranen toen ze langzaam met hem meeliep naar de deur. Ze huilde of gilde niet, ze viel niet flauw en werd niet hysterisch. Ze keek alleen alsof de wereld aan zijn eind was gekomen. Voor Sabrina Harte was dat ook zo.

Boek 3

Sabrina: de volgende jaren

28

Jonathan Harte was pas twee en nog veel te jong om te beseffen dat zijn vader gestorven was. Hij kon nog maar net praten en hij zou het niet begrijpen. Maar andere mensen wisten het wel en toen het lichaam van John terug was in San Francisco, werd er een herdenkingsdienst gehouden in Old Saint Mary's Church, waarna hij werd begraven in Napa. Sabrina had het gevoel dat ze tegelijk met hem gestorven was. Na zijn thuiskomst had ze de kist laten openen en had ze bij hem in de bibliotheek gezeten en naar hem gekeken. Hij zat vol blauwe plekken en zijn nek was gebroken, en op zijn gezicht zat nog wat zand uit het ravijn. Ze had het weggeveegd en zo half en half verwacht dat hij bij haar aanraking wakker zou worden en zeggen dat het een vergissing was. Maar dat gebeurde niet. John Harte was roerloos blijven liggen en ze had ingezien dat haar korte leven met hem voorbij was. Ze waren zeven jaar getrouwd geweest en ze wist niet hoe ze verder moest. Ze had nog nooit in haar leven zo veel verdriet gehad.

In Napa zat ze urenlang op de veranda voor zich uit te staren, tot Hannah kwam en op haar arm tikte en haar herinnerde aan iets dat ze moest doen, of kwam zeggen dat Jonathan haar nodig had. Het leek wel of haar hoofd sinds Johns dood leeg was. Ze voelde niets meer, zag niets meer, praatte niet meer en kon zelfs haar kind niets meer geven.

Ze had al een paar keer te horen gekregen dat er op beide kantoren dringende zaken lagen te wachten, maar ze kon het niet opbrengen erheen te gaan en ze begreep ook niet meer waarom ze zich zo fel had verzet tegen de fusie die John zo graag had gewild. Waarom had ze hem dat geweigerd? Wat had ze willen bewijzen? Ze kon het zich niet herinneren en ze voelde geen enkel verlangen om weer aan het werk te gaan.

'Mevrouw Harte, u moet echt komen,' had haar bedrijfsleider al een paar keer smekend gezegd toen hij naar haar huis in St. Helena was gekomen. Ze had geknikt, maar ze was de volgende dag en ook de dagen daarna niet gegaan. Zo ging er een maand voorbij, tot beide bedrijfsleiders wanhopig bij haar op de stoep stonden. Deze keer wist ze dat ze het niet langer kon uitstellen. Ze stapte met beide mannen in Johns auto en ze reden eerst naar haar kantoor. Toen ze over de drempel stapte, had ze het gevoel dat ze terugstapte in het verleden. Ze herinnerde zich de dag nadat haar vader was gestorven, de dappere toespraak die ze door de stierenhoorn had gehouden, de mannen die massaal waren weggelopen en de afschuwelijke scène met Dan, en plotseling voelde ze zich weer net zo eenzaam en verlaten als toen. Het verdriet van tien jaar geleden kwam in volle hevigheid terug en toen ze de beide mannen aankeek, verslapte haar gezicht en begon ze hard te huilen. Haar eigen bedrijfsleider sloeg onhandig een arm om haar heen.

'Ik weet hoe pijnlijk het voor u is om hier weer te zijn, mevrouw Harte, maar...'

'Nee, nee...' Ze schudde haar hoofd en keek hem wanhopig aan. 'U begrijpt het niet, ik kan het niet wéér doen, ik kan het echt niet... Ik ben niet meer zo sterk als toen en...' Ze zag dat hij het niet begreep en ze zuchtte en deed haar best om zich te beheersen. Ze liet zich op de stoel vallen waar John altijd had gezeten als hij in dit kantoor aan het werk was. 'Ik kan de mijnen niet meer besturen; ik heb nu een zoontje.'

Beide mannen wisten dat ze het ooit wel had gedaan, heel goed zelfs, en dat vonden ze bewonderenswaardig, maar niemand verwachtte van haar dat ze die taak opnieuw op zich zou nemen. 'Dat hadden we ook niet verwacht, mevrouw Harte.' Ze keek hen verbaasd en opgelucht aan, en ze besefte dat dat een van de dingen was geweest waarvoor ze de afgelopen maand zo bang was geweest. Vanwege de eenzaamheid die ze zou voelen bij het zien van de plaatsen waar John zo hard had gewerkt en die zonder hem zo leeg waren. Ze zuchtte diep en stond op. 'Ik wil dat jullie je werk gewoon voortzetten. Ik zal regelmatig met jullie overleggen en ik wil precies weten wat er rondgaat. En,' voegde ze er tot hun verbazing aan toe, 'ik wil al onze mijnen onder één dak brengen.' Dat had ze moeten doen toen John nog leefde en ze voelde zich schuldig om haar verzet, alsof ze hem haar mijnen niet toevertrouwd had. Ze betreurde haar koppige houding, maar nu zou ze het goedmaken. 'Iedereen weet al dat de mijnen eigenlijk onder één bestuur vallen, maar voortaan zullen ze de Thurston-Harte-mijnen heten.'

'Ja, mevrouw.' Vanzelfsprekend zou het wel een poosje duren voordat dit wettelijk rond zou zijn, maar ze konden er in elk geval mee beginnen. Sabrina voelde iets van haar oude enthousiasme terugkeren toen ze enkele punten op een notitieblok schreef en deze aan hen overhandigde.

'Verder kunnen jullie gewoon doorgaan met de zaken zoals die door mijn man waren geregeld. Ik wil niets veranderen.'

Maar in de volgende maanden ontdekte Sabrina dat er problemen waren in beide mijnen en vooral in de Harte-mijn. De winst van die mijn was de afgelopen jaren sterk gedaald, waarover John nooit had geklaagd. En hij was altijd goudeerlijk geweest en had nooit de winst van de Thurston-mijnen gebruikt om zijn tekort aan te vullen. Dus ze had nog meer redenen om hem dankbaar te zijn dan ze had geweten en ze betreurde het dat hij zich over zijn eigen mijn zorgen had moeten maken. Ze had er niets van gemerkt.

Maar toen de Verenigde Staten zich in 1917 in de oorlog mengden, waren alle zorgen voorbij. Door de plotselinge behoefte aan kogels en ander wapentuig steeg de vraag naar zwavelkwik en de zaken gingen weer uitstekend. Tegen die tijd stonden ze bekend als de Thurston-Harte-mijnen en Sabrina verdiende geld als water. Niet dat ze daar koud of warm van werd. Haar zoontje Jon was het belangrijkste in haar leven en ze treurde nog steeds om het verlies van haar geliefde man. Intussen werkte ze, alsof ze hoopte er iets van hem terug te vinden, weer een paar dagen per week op kantoor. Het was een goede afleiding en toen Jonathan naar school ging, gaf het haar iets te doen. Maar naarmate de productie van de mijnen groter werd, werkte ze langer door, tot ze uiteindelijk weer net als vroeger tot 's avonds laat op kantoor zat. Wanneer ze dan zelfs te moe om te eten thuiskwam, was het vaak te laat om Jon nog te zien.

Ze ging nog maar zelden naar San Francisco. Ze had Thurston House weer gesloten en als ze er een paar dagen met Jon verbleef, zorgde ze net als in het verleden voor zichzelf. Eén keer brachten ze er de kerstperiode door, maar de herinneringen aan John en aan de geboorte van haar zoon deden te veel pijn om dit te herhalen. Nu wist ze hoe haar vader zich had gevoeld na de dood van haar moeder, en zij was langer met John getrouwd geweest dan hij met Camille. Dus een verblijf in de stad was een kwelling en ze ging altijd zo gauw mogelijk terug naar Napa, waar ze haar dagen kon vullen met werk.

Uiteindelijk kwam ze erachter dat Jon het vreselijk vond. 'Je bent alleen maar in die stomme mijnen, je bent nooit thuis!'

Maar ondanks dat werkte ze stug door en in 1926 raakten beide mijnen in de problemen doordat de vraag naar zwavelkwik sterk was afgenomen. Ze moest een groot aantal werknemers laten gaan en verschillende gangen in de oorspronkelijke Thurston-mijnen sluiten. Doordat de wet op het verbod van alcohol al zeven jaar van kracht was, had ze niets meer aan haar wijngaarden, en voor het eerst in haar leven begon ze zich zorgen te maken over geld. Het was van het grootste belang dat ze het bedrijf voor Jon in stand kon houden. Hij was twaalf en ze wilde hem alles geven wat zijzelf had gehad. Hij was geen gemakkelijk ventje en hij verweet haar niet alleen dat ze zo goed als al haar tijd besteedde aan mannenwerk, maar ook de dood van zijn vader.

'Dat was niet mijn schuld, Jon,' had ze al honderd keer tegen hem gezegd wanneer hij haar allerlei verwijten toeschreeuwde. Toch voelde ze zich wel degelijk een beetje schuldig aan de dood van John, alsof ze mee had moeten gaan en ook had moeten sterven. Maar wie had Jon dan moeten grootbrengen?

'Al mijn vriendjes vinden je een gek mens. Je werkt nog harder dan hun vaders.'

'Daar kan ik niets aan doen. Ik draag de verantwoordelijkheid voor jou, Jon, en het is een moeilijke tijd.'

Met pijn in het hart was ze in 1928 gedwongen de Harte-mijn te verkopen. Voor het geld dat ze ervoor kreeg, kocht ze aandelen, in de hoop Jon uiteindelijk een fortuin te kunnen nalaten. Maar deze droom veranderde in een nachtmerrie toen ze op dinsdag 29 oktober 1929 elke cent verloor die ze voor Johns mijn had gekregen. Ze werd overmand door schuldgevoel omdat ze zijn bezit had verkwanseld, en wanneer ze eraan dacht dat Jon over drie jaar naar de universiteit zou moeten, werd ze koud van angst. Ze vertelde hem niet dat ze al dat geld kwijt was en hij verheugde zich er al op naar Princeton of Harvard te gaan, of misschien eerst met haar een reis door Europa te maken en hij wilde dan ook graag een auto. Hij was erg veeleisend en besefte niet hoe moeilijk ze het had, maar ze had hem te veel verwend, alsof ze daardoor een schuld kon aflossen. Alsof ze zo kon goedmaken dat ze te hard werkte en dat zijn vader toen hij twee was, was gestorven. Te laat besefte ze dat ze door Jon zo te verwennen hem niet zijn vader terug had kunnen geven en dat ze het zichzelf nodeloos moeilijk had gemaakt. Toen hij zowel op Harvard, Princeton als Yale werd aangenomen, haalde ze diep adem en probeerde haar paniek te onderdrukken. Daar was ze sinds de crash in Wall Street al aardig in geoefend. 'Eh... waar zou je het liefst naartoe willen?' vroeg ze kalm. En hoe moet ik dat betalen? dacht ze erachteraan. De mijnen leverden niet veel meer op en ze dacht er al een poosje over het huis in St. Helena te verkopen. Toen John naar de middelbare school ging, waren ze naar San Francisco verhuisd en ze had Hannah gedwongen mee te gaan. Maar Hannah had niet kunnen wennen en woonde nu weer in Napa. Daar was ze gelukkig en Sabrina vond het een vreselijk idee haar uit het huis te moeten zetten, maar ze had eigenlijk geen keus. Als ze Jon in de herfst naar de universiteit wilde sturen, welke universiteit dan ook, moest ze het huis in Napa verkopen.

'Ik denk dat ik het liefst naar Harvard ga, mama.' Hij grinnikte voldaan en ze moest erom lachen.

'Je bent nogal trots op jezelf, nietwaar?' In de grond van de zaak was hij een lieve jongen; dat hij zo verwend was, was haar schuld, dat besefte ze heel goed. 'Nou, ik ben ook trots op je, hoor. Je hebt prachtige cijfers gehaald en je verdient al die universiteiten. Dus je denkt dat Harvard de beste keus voor je is?'

'Dat denk ik wel.' Hij had ook aan Yale gedacht, maar New Haven leek hem bijna net zo'n gat als St. Helena en dat was hem veel te stil. Iedereen zei dat Boston geweldig was en Cambridge was een soort voorstad daarvan. Hij vond het uitgaansleven bijna net zo belangrijk als de intellectuele kansen die hij zou krijgen, en voor een jongen van bijna achttien was dat eigenlijk niet ongewoon. Maar de vraag die hij Sabrina stelde vlak voordat hij van school ging, was wel ongewoon. Sabrina was inmiddels vierenveertig, maar in zijn ogen was ze al een oude vrouw. Ze was koel en verstandig en dikwijls verstrooid, en ze legde hem nooit uit hoe dat kwam. 'Je vindt het toch wel goed dat ik een auto koop en die per trein naar de oostkust stuur, mam? Die zal ik in Cambridge hard nodig hebben.' Hij glimlachte engelachtig en het kwam niet bij hem op dat ze zijn verzoek zou weigeren. Dat deed ze zelden, ook al moest ze zichzelf dan iets ontzeggen. Maar een auto voor hem kon ze zich niet veroorloven. Ze had het huis in St. Helena nog niet verkocht en ze kreeg het steeds benauwder. Het lesgeld voor Harvard moest voor een juli volgend jaar betaald worden en als het huis dan nog niet verkocht was, wist ze niet waar ze het vandaan moest halen. 'Zo'n leuke Model A met een achterbankje zou perfect voor me zijn en als het koud wordt...'

Met een paniekerige blik in haar ogen stak ze een hand op, maar hij lette niet op haar gezicht. Hij had het te druk met zichzelf en had geen flauw idee van haar financiële problemen. Ze kenden elkaar nauwelijks, ze had te veel voor hem verzwegen. 'Een auto is geen goed idee, Jon.'

'Waarom niet?' Hij keek haar verbaasd aan. 'Ik heb er een nodig!'

Iets belette haar hem zelfs nu de waarheid te vertellen, waarschijnlijk haar trots. 'Voorlopig kun je nog wel zonder auto, Jon. Je wordt in juli pas achttien en niet iedereen komt op de universiteit aan met een spiksplinternieuwe Model A.' Haar stem klonk scherp van de zenuwen en hij werd boos.

'Ik wil wedden dat de meesten er wel een auto hebben. Grote goedheid, hoe kom ik anders aan vervoer?'

'Je kunt het eerste semester ook fietsen' - ze slikte - 'of lopen. Volgend jaar zullen we het over een auto hebben.' Wellicht gingen de zaken wat de mijnen betrof dan beter, ook al voorzag ze dat niet, en haar wijngaarden hadden al dertien jaar niets meer opgeleverd. Die had ze eigenlijk al opgegeven en ze dacht erover het land te verkopen. Maar Thurston House zou ze nooit verkopen en ze zou ook zuinig zijn op haar land. Ze wist hoeveel dat voor haar vader had betekend toen hij zijn rijk opbouwde en ze wilde er zo veel mogelijk van overhouden voor Jon.

'Ik begrijp niet hoe je zo kunt denken.' Hij beende heen en weer en keek haar fel aan. 'Kun je je voorstellen wat voor indruk ik zal maken op een fiets? Iedereen zal me uitlachen.'

'Doe niet zo mal.' Ze kwam in de verleiding hem toch maar te vertellen hoe de zaken ervoor stonden, maar besloot het niet te doen. Ze wilde hem niet bang maken en ze had haar trots. 'Het halve land is werkloos, Jon. Iedereen moet zuinig zijn en het zal niemand verbazen dat jij dat ook bent. Het zou eerder een vreemde indruk maken als je aankomt in een nieuwe auto. Het land verkeert in een depressie, dus het is geen goed idee om als een opschepperige plattelandsjongen uit het Westen in een nieuwe auto te komen aanrijden.'

'Nu doe jij mal. Wie kan het bovendien iets schelen dat het land in een depressie verkeert? Daar hebben wij toch geen last van?'

Toen ze dit hoorde, besefte ze dat ze er verkeerd aan had gedaan de zaken altijd rooskleurig voor te stellen. Hij wist niets van de werkelijkheid en was te zelfzuchtig geworden, en het was haar schuld dat hij er niets van begreep. Ze had hem nooit iets uitgelegd. Maar ze had de schijn te lang opgehouden om er nu nog iets aan te veranderen.

'Dat klinkt heel onverantwoordelijk, Jon. Natuurlijk kan het ons iets schelen en...'

'Nou, mij niet, verdomme. Ik wil een auto en dat is dat.'

Toen ze hem naar het station bracht om naar Boston te gaan, mokte hij nog steeds. En net als andere keren dat ze hem per trein liet reizen, deed ze dat met angst in haar hart. Ze had het te druk met haar werk om mee te gaan. Gelukkig was het huis in Napa net op tijd verkocht. Nu kon ze Jons eerste twee jaar op Harvard betalen en ze kon alleen maar hopen dat ze daarna het lesgeld voor de volgende jaren ergens anders vandaan kon halen.

Ze had het huis met bloedend hart laten gaan. Het was ruim zestig jaar in de familie geweest en Jeremiah had het laten bouwen voor de verloofde die aan griep was overleden. Na zijn huwelijk met Camille had hij er gedeeltelijk met haar gewoond en Sabrina was in dat huis geboren. Jonathan had het niet erg gevonden, hij vond Napa saai, en Sabrina was er dankbaar om dat Hannah twee jaar geleden was gestorven en de verkoop van haar geliefde huis niet had hoeven meemaken. En dat ze er geen vreemden zag wonen. Sabrina had het voor Jon over. Depressie of niet, ze wilde hem de best mogelijke opleiding geven.

Maar toen ze halverwege het semester zijn cijferlijst onder ogen kreeg, was ze woedend. Hij had geen enkele voldoende en blijkbaar volgde hij zo weinig mogelijk colleges. Toen hij haar met Thanksgiving belde, gaf ze hem ervanlangs. Amelia had hem uitgenodigd in New York, maar hij was met vrienden in Cambridge gebleven.

Amelia was nu zesentachtig en hoewel Sabrina haar nog steeds een elegante, bijzondere vrouw vond, kon Jonathan haar niet uitstaan. 'Ze is een oud mens, mam.' Dat was ze, maar ze had nog een heleboel kwaliteiten. Sabrina vond het jammer dat hij dat niet inzag en dat hij haar niet mocht, maar hij liet zich niet overtuigen en ze kon er niets aan doen.

Maar zijn slechte rapport liet ze niet over haar kant gaan. 'Als je niet harder gaat werken, Jon, trek ik je toelage in.' Het zou haar leven een stuk gemakkelijker maken. Ze merkte dat hij daarvan schrok en begreep dat hij voorlopig niet meer hoefde te zeuren om de Model A. 'Ik wil dat je al je colleges volgt, en als je blijft verzuimen, laat ik je terugkomen om hier voor me op kantoor te komen werken.' Hij zou nog liever doodgaan, wist ze. Hij haatte de mijnen, maar niet het geld dat ze opbrachten, het geld dat hem zijn prettige, veilige leventje bezorgde. Het maakte dat hij zich belangrijk voelde en daarom wilde hij ook zo graag die auto, dat wist Sabrina heel goed. Deze keer kon ze hem echter niet helpen. Hij wilde die auto omdat hij dan kon opboksen tegen de andere jongens, die een vader hadden. Maar hoelang moest ze zich schuldig blijven voelen? Hij kreeg er zijn vader niet mee terug. 'Ik wil dat je je studie serieuzer gaat aanpakken, jongeman. En dan zullen we je cijfers opnieuw bekijken wanneer je thuiskomt.' Ze hadden afgesproken dat hij de kerstvakantie thuis zou doorbrengen. Weliswaar betekende dat weer een dure reis, maar ze wilde hem niet alleen in Cambridge laten en bovendien wilde ze hem weer zien. Dat was het enige waarop ze zich kon verheugen.

Haar leven bestond alleen nog maar uit Jonathan en de ontmoedigende wetenschap dat ze de mijnen niet lang meer open zou kunnen houden. Als iemand haar wijngaarden van haar zou willen kopen, zou ze het aanbod aannemen, maar wat moest iemand ermee doen? Ze had walnoten- en pruimenbomen laten planten, en appelbomen, maar daar was ook geen winst mee te maken. Noch met tafeldruiven; bovendien had ze alleen belangstelling voor wijndruiven. Ze had er altijd van gedroomd uitstekende wijnen te produceren, maar dat was nooit gelukt en nu vroeg ze zich af of ze hoe dan ook ooit weer wijn zou maken.

Toen ze Jon in december 1932 weerzag, was het eerste dat haar opviel dat hij in de maanden die hij op Harvard had doorgebracht een man was geworden. Hij praatte op een veel volwassener manier, hij had opeens belangstelling voor meisjes gekregen en ze merkte dat hij wanneer hij 's avonds uitging met vrienden erg laat thuiskwam. Wat niet was veranderd, was zijn verwachting dat zij in al zijn behoeften zou voorzien, dat ze hem bleef verwennen en alles voor hem betaalde. Alleen als hij met een meisje uitging, betaalde hij dat zelf.

Tot haar opluchting waren zijn cijfers iets beter, maar dat betekende ook dat hij weer over het onderwerp kon beginnen dat zij zo zorgvuldig probeerde te vermijden. Twee dagen na zijn thuiskomst begon hij weer te zeuren; hij had er alleen maar mee gewacht omdat hij eerst andere dingen had willen regelen. 'Mag ik nu een auto, mama?'

'De sleutels liggen beneden, lieverd.' Ze glimlachte erbij; ze had er nooit bezwaar tegen gehad dat hij haar auto gebruikte. Hij keek haar verontwaardigd aan. 'Dat bedoel ik niet, ik bedoel dat ik zelf een auto wil hebben.'

Ze zuchtte diep. Ze had onlangs de cijfers van de mijnen weer bekeken en de situatie was hopeloos. Er zou eigenlijk weer een oorlog moeten komen om hen te redden, maar dat mocht ze natuurlijk niet denken, vooral niet omdat ze een vrouw was. Maar de economie was zo slecht dat alleen een oorlog hen er weer bovenop kon helpen. Het moment dat ze de mijnen niet langer open kon houden kwam steeds dichterbij. Ze had het overschot van de verkoop van het huis in Napa nodig om Jons tweede jaar op Harvard te bekostigen. Zelf had ze bijna niets nodig. Ze had nog maar één auto en ze had al het personeel van Thurston House ontslagen. Ze probeerde wanhopig te redden wat er te redden viel, meer kon ze niet doen.

'Voorlopig heb je geen auto nodig.' Ze kon geen auto betalen en dat was dat.

'Waarom niet?' Hij keek haar woedend aan; hij beschouwde zichzelf als volwassen en hij liet zich niet langer betuttelen.

'Moeten we daar echt nog over praten? Kun je niet een poosje wachten?'

'Hoezo? Moet je soms weer naar kantoor, zoals altijd?' Inderdaad was ze van plan om naar St. Helena te gaan om met iemand over de mijnen te praten. Haar bedrijfsleider nam haar nog steeds veel werk uit handen, maar ze deed zelf ook haar uiterste best om het bedrijf gaande te houden. Per slot van rekening was dat haar verantwoordelijkheid.

Ze keek Jon gekwetst aan. 'Dat is niet aardig van je, Jon. Ik heb altijd voor je klaargestaan.'

'O ja? Wanneer dan? Als ik sliep? Als je te moe was om wanneer je thuiskwam nog met me te praten?' Zijn antwoord verbijsterde haar.

Hij bleef de rest van de vakantie terugkomen op de auto, maar ze liet zich niet vermurwen. Toen hij terugging naar de oostkust was ze doodmoe van zijn aanvallen en voelde ze zich schuldiger dan ooit vanwege haar tekortkomingen als moeder. Uit wraak schreef hij dat hij pas in juli weer naar huis zou komen. Een van de 'mannen' op de universiteit had hem uitgenodigd bij hem te logeren in Atlanta, maar hij vermeed het de naam van de jongen te noemen en ze had hem direct door. Dit was haar straf omdat ze hem zijn speeltje onthield.

Half juli kwam hij thuis. Ze had alleen Thurston House nog en ze stelde voor om samen naar Lake Tahoe te gaan, maar hij was zo boos omdat ze nog steeds geen Model A voor hem wilde kopen dat hij niet met haar, maar met vrienden naar het meer ging. Hij was inmiddels negentien en ze kon het hem niet beletten, maar ze was teleurgesteld omdat ze hem maar zo weinig te zien kreeg. Voor ze het wist was hij weer terug op Harvard en zat zij weer alleen in Thurston House.

Maar dat duurde niet lang meer. Die winter kon ze het niet langer volhouden; zijzelf en Jon konden niet langer van de opbrengst van de mijnen leven. Ze leden zelfs verlies en ze moest op één na alle gangen sluiten. Toen Jon met Kerstmis thuiskwam, had ze vier kostgangers en toen hij erachter kwam, raakte hij in alle staten van woede.

'Ben je gek geworden? Wat zullen de mensen wel van ons denken?' Zijn reactie deed haar ineenkrimpen, maar ze was ten einde raad en had geen andere oplossing kunnen bedenken. De wijngaarden stonden te koop en ze verdiende geen cent meer. Ze kon er niet langer onderuit het hem te vertellen.

'Ik kan er niets aan doen, Jon. De mijnen zijn zo goed als gesloten en ik moest iets doen om aan geld te komen. Je weet net zo goed als ik dat we ergens van moeten leven, en jij kost meer dan ik.' Zijn leven in Cambridge was één groot feest en hij had dure vrienden, maar ze had er nooit iets van gezegd en nu moesten ze daar de prijs voor betalen.

'Besef je wel dat ik nu nooit meer iemand thuis kan uitnodigen? Het lijkt hier verdomme wel een bordeel!'

Haar geduld raakte op. 'Je hebt daar aan de oostkust zo veel geld uitgegeven dat ik aanneem dat je bekend bent met bordelen.'

'Begin daar alsjeblieft niet over!' schreeuwde hij. 'Terwijl je zelf de madam van Thurston House bent geworden.' Ze gaf hem een draai om zijn oren en had er meteen spijt van, maar ze konden nauwelijks meer met elkaar praten.

De volgende zomer liet hij haar tot haar opluchting weten dat hij helemaal niet thuis zou komen. Hij zou weer naar 'vrienden' in Atlanta gaan. Ze nam aan dat het fatsoenlijke mensen waren en ze was ook wel teleurgesteld dat ze hem zo lang niet zou zien, maar ze werd zozeer door andere dingen in beslag genomen dat ze toch niet van zijn gezelschap zou hebben genoten. Bovendien zou hij weer eindeloos hebben gezanikt over die auto. Ze had besloten het bedrijf te verkopen, ook al vond ze dat verschrikkelijk. Niet dat het nog veel waard was. Ze kreeg er de prijs van het land voor, maar dat was genoeg voor weer een studiejaar voor Jon en stelde haar in staat de kostgangers in Thurston House weg te sturen. Als Jon met Kerstmis wel thuis zou komen, zouden ze daar tenminste geen ruzie meer over krijgen.

De kerstvakantie verliep inderdaad vrediger, maar hij was heel afstandelijk en zei niets meer over een auto. In plaats daarvan wilde hij iets anders, wat voor haar net zo'n groot probleem was. Hij wilde in juni met een groepje vrienden naar Europa, en ze had geen idee hoe ze dat zou moeten bekostigen. Het enige dat ze nog kon verkopen, waren de juwelen van haar moeder, maar die bewaarde ze om zijn laatste studiejaar van te betalen. Maar hij scheen die reis heel belangrijk te vinden, dus op een avond ging ze met een vermoeide zucht zitten om erover te praten.

'Met wie ben je dan van plan te gaan?' Hij deed nooit meer iets samen met haar, maar hij was bijna eenentwintig en dat kon ze ook niet meer van hem verwachten. Ze vond het echter vervelend dat ze niemand kende met wie hij omging op de universiteit. Waarschijnlijk waren het allemaal keurige mensen, maar toch. Ze wist nog maar heel weinig van hem; zijn vader zou zich veel meer in zijn doen en laten hebben verdiept, maar Sabrina wist niet zeker tot hoever ze kon gaan en ze wilde niet nieuwsgierig zijn. Hij praatte zelden met haar. Het waren moeilijke jaren. Hij verwachtte dat ze hem zou geven wat hij hebben wilde, en wel onmiddellijk. Hun relatie bestond al jaren alleen nog maar uit geven van haar kant en nemen van de zijne, over liefde werd niet meer gesproken. Sabrina miste dat deel van hem, het kind dat bij haar op schoot klom en zijn armpjes om haar heen sloeg. Daar dacht ze aan toen ze tegenover hem in de bibliotheek zat.

'Nou, mag ik gaan?'

'Waarheen?' Ze was zo moe van alle spanningen dat ze was vergeten waar ze het over hadden. Het enige dat ze nog over had, was het huis waarin ze woonden, haar wijngaarden en Camilles juwelen; ze had geen inkomen meer en het zag er niet naar uit dat het in de toekomst beter zou worden. De afgelopen maanden had ze erover gedacht een baan te zoeken, maar ze had ook een ander idee. Projectontwikkelaars hadden belangstelling voor een groot deel van het park rondom Thurston House om daar huizen te bouwen. Het zou haar financiële situatie een stuk verbeteren, maar ze had nog geen besluit genomen.

Jonathan keek haar ongeduldig aan. Ze was toch verdomme nog niet seniel aan het worden? Ze was pas zesenveertig!

'Naar Europa, mama.'

'Je hebt me nog niet verteld met wie.'

'Wat doet dat er nou toe? Je kent ze toch niet.'

'O nee?' Maar Amelia kende de families misschien wel. Amelia had een geheugen als een olifant en kende iedereen aan de oostkust en waar dan ook nog meer. Iedereen die iets voorstelde.

'Waarom mag ik niet weten wie je vrienden zijn, Jon?'

'Omdat ik geen kind meer ben,' snauwde hij. Abrupt stond hij op. 'Mag ik gaan of niet? Ik heb geen zin meer in dit soort spelletjes.'

'Wat voor spelletjes?' vroeg ze kalm. Ze klonk altijd kalm en liet nooit iets blijken van haar verdriet en haar problemen. Er was nooit iets aan haar te merken, maar iemand die de moeite nam diep in haar ogen te kijken, zou de sporen zien die alle ellende in haar hart had achtergelaten. Amelia had ze gezien en ze had medelijden met Sabrina. Sinds de dood van John Harte was er geen man meer in haar leven geweest, ze had nooit meer iemand ontmoet die aan hem kon tippen. Sabrina keek Jon aan en constateerde opnieuw dat hij eigenlijk op niemand leek, niet op haar vader, niet op zijn eigen vader en ook niet op haar. Ook ontbrak het hem aan discipline en toewijding om hard te werken; hij wilde alleen feesten en niets mocht moeite kosten. Soms maakte ze zich daar zorgen over. Hij moest leren zelf geld te verdienen en misschien was dit een geschikt moment om daarmee te beginnen.

Ze volgde hem met haar ogen terwijl hij met een ontevreden gezicht door de kamer ijsbeerde. 'Als je zo graag naar Europa wilt, Jonathan, waarom zoek je dan in Cambridge geen baantje?'

Hij keek haar aan en zijn ogen spuwden vuur. 'Waarom zoek je verdomme zelf geen baan in plaats van eeuwig te jammeren dat we zo arm zijn?'

'Doe ik dat dan?' Ze voelde zich zo gegriefd dat haar ogen vol tranen schoten. Ze deed altijd erg haar best om niet te klagen, maar hij wist precies hoe hij haar moest raken. Vermoeid stond ze op. Het was weer een lange dag geweest en misschien had hij gelijk. Misschien moest ze inderdaad doen waar ze zelf ook al aan had gedacht en een baan zoeken. 'Ik vind het jammer dat je er zo over denkt. Maar misschien heb je gelijk, misschien moeten we allebei een baan zoeken. Iedereen heeft het nu moeilijk, Jon.'

'Op de universiteit zou je dat niet zeggen. Iedereen kan doen en laten wat hij wil, behalve ik.' De auto, bedoelde hij weer. Verder had hij alles wat zijn hartje begeerde en hij kreeg een behoorlijk hoog zakgeld, dat wist hij zelf ook. Maar hij had geen auto en nu wilde hij naar Europa... Ze moest echt iets doen om aan geld te komen.

'Ik zal zien wat ik doen kan.' Maar toen hij weer weg was, piekerde ze zich suf over een mogelijkheid om geld te verdienen. Banen lagen niet voor het oprapen. Het was 1935 en de economie zat al jaren in het slop. Bovendien kon ze niet typen en kende ze geen stenografie, dus ze kon geen secretaresse worden, en vacatures voor eigenaressen van kwikzilvermijnen waren schaars. Ze moest erom lachen om niet te gaan huilen. Behalve een mijnbedrijf leiden kon ze niets.

In maart kreeg ze een brief van Amelia waarin deze in haar nu toch wel erg bibberige handschrift meldde dat een vriend van haar binnenkort naar Californië zou reizen om daar land te kopen. Hij heette Vernay, of liever gezegd, de Vernay. Sabrina glimlachte om Amelia's eeuwige streven naar perfectie. Hij maakte in Frankrijk uitstekende wijnen en nu de drooglegging opgeheven was, wilde hij enkele van zijn wijnstokken overplanten naar Amerika om het daar ook te proberen. Ze verontschuldigde zich omdat ze Sabrina eigenlijk niet lastig wilde vallen, maar Sabrina kende de streek zo goed dat ze haar vriend misschien van advies wilde dienen.

Dat wilde Sabrina best en ze vroeg zich zelfs af of de man haar wijngaard zou willen kopen. Zijzelf had er niets meer aan, want het land was volkomen verwilderd. De drooglegging had veertien jaar geduurd, dus van wijn maken was niets meer terechtgekomen. Bovendien was dat altijd al een vreemde liefhebberij van haar geweest, waarmee John haar vaak had geplaagd, ook al had hij een keer toegegeven dat haar wijnen lekker waren. Ooit had ze zich erin verdiept, maar nu was ze het meeste vergeten. Ze wist alleen nog alles van zwavelkwik, maar wat had iemand daaraan? Niets, dat besefte ze maar al te goed. Soms stond ze zichzelf toe in gedachten terug te gaan naar vroeger, toen al die mannen haar in de steek hadden gelaten en ze daarna het hele bedrijf weer opgebouwd had. Maar ze was nog te jong om in het verleden te leven, berispte ze zichzelf. Ze zou komend voorjaar zevenenveertig worden en ondanks alles wat ze had meegemaakt, wist ze dat ze er jonger uitzag. Maar ze voelde elk jaar, dacht ze, toen ze op een dag in de tuin aan het werk was. Net toen ze bezig was om met een grote snoeisnaar een heg te knippen, zag ze bij het hek een lange, grijsharige man staan die haar wenkte. Waarschijnlijk een bezorger, dacht ze, toen ze even later met een in een tuinhandschoen gehulde hand boven haar ogen tegen de zon naar hem toe liep. Maar daar was hij te goed gekleed voor, zag ze even later. In tegenstelling tot haarzelf, in oude kleren van haar zoon: een broek met opgerolde pijpen en een jasje eroverheen. Ze had haar haren in een knot boven op haar hoofd gebonden, maar lange slierten vielen langs haar gezicht. De man in het maatpak was waarschijnlijk verdwaald, dacht ze toen ze het hek opende.

'Kan ik u helpen?' vroeg ze vriendelijk.

Hij keek haar verbaasd en enigszins geamuseerd aan.

'Mevrouw Harte?' Hij had een Frans accent.

Ze knikte.

Hij glimlachte. 'Ik ben André de Vernay, een vriend van mevrouw Goodheart in New York. Ze heeft u over me geschreven, denk ik.'

Even wist ze niet wat hij bedoelde, maar toen herinnerde ze zich Amelia's brief van een paar weken geleden en ze begon te lachen. 'Komt u alstublieft binnen.' Ze hield het hek open om hem in de tuin te laten. 'Ik was het bijna vergeten, het is al een poosje geleden.'

'Ik werd in Frankrijk opgehouden.' Hij gedroeg zich heel hoffelijk en zag er smetteloos en elegant uit, vond Sabrina toen ze met hem mee wandelde over de lange oprit van het hek naar het huis. Hij verontschuldigde zich omdat hij niet eerst gebeld had en vroeg verbaasd: 'Onderhoudt u de tuin zelf?'

'Helemaal,' antwoordde ze lachend en een beetje trots, hoewel de hulp van een tuinman heel welkom zou zijn geweest. 'Het is een gezonde bezigheid en goed voor je karakter.' Ze hief een arm en balde haar spieren, en hij lachte. 'En voor je biceps, hoewel ik het daar niet om doe.' Ze liet haar jasje op een stoel vallen, keek naar de rare broek en begon weer te lachen. 'Misschien had u toch beter kunnen bellen.' Hij lachte ook. 'Wilt u een kopje thee?'

'Graag. Nee... Ik bedoel...' Hij keek haar aandachtig aan en kreeg het gevoel dat hij de hele reis had gemaakt alleen maar om met haar te kunnen praten. Sabrina vond hem grappig en ze zag dat hij popelde om haar te vertellen wat hij in gedachten had. Hij ging op een keukenstoel zitten en zij zette thee. 'Ik heb uw raad nodig, madame. Volgens madame Goodheart kent u deze streek beter dan wie ook, Napa en omgeving.' Hij sprak de naam uit met een Franse klemtoon en Sabrina glimlachte.

'Dat is waar.'

'Ik wil er de beste Franse wijndruiven gaan verbouwen.'

Ze schonk een kopje thee voor hem in, ging tegenover hem zitten en schonk ook haar eigen kopje vol. 'Dat wilde ik vroeger ook.'

'Waarom bent u van gedachten veranderd?' Hij keek haar nieuwsgierig aan en Sabrina vroeg zich af wat de werkelijke reden was dat Amelia hem naar haar toe had gestuurd. Hij was een bijzonder aantrekkelijke man: knap, lang, aristocratisch en intelligent, maar terwijl hij zijn thee dronk, had ze een vaag gevoel dat er nog een andere reden achter zijn komst stak.

'Ik ben niet van gedachten veranderd, monsieur de Vernay, maar ik had andere dingen te doen. Een paar jaar geleden zijn al onze druiven aangetast door een afschuwelijke ziekte en toen volgde de drooglegging, waardoor het veertien jaar geen enkele zin meer had om zelfs maar aan wijnen te denken. En nu is mijn wijngaard een wildernis en ik weet niet... Nee, nu is het voor mij te laat. Maar ik wens u veel succes.' Ze glimlachte.

'Amelia schreef dat u land wilt kopen, dus misschien moet ik u het mijne aanbieden.' Hij trok geïnteresseerd zijn wenkbrauwen op en zette zijn kopje neer, maar ze schudde haar hoofd.

'Nee, dat kan ik u niet aandoen. Het is er zo'n woestenij dat u dynamiet nodig zou hebben om de boel op te ruimen. Ik had in Napa ook mijnen te besturen en daar moesten mijn wijngaarden helaas onder lijden. Ik had nooit tijd voor wat ik eigenlijk wilde doen en hoewel ik ooit een paar heel aardige wijnen heb gemaakt, is het daarbij gebleven.'

'Maar nu dan?' Er ging zo'n enthousiasme van hem uit dat ze vermoedde dat hij iedereen aanstak.

'Ik heb de mijnen verkocht, dus dat is voorbij.'

'Wat voor mijnen waren het?' Ze had zijn belangstelling opgewekt. Amelia had hem wel iets over haar verteld, maar niet veel. Ze had eigenlijk nogal geheimzinnig gedaan. 'Ze is een geweldige vrouw en ze weet meer van die vallei dan wie ook. Ga met haar praten, André, en laat haar niet ontsnappen.' Hij had het een vreemde opmerking gevonden, maar hij merkte al wel dat Sabrina iets afstandelijks had. Iets van een kluizenaar. 'Ik wil het graag weten, mevrouw Harte,' voegde hij eraan toe.

'Kwikzilver.'

'Aha, zwavelkwik.' Hij glimlachte. 'Daar weet ik zo goed als niets van. Maar u had natuurlijk iemand anders die het bedrijf voor u leidde.'

Ze schudde lachend haar hoofd, en het viel hem op dat ze er ondanks haar werkkleren nog jong en knap uitzag. Hij vroeg zich af hoe oud ze was, terwijl Sabrina zijn leeftijd probeerde te raden.

'Na de dood van mijn vader heb ik het zelf ruim drie jaar gedaan.'

Een bijzondere prestatie, vond André de Vernay. Dat moest voor een vrouw heel zwaar zijn geweest. Amelia had gelijk, ze was een geweldige vrouw en ze was vast een bijzonder meisje geweest.

'Daarna nam mijn man de leiding over' - ze haperde even -'tot hij stierf, en toen moest ik het weer doen, met zijn mijn erbij. Maar de afgelopen jaren heb ik ze allemaal verkocht.'

'U zult het werk wel missen.'

Ze knikte. 'Dat doe ik,' gaf ze eerlijk toe.

Hij nam nog een slokje thee en vroeg glimlachend: 'Wanneer kunt u me uw land laten zien, mevrouw Harte?'

Lachend schudde ze haar hoofd. 'O, nee, dat zal ik u niet aandoen! Maar ik zal u graag vertellen wie u moet spreken als u mooie grond voor een wijngaard wilt kopen. U hebt keus genoeg.' Met een ernstig gezicht vervolgde ze: 'De mensen hebben het hier nu erg moeilijk, weet u.'

'Dat hebben ze overal, mevrouw Harte.' Ook in Frankrijk hadden de mensen onder de economische terugslag te lijden. In Duitsland had Hitier de economie wat kunnen opkrikken, maar die man was gevaarlijk, dus wie weet wat hij nog allemaal zou doen. André vertrouwde hem niet, zoals veel anderen, hoewel de Amerikanen schenen te denken dat hij geen kwaad kon. 'Maar ik wil dit al jaren en nu ga ik mijn plannen uitvoeren. Ik heb mijn wijngaarden in Frankrijk verkocht en ik ga hier opnieuw beginnen.'

'Waarom wilt u dat?' vroeg ze nieuwsgierig. Ze vond het een erg drastische verandering.

'Omdat ik de ontwikkelingen in Europa niet vertrouw. Volgens mij vormt Hitier een grote bedreiging, ook al zijn nog niet veel mensen dat met me eens. Ik denk dat er weer een oorlog komt en dat ben ik liever hier.'

'Maar stel dat er geen oorlog komt, gaat u dan weer terug?'

'Misschien. Ik heb een zoon en ik wil dat hij ook hierheen komt.'

'Waar is uw zoon nu?'

'Aan het skiën in Zwitserland.' Hij lachte. 'Ah, die jongelui hebben het maar moeilijk!' Sabrina lachte mee.

'Hoe oud is hij?'

'Vierentwintig. Hij werkt al twee jaar bij me in de wijngaarden. Hij heeft gestudeerd aan de Sorbonne en na zijn studie is hij teruggekomen naar Bordeaux. Hij heet Antoine.' Hij leek trots op zijn zoon en Sabrina vond dit aandoenlijk.

'U boft. Mijn zoon wordt dit jaar eenentwintig en studeert aan de oostkust, en ik betwijfel of hij ooit voorgoed hier terugkomt. Hij vindt de oostkust geweldig.'

'Dat gaat wel weer over. Antoine vond Parijs eerst ook geweldig en nu houdt hij vol dat het een afschuwelijke stad is en dat hij zich thuis voelt in Bordeaux. Hij is zo'n provinciaal geworden dat hij niet eens met me mee wilde naar New York. Ze hebben allemaal hun eigen ideeën, maar uiteindelijk' - hij grinnikte - 'worden ze weer normaal, min of meer. Mijn vader zei altijd dat hij erg van zijn kinderen genoot... na hun vijfendertigste. Daar moeten wij nog een paar jaar op wachten.' Ze lachte en schonk voor hen allebei nog een kopje thee in. Plotseling kreeg ze een idee en ze wierp een blik op de klok aan de muur. Hij zag het en vroeg bezorgd: 'Hou ik u op, madame Harte?'

'Noem me alstublieft Sabrina. Nee, absoluut niet. Het kwam opeens bij me op dat we nu misschien wel naar Napa zouden kunnen gaan, dan kan ik u persoonlijk rondleiden. Komt u dat uit?'

Hij keek verheugd en zei: 'Dat zou ik erg prettig vinden, maar ik wil u niet van uw eigen werk afhouden.'

'Ik was alleen van plan de heg te snoeien, maar ik ben al heel lang niet meer in Napa geweest en zou het erg leuk vinden met u mee te gaan.' Dat was wel het minste wat ze voor de oude vriendin van haar vader kon doen. Amelia was altijd bijzonder aardig voor haar geweest. !Hoe gaat het eigenlijk met Amelia?' Ze zette de kopjes in de gootsteen en nam hem mee naar de hal. 'Heel goed. Natuurlijk wordt ze steeds ouder en brozer, maar voor iemand die onlangs negenentachtig is geworden, is ze nog bijzonder vitaal. En haar geest is nog even scherp als vroeger.' Hij lachte. 'Ik vind het altijd leuk met haar te discussiëren. Ik win het nooit, maar ik heb er veel plezier in. We hebben heel verschillende politieke ideeën...' Hij glimlachte tegen Sabrina en begon te blozen, en zij glimlachte ook.

'Volgens mij was mijn vader stiekem verliefd op haar,' zei ze. 'En ze was altijd heel lief voor mij, een soort moeder. Mijn eigen moeder is toen ik een jaar was overleden.' Hij knikte bedachtzaam, en toen verontschuldigde ze zich om zich te gaan verkleden.

Even later kwam ze weer beneden in een flatteus grijsblauw mantelpak met een trui in de kleur van haar ogen en comfortabele platte schoenen. Ze had haar haren in een wrong gekapt en hij vond haar bijzonder stijlvol, opeens een heel andere vrouw dan enkele ogenblikken geleden. 'Een geweldige vrouw,' had Amelia gezegd. Daar had ze gelijk in; Amelia had altijd gelijk. Behalve wat politiek betrof, dacht hij grinnikend toen hij achter Sabrina aan naar buiten liep. De garage lag verborgen achter bomen en struiken bij de ingang van de tuin.

Sabrina stapte in haar zes jaar oude, blauwe Ford en opende het portier voor hem. Nadat ze naar buiten was gereden, deed ze het hek achter zich op slot. Toen ze naar het noorden reden, keek ze hem geamuseerd aan en zei: 'En ik dacht nog wel dat ik vandaag de heg zou snoeien.' In plaats daarvan vond ze het enig om met hem naar Napa te gaan.

29

De rit naar St. Helena duurde tweeëneenhalf uur. Sabrina snoof diep de frisse lucht op, keek om zich heen naar de mooie groene heuvels en voelde nieuwe energie door zich heen stromen. Zo goed had ze zich al heel lang niet meer gevoeld. Sinds de verkoop van het huis en de mijnen was ze niet meer in Napa geweest en opeens besefte ze hoezeer ze met dit gebied verweven was en hoe heerlijk het was terug te zijn. Ze voelde dat André de Vernay naar haar keek en draaide zich met een zucht en een glimlach naar hem om. Ze hoefde niets te zeggen, hij leek haar precies te begrijpen.

'Ik weet hoe je je voelt, want zo voel ik me wanneer ik terug ben in Bordeaux, en de Médoc.' Hij hield van die streek en zij hield van deze vallei, die zo lang een belangrijke rol in haar leven had gespeeld.

Sabrina genoot van de rit en noemde onderweg allerlei plaatsen: Oakville, Rutherford, enkele nieuwe wijngaarden... Ze wees hem de heuvels waar haar mijnen hadden gelegen. Nadat ze de Silverado Trail hadden verlaten, zette ze de auto stil en wees naar een enorm stuk land. Het was inderdaad een woestenij, er was jarenlang niet naar omgekeken. Het bord met te koop was omgevallen. Ze had niet achter de verkoop aan gezeten en ze wist eigenlijk niet wat ze nu met het land zou doen. Ooit had ze ervan gedroomd er prachtige druiven te verbouwen. Ze keerde zich om, keek in Andrés diepblauwe ogen en haalde haar schouders op.

'Dit was ooit een prachtig gebied.' Ze gebaarde naar de stukken waar ze de verschillende druivensoorten had gekweekt, vertelde hem over de ziektes die ze hadden verwoest en de daarop volgende drooglegging, die overal een eind aan had gemaakt. 'Ik denk niet dat ik hier ooit nog iets mee zal doen.' Ze had hier ruim achthonderd hectare en nog een stuk land een eindje verder. André gaf weinig commentaar. Ze liepen het veld in, waarbij ze steeds takken uit de weg moesten duwen, en hij keek aandachtig om zich heen en bukte zich meermalen om een handvol aarde te betasten. Ten slotte keek hij haar ernstig aan en zei met een sterk Frans accent dat haar deed glimlachen: 'Je hebt hier een goudmijn, Sabrina.'

Ze schudde haar hoofd. 'Die had ik vroeger misschien, maar nu niet meer. Zoals alles heeft het zijn waarde verloren.' Ze dacht aan de mijnen die ze had moeten sluiten en de wijngaarden zoals ze vroeger waren, en ze betreurde het dat alles in verval was geraakt. Haar komst naar Napa had twee kanten: het gaf diepe voldoening terug te zijn in de streek waarvan haar vader en zij zo veel gehouden hadden, maar het deed haar bijna te sterk herinneren aan de mensen die ze verloren had: haar vader, John, en zelfs Jonathan was ze zo goed als kwijt. Toen ze langzaam terugliepen naar de auto bedrukte de gedachte aan haar verloren jeugd haar zo dat ze spijt had dat ze was gekomen. Wat maakte het allemaal nog uit? Wat had het voor zin het verleden op te rakelen? 'Ik moet dit land eigenlijk zo snel mogelijk verkopen. Ik kom hier toch niet meer en op deze manier heeft niemand er wat aan.'

'Ik zou het graag willen kopen' - hij hield het portier voor haar open - 'maar dan zou ik het gevoel hebben dat ik iets stal van een kind. Ik geloof niet dat je beseft wat deze grond van je waard is, Sabrina.' Het gebied leek veel op de vruchtbare Médoc, en nu hij de aarde had betast en de verwilderde wijnstokken had bekeken wist hij dat hij in dit klimaat wonderen kon verrichten. 'Ik wil hier beslist land kopen, Sabrina...' Met samengeknepen ogen bekeek hij het landschap. Het was Bordeaux niet, maar het was hier prachtig en hij zou hier heel gelukkig kunnen worden. Als Antoine ook zou willen komen, met enkele van hun beste werknemers, zouden ze hier iets heel moois kunnen opbouwen. Maar eerst moest hij land kopen.

'Wil je dit echt doorzetten?' Maar ze zag het antwoord al in zijn ogen, en ze had hem al aangeboden te helpen. Hij drong er niet op aan dat ze hem haar land verkocht en ze nam hem mee naar de beste makelaar in landbouwgrond die ze kende. Daarna sprak hij met verschillende mensen en kwam erachter dat er naast het land van Sabrina nog ruim twaalfhonderd hectare te koop was. De prijs was laag en er moest heel wat aan gebeuren, maar André wilde dat stuk nog graag voor het donker zien en Sabrina bracht hem ernaartoe. Ze waren erlangs gereden, maar hadden niet geweten dat het ook te koop was en nu moesten ze dus opnieuw langs haar eigen land. André liep weer een heel eind het veld in; hij keek om zich heen, betastte de aarde en de bladeren aan de wijnstokken, en brak hier en daar een takje af. Het leek wel alsof hij zelfs aan de lucht rook, dacht Sabrina. Geamuseerd keek ze vanaf de weg toe. Hij deed alles vol overgave, rustig en serieus, en toch had hij af en toe een ondeugende blik in zijn ogen. Maar niet als hij het over zijn druivenoogst had, of het land. Ten slotte reden ze terug naar de makelaar en daar keek hij haar met glinsterende ogen aan en zei met aanstekelijk enthousiasme: 'Wat zou je ervan zeggen, Sabrina, als ik je zou vragen mij jouw land te verkopen?'

'Naast het stuk dat we net ook bekeken hebben?' vroeg ze verbaasd.

'Naast dat stuk en ik heb nog een veel beter idee.' Nieuwsgierig keek ze hem aan en hij vervolgde: 'We zouden partners kunnen worden. Ik zou jouw land ook kunnen bebouwen en we zouden er een ongelooflijke wijngaard van kunnen maken.' Nu begonnen haar ogen ook te glinsteren. Dat was altijd haar droomwens geweest, zou die alsnog in vervulling kunnen gaan? 'Meen je dat?'

'Natuurlijk meen ik dat.' De makelaar kwam er weer bij staan en binnen een mum van tijd werden ze het eens over de prijs van het tweede stuk land en zat de koop geklonken. De makelaar zuchtte van opluchting; hij had zijn commissie verdiend en zijn vier kinderen zouden voorlopig weer goed te eten krijgen. Toen keek André Sabrina aan en vroeg: 'En jouw land?'

Ze dacht na terwijl ze allebei hun adem inhielden, en ze voelde zich zo opgewonden als een kind nu ze weer aan zaken doen kon denken. Met een ernstig gezicht schudde ze ten slotte haar hoofd en zei: 'Ik wil je mijn land niet verkopen, André.'

Eigenlijk had hij niet anders verwacht. 'Maar mag ik je land wel bebouwen en wil je dan mijn partner zijn?' Samen zouden ze dan bijna vijfentwintighonderd hectare hebben, een enorm gebied.

Nu 'knikte ze en haar ogen straalden net zo enthousiast als de zijne. 'Dat is goed.' Ze schudden elkaar de hand en de makelaar, die toekeek, had het gevoel dat hier geschiedenis werd geschreven. André schreef een cheque uit als aanbetaling voor het land dat hij net had gekocht, en opeens schoot hem te binnen dat hij ook een huis nodig had.

Het was nog niet eerder bij hem opgekomen, maar hijzelf en zijn zoon moesten ergens onderdak hebben. Het hoefde niet groot te zijn en ze konden eerst iets huren. Bij zijn wijngaarden in de Médoc hoorde een charmant kasteeltje, maar hij was bereid ook dat achter te laten. Hij was er tot in elke vezel van zijn lichaam van doordrongen dat het met Europa bergafwaarts ging. En dit was een nieuw land, een nieuwe wereld, een nieuwe kans. Het was veel spannender hier opnieuw te beginnen dan thuis de voetsporen van zijn voorouders te blijven volgen. Bovendien was het ook een uitdaging voor Antoine.

Even na achten stopten ze bij een restaurant langs de weg om iets te eten. Bij een hamburger en een glas bier vertelde ze hem alles over de Napa Vallei wat ze wist.

'Ik ben hier geboren, in het huis van mijn vader in St. Helena.'

'Heb je dat huis nog?'

'Nee. Ik heb het verkocht' - ze keek hem oprecht aan, want ze had niets te verbergen - 'om mijn zoon te laten studeren. Hij was vijftien toen in 1929 de beurs instortte en drie jaar later heb ik hem naar een universiteit aan de oostkust gestuurd. Het ging slecht met de mijnen, ik had al mijn investeringen in de beurscrash verloren en ik had het huis in Napa niet meer nodig, want we woonden al jaren in de stad.' Het kostte haar geen moeite dit hem te vertellen; hij was een bescheiden man en sinds ze hadden afgesproken hun land samen te ontwikkelen tot een enorme wijngaard, had ze het gevoel dat er een band tussen hen was ontstaan. Alsof ze meteen vrienden waren geworden. En omdat Amelia hem had gestuurd, vertrouwde ze hem. 'Mijn zoon moet nog één jaar studeren en dan...' - ze slaakte een zucht van opluchting - '... weet ik tenminste dat ik hem de beste opleiding heb laten volgen die er is.'

'En jij? Wat geeft hij jou?'

Ze wilde 'liefde' zeggen, maar daar was ze niet langer zeker van. Wat Jon haar wel gaf, dacht ze, was een soort troost dat hij nog thuiskwam, het idee dat er ergens in de wereld nog iemand was die om haar gaf. Niet dat hij dat ooit zei, want hij had meer belangstelling voor wat ze hém kon geven.

'Ik weet het eigenlijk niet, André. Ik weet niet of kinderen je wel iets anders geven dan de vreugde te weten dat ze van jou zijn.'

'Ah.' Hij knikte en ze vond hem weer erg Frans. Met een glimlach zette hij zijn glas neer. 'Geef hem nog maar een paar jaar.'

Ze lachte en dacht aan de meningsverschillen die zij en Jon soms hadden. 'Ik denk niet dat een paar jaar genoeg is. Maar laten we het nu over dat land hebben. Hoe denk je te beginnen?' De ernst waarmee hij erover praatte fascineerde haar, en hij was dus vast van plan Bordeaux te verlaten en hier te komen wonen. 'Denk je echt dat er met Frankrijk een ramp gaat gebeuren, André?'

'Ik weet het zeker. Amelia en ik hebben er in New York een hele avond over gekibbeld. Volgens haar zijn de Fransen te slim om zich te laten meeslepen, maar ik denk dat ze zich deze keer vergist. Politiek zijn we ziek, economisch zijn we zwak en ten oosten van ons staat een krankzinnige met een nazivlag te zwaaien. Ik denk oprecht dat ik beter kan vertrekken en in elk geval een hele poos weg moet blijven.'

Sabrina vroeg zich af of hij zich druk maakte om niets, misschien vanwege zijn leeftijd. Hij had gezegd dat hij vijfenvijftig was, en John was op die leeftijd ook behoudender geworden en had zich meer zorgen gemaakt om de politiek dan ooit tevoren. Opeens had hij alles somber ingezien, en dat herinnerde ze zich ook van haar vader toen hij zo oud was. Het zou allemaal best meevallen, dacht ze.

Terwijl ze hun koffie dronken, keek hij haar bedachtzaam aan en zei aarzelend: 'Misschien denk je dat ik niet goed wijs ben, Sabrina, maar ik moet steeds aan dat land denken. Dat van jou en van mij. Het is perfect voor wat ik ermee wil doen, en jij hebt gezegd dat je ook ooit belangstelling voor wijn had. Zou je er, in plaats van dat ik jouw land van je huur en het voor je bewerk, iets voor voelen een actieve partner te worden en samen met mij een bedrijf te beginnen?'

'Ik geloof dat die tijd voorbij is, André. Ik ben geen zakenvrouw meer.' En ze had er door haar zoon van zich af te stoten een te hoge prijs voor moeten betalen.

'Dat weet ik nog zo net niet. Ik stel me voor dat jij hier net zo enthousiast aan zou kunnen werken als ik. Of vind je dat een bespottelijk idee?'

'Een beetje wel.' Ze glimlachte tegen de serveerster, die verse koffie inschonk. André dronk de ene kop na de andere en had gemompeld dat het niet dezelfde koffie was als in Frankrijk. Sabrina had gelachen om zijn tactvolle kritiek. 'Wat heb je dan precies in gedachten, André?'

Hij haalde diep adem en zette zijn kopje neer. 'Wat vind je ervan om net genoeg land van mij te kopen zodat we echt gelijke partners zijn? Zodat we fifty-fifty kunnen doen?'

Ze lachte om de Amerikaanse uitdrukking die hij gebruikte. 'André, je begrijpt het niet. Ik kan geen grond van je kopen, ik kan nauwelijks de studie van mijn zoon betalen. Ik heb niets meer, behalve mijn huis in San Francisco en die wildernis in Napa. Dus hoe zou ik een deel van jouw grond kunnen kopen?' Het zou om ruim driehonderd hectare gaan en dat kon ze zich beslist niet veroorloven.

Hij keek teleurgesteld, maar nog niet verslagen. 'Dat wist ik niet. Ik dacht alleen maar...' Zijn blauwe ogen keken haar met Franse schalksheid aan en ze constateerde opnieuw dat ze hem een aantrekkelijke man vond. Hij was knap om te zien en met zijn slanke figuur leek hij jonger dan hij was. Ze kon zich goed voorstellen hoe hij er twintig jaar geleden had uitgezien. 'Heb je dan geen enkele bron van inkomsten meer?' Hij wilde niet vrijpostig zijn, maar hij wilde wel dolgraag samen met haar in zee gaan. Hij had zich onmiddellijk met haar op zijn gemak gevoeld en Amelia had haar de hemel in geprezen. Hij vermoedde dat ze het dankzij haar intelligentie zo lang volgehouden had en dat ze, als ze wilde, heus nog wel ergens het geld zou kunnen vinden om een stukje van zijn land van hem over te nemen. Bovendien wist ze meer van wijnen dan ze toegaf.

'Het is al jaren geleden dat ik me met dit soort dingen bezig heb gehouden, André. Toen ik jong was, droomde ik ervan hier mooie Franse wijnen te maken, maar...' - ze lachte - '... hoelang is dat intussen geleden? Vijftien jaar, vijfentwintig jaar? Je zou niets aan me hebben.' Ze was stomverbaasd over zijn aanbod, maar ze moest toegeven dat het idee haar wel aantrok. Veel meer dan hem alleen haar land te verhuren. 'Eerlijk gezegd vind ik het best een aanlokkelijk idee, maar ik kan beter mijn land verkopen dan er land bij kopen.' Ze zuchtte alleen al bij de gedachte. In de komende maanden moest ze weer een jaar lesgeld aan Harvard betalen en de enige dingen die ze nog kon verkopen, waren het land in Napa, een deel van het park om Thurston House en de juwelen van haar moeder, die ze nooit droeg. Toen ze die avond in bed lag, dacht ze er weer over na. André zou de volgende dag teruggaan naar Napa om zijn nieuwe land nog eens goed te bekijken, de koop met de eigenaars af te handelen en onderdak te zoeken. Ze vond hem erg aardig en hoopte dat zijn onderneming een succes zou worden. Je kon niet anders dan bewondering hebben voor een man van zijn leeftijd die zijn vaderland, waar hij een goed leven had, vaarwel zei om in een ander land, dat er wel tienduizend kilometer vandaan lag, opnieuw te beginnen. Ze vond het bijzonder ondernemend en dapper van hem.

André dacht met evenveel bewondering aan Sabrina. Hij vermoedde dat ze een sterke vrouw was, ook na wat Amelia hem had verteld. Ze had het niet gemakkelijk, ook al had ze dat alleen laten blijken toen hij haar had gevraagd zijn partner te worden.

Het idee liet Sabrina niet los. Ze vond het eigenlijk erg jammer dat ze dat land niet kon kopen, en midden in de nacht schoot ze rechtop in bed. Als ze het hele park rondom Thurston House zou verkopen, zou ze de rest van Jons studie kunnen betalen en nog heel wat overhouden. Ze zou het kunnen sparen of investeren, maar land was immers de beste investering? Dat had haar vader haar altijd voorgehouden. Als ze dat land van André kocht, zou ze geen cent voor zichzelf overhouden, maar als hij een bekwame wijnmaker was, zóu ze haar geld beslist terugverdienen. Het zou natuurlijk een heel riskante onderneming zijn, vooral vanwege de slechte economie, maar ze had er hetzelfde gevoel bij als jaren geleden, toen ze de mijnen zo succesvol had gerund. Bovendien had ze dit altijd al willen doen, al sinds haar jeugd. Zelfs als jong meisje had ze meer belangstelling voor de wijngaarden gehad dan voor de mijnen. Ze bleef er de hele dag over nadenken en vroeg zich af of André er intussen misschien andere grond bij had gekocht. En ze belde een makelaar over de verkoop van haar park.

Toen André die avond belde, was ze zo opgewonden dat hij haar nauwelijks kon verstaan.

'Ik kan met je meedoen, André!' De makelaar vermoedde dat er al de volgende dag een bod op haar grond op Nob Hill zou komen. Twee ontwikkelaars aasden er al jaren op en ze waren bereid een heel behoorlijke prijs te betalen. Het betekende wel dat ze een tijdje een groot bouwterrein om zich heen zou krijgen en dat ze nooit meer zo veel privacy zou hebben, maar dat vond ze niet erg. Als ze met André wijn kon maken...

'Wat? Wat zeg je? Herhaal het nog eens rustig, Sabrina,' zei André lachend. Hij snapte er niets van, maar hij vermoedde wel dat ze een geweldig idee had gekregen.

'Oké, sorry, dat zal ik doen, maar vertel me eerst eens hoe het vandaag is gegaan.'

'Prima. Uitstekend.' Hij klonk net zo opgewonden als zij. 'En ik heb een fantastisch idee. Ik verkoop die driehonderd hectare van mijn nieuwe land aan jou en jij betaalt me wanneer het je uitkomt. Over vijf jaar of zo. Tegen die tijd hebben we een fortuin verdiend met onze wijnen.' Hij lachte en ze lachte mee. 'Dat hoeft niet, want ik heb ook een idee.'

Ze begon het uit te leggen, maar opeens kreeg ze een ander idee. 'Heb je soms zin om langs te komen voor een glas cognac of zo, dan kunnen we het allemaal bespreken.'

'Aah,' zei hij opgetogen. 'Maar weet je zeker dat het niet te laat is? Het is al over tienen.'

Maar ze kon niet langer wachten, ze danste bijna van opwinding. Hij zei dat hij een taxi zou nemen en vijf minuten later stond hij voor de deur. Ze vloog de trap af om open te doen. Ze had boven bij de haard in de bibliotheek al cognac en glazen klaargezet en toen ze als een jong hondje voor hem uit de trap op rende, vroeg hij lachend: 'Wat heb je in 's hemelsnaam uitgevoerd, Sabrina?' Ze lachte om de Franse uitspraak van haar naam, schonk de cognac in en wees op de leunstoel tegenover de hare.

'Ik heb een idee over het land in Napa.'

Ze keek hem met twinkelende ogen aan en hij keek vol verwachting terug. Had ze op een wonderbaarlijke manier een oplossing bedacht? 'Hou me niet zo lang in onwetendheid, Sabrina,' zei hij zacht. Toen ze in zijn ogen keek, wist ze dat ze opnieuw voor een grote verandering in haar leven stond, zoals dat een paar keer eerder was gebeurd. Toen haar vader was gestorven en zij de mijnen moest leiden, toen ze met John trouwde, toen Jonathan werd geboren... Dit was ook zo'n dramatisch moment. Ze had gedacht dat ze nooit meer iets zou betekenen, maar haar leven stond op het punt drastisch te veranderen. Ze wilde niets liever dan Andrés partner worden, want ze had mensenkennis genoeg om te beseffen dat hij een heel bijzondere man was. André de Vernay was haar leven binnengewandeld en voortaan zou ze met hem mee wandelen.

'Ik zal dat land van je kopen.'

Hij keek haar doordringend aan. 'Kun je dat dan? Ik dacht...'

'Ik heb er de hele nacht over nagedacht en vandaag een paar mensen gebeid. Wat ik ervoor moet doen, is het grootste deel van het park rondom Thurston House verkopen. Ik heb toch ook geld nodig om Jons laatste jaar aan Harvard te betalen.' Ze was heel eerlijk tegen hem, maar ze had geen reden om iets voor hem te verbergen. Als ze partners zouden worden, zou dat ook niet goed zijn. 'Maar als ik daar een goede prijs voor krijg, en ik denk dat dat wel zal lukken, dan kan ik daar ook net dat land van betalen. En dan kunnen we meteen vanaf het begin gelijke partners zijn.'

Haar ogen straalden en hij keek haar aan alsof hij eveneens besefte dat er voor hen beiden iets heel belangrijks zou beginnen. Ze kneep haar ogen samen en net als vroeger vlogen haar gedachten al vooruit. 'Ik zie het allemaal al voor me,' zei ze.

'Ik ook.' Hij keek diep in haar ogen en hief zijn glas. 'Op ons succes, madame Harte.' Ze keek naar zijn ernstige gezicht en dronk met hem mee.

Even later fronste ze haar wenkbrauwen. Ze moesten een ongelooflijke hoeveelheid werk verrichten, maar dat was ze gewend en dat gaf haar energie. 'Wie gaat de druiven planten en verzorgen? Breng je mensen uit Frankrijk mee?'

'Drie mannen en mijn zoon. Dan zijn we met zijn vijven en dat is voorlopig genoeg, en we kunnen er lokale arbeiders bij nemen. Hoezo? Bied jij je ook als druivenplukster aan?' Hij pakte haar hand en vroeg glimlachend: 'Wil je hier echt mee doorgaan?'

'Absoluut. Ik heb het gevoel dat er een nieuw leven gaat beginnen.' Haar energie begon weer te stromen en opeens besefte ze hoe ze haar werk had gemist, en het opbouwen van iets. Het enige dat ze de afgelopen jaren had gedaan, was toezien terwijl alles haar ontglipte. En plotseling telde ze weer mee, dankzij André. 'Als we hier een succes van maken, ben ik je heel wat verschuldigd, André.'

'Ah, non!' zei hij beslist, en hij schudde zijn hoofd. 'Daar vergis je je heel erg in, Sabrina. Doordat ik dit land heb kunnen kopen, ben ik jou juist veel verschuldigd.' Net als zij kneep hij zijn ogen samen om zijn visioen te zien. 'Het zal een groot succes worden, dat weet ik diep vanbinnen. We zullen de mooiste wijnen maken, minstens zo goed als de Franse, misschien zelfs een paar champagnes...'

Sabrina kon wel huilen van geluk. Haar droomwens van jaren zou uitkomen doordat André in haar leven was gekomen en Amelia had hem gestuurd, als een boodschapper van het lot, om haar leven weer inhoud te geven. Hij was een geschenk uit de hemel.

De volgende drie dagen was het een gekkenhuis. Ze voerden besprekingen met de bank, regelden de aankoop van hun land en gingen er opnieuw kijken, en Sabrina sprak met de ontwikkelaars die haar park wilden kopen. Als een wonder waren alle overeenkomsten een week later gesloten. Op een stukje tuin achter het huis na had Sabrina alle grond op Nob Hill verkocht en naast haar eigen land hadden ze in Napa nog ruim vijftienhonderd hectare land gekocht, zodat ze samen een wijngaard zouden hebben van bijna drieduizend hectare. Wettelijk waren ze ieder eigenaar van de helft. Sabrina had het door haar juristen laten regelen, haar bankier had Andrés achtergrond onderzocht door naar Frankrijk te telegraferen en Sabrina had tweemaal Amelia gebeld om haar te bedanken voor alles wat ze voor haar had gedaan. Ze waren de hele week van hot naar her gevlogen en toen Sabrina André aan het eind van de week naar de trein bracht, gaven ze elkaar eerst een hand en vervolgens kuste hij haar op beide wangen.

'Je beseft toch wel dat we niet goed wijs zijn?' Ze voelde zich weer als een jong meisje en hij zag er na al die wandelingen in het zonnige Napa nog aantrekkelijker uit dan toen hij aankwam. Niet dat ze daarbij stilstond, want ze was te opgewonden over hun plannen. Bovendien moest ze nog een huis zoeken dat groot genoeg was voor hemzelf en Antoine, met misschien een kleiner huis in de buurt voor de drie landarbeiders die ze zouden meebrengen. 'Wanneer kom je terug, André?' Hij had beloofd vanuit New York te bellen en vanuit Bordeaux een telegram te sturen. Ook hij zou het heel druk krijgen. 'Over vier, hoogstens vijf weken.'

'Dan heb ik wel een huis voor je gevonden en als dat niet is gelukt, kunnen jullie in Thurston House logeren.'

'Dat lijkt me heel gezellig.' Hij lachte, want hij zag al voor zich hoe zijn arbeiders uit de Médoc in het fraaie huis op Nob Hill zouden bivakkeren. 'Dan maken we er gewoon een boerderij van.'

'Dat is goed, hoor.' Ze wenste hem geluk en zwaaide hem na toen de trein wegreed, en heel even voelde ze een steek in haar hart bij de gedachte aan de trein die negentien jaar geleden nooit in Detroit aangekomen was.

Maar het leven kon niet weer zo wreed zijn en dat was het ook niet. Precies vijf weken later stond Sabrina opnieuw op het station om André, Antoine en de drie andere mannen af te halen. Ze had een kleine, eenvoudige boerderij voor hen gehuurd naast hun nieuwe land en uiteindelijk zouden André en Antoine een huis voor zichzelf bouwen. Maar dat had geen haast. Ze reden rechtstreeks naar de Napa Vallei en de mannen begonnen opgewonden in het Frans tegen elkaar te praten toen ze het domein zagen dat André en Sabrina hadden gekocht. Sabrina was aangenaam verrast door Antoine. Hij was een knappe, lange, magere jongeman met de blauwe ogen van zijn vader en een dikke, blonde haardos. Hij was vriendelijk en charmant, hij glimlachte vaak en had een bedachtzame manier van doen. Zijn Engels was tamelijk gebrekkig, maar hij kon duidelijk maken wat hij bedoelde en na de twee dagen die ze op het land doorbrachten had ze het gevoel dat ze vrienden waren geworden. Hij was heel anders dan Jonathan, maar hij was dan ook ouder, en het was haar vooral opgevallen dat hij zo gemakkelijk in de omgang was. Hij deed zijn best om het iedereen naar de zin te maken, hij maakte grapjes als de spanning iets te hoog opliep - wat met het Franse temperament nogal gauw kon gebeuren - hij kon goed opschieten met zijn vader en was zowel heel beleefd als geestig tegen haar. Ze was benieuwd naar de reactie van Jonathan; ze verheugde zich op zijn thuiskomst en hoopte dat hij en Antoine het met elkaar zouden kunnen vinden.

Maar Jonathan kwam pas in juni thuis. André en Antoine waren er toen al zes weken, en ze logeerden een paar dagen bij haar in Thurston House omdat ze besprekingen hadden met de bank over een lening. Buiten, waar het park werd klaargemaakt voor de bouw van de huizen, was het een lawaai van jewelste. De kleine tuin achter het huis die Sabrina zelf had gehouden, was voorlopig onbruikbaar. Overal stonden betonmolens, er hingen dikke stofwolken in de lucht en er reden kranen met ontwortelde bomen eraan. Sabrina probeerde er niet naar te kijken en er ook niet aan te denken. De veranderingen waren pijnlijk, maar ze had a gezegd en moest nu ook b zeggen en ze verheugde zich op haar nieuwe onderneming met André en Antoine. Gelukkig had ze intussen voor Jons laatste jaar op Harvard betaald, maar ze had bijna niets over. De rest van haar geld zat in de wijngaard. Ze ging een paar keer in de week naar Napa en bekeek tevreden de ontwikkelingen, en André kwam minstens één keer per week naar San Francisco en dan logeerde hij in Thurston House. Toen Jon thuiskwam, stonden ze toevallig gedrieën in de hal. Jon zette zijn koffers neer en keek hen vijandig aan.

'Nieuwe kostgangers, lieve mama?' Zijn toon ergerde haar en ze kon hem wel rammelen.

'Nee, Jon,' zei ze boos. 'Dit zijn André en Antoine de Vernay. Ik heb je toch geschreven dat we in Napa met een wijngaard gaan beginnen?'

'Wat een onzin.' Hij reageerde heel anders dan de zoon van André, die haar zo hartelijk had geaccepteerd. Maar Jon voelde zich blijkbaar bedreigd. Zijn moeder ging opnieuw in zaken en dat deed hem denken aan zijn jeugd, toen hij het zo verschrikkelijk had gevonden dat ze zelden thuis was. Antoine stak zijn hand uit en Jon gaf hem met een ongeïnteresseerd gezicht de zijne. Hij had allerlei plannen voor zijn verblijf aan de westkust gemaakt; volgende week kwamen twee vrienden met wie hij naar Lake Tahoe zou gaan en daarna wilde hij met andere vrienden naar La Jolla. Natuurlijk was hij veel liever met Dewey Smith naar Europa gereisd, maar zijn moeder had erop aangedrongen dat hij thuis zou komen. Hij was van plan wraak te nemen door haar te dwingen hem na zijn afstuderen een grote reis door Europa te laten maken, dat verdiende hij en iedereen ging naar Europa, dus waarom hij niet? Bovendien wilde hij de oversteek maken met het nieuwe schip, de Normandie. Zijn moeder was hem die reis schuldig, per slot van rekening studeerde je niet elke dag af op Harvard. Maar dat plan hield hij voorlopig voor zich; hij had nog meer dan genoeg tijd om haar te bewerken en eerst moest hij een auto hebben om met zijn vrienden in rond te rijden.

'Als ik in de stad ben, mag je de mijne gebruiken, lieverd. Dan neem ik de kabeltram wel.' André, die in de bibliotheek aan het telefoneren was, luisterde met een half oor mee. Het verbaasde hem dat ze zo veel geduld met de jongen had, maar ja, hij was haar enige kind, zijn vader was toen hij twee was overleden en ze had zich altijd schuldig gevoeld omdat ze toen hij klein was zo hard had gewerkt. Dat had ze hem een keer allemaal uitgelegd toen ze op een avond zaten te praten.

'Maar dat heb je voor Jon gedaan. Na de dood van Eugénie had ik dat probleem ook met Antoine, maar hij moest er begrip voor opbrengen. Ik kon niet alles. En jij droeg een enorme verantwoordelijkheid, Sabrina. Dat begrijpt hij nu toch wel?'

'Alleen als het hem uitkomt,' had ze met een glimlach aan haar nieuwe partner en vriend toegegeven. Ze kende haar zoon door en door en hoewel ze zich soms voor hem schaamde, wist ze dat ze hem te veel had verwend.

Nu ergerde ze zich eraan dat hij in het bijzijn van André en Antoine weer over de auto begon. 'Kunnen we geen tweede auto kopen?'

'Je weet best dat ik me dat nu niet kan veroorloven, Jon.' Ze deed haar best om zich te beheersen, maar hij niet.

'Waarom niet, verdorie? Je koopt toch ook andere dingen? Land in Napa, wijngaarden, weet ik veel wat allemaal!' Dat was niet eerlijk, want hij wist dat ze al jarenlang niets meer voor zichzelf had gekocht. Hoewel haar kleren van uitstekende makelij waren, waren ze vrij ouderwets. Dat was André opgevallen; hij wist inmiddels wat ze zichzelf allemaal had ontzegd. En hij wist ook dat ze vrijwel niets over had van het geld dat ze voor haar park had gekregen, want dat was voor een deel naar Harvard gegaan en de rest had ze in de wijngaard gestoken. Ze had echt niets over, maar Jon weigerde dat te geloven en bleef aandringen.

'Dat is niet eerlijk van je, Jon. Hou nu alsjeblieft op en gebruik mijn auto.' Die stond nu geparkeerd in een garage aan de overkant van de straat, die ze had gehuurd van vrienden. Haar eigen garage was al gesloopt.

'En hoe moeten we het hier met al die herrie in vredesnaam uithouden?' schreeuwde hij toen. Pas als de bouwvakkers naar huis gingen, viel het haar op hoeveel lawaai ze maakten, zozeer was ze er de afgelopen maand al aan gewend geraakt. Ze had begrepen dat het ongemak nog wel een jaar zou duren.

'Het spijt me, Jon, maar het duurt niet zo lang meer en jij bent toch meestal weg.' Met een glimlach voegde ze eraan toe: 'En als je over een jaar klaar bent met je studie zijn ze hier klaar met de bouw.'

Hij zuchtte hoorbaar. 'Dat hoop ik dan maar. Kan ik je auto vanmiddag meenemen?'

'Ja, dat is goed.'

Hij wilde een meisje mee uit nemen dat hij via een vriend had leren kennen, een tweedejaars studente aan Mills.

'Kom je vanavond hier met ons eten?' Ze at vaak samen met Antoine en André en ze wilde dat Jon hen zou leren kennen. Maar hij schudde zijn hoofd en stond op, hij had andere plannen.

'Sorry, ik heb iets anders te doen.' Hij wierp een blik in de bibliotheek en dacht dat André hem niet zou horen toen hij eraan toevoegde: 'Is hij je nieuwe minnaar?' Hij keek haar doordringend aan en ze bloosde, maar hij zag aan haar mond dat ze de vraag niet waardeerde.

'Nee, Jon, hij is mijn nieuwe zakenpartner. Ik zou het prettig vinden als je hem en zijn zoon zou leren kennen. '

Jonathan haalde zijn schouders op. Te oordelen naar hun eenvoudige kleren en het feit dat ze uit Bordeaux kwamen en hier land hadden gekocht, waren het boerenpummels en daar had hij geen belangstelling voor. Het kwam niet bij hem op dat ze evengoed van adel zouden kunnen zijn, en hij wist niet dat ze net hun kasteel hadden verkocht. Het kon hem ook niets schelen; in elk geval had hij nu een auto en even later was hij vertrokken. Pas ’s avonds laat kwam hij weer thuis. De volgende morgen vertrokken Sabrina, André en Antoine vlak na zonsopgang en die avond reed ze alleen vanuit Napa terug. Door al dat heen en weer rijden tussen Thurston House en de wijngaard zat ze tegenwoordig een groot deel van de dag in de auto.

'Waarom ben je eigenlijk aan deze belachelijke onderneming begonnen? ' vroeg Jon toen ze ‘a avonds thuiskwam. Hij keek haar met beschuldigende ogen aan, alsof ze stiekem geld uitgaf of hem opnieuw in de steek liet. Maar hij was inmiddels bijna eenentwintig en bracht het grootste deel van het jaar aan de overkant van het land door, dus ze had het volste recht om haar eigen leven te leiden. Ze was pas zevenenveertig en wilde eindelijk haar droom waarmaken, of vond hij soms dat ze nu hij volwassen was achter de geraniums moest blijven zitten? Ze was zielsgelukkig dat dit haar overkomen was, maar Jon scheen het als een bedreiging te zien en maakte er voortdurend vervelende opmerkingen over, alsof ze iets van hem had afgepakt.

'Het wordt een succes, Jon, echt waar. We gaan de beste wijnen van Amerika maken. '

Hij haalde zijn schouders op. 'Nou en? Ik drink liever whisky. '

Ze slaakte een zucht van ergernis. Soms was hij ongenietbaar.

'Gelukkig zegt niet iedereen je dat na. '

Alsof hem opeens iets te binnen schoot, veranderde hij van onderwerp en zei achteloos: 'O ja, dat is waar ook, volgende week komen er een paar vrienden langs.'

Sabrina fronste haar wenkbrauwen en vroeg: 'Maar dan ga je toch naar Tahoe? '

'Ja, maar het leek me een goed idee dat ze eerst hier komen om kennis met jou te maken.' Het was voor het eerst dat hij zoiets voorstelde en vroeg zich af of er een meisje bij was.

Met een voorzichtig glimlachje vroeg ze: 'Is er een speciaal persoon bij? '

'Ja.' Het drong tot hem door wat ze bedoelde en hij schudde vlug zijn hoofd. 'Nee, nee, gewoon een goede bekende, anders niet. Je zult het wel merken.' Even meende ze aan zijn ogen te zien dat hij zich schuldig voelde, maar ze kon zich vergissen.

'Du Pré.' Ze wist nog steeds niet of het een jongen of meisje was en toen hij een week later naar Tahoe ging, was ze vergeten het hem te vragen.

30

Nadat Jon met zijn vrienden naar Lake Tahoe was vertrokken, bracht Sabrina de meeste tijd door bij André, Antoine en de Franse landarbeiders in Napa. Er moest verschrikkelijk veel werk worden verzet. Een groot deel van het land moest worden omgeploegd, op haar oude land moesten de wijnstokken worden gesnoeid en André had nieuwe wijnstokken meegebracht uit Frankrijk. Het zou wel een jaar duren voordat André tevreden met zijn hoofd zou knikken, maar daarop waren ze voorbereid en ze maakten goede vorderingen. Ze hadden al namen bedacht voor hun toekomstige wijnen: de eenvoudige wijnen zouden Harte-Vernay heten en hun bijzondere wijnen Chateau de Vernay. Sabrina was in haar element. Toen ze na een week onder de felle zon van Napa weer naar huis ging, was ze bruin verbrand en lagen haar ogen als hemelsblauwe meren in haar gezicht. Haar haar hing in een vlecht op haar rug en ze droeg de espadrilles die André voor haar uit Frankrijk had meegebracht en een lange broek. Toen ze in Thurston House de post doorkeek, ging de telefoon op haar bureau en vroeg een onbekende vrouwenstem naar Sabrina Harte.

'Daar spreekt u mee,' antwoordde ze verstrooid, terwijl ze naar het stapeltje rekeningen keek. Het leken er steeds meer te worden en ze zag alweer dat Jon zich de afgelopen weken niets had ontzegd. Drie restaurants, zijn vereniging, zijn favoriete kleermaker...

'U spreekt met gravin du Pré. Uw zoon heeft me aangeraden u te bellen.'

Sabrina fronste haar wenkbrauwen en plotseling schoot het haar te binnen. Jon had deze naam genoemd, maar hij had er niet bij gezegd dat de bekende een gravin was. Misschien was het de moeder van het meisje dat hij leuk vond. Sabrina drukte de telefoon tegen haar lichaam en zuchtte. Hier had ze nu echt helemaal geen zin in, vooral omdat de vrouw haar titel had gebruikt. Ze klonk Amerikaans, bijna als een vrouw uit het Zuiden, maar haar naam was Frans en ze had hem correct uitgesproken. Het was jammer dat André en Antoine er niet waren, maar ze had Jon beloofd deze persoon te ontvangen.

'Misschien heeft Jonathan u gewaarschuwd.'

'Ja, dat heeft hij.' Sabrina deed haar best hartelijk te klinken terwijl ze doorging met het bekijken van haar rekeningen.

'Hij is een lieve jongen.'

'Dank u, dat is aardig van u. Logeert u in San Francisco?' Sabrina wist niet wat ze moest zeggen of waarom de vrouw belde.

'Inderdaad.'

'Helaas is Jon er niet, hij is met een paar vrienden de bergen in.'

'Dat is leuk voor hem. Misschien zie ik hem dan wanneer hij weer thuis is.'

'Ja.' Sabrina dwong zich vriendelijk te zijn, ze kon Jon niet teleurstellen. 'Hebt u soms zin om deze week een keer een kopje thee te komen drinken?' Eigenlijk had ze het veel te druk voor dat soort dingen, maar ze had geen keus. Jon had haar gewaarschuwd en de vrouw had gebeld.

'Dat lijkt me erg prettig. Ik wil u graag ontmoeten, mevrouw Harte.' Het viel Sabrina op dat ze had geaarzeld voordat ze Sabrina's naam uitsprak en dat vond ze vreemd. Maar ze moest de knoop maar meteen doorhakken.

'Wat vindt u van vanmiddag?'

'Dat lijkt me uitstekend, mevrouw Harte.'

'Mooi zo,' zei Sabrina leugenachtig. 'Mijn adres is...'

Maar de vrouw liet een hoog, charmant lachje horen. 'O, dat hoeft u me niet... Jon heeft me al een tijdje geleden verteld waar hij woont.' Sabrina had geen idee of de vrouw oud of jong was, een vriendinnetje of een vrouw van lichte zeden, of zomaar iemand die hij een keer ergens had ontmoet. Ze zat met het hele geval in haar maag en toen André wat later belde en vroeg of ze naar de bank wilde gaan om iets voor hem te regelen, moest ze weigeren.

'Jon heeft me opgescheept met de een of andere vrouw. Ze logeert in de stad en komt vanmiddag theedrinken.' Ze wierp een blik op haar horloge. Alles stond klaar en ze droeg een grijze flanellen jurk met een fluwelen kraagje en de parelketting die ze als jong meisje van haar vader had gekregen. 'Ze had hier tien minuten geleden al moeten zijn en te oordelen naar haar manier van praten is ze niet meteen weer weg. Het spijt me erg, André.'

'Het hindert niet, het kan wel wachten.' Hij zag haar voor zich zoals ze de vorige dag door de wildernis op haar land had gestruind, met een warrige bos haar en bijna Middellandse-Zee-blauwe ogen in een verbrand gezicht, en probeerde zich haar voor te stellen terwijl ze thee serveerde. Hij lachte en ze trok een gezicht.

'Ik heb geen flauw idee wat ze wil, maar Jon had me gewaarschuwd dat ze zou komen, dus ik moest haar wel uitnodigen. Eerlijk gezegd zou ik veel liever bij jullie in Napa zijn. Hoe gaat het allemaal?'

'Prima.' Maar voordat hij nog meer kon zeggen, hoorde ze de klopper op de voordeur vallen en daarna de bel rinkelen.

'Verdorie, daar is ze, ik moet ophangen. Bel me als er wat bijzonders is.'

'Dat zal ik doen. O ja, wanneer kom je terug?'

Ze wilde dolgraag terug naar Napa en Jon zou pas over een week thuiskomen. 'Morgenavond, denk ik. Kan ik bij jullie in de boerderij logeren?' Ze was altijd de enige vrouw en ze schikte zich heel gemakkelijk in het gebrek aan comfort en hun eenvoudige manier van leven. Ze had ook geholpen met koken, hoewel ze er niet veel van kon. 'Ik kan beter een mijn besturen dan koken,' had ze grinnikend toegegeven toen ze een keer de eieren voor het ontbijt had laten aanbranden. Vanaf dat moment hadden ze voor haar gekookt, en zij werkte even hard op het land als de mannen. André had grote bewondering voor haar, in alle opzichten.

'Natuurlijk kun je hier logeren. We moeten binnenkort echt een behoorlijk huis laten bouwen.' Ze waren van plan een eenvoudig huis voor de mannen te laten neerzetten en een wat mooier huis voor André en Antoine op een heuvel, maar voorlopig waren andere dingen belangrijker. 'Tot morgenavond dan. Rij voorzichtig.'

'Dank je, dat zal ik doen.' Ze rende de trap af en deed open. Voor haar stond een vrouw in een zwart, nauwsluitend mantelpak. Ze had pikzwart haar, waarvan Sabrina vermoedde dat het geverfd was, maar ze had een knap gezicht en felblauwe ogen, die Sabrina onderzoekend aankeken. Toen ze binnenkwam, keek ze meteen omhoog naar de koepel, alsof ze wist dat die er was. 'Goedemiddag. Ik zie dat Jon u over de koepel heeft verteld.'

'Nee.' De vrouw keek weer naar Sabrina en glimlachte. Sabrina kreeg opeens een heel vreemd gevoel, alsof ze haar eerder had gezien, maar ze had geen flauw idee waar dat kon zijn geweest. 'Je weet niet meer wie ik ben, hè?' Ze keek Sabrina strak aan en schudde langzaam haar hoofd. 'Nee, dat kan ook eigenlijk niet.' Sabrina hoorde weer het Zuidelijke accent. 'Ik dacht dat je misschien een foto, of een tekening...' Sabrina kreeg een akelig voorgevoel en de vrouw vervolgde bijna fluisterend: 'Ik ben Camille du Pré... Camille Beauchamp.' Sabrina kreeg het steeds benauwder en de vrouw voegde eraan toe: 'Heel vroeger was ik Camille Thurston, maar dat heeft niet lang geduurd.'

Het was onmogelijk. Sabrina stond als versteend en staarde de vrouw aan. Het moest een grap zijn. Dat kon niet anders. Haar moeder was dood.

Ze deinsde achteruit alsof ze een klap in haar gezicht had gekregen en stamelde: 'U moet weggaan.' Ze stikte bijna van ontzetting terwijl zij en de vrouw elkaar bleven aanstaren. Waarschijnlijk besefte de vrouw niet eens wat ze bij Sabrina teweegbracht. Dankzij de voorzorgsmaatregelen van haar vader had Sabrina nooit een foto van haar moeder gezien en het leek alsof deze vrouw uit de dood was opgestaan, maar het drong meteen tot Sabrina door dat Jon op haar leek. Hij was sprekend zijn grootmoeder. Zijn haar, gezicht, ogen, mond...

Ze voelde aandrang om te gillen, maar ze liep een paar stappen achteruit en zei moeizaam: 'Dit is een heel wrede grap. Mijn moeder is dood.' Ze snakte naar adem, maar iets weerhield haar ervan de vrouw bij de arm te pakken en de deur uit te zetten. Ze had zich altijd afgevraagd wat voor soort vrouw haar moeder was geweest en nu... Was het dan toch mogelijk dat...

Ze had altijd zo graag een moeder willen hebben en nu stond deze vrouw hier voor haar... Ze liet zich op een stoel vallen en kon haar ogen niet van de vrouw afhouden. Camille Beauchamp Thurston du Pré keek haar kalm aan, voldaan over Sabrina's reactie.

'Ik ben niet dood, Sabrina,' zei ze op ferme toon. 'Jon zei dat Jeremiah dat tegen jou had gezegd, maar dat was niet eerlijk van hem.'

'Wat had hij dan moeten zeggen?' Sabrina kon niet bevatten wat haar overkwam. Haar moeder was uit het graf opgestaan en stond nu doodkalm voor haar. 'Ik begrijp er niets van.'

Camille gedroeg zich alsof ze dit soort dingen dagelijks meemaakte. Ze liep langzaam heen en weer onder de koepel en legde precies uit wat er allemaal was gebeurd, terwijl Sabrina's ogen haar gefascineerd volgden. 'Je vader en ik konden al kort na ons huwelijk niet meer met elkaar opschieten.' Ze glimlachte verontschuldigend en enigszins koket, maar Sabrina was te geschokt om erop te letten. 'Ik was hier nooit erg gelukkig' – bij de gedachte aan Napa trok ze een gepijnigd gezicht - 'vooral niet in het huis in Napa. Ik houd niet zo van het platteland' -ze gruwde ervan - 'en ik ben teruggegaan naar Atlanta omdat mijn moeder ziek werd.' Sabrina staarde haar niet-begrijpend aan. Ze had dit verhaal nooit gehoord en ze vroeg zich af waarom haar vader tegen haar gelogen had. 'We hadden vreselijke ruzie gehad omdat ik naar huis wilde en toen ik daar was, kreeg ik een brief van hem waarin hij me schreef dat ik niet terug hoefde te komen. Toen kwam ik erachter dat hij hier een maîtresse had.' Sabrina sperde haar ogen open van verbazing. Zou dat waar zijn? 'Ik mocht niet meer thuiskomen en jou niet meer zien...' Ze begon te huilen. 'Mijn enige kind. Ik was zo bedroefd dat ik naar Frankrijk ben gegaan.' Ze snoof en wendde zich af. Sabrina staarde naar haar rug en dacht dat als de vrouw loog, ze een overtuigende voorstelling gaf. Iedereen zou met haar meevoelen. 'Het duurde jaren voordat ik over de schok heen was. Mijn moeder is gestorven, ik ben ruim dertig jaar in Frankrijk gebleven en sindsdien dwaal ik maar wat rond.' Meteen na de dood van Thibaut du Pré was ze naar het huis van haar broer Hubert gedwaald en daar woonde ze nog steeds. Ze had het daar veel beter dan bij du Pré, en toen had het lot Jonathan op haar weg gezet.

De naam Beauchamp had hem niets gezegd. Weliswaar had hij geweten dat het de naam van zijn grootmoeder was, maar zij was allang dood, was hem verteld. Maar toen hij in zijn eerste jaar aan de universiteit met de kleinzoon van Hubert mee naar Atlanta was gegaan, had hij ontdekt dat zijn grootmoeder daar woonde. Twee jaar lang hadden ze overwogen of ze met hem mee naar Californië zou reizen. Eerst had hij gedacht dat zijn moeder dat geweldig zou vinden, maar later had hij begrepen dat dat een misvatting was. Toch voelde hij aandrang haar deze verrassing te bezorgen, een aandrang die hij lange tijd probeerde te onderdrukken, maar waaraan hij uiteindelijk toegegeven had. Hij was boos op haar omdat ze zo moeilijk deed en omdat ze weigerde hem de auto te geven die hij al zo lang wilde hebben. Hij was haar niets verschuldigd, hield hij zichzelf steeds weer voor, en ten slotte liet hij Camille weten dat de tijd rijp was. Sabrina verdiende niet beter, dan had ze hem vroeger maar niet altijd in de steek moeten laten voor die verdomde mijnen. Hij wist drommels goed waar Camille op uit was en ze had hem beloofd dat hij zolang hij wilde bij haar in Thurston House mocht wonen. Per slot van rekening was dat huis van haar, niet van Sabrina Harte.

Niet dat Camille dat meteen tegen Sabrina zei. Met die mededeling wilde ze nog een paar dagen wachten. Ze had Jon een auto beloofd, maar die kon ook wachten.

Sabrina keek haar argwanend aan. 'Waarom zou mijn vader tegen me hebben gelogen?'

'Zou je ook van hem gehouden hebben als je de waarheid had gekend? Dat hij je moeder weggejaagd had? Hij wilde je voor zichzelf hebben, Sabrina, voor zichzelf en die ouwe feeks die je grootgebracht heeft.' Jon had haar eveneens verteld dat de gehate Hannah was gebleven, maar dat ze inmiddels overleden was. 'En hij wilde niet dat ik me met zijn zaken bemoeide. Hij had ook een minnares in Calistoga, wist je dat?' Sabrina begon weer te twijfelen. Ze had weleens iets gehoord over Mary Ellen Browne, maar dat zou iets van voor zijn huwelijk met Camille zijn geweest, ook al ging het gerucht dat ze een kind hadden gehad. Dat laatste had ze niet geloofd. 'Bovendien had hij een minnares in New York.'

Sabrina's twijfel groeide, ook al had ze nooit gedacht dat haar vader een liefdesrelatie met Amelia had gehad. Misschien in het laatste deel van zijn leven, maar beslist niet eerder. Hun vriendschap had altijd heel kuis geleken, maar was wel heel warm geweest. Ze keek de vrouw aarzelend aan. 'Ik weet echt niet wat ik hiervan moet denken. Waarom bent u nu hiernaartoe gekomen?'

'Ik heb je nu pas teruggevonden.'

'Ik ben niet weggeweest; ik woon nog steeds in het huis dat hij voor u heeft gebouwd.' Het klonk een beetje beschuldigend, maar Camille ging er niet op in. 'U had me al heel lang geleden kunnen vinden.'

'Ik wist niet eens of je nog leefde. Bovendien had Jeremiah nog kunnen leven en me kunnen beletten je te zien.'

Sabrina glimlachte cynisch. 'Ik ben zevenenveertig. U had me gewoon kunnen opzoeken als u dat had gewild, of mijn vader nog leefde of niet.' Hij zou tweeënnegentig zijn geweest en voor niemand meer een bedreiging hebben gevormd, zeker niet voor deze brutale vrouw. Sabrina voelde geen enkele emotie, behalve wantrouwen. En waarom had Jon haar hierheen gestuurd zonder zijn moeder te waarschuwen? Had hij dan zo'n hekel aan haar? Of had hij het een leuke grap gevonden? 'Vertel me nu eens eerlijk waarom u zo lang hebt gewacht.'

'Sabrina, lieverd, je bent mijn enige kind!' Ze keek alsof ze in huilen zou uitbarsten.

'Dat hebt u al gezegd, en ik ben geen kind meer.'

Camille ging op een meisjesachtige manier op een stoel zitten en zei glimlachend: 'Ik kan nergens anders terecht.'

'Waar hebt u dan tot nu toe gewoond?'

'Bij mijn broer, maar hij is onlangs overleden. Daarna ben ik bij zijn zoon ingetrokken, de vader van de vriend van onze Jonathan.' Sabrina kneep haar lippen opeen bij het horen van 'onze' Jonathan. 'Maar het is een vervelende situatie. Ik heb geen eigen huis meer gehad sinds de dood van mijn man... eh, mijn vriend...' Ze bloosde en probeerde haar vergissing goed te maken, maar Sabrina zei vlug: 'Dus u bent hertrouwd, madame du Pré?' Ze benadrukte de naam en keek Camille met opgetrokken wenkbrauwen aan. Red je daar maar eens uit, dacht ze.

Maar Camille was sluwer dan ze had verwacht. 'Weet je dan niet, kind, dat je vader en ik nooit gescheiden zijn? Op het moment dat hij stierf, was ik nog steeds zijn vrouw.' Jonathan had haar verteld dat Jeremiah niet hertrouwd was, tenminste niet voor zover hij wist, ook al had hij zijn grootvader niet gekend omdat deze acht jaar voor zijn geboorte was gestorven. 'Legaal gesproken' - ze keek Sabrina met een vals lachje aan - 'is dit huis nog steeds van mij.'

'Wat!' Als door een slang gebeten sprong Sabrina op.

'Vanzelfsprekend! We zijn altijd getrouwd gebleven en hij heeft het voor mij gebouwd, dat weet je toch?'

'Hoe komt u hier in godsnaam bij?' Sabrina kon haar wel wurgen. Na alles wat ze had meegemaakt kwam deze vrouw nu het huis opeisen. 'Waar was u toen ik u nodig had? Toen ik vijf was, en tien, en twaalf? Waar was u toen mijn vader overleed? Toen ik de mijnen over moest nemen? Toen...' Haar stem brak en ze moest even hard slikken. 'Hoe durft u nu terug te komen? Als kind lag ik 's nachts wakker en probeerde me voor te stellen wat voor moeder ik zou hebben gehad. Ik huilde als ik aan uw dood dacht, en ik weet nog goed hoe verdrietig mijn vader was. En nu staat u hier en wilt me wijsmaken dat u uw moeder ging verplegen en dat hij het u verbood terug te komen? Ik geloof er geen snars van, hoort u dat goed? Geen woord. En dit huis is niet van u, maar van mij, en later is het van Jonathan. Mijn vader heeft het mij nagelaten en ik zal het Jonathan nalaten. En dat heeft niets met u te maken.' De tranen rolden over haar wangen terwijl ze trillend onder de koepel stond en Camille haar scherp aankeek. 'Hebt u me goed verstaan? Dit is mijn huis, niet dat van u! En waag het niet in dit huis kritiek te leveren op mijn vader. Hij is hier bijna dertig jaar geleden gestorven en het huis was hem bijna heilig. U hebt gelijk, hij heeft het voor u laten bouwen, maar om een reden die ik niet weet, bent u verdwenen en nu is het te laat voor u.'

Camille was bijna vijftig jaar weg geweest en nu was ze terug, alsof er niets bijzonders aan de hand was. Natuurlijk had ze wel wat tegenwerpingen verwacht, maar geen hevig protest zoals dit. 'Je beseft toch wel dat je me niet kunt dwingen te vertrekken?' Ze keek Sabrina vriendelijk aan en Sabrina werd razend.

'O nee?' Ze ging voor Camille staan. 'Als u niet vertrekt, bel ik de politie.'

'Doe dat dan maar, dan zal ik ze mijn trouwboekje en nog wat documenten laten zien. Ik ben de weduwe van Jeremiah Thurston, of je dat leuk vindt of niet. Jonathan en ik zullen zijn testament laten herzien en daarna zul je mij moeten vragen of jij hier mag blijven wonen, niet omgekeerd. Intussen kun je me niet dwingen te vertrekken.'

'Dat meent u niet.'

'Dat meen ik wel. En als je het waagt me met een vinger aan te raken, bel ík de politie.'

'En wat ben je dan van plan? Hier de volgende vijftig jaar te blijven wonen?' vroeg Sabrina spottend. Camille trok het zich niet aan. Ze was eraan gewend haar zin te krijgen, ze wist precies hoe ze dat moest doen en ze had dit al helemaal met Jonathan besproken. Hij had lang geaarzeld, maar uiteindelijk toegegeven. Ze had geweten dat hij dat uiteindelijk zou doen en daar had ze geduldig op gewacht. Dus Sabrina moest niet denken dat ze zomaar van haar af was.

'Ik blijf hier wonen zolang ik dat prettig vind.' Maar ze had een heel ander plan, waar Jonathan niets van wist. Eerst moest ze Sabrina nerveus maken, maar daar zat ze niet mee. Ten slotte was Sabrina een vreemde voor haar en het kon geen kwaad. Ze zou een paar maanden bij Sabrina in huis blijven wonen, lang genoeg om Sabrina zo te ergeren dat deze haar een comfortabele toelage zou geven om in triomf en vol waardigheid naar het Zuiden terug te keren en daar zelf een huis te kopen. Niet dat ze per se weer in het Zuiden wilde wonen, maar ze wilde er laten zien dat ze wel degelijk meetelde. En ze deed niets onrechtmatigs. Ze had navraag gedaan en Jeremiah was inderdaad nooit hertrouwd. Dus toen hij stierf, was ze nog steeds zijn vrouw geweest en als ze zelfs nu nog zijn testament aanvocht, zou dat haar meer dan genoeg tijd geven om te krijgen wat ze hebben wilde.

'Je kunt niet zomaar bij me intrekken!' Sabrina keek haar geschrokken aan. 'Dat verbied ik je!' Maar Camille liep al naar de deur en wenkte iemand die buiten stond. Vlug kwam er een jongen binnenstrompelen met armen vol tassen en koffers, en buiten stonden nog twee kisten. Sabrina liep snel naar hem toe en zei: 'Neem die rommel weer mee naar buiten!' Ze bedoelde Camille zowel als haar bagage. 'Onmiddellijk!' voegde ze er met stemverheffing aan toe. Jarenlang had ze op deze manier haar mijnwerkers toegesproken, maar de jongen bleek banger te zijn voor Camille dan voor haar. 'Heb je me niet begrepen, jongen?'

'Jawel, mevrouw, maar...' Trillend bleef hij staan wachten tot Camille nonchalant naar de trap wees. Ze wist nog precies hoe het huis ingedeeld was: de grote slaapkamer en de vertrekken eromheen, Jeremiahs bibliotheek, haar eigen boudoir... Ze gaf de jongen opdracht de bagage in de kleedkamer te zetten, en Sabrina sleepte alles weer de gang op.

Camille keek haar misprijzend aan, alsof ze nog een kind was. 'Dat helpt niet, Sabrina. Ik blijf hier. Ik ben je moeder, of je dat nu leuk vindt of niet.'

Dit was dus de moeder van wie ze zo lang en vol liefde had gedroomd, dacht Sabrina. Tranen van woede sprongen haar in de ogen en ze kon nauwelijks bevatten dat dit haar inderdaad overkwam. Geen wonder dat haar vader dit mens niet terug wilde hebben. Ze was een feeks, een monster, maar hoe kwam ze van haar af? Ze ging naar de bibliotheek, belde André en vertelde wat er aan de hand was.

'Is ze wel goed bij haar verstand?'

'Dat weet ik niet.' Sabrina snikte van ellende. 'Ik heb nog nooit zoiets meegemaakt. Ze is hier doodleuk bij me ingetrokken, alsof ze maar heel kort weg is geweest.' Ze snoot luidruchtig haar neus en het speet André dat hij haar niet met zijn aanwezigheid kon troosten. 'Mijn vader heeft me nooit iets over haar verteld...' Ze snikte nog harder. 'Ik begrijp er niets van! Hij heeft altijd gezegd dat ze was gestorven toen ik een jaar was.'

'Misschien was ze weggelopen. Je komt er heus wel achter. Iemand moet hier meer van weten.' Ze dachten allebei tegelijk aan de juiste persoon en André zei het eerst: 'Amelia. Bel Amelia in New York, zij zal je alles kunnen vertellen wat je wilt weten. En stuur die vrouw weg.'

'Hoe dan? Moet ik haar naar buiten slepen? Ze heeft zich geïnstalleerd in mijn kleedkamer, André.'

'Doe de deur dan op slot. Ze heeft toch geen enkel recht op dat huis?' vroeg hij opeens onzeker. Sabrina wilde het liefst meteen het gesprek afbreken om Amelia te bellen en te vragen wat er was gebeurd tussen haar vader en deze vrouw die zei dat ze nooit van hem gescheiden was. 'Zal ik naar je toe komen?' bood hij aan. Nu de brug over de baai klaar was, was de afstand tussen de stad en de Napa Vallei een stuk korter, maar anders was hij ook gekomen. Antoine kon het toezicht zolang overnemen. 'Wacht maar even. Ik bel je wel terug. Ik wil eerst Amelia bellen en dan mijn advocaat.'

Maar dat ging niet door. Volgens de huishoudster had Amelia erge keelpijn en wilde ze de telefoon niet aannemen, en Sabrina wilde haar niet de stuipen op het lijf jagen door te zeggen dat het een noodgeval was. En haar advocaat was met vakantie. 'Over een maand is hij terug,' zei zijn secretaresse neutraal. In paniek ging Sabrina weer naar Camille. 'Madame du Pré, gravin, wie u dan ook mag zijn, u kunt hier niet blijven. Als u inderdaad recht hebt op een deel van de erfenis van mijn vader kunnen we dat bespreken met mijn advocaat, die volgende maand terug is. Intussen moet u in een hotel logeren.'

Camille keek over haar schouder terwijl ze haar kleren in de kasten hing. Ze had Sabrina's spullen op een stoel gegooid, en Sabrina voelde opnieuw aandrang haar te wurgen. Ze pakte een armvol van Camilles kleren, gooide die op de grond en schreeuwde: 'Maak dat je wegkomt! Dit is mijn huis, niet dat van jou!'

Maar Camille keek haar alleen maar aan alsof ze een stout kind was. 'Ik weet dat dit erg moeilijk voor je is en we hebben elkaar heel lang niet gezien. Maar je moet je beheersen. Wanneer Jon terugkomt, is het beter dat hij ons hier gezellig samen ziet. Want hij houdt van ons allebei en heeft een rustige thuisbasis nodig.'

'Ik kan mijn ogen en oren niet geloven.' Sabrina staarde haar aan en voelde zich voor het eerst in haar leven volkomen hulpeloos. Nog maar zelden had ze absoluut niet geweten hoe ze een situatie moest aanpakken. 'U moet echt weg.'

'Waarom? Ik kan toch best blijven? Het is een enorm huis met genoeg ruimte voor ons allebei.' Maar toen ze de woedende blik in Sabrina's ogen zag, was ze zo verstandig om iets in te binden. 'Goed dan, ik zal naar de logeerkamer gaan, dan zul je geen last van me hebben.' Ze grabbelde wat spullen bij elkaar en de jongen, die Sabrina was vergeten, sukkelde met tassen en koffers achter haar aan. Camille had een uitstekend geheugen, want ze wees naar de juiste deur en even later kwam de jongen weer naar buiten.

Toen André Sabrina die middag terugbelde, hoorde hij nog steeds de paniek in haar stem. 'Wat heeft Amelia gezegd?'

'Ze is niet in staat om met me te praten. Ze heeft hoge koorts en erge keelpijn.'

'O god, wat komt dat slecht uit! Is het je gelukt die vrouw eruit te gooien? Weet je wel zeker dat ze geen bedriegster is? Dat kwam bij me op nadat ik vanmorgen met je gesproken had.'

'Dat denk ik niet, André.' Sabrina schudde haar hoofd. 'Zelfs na al die jaren kent ze dit huis op haar duimpje.'

'Misschien heeft iemand haar precies uitgelegd hoe het eruitziet. Een boze ex-werknemer van je of zo.'

Maar er was nog een reden waarom Sabrina geloofde dat de vrouw wel degelijk Camille Beauchamp was, namelijk dat Jon precies op haar leek. Dat zei ze tegen André en hij vroeg: 'Waarom denk je dat ze nu terug is gekomen?'

'O, daar is ze heel oprecht in.' De tranen sprongen Sabrina opnieuw in de ogen. 'Ze wil het huis hebben, André.'

'Thurston House?' zei hij geschrokken. Zelfs in de korte tijd dat hij Sabrina kende, had hij ontdekt hoeveel ze van dat huis hield. Hijzelf vond het ook een schitterend huis. 'Dat is belachelijk.'

'Ik hoop dat de rechter dat ook vindt. Maar mijn advocaat is tot de volgende maand de stad uit. Wat moet ik in vredesnaam doen? Ze is zo koppig als een ezel en ze was zo edelmoedig om zich uit mijn kleedkamer terug te trekken en naar de logeerkamer te gaan!' Als het niet zo afschuwelijk was, zou ze erom gelachen hebben. 'Hoe kan ze zoiets doen?'

'Heel gemakkelijk, blijkbaar. Mag ik je vragen welke rol Jon hierin speelt?' vroeg hij voorzichtig.

Dat wist Sabrina ook nog niet en ze wilde hem niet bij voorbaat beschuldigen tegen André, maar vanwege het weinige dat ze hierover van Camille had gehoord, vermoedde ze dat het geen frisse zaak was. 'Dat weet ik nog niet.' Het was duidelijk dat ze er niet op in wilde gaan.

'Kan ik echt niets voor je doen?'

'Ja.' Sabrina lachte wrang. 'Haal haar hier weg. Laat haar verdwijnen. Zorg ervoor dat alles weer net zo wordt als voordat ze kwam.'

'Ik wou dat ik dat kon.'

Sabrina was even stil en toen zei ze: 'Ik heb jarenlang over haar gedroomd en me afgevraagd hoe ze was. Op een dag, ik was een jaar of twaalf, dertien, ben ik stiekem dit huis binnengeklommen en heb ik spullen in haar kast gevonden. En nu komt ze boven water en blijkt ze een gemeen, inhalig rotmens te zijn. Als ze echt mijn moeder is, André, dan wou ik dat ik haar nooit had ontmoet.'

Maar misschien zou deze episode een eind maken aan haar verlangen naar een moeder, dacht Sabrina. Ze kon de klok niet terugdraaien. Camille had zich in haar huis genesteld en ze moest haar eruit zien te krijgen. De hele nacht lag ze in bed te woelen en erover na te denken, en ze moest zich bedwingen om niet naar de logeerkamer te gaan en het mens uit bed te sleuren en door elkaar te rammelen. In plaats daarvan kwamen ze elkaar de volgende morgen tegen in de keuken. Sabrina moest toegeven dat Camille voor een vrouw van haar leeftijd nog heel mooi was. Toen haar vader ongeveer vijftig jaar geleden met haar trouwde, moest ze beeldschoon zijn geweest. Sabrina staarde haar aan en vroeg zich opnieuw af wat er mis was gegaan. Waarom was ze vertrokken en nooit teruggekomen? En wie was die du Pré, had hij iets met de zaak te maken gehad? Maar ze zei niets en dronk met haar blik gericht op de tafel haar thee. Het kon toch niet waar zijn dat haar dit overkomen was? Net als na de dood van John had ze het gevoel dat de hele wereld op zijn kop was komen te staan. Camille scharrelde tevreden rond, alsof ze blij was dat ze weer thuis was. Sabrina volgde haar verbaasd met haar ogen en ten slotte ging Camille tegenover haar zitten en keken ze elkaar aan. Moeder en dochter, na heel lange tijd samengebracht door het lot, of misschien door hebzucht. Plotseling dacht Sabrina aan iets wat Hannah haar lang geleden had verteld, over gouden ringen die als voorbehoedmiddel werden gebruikt en die Hannah had gevonden, en hoe boos haar vader was geweest en dat Sabrina daarna was geboren. Het lag op haar tong Camille te vragen of ze wel gewenst was geweest, maar ze wist het antwoord eigenlijk al en wat maakte het nu nog uit? Ze was zevenenveertig en had zelf al een volwassen kind, haar vader had ontzettend veel van haar gehouden en haar moeder was dood geweest. Maar nu was ze niet dood meer en bleek dat ze alleen weg was gegaan.

'Waarom ben je echt bij hem weggegaan?' De woorden ontsnapten Sabrina voordat ze het wist. 'Vertel me daar tenminste de waarheid over.'

'Dat heb ik je toch al verteld?' Maar Camille vermeed het haar aan te kijken. 'Mijn moeder werd ziek en is kort daarna overleden.' Ze leek er niet over te willen praten.

'Was je erbij toen ze stierf?'

'Toen was ik in Frankrijk.' Waarom zou ze daar nog om liegen? Het hoefde niet meer. Ze was terug in Thurston House, ze was Jeremiahs weduwe en Sabrina was doodsbenauwd. Jon had gelijk: zijzelf was harder dan Sabrina. Ze had bijna zonder strijd de vesting veroverd, dacht ze trots. Het was veel gemakkelijker gegaan dan ze had verwacht en als Jon thuiskwam, zou de rest een fluitje van een cent zijn. Hij was haar bondgenoot en ze had hem een auto beloofd voor zijn hulp.

'Heb je lang in Frankrijk gewoond?'

'Vierendertig jaar.'

'Dat is heel lang. Ben je daar hertrouwd?' Ze probeerde Camille in de val te laten lopen, maar Camille glimlachte sluw.

'Nee, hoewel ik een andere naam gebruik.'

'Je bent geen gravin van geboorte en waar komt dat du Pré vandaan?'

Ze keek Sabrina recht aan. 'Hij was in Frankrijk mijn beschermheer.'

'Aha, dus je was zijn maîtresse.' Sabrina glimlachte mierzoet. 'Ik vraag me af of dat iets afdoet aan je aanspraak op dit huis. Vierendertig jaar is heel lang.'

'Maar ik ben altijd wettig getrouwd gebleven met Jeremiah Thurston en ik ben nu zijn weduwe. Daar kun je niets aan veranderen, Sabrina, hoe je ook je best doet.'

'Ik vind het alleen maar hoogst interessant dat je al die tijd je leven hebt gedeeld met je eh... je beschermheer' - ze benadrukte het woord in de hoop dat Camille zou gaan blozen, maar die hoop was vergeefs - 'en dat je nu pas terugkomt om dit huis op te eisen. Komt het je nu pas goed uit? Heb je al plannen gemaakt voor Thanksgiving? Of ga je het huis opnieuw inrichten? Ik zou maar geen tijd meer verspillen als ik jou was.' Sabrina's stem had een ongewoon scherpe klank.

André kwam iets voor het middaguur. Camille, die net de trap af kwam, schonk hem haar liefste glimlach. Wat een bijzonder aantrekkelijke man en nog wel een Fransman ook! Maar haar enthousiasme verdween toen ze erachter kwam dat hij op de hand van Sabrina was en zijn uiterste best zou doen om haar de deur uit te werken. Ze probeerde een gesprek met hem aan te knopen over Frankrijk; hoewel ze de meeste tijd in een provinciestadje in het zuiden had gewoond, had ze ook wat tijd in Parijs doorgebracht en ze deed alsof ze daar in de hoogste kringen had verkeerd. Maar hij wist dat ze loog en ging er niet op in. Hij wilde Sabrina alleen spreken.

'Heb je het zilver en je juwelen opgeborgen? Het kan ook zijn dat ze een heel sluwe dievegge is, Sabrina.'

Sabrina lachte. 'De enige juwelen die ik heb, zijn van haar geweest. Het grootste deel tenminste. Ze gaat zo snel te werk dat ze die wel gauw terug zal willen hebben.'

'Denk eraan dat je ze niet geeft, en ik vind dat je de politie moet bellen.' Hij vertrouwde Camille voor geen cent. Maar toen hijzelf later de politie belde en het geval uitlegde, kreeg hij te horen dat ze zich niet met familiekwesties bemoeiden. Hij belde ook een andere advocaat en kreeg van hem het ontmoedigende advies dat ze het in de rechtbank moesten uitvechten en dat het, nu Camille bij haar dochter ingetrokken was, bijna onmogelijk was haar op straat te zetten. Tenzij ze geweld gebruikten en dan konden ze daarvoor aangeklaagd worden. 'Je had haar gisteren niet binnen moeten laten,' zei hij kalm.

Sabrina staarde hem aan. 'Wat had ik anders kunnen doen? Hoe wist ik wat er zou gebeuren? Ze denderde als een tankdivisie het huis in en voordat ik het wist lagen mijn kleren op een stoel. Ik bof zelfs dat ze naar de logeerkamer is gegaan, anders had Ik daar moeten slapen.'

'Wat!' Hij probeerde er een grapje van te maken. 'Ze slaapt in mijn kamer! Stuur haar weg!' Sabrina lachte door haar tranen heen.

'Ik begrijp er eigenlijk niets van, André. Waarom heeft mijn vader me nooit iets verteld?'

'God alleen weet wat er tussen hen is gebeurd. Voor zover ik haar meegemaakt heb, is ze een keiharde tante en ik geloof geen woord van haar verhaal. Het is heel jammer dat Amelia niet aan de telefoon kan komen.' Toch probeerde hij opnieuw haar te bellen en deze keer kwam ze wel, schor en klagend over haar pijnlijke keel. Maar ze vertelde hun wat Camille had gedaan, over haar verhouding met du Pré en dat ze man en kind in de steek gelaten had.

'Ik vind het heel akelig voor je dat ze je nu het leven zuur maakt. Ze was vroeger een heel egoïstisch, onaardig meisje en het klinkt alsof ze er niet op vooruitgegaan is.'

'Dat is ze ook niet,' zei Sabrina verdrietig. Dus Camille was ervandoor gegaan. 'Dus daarom had mijn vader zo'n verdriet.' Nu begreep ze waarom hij nooit over Camille had willen praten. Hij was de schok nooit te boven gekomen. 'Hij was diep gekwetst, maar hij had jou nog.' Sabrina hoorde dat Amelia glimlachte. 'Je was het geluk van zijn leven. Ik geloof niet dat hij haar later nog miste. Zijn leven ging door. Maar hij heeft het in het begin heel moeilijk gehad.'

Sabrina besloot een indiscrete vraag te stellen. 'Is het waar dat hij een maîtresse had en dat ze daarom weg is gegaan?'

'Absoluut niet!' riep Amelia verontwaardigd vanwege haar oude vriend. 'Hij is Camille altijd trouw geweest, daar kan ik een eed op doen. En hij vond het heel erg dat het zo lang duurde voordat jij kwam.' Amelia wilde Sabrina niet wijzer maken wat die afschuwelijke ringen betrof en ze wist niet dat Sabrina dat al wist. 'Uiteindelijk bleek dat Camille daar zelf schuld aan had en dat vond je vader heel erg, maar daar wil ik liever niet op ingaan, lieve kind. Dus maak je maar nergens zorgen over en wijs haar onmiddellijk de deur.'

'Ik wou dat ik dat kon doen, maar blijkbaar moet ik daarvoor naar de rechter.'

'Ach, kind toch, wat een vervelende situatie. Die vrouw verdient zweepslagen. Jeremiah had vroeger al korte metten met haar moeten maken, dan had jij nu niet met haar opgescheept gezeten.'

'Inderdaad.' Sabrina glimlachte, dankbaar dat ze even met Amelia had kunnen praten. 'Ik houd je wel op de hoogte.'

'Doe dat. Hoe gaat het met André? Ik heb gehoord dat jullie grootse plannen hebben om de hele wereld aan de drank te helpen.'

'Als dat zou kunnen.' Sabrina lachte. 'Hoe gaat het met jou?'

'Uitstekend, behalve dat ik keelpijn heb. Ik lijk gedoemd om het eeuwige leven te hebben, ongeacht wat ik daar zelf van vind.'

'Mooi zo. We kunnen niet zonder je.'

'Maar je kunt wel zonder haar, dat heb je altijd gekund. Dus gooi haar er zo gauw mogelijk uit.'

'Dat zal ik doen.' Sabrina bedankte haar voor haar hulp, hing op en draaide zich om naar André. Ze konden niets beginnen voordat ze naar de rechter waren geweest. Op dat moment trippelde Camille in een jurk van witte chiffon en met diamanten in haar oren waarvan Sabrina vermoedde dat ze niet echt waren de kamer in, en Sabrina keek André wanhopig aan. Ze moest er niet aan denken dat Camille tot het proces bij haar in huis zou blijven. De situatie werd er niet beter op toen Jon de volgende dag thuiskwam. Hij begroette Camille alsof ze zijn allerliefste grootmoeder was, die hij in geen jaren gezien had en die eindelijk kwam logeren. Daarna liep Sabrina achter hem aan naar zijn kamer en deed de deur dicht. Hij ging op zijn bed zitten en zij ging voor hem staan, en ook al trok hij een mokkend gezicht, ze liet zich niet afschepen.

'Ik wil met je praten, Jon.'

'Waarover?' Hij wist heel goed waarover, maar hij vond het vermakelijk dat ze zo boos was. Waarom zou hij zich nog iets aan haar gelegen laten liggen? Ze gaf hem toch nooit meer wat hij wilde hebben, zoals een reis door Europa of de auto waar hij al drie jaar om vroeg. Ze riep alleen maar dat ze zo arm was en klampte zich vast aan Thurston House. Nu kon zijn grootmoeder dat mooi van haar overnemen en dan kon zijn moeder in Napa gaan wonen met die Franse boer met wie ze zo nodig druiven moest verbouwen. En wanneer hij in stijl bij zijn grootmoeder in Thurston House woonde, zou zij een auto voor hem kopen, zodra ze haar zaakjes geregeld had. Zo zou hij eindelijk weer een fatsoenlijk leventje kunnen leiden; hij kon er nauwelijks op wachten. Als alles nu maar vlug voor elkaar kwam, zou het een heel prettig laatste studiejaar worden, met een eigen auto en tot slot een reis naar Europa en een mooi cadeau, had zijn grootmoeder hem beloofd. Daarna zou hij een baan zoeken in New York en dan kon het hem niet meer schelen wie er in Thurston House woonde. Hij was het niet van plan, tenminste niet voor lange tijd. San Francisco was een armzalig provinciestadje en na drie jaar in Cambridge popelde hij om naar New York te gaan. Nou ja, in Boston, Atlanta, Philadelphia en Washington woonden ook heel aardige mensen.

'Ik wil weten wat er hier aan de hand is.' Zijn prettige gedachtestroom werd onderbroken door de stem van zijn moeder, die hem fel aankeek. Ze trilde van woede en hij zou er niet onderuit kunnen haar antwoord te geven, maar ze kon hem toch niets meer aandoen. Grootmoeder logeerde al in Thurston House en daar had hij niet bij hoeven helpen. Eerst had ze gewild dat hij haar zou binnenlaten terwijl Sabrina niet thuis was, maar dat had hij geweigerd en toen had ze het zelf voorelkaar gekregen. Hij had geweten dat het haar wel zou lukken. Ze was veel harder dan zijn moeder. Sabrina keek naar Jon en kwam tot de conclusie dat Jon en zijn grootmoeder helaas veel gemeen hadden. 'Welke rol heb jij hierin gespeeld?' Ze leek dwars door hem heen te kijken.

'Wat bedoel je?'

'Hou op met de onschuldige uit te hangen! Ze heeft me verteld dat jullie elkaar al bijna drie jaar kennen. Waarom heb je me dat nooit verteld?'

'Ik dacht dat het je van streek zou maken.' Maar hij wendde zijn ogen af en voordat hij haar hand kon ontwijken, gaf ze hem een draai om zijn oren.

'Lieg niet tegen me!'

Hij keek haar geschokt aan. Ze had nog nooit op deze manier naar hem gekeken. De blik in haar ogen deed hem meer pijn dan haar hand had gedaan, maar Sabrina voelde zich op de ergste manier bedrogen. Terwijl het tot haar doordrong wat hij had gedaan, werd ze steeds kwader. 'Wat doet het er verdomme toe wie ik ken en niet ken?' riep hij verontwaardigd. 'Ik hoef je toch niet alles te vertellen?'

'Ze is mijn moeder, Jon, en je kent haar al drie jaar! Waarom heb je haar hiermee geholpen?'

'Dat heb ik niet.' Hij keek haar aan en haalde zijn schouders op. 'Misschien heeft ze wel net zo veel recht op dit huis als jij. Ze zegt dat ze toen mijn grootvader stierf nog met hem getrouwd was.'

'Dan had je me toch kunnen waarschuwen? Vind je niet?' Hij zei niets en ze herhaalde iets luider: 'Vind je niet?' Ze wachtte even en vervolgde: 'Weet je wat ik het allerergste vind, Jon? Wat jij mij hebt aangedaan. Zij is nooit een moeder voor me geweest, maar jij bent mijn zoon en niet alleen liet je dit gebeuren, je hebt er daadwerkelijk bij geholpen. Ik vraag me af wat jij van jezelf vindt.'

Hij keek haar recht aan, opstandig en vijandig, en ze besefte dat dit een soort einde betekende. 'Ik vind dat ik niets verkeerds heb gedaan.'

'Dan heb ik medelijden met je.'

'Ik heb niets meer van je nodig!' riep hij haar na toen ze de kamer uitliep. Ze kon zich niet meer beheersen en ze kon de aanblik van hem niet langer verdragen. Hij was sprekend Camille. Jarenlang had ze zich afgevraagd op wie hij leek - niet op haar vader, zijn vader of haarzelf - en nu was ze er bij toeval achter gekomen wiens genen zijn karakter hadden gevormd. Net als Camille was hij een slecht mens. Na alles wat ze voor hem had gedaan, vond hij dat hij haar niets verschuldigd was. Ergens was er in hem iets verkeerd gegaan en het was eigenlijk al te laat om dat weer recht te trekken. Vooral als Camille in de buurt bleef om het slechtste in hem naar boven te halen.

De volgende dagen zag Sabrina hoe Camille en Jon fluisterende gesprekken voerden en samen uitgingen. Ze voelde zich door haar zoon in de steek gelaten. Het was zij tweeën tegen een: Sabrina. Weliswaar had ze van alles te doen, maar ze kon zich niet concentreren en ze durfde het huis niet te verlaten om naar Napa te gaan, naar André en hun wijngaard. Ze was bang dat ze in haar afwezigheid nog veel ergere dingen zouden uithalen, zoals van alles uit het huis stelen of zelfs de sloten laten veranderen zodat zij er niet meer in kon.

'Maar je kunt daar toch niet maandenlang doodsbang in huis blijven zitten?' zei André bezorgd.

'Denk je dan dat het zo lang zal duren?'

'Dat zou best kunnen. Je weet wat de advocaat heeft gezegd.'

'Ik denk dat ik dan stapelgek word.'

'Niet voordat je hier bent geweest om mee te beslissen over onze wijnen alsjeblieft.' Toen kreeg hij een idee. 'Weet je wat? Ik stuur Antoine naar je toe, dan kan hij in je huis wonen en toezicht houden terwijl jij hier bent, en zo kunnen jullie elkaar aflossen.' Het systeem was vrij ingewikkeld, maar het werkte en zo ging het de volgende twee maanden. Inmiddels was Sabrina's advocaat terug om de kwestie af te handelen. Hij bevestigde dat hijzelf weinig kon doen en dat de rechter moest beslissen, en dat kon nog twee maanden in beslag nemen. Jon moest terug naar de universiteit en de kille verstandhouding tussen hem en zijn moeder was niet opgewarmd. De avond voor zijn vertrek ging hij dineren met Camille, terwijl Sabrina ging eten met André en Antoine. Sabrina vermoedde dat de breuk tussen hen niet kon worden gelijmd en soms dacht ze dat ze haar zoon voorgoed kwijt was. Camille had hem van haar afgepakt. Tot nu toe had ze zich niets anders kunnen toe-eigenen, maar die slag had ze gewonnen. Ze had Jon van alles beloofd, maar eerst moest Sabrina het huis uit. Toch had Sabrina ook het gevoel dat Jon nog steeds bezig was wraak op haar nemen vanwege de dood van zijn vader en haar werk voor de mijnen. Die twee dingen zou hij haar nooit vergeven en nu zou hij haar daar de rest van haar leven voor laten boeten. Toen ze op een dag met André door de wijngaard wandelde, sprak ze haar gedachten hierover uit.

'Ik denk dat ik als moeder vreselijk tekortgeschoten ben,' zei ze zuchtend. 'Als zijn vader was blijven leven, zou ik natuurlijk niet weer aan het werk zijn gegaan. In het begin maakte ik geen lange dagen, maar hij had me waarschijnlijk meer nodig dan ik dacht.'

'Misschien is hij een van die mensen die altijd meer willen dan ze kunnen krijgen. Daar kun je niets aan doen.'

'Ik wil hem graag beschermen tegen Camille. Hij ziet nog niet hoe ze is, maar daar zal hij heus wel achter komen en dan zal hij verschrikkelijk teleurgesteld zijn.'

Dat zou hem goed doen, dacht André, hij verdiende niet beter. André had hem al meteen niet gemogen, het was een nare jongen, maar dat zou hij nooit tegen Sabrina zeggen. Jon was haar enige kind en ondanks het verdriet dat hij haar deed, hield ze van hem. Maar Antoine schonk haar troost. Hij wist wat ze doormaakte en was heel zorgzaam voor haar. Soms bracht hij haar bloemen, of een mandje fruit of een andere leuke attentie. Ze voelde zich altijd diep geroerd en zei elke keer tegen André dat hij een fantastische zoon had. André was erg trots op Antoine en Sabrina benijdde hen om hun liefdevolle omgang. Ze hoopte dat Jon over een paar jaar, wanneer hij de leeftijd van Antoine had bereikt, ook wat volwassener zou zijn en haar weer wat meer genegenheid zou tonen, maar eigenlijk wist ze wel dat dit vergeefse hoop was. Dus ze probeerde aan andere dingen te denken, zoals de wijngaard en het proces tegen Camille.

Camille wist dat de datum dichterbij kwam, maar ze leek er niet van onder de indruk te zijn en gaf geen krimp. Een week voordat ze voor de rechter zou moeten verschijnen, klopte ze op Sabrina's slaapkamerdeur. Het was negen december.

'Wat is er?' Sabrina deed in haar ochtendjas en op blote voeten de deur open. Camille woonde inmiddels al ruim vijf maanden in haar huis; het was een soort nachtmerrie waaruit ze maar niet ontwaakte. En ze dwaalde er voortdurend met een bezitterige houding in rond, in opzichtige kleren, en in de stad deed ze zich in haar versleten bontjas voor alsof ze een belangrijke dame was. Sabrina had geruchten gehoord en zo nu en dan verdween er een waardevol voorwerp uit het huis en dan hield Camille stug vol dat zij er niets mee te maken had, maar Sabrina wist wel beter. Ze kon Camille echter niets verbieden en ze kon haar niet voortdurend in de gaten houden, en zoals ze al tegen André had voorspeld, had Camille ook geprobeerd haar juwelen terug te krijgen. Helaas kon Sabrina door een speling van het lot de vrouw niet op straat zetten, maar daar hield het mee op. Toen er allerlei rekeningen binnenkwamen van spullen die Camille en haar zoon hadden gekocht, hield ze haar poot stijf en weigerde deze te betalen. Ze leken hun uiterste best te doen haar volkomen uit te kleden, maar ze legde Camilles rekeningen op een stapel en stuurde die van Jon naar de universiteit. Hij was eenentwintig, schreef ze hem, en als hij een duur leventje wilde leiden, moest hij daar zelf voor betalen. Camille had hem natuurlijk beloofd dat zij voor alles zou zorgen zodra Sabrina vertrokken was en dat dat niet lang meer zou duren. Jon stopte alle rekeningen in een la - het waren er honderden - om later aan zijn grootmoeder te geven, zoals hij ze vroeger aan zijn moeder gaf. Maar bij haar hoefde hij niet meer aan te komen, had ze hem meermalen duidelijk laten weten. Goddank hoefde hij niet vaak meer naar haar te luisteren, daar was de afstand tussen hen te groot voor. Maar nu stond Camille voor Sabrina in de gang van Thurston House en op Sabrina's vraag antwoordde ze: 'Ik wil graag met je praten.' Altijd als ze een plan had bedacht, was haar Zuidelijke accent nog sterker. Sabrina gruwde van de gedachte dat ze de rest van haar leven die stem zou blijven horen en dat gezicht zou blijven zien, en ze wist dat ze zich voortaan zo nu en dan angstig zou afvragen of zijzelf net zo klonk of handelde als deze vrouw. Alles aan haar moeder stond haar tegen en ze vond het afschuwelijk dat Jon zo veel op haar leek. Ze keek Camille koeltjes aan.

'Waarover? We hebben elkaar niets te zeggen.'

'Wil je niet liever praten dan voor de rechter staan?'

'Dat denk ik niet.' Sabrina was nu beter tegen haar bestand en ze liet zich niet meer overdonderen. Waarom zou ze? Haar advocaat had gezegd dat hij zich in de zaak verdiept had en dat Camille volgens hem weinig kans maakte. Jeremiah had haar in zijn testament buitengesloten zonder letterlijk haar naam te noemen: 'iedere persoon met wie ik getrouwd ben geweest'. Sabrina wist nog dat ze dat destijds zo'n vreemde clausule had gevonden, maar dat ze te verdrietig was geweest om om uitleg te vragen. En nu moest de rechter een beslissing nemen, ook al had zij meer rechten dan Camille. Tenzij Camille van plan was te vertrekken, maar daar zag het absoluut niet naar uit. 'Ik ga liever naar de rechter.'

Camille glimlachte. 'Ik wil je heus niet je huis afpakken, kind.' Sabrina voelde aandrang haar een klap in haar gezicht te geven of door elkaar te rammelen. Nadat Camille haar bijna een halfjaar lang had gekweld, haar leven was binnengedrongen en haar zoon had gestolen, wilde ze haar niet het huis afpakken? En noemde ze haar 'kind'?

'Ik ben bijna vijftig en ik ben niet je kind, dat ben ik nooit geweest. Ik heb niets met je te maken, ik walg van je. Als het aan mij lag, zou ik je op staande voet het huis uit gooien.'

'Ik zal deze week vertrekken,' fluisterde Camille vals, 'als je me betaalt wat ik vraag.'

Zonder te antwoorden smeet Sabrina de deur voor haar neus dicht en draaide de sleutel om.

André vond het verschrikkelijk te moeten aanzien wat Sabrina al die maanden doormaakte zonder dat hij haar kon helpen. Op 16 december ging hij met haar mee naar de rechtbank, en eindelijk zag Camille er bleek en angstig uit. Ze was te ver gegaan, besefte ze toen ze haar best deed om de rechter om haar vinger te winden. Maar hij luisterde geschokt naar het verhaal over de brutale indringster die, nadat ze Sabrina als peuter in de steek had gelaten, haar de afgelopen maanden zo het leven zuur had gemaakt. Er werd een verklaring voorgelezen van Amelia in New York, wier geheugen nog uitstekend was en die een heldere uiteenzetting gaf van de gebeurtenissen van zesenveertig jaar geleden. Camille keek trillend om zich heen en besefte dat ze helemaal alleen stond en dat ze oliedom was geweest. Het was niet haar bedoeling geweest de zaak zo op de spits té drijven; ze had verwacht dat Sabrina haar een som geld zou geven en nu moest ze waarschijnlijk een schadevergoeding betalen en achterstallige huur voor zes maanden. Ook haar schulden en die van Jon kwamen ter sprake, en ze was blij dat ze er uiteindelijk van afkwam met een berisping van de rechter, die zelfs met gevangenisstraf dreigde en haar een uur gaf om onder begeleiding van een agent haar spullen te pakken en Thurston House te verlaten.

Sabrina kon nauwelijks geloven dat de nachtmerrie uiteindelijk toch voorbij was. Toen Camille voor de laatste keer de trap afkwam, stond Sabrina onder de bijzondere koepel en keek haar zonder haat aan. Ze voelde geen enkele emotie meer; ze had de afgelopen maanden te veel verloren, zoals haar gemoedsrust en in de eerste plaats haar zoon.

'Ik dacht dat we als het allemaal voorbij was misschien vrienden konden worden,' zei Camille zacht en nerveus. Ze had gegokt en verloren. En nu moest ze met haar staart tussen de benen terug naar Atlanta om weer bij de jonge Hubert in te trekken, terwijl ze niet bepaald vriendelijk afscheid van hem had genomen. Ze had gedacht dat ze hem niet meer nodig zou hebben, maar ze had zich vergist.

In het bijzijn van de agent zei Sabrina luid en duidelijk: 'Ik wil je nooit meer zien en nooit meer iets van je horen. Als je je daar niet aan houdt, bel ik de politie en meld ik het aan de rechter. Heb je dat goed begrepen?' Camille knikte zwijgend. 'En laat mijn zoon voortaan met rust.'

Maar daar had ze geen zeggenschap meer over, want toen ze de volgende dag, nadat ze gekalmeerd was en weer rustig kon nadenken, Jon belde, zei hij dat hij met de kerst niet thuis zou komen. In plaats van op de achttiende de trein naar het westen te nemen, zou hij naar Atlanta gaan. Ze hoorde het verwijt. 'Ik heb grootmoeder gisteren aan de lijn gehad en zij zegt dat je de rechter omgekocht hebt.' Sabrina was verbijsterd en voor het eerst sinds de rechter Camille de toegang tot haar huis verboden had, schoten haar ogen vol tranen. Zou Jon het dan nooit begrijpen? Zou hij voortaan altijd een hekel aan haar hebben? Leek hij werkelijk zo veel op zijn grootmoeder?

'Natuurlijk niet, Jon,' zei ze zo kalm mogelijk. 'Je kunt een rechter niet omkopen. Hij was gewoon een rechtvaardige man en hij had haar door.'

'Ze is een dakloze oude vrouw en ze is ten einde raad.'

'Waar woonde ze dan voordat ze naar San Francisco kwam?'

'Dankzij de liefdadigheid van haar neef woonde ze bij hem. Ze heeft geen geld en nu moet ze naar hem terug.'

'Daar kan ik niets aan doen.'

'En het kan je ook niets schelen.'

'Dat is waar. Ze heeft geprobeerd mij uit mijn huis te zetten, Jon.'

Maar hij wilde het niet begrijpen. Hij noemde haar een rotwijf en hing op. Toen ze die avond in bed lag in het huis dat eindelijk weer helemaal van haar was, wist ze dat ze het toch verloren had. Camille Beauchamp Thurston had gewonnen: ze had Jon gewonnen.

31

Zonder Jon zou het dat jaar een eenzame kerst zijn geweest als André en Antoine zich niet over haar hadden ontfermd. Ze kreeg geen kans zich eenzaam te voelen, want op kerstavond stonden ze met een kerstboom en zelfgemaakte eierpunch voor haar neus. Ze plaagden haar en maakten haar aan het lachen, en ze gingen samen naar de nachtdienst. Toen bij het zingen van de kerstliedjes de tranen over Sabrina's wangen rolden, sloeg André met een glimlach een arm om haar heen. Ze vormden met z'n drieën een goed team en Sabrina was hun erg dankbaar. Als ze niet waren gekomen, had ze in haar eentje zitten treuren om wat Camille had aangericht, maar met de twee Fransen om zich heen kreeg ze geen kans om somber te zijn. Op Eerste Kerstdag was ze weer opgewekt, en Antoine ging terug naar Napa om de rest van de dag samen met hun landarbeiders te vieren. André bleef, omdat ze na de kerst samen naar de bank moesten. Ze hadden nog een lening nodig om wat machines te kopen, maar afgezien daarvan verliep alles voorspoedig. André was een uitstekende wijnboer en al het land was klaar voor gebruik.

'Zelfs mijn oerwoud ziet er weer netjes uit,' zei Sabrina lachend. 'Ik herken het bijna niet meer.'

'Wacht maar tot je onze wijn proeft!' In plaats daarvan had hij een fles Moët & Chandon meegebracht, die ze na het vertrek van Antoine bij de kerstboom opdronken. André keek vol bewondering naar Sabrina. Ze had een heel woelig jaar achter de rug en Amelia had gelijk, ze was een bijzondere vrouw. Ze was lief en meelevend, maar ook heel sterk. Sterker zelfs dan Amelia. Sabrina zou verbaasd zijn als ze hem dat zou horen zeggen, want Amelia was haar grote voorbeeld. Ze had gehoopt dat haar moeder op Amelia zou lijken, maar die illusie was haar ontnomen. Haar moeder was een feeks en een hoer, en bovendien een dievegge die haar eigen kind had bestolen. Bij haar vertrek had ze zelfs nog gauw een schilderijtje in een koffer meegenomen. Sabrina was zielsgelukkig dat ze weg was.

'Het is een bijzonder jaar geweest, hè?' zei ze.

'Dat kun je wel zeggen.' Hij lachte om haar verbaasde gezicht. 'Er zijn akelige dingen gebeurd, maar ook goede. Jij en Antoine zijn het beste dat me in lange tijd is overkomen.' Ze glimlachte. Hij had haar als kerstgeschenk een prachtige rode kasjmier trui gegeven met een bijpassende muts, en zij hem een warm jack en handschoenen. 'Dus achteraf gezien was het geen slecht jaar.'

'Dat hoop ik niet.' Maar ze wisten allebei dat ze verdriet had om haar zoon en dat kon natuurlijk ook niet anders. Ze sprak er nauwelijks over, dat deed te veel pijn. Ze maakte liever grapjes met André.

Na hun gesprek met de bank ging ze met André terug naar Napa, waar ze de rest van de week bleef. Ze was niet meer bang om Thurston House onbewaakt achter te laten; op de dag van Camilles vertrek had ze de sloten laten veranderen en zelfs Jon had geen sleutel meer. In de grote boerderij die André acht maanden geleden had gehuurd, had ze haar eigen kamer. Hij en Antoine maakten al plannen voor hun eigen huis, maar voorlopig woonden ze nog in een soort commune en Sabrina voelde zich daar ook erg thuis. De andere mannen waren vriendelijk tegen haar en ze begon al een aardig woordje Frans te spreken.

Na nieuwjaar bracht André haar weer naar huis. Ze reden over de Bay Bridge, door Broadway Street en daarna in zuidelijke richting door California Street, waar hij rechtsaf Taylor Street insloeg naar Nob Hill. Hij parkeerde de auto op straat voor Thurston House en bracht haar bagage naar binnen. Hij zou weer een paar dagen in de stad blijven; Antoine kon op de wijngaard passen terwijl hij en Sabrina papierwerk afhandelden. Die avond zaten ze nog laat in de bibliotheek de boekhouding bij te werken, waarvoor ze samen verantwoordelijk waren. Het deed haar denken aan vroeger, toen ze na de dood van haar vader de mijnen bestuurde. Wat had ze toen graag hulp gehad van iemand als André!

Ze zei het hardop en hij antwoordde: 'Het moet een moeilijke tijd voor je zijn geweest.'

Ze glimlachte. 'Ja, maar ik heb er veel van geleerd.'

'Dat merk ik, maar het is niet de makkelijkste manier om iets te leren.'

'Misschien is het niet mijn lot dat ik dingen op een makkelijke manier leer.' Ze dacht weer aan Camille en Jon, en aan haar teleurstelling in haar zoon. André zag de uitdrukking in haar ogen en stelde een vraag die hem al een hele poos bezighield. Ze waren in de afgelopen tien maanden goede vrienden geworden, maar toch waren er onderwerpen die ze vermeden. Sabrina sprak zelden over John Harte en André had het zelden over zijn vrouw. Ze was gestorven toen Antoine vijf was, en sindsdien was hij alleen gebleven. Hij had een vriendin gehad in Bordeaux, maar ze had hem onlangs geschreven dat ze iemand anders had gevonden. Hij had er geen verdriet om, want bij zijn vertrek uit Frankrijk had hij niet anders verwacht en ze had niet mee gewild naar Amerika. Maar nu was hij nieuwsgierig naar Sabrina's privéleven en hij voelde zich genoeg op zijn gemak om ernaar te vragen.

'Wat voor soort man was John Harte?'

'Een fantastische man,' antwoordde ze glimlachend. Toen begon ze te lachen. 'Maar in het begin mochten we elkaar absoluut niet. Hij was onze concurrent en hij probeerde me steeds weer uit te kopen.' André lachte met haar mee, want hij kon zich haar felle reacties voorstellen. 'Uiteindelijk hebben we vriendschap gesloten.' Ze glimlachte weemoedig. 'Maar zelfs later heb ik een fusie van onze mijnen nooit gewild en daar heb ik naderhand veel spijt van gehad. Ik heb het hem altijd moeilijk gemaakt en waarom eigenlijk?' Ze keek André ernstig aan. 'Na zijn dood heb ik de mijnen toch nog samengevoegd. Het was dom van me dat ik het al die tijd geweigerd had.'

'Waarom eigenlijk?'

'Ik denk dat ik iets wilde bewijzen. Dat ik nog steeds onafhankelijk was, niet alleen een deel van hem. Maar hij gaf me mijn zin en liet de zaken zoals ze waren, ook al besefte hij maar al te goed dat dit onnodige problemen opleverde. Hij was erg geduldig. Door wat ik van hem heb geleerd, ben ik voor jou een betere partner.'

'Je bent een fantastische partner.' Hij grinnikte. 'Behalve dat je even abominabel kookt als Frans spreekt.'

'Hoe kom je erbij! Ik heb vorige week nog voor iedereen een omelet gemaakt.' Daar was ze nog steeds trots op. Ze moesten er allebei om lachen. Het was al één uur en nog steeds zaten ze op hun gemak in de bibliotheek.

'Ah, maar je weet niet hoe ziek ze daarna zijn geweest,' plaagde hij, en hij trok aan een van haar vlechten. Met die haardracht vond hij haar net een jong meisje, en iemand die haar niet kende, zou haar minstens tien jaar jonger schatten. 'Je lijkt zo wel een indiaanse,' voegde hij eraan toe. Meteen dacht ze aan Spring Moon en ze vertelde André hoe nieuwsgierig ze altijd naar die vrouw was geweest en dat ze Dan had gedood om te voorkomen dat Sabrina door hem werd verkracht. 'Grote goedheid, je hebt beslist geen saai leven geleid, meisje. Weet je zeker dat onze wijngaard je niet zal vervelen?'

'Nee hoor, ik zou niet anders meer willen. Ik denk niet dat ik zo veel opwinding nog zou kunnen verdragen. Die eerste dag bij de mijnen zijn er ruim driehonderd man bij me weggelopen, zoiets wil ik nooit meer meemaken.'

'Dat zal ook niet gebeuren. Van nu af aan zul je een rustig leven leiden, dat beloof ik je.' Dat had ze wel verdiend.

Ze glimlachte wrang. 'Ik wou dat je dat voor ons allemaal kon beloven.' Ze dacht ook aan Jon. 'En jij, André? Wat verlang jij nog van het leven behalve een enorm succes met onze mooie wijnen?' Ze trok aan zijn oor en hij trok weer aan een vlecht. 'Niet zo brutaal, oudje. Wat ik nog wil?' Zijn gezicht stond weer ernstig toen hij aan het antwoord dacht dat hij nog niet durfde te geven. 'Dat weet ik eigenlijk niet. Ik heb alles wat ik wil, denk ik. Op één ding na.'

Ze keek hem verbaasd aan. Hij maakte zo'n tevreden indruk. 'Wat dan?'

'Iemand om mijn leven mee te delen. Iemand anders dan Antoine, want het zal niet lang meer duren voordat hij op zijn eigen benen gaat staan en dat moet ook. Mis jij dat ook niet?' Hij was nog maar een jaar alleen, maar zij veel langer.

Sabrina dacht erover na. Ze was natuurlijk ook alleen, maar ze was er inmiddels aan gewend geraakt. Ze vertelde André dat er sinds de dood van John geen nieuwe man in haar leven was gekomen. Dat vond hij heel bijzonder, maar het verbaasde hem niet. 'Dat vermoedde ik al,' zei hij. Hij kende haar goed genoeg om te weten dat ze geen speciale vriend had. 'Hoe heb je het zo lang alleen uitgehouden?' vroeg hij bewonderend. Twee jaar na de dood van zijn vrouw had hij een serieuze relatie gehad en daarna nog enkele vluchtige romances. Hij vond het prettig een vrouw in zijn leven te hebben en dat miste hij nu. 'Vind je het niet afschuwelijk om altijd alleen te zijn?' Hij begreep niet hoe ze het had volgehouden, maar ze lachte.

'Nee. Soms is het wel zo gemakkelijk en prettig. Natuurlijk is het ook een eenzaam bestaan, maar na verloop van tijd denk je daar niet meer aan. Je leidt een soort nonnenleven, dat is alles.'

'Wat een verspilling.' Hij keek haar op een heel Franse manier aan en ze lachten allebei. 'Ik meen het, Sabrina. Je bent een heel mooie vrouw en nog veel te jong voor een nonnenleven.'

'Dat denk je maar, vriend. Ik word in mei achtenveertig, dus ik ben heus geen jonge blom meer.'

'Je bent in de bloei van je leven.'

'Je bent niet goed wijs, André.'

'Ik ben heel wijs.' Zijn ex-vriendin in Frankrijk was ouder dan Sabrina en lang niet zo mooi. Iedere man zou blij zijn met zo'n bijzondere vrouw als Sabrina. Hijzelf zou het niet in zijn hoofd halen een avontuurtje met haar te beginnen, daarvoor betekende ze te veel voor hem. Om twee uur 's nachts gingen ze naar bed en de volgende ochtend zaten ze keurig aangekleed en zakelijk aan het ontbijt, maar wel met het gevoel dat hun vriendschap hechter was geworden. Opeens durfde ze vaker Johns naam te noemen en hij vertelde iets over de vriendinnen die hij had gehad, bijna alsof ze elkaar onbewust aan het aftasten waren. Tot haar verbazing ging hij vrijdagavond niet zoals hij van plan was geweest terug naar Napa, maar nodigde hij haar uit ergens met hem te gaan dineren.

'Hebben we dan iets te vieren?' Eigenlijk was ze te moe; het was een vermoeiende week geweest en ze was nog niet helemaal bijgekomen van de episode met Camille. Van opluchting was ze daarna bijna ingestort en ze was sindsdien nog nauwelijks de deur uit geweest.

'Kunnen we niet uitgaan omdat we er zin in hebben?' Hij dacht dat het haar goed zou doen.

'Wat decadent!' Maar ze voelde er wel iets voor en ging naar haar kamer om zich te verkleden. Toen ze elkaar even later onder de koepel weer tegenkwamen, droeg ze een zwarte jurk die hij niet eerder had gezien.

'U ziet er bijzonder elegant uit, madame.' Hij glimlachte schalks en het viel haar opnieuw op dat hij een heel knappe man was. Meestal lette ze daar niet meer op, omdat ze aan hem gewend was en hem gewoon als vriend beschouwde, maar onder zijn blik voelde ze zich opeens een verleidelijke vrouw.

Hij reed naar het restaurant, waar ze aan de bar een aperitief dronken en om even over acht aan tafel gingen. Ze genoten allebei; hij vertelde haar over dingen die hij in Frankrijk had gedaan en zij vertelde over de mijnen en de rest van haar leven. Zoals gewoonlijk eindigden ze de avond in Thurston House, maar deze keer nam ze hem mee naar haar zitkamer boven. Meestal zaten ze in de bibliotheek, maar dit vertrek was kleiner en intiemer. Sabrina stak de haard aan terwijl hij beneden nog wat te drinken ging halen. Hij kwam terug met twee glazen cognac, waaraan ze nipten terwijl ze toekeken hoe de twijgjes en daarna het hout vlam vatten. Sabrina keek André aan en zei: 'Dank je wel voor vanavond, André. Dank je wel voor alles. Je hebt me goedgedaan, en je bent goed voor me.' Haar woorden ontroerden hem en hij pakte haar hand.

'Ik zou alles voor je doen, Sabrina. Ik hoop dat je dat beseft.'

'Dat heb je al gedaan.' En alsof ze het allebei hadden verwacht, leunde hij naar haar toe en kuste haar lippen. Het was zo vanzelfsprekend dat ze er geen van beiden van schrokken, en daarna zaten ze nog lange tijd hand in hand voor het vuur, terwijl ze elkaar af en toe kusten. Na een poosje begon ze zacht te lachen. 'Het lijkt wel of we weer jong zijn, vind je niet?'

'Zijn we dat dan niet?' vroeg hij glimlachend.

'Ik weet het niet...' Hij legde haar met zijn lippen het zwijgen op en ze voelde een verlangen naar hem opwellen waarvan ze zich tot op dat moment niet bewust was geweest. Hij nam haar in zijn armen en voelde hetzelfde verlangen, en hij begon haar lichaam te strelen. Tot haar verbazing vond ze dat heerlijk, alsof ze allebei klaar waren voor wat er op het punt stond te gebeuren.

Hij keek haar teder aan en fluisterde dat hij niets wilde doen waarvan ze later spijt zouden krijgen, of wat zij zou betreuren. Daarvoor was ze te belangrijk voor hem, als mens en als vriendin. 'Wil je dat ik nu wegga, Sabrina?'

'Ik weet het niet,' antwoordde ze glimlachend. 'Waar zijn we eigenlijk mee bezig?'

'Ik geloof dat ik van je hou,' fluisterde hij. Ook dat verbaasde haar niet en ze besefte dat zijzelf al heel lang geleden van hem was gaan houden, misschien zelfs al op het moment dat ze elkaar hadden ontmoet. Ze waren samen moedig en enthousiast iets aan het opbouwen, zowel met hun handen als met hun hart, en hij had haar weer tot leven gebracht. Dit was daar een logisch gevolg van, en ze sloeg haar armen om hem heen en hij droeg haar naar bed, waar ze elkaar beminden alsof ze nooit anders hadden gedaan. Ten slotte lagen ze slaperig in elkaars armen en streelde hij haar zachte haar. Met hun gezichten vlak bij elkaar vielen ze in slaap.

Toen ze de volgende ochtend wakker werden, zag hij tot zijn opluchting geen blik van spijt in haar ogen. Hij kuste haar lippen, ogen en het puntje van haar neus. Ze giechelde en ze beminden elkaar opnieuw. Ze hadden bijna het gevoel dat ze op huwelijksreis waren en ze voelden zich volkomen op hun gemak. Het verbaasde Sabrina dat het allemaal zo vanzelfsprekend leek; het was bijna twintig jaar geleden dat ze voor het laatst met een man in bed had gelegen en opeens was ze zielsgelukkig met André en bleek het dat hij dolverliefd was op haar. Het leek wel alsof hij een sluis had opengezet en haar overspoelde met zijn liefde.

'Wat is er opeens met ons gebeurd?' Ze lag voldaan in zijn armen en keek hem slaperig aan. Het was zaterdag en ze hadden geen haast, dus ze konden in alle rust van hun geluk genieten. 'Misschien hebben we gisteravond iets gegeten...'

'... of gedronken. Misschien moeten wij ook iets bijzonders in onze champagne doen.' Met een glimlach op haar gezicht viel ze weer in slaap en werd pas wakker toen hij omstreeks het middaguur binnenkwam met een blad met allerlei hapjes.

'Ik moet ervoor zorgen dat je fit blijft, liefste.' Dat bleek toen hij haar na het eten opnieuw hartstochtelijk omhelsde.

'Hemelse goedheid, André!' riep ze lachend van plezier en geluk. 'Ben je altijd zo geweest?'

'Nee,' antwoordde hij eerlijk, en hij kroop dicht tegen haar aan. Hij kon niet genoeg van haar krijgen; het leek wel of hij zijn hartstocht een jaar had opgespaard en maar één dag had om zich uit te leven. 'Je hebt een overweldigende invloed op me.'

'Mag ik je dat compliment teruggeven?' Ze bleven de hele middag in bed en om zes uur stonden ze op, namen een bad, kleedden zich aan en gingen weer uit. Deze keer naar het Bal Tabaria in de Columbus Avenue, en nu leek het nog veel meer op een huwelijksreis.

'Ik vraag me toch echt af hoe ons dit kon overkomen,' zei Sabrina glimlachend toen ze bij het dessert nog een fles champagne dronken.

'Dat weet ik niet.' Hij keek haar ernstig aan. 'Misschien hebben we het verdiend, liefste. Omdat we dit jaar zo verschrikkelijk ons best hebben gedaan.'

'Dan is het een geweldige beloning.'

Dat vond hij ook toen ze na afloop thuis de haard in haar slaapkamer aanstaken en weer naar bed gingen. Dit was de kamer waarin Jonathan bijna tweeëntwintig jaar geleden was geboren, maar daar dacht Sabrina nu niet aan. Ze dacht alleen maar aan André, en nadat ze in elkaars armen vast hadden geslapen, werden ze vlak na zonsopgang wakker. Ze keken elkaar aan, kusten elkaar en vielen weer in slaap. Toen ze weer wakker werden, beminden ze elkaar, vielen opnieuw in slaap en herhaalden dit nog een keer. Daarna keek André haar nadenkend aan en stelde de vraag die de vorige dag bij hem opgekomen was, maar die hij weer was vergeten.

'Vind je het vrijpostig als ik je vraag of je een voorbehoedmiddel wilt gebruiken, liefste?' Hijzelf had geen maatregelen genomen, maar ze antwoordde onbekommerd: 'Ik word voor mijn tachtigste niet meer zwanger, André. Dat overkomt mij niet zo gauw. De vorige keren heb ik er twee jaar over gedaan. Ik ben wat dat betreft de ongevaarlijkste vrouw die je kunt tegenkomen, vooral op mijn leeftijd.'

'Dat komt in elk geval goed uit, als je tenminste zeker weet dat het geen probleem is.'

'Absoluut niet. Ik kan waarschijnlijk niet eens meer zwanger worden, zelfs al zou ik dat willen.' Ze was nog niet aan de menopauze begonnen, maar ze had al wel gemerkt dat het niet lang meer zou duren.

'Maar daar kun je niet zeker van zijn.'

'Ik zal me er volgende week in verdiepen, maar intussen...' Hij maakte zich geen zorgen meer en zondagavond hadden ze het nog zo naar hun zin dat ze besloten nog een nacht in Thurston House door te brengen, voordat ze teruggingen naar Napa. Geen van beiden hadden ze zin om de spontane huwelijksreis af te breken. Hun leven was in twee dagen op zijn kop komen te staan, maar ze hadden er geen van beiden spijt van. Het was een nieuwe dimensie aan wat er al tussen hen had bestaan.

Toen ze de volgende dag naar Napa reden, begon Sabrina opeens te lachen. Haar lange haren lagen op haar rug, haar blauwe ogen stonden zo helder als die van een jong meisje en ze droeg de rode trui die hij haar had gegeven bij een grijze flanellen broek. 'Hoe doen we het nu in Napa? We kunnen de mannen niet in verlegenheid brengen.' Niet dat het hen iets aanging, maar Sabrina wilde het voorlopig ook niet tegen Antoine zeggen.

'Het lijkt erop dat ik mijn huis iets eerder moet laten bouwen dan ik van plan was. Ik zal morgen een architect bellen.' Ze lachten allebei en die avond sloop hij van zijn kamer naar de hare en veel later met een gelukzalige glimlach weer terug. Hij was vijfenvijftig en hij was nog nooit zo gelukkig geweest.

32

De weken daarna slopen ze heen en weer tussen elkaars kamer en gingen minstens één keer per week naar de stad. Sabrina was meestal bij André in Napa, waar hun blikken elkaar vaak op een speciale manier kruisten, alsof ze een geheimtaal spraken. Maar Sabrina zag Antoine een keer naar hen kijken en zich toen gauw afwenden, alsof hij niet indiscreet wilde zijn, en daarna meende ze dat hij een keer op een veelbetekenende manier naar hen beiden glimlachte.

'Denk je dat hij het al weet?' fluisterde ze toen ze op een avond in haar bed in de boerderij lagen. André was die week bij de architect geweest en in het voorjaar zou met de bouw van zijn huis worden begonnen. Maar ze zouden nog heel wat keren tussen hun kamers heen en weer moeten sluipen voordat het klaar was.

'Ik weet het niet.' André streelde glimlachend haar gezicht, dat baadde in het maanlicht. Hij had nog nooit zo veel van een vrouw gehouden en Sabrina hield op een heel andere manier van hem dan ze van John had gehouden. Ze was toen nog zo jong geweest en haar liefde voor André zat veel dieper. 'Maar als hij het wist, zou hij er blij om zijn. Ik heb het hem gisteren bijna verteld.'

Ze knikte. Ze kon het zich niet voorstellen dat ze het Jon zou vertellen. Een hele tijd geleden had hij haar er al van beschuldigd een liefdesrelatie met André te hebben en ze wilde hem geen gelijk geven, ook al was er sinds de dood van zijn vader geen man meer in haar leven geweest. Maar ze wist dat hij het niet zou begrijpen en ze had al bijna een maand niets meer van hem gehoord en ook niet van Camille, die terug was in Atlanta. Niet dat ze van haar ooit nog iets wilde horen. Sabrina dwong zichzelf weer aan Antoine te denken. 'Dus je denkt niet dat hij het erg zal vinden?' Hij was heel anders dan Jon en ze hield al erg veel van hem.

Ze zag zijn glimlach in het maanlicht. 'Waarom zou hij het erg vinden? Hij zal het fijn vinden voor ons.' Dat dacht Sabrina eigenlijk ook wel. Hij was de laatste tijd extra lief voor haar en hielp haar af en toe een handje wanneer ze allemaal in de wijngaard werkten, waar ze altijd van genoot.

Antoine stond naast haar toen ze een paar weken later, nadat ze de hele dag in de zon aan het werk was geweest, in de namiddag opeens duizelig werd en in zijn armen bijna flauwviel. Ze geneerde zich vreselijk toen ze naast elkaar op de grond zaten en hij van een zakdoek en water uit zijn thermosfles een koud kompres voor haar maakte. 'Je had een hoed op moeten zetten,' zei hij bestraffend, alsof ze een kind was. Ze voelde zich ellendig. Alles draaide om haar heen en ze had het gevoel dat ze moest overgeven. Maar even later lukte het haar langzaam met hem mee naar het huis te lopen.

'Antoine, zeg het alsjeblieft niet tegen je vader!' Ze keek hem smekend aan, maar hij fronste zijn wenkbrauwen.

'Waarom niet? Vind je niet dat hij het moet weten?' Plotseling werd hij bang. Toen hij vijf was, was zijn moeder aan kanker overleden; hij kon zich haar nog steeds herinneren en hij wist ook nog hoe bedroefd zijn vader was geweest. Hij keek Sabrina bezorgd aan. 'Goed dan, ik zal het hem niet vertellen als jij me belooft dat je meteen naar de dokter gaat.' Ze aarzelde en, gedreven door zijn herinneringen, pakte hij haar bij een arm en keek haar fel aan. 'Ik meen het, Sabrina. Anders ga ik het hem nu vertellen.'

'Oké, oké, maar het kwam alleen maar door de zon.' Maar hij vond dat ze er flets uitzag en de volgende dagen viel het hem op dat ze weinig at. Hij vroeg of ze al een afspraak met de dokter had gemaakt en ze wilde hem afpoeieren, maar daar nam hij geen genoegen mee. 'Ik mankeer niets, Antoine.'

'Wel waar!' schreeuwde hij, maar op een andere toon dan Jon vroeger deed. Het was duidelijk dat hij zich zorgen om haar maakte en dat ontroerde haar. En toen ze voor de tweede keer onwel werd, sleepte hij haar mee naar het huis - gelukkig was André weer bij de architect - en zei: 'Bel jij nu de dokter, Sabrina, of moet ik het doen?'

'Antoine, in 's hemelsnaam...' Ze voelde zich opgelaten, maar hij gaf het niet op. Hij bleef met een dreigend gezicht bij de telefoon staan en ten slotte zei ze plagend: 'Het is maar goed dat jij mijn zoon niet bent, Antoine, want ik zou niets in te brengen hebben.' Maar ze keek hem dankbaar aan en pakte de telefoon. Het deed haar goed te weten dat hij zo veel om haar gaf, dat twee mensen, André en zijn zoon, zo veel om haar gaven. Ze belde de dokter en maakte een afspraak voor de volgende middag. 'En weet je wat hij zal zeggen?'

'Ja, dat je te hard werkt.' Hij keek haar onverzettelijk aan. 'Papa werkt ook hard, maar hij doet elke middag een dutje.' Die gewoonte had hij uit Frankrijk meegebracht: la sieste, en daarom zag hij er zo jeugdig en vitaal uit.

'Daar heb ik geen geduld voor.'

'Het zou je goed doen.' Maar hij was al blij dat ze naar de dokter ging, dat had hij in elk geval voor elkaar gekregen. 'Zal ik je morgen naar de stad brengen?'

'Nee hoor, dat hoeft niet. Bovendien moet ik ook nog wat andere dingen doen.' En ze wilde er geen drukte over maken, want dan zou André zich afvragen wat er aan de hand was.

'Je vertelt me wel wat de dokter heeft gezegd, hè?' Ze zag de angst in zijn ogen, alsof hij nog een kleine jongen was, en ze liep naar hem toe en keek hem recht aan. Hij was een stuk langer dan zij, maar ze had het gevoel dat ze hem moest beschermen.

'Het zal heus niets ergs zijn, Antoine. Ik ben kerngezond en ik voel me prima, echt waar. Waarschijnlijk is het nog de spanning van de komst van mijn moeder en de rechtszaak en...' Ze wilde 'Jonathan' zeggen, dat begreep hij meteen. 'Dat was allemaal erg vermoeiend en ik denk dat dit gewoon de nasleep is.'

'Ik vond het heel erg dat je dat allemaal moest meemaken.' Hij keek haar meelevend aan.

'Ik ook, maar misschien is het goed dat al die dingen nu geregeld zijn.' Ook al had ze nog steeds het gevoel dat ze haar zoon kwijt was. Ze had een kant van hem gezien die ze niet kon vergeten. 'Maar je moet je geen zorgen maken over mij. Ik zal je braaf vertellen wat de dokter heeft gezegd, dat beloof ik je.'

Toen ze echter de volgende dag in de spreekkamer van de dokter zat, wist ze dat ze haar belofte aan Antoine niet kon houden. Met een geschrokken, ongelovig gezicht staarde ze haar vertrouwde arts aan. 'Dat kan toch niet, dat is onmogelijk! De vorige keren duurde het... Ik dacht dat ik nu wel...' Ze kon het niet geloven, maar de dokter glimlachte vriendelijk.

'Het is waar, Sabrina. Het onderzoek wijst het uit en als de uitslag positief is, kan het geen fout zijn. Je bent zwanger, lieve kind.'

'Maar ik ben vorig jaar al aan de menopauze begonnen en dan kan het toch helemaal niet meer? Ik heb zelfs niet meer gemenstrueerd sinds...' Ze telde terug en sperde haar ogen wijd open. 'O, nee toch!' Sinds twee maanden geleden. De dokter had gelijk. Ze had geen verband gelegd met André en zich nergens zorgen over gemaakt. 'Het is nooit bij me opgekomen dat... Mijn god, als ik een paar dagen geleden niet bijna flauwgevallen was...' Dan had ze nog maanden in onwetendheid geleefd. Ze kon het nog steeds niet geloven. 'Maar de vorige keren duurde het jaren en...'

De dokter reikte over zijn bureau heen en gaf haar een paar klapjes op haar hand. 'Dat hoeft niet altijd zo te gaan, lieve kind. En het kan ook zijn dat het probleem bij John lag.'

'O, mijn god...'

Ze was zo van streek dat de dokter geschrokken vroeg: 'Je weet toch wel wie de vader is?'

'Natuurlijk!' Ze keek hem geschokt aan. 'Maar ik heb geen flauw idee wat hij hiervan zal vinden. We zijn zakenpartners en vrienden, maar op onze leeftijd... We waren niet van plan...' Haar ogen werden nat en tranen druppelden over haar wangen. Wat kon het lot toch wreed zijn. Waarom had ze hem niet vijftien jaar geleden ontmoet? Dan hadden ze misschien... 'Wat moet ik nu in vredesnaam doen?' Ze begon te huilen, snoot haar neus in de zakdoek die hij haar overhandigde en keek hem hulpeloos aan. 'Kunt u het niet weghalen?' Het was een afschuwelijke vraag en ze wist dat het onwettig was zoiets te doen, maar ze kon zo gauw niets anders bedenken. Hij was de enige dokter die ze kende, behalve de oude man in St. Helena naar wie ze vroeger ging.

Hij keek haar verdrietig aan en zei: 'Je weet best dat ik dat niet kan doen, Sabrina.'

'Ik ben achtenveertig, dan kunt u toch niet van me verwachten dat ik dit kind baar? En ik ben niet eens met hem getrouwd!'

'Hou je van hem?' Ze knikte en snoot opnieuw haar neus. 'Waarom trouw je dan niet met hem om samen dit kind te krijgen?'

'Dat kan toch niet? We hebben allebei een volwassen zoon! Iedereen zal ons uitlachen. Hij is vijfenvijftig, ik achtenveertig! Nou ja, hij zou nog wel geloofwaardig zijn, hij ziet er heel jong uit. Maar ik zou verdorie al grootmoeder kunnen zijn!'

'Nou en? Dit is andere vrouwen ook overkomen. Twee jaar geleden heeft een tweeënvijftigjarige patiënte van me nog een kind gekregen, alleen was zij getrouwd. Zijzelf en haar dochter lagen zelfs tegelijkertijd op de kraamafdeling. Je bent niet de eerste, Sabrina.'

'Maar ik zou me belachelijk voelen. En ik wil hem niet dwingen met me te trouwen.' Ze lachte door haar tranen heen. 'Het is gewoon bespottelijk dat iemand van mijn leeftijd een man zou moeten dwingen met haar te trouwen omdat ze zwanger is.' Ze begon weer te snikken en keek de dokter hulpeloos aan. 'Het spijt me dat ik me zo aanstel.'

'Ik begrijp het best. Het is een grote schok voor je en ik moet toegeven dat het in jouw situatie nog iets moeilijker ligt. Is het een aardige man? Zou je gelukkig met hem kunnen worden?'

'Ja, dat wel.' Maar ze hadden nooit over een huwelijk gesproken en er was geen enkele reden geweest waarom hij met haar zou moeten trouwen. Ze waren allebei gelukkig geweest met de bestaande situatie. 'Een baby op onze leeftijd...' Ze dacht aan Jon, en aan de baby die ze de eerste keer had verloren, een meisje. Zelfs toen was ze niet jong meer geweest en nu was ze achtenveertig. Het was onbegrijpelijk, maar toch... Ze keek de dokter vastberaden aan; ze had een beslissing genomen, maar ze wist niet hoe ze die moest uitvoeren. 'Kunt u me dan de naam geven van iemand anders die de baby kan weghalen? Ik kan hier niet mee doorgaan, het is niet juist.'

Hij fronste zijn wenkbrauwen. 'Dat kun jij niet bepalen. Als het gebeurd is, is het misschien wel juist. Misschien beschouw je het op een dag als de grootste zegen in je leven.' Hij weigerde op haar vraag in te gaan en stond op. 'Ik zie je over drie weken terug, Sabrina. En probeer zo veel mogelijk te rusten. Er is geen enkele reden waarom je op jouw leeftijd geen gezond kind zou kunnen baren, maar het kan geen kwaad als je iets voorzichtiger bent dan twintig jaar geleden.'

Twintig jaar geleden. Belachelijk dat dit haar nu nog overkwam. Opeens werd ze boos, op de dokter, op zichzelf en op André, die haar dit had aangedaan. Ze was zwanger, verdomme, en in mei zou ze achtenveertig worden en dan zou ze vier maanden in verwachting zijn!

Ze liep de praktijk uit en reed naar huis. Onderweg dacht ze na over wat de dokter allemaal had gezegd, ook over zijn opmerking dat ze deze baby misschien ooit als de grootste zegen van haar leven zou beschouwen. Daar wilde ze echter niet aan denken. Ze moest iemand vinden die het kon weghalen, en ze wist dat ze nog maar een paar weken de tijd had voordat het te gevaarlijk zou worden. Maar ze had geen flauw idee waar ze zo iemand zou moeten vinden. Hoe kwam je aan een aborteur? Ze had er nog nooit over nagedacht en nu ze dat wel deed, kwam de herinnering aan de baby die ze verloren had boven. En aan haar eigen verdriet en dat van John. Hoe kwam ze erbij om nu een baby te doden? Want daar kwam het op neer. Maar wat moest ze anders doen? Thuis ging ze met een misselijk gevoel op bed liggen en toen ging de telefoon. Het was Antoine.

'Wat heeft de dokter gezegd?' Hij had zich de hele dag zorgen gemaakt en nu was zijn vader boodschappen gaan doen en greep hij de kans om gauw Sabrina te bellen.

'Niets, lieverd. Ik mankeer niets, ik ben alleen maar moe. Dat heb ik toch gezegd?' Maar ze klonk gespannen, dat hoorde ze zelf, en hij geloofde haar dan ook niet.

'Heeft hij dat echt gezegd?'

'Echt waar.' Het was een leugen, maar wat moest ze anders? 'Ik kom morgen of overmorgen terug.'

'Ik dacht dat je vanavond terug zou komen.' Opnieuw klonk hij zo bezorgd alsof hij haar zoon was en de tranen sprongen haar in de ogen. Ze was opeens heel huilerig en ze moest haar best doen om kalm te antwoorden.

'Het schoot me te binnen dat ik hier nog iets moest doen. Gaat bij jullie alles naar wens, Antoine?'

'Ja, hoor.' Hij vertelde wat ze die dag hadden gedaan en vroeg toen: 'Dus er is echt niets met je aan de hand?' Hij klonk opgelucht. Het was dus geen kanker, waaraan hij altijd het eerst dacht.

'Dat weet ik zeker.' Ze wist het nu inderdaad zeker, dacht ze wrang, maar ze babbelde nog even opgewekt door. Toen kwam André terug, die de telefoon van Antoine overnam.

'Wat voer je daar allemaal uit, m'amie? Zo noemde hij haar soms - mijn vriendin - behalve wanneer ze 's avonds alleen waren. Dan noemde hij haar chérie of mon amour.

'Niets bijzonders. Er ligt hier een stapel post die ik moet afhandelen. Daar moet ik echt een oplossing voor vinden, misschien kan ik de post voortaan laten doorsturen naar Napa.'

'Goed idee.' Ze was blij dat ze zijn stem hoorde en zou hem het liefst hebben verteld wat de dokter had gezegd, maar ze wist dat ze dat niet moest doen. Ze wilde hem niet onder druk zetten, want stel dat hij dan vond dat hij daarom met haar moest trouwen? Dat zou alles bederven. Dus het was beter dat ze haar mond hield. Ze zou het probleem zelf oplossen en hij zou er nooit iets van weten. 'Wanneer kom je terug?' Hij klonk zo verlangend dat ze erom glimlachte. Ze hield meer van hem dan ooit en het speet haar verschrikkelijk dat ze elkaar niet vijftien jaar geleden hadden ontmoet, want dan had ze het hem wél kunnen vertellen. Dan zouden ze getrouwd zijn en het kind hebben gekregen. Maar nu niet.

'Morgen of overmorgen, ik zal mijn best doen. Ik zei net tegen Antoine dat ik hier eerst nog wat papierwerk moet afhandelen.'

'Kun je dat niet meenemen naar Napa?' Hij vond het vreemd dat ze opeens langer in de stad wilde blijven. 'Is er iets mis, Sabrina?' Hij was al een jaar haar zakenpartner en deelde inmiddels twee maanden haar bed, dus hij kende haar door en door. Waarschijnlijk beter dan wie ook, want ze waren zielsverwanten.

'Nee, nee, alles is in orde,' loog ze, net als tegen Antoine. 'Echt waar.' Ze vocht tegen haar tranen.

'Heb je al iets van Jon gehoord?'

'Nee, geen woord. Ik neem aan dat hij het druk heeft met zijn studie, zijn laatste jaar loopt ten einde.' Wat Jon betrof, praatte ze altijd alles goed.

André vond het vervelend Camilles naam te noemen, maar Sabrina klonk niet normaal. 'Van Camille dan?'

'Nee, goddank niet.' Ze glimlachte; ze miste hem nu al verschrikkelijk, terwijl ze hem een paar uur geleden nog had gezien. Eigenlijk had ze hem nu nog meer nodig dan anders, maar dat mocht ze hem niet laten merken.

'Kom dan maar gauw naar huis.' Hij was graag naar haar toe gegaan, maar hij had te veel te doen. 'Ik mis je, chérie,' fluisterde hij, en de tranen gleden over haar wangen.

'Ik jou ook,' zei ze zo normaal mogelijk.

Ze sliep die nacht nauwelijks en deed niets anders dan huilen of zichzelf vastberaden voorhouden wat ze moest doen. De volgende morgen zocht ze in de telefoongids een dokter in een arme wijk van de stad. Zijn praktijk was gehuisvest aan de rand van de Tenderloin en toen ze er op het middaguur aankwam, lagen er twee dronkaards voor de deur te slapen. Behoedzaam liep ze het gebouw in, dat stonk naar urine en kool, en de krakende trap op. Tot haar opluchting was de wachtkamer brandschoon en toen de stokoude assistente haar naar de spreekkamer bracht, bleek de dokter een kleine, dikke, kale man te zijn in een smetteloos witte jas. Ze wist niet zeker of dit haar teleurstelde of opluchtte, en ze haalde diep adem toen hij haar met een geruststellende glimlach aankeek.

'Dokter, ik bied u bij voorbaat mijn verontschuldigingen aan als wat ik u ga vragen u boos maakt.' Haar ogen werden vochtig. 'Maar ik ben gekomen omdat ik wanhopig ben.'

Hij keek haar onderzoekend aan en vroeg zich af wat ze op het hart had. In deze buurt had hij de afgelopen veertig jaar al van alles meegemaakt. 'O ja? Als ik u kan helpen, zal ik dat doen.'

'Ik wil een abortus. Ik heb uw naam uit de telefoongids. Ik weet geen andere manier om iemand te vinden die me kan helpen.' Tranen biggelden over haar wangen en ze verwachtte niet anders dan dat hij verontwaardigd zou opspringen en naar de deur wijzen. In plaats daarvan keek hij haar meelevend aan en het duurde even voordat hij antwoord gaf.

'Ik vind het heel erg voor u dat u vindt dat u deze baby niet ter wereld kunt brengen, mevrouw Smith.' Ze had de afspraak gemaakt voor Joan Smith en dat schoot haar te binnen toen hij haar zo noemde. 'Weet u wel heel zeker dat u de zwangerschap niet wilt voortzetten?'

Hij had nog niet geweigerd, dus ze kreeg weer hoop. Misschien had ze bij toeval de juiste persoon getroffen. 'Ik ben achtenveertig, ik ben weduwe en ik heb een volwassen zoon die dit jaar afstudeert.' Dat vond zijzelf voldoende reden, maar hij blijkbaar niet.

'En de vader van dit kind?'

'Mijn zakenpartner. We zijn goede vrienden' - ze bloosde - 'dat spreekt vanzelf. Maar hij is zeven jaar ouder dan ik en zijn zoon is ouder dan de mijne. We zijn niet van plan te trouwen, dus het is een onmogelijke situatie.'

'Hebt u het hem al verteld?'

Ze aarzelde en schudde haar hoofd. 'Ik heb het gisteren pas gehoord. Maar ik wil hem niet onder druk zetten, ik wil het probleem oplossen en naar huis gaan.'

'Woont u dan niet hier?'

'Af en toe,' antwoordde ze met opzet vaag. Ze wilde niet dat hij zou weten wie ze was. Als ze zichzelf geen mevrouw Smith had genoemd, zou hij haar naam beslist herkend hebben.

'Lijkt het u niet beter dit eerst met hem te bespreken?' Opnieuw schudde ze haar hoofd, terwijl hij haar vriendelijk bleef aankijken. Het was niet de eerste keer dat iemand om deze reden zijn hulp inriep en het zou beslist niet de laatste zijn. 'Dat ben ik niet met u eens, mevrouw Smith. Hij heeft er recht op het ook te weten. En ik vind uw leeftijd geen reden om de zwangerschap af te breken. Andere vrouwen van uw leeftijd hebben ook nog een kind gekregen. Het risico is iets groter, maar omdat het niet uw eerste zwangerschap is, valt het best mee. Ik vind niet dat u dit moet doen zonder er eerst grondig over nagedacht te hebben. Hoe ver bent u?'

'Twee maanden.' Ze wist dat ze niet verder kon zijn, omdat zij en André daarvoor niet met elkaar naar bed waren geweest. Dat had ze de vorige avond al uitgerekend.

De dokter knikte. 'Dan hebt u niet veel tijd meer.'

'Wilt u me dan helpen?'

Hij aarzelde. Hij deed geen abortussen meer, ook al had hij dat vroeger wel gedaan. Maar toen een jong meisje bijna gestorven was, had hij zichzelf beloofd het niet meer te wagen. Bovendien had hij het gevoel dat het voor deze vrouw de verkeerde oplossing was. 'Dat kan ik niet doen, mevrouw Smith.'

Sabrina zoog hoorbaar adem naar binnen. 'Waarom hebt u dan...' begon ze boos. 'Ik dacht dat u, omdat u naar me luisterde...'

'Ik wil u liever overhalen het kind te krijgen.'

'Maar dat wil ik niet!' Ze sprong op en liet haar tranen de vrije loop. 'Als u me dan niet wilt helpen, doe ik het verdomme zelf wel!'

Daar schrok hij van, maar hij herhaalde: 'Ik kan u echt niet helpen. Om u niet en om mezelf niet.' Hij zou zijn vergunning kunnen verliezen of zelfs in de gevangenis terecht kunnen komen. Maar er was nog een mogelijkheid. Hij had de naam al eens eerder doorgegeven en die vrouw was tevreden geweest. Zuchtend trok hij zijn blocnote naar zich toe en pakte een pen. Op een blanco vel, zonder zijn naam erop, schreef hij een naam en een telefoonnummer. 'Bel deze man maar,' zei hij, en hij gaf haar het papier.

'Doet hij het dan wel?' Ze keek hem fel aan, en hij knikte met een somber gezicht.

'Hij wel. Hij woont in Chinatown. Vroeger was hij een bekend chirurg, maar hij is hierop betrapt. Ik heb ook al eens iemand anders naar hem toe gestuurd.' Hij schudde even zijn hoofd en zei weer: 'Maar ik vind echt dat u het kind ter wereld moet brengen. Als u nou straatarm was, of ziek, of verslaafd aan drugs, of u was verkracht... Maar u ziet eruit als een fatsoenlijke vrouw en uw vriend is waarschijnlijk een keurige man. U zou dit kind een liefdevol thuis kunnen geven.' Het was hem opgevallen dat ze een ouderwets mantelpak droeg, maar van uitstekende kwaliteit. Ook al zou ze nu niet veel geld hebben, ze was beslist niet armlastig. 'Denk er nog maar eens goed over na, mevrouw Smith. Dit is waarschijnlijk uw laatste kans op een baby en u zult het wellicht altijd betreuren dat u het kind niet wilde hebben. Denk daar goed aan voordat u deze man belt.' Hij gebaarde naar het vel papier in haar trillende hand. 'Daarna is er geen weg terug en mocht u toch nog een keer een kind willen, dan zal het verlies van dit kind altijd door uw hoofd spoken.' Ze dacht aan de baby die dood geboren was. Zelfs Jon had dat verlies nooit goedgemaakt. Het was een droom die nooit bewaarheid was en dat zou deze baby ook zijn. Maar daar mocht ze niet langer bij stilstaan. Ze had geen keus. Ze stond op en gaf de dokter een hand.

'Dank u wel dat u me geholpen hebt.' Ze was opgelucht. Nu wist ze wat ze verder moest doen.

Denk er goed over na... Op weg naar huis galmden zijn woorden na. Thuis ging ze aan haar bureau zitten, trillend van ellende. Ze moest het nummer drie keer draaien voordat het juist was. Een vrouw met een accent nam op. 'Ik wil graag een afspraak met de dokter maken.'

'Hoe komt u aan zijn naam?' vroeg de stem wantrouwig. Sabrina omklemde met trillende hand de hoorn, haalde diep adem en noemde de naam van de dokter waar ze zojuist vandaan kwam. Het bleef lange tijd stil, alsof er werd overlegd, en toen zei de vrouw: 'Hij kan u volgende week helpen.'

'Wanneer?'

Weer was het stil. 'Woensdagavond.' Dat vond Sabrina vreemd, maar ze wist dat het geen gewoon doktersbezoek was. 'Om zes uur. Kom naar de achterdeur, klop tweemaal achter elkaar en dan nog een keer. En breng vijfhonderd dollar mee, contant.'

De stem klonk net zo hard als de woorden, en Sabrina onderdrukte een kreet. Niet om het bedrag, maar om het beeld dat ze voor ogen kreeg.

'Dus hij doet het?' Ze hoefde niet geheimzinnig te doen, want de vrouw wist waarom ze belde en misschien deed de man niets anders meer. Maar waarom moest het 's avonds? Nou ja, wat maakte het uit. Ze vroeg zich af hoe lang het zou duren.

'Ja. Maar als u daarna ziek wordt, mag u ons niet meer bellen. Dan zal hij u niet meer helpen.'

De vrouw nam beslist geen blad voor de mond en Sabrina vroeg zich af wie ze moest bellen als het mis zou gaan. Misschien de dokter van wie ze de naam had gekregen. Niet haar eigen dokter, of toch wel? De vragen tuimelden door haar hoofd en ze werd steeds misselijker. Uiteindelijk zat ze geknield op de badkamervloer en gaf over tot ze helemaal leeg was. Woensdagavond. Om zes uur. Dat was over zes dagen, en ze zag er verschrikkelijk tegenop. Maar ze kon niet meer terug.

De volgende dag reed ze terug naar Napa en deed net of er niets aan de hand was. Ze praatte druk, werkte zoals gewoonlijk te hard en bood zelfs aan te koken, wat met hoongelach werd afgeslagen. Ze kookten voor haar, zoals gewoonlijk, maar ze at bijna niets en de volgende dag ook niet. Ze zag dat Antoine zo nu en dan naar haar keek, maar hij begon niet meer over de dokter. André leek niets te merken. Ze vrijden elke avond, maar op dinsdagavond draaide Sabrina zich om en deed of ze in slaap viel, en hij geloofde het. Toen hij de volgende morgen heel vroeg wakker werd, was ze weg. Hij ging naar beneden en daar zat ze voor het raam naar de nog donkere heuvels te staren. Hij liep zacht naar haar toe en ging naast haar zitten. Ze keek op en glimlachte.

'Wat doe jij zo vroeg op, André?'

'Dat wilde ik net aan jou vragen, m'amie.' Ze waren inderdaad vrienden, maar dit deelden ze niet.

Ze wierp een blik op de keukenklok achter hem. Vijf over zes. Over twaalf uur zou ze in Chinatown zijn en vijfhonderd dollar contant betalen om zijn kind te laten doden. Ze werd licht in haar hoofd van ontzetting.

'Wat is er toch met je aan de hand?' Hij pakte haar hand en drukte haar vingers tegen zijn lippen. 'Ik weet dat je al dagen niet in orde bent, liefste, maar ik wilde je niets vragen tot je bereid was er met me over te praten.' Ze werd doodsbleek. 'Wat is er toch, liefste? Valt die vrouw je weer lastig?' Ze schudde haar hoofd en probeerde haar tranen te onderdrukken. Ze wist niet wat ze moest zeggen. Ze wilde niet tegen hem liegen, maar ze kon hem de waarheid ook niet vertellen.

'Soms zijn er dingen die je zelf moet oplossen, André. Dit is een van die dingen.' Het was de eerste keer dat ze hem buitensloot en hij voelde zich diep gegriefd, maar hij knikte begrijpend.

'Ik kan me niet voorstellen dat er iets met je zou zijn wat ik niet zou begrijpen, m'amie, en ik zal je altijd helpen als ik kan. Gaat het om Jon?' Ze schudde haar hoofd. 'Geldzorgen?' Die hadden ze allebei, maar weer schudde ze haar hoofd.

'Het is iets wat ik zelf moet oplossen.' Ze zuchtte, rechtte haar rug en voegde er zonder hem aan te kijken aan toe: 'Ik ga een paar dagen naar de stad.'

'Gaat het dan om ons, Sabrina?' vroeg hij ongerust. 'Als dat zo is, moet je me dat meteen vertellen.' Hij hield ontzettend veel van haar en als dit het was, moest hij het weten. Hij was te oud voor een gebroken hart. 'Heb je er spijt van dat we...' Maar ze verjoeg zijn angst snel met een kus, een lieve glimlach en een streling over zijn wang.

'Nee, absoluut niet. Het is zuiver iets persoonlijks.'

'Dat kan niet. We delen alles.'

'Dit niet.' Ze schudde verdrietig haar hoofd.

'Ben je ziek.' Weer schudde ze haar hoofd.

'Nee. Ik ben van streek, maar alles zal goed komen. Ik kom zaterdag terug.' Ze gaf zichzelf drie dagen om te herstellen en hoopte dat het genoeg was. Drie dagen om pijn te lijden en hartverscheurend te huilen om het kind dat niet zou leven, voor vijfhonderd dollar contant.

'Waarom blijf je zo lang weg?'

'Omdat ik me kaal laat scheren en mijn baard laat staan,' grapte ze. De lucht werd grijs en toen lila terwijl de zon opkwam. 'Waarom weiger je me te vertellen wat er aan de hand is?'

'Omdat ik dit zelf moet oplossen.'

'Waarom? Ik wil alles met je delen.'

Ze knikte, want dat wilde zij ook. Behalve nu. Ze probeerde niet te denken aan wat de artsen haar aangeraden hadden: hij heeft er recht op het ook te weten, vraag het hem eerst, vertel het hem, geef hem een kans... 'Laat me dit alsjeblieft alleen doen, André. Ik kom zaterdag terug en dan gaan we gewoon verder.' Maar nu vroeg ze zich af of het altijd tussen hen in zou blijven staan. Ze vond het vreselijk dat hij vermoedde dat er iets mis was, terwijl ze zo haar best had gedaan om niets te laten merken. Maar hij kende haar al te goed. Op dat moment kwamen twee van hun Franse landarbeiders beneden en Sabrina ging naar boven om zich aan te kleden. Daarna was er een probleempje met een van de machines en werd er een nieuw onderdeel gebracht, en kwam Antoine André om hulp vragen. Voordat ze verder konden praten, stond Sabrina klaar om weg te gaan. Het was twee uur en ze zou net op tijd thuis zijn om in bad te gaan, zich te verkleden en naar Chinatown te rijden. Ze gaf André een kus en Antoine ook, ze deed overdreven opgewekt en stapte in haar auto. 'Tot zaterdag. Gedraag je netjes, hoor!'

'Ik bel je vanavond,' zei André met een somber gezicht. Het was een afschuwelijke morgen geweest, ook vanwege Sabrina. Hij maakte zich ernstig zorgen om haar en dat zag ze aan zijn ogen. Ze haatte zichzelf omdat ze hem dit aandeed.

'Doe geen moeite, ik bel jou wel.' Als ze dan tenminste nog kon praten. Ze had geen flauw idee hoelang het zou duren, hoe ze zich daarna zou voelen of zelfs hoe ze daarna thuis moest komen. Ze was van plan zelf de auto te nemen, heen en terug.

Ze reed weg en André mompelde: 'Er is iets mis.'

Antoine had schoon genoeg van alle geheimzinnigheid. 'Ik denk dat ze ziek is.'

André draaide zich vliegensvlug om naar zijn zoon. 'Waarom denk je dat?'

'Ruim een week geleden moest ik haar opvangen omdat ze bijna flauwviel, op het land.'

'Waarom heb je me dat niet verteld?' vroeg André luid en scherp, maar hij vond het fijn dat hij eindelijk met iemand over haar kon praten. Het bleek dat ze zich allebei zorgen hadden gemaakt en haar valse opgewektheid had niet geholpen.

'Ik moest haar beloven dat ik het je niet zou vertellen, maar dan moest zij naar de dokter gaan.'

'Goddank. En?'

'Ze zei dat de dokter had gezegd dat haar niets mankeerde.' Maar Antoine leek daar niet van overtuigd, en zijn ogen werden vochtig toen hij eindelijk durfde te bekennen waarvoor hij bang was geweest: 'Ik geloof er niets van, papa. Soms hoor ik haar vreselijk spugen, en onlangs viel ze weer bijna flauw.'

'Merde.' André werd bleek en hij balde zijn vuisten. 'Weet jij soms waar ze nu naartoe is?'

Antoine schudde zijn hoofd. 'Misschien moet ze voor een onderzoek naar het ziekenhuis, of weer naar de dokter. Ik weet het echt niet. Ze zei alleen dat alles in orde was.'

'Ze heeft tegen je gelogen. Iedereen kan zien dat ze niet in orde is, en ze maakt zich ergens vreselijk zorgen om. Maar ze wil niets zeggen.' Plotseling wist hij wat hem te doen stond. Hij liet het stuk gereedschap gewoon uit zijn hand vallen en beende naar zijn auto.

'Où vas-tu?' Antoine rende achter hem aan, maar hij wist al waar zijn vader heen ging.

'Achter haar aan.' André trok de choke uit en startte de auto. Hij had vuile handen, maar dat kon hem niets schelen. Hij dacht alleen nog maar aan de vrouw van wie hij hield.

'Groot gelijk, papa. Veel succes!' Antoine zwaaide zijn vader opgelucht na. Sabrina had een voorsprong van twintig minuten, maar hij had er alle vertrouwen in dat zijn vader haar zou inhalen, haar zou laten opbiechten wat er aan de hand was en haar zou dwingen beter voor zichzelf te zorgen.

André reed met gas op de plank naar de stad. Hij had een kort oponthoud in een file vanwege een vrachtwagen met een lekke band en racete daarna over de Bay Bridge, dankbaar omdat ze van het gedoe met de veerponten af waren. Toen hij Nob Hill opreed en Sabrina's auto voor Thurston House zag staan, slaakte hij een zucht van opluchting. Ze was thuis en hij kon de zaak uitzoeken. Maar toen zag hij haar het huis uit komen in een donkere, oude jas die hij niet eerder had gezien, op platte schoenen en met een sjaal om haar hoofd. Vlug stapte ze in haar auto en intuïtief wist hij dat hij haar moest volgen. Hij reed op een afstandje achter haar aan toen ze rechtsaf sloeg Jackson Street in en in oostelijke richting reed. Tot zijn verbazing stopte ze in Chinatown. Hij begreep er niets van, bovendien was het bijna etenstijd. Even vroeg hij zich geschrokken af of ze daar een man zou ontmoeten, maar daar was ze niet op gekleed. Ze stapte uit en stak snel de straat over naar een verwaarloosd pand. Ze klopte, wachtte even en klopte nog een keer. De deur ging open, er werd iets gezegd en ze gaf een envelop aan iemand die achter de deur stond. Zelfs van een afstand kon André zien dat ze doodsbleek was en hij wist meteen dat ze in gevaar verkeerde. Er zou haar iets overkomen, ze werd bedreigd of zelfs gechanteerd. Hij stapte snel uit zijn auto, die hij in de zijstraat waar hij was gestopt liet staan, en rende naar de deur waarachter ze was verdwenen. Het kon hem niets schelen dat hij zich misschien belachelijk maakte. Sabrina had al meer dan genoeg ellende meegemaakt en als iemand haar nu weer iets wilde aandoen, zou hij die persoon vermoorden voordat hij een vinger naar haar kon uitsteken. Hij klopte een paar maal op de deur en toen er niet open werd gedaan, begon hij te bonzen en keek onderwijl of hij de deur zou kunnen intrappen. Hij had Antoine mee moeten nemen, dacht hij, maar toen werd de deur op een kier geopend.

'Dank u,' zei hij tegen de verbijsterde vrouw die erachter stond, en hij duwde de deur verder open en liep naar binnen. Ze stonden in een donkere hal met een smalle trap naar boven.

'U mag hier niet komen!' zei de vrouw fel.

'Mijn vrouw is hier net naar binnen gegaan en verwacht me.'

Hij keek naar de vrouw in haar vuile badjas en slippers en kon zich niet voorstellen wat Sabrina hier te zoeken had. Tenzij ze inderdaad werd gechanteerd. 'Mevrouw Harte. Waar is ze?'

'Dat weet ik niet. Er is hier niemand. U vergist zich.'

Zonder nog een woord te verspillen duwde hij de vrouw met één grote hand tegen de muur. 'Waar is ze? Ik wil het nú weten!' brulde hij. Haar blik ging schichtig naar de trap en André vloog naar boven, terwijl de vrouw hem gillend volgde. Ze probeerde hem te beletten de eerste deur boven aan de trap te openen en daardoor wist hij waar hij moest zijn. Erachter lag een kamertje met een lange, vuile tafel en een tafeltje met een blad met instrumenten. Sabrina stond half ontkleed in een hoek en een lange, slonzige man pakte een pistool terwijl Sabrina ook begon te gillen. André bleef in de deuropening staan, maar met het pistool op zijn borst gericht keek hij naar Sabrina.

'Is alles nog in orde met je?' Ze knikte en hij keek naar de man met het pistool. 'Wat doet ze hier?' Maar hij wist het al.

'Ze is uit vrije wil gekomen. Bent u van de politie?' Het pistool trilde en Sabrina hield haar adem in.

'Nee,' antwoordde André zo kalm mogelijk. 'Ze is mijn vrouw en ze heeft u niet meer nodig. Ze heeft zich vergist. U mag het geld houden, maar ik neem haar weer mee naar huis.' Hij sprak op sussende toon omdat hij vermoedde dat de man dronken was. Zijn maag draaide om bij de gedachte dat deze man Sabrina zou hebben verminkt, maar daar mocht hij nu niet bij stilstaan. Hij keek weer naar Sabrina. 'Kleed je aan,' zei hij bars. Hij wist wat ze van plan was geweest; in zijn jonge jaren was hij in Parijs een keer in zo'n kamertje als dit geweest met een meisje op wie hij verliefd was. Ze had het overleefd, maar hij had zichzelf beloofd dat hij nooit meer zou goedvinden dat een vrouw om wie hij gaf zichzelf zoiets aandeed. Vanuit een ooghoek zag hij dat Sabrina weer aangekleed was en hij wenkte haar, terwijl hij de man bleef aankijken. 'Ik weet uw naam niet en die wil ik ook niet weten. We zullen tegen niemand zeggen dat we hier zijn geweest.' Hij trok Sabrina naar de deur en de man aarzelde en liet het pistool zakken om haar te laten passeren. Maar hij bleef André aankijken; hij bewonderde diens moed en wilde het stel nog steeds helpen.

'Ik doe het terwijl u buiten wacht, als u wilt. Het duurt niet lang.' André walgde van de gedachte, maar hij bedankte de man beleefd en trok Sabrina zwijgend mee de trap af en de deur uit. Het bleef stil in het huis en hij haalde diep adem en trok haar mee naar zijn auto, die nog steeds fout geparkeerd stond. Hij had hem daar een minuut of tien geleden achtergelaten en als hij ook maar iets later was geweest... Hij rilde. Nog steeds zwijgend opende hij het portier en duwde Sabrina op de stoel naast die van de bestuurder.

'André...' Haar stem trilde net zo erg als de zijne zou hebben geklonken als hij haar naam had gezegd. 'Ik ben zelf met de auto. Ik kan...'

Hij keek haar met een spierwit gezicht aan. 'Hou je mond!' beet hij haar toe. Ze was zo bang dat ze zelfs niet durfde te huilen toen ze naar Thurston House reden en hij de auto parkeerde. Haar handen trilden zo erg dat het haar niet lukte de sleutel in het slot van de voordeur te steken en hij pakte haar de sleutel af, opende de deur, ging naar binnen, wachtte tot zij ook binnen was en deed de deur dicht. Toen ze onder de koepel stonden, schreeuwde hij: 'Hoe kwam je erbij om naar die man toe te gaan, verdomme?' Hij kon geen woorden vinden om uiting te geven aan wat hij allemaal voelde. 'Besef je wel dat je op die vuile tafel in die vuile kamer dood had kunnen gaan? Weet je wel dat die vent dronken was? Weet je dat allemaal wel? Hoor je wat ik zeg?' Hij greep haar bij de schouders en schudde haar hard heen en weer.

'Laat me los!' Ze rukte zich los en begon te huilen. 'Wat moest ik anders? Moest ik het soms zelf doen? Daar heb ik heus wel aan gedacht, maar ik wist niet hoe!' Ze liet zich op haar knieën vallen toen de volle omvang van wat ze bijna gedaan had tot haar doordrong, en nu wist hij het ook. Ze hief haar hoofd en keek hem snikkend en met een vertrokken, betraand gezicht aan en plotseling boog hij zich voorover en trok haar in zijn armen. Hij drukte haar met één hand in haar haren tegen zich aan en huilde met haar mee.

'Hoe heb je zoiets kunnen doen? Waarom heb je het me niet verteld?' Dus dat was haar probleem geweest en ze had hem niet genoeg vertrouwd. Hij hief zijn hoofd om haar aan te kijken en herhaalde: 'Waarom heb je het me niet verteld? Hoe lang wist je het al?' Hij trok haar mee naar een stoel en nam haar op schoot, alsof ze een kind was. Ze zag zo bleek als een doek en hij voelde zich net zo ellendig als zij.

'Ik heb het pas vorige week gehoord,' zei ze met zachte, verdrietige stem. Hij voelde dat ze trilde. Ze vroeg zich af wat er met haar zou zijn gebeurd als hij niet was gekomen en besefte nu pas hoe verkeerd ze had gehandeld. 'Ik vond dat ik het zelf moest oplossen en ik wilde je niet onder druk zetten...'

Tranen druppelden over zijn wangen. 'Maar het is ook mijn kind. Vond je niet dat ik er recht op had het ook te weten?'

Ze knikte met een brok in haar keel. 'Het spijt me verschrikkelijk...' Ze kon niets meer zeggen en hij hield haar in zijn armen terwijl zij uithuilde. 'Het kwam omdat... Ik ben te oud, we zijn niet getrouwd... Ik wilde niet dat jij zou vinden dat...'

Hij liet haar los en keek haar aan. 'Waarom denk je eigenlijk dat ik dat huis laat bouwen? Voor Antoine?'

Ze staarde hem verbijsterd aan. 'Maar je hebt nooit gezegd...'

Hij rolde geërgerd met zijn ogen. 'Ik dacht niet dat je zo traag van begrip was. Natuurlijk wil ik met je trouwen, maar ik dacht dat we geen haast hadden en dat we in de loop van het jaar een datum konden prikken. Ik dacht dat je dat wel wist.'

'Hoe moest ik dat dan weten? Je hebt er nooit een woord over gezegd!'

'Wel verdraaid!' Hij keek haar ongelovig aan. 'Je bent de intelligentste vrouw die ik ken en tegelijk soms de domste.' Ze glimlachte door haar tranen heen en hij kuste haar ogen. Toen keek hij weer ernstig. Ze wilden geen van beiden terugdenken aan het voorval dat achter hen lag. Het was de meest beangstigende ervaring van haar leven geweest en dat gold misschien ook wel voor hem. Bijna was er een leven verloren gegaan, een leven dat ze samen hadden verwekt, en André wist dat ze nooit meer de oude zou zijn geworden, zowel geestelijk als lichamelijk. Hij rilde. 'Vertel me nu eens eerlijk of je echt zo graag van dit kind af wilt.' Ze moesten het probleem onder ogen zien. Haar afkeer moest wel heel groot zijn geweest om zo ver te gaan. Het moest een nachtmerrie zijn geweest.

Maar tot zijn verbazing schudde ze haar hoofd. 'Nee, maar ik vond dat ik het voor jou moest doen.' Dat was waar, want zelfs haar leeftijd was nu minder belangrijk dan een week geleden. Ze had er voortdurend over nagedacht en was tot de conclusie gekomen dat ze het voor hem moest doen, om zijn leven niet ingewikkelder te maken en hem niet te dwingen met haar te trouwen.

'Voor mij?' Hij keek haar ontsteld aan en zijn handen begonnen te trillen. 'Je had dood kunnen gaan, besef je dat wel? En je zou ons kind hebben gedood.'

'Zeg dat alsjeblieft niet.' Ze sloot haar ogen en de tranen gleden onder haar oogleden vandaan. 'Ik dacht alleen maar...'

Hij legde haar het zwijgen op. Er was genoeg over gezegd. 'Je had het mis. Wil je ons kind hebben?' Opeens leek het vanzelfsprekend en ze knikte, terwijl ze hem recht aankeek.

'Ja. Maar vind je het niet raar omdat ik al zo oud ben?' Ze glimlachte schaapachtig en hij lachte.

'Ik ben ouder dan jij en ik voel me absoluut niet raar. Eerlijk gezegd' - hij kuste haar hals - 'voel ik me juist heel jong en sterk. Ze lachte ook en ze kusten elkaar innig.

'Wil je het kind echt hebben, André?'

'Vast en zeker. Maar ik wil nog wel een keer van je horen waarom je er zo van overtuigd was dat dit niet kon gebeuren. Ik kan me nog goed herinneren dat je zei dat het onmogelijk was. Hm?'

Hij plaagde haar en het gruwelijke voorval in Chinatown verdween langzaam naar de achtergrond.

'Ik heb me vergist,' grinnikte ze bijna triomfantelijk.

'Dat blijkt. Je moet wel stomverbaasd zijn geweest. Net goed.' Ze sloot even haar ogen. 'Je hebt geen idee hoe verbaasd.' Ze waren allebei even stil en toen zei hij ernstig: 'Wat er verder ook zal gebeuren, Sabrina, ook al is het nog zo schokkend of akelig of verdrietig, ik wil het weten. Je mag nooit meer iets voor me verborgen houden. Nooit meer. Is dat goed tot je doorgedrongen?'

'Ja. Het spijt me.' Ze begon weer te huilen en hij sloeg zijn armen weer om haar heen. 'Ik heb bijna...' Ze begon weer te trillen en hij wiegde haar als een kind.

'Denk er maar niet meer aan. We hebben geluk gehad. Ik heb je de hele weg gevolgd.' Ze keek hem verbaasd aan. 'Ik weet niet waarom. Ik ben een minuut of twintig na jou uit Napa weggereden omdat ik het gevoel had dat er iets heel erg mis was, en dat bleek waar te zijn. Maar nu is het voorbij.' Hij glimlachte teder. 'We krijgen samen een kind, liefste. Ben je daar niet trots op?'

'Ja, maar ik vind het nog steeds een raar idee. Ik had al grootmoeder kunnen zijn.'

'Maar dat ben je niet.'

'Denk je dat Jon en Antoine het verschrikkelijk zullen vinden?' vroeg ze. Plotseling moest ze aan hun zoons denken.

André vermoedde dat Jon het inderdaad erg zou vinden, maar Antoine waarschijnlijk niet. Het kon hem eigenlijk geen zier schelen, Sabrina en hun kind waren het belangrijkst in zijn leven. 'Als ze het erg vinden, is dat hun probleem. Het is ons leven en ons kind. Zij zijn volwassen mannen met hun eigen leven. Als zij kinderen krijgen, vragen ze ons ook niet wat wij ervan vinden. Dus we hoeven ons er niets van aan te trekken.' Ze lachte om zijn eenvoudige redenering. 'Nou, dan zijn alle problemen opgelost.'

'Niet alle,' verbeterde hij lachend. 'Je ziet één detail over het hoofd. Niets belangrijks, dat moet ik toegeven, maar toch... Misschien moeten we ons kind een plezier doen door ervoor te zorgen dat het een wettig kind is. Sabrina, liefste, wil je met me trouwen?'

'Meen je dat?' Ze grinnikte.

Hij lachte weer en wees naar haar nog platte buik. 'Meen je dat?'

'Ja.' Haar ogen waren nog rood van het huilen, maar ze keek een stuk gelukkiger. 'Ik meen het.'

'Dan meen ik het ook. Nou?'

Ze sloeg haar armen om zijn hals. 'Ja, ja, ja, jaaa!'

Hij kuste haar hartstochtelijk, droeg haar naar boven en legde haar voorzichtig op haar kant van het bed. Jon was in dit bed geboren, maar deze baby zou niet thuis geboren worden, dat beseften ze allebei. Vanwege haar leeftijd zou ze de beste medische begeleiding krijgen die mogelijk was. Maar eerst gingen ze trouwen.

'Wanneer wil je trouwen, liefste?' Hij sloeg glimlachend zijn armen over elkaar en het viel haar opnieuw op hoe aantrekkelijk hij was.

'Ik weet het niet. Vind je niet dat we moeten wachten tot Jon er in de voorjaarsvakantie bij kan zijn?'

André wees lachend naar haar buik. 'Vergeet je niet iets?'

'O ja, je hebt gelijk,' zei ze lachend. 'Hm, misschien moeten we niet zo lang wachten.'

'Dat is waar ook: wanneer komt de baby?'

'In oktober, volgens de dokter.' Dat was pas over zeven maanden, dus ze konden later misschien zeggen dat het kind te vroeg was geboren. Op haar leeftijd was dat niet ongewoon, maar meer dan twee maanden te vroeg zou ongeloofwaardig zijn.

'Wat vind je van aanstaande zaterdag?'

Tegen de kussens leunend glimlachte ze tegen hem en hij vond haar de mooiste vrouw die hij ooit had gekend. 'Dat klinkt geweldig. Maar weet je echt zeker dat je dit wilt?'

'Ik wil het al sinds onze eerste ontmoeting. Ik vind het alleen jammer dat we zo lang gewacht hebben, en dat we elkaar niet twintig jaar geleden hebben ontmoet.' Zo dacht zij er ook over. Ze hadden veel tijd verspild, maar misschien had het zo moeten zijn. 'Zaterdag duurt eigenlijk nog te lang.'

Ze straalde. 'Zullen we Antoine bellen en het hem vertellen?'

'Ik bel hem straks wel om te zeggen dat alles in orde is. Nu moet je uitrusten.' Hij keek haar streng aan. 'Voor een toekomstige moeder heb je niet bepaald een ideale dag gehad, en van nu af aan zal dat veranderen. Is dat duidelijk?' Hij keek op zijn horloge. Het was al over achten. 'Ik ga iets te eten voor je maken. Je moet nu voor twee eten, denk daaraan.' Hij boog zich voorover om haar een kus te geven en liep toen snel naar beneden om een omelet voor haar te maken, à la française. Maar toen hij ermee boven kwam, at ze zelfs niet voor één, want ze was van uitputting en alle emoties in slaap gevallen.

33

Toen Sabrina en André op donderdagmiddag terugreden naar Napa, lieten ze haar auto in de stad staan. André had hem die ochtend opgehaald en hem in de gehuurde garage tegenover Thurston House gezet. Toen Antoine vanuit de wijngaard naar huis liep, zag hij hen aankomen. Het was een mooie, zonnige dag en Sabrina straalde toen ze uitstapte en naar Antoine toe liep. Hij kon zijn ogen nauwelijks geloven toen hij zag hoe anders ze eruitzag dan de vorige dag. Maar hij had de opluchting al in zijn vaders stem gehoord toen deze de vorige avond had gebeld. Hij had niets uitgelegd, maar Antoine had meteen begrepen dat alles in orde was en dat zag hij nu ook.

Die avond schonk André een glas champagne voor zijn zoon in en zei: 'We moeten je iets vertellen.'

Antoine keek geamuseerd van de een naar de ander. Ze leken net ondeugende kinderen en hij had allang geraden wat het was. Behalve het nieuws van de baby, maar daarmee wilden ze nog een poosje wachten.

'Mag ik raden?' vroeg hij plagend. 'Eh...'

Sabrina giechelde en André grijnsde breed. 'Oké, wijsneus, je hebt gelijk. We gaan zaterdag trouwen.'

'Dan al?' Dat het zo gauw was, verbaasde hem. Hij had verwacht dat ze zouden zeggen dat ze zich verloofd hadden, maar toen schoot hem iets te binnen. Hij keek voorzichtig naar Sabrina, maar zag niets bijzonders aan haar. Misschien was het daar nog te vroeg voor, dacht hij, maar als het waar was, vond hij het geweldig voor hen. De keren dat ze zich niet lekker had gevoeld, was dit niet bij hem opgekomen. Hij kuste hen lachend op beide wangen en André vroeg of hij getuige wilde zijn.

Die zaterdag stond Antoine in het naburige kerkje naast André toen Sabrina door het middenpad naar hen toe kwam. Alleen hun werknemers waren erbij. De dominee sprak de huwelijksbelofte plechtig uit en met tranen in haar ogen werd Sabrina Andrés vrouw. Daarna aten ze een heerlijke, door de mannen bereide maaltijd en dronken er veel champagne bij, behalve Sabrina, die het bij één glas liet.

Antoine omhelsde haar innig. 'Ik ben erg blij voor jullie. Je bent goed voor papa.'

'Ik bof met jullie allebei.'

Was Jonathan maar zo aardig, dacht Sabrina. Maar toen ze hem op zijn kamer te pakken had gekregen en hem het nieuws had verteld, had hij eerst lang gezwegen en toen koeltjes gezegd: 'Waarom is er zo'n haast bij?'

'We wilden gewoon... Ik vind het erg jammer dat jij er niet bij kunt zijn, lieverd.' Dat meende ze; ze dacht niet meer aan het verdriet dat hij haar had bezorgd toen hij Camille naar haar toe had gestuurd.

'Ik niet. Hoe kom je erbij om met die boer te trouwen?'

'Wat een onaardige opmerking, Jon.' Ze voelde zich gekwetst, maar dat was ook de bedoeling.

'Nou ja, gefeliciteerd dan maar.'

'Dank je. Wil je met Pasen thuiskomen, lieverd?' Dan zou ze hem het reisgeld sturen.

'Nee, dan ga ik met vrienden naar New York. Maar als je wilt, mag je me in juni naar Parijs sturen.'

'Dat is niet hetzelfde, hè? Ik dacht dat je het leuk zou vinden om een poosje bij ons te logeren.'

'Ik ga liever naar Frankrijk. Na ons afstuderen willen we met een heel stel een reis door Europa maken, wat vind je daarvan?'

Hij was haar huwelijk met André al vergeten en dacht weer alleen aan zichzelf.

'Daar praten we een andere keer wel over.'

'Waarom nu niet? Als ik mee wil, moet ik dat van tevoren regelen.'

'Ik wil niet onder dwang gezet worden. We praten er later over, Jon.'

'Verdorie...'

'Na je afstuderen moet je een baan zoeken. Hoe wil je dat dan doen?' Als hij haar tot iets wilde dwingen, kon zij hem een koekje van eigen deeg geven. Zijn verdiende loon, en dat kreeg hij niet vaak. Maar ze was boos om zijn opmerking over André; 'Franse boer', had hij hem genoemd, de rotjongen.

'Ik denk dat de vader van Johnson me wel een baan in New York geeft.' Teleurstelling welde in haar op, ook al had ze eigenlijk wel zoiets verwacht. 'Dan huren we daar met vijf man een huis.'

'Dat lijkt me vrij duur. Kun je dat dan wel betalen?'

'Waarom niet? Jij woont toch ook in Thurston House?'

'Ik betaal geen huur.' Als Camille en hij hun zin hadden gekregen, had ze dat waarschijnlijk wel moeten doen. 'Hoe gaat het eigenlijk met je lieve grootmama?'

'Uitstekend. Ik heb vorige week nog een brief van haar gehad.'

Sabrina zuchtte alleen maar. Het ergerde haar dat Camille nog steeds contact met Jon had en dat hij blijkbaar zo op haar gesteld was.

'Goed, dan zien we je bij je afstuderen.' Ze hoopte maar dat Camille er niet bij zou zijn. Sabrina wilde haar nooit meer zien, maar Camilles achterneef zou ook afstuderen, dus misschien zou ze zowel voor Jon als voor hem komen. Maar ze vroeg het niet, en Jon begon nogmaals over de reis naar Europa. 'Ik zal erover nadenken en dan hoor je het wel.' Jon vermoedde dat ze er met André over zou praten en dat hij het zou verbieden. 'Wacht er niet te lang mee.'

'Wat doe je als ik nee zeg?'

'Dan verzin ik wel iets anders.'

'Misschien is het beter dat je dat dan maar doet,' zei ze kalm. Eindelijk zag ze in welke fouten ze met Jon had gemaakt en ze nam zich voor met haar volgende kind niet hetzelfde te doen. De gedachte vervulde haar met geluk. Ze verwachtte weer een kind, en ze vroeg zich af of het deze keer een meisje zou zijn. Ze glimlachte.

'Verdomme, mama, ik moet die reis maken!'

'Dat moet je helemaal niet. Je wilt die reis maken, dat is iets heel anders.'

Hij verbrak de verbinding, zonder nog een woord over haar huwelijk te zeggen of de groeten te doen aan André.

Een maand later belde hij weer, om te vragen hoe het zat met zijn reisgeld voor Europa. Deze keer besprak ze de kwestie met André, die eerlijk zijn mening gaf, ook al wist hij dat Jon dit niet op prijs zou stellen.

'Wil je echt weten wat ik ervan vind?' Hij had zich steeds beheerst, omdat hij vond dat Sabrina's houding ten opzichte van haar zoon hem niets aanging en hij haar niet wilde grieven.

'Ja. Hij geeft me het gevoel dat ik hem die reis schuldig ben, maar ik vind het eigenlijk geen goed idee hem dat reisgeld zonder meer te geven. Aan de andere kant studeert hij in juni af en zou het een mooi geschenk zijn.' Ze keek André hulpeloos aan.

'Een te mooi geschenk. Als hij die reis zo graag wil maken, had hij lang geleden moeten beginnen met ervoor te sparen. Hij denkt nooit aan jouw financiële problemen, maar vindt dat hij overal recht op heeft. Dat is een heel onverstandige houding en vroeg of laat krijgt hij de kous op de kop. Jij zult niet altijd blijven klaarstaan om geld in zijn uitgestrekte hand te leggen. Na zijn studie hoort hij op eigen benen te staan.'

'Dat ben ik met je eens.' Langzamerhand verhardde ze zich tegen de onophoudelijke eisen van Jon. Hij was door en door verwend en het moest nu maar eens afgelopen zijn. 'Maar die reis?'

'Ik zou weigeren.'

Ze zuchtte. 'Dat wil ik ook, maar ik zie ertegenop dat tegen hem te zeggen.'

André knikte meelevend. Hij wist hoe moeilijk Jon het haar altijd maakte en hij vond het heel verdrietig voor haar. Jon was een ongemanierde, egoïstische, akelige jongen en dat kwam niet alleen doordat hij verwend was. Er zat meer achter. Het was zijn karakter, hij leek precies op zijn grootmoeder.

Gelukkig was Antoine heel anders. Hij was altijd even aardig voor Sabrina. Hij was nu zesentwintig en had een vriendinnetje in St. Helena. Steeds wanneer hij Sabrina zag, wist hij dat zijn vermoeden juist was. Maar ze hadden hem het nieuws nog niet verteld en hij wilde niets vragen, tot op een dag in mei.

'Mag ik je iets vragen, Sabrina?'

'Natuurlijk,' zei ze glimlachend. Ze hield van hem alsof hij ook haar zoon was; hij was een veel aardiger jongen dan Jon.

De ruzie om de reis had een nieuwe scheur in hun relatie veroorzaakt, hoewel ze nog steeds van plan waren in juni naar Cambridge te gaan.

'Ik weet dat het erg vrijpostig is...' Hij bloosde onder zijn bruinverbrande huid en Sabrina zag opnieuw hoe knap hij was om te zien, en ze vroeg zich af of zijn omgang met dat meisje serieus was. Misschien wilde hij daar wel over praten. Maar tot haar verbazing vroeg hij: 'Ben je... Krijg ik een broertje of zusje?' Hij moest het weten, en Sabrina glimlachte blozend. Ze knikte, en hij tilde haar met zijn sterke armen op, gaf haar een kus op haar wang en zette haar weer neer. 'Wanneer?'

Ze wilde hem vertellen wat zij en André iedereen vertelden, maar ze bedacht zich. Antoine moest de waarheid weten. Hij was de eerste die ermee te maken had gehad toen ze bijna flauw was gevallen in de wijngaard. Bovendien was hij niet dom, hij zou het toch wel ontdekt hebben. Maar andere mensen hoefden het niet te weten. 'In oktober,' antwoordde ze. 'Maar officieel twee maanden later.'

Hij grinnikte en stelde het op prijs dat ze zo eerlijk tegen hem was. 'Zoiets vermoedde ik al,' zei hij, 'maar ik wilde er niet naar vragen.' Hij wist dat zijn vader toch wel met haar zou zijn getrouwd. 'Weet Jon het al?'

'Nog niet. We zullen het hem volgende maand vertellen, wanneer we in Cambridge zijn.'

'Papa is er dolblij mee, dat zie ik. Sinds jullie een paar dagen voor je huwelijk uit San Francisco terugkwamen, loopt hij zo trots als een pauw rond.' Hij vroeg niet wat er toen was gebeurd, maar hij wist dat het een kentering was geweest en de sfeer was veel meer ontspannen geworden. Het leek wel of ze nu beter dan ooit wisten wat ze voor elkaar betekenden. Hij was er soms gewoon een beetje jaloers op. Hij zou dolgraag een meisje tegenkomen van wie hij net zo veel zou gaan houden als zijn vader van Sabrina hield, maar zover was het nog niet. Met het meisje met wie hij nu omging, had hij veel plezier en hij vond haar erg aardig, maar dat was alles. Ze was niet intelligent genoeg en ze lachte niet om dezelfde dingen als hij, en dat vond hij belangrijk. 'Ik vind het fantastisch voor jullie,' zei hij, en hij voegde er met een glimlach aan toe: 'Ik hoop dat het een meisje is.'

'Ik ook,' fluisterde ze, en hand in hand liepen ze naar huis. Op de boerderij droeg ze altijd een broek en nu pas was te zien dat ze in verwachting was. Hun nieuwe huis zou over twee maanden klaar zijn. Sabrina wilde er graag voor de geboorte van de baby intrekken, maar ze zou in San Francisco bevallen. Daar stond André op. Hij wilde dat ze de beste medische behandeling zou krijgen die mogelijk was, ook al verliep de zwangerschap zonder problemen.

Toen ze de lange reis naar de oostkust ondernamen, had ze ook daar geen enkele last van. De sfeer tussen hen en Jon was gespannen. Hij negeerde André en keek zijn moeder vijandig aan. 'Ik neem aan dat je blij bent met het nieuws.'

'Welk nieuws?' vroeg ze niet-begrijpend.

'Ik heb je vorige week geschreven.'

'Ik heb je brief niet ontvangen, die is waarschijnlijk pas na ons vertrek aangekomen.'

Met tranen in zijn ogen zei hij: 'Grootmoeder is vorige week onder een bus gekomen en ze was op slag dood.' Het duurde even voordat het tot Sabrina doordrong dat hij Camille bedoelde, en ze staarde hem verbaasd aan omdat hij er zo door van streek was. Zijzelf voelde geen enkele emotie, behalve misschien een soort opluchting.

'Wat erg, Jon.'

'Je vindt het helemaal niet erg. Je haatte haar.' Hij klonk als een klein kind en André, die op de vensterbank van Jons kamer zat, keek naar moeder en zoon. Sabrina zat op het bed en zag er stralend uit. Ze kon haar normale kleren niet meer aan en had een paar wijde jurken moeten kopen, zoals de blauwe zijden jurk die ze nu aanhad. Hij had dezelfde kleur als haar ogen en André vond haar mooier dan ooit.

'Ik haatte haar niet, Jon. Ik kende haar nauwelijks. Maar ik vond haar niet aardig. Je zult moeten toegeven dat ze mij niet bepaald fatsoenlijk behandeld heeft. Ze heeft me als kind in de steek gelaten en toen ze zesenveertig jaar later terugkwam, wilde ze me mijn huis afpakken.'

Hij kon de beschuldiging niet weerleggen en haalde zijn schouders op. Opeens keek hij zijn moeder verbaasd aan. 'Wat ben je dik geworden! De huwelijkse staat doet je blijkbaar goed.' Het was geen tactvolle opmerking, maar Sabrina lachte.

'Dat is waar, maar dat is niet de reden dat ik dik ben geworden.' Ze moest het hem toch een keer vertellen, dus dat kon ze net zo goed nu doen. 'Ik weet dat het een verrassing voor je zal zijn, eerlijk gezegd was het dat voor ons ook.' Ze haalde diep adem en vervolgde: 'We krijgen met Kerstmis een baby, Jon.'

'Wat!' Hij keek van zijn moeder naar André en sprong op. 'Dat kun je niet menen.' Hij staarde haar vol afschuw aan.

'Ik meen het wel.' Ze bleef rustig zitten en keek naar André en toen weer naar haar zoon. 'Ik weet dat het een schok voor je is, maar...'

'Hoe kunnen jullie je zo belachelijk maken? En mij, verdomme? Mijn god, iedereen zal me uitlachen! Jij bent al vijftig en god mag weten hoe oud hij is...' Hij gedroeg zich schandalig, maar Sabrina glimlachte om zijn uitbarsting. Hij was zo kwaad dat hij weer net een kleine jongen leek. Zijn reactie stond pal tegenover die van Antoine, die al een teddybeer voor de baby had gekocht: '... en denk eraan dat je tegen haar zegt dat ze die van mij heeft gekregen!' Hij hield vol dat het een meisje was. Daarentegen kon het Jon, die stampvoetend door de kamer liep, absoluut niets schelen wat het was.

'Dit soort dingen gebeuren nu eenmaal, jongen.' André probeerde hem te kalmeren. Hij vond het vreselijk dat Jon zich zo misdroeg jegens zijn moeder, maar het verbaasde hem niet. Hij was nog heel onvolwassen en volkomen verpest, en hij vond dat hij haar altijd iets te verwijten had. 'Je went heus wel aan het idee. Wij hebben ons ermee verzoend en Antoine ook, en hij is zelfs ouder dan jij. Vier jaar ouder.'

'Wat weet hij nou van het leven? Hij plant dag in dag uit druiven, maar ik ben verdomme een man van de wereld!'

André stond op en deed zijn best om zich te beheersen. 'Mijn zoon ook. En hij is je stiefbroer. Denk er dus aan dat je voortaan met wat meer respect over hem praat, Jonathan.' De mannen keken elkaar even recht aan en Jon wendde zijn ogen af. Hij was niet dom en zag dat André het meende.

André keek naar Sabrina en gebaarde dat het tijd was om te gaan. Jon zou die avond uitgaan en ze zouden hem de volgende dag bij de plechtigheid terugzien. Daarna zouden ze hem en een vriend van hem mee uit eten nemen, en de dag daarna zouden ze met hem naar New York reizen. Drie dagen later zou hij met de Normandie naar Europa varen. Hij had het geld voor de reis zelf bij elkaar gekregen, een hele som, tot verbazing van Sabrina. Zij en André zouden ook een bezoek brengen aan Amelia.

'Tot morgen, Jon.' Ze wilde zijn wang kussen, maar hij ontweek haar en ging met zijn rug naar hen toe staan toen ze de kamer verlieten.

'Jammer dat hij het zo erg vindt,' zei Sabrina in de taxi terug naar het hotel.

'Je had toch niet anders verwacht? Hij is nog erg onvolwassen.' André gaf een paar klapjes op haar hand. 'Op zijn leeftijd is vier jaar een groot verschil. Antoine is al een man, Jon nog niet. Maar dat komt nog wel. Bovendien ziet hij de baby waarschijnlijk als een bedreiging voor zijn erfenis. Het huis, het land in Napa...' Dat was nog niet bij haar opgekomen, maar nu vroeg ze zich af of André gelijk had.

'Je zou best eens gelijk kunnen hebben. Wat raar dat Camille dat ongeluk heeft gehad, vind je niet?'

André keek haar aan. 'Ik kan er niet om rouwen. Ze was een inhalige, boosaardige, nutteloze vrouw en ze had jaren geleden al moeten sterven, zoals je vader het je verteld had.' Hij had haar nooit vergeven wat ze Sabrina had aangedaan. Het was een kwelling voor Sabrina geweest al die maanden te moeten wachten tot ze zich voor de rechter kon verdedigen.

'Ik vind het vreemd dat ik er geen traan om kan laten.' Ze had net gehoord dat haar moeder was overleden en het kon haar geen zier schelen. 'Jon heeft er verdriet om.'

'Hij kende haar al vier jaar en ze hadden atômes crochus.' Ze glimlachte, ze vond het een grappige uitdrukking: in elkaar gehaakte atomen. Ze hadden iets gemeen. Hoe akelig ze dat ook vond, André had gelijk.

De afstudeerplechtigheid verliep soepel en Sabrina keek met betraande ogen naar Jon. Hij was een moeilijke jongen, maar ze was trots op hem. Bovendien was het haar toch maar gelukt hem te laten studeren, dankzij de verkoop van de mijnen, het huis in Napa en het park rondom Thurston House. Het was haar prestatie en de zijne, dus ze hadden reden genoeg om trots te zijn.

Die avond gingen ze ergens dineren. Jon dronk te veel, maar Sabrina en André hadden daar begrip voor en hij gedroeg zich iets vriendelijker dan anders. Maar in de trein naar New York schaamde hij zich voor zijn moeder. 'Mijn god, wat zullen de mensen wel denken?'

'Zeg maar dat ik een grote eter ben.'

Na zijn terugkeer in september zou hij gaan werken voor de vader van een vriend van hem, William Blake. Toen ze Jon naar de boot brachten, stelde hij zijn moeder en André voor aan de vriend, die Bill werd genoemd en die een beeldschoon meisje bij zich had. Ze verslond Jon met haar ogen en het bleek dat ze de achttienjarige zus van Bill was, en dat ze dolverliefd was op Jon. Ze stelde zichzelf meteen voor.

'Hallo, ik ben Arden Blake.' Ze gaf Sabrina en André een hand, liet haar blik even over de wijde, rode jurk van Sabrina glijden en begon een enthousiast verhaal over Jon, die nauwelijks aandacht aan haar besteedde: 'Papa denkt dat hij het heel goed zal doen, daarom stuurt hij hem met Bill mee naar Europa, als een soort bonus voordat hij aan het werk gaat...' Sabrina werd woedend toen ze dit hoorde, maar ze vertrok geen spier. Jon had haar verteld dat hij het geld zelf had gespaard en nu bleek dat hij drie maanden lang iemands gast zou zijn. Terwijl ze op de Normandie eersteklas zouden reizen en alleen maar in dure hotels zouden logeren! Ze wist wie William Blake senior was, zijn naam was in het hele land bekend. Hij was de belangrijkste bankier van New York; ze had met hem te maken gehad voordat ze Johns mijn had verkocht, met betrekking tot enkele van'Johns investeringen. Ze keek naar Jon en kon hem wel rammelen, maar het was te laat om erover te beginnen. Dus ze babbelde luchtig door met Arden en bedacht vol verbazing dat zijzelf op haar leeftijd de mijnen van haar vader was gaan leiden. Terwijl dit lieve, onschuldige kind alleen maar kon jubelen over Jon. 'Mama en papa en ik gaan volgende maand naar Europa en dan komen we elkaar in Zuid-Frankrijk weer tegen.' Ze keek verrukt en Sabrina glimlachte.

'Pas maar op dat hij zich niet misdraagt,' waarschuwde ze het knappe blondje met de groene ogen. 'Ik vertrouw mijn zoon niet altijd.'

'Mama vindt hem de aardigste jongen die ze kent. Hij zal mijn begeleider zijn op mijn debutantenfeest in december.' Ze straalde en toen de scheepshoorn het sein van vertrek gaf, zag ze dat Jon haar een kus op haar mond gaf, maar daarna hetzelfde deed bij drie andere meisjes. Het reisgezelschap bestond uit vier jaargenoten van Harvard en Sabrina vroeg zich rillend af wat ze allemaal zouden uithalen. Ze vond het afschuwelijk dat iemand anders de reis voor Jon betaalde en dat Jon haar op deze manier had gedwongen met het reisgeld over de brug te komen. Nu moest ze William Blake senior een cheque sturen om de kosten te vergoeden, want ze kon niet toestaan dat Jon zijn gast was omdat hij wie weet wat voor zielig verhaal over zijn moeder had opgehangen.

'Na je terugkeer wil ik iets met je bespreken.' Met een veelbetekenende blik overhandigde ze Jon de envelop met het geld dat ze had bedoeld als cadeau voor zijn afstuderen. Ze was er zo trots op geweest dat hij het reisgeld zelf had gespaard dat ze hem duizend dollar zakgeld mee wilde geven, maar nu bleek het alleen maar een extraatje bij de enorme reissom te zijn. 'Wees aardig tegen Arden Blake,' fluisterde ze erachteraan. 'Ze is een lief meisje.' Ze had het onbehaaglijke gevoel dat hij misbruik van haar zou maken.

'Ze is mijn kruiwagen naar de top,' fluisterde hij met een knipoog terug en Sabrina walgde van hem. Later zag ze het meisje geestdriftig op de kade staan zwaaien terwijl haar moeder toekeek, en ze voelde aandrang haar te waarschuwen voor haar zoon. Maar hoe zou ze zoiets kunnen doen? Hij stond op het dek voor zijn suite en keek glimlachend op hen neer, en met een schok besefte ze dat hij een heel aantrekkelijke jongeman was. Hij was lang en slank, hij had een knap gezicht en het gitzwarte haar en de schitterende blauwe ogen van Camille. Elke vrouw zou voor hem vallen. Toen ze wegliepen, zuchtte Sabrina en vertelde André wat Jon had gezegd over Arden Blake en hoe hij aan het reisgeld was gekomen.

'In elk geval weet je dat hij nooit van de honger zal omkomen. Daar is hij te slim voor.'

'Te sluw, zul je bedoelen.'

'Soms zou ik willen dat Antoine wat slimmer was. Hij is zo onpraktisch dat hij soms niet weet wat voor of achter is, en hij barst van de principes en idealen en andere intellectuele onzin.' Sabrina glimlachte teder. André had wel een beetje gelijk, maar Antoine was een ontzettend lieve jongen. Hij was intelligent, maar inderdaad niet erg praktisch ingesteld. Hij las liever een boek over filosofie dan te eten en dacht liever na over een vaag, abstract idee dan over een technisch probleem. Hij was een dromer, maar een heel briljante.

'Antoine is een schat, André. Je kunt trots op hem zijn.'

'Dat ben ik ook, dat weet je best.' Hij hielp haar in de taxi stappen en keek toen ze zat naar haar bolle buik. 'Hoe gaat het met ons kleintje?' Een paar weken geleden had ze de baby voor het eerst voelen bewegen en nu bewoog hij voortdurend. André kon het ook voelen en dat vond hij prachtig. 'Staat hij weer te dansen?'

'Ik denk dat ze balletdanseres wordt, zo beweeglijk is ze.' Veel beweeglijker dan Jonathan en haar eerste baby waren geweest. 'Of voetballer,' zei André glimlachend.

Die middag gingen ze op bezoek bij hun oude vriendin en zij vond het heerlijk voor hen dat ze een baby zouden krijgen. En ze vond het onzin dat ze zich verontschuldigden voor hun leeftijd.

'Ik zou er zelf nog wel een willen als het mogelijk was,' zei ze. Ze was nu negentig en Sabrina vond dat ze er erg broos uitzag. 'Jullie moeten van elk moment genieten, een kind is het mooiste geschenk dat je kunt krijgen. Een nieuw leven!'

Amelia zelf had ook van elk moment van haar leven genoten, dat was nog steeds aan haar te zien. Ze was een fantastische, warme, gulle vrouw en een voorbeeld voor iedereen die haar kende. Camille was heel anders geweest. Sabrina praatte nog even met haar over Camille en pas toen de verpleegster binnenkwam, namen ze afscheid. Amelia moest een dutje doen; ze zagen allebei dat ze moe was. Ze gaven haar een kus, en toen Sabrina zich over haar heen boog, keek Amelia haar doordringend aan en zei: 'Je lijkt sprekend op je vader, Sabrina. Hij was een geweldige man en jij bent een geweldige vrouw. Je hebt niets van haar.' Dat had Jon wel en dat betreurde Sabrina diep, maar ze zei het niet. 'Wees dankbaar voor dit kind,' voegde Amelia er met een liefdevolle glimlach naar hen beiden aan toe. 'Ik hoop dat ze jullie veel vreugde zal brengen.' Ze lachte. 'Volgens mij is het een meisje.' Ze legde even haar hand op Sabrina's buik en gaf hun ieder nog een kus.

De volgende dag namen ze de trein naar huis. Sabrina bracht de zomer in Napa door. In augustus was hun nieuwe huis klaar en trokken ze erin. Een maand later gingen ze naar Thurston House, omdat Sabrina daar dichter bij het ziekenhuis was. Vanuit San Francisco belden ze Jon toen hij terug was van zijn reis. Hij had genoten, en noemde een paar maal de naam van Arden Blake. Hij was al met zijn baan begonnen, maar die leek dankzij William Blake senior niet veeleisend te zijn. Sabrina had de man een bedankbriefje gestuurd met een cheque voor een bedrag dat voldoende moest zijn om Jons reis te betalen, en de cheque was een paar keer teruggestuurd voordat hij het geld wilde aannemen. Hij had gezegd dat hij Jon graag mocht, dat de hele familie Jon graag mocht, en dat het wederzijds was. 'Ik ga met ze mee op vakantie naar Palm Beach,' zei Jon triomfantelijk, tot Sabrina's teleurstelling.

'Ik dacht dat je dan weleens weer naar huis zou willen komen. Tegen die tijd is de baby er...'

Maar daar had hij geen belangstelling voor. 'Daar heb ik geen tijd voor, ik heb maar twee weken vrij. Waarschijnlijk kom ik volgend jaar, dan huren de Blakes een huis in Malibu en kan ik een tijdje bij hen logeren.'

'Moet je dan niet werken?'

'Niet meer dan Bill. We hebben afgesproken dat we allebei evenveel vakantie krijgen.'

'Nou, nou, je boft.'

'Waarom niet? Ik werk net zo hard als hij.'

'Maar hij is familie, nietwaar?'

'Misschien word ik dat ook,' zei Jon zelfverzekerd. 'Arden is gek op me en meneer Blake vindt me een prima kerel.'

'Het klinkt als een lot uit de loterij.'

Dat was het natuurlijk ook. Maar toen ze het met hem over de stiekeme manier wilde hebben waarop hij aan het geld voor de reis was gekomen, zei hij achteloos: 'Je hoefde er toch niet voor te betalen? Meneer Blake had het zelf aangeboden.'

'Ik kon het niet aannemen en dat had jij ook niet moeten doen, Jon.'

'Als je een tirade gaat afsteken over fatsoen hang ik meteen op, moeder.'

'Toch zou je daar eens over na moeten denken, Jon. Vooral met betrekking tot Arden Blake. Misbruik dat meisje niet, Jon. Ze is een lief en nog heel onschuldig kind.'

'Ze is al achttien, moeder.'

'Je weet best wat ik bedoel.'

Dat was zo, maar dat wilde hij niet toegeven. 'Maak je maar niet druk, ik zal haar heus niet verkrachten.'

'Dat kun je op meer dan één manier doen.'

Ze maakte zich nog steeds zorgen om hem, hoewel hij af en toe een kaart stuurde waarop hij schreef dat hij het erg naar zijn zin had. Maar naarmate de maand oktober vorderde, concentreerde ze zich steeds meer op zichzelf en de baby, die flink groeide. Haar lichaam zat haar steeds meer in de weg. Toen de dag waarop ze uitgerekend was naderde, kon ze nauwelijks de trap meer op. Maar toen de grote dag voorbij was gegaan zonder dat er iets was gebeurd, besloten Sabrina en André lange wandelingen te gaan maken.

'Ze vindt het vast erg prettig in mijn buik,' verzuchtte Sabrina. 'Misschien blijft ze daar wel.' Ze keek André lijdzaam aan en hij lachte. Ze schuifelde langzaam vooruit en moest steeds uitrusten, alsof ze honderd was, klaagde ze. Maar meestal was ze erg opgewekt.

'Wat doe je als het een jongen is? Je hebt het steeds over "ze", het arme kind.'

'Daar moet hij dan maar aan wennen.'

Drie dagen na de geplande datum maakte ze André om vier uur in de ochtend wakker en zei met een brede glimlach: 'Het begint, liefste.'

'Hoe weet je dat?' Hij sliep nog half en wilde liever wachten tot het ochtend was.

'Geloof me nou maar.'

'Oké.' Traag schoof hij de dekens van zich af, maar toen hij haar met een van pijn vertrokken gezicht naar haar buik zag grijpen, vloog hij het bed uit, sloeg zijn arm om haar heen en bracht haar naar een stoel.

'Ik denk dat ik iets te lang heb gewacht.' Ze keek hem een beetje paniekerig aan. 'Maar ik wilde je niet te vroeg wakker maken en... ik wist het niet helemaal zeker... aaah...' Ze greep zijn arm.

'O mijn god, heb je de dokter al gebeld?' vroeg hij geschrokken.

'Nee, dat moet jij... O, André... Bel gauw...'

'Wat is er?' Hij bracht haar terug naar het bed en pakte de telefoon. 'Wat moet ik zeggen?' vroeg hij hulpeloos.

Ze liet zich kreunend achterover vallen. 'Zeg maar dat ik het hoofdje al voel.' Ze hijgde terwijl hij het nummer draaide en slaakte een kreetje.

Voor André was het een nieuwe ervaring. Toen Antoine werd geboren, had hij de weeën van zijn vrouw niet meegemaakt en rustig in de hal van het ziekenhuis gewacht tot het kind er was. Toen de dokter opnam, vertelde André hem wat Sabrina had gezegd. 'Heeft ze al persweeën?' vroeg de dokter. André vroeg het Sabrina, maar ze luisterde niet en trok alleen maar met een van pijn vertrokken gezicht aan zijn mouw.

'Sabrina, luister even, hij wil weten... Sabrina, alsjeblieft...'

De dokter luisterde mee en riep tegen André: 'Bel de politie! Ik kom eraan.'

'De politie bellen?' herhaalde André geschrokken. Maar daar kreeg hij geen tijd meer voor, want Sabrina kroop snikkend over het bed.

'O god... André... Alsjeblieft...'

'Wat moet ik doen?'

'Help me alsjeblieft!'

'Liefste...' De tranen sprongen in zijn ogen van onmacht; zeven maanden geleden was het gemakkelijker geweest haar uit handen van die gewapende aborteur te krijgen dan haar nu te helpen. Dat had alleen wat kalmte en moed gevergd, dit was een situatie waarmee hij geen raad wist. Maar toen ze hem kronkelend van de pijn hulpeloos aankeek, vergat hij wat hij niet wist en pakte instinctief haar handen en begon haar sussend toe te spreken. Het was tot hem doorgedrongen dat er geen tijd meer was om haar naar het ziekenhuis te brengen. Ze had hem te laat gewaarschuwd en het ging te vlug. Ze had zich intussen uitgekleed en een laken over zich heen getrokken, en ze dacht aan de vorige keer dat ze hier op dezelfde manier had gelegen en voelde zich getroost. Ze had gedacht dat ze alles vergeten was, maar opeens kwam de herinnering weer boven. Ze keek André aan en glimlachte zwak. Haar gezicht glom van het zweet en haar ogen waren heel donkerblauw, en plotseling begon ze uit alle macht te persen. Hij hield haar schouders vast en toen ze ophield, glimlachte ze opnieuw.

'Ik zei toch... dat ik wilde... dat de baby... in dit huis geboren zou worden?' Meteen begon ze weer te persen, en hij ging achter haar zitten en hield haar stevig vast. Vanaf die plaats kon hij net zo weinig van de vorderingen zien als zij; hij voelde alleen hoe haar hele lichaam zich telkens weer spande en opeens stootte ze een lange, diepe, bijna primitieve kreet uit. Zijn lichaam spande zich mee met het hare en ze kwam half overeind. 'O André... o god... o nee... André...' De kreet leek eindeloos te duren en hij klemde zijn armen om haar heen en sprak sussende woordjes terwijl de tranen over zijn wangen rolden. Opeens slaakte ze een scherpe kreet, en toen nog een, en toen de pijn even leek weg te ebben liet ze zich tegen hem aan vallen. Plotseling versnelde het tempo en toen wist hij hoe ver het was.

'Toe maar, toe dan, schat... Jawel, je kunt het wel...'

'Het gaat niet...' gilde ze, en hij wilde niets liever dan het kind eruit trekken om haar van de pijn te bevrijden.

'Het gaat wél...'

'O god... o nee... André...' Ze duwde het laken opzij, greep zich vast aan het onderlaken en aan hem, en perste tot ze geen adem en geen stem meer had. Opeens zag hij een rond hoofdje verschijnen en hij schreeuwde met haar mee.

'O mijn god, Sabrina...' Hij kon zijn ogen niet geloven. Het gezichtje lag naar hen toe en als vanzelf stond hij op en liep naar het voeteneind van het bed om het hoofdje vast te houden terwijl Sabrina opnieuw perste. De schoudertjes kwamen te voorschijn en terwijl hij het kindje voorzichtig hielp de baarmoeder van haar moeder te verlaten, slaakte het een kreetje en begon te krijsen. Sabrina huilde en lachte tegelijkertijd en hij bleef haar aanmoedigen tot het wonderbaarlijke schepseltje in zijn handen lag. Hij hield het omhoog zodat Sabrina het ook kon zien. 'Het is een meisje!' Hij huilde zonder schaamte en dacht dat hij nog nooit zoiets moois had gezien als deze baby en de vrouw van wie hij hield. Hij liep voorzichtig naar haar toe, legde de baby in haar armen en trok het laken weer iets over haar heen. 'Wat is ze mooi! Net zo mooi als jij!'

'Ik hou zo veel van je, André...' Moeder en kind waren nog door de navelstreng met elkaar verbonden en Sabrina keek hem, alsof ze Mount Everest hadden beklommen, met een blik vol liefde aan.

Hij kuste eerst de moeder en toen het kind. 'Je bent ongelooflijk.' Het was een ervaring die ze nooit zouden vergeten en hij wist dat hij nog nooit zo veel van haar had gehouden als op dat moment en dat hij nog nooit zoiets moois had gezien als Sabrina met hun baby.

Ze rilde nog een beetje na, maar ze begon stralend te lachen. 'Dat was niet slecht voor een oudje, hè?' Hij barstte bijna van geluk.

Toen de dokter tien minuten later met een ambulance voor de deur stond, deed André met een brede glimlach open. 'Goedemiddag, heren.' Hij zag er zo trots en gelukkig uit dat ze begrepen dat ze te laat waren. De dokter vloog naar boven en trof Sabrina met een stralend gezicht en de baby in haar armen. 'Het is een meisje!' zei ze blij. Zowel de vader als de dokter lachten, en de dokter sloot de deur, knipte de navelstreng door en controleerde of alles met Sabrina in orde was. Daarna keek hij haar verbaasd aan.

'Ik moet bekennen dat ik dit niet had verwacht, lieve kind.'

'Ik ook niet.' Lachend pakte ze de hand van André, keek hem dankbaar aan en voegde eraan toe: 'Zonder jou had ik het niet voor elkaar gekregen.'

'Ik heb alleen maar toegekeken,' zei hij verbaasd. 'Jij hebt al het werk gedaan.'

Sabrina keek naar de baby die vredig slapend naast haar lag. 'Zij heeft het gedaan.' Ze was een wonder.

De dokter keek nog eens goed naar Sabrina en de baby en was tevreden. Het kind woog tussen de zeven en de acht pond, schatte hij. 'Eigenlijk zou ik jullie mee moeten nemen naar het ziekenhuis, maar er zijn zo te zien geen complicaties, dus ik zie geen reden om jullie rust te verstoren. Wat willen jullie zelf?'

'Ik blijf liever thuis,' antwoordde Sabrina meteen.

'Dat dacht ik wel.' De dokter knikte. 'Goed dan.' Sabrina begon weer te stralen. 'Blijf dan maar fijn thuis. Maar als er ook maar iets ongewoons gebeurt, als je koorts krijgt of als er iets anders aan de hand is wat je vreemd vindt' - hij keek André aan - 'dan moet je me direct bellen. En niet weer wachten tot het te laat is,' voegde hij er met opgeheven vinger tegen Sabrina aan toe.

'Ik dacht dat ik nog wel even de tijd had. Ik wilde jullie niet midden in de nacht wekken.' De mannen lachten, want dat had ze toch wel gedaan en op een veel dramatischer manier. Het was kwart over vijf in de ochtend en nog donker buiten. Dominique Amélie de Vernay was ter wereld gekomen. Ze hadden al lang geleden de naam Amélie gekozen, maar over Dominique hadden ze langer gedaan.

Toen de dokter met de ambulance vertrokken was, ging André thee zetten voor Sabrina. Het meisje dat ze voor de baby hadden aangenomen, kwam boven om Dominique te wassen. Daarna bracht ze haar terug naar Sabrina, verschoonde het bed en waste Sabrina. Even later lag Sabrina met de baby in haar armen tevreden haar thee te drinken. Terwijl de lucht lichter werd en de zon opging, begon André opeens te lachen. 'Ziezo, wat zullen we vandaag eens gaan doen, liefste?' Ze keken elkaar aan en lachten tot de tranen over hun wangen rolden. Ze hadden zo lang moeten wachten en ineens was het voorbij. Toen Sabrina indommelde, dacht ze opeens terug aan het afschuwelijke huis in Chinatown en zag ze André weer voor zich zoals hij rustig tegen de man met het pistool had staan praten, en hen beiden toen ze de trap waren afgerend... En nu lag het kleine meisje naast haar te slapen en zat haar man bij haar bed.

Toen Sabrina wakker werd, belden ze Antoine. Hij stond op het punt naar de wijngaard te gaan en nam verstrooid de telefoon aan. André viel met de deur in huis: 'Het is een meisje!'

'Is ze er al? Wat fantastisch!'

'We noemen haar Dominique, ze is een schatje en ze is nu twee uur en' - hij keek op zijn horloge - 'veertien minuten oud,' zei André stralend.

Antoine kon nauwelijks uit zijn woorden komen van blijdschap. 'O, papa... c'est formidable. Hoe gaat het met Sabrina? Ligt ze in het ziekenhuis?'

André lachte. 'De antwoorden zijn "ja", "goed" en "nee". Het is inderdaad formidable, het gaat uitstekend met haar en ze is thuis bevallen.' Sabrina keek hem liefdevol aan terwijl hij met Antoine praatte. Ze zou nooit vergeten hoe hij haar had gesteund en hoe ze deze ervaring hadden gedeeld.

'Wat?' zei Antoine verbaasd. 'Thuis? Maar ik dacht...'

'Ik ook. Maar je stiefmoeder heeft me de schrik van m'n leven bezorgd omdat ze me niet te vroeg wakker wilde maken en het daarna te laat was om naar het ziekenhuis te gaan. Mademoiselle Dominique is twintig minuten nadat ik wakker was geworden geboren, en pas tien minuten daarna kwam de dokter.'

'Maar dat is ongelooflijk!'

André had nog steeds het gevoel dat hij droomde en zijn ogen werden vochtig. 'Ja, mon fils, het is inderdaad ongelooflijk. Ik heb nog nooit zoiets prachtigs meegemaakt.' Hij wenste Antoine toe dat hij ook ooit een vrouw zou vinden van wie hij net zo veel hield als hijzelf van Sabrina, en dat ze dan samen een geboorte zouden meemaken. Hij was erg blij dat hij erbij was geweest, vooral omdat alles goed was gegaan. Het was zowel veel gemakkelijker als veel moeilijker geweest dan hij had gedacht. Het was zwaarder, pijnlijker, angstiger en mooier dan hij ooit had kunnen denken, en in feite was Dominique zelf gekomen. Maar hij besefte dat Sabrina geluk had gehad. De moeder van Antoine had er ruim twee dagen over gedaan haar zoon ter wereld te brengen.

'Je hebt het heel knap gedaan, hoor,' zei hij die middag plagend tegen Sabrina toen hij naast haar op bed lag. Ze at haar lunch en Dominique sliep in het wiegje dat vroeger van Jon was geweest, dat opnieuw was bekleed met witte organdie en satijnen linten. 'Misschien moeten we het nog een keer proberen.' Ze keek hem verbaasd aan. 'Hé, wacht even, zo gemakkelijk ging het nu ook weer niet!' Alles deed haar nog pijn, maar ze had geen symptomen die het nodig maakten dat ze de dokter weer lieten komen. 'Ik denk niet dat ik dit nog eens wil meemaken.' Ze beseften allebei dat de kans hierop vanwege haar leeftijd bijzonder klein was, en ze waren dankbaar voor hun grote geschenk.

Toen ze Jon probeerde te bereiken, bleek tot hun teleurstelling dat hij was gaan lunchen. Ze liet een boodschap achter bij de secretaresse die hij met de jonge Bill Blake moest delen en hij belde later in de middag terug. Hij klonk een beetje boven zijn theewater en niet erg belangstellend naar de reden van haar telefoontje, en toen ze hem het nieuws meedeelde, bleef het zo lang stil dat ze dacht dat de verbinding verbroken was.

'Jon? Jon? Jon? Hè verdorie, André, ik denk dat...'

'Ik kan nauwelijks geloven dat je echt zo gek bent geweest dit kind te krijgen,' zei Jon uiteindelijk. Hij had haar vier maanden geleden voor het laatst gezien. 'Ik dacht dat je je wel zou bedenken voordat het te laat was. Maar nu zit je eraan vast, moeder.' Hij liet een dronken lachje horen.

'Ze heet Dominique,' zei Sabrina geërgerd. 'Het is een heel mooi kindje. We hopen dat je haar gauw komt bekijken.' Ze praatte enthousiast verder over de baby, alsof Jon net zo blij was als zijzelf, maar Jon had snel teruggerekend.

'Hé, moeder, ze zou toch pas in december komen? Jullie zijn toch pas in april getrouwd?' Dom was hij niet.

'Dat klopt, ze is te vroeg geboren.'

'Je bedoelt dat hij je zwanger heeft gemaakt voordat hij met je trouwde. Geen wonder dat jullie zo verbaasd waren, zoals je in juni zei. Dat kan ik me levendig voorstellen.' Hij giechelde gemeen en Sabrina werd kwaad.

'Kom gauw naar huis om je zusje te bekijken, Jon.'

'Ja hoor, en gefeliciteerd allebei.' Hij hing op.

Wat een verschil met de reactie van Antoine, dacht Sabrina. Terwijl Antoine bijna had gehuild van blijdschap, had Jon op hatelijke toon laten weten dat hij wist dat de baby voor hun huwelijk was verwekt. Opnieuw was ze diep teleurgesteld in haar zoon en ze keek André met tranen in haar ogen aan.

'Hij was niet erg aardig.' Ze keek zo bedroefd als een kind en André gaf een paar klapjes op haar hand en kuste haar wang. 'Hij is jaloers. Hij is tot nu toe enig kind geweest.' Om Sabrina probeerde hij Jons gedrag altijd te vergoelijken, maar ze was het steeds minder vaak met hem eens.

'Antoine ook. Je weet best dat hij een egoïstische rotjongen is, en dat zal hem nog eens duur komen te staan. Je kunt niet je hele leven mensen afschuwelijk behandelen en denken dat je daar nooit voor hoeft te boeten.' Ze dacht opeens aan Arden Blake en hoopte dat Jon haar geen verdriet zou doen.

Hij kwam pas opdagen toen Dominique acht maanden was, in juni van het jaar daarna. Ze verbleven in Thurston House en hij kwam binnen alsof hij de eigenaar was. Hij was bijna drieëntwintig en zelfs nog aantrekkelijker dan toen ze hem een jaar geleden naar de Normandie hadden gebracht, een vlotte, wereldse jongeman. Zo werelds dat hij iets decadents had gekregen. Sabrina omhelsde hem en keek hem glimlachend aan, zo blij was ze hem weer te zien. Hij keurde de baby, die ze op de arm had, geen blik waardig.

'Nou, wat vind je van miss Dominique?' Sabrina keek trots van de lachende baby naar haar knappe zoon.

'Wie? O, dat...' zei hij nonchalant.

'Schei uit, Jon,' berispte Sabrina hem. 'Voor mij hoef je niet zo stoer te doen. Ik weet nog goed hoe jij op haar leeftijd was en dat is heus nog niet zo lang geleden, hoor.'

Daar moest hij om glimlachen. 'Oké, oké, ze is best lief. Maar ik heb meer belangstelling voor oudere meisjes.'

'Welke leeftijd denk je aan?' vroeg ze plagend. Ze liepen naar boven en op zijn kamer keek hij speurend rond, maar er was niets veranderd. Ook al kwam hij nog maar zelden thuis, zijn kamer wachtte op hem.

'O, tussen de een- en de vijfentwintig.'

'Dan neem ik aan dat Arden Blake niet in aanmerking komt.'

Sabrina was niet vergeten dat hij had gezegd dat Arden zijn kruiwagen naar de top was en dat ze daar zo boos om was geworden. 'Zij moet nu een jaar of negentien zijn.'

'Dat heb je goed onthouden, mama. Ze is negentien. Voor haar maak ik af en toe een uitzondering.'

'Het arme kind.' Sabrina rolde met haar ogen.

'Dat valt best mee. Bill en zij komen volgende week vanuit Malibu hierheen. Mogen ze dan hier logeren?'

'Als jullie je netjes gedragen. Jullie mogen ook naar Napa komen, als jij en Bill het niet erg vinden een kamer te delen. We hebben twee mooie logeerkamers.' Ze keek hem met een blijde glimlach aan; ook al gedroeg hij zich soms onmogelijk, ze vond het heerlijk hem weer thuis te hebben. 'We zouden het enig vinden als jullie kwamen.'

'Ik neem aan dat je niet meer in dat krot woont.'

'Jon!'

'Dat was het toch?'

'Het was maar voor tijdelijk. André heeft een mooi huis voor ons laten bouwen met een apart huisje erbij voor Antoine.'

'Hangt die daar dan ook nog rond?' vroeg Jon geërgerd.

'Hij helpt André met het runnen van de wijngaard. Het is een groot gebied en ze krijgen het steeds drukker. André zou niet zonder hem kunnen.' Ze herinnerde zich dat Jon André een 'Franse boer' had genoemd, maar deze keer had hij geen neerbuigend commentaar.

'Misschien komen we een paar dagen, als we tijd hebben. Ze willen vooral San Francisco zien.'

'Hier is ook veel te zien, maar ik denk dat ze Napa ook wel leuk zullen vinden.'

Toen ze naar Napa kwamen, vonden Bill en Arden het er prachtig. Jon deed blasé en alsof hij zich stierlijk verveelde, maar Bill was vol belangstelling voor de enorme wijngaard. Hij zei dat zijn vader een keer flink wat geld had gestoken in Franse wijnen en daar een fortuin mee had verdiend.

'Dat weet ik,' zei André glimlachend. 'Je vader en ik hebben allebei goed aan die overeenkomst verdiend.' Bill vond het prachtig toen hij erachter kwam wie André was. Hij legde Jon uit dat André en zijn vader elkaar jaren geleden hadden ontmoet. Maar William Blake senior was destijds niet naar de kade gekomen om de jongens uit te zwaaien en André had hem bij het afstuderen ook niet gezien. 'Wanneer ik weer in New York ben, zal ik hem bellen, maar doe hem alvast mijn hartelijke groeten.'

Daarna toonde Jon meer belangstelling voor André, hoewel hij Antoine bleef negeren.

Sabrina en Arden maakten een lange wandeling, met Dominique in een wandelwagen die Sabrina ergens in een antiekwinkel had gevonden. Ze namen allerlei wegen die Sabrina als kind had gekend en toen ze eindelijk terugkwamen, lagen de vier mannen bij het zwembad. Arden gaf André en Antoine een hand; ze had nog geen kennis met hen gemaakt. Het viel Sabrina op dat Antoines ogen bijna uit zijn hoofd vielen toen Arden voor hem stond. Zijn blik liet haar de rest van de middag niet meer los en ze praatten die avond urenlang met elkaar, terwijl Jon en Bill in het stadje gingen biljarten. Ze waren er blijkbaar aan gewend Arden thuis te laten en stonden er niet eens bij stil. Bill vroeg of Antoine mee wilde, maar hij zei dat hij nog moest werken - wat hij daarna leek te vergeten.

Nadat Sabrina die avond Dominique in haar bedje had gelegd, vertelde ze André wat haar opgevallen was. Antoine en Arden zaten nog druk te praten op de donkere veranda. 'Hij vindt haar erg aardig, heb je dat ook gemerkt?'

'Ja.' Hij dacht even na. 'Denk je dat Jon daar bezwaar tegen zal maken? Ik dacht dat hij belangstelling voor haar had.'

'Dat weet ik eigenlijk niet.' Sabrina ging op het bed zitten. 'Vorig jaar zei hij een keer tegen me dat ze zijn kruiwagen naar de top was, wat ik niet erg op prijs stelde. Ik hoop dan ook dat hij dat niet meende. Als hij met haar zou trouwen, zou hij inderdaad verzekerd zijn van een positie in de bank van William senior, maar ik wil niet dat hij op die manier misbruik van haar maakt.' Niet dat ze ook maar enige invloed op Jon had, dat besefte ze heus wel.

André leek Jons opmerking minder stuitend te vinden dan zij. 'Ik geloof niet dat hij dat meende. Waarschijnlijk wilde hij gewoon flink doen.'

'Dat hoop ik dan maar, want hij besteedt nauwelijks aandacht aan haar.' De jongens waren na het eten nogal haastig vertrokken.

'Anders dan Antoine,' zei André glimlachend. Antoine had zijn relatie met het meisje in St. Helena verbroken en had de laatste paar maanden een nogal eenzame indruk gemaakt. Maar hij scheen zich met Arden Blake erg op zijn gemak te voelen en ze vonden het allebei leuk om met Dominique te spelen. Antoine genoot van Ardens gezelschap, in tegenstelling tot Jon.

De volgende dag nam Arden Dominique mee het zwembad in en speelde voorzichtig met haar in het water. Toen Antoine terugkwam van een afspraak in de stad met belangrijke distributeurs, trok hij zijn zwembroek aan en ging ook het zwembad in om mee te doen. Ze praatten en lachten en vermaakten zich met de baby, en toen ze Dominique weer aan Sabrina hadden gegeven, praatten ze nog heel lang door. Terwijl ze samen met het kind bezig waren, hadden ze net een gezinnetje geleken - ze waren er oud genoeg voor. Ze waren allebei rustige, warme mensen, dacht Sabrina, alsof ze in dezelfde vorm waren gebakken. Ze waren zelfs even blond. Ze pasten perfect bij elkaar en zelfs Jon scheen dat te merken, want toen de baby weer op het droge lag, dook hij precies tussen Antoine en Arden het water in. Die avond namen hij en Bill Arden mee naar de bioscoop, en ze vroegen Antoine niet mee. Sabrina ging naar Antoine toe toen hij in gedachten verzonken met een sigaret en een glas van hun eigen wijn op de veranda zat.

'Je weet toch wel dat je dat spul niet moet drinken?' zei ze plagend, terwijl ze op de schommelstoel naast hem ging zitten. 'Gaat het wel goed met je, lieverd?' Ze maakte zich gauw zorgen om hem; hij ging zo rustig zijn gang dat je nooit kon merken of hij ergens mee zat. Hij wilde anderen nooit lastig vallen en nam soms te veel op de schouders, maar juist daarom was hij een geweldige bedrijfsleider voor André en een grote hulp voor hen beiden.

'Ja, hoor.' Hij had nog steeds zijn Franse accent. 'Ça va.'

Sabrina glimlachte. 'Ze is een knap meisje, vind je niet?'

'Ze is meer dan een knap meisje,' antwoordde hij zacht. 'Ze is heel anders dan andere meisjes van haar leeftijd, ze is meelevend en denkt over de dingen na. Wist je dat ze vorig jaar zes maanden bij een missionaris in Peru heeft meegeholpen? Ze had tegen haar vader gezegd dat ze, als hij dat niet goed zou vinden, gewoon zou gaan en niet meer thuis zou komen. Dus hij vond het goed. Ze spreekt vloeiend Spaans en Frans.' Hij glimlachte tegen Sabrina. 'Er gaat meer in dat mooie, blonde koppetje om dan Jon zelfs maar kan vermoeden.'

'Ik geloof niet dat hij echt belangstelling voor haar heeft.'

'Ik denk dat je je vergist. Ik denk dat hij wacht tot de tijd rijp is. Nu wil hij alleen nog maar plezier maken en vindt hij haar nog te jong.' Hij keek haar aan met de blik van een oude, wijze man, een blik die ze nooit eerder in zijn ogen had gezien en die haar verdrietig maakte. 'Volgens mij is hij van plan met haar te trouwen. Zij weet dat nog niet, maar ik weet het zeker. En tot het zover is, wil hij haar in reserve houden en als iemand het waagt tussenbeide te komen...' Ze dachten allebei aan de manier waarop Jon haar die avond op sleeptouw had genomen, ook al waren de jongens liever alleen weggegaan. Maar ze had te enthousiast gedaan over Antoine. 'Ik weet dat ik gelijk heb.'

'Als Jon met haar trouwt, is dat om de verkeerde reden, Antoine,' zei Sabrina eerlijk.

'Dat weet ik.' Hij glimlachte een beetje droevig. 'Het is raar als je weet wat er zal gebeuren, als je kunt voorspellen wat anderen gaan doen. Soms zou je ze willen tegenhouden, maar dat kun je niet.'

'In dit geval kun je het wel, Antoine.' Ze wilde dolgraag dat hij deze keer zou krijgen wat hij hebben wilde en zou ophouden zich zorgen te maken om een ander. Hij was Jon niets verschuldigd en Jon gedroeg zich altijd bijzonder onaardig tegen Antoine. Bovendien wilde ze niet dat Jon Arden Blake zou krijgen, om het meisje, niet om Jon. Ook al zou het voor Jon ook verkeerd zijn. 'Als jij haar wilt hebben, moet je daar moeite voor doen.'

'Ze is nog te jong.' Hij zuchtte en voegde er glimlachend aan toe: 'En ze is dolverliefd op Jon. Al sinds haar vijftiende, zegt ze. Daar kan ik niet tegenop. Ze moet er zelf overheen komen en zover is het nog niet.'

'Maar het zal wel gebeuren. Hij is niet erg aardig tegen haar.'

'Dat maakt het alleen maar erger. Meisjes van die leeftijd hebben iets masochistisch,' zei hij kalm.

'Waarom breng jij dan niet wat meer tijd met haar door?'

'Dat heb ik vandaag gedaan, maar ze blijven niet lang.'

Dat bracht Sabrina op een idee en die avond zei ze tegen André: 'Vind je niet dat we Antoine binnenkort naar New York moeten sturen om te gaan praten over die marketingstrategie die we besproken hebben?'

André keek haar verbaasd aan. 'Waarom? Ik dacht dat wij dit najaar zelf zouden gaan.'

'Maar waarom stuur je hem niet?'

'Wil jij dan niet naar New York?'

'Wij kunnen een andere keer gaan.'

Hij keek haar onderzoekend aan en vroeg grinnikend: 'Ben je soms weer in verwachting?'

Ze lachte. 'Nee, ik dacht alleen maar dat het hem goed zou doen.'

'Er steekt meer achter. Je hoeft niet te proberen me voor de gek te houden, hoor. Wat heb je nu weer bedacht, tovervrouw?' Hij liep naar haar toe en trok haar in zijn armen. Ze begon te giechelen.

'Hou op! Ik meen het.'

'Dat weet ik, maar wat meen je eigenlijk?'

'Oké, ik zal het je uitleggen.' Ze vertelde hem over haar gesprek met Antoine over Arden Blake.

'Waarom laat je hem dit niet zelf oplossen? Hij is zevenentwintig, hij kan heus wel op zichzelf passen. Als hij naar New York wil, kan hij dat van zijn salaris best betalen.' Antoine verdiende goed, maar dat had hier niets mee te maken, vond Sabrina.

'Maar dan gaat hij niet. Hij is een echte heer en hij wil Jon niet in de weg staan.'

'Misschien heeft hij gelijk en moet jij je er ook niet mee bemoeien.' Hij keek haar ernstig aan, maar ze gaf het niet op. 'Ze zijn voor elkaar geschapen, André!'

'Dan moeten ze daar zelf achter komen.'

'Wat héb ik nu aan jou?'

Maar hij had wel degelijk goed geluisterd en de volgende dag maakte hij terloops een praatje met Antoine over Arden en gaf geen commentaar toen Antoine de hele middag wegbleef en met een tevreden gezicht terugkwam.

Antoine had met Arden gepicknickt bij een beekje en haar enkele van hun wijnen laten proeven, en ze hadden elkaar een paar maal gekust. Die avond maakte hij een lange wandeling met haar, terwijl Bill en Jon naar de stad gingen om achter een stel danseresjes aan te gaan. En toen Arden met Bill terugging naar Malibu, zei ze bij het afscheid dat ze hoopte Antoine gauw weer te zien. Jon bleef nog een paar dagen en vertrok toen ook naar het zuiden, waar hij vanuit Los Angeles samen met Bill de trein zou nemen terug naar New York. Voordat Arden en haar moeder weer naar huis gingen, bedacht Antoine opeens dat hij in Malibu iets te doen had, maar hij weidde er niet over uit. 'Nou, stuur je hem nu nog naar New York?' Sabrina volgde de ontwikkelingen van een afstandje en haar man glimlachte geamuseerd.

'Ja, maar alleen omdat hij er zelf om vroeg. Hij wilde een reden hebben om naar New York te gaan en haar te kunnen opzoeken, maar dat zei hij er niet bij.'

Maar toen Jon belde, praatte hij veel over Arden. Hij leek opeens veel meer belangstelling voor haar te hebben en had haar een paar keer mee uit genomen, onder andere naar een feestje en naar een toneelstuk. Sabrina wist dat hij haar aan het lijntje hield en dat Antoine gelijk had. En Arden was nog te onvolwassen om Jon te doorzien. Toch ging Antoine naar New York, maar hij kwam somber gestemd terug.

'Wat is er gebeurd? Heeft hij iets tegen je gezegd?' vroeg Sabrina direct nadat André met Antoine had gepraat.

'Ja, dat ze verliefd is op Jon.'

'Maar dat kan niet! Toen ze hier waren, was ze weg van Antoine!'

'Sindsdien besteedt Jon veel meer aandacht aan haar en ze denkt zelfs dat ze zich binnenkort zullen verloven. Ze vond het niet eerlijk dit voor Antoine te verzwijgen, en ze wilde hem deze keer geen kus geven. Denk eraan dat je niet aan Antoine laat merken dat ik je dit heb verteld.'

'Natuurlijk niet.' Ze keek net zo somber als Antoine. 'Verdorie, wat is Jon toch een achterbakse rotjongen!'

'Wat een onaardige opmerking over je zoon, Sabrina. Hoor eens, je mag je er niet mee bemoeien. Het is een zaak van hen drieën. Als Antoine haar echt wil hebben, zal hij voor haar moeten vechten. Als Jon er niets van meent, zal hij er op een gegeven moment mee ophouden. En als zij een verstandig meisje is, kiest ze degene die ze hebben wil. Dus laat ze met rust, dat is het beste wat je kunt doen.'

'Ik kan de spanning niet aan!' Maar ze lachte met hem mee en wist dat hij gelijk had.

Antoine praatte maandenlang niet meer over Arden en Sabrina zag ook geen post van haar komen, hoewel ze niet altijd thuis was als de brievenbus werd geleegd. Maar toen ze Jon met Kerstmis aan de telefoon had, kon ze hem wel rammelen. 'Hoe gaat het met Arden, lieverd?'

'Met wie?'

'Arden Blake.' Het meisje dat Antoine per se niet mocht hebben, ellendeling. 'Het zusje van je vriend Bill,' zei ze kalm.

'O, die Arden. Goed, hoor. Maar ik ga nu met een ander meisje om, ze heet Christine.'

'Waar komt ze vandaan?'

Hij lachte. 'Uit Manchester, geloof ik. Ze is fotomodel hier in New York en ze is lang, blond en heel sexy.' De donkere Jon had een voorkeur voor blondines.

'Is ze ook aardig?' André lachte terwijl hij op zijn beurt wachtte om gedag te zeggen en Sabrina lachte mee. 'Laat maar zitten.' Ze was blij dat hij Arden had laten vallen en vast van plan het Antoine meteen te laten weten. 'Zie je Arden dan helemaal niet meer?'

'Zo nu en dan. Ik zie haar deze week in Palm Beach wanneer ik bij ze logeer.'

'Wanneer kom je weer bij ons?'

'Volgende zomer, denk ik. Misschien breng ik dan Christine mee.' Dat klonk nog veelbelovender voor de kansen van Antoine, dacht Sabrina blij.

'Dat klinkt geweldig. Doe haar maar vast de groeten van ons.'

'Aan wiens kant sta jij eigenlijk?' vroeg André verbaasd toen ze opgehangen had.

'Wat denk je?' Ze glimlachte. Ze wilde niets liever dan dat Antoine het meisje kreeg dat hij hebben wilde. Hij verdiende het en Jon kreeg al vaak genoeg zijn zin. Het werd tijd dat iemand hem eens de loef afstak, en hij hield beslist niet van Arden. Ze wenste hem geen verdriet toe, maar hij mocht ook een ander geen verdriet doen en die ander zou Arden Blake zijn, als hij de kans kreeg.

De volgende dag zei ze tegen Antoine dat Jon een nieuwe vriendin had.

'Dat is fijn voor hem,' was zijn commentaar.

'Antoine...' Ze probeerde een tactvolle manier te bedenken om hem te laten weten dat Arden dus vrij was, maar besloot toen geen blad voor de mond te nemen. 'Hij gaat niet meer met Arden om.'

'Dat is ook fijn.' Hij glimlachte, maar hij keek niet blij.

'Heb je dan geen belangstelling meer voor haar?' Jonge mensen... Ze waren een raadsel voor haar. Ze keek hem niet-begrijpend aan en hij gaf haar een kus op haar wang.

'Lieve mama' - zo noemde hij haar steeds vaker - 'ik heb nog heel veel belangstelling voor haar, maar ze is erg jong en weet niet wat ze wil. Ik heb geen zin meer om het nog eens te proberen.'

'Waarom niet?'

'Omdat ik dan weer de kous op m'n kop krijg,' antwoordde hij eerlijk.

'Nou en?' Ze keek hem verbijsterd aan. 'Zo gaat het nu eenmaal in het leven, maar je moet wel vechten voor iets wat je hebben wilt.' Opeens werd ze boos, maar hij was onwrikbaar.

'Nee, niet als je geen kans hebt om te winnen. En die heb ik niet, geloof me nu maar. Ze is blind voor Jons fouten.' Hij keek haar verontschuldigend aan, maar ze vond het niet erg. Ze kende Jon beter dan wie ook. 'Hoe harder ik achter haar aan loop, hoe harder zij achter Jon aan loopt.' Hij had gelijk, dacht ze geërgerd.

'Zo dom is ze toch niet?'

'Jawel, hoor. Maar ze wordt vanzelf volwassen.'

'En dan?'

Hij haalde zijn schouders op en zei kalm: 'Dan trouwt ze waarschijnlijk met Jon. Zo gaat het soms.'

'Vind je dat dan niet erg?'

'Natuurlijk wel! Maar ik kan er niets aan veranderen. Dat heb ik gezien toen ik in New York was. Daarom voelde ik me daarna wekenlang zo ellendig.' Hij glimlachte schaapachtig en ze was geroerd omdat hij het zo eerlijk toegaf. 'Maar ik kan er echt niets aan veranderen. Ik ben de verliezer. Jon kan geweldig goed manipuleren en overtuigen en Arden gelooft elk woord dat hij zegt. Hoewel ze diep vanbinnen niet zo zeker van hem is, want hij liegt voortdurend over andere vriendinnen en dan prent ze zichzelf in dat hij de waarheid spreekt. Maar ze durft haar intuïtie niet te vertrouwen, want ze weet dat Jon dan van zijn voetstuk tuimelt.' Hij keek Sabrina verdrietig aan. 'Pas wanneer ze een tijdje getrouwd zijn en twee kinderen hebben, erkent ze waarschijnlijk dat ze zich vergist heeft. Zo gaat het soms.'

'Maar jij dan?' Dat was haar grootste zorg. Als Arden dan per se zo dom wilde zijn, moest ze de gevolgen maar voor lief nemen. En Jon kon wel op zichzelf passen, maar Antoine... 'Jij hebt een gebroken hart.'

'Alleen een littekentje op mijn hart,' zei hij glimlachend. 'En ik heb mijn les geleerd. Bovendien heb ik heel andere dingen aan mijn hoofd. Ons bedrijf loopt steeds beter en ik wil dit voorjaar naar Europa.'

Na zijn terugkeer uit Europa was hij somber gestemd. Hij was ervan overtuigd dat er oorlog zou komen. Hitier kreeg steeds meer macht en het rommelde overal. De weken na zijn thuiskomst spraken hij en André bijna over niets anders en zelfs André had een bang voorgevoel.

'Weet je waar ik het bangst voor ben?' bekende hij op een avond laat tegen Sabrina. 'Dat Antoine het in zijn hoofd haalt mee te willen vechten. Hij is nog jong genoeg om zichzelf ervan te overtuigen dat dat een nobele daad zou zijn, dat hij zijn vaderland moet bijstaan en nog meer van die onzin. En dat hij dan zijn dood tegemoet gaat.' Hij voelde een steek in zijn hart bij de gedachte.

'Denk je dan echt dat hij zoiets zou doen?'

'Ik twijfel er geen seconde aan. Hij heeft het er al over gehad.'

'O god, nee...' Ze dacht ook aan Jon, maar ze kon zich niet voorstellen dat hij iets met een oorlog te maken zou willen hebben. Toen ze er later tegen Antoine over begon, stelde hij haar niet gerust.

'Het is nog steeds mijn vaderland en dat zal het blijven, hoelang ik hier ook woon. Als mijn vaderland wordt aangevallen, moet ik het helpen verdedigen, dat spreekt vanzelf.'

Maar André en Sabrina vonden het minder vanzelfsprekend dan hij en elke keer dat ze naar het nieuws luisterden, groeide de bedreiging. Sabrina wenste bijna dat Antoine Arden Blake het hof zou maken, want dan zouden ze misschien trouwen en zou hij niet meer zo graag naar Frankrijk willen. Zijn voorspelling leek uit te komen, een oorlog leek steeds onvermijdelijker. Ze hoopten alleen dat het nog een tijdje zou duren en dat Antoine dan van gedachten zou veranderen. Misschien konden ze hem ervan overtuigen dat hij in de wijngaard onmisbaar was. Maar Sabrina vermoedde dat hij zich daardoor niet zou laten weerhouden en André was het met haar eens.

Om iedereen wat afleiding te bezorgen, organiseerde André in Thurston House een schitterend feest voor Sabrina's vijftigste verjaardag. Er kwamen vierhonderd mensen - vrienden, kennissen en mensen die ze nauwelijks kende, en het was een heerlijke avond. De kinderjuf bracht Dominique ook een poosje beneden, in een jurkje van roze organdie en met een roze satijnen strik in haar blonde krullen. Haar grote blauwe ogen straalden en ze lachte engelachtig. Ze was inderdaad de grootste vreugde van hun leven en ze hielden elke dag meer van haar. Antoine hield net zo veel van haar als haar ouders. Hij bracht een erg aardig meisje mee naar het feest, een Engelse die een jaar medicijnen studeerde in San Francisco. Ze was een serieus meisje, maar ze miste de warmte, het enthousiasme en de charme van Arden Blake. Sabrina vroeg zich vaak af hoe het met Arden ging. Jon kwam niet over voor het feest, maar toen hij die zomer wel kwam, noemde hij Ardens naam. Hij ging opnieuw met haar uit, maar ook nog met Christine en met een ander model, een Française. Bovendien had hij onlangs een beeldschoon Duits meisje ontmoet, een jodin die Duitsland net op tijd was ontvlucht. Op de avond voor zijn vertrek had hij met Antoine een verhitte discussie over de politiek. Jon hield vol dat Hitier goed was voor de Duitse economie en dat ook de rest van Europa daar baat bij zou hebben, mits ze zich gedroegen. Daar werd Antoine zo kwaad om dat hij twee glazen en een kopje aan diggelen gooide. Sabrina kromp ineen bij het horen van de wederzijdse beledigingen.

'Niet mee bemoeien,' zei André toen ze naar de woonkamer wilde gaan. 'Het is goed voor ze en het zijn volwassen mannen.' Soms vergat ze dat.

'Maar ze zijn dronken! Straks vermoorden ze elkaar.'

'Dat zal wel meevallen.'

Uiteindelijk liep Antoine gebelgd weg en Jon viel in slaap op de bank. De volgende dag namen ze vriendschappelijker afscheid van elkaar dan ze ooit eerder hadden gedaan en Antoine zei zelfs dat hij Jon op de bank zou bellen wanneer hij weer in New York was. Dit was heel ongewoon, en Sabrina gaf verbaasd toe dat André gelijk had gehad.

'Wat zijn mannen 'toch vreemde wezens,' zei ze, nog steeds verbijsterd, toen ze Jon naar de trein hadden gebracht. 'Ik dacht gisteravond echt dat ze elkaar zouden aanvliegen.'

'Hopelijk zal dat nooit gebeuren.'

Het was een drukke zomer. De druiven deden het goed en in het najaar hadden André en Antoine hun handen vol aan het toezicht op het plukken. Kort daarna vierde Dominique haar tweede verjaardag. Jon bracht opnieuw de kerst door bij de Blakes in Palm Beach, en Antoine praatte nooit meer over Arden. Plotseling werd het weer voorjaar en toen weer zomer, en Jon belde in juli dat hij in augustus zou komen. Hij zou op de achttiende arriveren en verder wilde hij niets loslaten, maar Sabrina vermoedde dat er meer achter stak. Ze begreep pas wat toen hij uit de trein stapte en werd gevolgd door een beeldschone blondine, die toen ze dichterbij kwam niemand anders bleek te zijn dan Arden Blake. Ze was nu eenentwintig; Sabrina had haar twee jaar niet gezien en ze was van een meisje een jonge vrouw geworden. Sabrina keek stomverbaasd naar haar volwassen kapsel, onberispelijke make-up en veel slankere figuur. Ze vormden een prachtig paar, en Arden was nog even lief als bij haar vorige bezoek.

'Ben je blij met mijn verrassing?' Tijdens het avondeten in Thurston House keek Jon glimlachend van zijn moeder naar Arden. Antoine was ook gekomen. Sabrina zag dat hij meer dan eens onderzoekend naar Arden keek, maar hij hield zich op de achtergrond en Sabrina vermoedde dat het geen gemakkelijke avond voor hem was.

'Ik ben erg blij met je verrassing. We hebben Arden gemist.' Sabrina glimlachte hartelijk tegen Arden en het meisje bloosde. Ze droeg een sexy zwart jurkje dat net genoeg van haar roomblanke borsten bloot liet. Het kostte Antoine moeite zijn ogen van haar af te houden, maar Jon keek nauwelijks naar haar.

Sabrina hoopte dat ze nog niet met elkaar naar bed gingen, ook al wist ze niet waarom ze dat zo erg zou vinden.

'En we hebben nog een verrassing voor je, mama.' Hij grinnikte, Arden keek hem vol aanbidding aan en Sabrina's hart stond bijna stil van schrik. Ze wist al wat Jon zou zeggen en ze wierp ongewild een blik op Antoine, alsof ze hem wilde beschermen. Jon zag het en vervolgde: 'Volgend jaar juni gaan we trouwen. We hebben ons onlangs verloofd.' Sabrina wierp een blik op Ardens linkerhand en Arden draaide een mooie ring met saffieren en diamanten met de stenen naar buiten. Ze had ermee gewacht tot Jon hun verloving had aangekondigd en stralend vroeg ze: 'Zijn jullie het ermee eens?'

Sabrina bleef iets te lang stil omdat ze naar woorden zocht en André zei vlug: 'Natuurlijk! We vinden het geweldig!' Arden zou tweeëntwintig zijn wanneer ze trouwden en Jon zesentwintig, en Antoines kans was dus verkeken. Maar hij liet niets van zijn gevoelens blijken toen hij het glas op hen hief, en even later was hij het die een fles van hun beste champagne ging halen.

'Ik wens jullie veel geluk, een lang leven en veel liefdevolle jaren.'

'Daar sluit ik me bij aan,' zei André ter bevestiging van de sympathieke toast van zijn zoon, terwijl Sabrina haar best deed om de schok te boven te komen. Voor haar was de avond bedorven en ze was blij toen iedereen zich terugtrok om te gaan slapen en zij André kon vertellen wat ze ervan vond.

'Antoine heeft helemaal gelijk.' Hij had dit voorspeld en hij had ook voorspeld dat ze vijf jaar na hun huwelijksdag zouden scheiden, en ze was ervan overtuigd dat hij ook wat dat betrof gelijk zou krijgen. Ook al waren Jon en Arden nog zo'n mooi paar, Sabrina wist dat ze absoluut niet bij elkaar pasten. 'Hij houdt niet van haar, dat weet ik zeker. Ik zie het aan zijn ogen.'

'Je kunt er niets aan veranderen, Sabrina.' André keek haar waarschuwend aan. 'Dus je doet er verstandig aan als je het spel gewoon meespeelt. Als het niet goed gaat, komen ze daar vanzelf wel achter. En het huwelijk is pas over tien maanden.

Een verloving is een overdenkingstijd en met alle teruggegeven verlovingsringen kun je een weg aanleggen van hier naar Timboektoe.'

'Ik hoop dat haar ogen eindelijk eens open zullen gaan en dat ze haar ring inderdaad teruggeeft.' Dat hoopte ze een paar dagen later nog vuriger toen ze hoorde dat Jon de avond daarvoor uit was geweest met twee danseresjes. Hij had haar verteld dat hij met oude vrienden op stap ging en dat Arden thuis zou blijven. Ze zei er niets van, maar ze keurde het niet goed. Hij was geen spat veranderd. Dat waren Antoines gevoelens voor Jons verloofde ook niet. Steeds weer keek hij haar met een broeierige blik aan en ze leek het te voelen, want ze kon haar blik nauwelijks van de zijne losmaken.

Maar de grootste schok kregen ze op drie september, de dag voordat Jon en Arden terug zouden gaan naar New York. Antoine kwam thuis met het nieuws. Op de terugweg van een vergadering in de stad had hij naar de autoradio geluisterd, en weer bleek dat hij gelijk had gehad. De oorlog in Europa was een feit. Toen hij Thurston House binnenkwam, stond Sabrina als verstijfd in de kamer. Ze had het ook gehoord.

'Antoine...' Hij zei niets en de tranen rolden over haar wangen. Met een grimmig gezicht kwam André even later ook thuis. 'Hebben jullie het al gehoord?' Antoine hoefde niet te vragen wat hij bedoelde. Ze knikten allebei, en schrokken toen André Antoine aankeek en angstig stamelde: 'Ga alsjeblieft niet!' Toen hij het nieuws hoorde, was hij vreselijk geschrokken en meteen naar huis gegaan om met Antoine te praten. Antoine mocht niet meedoen, hij was nog maar een jongen, zijn enige zoon. Zijn ogen schoten vol tranen en Antoine sloeg zijn armen om zijn vader heen. Op dat moment kwam Arden langzaam de trap af en Antoine keek omhoog, en Sabrina wist niet of hij tegen Arden sprak of tegen hen: 'Ik moet gaan. Ik kan niet anders. Ik kan niet hier blijven terwijl ik weet wat er daar gebeurt.'

'Waarom niet? Je hoort hier nu ook thuis,' protesteerde Sabrina.

'Maar ik ben in Frankrijk geboren, het is mijn vaderland.'

'Maar je bent mijn zoon!' Het was een angstige smeekbede en voor het eerst vond Sabrina dat André er oud uitzag. 'Mon fils...' Hij liet zijn tranen de vrije loop en Sabrina zag dat Arden ook begon te huilen. Ze staarde Antoine aan en hij liet zijn vader los, liep naar haar toe en streelde even haar gezicht.

'Ik kom terug, we zullen elkaar weerzien.' Met een zucht draaide hij zich om en vervolgde tegen zijn vader en Sabrina: 'Ik heb het consulaat al gebeld en ik kan vanavond een speciale trein nemen die rechtstreeks naar New York gaat. Daar stap ik dan op de boot. Er gaan ook anderen.' Hij keek zijn vader aan. 'Je n'ai pas le choix, papa.' Hij had inderdaad geen keus, want zijn zelfrespect stond op het spel. Het is Andrés eigen schuld, dacht Sabrina. Hij had Antoine geleerd een integere, trotse man te zijn. Antoine kon het niet opbrengen veilig bij hen te blijven terwijl ze hem ergens anders harder nodig hadden.

De rest van de dag werd een soort nachtmerrie. Antoine ging een koffer pakken en sprak daarna twee uur lang met André over de wijngaard en onafgehandelde zaken. Keer op keer betuigde hij zijn spijt omdat hij zijn vader in de steek liet, maar hij wilde zelfs geen dag meer wachten. Zelfs Jon vond dat dom van hem.

'Waarom wacht je verdomme niet tot morgen, man? Dan kun je met ons mee in een normale trein. Dat maakt toch niets uit?'

'Het is tijdverlies. Ze hebben me nu meteen nodig, niet pas nadat ik me vier dagen in een restauratiewagen heb zitten volproppen en de rest van de tijd heb verdaan met kaarten. Mijn land is in oorlog!'

Jon keek hem spottend aan. 'Ze zitten heus niet op je te wachten, dus wat maakt het uit of je een week eerder of later komt?'

Antoine kon er niet om lachen en toen ze om twee uur die nacht op het perron stonden om hem en een handjevol anderen uit te zwaaien, viel er ook niets te lachen. Overal om hen heen werd Frans gesproken en het was er een zee van grauwe gezichten met betraande ogen. Ze omhelsden Antoine om beurten, ook Arden, en hij kuste haar wang en zei: 'Sois sage, mon amie.' Wat zowel 'wees goed' als 'wees verstandig' kon betekenen, en die keus was aan haar. Met een diepbedroefd gezicht keek ze hem na en riep zijn naam toen de trein het station uitreed. Jon trok haar aan haar arm mee terug naar de auto. André huilde tegen Sabrina's schouder. Ze hadden Dominique thuisgelaten; ze was pas drie en ze zou er niets van begrepen hebben.

'Ik dacht niet dat hij echt zou gaan, ook al had hij het steeds gezegd.' André was ontroostbaar en Sabrina hield hem de hele nacht in haar armen.

De volgende dag vertrok Jon en dat greep Sabrina meer aan dan anders. Het was alsof de familie opeens uit elkaar viel. Toen Sabrina Arden een afscheidskus gaf, huilden ze allebei -eigenlijk om Antoine, maar daar konden ze niet over praten. Sabrina gaf Jon nog een kus. 'Zorg goed voor jezelf en kom gauw terug!' André was niet meegegaan naar het station, dat kon hij niet aan. Die avond gingen ze terug naar Napa. Sabrina zat achter het stuur en André zei de hele rit geen woord.

Antoine belde vanuit New York op de avond voordat hij aan boord ging en daarna hoorden ze vier maanden lang niets meer van hem. In januari kregen ze een brief waarin hij schreef dat het goed met hem ging. Hij was in Londen en tijdelijk geplaatst bij de raf, en hij weidde laaiend enthousiast uit over De Gaulle. Met Dominique op haar hielen rende Sabrina elke dag naar de brievenbus, en als er een brief van Antoine was gekomen, rende ze tweemaal zo hard terug om hem aan André te geven. Zolang ze van hem hoorden, was er niets aan de hand, maar ze leefden voortdurend in angst.

Zelfs het huwelijk van Jon en Arden op de eerste zaterdag in juni was minder belangrijk geworden. Het was een schitterende trouwerij in New York. André en Sabrina waren erbij aanwezig, Bill Blake was getuige, Dominique mocht als bruidsmeisje bloemen strooien en verder waren er nog twaalf bruidsmeisjes en -jonkers. De kathedraal van Sint Patrick stroomde vol met vijfhonderd gasten, maar Sabrina kon haar gedachten er niet bij houden. Ze moest steeds aan Antoine denken en vroeg zich af waar hij op dat moment was. Het leek alsof hij al eeuwen weg was, en toen hij drie maanden later schreef dat hij met verlof naar huis zou komen, huilde Sabrina van blijdschap. Hij was al dertien maanden weg en had het nog steeds overleefd. Hij was met De Gaulle in Noord-Afrika en kreeg de gelegenheid even naar Amerika te gaan, en hoewel hij daar maar een paar dagen zou kunnen doorbrengen, zou hij met een beetje geluk de vierde verjaardag van Dominique kunnen meevieren.

En dat lukte. Iedereen was blij en toen hij weer weg moest, leek het minder erg dan de eerste keer. Zelfs André kon er beter tegen en na Antoines vertrek was zijn aanwezigheid nog lang voelbaar. Ze hadden lange gesprekken gevoerd over de wijngaard, hij had voortdurend met Dominique opgetrokken en hij had hun alles over de oorlog verteld, en over De Gaulle, voor wie hij grote bewondering had.

'Binnenkort gaan de Amerikanen ook meedoen.' Daar was hij van overtuigd.

'Niet volgens Roosevelt,' had Sabrina gezegd.

'Hij liegt. Hij bereidt zich voor op een oorlog, geloof me maar.'

Sabrina had geglimlacht. 'Dus je doet nog steeds aan voorspellingen, Antoine?'

'Ze komen niet altijd uit,' had hij ook met een glimlach geantwoord, 'maar deze zal wel uitkomen.'

Hij had ook naar Arden en Jon gevraagd, met een onbewogen gezicht. De oorlog en De Gaulle waren nu belangrijker voor hem. Sabrina had hem verteld over het mooie huwelijksfeest en dat ze Amelia had gemist. Amelia was een paar maanden na de geboorte van Dominique op de mooie leeftijd van eenennegentig jaar gestorven. Ze had een lang en gelukkig leven gehad, maar het deed Sabrina verdriet dat ze er niet meer was.

Antoine was van plan op de terugweg Arden en Jon in New York op te zoeken, maar daar bleek hij geen tijd meer voor te hebben. Zijn verlof werd ingekort en hij moest drie dagen eerder 's nachts met een troepenschip vertrekken. Hij belde wel en kreeg Arden aan de lijn. 'Jon is met Bill naar een zakendiner. Hij zal het jammer vinden dat hij je telefoontje heeft gemist.' Ze wilde er graag bij zeggen dat ze blij was dat zij thuis was, maar ze was nu getrouwd en moest op haar woorden letten. 'Pas goed op jezelf, Antoine. Hoe gaat het met Sabrina en André?'

'Goed. Ze hebben het druk, zoals altijd. Het was fijn ze weer te zien. En Dominique is groot geworden!' Hij lachte en zag Ardens gezicht voor zich, en Arden sloot met een glimlach haar ogen en was dankbaar dat hij nog leefde. Ze dacht vaak aan Antoine, maar ze was gelukkig met Jon. Ze wist dat ze de juiste keus had gemaakt en ze waren inmiddels vier maanden getrouwd. Ze hoopte dat ze gauw zwanger zou worden.

'Je had haar als bruidsmeisje moeten zien, ze zag er schattig uit.' Maar daar wilde hij liever niet aan denken, en hij moest ophangen, want er stond een lange rij wachtenden voor de telefooncellen op de kade.

'Doe Jon de groeten.'

'Dat zal ik doen. Wees voorzichtig, Antoine.' Ze zat nog een hele poos naar de telefoon te staren en wilde opblijven tot Jon thuiskwam, maar zoals altijd wanneer hij uit was met haar broer kwam hij pas midden in de nacht terug.

De volgende dag vertelde ze hem dat Antoine had gebeld, maar hij had barstende hoofdpijn en luisterde nauwelijks. 'Het is gewoon stom van hem dat hij zich per se met die oorlog wil bemoeien,' snauwde Jon. 'Goddank weet dit land wel beter.'

'Frankrijk had niet bepaald een keus,' zei ze, geërgerd om zijn domme opmerking.

'Misschien niet, maar dit land heeft wel keus en wij zijn heel wat verstandiger.'

Toen hij het jaar daarop in Napa hetzelfde zei, werd Sabrina woedend.

'Daar vergis je je lelijk in, Jon. Volgens mij houdt Roosevelt ons allemaal voor de gek. Als die oorlog niet gauw voorbij is, doen we er binnen een jaar aan mee.'

'Dat denk je maar.' Jon had te veel gedronken. Het was hun jaarlijkse bezoek en deze keer was hij blij dat ze gekomen waren, want met Arden was al twee maanden geen land te bezeilen. Ze had in juni een miskraam gehad en deed net of dat een ramp van wereldformaat was. 'Het was nog maar een baby, verdomme, of eigenlijk nog niet eens!' had hij gezegd, maar ze had er wekenlang om gehuild. Sabrina wist hoe ze zich voelde, want zo had zij zich ook gevoeld toen zij en John hun eerste kind hadden verloren. Terwijl ze er heel lang op hadden moeten wachten en het heel lang had geduurd voordat ze opnieuw zwanger was geworden.

'Je komt er heus overheen,' zei ze op een dag tegen Arden. 'Kijk maar naar mij, ik heb Jon gekregen en daarna Dominique.' Ze glimlachten tegen elkaar en keken naar Dominique, die met een puppy op het grasveld speelde. Ze was bijna vijf en volgens haar ouders het liefste kind ter wereld. Ze was inderdaad een zegen, zoals was voorspeld. 'Jij zult ook ooit een kind krijgen, maar nu is het nog moeilijk voor je. Waarom zoek je niet iets te doen?'

Arden haalde met betraande ogen haar schouders op. Ze wilde niets liever dan meteen weer zwanger worden, maar Jon was zelden thuis en wanneer hij er wel was, had hij te veel gedronken of was hij moe. Dus hij werkte niet mee, maar dat wilde ze niet tegen zijn moeder zeggen.

'Gun jezelf maar wat tijd. Hemelse goedheid, ik deed er twee jaar over voordat ik weer zwanger werd. Bij jou zal het vast sneller gaan.'

Arden probeerde te glimlachen, maar ze geloofde het niet. Haar ogen stonden bedroefd, en Jon liet haar in Napa achter terwijl hij naar San Francisco ging om vrienden op te zoeken. Sabrina vond het erg onaardig van hem.

'Laat hij je vaak alleen?' vroeg ze Arden op een dag ronduit. Arden aarzelde en knikte. Ze was nog mooier en slanker geworden, maar ze moest oppassen dat ze niet te mager werd. Ze was knapper dan de meeste modellen met wie Jon zich vermaakte.

'Hij en Bill gaan vaak samen uit. Mijn vader heeft er een paar maanden geleden tegen Bill iets van gezegd. Hij dacht dat als Bill niet mee zou gaan, Jon zich beter zou gedragen' - ze keek haar schoonmoeder verontschuldigend aan, maar Sabrina knikte begrijpend - 'maar die twee zijn al zo lang vrienden dat ze geen avond zonder elkaar kunnen. Het zou helpen als Bill ook zou trouwen, maar hij zegt dat hij dat nooit zal doen.' Ze glimlachte. 'Hij verslijt zo veel vriendinnen dat ik denk dat hij gelijk heeft.'

'Het verschil is dat Jon al getrouwd is,' zei Sabrina die avond op boze toon tegen André. 'Ik vraag me af of dat ooit tot hem doorgedrongen is.'

'Jon is een volwassen man en zijn huwelijk is zijn zaak, Sabrina,' zei André schouder ophalend. 'Hij luisterde al niet naar me toen hij nog een jongen was en ik geloof niet dat het mijn taak is hem nu nog op zijn tekortkomingen te wijzen.'

'Dan doe ik het.'

'Dat moet je zelf weten.'

Maar toen ze een poging waagde, zei Jon kwaad dat ze zich erbuiten moest houden. 'Heeft ze nu tegen jou zitten zeuren? Houdt ze dan nooit op? Haar broer heeft gelijk, ze is een verwende huilebalk.' Hij had alweer een kater.

'Ze is een schat van een meisje, Jon, en ze is je vrouw.'

'Dat vergeet ik heus niet.'

'O nee? Hoe laat kom je 's avonds thuis?'

'Wat moet dit voorstellen? Sta ik voor een tribunaal? Wat gaat het je eigenlijk aan?'

'Ik mag haar graag en daarom gaat het me aan. En jij bent mijn zoon en ik weet hoe afschuwelijk je je kunt gedragen. Je bent egoïstisch en je zit nog steeds achter meisjes aan, terwijl je nu getrouwd bent. Het wordt tijd dat je je als een getrouwde man gaat gedragen. Een paar maanden geleden was je zelfs een aanstaande vader!'

'Dat was niet mijn idee,' zei hij vlug. 'Het was haar schuld.'

'Wilde je dat kind dan niet, Jon?' vroeg ze zacht en een beetje verdrietig. Ze vroeg zich af of Antoines voorspelling dan toch zou uitkomen, want tussen Jon en Arden ging het blijkbaar niet goed.

'Nee, absoluut niet. Ik kan kinderen missen als kiespijn. Ik ben pas zevenentwintig, verdomme, dus we kunnen toch nog wel een tijdje wachten?' Daar had hij eigenlijk wel gelijk in, maar Arden wilde dolgraag een kind.

'Ben je eigenlijk wel gelukkig met haar, Jon?' flapte Sabrina er plotseling uit.

Hij keek haar wantrouwig aan. 'Heeft zij gezegd dat je dat moest vragen?'

'Nee, hoezo?'

'Het is typisch een vraag voor haar. Ze stelt altijd van dat soort domme vragen. Wat verwacht ze dan dat ik zal zeggen? Ik ben met haar getrouwd, verdomme, dus wat wil ze nog meer?'

'Heet wat meer. Een huwelijk is meer dan een trouwplechtigheid, Jon. Er is liefde, begrip, geduld en veel tijd voor nodig om er een succes van te maken. Hoeveel tijd breng je eigenlijk met haar door?'

Hij haalde zijn schouders op. 'Niet veel. Ik heb het druk met andere dingen.'

'Zoals? Andere meisjes?'

Hij keek haar uitdagend aan. 'Misschien wel. Wat geeft dat nou? Zij heeft er heus geen last van, want ik bemoei me ook genoeg met haar. Ik heb haar toch ook zwanger gemaakt?'

Sabrina vond zijn houding schandalig. 'Waarom ben je eigenlijk met haar getrouwd?'

'Dat heb ik je al heel lang geleden verteld.' Hij keek haar recht aan. 'Ze is mijn kruiwagen naar de top. Als echtgenoot van Arden hoef ik me nooit zorgen te maken om mijn baan.'

Sabrina kon wel huilen. 'Meen je dat echt?'

Hij wendde schouder ophalend zijn hoofd af. 'Ze is best een leuk meisje en ze is altijd al verliefd op me geweest.'

'En wat voel jij voor haar?'

'Hetzelfde als wat ik voor andere meisjes voel. Soms meer, soms minder.'

'Dat is alles?' Sabrina staarde hem aan en vroeg zich af wie hij eigenlijk was. Wie was deze afschuwelijke, kille, egoïstische, liefdeloze man die ze ooit in haar lichaam had gedragen? Het evenbeeld van Camille, antwoordde een stem in haar hoofd.

Maar hij was toch ook een deel van haarzelf? Een harteloos deel. 'Dan vind ik dat je een grote fout hebt gemaakt,' zei ze zacht. 'Arden verdient beter.'

'Ze is best gelukkig.'

'Dat is ze niet. Ze is eenzaam en verdrietig, en waarschijnlijk beseft ze inmiddels dat je niet meer om haar geeft dan om de schoenen aan je voeten.'

Hij sloeg zijn ogen neer en keek haar toen weer aan. Daar kon hij niets tegenin brengen. 'Wat wil je dan dat ik doe? Moet ik dan maar net doen alsof? Ze wist heus wel hoe ik was voordat ze met me trouwde.'

'Ze is dom geweest en daar moet ze nu zwaar voor boeten.'

'Zo is het leven, mama.' Hij grinnikte een beetje zuur en stond op. Ze constateerde opnieuw wat een knappe man hij was. Maar dat was niet genoeg, en ze had nog meer medelijden met Arden dan voorheen.

Toen ze hen naar het station bracht, omhelsde ze Arden innig. 'Bel me als je me nodig hebt, Arden.' Ze keek haar doordringend aan. 'Onthou dat ik altijd voor je klaarsta en dat je hier altijd welkom bent.' Sinds haar gesprek met Jon had ze erop aangedrongen dat ze met de kerst terug zouden komen, maar Jon wilde liever naar Palm Beach. Daar had hij meer plezier en kon hij met Bill aan de zwier gaan. Hij ging zich vervelen in San Francisco, dat hij vergeleken met Boston, Parijs, Palm Beach en New York te provinciaals vond. Maar Arden, die dat leven gewend was, voelde zich gelukkiger in Napa bij Sabrina, André en Dominique.

'We zullen wel zien.' Arden beantwoordde haar omhelzing en bleef met betraande wangen wuiven tot de trein uit het zicht was verdwenen.

Nog een paar weken liep Sabrina rond met de last van Jons bekentenis en toen pas kon ze het André vertellen.

'Dus Antoine had gelijk,' zei hij geschrokken.

'Dat wist ik wel. Hij had voor haar moeten vechten.'

'Misschien had hij wat dat betreft ook gelijk. Misschien had het niet geholpen, omdat ze zo verliefd was op Jon.'

'Ze heeft zich gruwelijk vergist. Hij verpest haar leven.' Het was vreselijk als een moeder zoiets over haar zoon zei, maar ze meende het. 'Ik hoop alleen maar dat ze niet weer zwanger wordt, want dan heeft ze er nog een probleem bij. Als ze nu op een dag tot de ontdekking komt dat het niets kan worden, kan ze weggaan en opnieuw beginnen.' Ze vond het heel erg dat ze wenste dat haar schoondochter van haar zoon zou scheiden.

Ze zei er niets over tegen Antoine toen hij weer met verlof kwam, jammer genoeg net niet op tijd voor Dominiques volgende verjaardag. Hij kwam eind november en bleef een week, en toen ze hem weer naar het station brachten, hoorden ze op de autoradio het nieuws over de aanval op Pearl Harbor.

'O, mijn god...' Sabrina zette de auto stil en keek Antoine geschokt aan. André ging niet meer mee naar de trein, daar kon hij niet tegen. 'O, god, en wat nu?' Maar ze besefte meteen dat dit betekende dat Amerika nu ook in oorlog was, en dat Jon... Antoine keek haar met bedroefde ogen aan. 'Ik vind het heel erg, maman.'

Ze knikte, slikte haar tranen in en startte de auto weer. Hij mocht zijn trein niet missen, hoewel ze hem het liefst weer mee naar huis zou nemen. Wat hing hen nu weer allemaal boven het hoofd? Het was een wereldoorlog geworden en nu moesten ze zich zorgen maken over twéé zoons. Antoine zou zich weer bij De Gaulle in Noord-Afrika voegen en Jon... De hemel mocht weten waar ze Jon naartoe zouden sturen. Een paar dagen later wisten ze het. Op de dag dat het nieuws over Pearl Harbor bekend werd, hadden hij en Bill Blake zich in een dronken bui aangemeld bij het leger. Bill werd een paar kilometer verder naar Fort Dix gestuurd en tot zijn grote woede moest Jon naar San Francisco, vanwaar hij per schip verder zou gaan. Arden zou met hem meekomen en bij Sabrina en André logeren, terwijl Jon in de kazerne was ondergebracht.

'In elk geval vieren we dit jaar samen Kerstmis,' zei hij somber. Toen ze aankwamen, was hij in een afschuwelijk humeur. Alles ergerde hem, hij miste Bill en reageerde alles af op zijn vrouw. Zelfs op kerstavond, die ze doorbrachten in Thurston House. Toen Arden huilend van tafel opstond, smeet hij zijn servet op de grond en riep: 'Ik ben doodziek van haar.' Vier dagen later hoorde hij dat hij de volgende dag zou vertrekken. Sabrina, Arden, André en Dominique brachten hem naar het schip. Op de kade stond een zee van huilende, met zakdoeken en vlaggen zwaaiende mensen en er speelde een muziekkorps. Sabrina kreeg een onwerkelijk gevoel, alsof het allemaal een spel was, maar dat was het niet. Toen ze Jon ten afscheid kuste, pakte ze zijn arm. 'Ik hou van je, Jon.'

Dat had ze al heel lang niet meer tegen hem gezegd en hij was ook niet iemand tegen wie je gemakkelijk dit soort dingen zei, maar desondanks wilde ze dat hij het wist.

'Ik hou ook van jou, mam.' Zijn ogen stonden vol tranen en hij keek met zijn scheve glimlach naar zijn vrouw. 'Zorg goed voor jezelf, meid. Ik zal je zo nu en dan schrijven.'

Ze glimlachte door haar tranen heen en omhelsde hem innig. Ze konden nog steeds nauwelijks geloven dat hij echt wegging, maar nadat ze afscheid hadden genomen, zagen ze het schip de haven uit varen. Arden huilde hartverscheurend en Sabrina sloeg stevig een arm om haar heen, terwijl André met Dominique op de arm naar hen keek en aan Antoine dacht, die ook zo ver weg was. Het was een verschrikkelijke tijd, voor iedereen, en hij kon alleen maar hopen dat hun zoons veilig thuis zouden komen.

'Kom, laten we naar huis gaan.' Arden had besloten nog een poosje te blijven. Maar toen ze Thurston House inliepen, leek het net een graftombe en ze vertrokken nog diezelfde middag naar Napa. Om de een of andere reden leek het leven daar iets minder zwaar. In het vriendelijke, groene landschap onder de blauwe lucht kon je je nauwelijks voorstellen dat er elders op de wereld zulke verschrikkelijke dingen gebeurden.

Vijf weken na Jons vertrek kwam het telegram. Een man in uniform klopte op de voordeur en gaf het aan André. Het leek of zijn hart stilstond toen hij het openscheurde en hij werd verblind door tranen voordat hij de naam kon lezen: Jonathan Thurston Harte. 'We betreuren het dat we u moeten meedelen dat uw zoon gesneuveld is.' De bijna dierlijke kreet die Sabrina slaakte klonk hetzelfde als bij Jons geboorte zevenentwintig jaar geleden. Hij verliet de wereld zoals hij deze betreden had: via het hart van zijn moeder. Met een doordringende gil stak ze haar armen uit naar André. Arden stond er geschokt bij en even later ging Sabrina naar haar toe en zochten ze tot laat in de avond troost bij elkaar. Zelfs Dominique huilde toen ze begreep wat er aan de hand was. Haar broer was dood, hij zou nooit terugkomen.

'Welke broer?' vroeg ze verward aan André.

'Jon, lieverd. Je broer Jon.' André trok haar op schoot en drukte haar tegen zich aan, terwijl hij zich schuldig en opgelucht voelde omdat het Jon was en niet Antoine. Hij voelde zich zelfs zo schuldig dat hij Sabrina de hele dag niet meer kon aankijken, maar ze kende hem te goed om het niet te zien.

'Je hoeft je niet schuldig te voelen,' zei ze. Haar gezicht was bijna onherkenbaar van het huilen. 'Jij hebt de keus niet gemaakt, God heeft dat gedaan.' Ze omhelsden elkaar en huilden samen, terwijl hij God smeekte Antoine te sparen. Hij zou het verlies van Antoine niet kunnen verdragen. Misschien was het Jon overkomen omdat Sabrina sterker was dan hij, dacht hij. Maar in de grond van de zaak begreep hij er niets van. God gaf en God nam, Hij gaf opnieuw en nam opnieuw, en daar had Hij zijn eigen redenen voor.

34

'Wat ga je vandaag doen?' Sabrina keek achterom naar haar schoondochter, die met Dominique speelde. Arden was gebleven zonder dat ze daar verder over nagedacht had. Ze was gewoon niet meer naar huis gegaan en logeerde al vijf maanden in Napa. Het was juni 1942 en Antoine zou in juli met verlof komen. Hij was een paar maanden geleden gewond geraakt aan zijn linkerarm, maar het was niet ernstig. Het voordeel was dat hij nu op het hoofdkwartier van De Gaulle werkte, en daar waren ze dankbaar voor. 'Wil je mee naar de stad of blijf je liever hier?'

Arden dacht na en glimlachte tegen de vrouw van wie ze zo veel was gaan houden. 'Ik ga mee naar de stad. Wat ga je daar doen?'

'Een paar dingen in het huis.' Sabrina wilde Arden niet nog meer van streek maken, net nu ze aan de beterende hand was. Na Jons dood had Arden ontdekt dat ze opnieuw zwanger was, maar ze had bijna meteen daarna weer een miskraam gekregen. 'Misschien is het niet de bedoeling dat je een kind van Jon krijgt.' Het had Sabrina moeite gekost dit te zeggen en Arden had bedroefd geknikt. Sabrina had dolgraag een kind van Jon willen zien opgroeien en zelf een kleinkind willen hebben, maar het was te laat om daar nog over te treuren. Ze deden allemaal hun best om de schok te boven te komen. Elke dag ging de zon op, de heuvels waren groen en de druiven stonden er prachtig bij. Het leven ging door en na een tijdje werd alles minder verdrietig. Sabrina had heel lang het gevoel gehad dat ze zich moeizaam door de dagen moest slepen, maar André had haar gesteund, Dominique was het zonnetje in huis en ze was ook van Arden gaan houden.

'Heb je onlangs nog iets van Antoine gehoord?' vroeg Arden nonchalant toen ze naar de stad reden. Ze had Dominique op schoot, die in slaap was gevallen. Dominique was dol op autoritjes en ook op haar tante Arden, zoals ze haar noemde. 'Niets bijzonders. Het gaat goed met hem en hij schrijft dingen over De Gaulle.' Ze fronste haar wenkbrauwen. 'Maar dat heb ik je laten lezen. Hij komt nog steeds op de dag die hij heeft genoemd.'

Arden keek naar het landschap en toen naar het slapende kind. 'Hij is een heel bijzondere man.' Het was voor het eerst sinds de dood van Jon dat ze Antoines naam noemde en Sabrina vroeg zich af of ook zij zich schuldig voelde. Jon had haar slecht behandeld, dat stond buiten kijf. Misschien had ze stiekem gewenst dat hij zou sneuvelen en dat zou zijn dood extra erg hebben gemaakt. 'Ik ben lang geleden bijna verliefd op hem geworden.'

Sabrina glimlachte. 'Dat weet ik. Ik geloof dat hij ook verliefd op jou was,' voegde ze er voorzichtig aan toe.

Arden knikte. 'Dat is zo. Maar ik was stapel op Jon.'

'Dat wist Antoine. Lang voordat je met Jon trouwde, zei hij al dat je dat zou doen.'

'O ja?' Arden keek stomverbaasd. 'Hoe wist hij dat dan?'

Sabrina lachte. 'Omdat hij, zoals je net zelf al zei, een heel bijzondere man is.' Ze glimlachten naar elkaar en Sabrina reed over de nieuwe brug de stad in. Ze vond de Golden Gate een prachtige brug. Hij was veel majestueuzer dan de Bay Bridge. Ze herinnerde zich de stoomboot nog... Wat ging de tijd toch snel. Ze kon nauwelijks geloven dat ze al vierenvijftig was, terwijl ze zich nog helemaal niet oud voelde. Waarom moest alles toch zo snel voorbijgaan? Waarom had een mens niet meer tijd? Opeens dacht ze weer aan Jon, de reden waarom ze naar de stad ging. Ze ging kijken terwijl de gedenkplaat tegen de muur werd geschroefd.

Aan een zijkant van het huis, in de muur die het eerst was gebouwd, had haar vader een nis laten maken en hij had haar verteld waarom. Ze had aan zijn wens voldaan en ook een plaat laten aanbrengen voor John Harte, en nu was Jon aan de beurt. Iedereen die in Thurston House had gewoond kreeg een gedenkplaat opdat niemand hen zou vergeten, opdat ze altijd een deel van het huis zouden blijven.

De mannen stonden al op haar te wachten. Ze liet de mooie bronzen plaat aan Arden zien en ze liepen door de tuin, die zo groot was geweest en nu nog maar zo klein was, naar de plaats waar hij zou komen te hangen. Sabrina keek naar de bloemen die ze er altijd plantte terwijl de mannen gaatjes boorden en de plaat ophingen. Het was de derde: Jeremiah Arbuckle Thurston, John Williamson Harte, Jonathan Thurston Harte. Met bedroefde ogen keek Sabrina naar hun namen met daaronder de periode waarin ze hadden geleefd.

'Waarom doe je dit?' Arden keek haar met grote, verdrietige ogen aan.

'Ik wil niet dat ze vergeten worden.'

'Ik zal jou nooit vergeten. Jij zult voor mij altijd bij dit huis horen.'

Glimlachend streelde Sabrina Ardens wang en keek weer naar de namen van de mannen van wie ze had gehouden. 'Dat doen zij voor mij ook. Mijn vader, John, Jonathan...' Ze zag hun gezichten voor zich, bijna alsof ze nog leefden. 'Mijn naam zal er ook een keer bij staan, en die van André, en van jou, en van Antoine...' Alleen Camille werd niet genoemd; zij had ervoor gekozen te verdwijnen, dus ze hoefde niet te worden herdacht. 'Het verleden is belangrijk, voor mij, voor dit huis... De geschiedenis van dit huis is de geschiedenis van degene die het heeft laten bouwen en degenen die er sindsdien hebben gewoond. Maar het heden is ook belangrijk, en dat is van jou en' - ze waagde het haar hoop uit te spreken - 'misschien zul jij of Antoine hier op een dag ook wonen.' Ze keek naar Dominique, die tussen de bloemperken door huppelde en plotseling stilstond, alsof ze wist dat haar moeder het over haar had. 'En de toekomst is van Dominique. Thurston House zal ooit van haar zijn. Ik hoop dat zij er net zo veel van zal houden als wij nu doen. Ze is hier geboren.' Glimlachend dacht Sabrina aan Dominiques geboorte, toen André had geholpen haar ter wereld te brengen. 'Mijn vader is hier gestorven.' Ze keek omhoog, naar de ramen van de kamers waar ze zo graag verbleef, en toen weer met een glimlach naar Dominique. Op een dag zou ze Dominique de erfenis nalaten van de mensen die haar waren voorgegaan en die er vol liefde hun stempel op hadden gedrukt.

Table of Contents

- Inhoud

- Het huis

- Boek 1

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17

- Boek 2

- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27

- Boek 3

- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34