Een goede vrouw
Author: Danielle Steel
Date: 2012-05-09T10:20:33+00:00
Keywords: Historische Roman

Inhoud

In april 1912 verandert het leven van de achttienjarige Annabelle Worthington dramatisch: haar vader en broer komen om bij de ramp met de Titanic. Drie jaar later overlijdt ook haar moeder. Als haar huwelijk vervolgens op de klippen loopt, vertrekt Annabelle naar Frankrijk. Daar, midden in oorlogstijd, in een ziekenhuis dat gerund wordt door vrouwen, vindt ze haar ware roeping. Maar een beslissende ontmoeting dwingt haar uiteindelijk terug te kijken op haar leven. Zal ze de confrontatie met haar verleden aandurven?

Voor de lieve vrouwen - de fantastische vrouwen!

De fijnste vrouwen die ik ken:

Beatrix, Sam, Victoria, Vanessa en Zara.

Stuk voor stuk bijzonder en uniek,
moedig, liefdevol, wijs, vindingrijk,
creatief, volhardend, eerlijk, integer,
zelfverzekerd en elegant.

Jullie zijn mijn heldinnen, mijn grote voorbeelden, mijn rijkdom en mijn vreugde.

Dank voor alles wat jullie mij hebben geleerd, dank voor de eindeloze liefde die we delen.

Met heel mijn hart,
mama

HOOFDSTUK 1

Op 14 april 1912 zat Annabelle Worthington 's morgens rustig te lezen in de bibliotheek van het huis van haar ouders en keek ze uit over de grote ommuurde tuin. De eerste tekenen van de lente hadden zich al aangediend, de tuinman had bloemen geplant en alles zag er schitterend uit voor de thuiskomst van haar ouders over een paar dagen. Het huis dat ze met hen en haar oudere broer, Robert, deelde was een groot, imposant herenhuis aan de noordkant van Fifth Avenue in New York. De Worthingtons en de familie van haar moeder, de Sinclairs, waren directe afstammelingen van de Vanderbilts en de Astors, en iets minder direct van de belangrijkste families in New York.

Haar vader, Arthur, was directeur van de meest prestigieuze bank van de stad. Zijn familie zat al generaties lang in het bankwezen, net als haar moeders familie in Boston. Broer Robert was vierentwintig en werkte al drie jaar voor zijn vader, en als Arthur ooit met pensioen ging, zou Robert het roer uiteraard overnemen. Hun toekomst was, evenals hun verleden, voorspelbaar, zeker en veilig. Het was een geruststelling voor Annabelle om in die beschermde wereld op te groeien.

Haar ouders hielden van elkaar, en Robert en zij hadden altijd een hechte band gehad. Er was nooit iets gebeurd wat hen had beangstigd of verontrust. Ze waren altijd beschermd tegen de kleine problemen die op hen afkwamen. Annabelle was opgegroeid in een veilige, gouden wereld, een gelukkig kind te midden van vriendelijke, liefhebbende mensen. De afgelopen maanden waren spannend voor haar geweest, hoewel een recente teleurstelling dit had getemperd. Vlak voor Kerstmis had ze haar intrede in de societywereld gedaan tijdens een spectaculair debutantenbal dat haar ouders voor haar hadden georganiseerd. Iedereen zei dat het het elegantste en extravagantste debutantenbal was dat New York in jaren had gekend. Haar moeder genoot ervan prachtige feesten te geven. De tuin was overdekt en verwarmd geweest, de balzaal in hun huis had er schitterend uitgezien en het orkest was het meest gewilde in de stad. Er waren vierhonderd gasten geweest, en in de jurk die Annabelle had gedragen had ze er als een prinses uitgezien.

Annabelle was klein, elfachtig, broos, nog kleiner dan haar moeder. Ze had zijdezacht goudblond haar en grote blauwe ogen. Ze was beeldschoon, had kleine handen en voeten en een volmaakt gelaat. Vroeger zei haar vader altijd dat ze net een porseleinen pop was. Nu was ze achttien, en ze had een goed figuur en een bevallige sierlijkheid. In alles straalde ze de aristocratie uit die zij en al haar voorouders en familieleden met hun geboorte hadden meegekregen.

Het gezin had de dagen na het bal een heerlijke kerst gehad, maar na alle opwinding, de feesten en de avondjes uit met haar broer en ouders in ragdunne avondjurken in hartje winter, had Annabelle de eerste week van januari een flinke griep gekregen. Toen deze in snel tempo was overgegaan in bronchitis en bijna longontsteking, hadden haar ouders zich ernstige zorgen om haar gemaakt. Gelukkig hadden haar jonge jaren en haar goede gestel ervoor gezorgd dat ze weer opknapte. Toch was ze bijna een maand lang ziek geweest en had ze elke avond koorts gehad. Hun dokter had uiteindelijk besloten dat het niet verstandig zou zijn om in verzwakte toestand te reizen. Haar ouders en Robert waren namelijk al enkele maanden van plan om vrienden in Europa op te zoeken. Annabelle was nog herstellende toen ze in februari aan boord van de Mauretania vertrokken. Ze had vaak met hen op hetzelfde schip gereisd. Haar moeder had aangeboden bij haar te blijven, maar tegen de tijd dat ze vertrokken was Annabelle fit genoeg om alleen thuis te blijven. Ze had erop gestaan dat haar moeder zich dit reisje, waar ze zo naar had uitgekeken, niet zou ontzeggen. Ze vonden het allemaal jammer dat ze haar moesten achterlaten, en Annabelle zelf was erg teleurgesteld, maar zelfs zij moest toegeven dat ze nog niet voldoende was hersteld voor een reis van twee maanden naar het buitenland, ook al voelde ze zich al een stuk beter. Ze verzekerde haar moeder, Consuelo, dat ze in hun afwezigheid goed op het huis zou passen. Ze vertrouwden haar volkomen.

Annabelle was geen meisje dat de situatie niet zou aankunnen of dat misbruik zou maken van hun afwezigheid. Haar familie vond het alleen, net als Annabelle zelf, heel jammer dat ze niet mee kon. Met een opgewekt gezicht zwaaide ze hen in februari uit op de kade van de Cunardlijn, maar een beetje terneergeslagen keerde ze terug naar huis. Ze bracht de tijd door met lezen en huishoudelijke projecten waar haar moeder blij mee zou zijn. Ze kon prachtig naaien en was urenlang bezig met het herstellen van hun mooiste beddengoed en tafellinnen. Ze voelde zich nog niet goed genoeg om uit te gaan, maar haar beste vriendin, Hortense, kwam regelmatig langs. Hortense was dat jaar ook debutante geweest en de twee meisjes waren al van kinds af aan hartsvriendinnen. Hortie had een aanbidder, en Annabelle had met haar gewed dat James haar vóór Pasen ten huwelijk zou vragen. Ze had gelijk gekregen, en Hortie en James hadden net een week daarvoor hun verloving aangekondigd.

Annabelle kon niet wachten om het haar moeder te vertellen. Haar ouders en broer zouden zeventien april thuiskomen en waren vier dagen eerder vanuit Southampton vertrokken aan boord van een nieuw schip.

De twee maanden zonder hen hadden lang geduurd en Annabelle miste hen. Maar het had haar ook de gelegenheid gegeven om op te knappen en veel te lezen, 's Middags en 's avonds, als ze de klusjes in huis af had, zat ze in haar vaders bibliotheek over zijn boeken gebogen. Haar lievelingsboeken gingen over belangrijke mannen of wetenschap. Ze had nooit veel interesse gehad voor de romantische verhalen die haar moeder las, en nog minder voor de boeken die Hortense haar leende en die ze maar gezever vond. Annabelle was een intelligente jonge vrouw die internationale gebeurtenissen en actualiteiten als een spons opzoog. Zo had ze altijd wat om over te praten met haar broer, en zelfs hij moest heimelijk toegeven dat ze vaak meer wist dan hij. Hoewel hij een zakelijk talent was en zeer verantwoordelijk, genoot hij van feesten en uitgaan met vrienden, terwijl Annabelle heel sociaal ingesteld leek, maar juist heel leergierig was en een intense drang had naar wetenschap en boeken. Haar lievelingskamer in huis was hun vaders bibliotheek, waar ze veel tijd doorbracht.

De avond van de veertiende had Annabelle nog lang in bed liggen lezen en de volgende ochtend werd ze ongewoon laat wakker. Nadat ze was opgestaan, poetste ze haar tanden, kamde ze haar haar, trok een peignoir aan en liep langzaam naar beneden om te ontbijten. Het huis deed merkwaardig stil aan en het personeel was nergens te bekennen. Ze liep naar de keuken en trof daar een aantal bedienden die over een krant gebogen stonden, die ze vervolgens snel opvouwden. Annabelle zag direct dat hun trouwe huishoudster, Blanche, had gehuild. Blanche was een lief mens dat al begon te huilen bij een droevig verhaal over een dier of een kind in nood. Annabelle dacht dat het om zoiets ging, dus glimlachte ze en wenste ze goedemorgen, waarop William, de butler, begon te huilen en de keuken uit liep.

'Lieve hemel, wat is er gebeurd?' Annabelle keek verbijsterd naar

Blanche en de twee dienstbodes. Ze zag dat ze alle drie op het punt stonden om in tranen uit te barsten, en ze voelde dat haar hart oversloeg, al wist ze niet waarom. 'Wat is er aan de hand?' vroeg ze, en intuïtief stak ze haar hand uit. Blanche aarzelde even en gaf haar toen de krant.

Annabelle zag de paginagrote kop zodra ze hem openvouwde. De Titanic was die nacht gezonken. Het was het gloednieuwe schip waarmee haar ouders en Robert vanuit Engeland onderweg naar huis waren. Ze sperde haar ogen en las haastig de spaarzame details. Er stond alleen dat de Titanic was gezonken, dat de passagiers in reddingsboten waren gezet en dat de Carpathia van White Star Line hun te hulp was geschoten. Er stond niets over slachtoffers of overlevenden, alleen dat ervan uit kon worden gegaan dat de passagiers op tijd van boord waren gehaald en iedereen gered was, aangezien het om zo'n groot en nieuw schip ging. De krant meldde dat het reusachtige schip op een ijsberg was gevaren, en hoewel men zei dat het niet kon zinken was het een paar uur later toch onder water verdwenen. Het ondenkbare was gebeurd.

Annabelle ondernam direct actie en gaf Blanche opdracht ervoor te zorgen dat de chauffeur van haar vader de auto klaarzette. Ze was al halverwege de keuken op weg naar boven om zich aan te kleden, toen ze zei dat ze meteen naar het kantoor van White Star wilde om te vragen of er nieuws over Robert en haar ouders was. Het kwam niet eens in haar op dat honderden anderen hetzelfde zouden doen.

Haar handen trilden toen ze in het wilde weg een eenvoudige grijze wollen jurk aantrok, haar kousen en schoenen aandeed, haar jas en handtas mee griste en weer naar beneden rende zonder haar haar op te steken. Ze leek wel een klein kind met haar wapperende haren, toen ze de voordeur uit rende en hem achter zich dichtsloeg. Het huis en alle inwoners leken gevangen in het te verwachten verdriet. Terwijl Thomas, de chauffeur van haar vader, haar naar het kantoor van White Star Line op de hoek van Broadway bracht, vocht Annabelle tegen de angst die haar overviel. Op een straathoek zag ze een krantenjongen die het laatste nieuws verkondigde. Hij zwaaide met een recentere editie van de krant en ze gaf de chauffeur opdracht te stoppen en er een te kopen.

Volgens de krant was een onbekend aantal mensen omgekomen en werden er vanaf de Carpathia berichten verstuurd over overlevenden. Annabelle merkte dat de tranen in haar ogen sprongen toen ze het las. Hoe kon dit gebeuren? Het was het grootste, nieuwste schip op zee. Dit was haar maidentrip. Hoe kon een schip als de Titanic zinken? En wat was er met haar ouders, haar broer en zo veel anderen gebeurd?

Toen ze bij het kantoor van White Star aankwamen, stonden er honderden mensen te dringen om naar binnen te gaan, en Annabelle wist niet hoe ze zich een weg door de menigte moest banen. Haar vaders potige chauffeur hielp haar, maar het duurde toch nog een uur voor ze binnen was. Ze legde uit dat haar broer en ouders eersteklaspassagiers aan boord van het noodlottige schip waren. Een zenuwachtige jonge beambte noteerde haar naam, terwijl andere medewerkers buiten lijsten ophingen met namen van overlevenden. De namen werden door een marconist vanaf de Carpathia overgeseind, geholpen door een marconist van de Titanic die het had overleefd. Boven aan de lijst stond in grote letters dat de lijst vooralsnog incompleet was, waardoor velen hoop hielden.

Annabelle hield een van de lijsten in haar trillende handen en kon door haar tranen heen amper iets lezen. Toen zag ze onder aan de lijst één naam. Consuelo Worthington, eersteklaspassagier. Haar vader en broer stonden niet op de lijst, en om haar zenuwen in bedwang te houden, hield ze zich voor dat de lijst incompleet was. Er stonden beangstigend weinig namen op.

'Wanneer hoort u meer?' vroeg Annabelle de beambte, toen ze de lijst teruggaf.

'Hopelijk over een paar uur,' zei hij, terwijl anderen achter haar schreeuwden en riepen. Mensen stonden te snikken, te huilen en ruzie te maken, terwijl veel anderen worstelden om binnen te komen. Haar moeder leefde in elk geval nog, al wist niemand hoe ze eraan toe was. De anderen hadden het toch zeker ook overleefd?

'Ze hebben vanmorgen om halfnegen de laatste overlevenden opgepikt,' zei de beambte met een sombere blik. Hij had reeds verhalen gehoord over lichamen die in het water dreven, mensen die om hulp hadden geroepen voordat ze waren verdronken, maar het was niet aan hem om dat te vertellen, en hij had de moed niet om deze mensen te zeggen dat honderden mensen waren omgekomen, misschien nog wel meer. De lijst met overlevenden bestond tot nog toe slechts uit iets meer dan zeshonderd namen. De Carpathia had gemeld dat ze meer dan zevenhonderd mensen hadden opgepikt, maar dat ze nog niet alle namen hadden. Als dat alles was, betekende het dat duizend passagiers en bemanningsleden waren omgekomen. De beambte wilde het ook niet geloven. 'Over een paar uur krijgen we de rest van de namen,' zei hij vriendelijk, terwijl een rood aangelopen man dreigde hem te slaan als hij de lijst met namen niet gaf, wat hij onmiddellijk deed. Mensen waren zenuwachtig, bang en raakten in paniek in hun wanhopige verlangen naar informatie en geruststellende woorden. De beambten hingen zo veel mogelijk lijsten op. Ten slotte gingen Annabelle en haar vaders chauffeur terug naar de auto om daar op nieuws te wachten. Thomas bood aan om haar naar huis te brengen, maar ze stond erop te blijven en de lijsten te controleren, die de komende uren bijgewerkt zouden worden. Ze wilde op dit moment nergens anders zijn.

Stilletjes zat ze in de auto, soms met haar ogen dicht. Dan dacht ze aan haar ouders en broer, bad dat ze het zouden overleven, dankbaar dat haar moeders naam op de lijst stond. De hele dag at en dronk ze niets. Elk uur stapte ze uit om de lijst te controleren. Om vijf uur kreeg ze te horen dat de lijst met overlevenden compleet was, met uitzondering van een paar jonge kinderen die nog niet geïdentificeerd waren. Verder stond iedereen die door de Carpathia was opgepikt op de lijst.

'Zijn er overlevenden door andere schepen opgepikt?' vroeg iemand. Zwijgend schudde de beambte zijn hoofd. Hoewel er andere schepen lichamen uit het ijzige water haalden, was de bemanning van de Carpathia als enige in staat geweest overlevenden op te pikken. De meesten van hen hadden in reddingsboten gezeten. Bijna iedereen die in de ijskoude Atlantische Oceaan terecht was gekomen was overleden voordat de Carpathia was gearriveerd, hoewel de redders binnen twee uur nadat de Titanic ten onder was gegaan waren aangekomen. Dat was simpelweg te lang om de kou van de oceaan te overleven.

Annabelle controleerde de lijst nogmaals. Er stonden 706 overlevenden op. Ze zag haar moeders naam weer, maar er stonden geen andere Worthingtons op de lijst, geen Arthur of Robert, en er restte haar niets anders dan te bidden dat het een vergissing was. Misschien waren haar vader en broer bewusteloos en konden ze hun naam niet zeggen.

Er was geen enkele manier om aan meer informatie komen. Ze kregen te horen dat de Carpathia over drie dagen, op de achttiende, in New York zou arriveren. Tot die tijd moest ze hoop houden en dankbaar zijn dat haar moeder het had overleefd. Ze weigerde te geloven dat haar vader en broer dood waren. Het kon gewoon niet.

De hele nacht bleef ze wakker, en nog steeds at ze niets. Hortense kwam langs en bleef die nacht. Ze zeiden weinig, hielden elkaars hand vast en huilden veel. Hortie probeerde haar gerust te stellen, en Horties moeder kwam nog even langs om Annabelle te troosten. Woorden konden het leed niet verzachten. De wereld was geschokt door het nieuws. Het was een tragedie die haar weerga niet kende.

'Goddank was je te ziek om mee te gaan,' fluisterde Hortie, toen ze samen in bed lagen. Haar moeder was naar huis gegaan, na te hebben voorgesteld dat haar dochter bij Annabelle zou blijven logeren tot Consuelo weer thuis was. Ze wilde niet dat Annabelle alleen was. Annabelle had alleen maar geknikt. Ze voelde zich schuldig dat ze niet bij haar familie was en vroeg zich af of ze iets had kunnen doen. Misschien had ze een van hen of iemand anders kunnen redden.

De daaropvolgende drie dagen dwaalden zij en Hortie als geesten door het huis. Hortie was de enige vriendin die ze, overweldigd door de schok en haar verdriet, wilde zien of spreken. Ondanks aansporingen van de huishoudster at Annabelle bijna niets. Iedereen liep voortdurend te huilen, en Annabelle en Hortie gingen uiteindelijk maar naar buiten om een frisse neus te halen. James ging met hen mee, en hij was erg aardig voor Annabelle en zei hoe erg hij het vond wat er was gebeurd. De stad en de wereld konden aan niets anders denken.

Er kwamen nog steeds weinig berichten van de Carpathia, behalve de bevestiging dat de Titanic inderdaad was gezonken en dat de lijst met overlevenden compleet was. Alleen de niet-geïdentificeerde baby's en kinderen stonden niet op de lijst. Als het om Amerikaanse kinderen ging, zouden ze door familieleden in de haven moeten worden geïdentificeerd. Anders zouden ze moeten worden teruggestuurd naar Cherbourg en Southampton, naar hun bezorgde familieleden aldaar. Zes van hen hoorden niet bij andere overlevenden en konden niet zeggen hoe ze heetten. In de afwezigheid van hun ouders zorgden anderen voor hen, maar niemand wist wie ze waren. Verder stond iedereen, ziek of gewond, op de lijst, zei men stellig. Annabelle kon het nog steeds niet geloven toen haar vaders chauffeur haar op de achttiende 's avonds naar de Cunard-pier bracht. Hortie wilde niet met haar mee, omdat ze zich niet wilde opdringen, en dus ging Annabelle alleen naar Pier 54.

De wachtende menigte zag hoe de Carpathia even na negen uur langzaam door sleepboten de haven binnen werd getrokken.

Annabelles hart ging tekeer terwijl ze toekeek. Iedereen schrok toen het schip niet naar Pier 54 ging, maar naar Pier 59 en 60 van White Star. Voor het oog van iedereen werden langzaam de overgebleven reddingsboten van de Titanic naar beneden gelaten. Het was het enige wat er van het schip over was. Fotografen hadden zich in een flottielje van bootjes verzameld om foto's van de reddingsboten te kunnen maken en van de overlevenden van de ramp die aan de reling stonden. De sfeer om hen heen was deels van een begrafenis, deels van een circus, terwijl familieleden van de overlevenden in gespannen stilte afwachtten wie van boord zouden komen, en verslaggevers en fotografen naar elkaar riepen en vochten om de beste plaats en de beste foto.

Nadat de reddingsboten waren afgeleverd, voer de Carpathia langzaam naar haar eigen kade aan Pier 54, waar dokwerkers en medewerkers van Cunard haar snel afmeerden. Eindelijk werd de loopplank neergelaten. In stilte en met hartverscheurende eerbied werden de overlevenden van de Titanic als eersten van boord gelaten. Passagiers van de Carpathia omhelsden sommige overlevenden en drukten hun de hand. Er werd weinig gezegd toen ze een voor een met tranen op hun wangen van boord kwamen, sommigen nog steeds in shock door wat ze die afschuwelijke avond hadden gezien en meegemaakt. Niemand zou de gruwelijke kreten en kreunen uit het water snel vergeten. De vergeefse roep om hulp van mensen die ten dode opgeschreven waren. De mensen in de reddingsboten waren te bang geweest om mensen uit het water op te pikken, uit angst dat ze zouden kapseizen en er nog meer mensen zouden verdrinken. De taferelen om hen heen waren gruwelijk geweest. Dode lichamen die ronddreven, terwijl zij wachtten op hulp.

Er kwamen vrouwen met jonge kinderen van boord. Sommigen hadden een deken om zich heen geslagen en droegen nog de japon die ze de laatste avond aan boord van het noodlottige schip hadden gedragen. Ze waren zo overstuur geweest dat ze de afgelopen drie dagen niet in staat waren geweest zich te verkleden, en ze hadden in elkaar gedoken in de eetzalen en salons gezeten die hun waren toegewezen aan boord van de Carpathia. De gewone passagiers en de bemanning hadden al het mogelijke gedaan om hen te helpen, maar niemand kon iets doen aan het dodental en het schrikbarende lijden onder omstandigheden die geen mens had kunnen voorzien.

Annabelle keek gespannen, tot ze haar moeder aan het begin van de loopplank zag staan. Ze zag hoe Consuelo naar haar toe liep, in geleende kleren en met geheven hoofd overmand door verdriet. Annabelle kon het allemaal in haar moeders gelaat lezen. Er waren geen vertrouwde gezichten bij haar. Haar vader en broer waren nergens te bekennen. Annabelle wierp nog een laatste blik achter haar moeder, maar Consuelo was helemaal alleen in een zee van andere overlevenden, voornamelijk vrouwen en slechts een paar mannen, die enigszins beschaamd keken terwijl ze samen met hun vrouw van boord gingen. Er was een aanhoudende explosie van flitslampjes van verslaggevers, die zo veel mogelijk herenigingen wilden vastleggen.

En opeens stond haar moeder voor haar. Annabelle hield haar zo stevig vast dat ze geen van beiden konden ademhalen. Ze snikten en klampten zich aan elkaar vast terwijl passagiers en familieleden om hen heen dromden. Met Annabelles arm om haar moeders schouders liepen ze langzaam weg. Het regende, maar daar maakte niemand zich druk om. Consuelo droeg avondschoenen, een ruwe wollen jurk die haar niet paste en de diamanten ketting en oorbellen die ze had gedragen op de avond dat het schip was gezonken. Ze had geen jas en Thomas haalde snel de deken uit de auto, zodat Annabelle die om haar moeder heen kon slaan. Ze hadden de loopplank amper achter zich gelaten toen Annabelle haar moeder de vraag stelde die ze niet voor zich kon houden. Ze kon het antwoord raden, maar het niet weten was onverdraaglijk. Ze fluisterde: 'Robert en papa?'

Haar moeder schudde slechts het hoofd en begon nog harder te huilen. Ze leek opeens zo teer en zo veel ouder. Op haar drieënveertigste was ze weduwe en ze leek een oude vrouw toen Thomas haar voorzichtig in de auto hielp en de deken behoedzaam op haar schoot legde. Consuelo keek hem aan, huilde en bedankte hem zachtjes. Zij en Annabelle hielden elkaar zwijgend vast toen ze naar huis reden. Haar moeder sprak pas weer toen ze thuis waren.

Alle bedienden stonden in de hal te wachten om haar te omhelzen, en om haar te zeggen hoe erg ze het vonden toen ze beseften dat ze alleen was. Binnen het uur hing er een zwarte krans aan de deur. Er werden die avond veel zwarte kransen in New York opgehangen, toen eenmaal duidelijk werd wie nooit meer thuis zou komen.

Annabelle hielp haar moeder in bad en in haar nachtjapon, terwijl Blanche haar betuttelde alsof ze een klein kind was. Blanche had voor Consuelo gezorgd sinds ze een klein meisje was en ze was bij de geboorte van zowel Robert als Annabelle aanwezig geweest. En nu dit. Toen ze Consuelo's kussens achter haar opschudde, veegde ze haar tranen weg en maakte ze troostende geluidjes. Ze bracht een dienblad met thee, pap, geroosterd brood, bouillon en Consuelo's lievelingskoekjes boven, maar Consuelo at niet. Ze staarde naar hen beiden, niet in staat een woord uit te brengen.

Annabelle sliep die nacht bij haar moeder in bed, en in de donkere uurtjes van de nacht, toen Consuelo van top tot teen lag te trillen en niet kon slapen, vertelde ze haar dochter wat er was gebeurd. Ze had in reddingsboot 4 gezeten, samen met haar nichtje Madeleine Astor, wier echtgenoot het ook niet had overleefd. Ze zei dat de reddingsboot maar halfvol was geweest, maar dat haar man en Robert niet wilden instappen, omdat ze anderen wilden helpen en de ruimte wilden vrijhouden voor de vrouwen en kinderen. Maar er was genoeg ruimte voor hen geweest. 'Waren ze maar ingestapt,' zei Consuelo wanhopig. De Wideners, de Thayers en Lucille Carter, die ze allemaal kende, hadden ook in de reddingsboot gezeten, maar Robert en Arthur waren vastberaden aan boord gebleven om anderen in de reddingsboten te helpen, en zo hadden ze hun eigen leven opgeofferd. Consuelo vertelde over een zekere Thomas Andrews, die een van de helden was geweest die avond, en ze maakte Annabelle duidelijk dat haar vader en broer erg dapper waren geweest, ook al was dat nu een schrale troost.

Urenlang praatten ze terwijl Consuelo de laatste ogenblikken aan boord herleefde. Annabelle hield haar moeder in haar armen en luisterde terwijl ze zachtjes huilde. Toen het daglicht de kamer al binnenstroomde, viel Consuelo met een zucht eindelijk in slaap.

HOOFDSTUK 2

Er waren die week honderden begrafenissen in New York en elders. Overal stonden de kranten vol met schrijnende en schokkende verhalen. Langzamerhand werd duidelijk dat veel reddingsboten het schip halfleeg hadden verlaten, met alleen eersteklaspassagiers aan boord, en de wereld reageerde geschokt. De veelgeprezen held was de kapitein van de Carpathia, die naar de plek van de ramp was gesneld en de overlevenden had opgepikt. Nog steeds was niet duidelijk waarom het schip was gezonken. Toen het de ijsberg eenmaal had geraakt, had niemand kunnen voorkomen dat het schip was gezonken, maar er was veel discussie en consternatie over de vraag waarom de Titanic ondanks waarschuwingen toch door de ijsvlakte was gevaren. Godzijdank had de Carpathia hun noodkreten via de radio gehoord, anders had misschien niemand het overleefd.

De huisarts kwam langs om Consuelo te onderzoeken, en zijn conclusie was dat ze in opmerkelijk goede gezondheid verkeerde, maar niettemin overmand was door verdriet en de schrik. Ze leek al haar levenslust te hebben verloren. En dus was het aan Annabelle om in haar eentje alle details voor de begrafenis van haar vader en broer te regelen. De gezamenlijke dienst zou in Trinity Church worden gehouden, wat een van haar vaders favoriete plekken was geweest.

De dienst was somber en waardig, en honderden mensen kwamen hen condoleren. De beide kisten waren leeg omdat de lichamen niet gevonden waren en triest genoeg ook nooit gevonden zouden worden. Van de 1517 mensen die waren omgekomen, werden slechts 51 lichamen geborgen. De anderen waren stil verdwenen in het waterige graf van de zee.

Een paar honderd mensen die de dienst hadden bijgewoond, gingen na afloop mee naar huis, waar eten en drinken werd geserveerd. Soms hadden dit soort bijeenkomsten wel eens een vrolijke sfeer, maar deze niet. Robert was nog maar vierentwintig geweest en zijn vader zesenveertig, beiden in de bloei van hun leven. Hun dood was zo tragisch. Annabelle en Consuelo waren in somber zwart gekleed. Annabelle droeg een mooie zwarte hoed en haar moeder droeg een sluier. Die avond, toen iedereen weg was, leek Consuelo volledig ontredderd. Annabelle vroeg zich af of er nog iets van haar moeder over was. Het leek of haar levenslust samen met de twee mannen in haar leven was omgekomen, en Annabelle maakte zich vreselijke zorgen.

Tot Annabelles grote opluchting kondigde Consuelo twee weken na de begrafenis bij het ontbijt aan dat ze naar het ziekenhuis wilde waar ze vrijwilligerswerk deed. Het zou haar goeddoen om ook eens aan iemand anders te denken, zei ze, en Annabelle was het met haar eens.

'Weet je zeker dat je het aankunt, mama?' vroeg Annabelle zachtjes, met een bezorgde blik. Ze wilde niet dat haar moeder ziek zou worden, ook al was het begin mei en lekker warm.

'Ik voel me prima,' zei haar moeder bedroefd. Beter zou het voorlopig niet worden. En die middag gingen beide vrouwen in hun zwarte jurk met witte ziekenhuisschorten naar ziekenhuis St.

Vincent, waar Consuelo al jaren vrijwilligerswerk deed. Vanaf haar vijftiende ging Annabelle al met haar mee. Ze werkten voornamelijk met arme mensen, en ze verzorgden meer wonden dan besmettelijke ziektes. Annabelle was altijd gefascineerd geweest door dit werk en ze had er aanleg voor. Haar moeder had een tedere omgang en een hartelijke instelling, maar Annabelle was juist geïntrigeerd door de medische aspecten, en waar mogelijk las ze medische naslagwerken waarin de behandelingen die ze zagen werden uitgelegd. Ze kon goed tegen bloed, in tegenstelling tot Hortie die prompt was flauwgevallen toen Annabelle haar een keer zover had gekregen dat ze meeging. Hoe bloediger het werd, des te interessanter vond Annabelle het. Haar moeder bracht liever eten rond, terwijl Annabelle waar mogelijk de verpleegsters assisteerde, verbanden verwisselde en wonden schoonmaakte. De patiënten zeiden altijd dat ze een verbazingwekkend zachte hand had.

Die avond kwamen ze uitgeput thuis na een lange, vermoeiende middag, en later die week gingen ze opnieuw naar het ziekenhuis. Het leidde zowel Annabelle als haar moeder af van het dubbele verlies. De lente, die de spannendste tijd van Annabelles leven had moeten zijn na haar intrede in de societywereld, was opeens een tijd van eenzaamheid en verdriet. Ze zouden het komende jaar geen uitnodigingen aannemen, en daar maakte Consuelo zich zorgen om. Terwijl Annabelle in somber zwart gehuld thuiszat, zouden alle andere jongedames die dat jaar hun debuut hadden gemaakt zich verloven. Ze was bang dat het verdriet dat hun was overkomen nu ook haar dochters toekomst negatief zou beïnvloeden, maar ze kon er niets aan doen. Annabelle leek zich niet bezig te houden met wat ze misliep. Zij had, terecht, veel meer verdriet om hun verlies dan om haar toekomst of het gebrek aan een sociaal leven.

Hortie kwam nog steeds vaak langs, en halverwege de maand mei vierden ze op bescheiden wijze Annabelles negentiende verjaardag. Tijdens de lunch was Consuelo erg verdrietig, en ze merkte op dat zij op haar achttiende, na haar debuut, was getrouwd, en dat Robert was geboren toen zij zo oud was als Annabelle nu. Ze was weer in tranen uitgebarsten en had de twee meisjes in de tuin achtergelaten en was naar boven gegaan om even te rusten.

'Je arme moeder,' zei Hortie meelevend, en ze keek naar haar vriendin. 'En arme jij. Ik vind het zo erg voor jullie, Belle. Het is allemaal zo afschuwelijk.' Ze vond het zo erg voor Annabelle, dat het haar nog twee uur kostte voordat ze losliet dat zij en James een datum voor de bruiloft hadden geprikt. Het zou november worden, en er werd hard gewerkt aan de plannen voor een geweldig grote receptie. Annabelle zei dat ze dolblij voor haar was, en dat meende ze ook. 'Vind je het echt niet erg dat je niet uit kunt?' vroeg Hortie. Ze zou het afschuwelijk hebben gevonden om een jaar thuis te moeten zitten, maar Annabelle aanvaardde het gepast. Ze was nog maar negentien, en het komende jaar zou niet leuk voor haar worden. Toch was ze in de maand sinds de dood van haar broer en vader al erg volwassen geworden.

'Ik vind het niet zo erg,' zei Annabelle stilletjes. 'En zolang mama in het ziekenhuis wil werken, heb ik iets te doen.'

'Jakkes, hou op.' Hortie rolde met haar ogen. 'Ik word er onpasselijk van.' Maar ze wist dat haar vriendin ervan genoot. 'Gaan jullie dit jaar nog wel naar Newport?' De Worthingtons hadden daar een prachtige cottage in Rhode Island, naast de familie Astor.

'Volgens mama wel. Misschien kunnen we dit jaar wat eerder gaan, in juni in plaats van juli, voordat het seizoen begint. Ik denk dat het haar goed zal doen.' Haar moeder was op het moment Annabelles enige zorg, in tegenstelling tot Hortie, die een bruiloft moest organiseren, tientallen feestjes had en een verloofde had waar ze dolverliefd op was. Haar leven zag eruit zoals Annabelles leven eruit had moeten zien, maar het was onderbroken en voorgoed veranderd.

'In Newport zijn we tenminste samen,' zei Hortie blij. Ze waren allebei dol op zwemmen, en gingen zo vaak ze van hun moeders mochten. Ze praatten nog een tijdje over de bruiloft, waarna Hortie weer vertrok. Voor Annabelle was het een heel stille verjaardag geweest.

De weken na de begrafenis kregen Consuelo en Annabelle regelmatig bezoek, zoals was te verwachten. Vrienden van Robert kwamen langs, verschillende bejaarde douairières die Consuelo wilden condoleren, twee mannen van Arthurs bank die ze goed kenden en ten slotte een derde man, die Consuelo verschillende keren had ontmoet en erg aardig had gevonden. Zijn naam was Josiah Millbank, hij was achtendertig jaar oud en zeer gerespecteerd bij de bank. Hij was een rustige man met keurige manieren en hij vertelde Consuelo verschillende verhalen over Arthur die ze nog niet kende en waar ze om moest lachen. Het verraste haar dat ze zo van Josiahs bezoek genoot, en hij was er al een uur toen Annabelle thuiskwam na een tochtje met Hortie. Annabelle kon zich herinneren dat ze hem wel eens had ontmoet, maar ze kende hem niet goed. Hij was meer van haar vaders generatie dan van de hare, en hij was zelfs veertien jaar ouder dan haar broer, dus hoewel ze elkaar op feestjes wel waren tegengekomen, hadden ze niets met elkaar gemeen. Maar net als haar moeder was ze onder de indruk van zijn vriendelijkheid en zijn keurige houding.

Hij vertelde dat hij zoals gewoonlijk in juli naar Newport ging. Hij had daar een eenvoudig, behaaglijk huis. Josiah kwam van oorsprong uit Boston, uit een al even notabele familie als die van hen, maar met nog meer kapitaal. Hij leidde een rustig leven en schepte niet op. Hij beloofde in Newport een keertje langs te komen en Consuelo zei dat ze dat fijn zou vinden. Toen hij weg was, zag Annabelle dat hij een grote bos witte seringen had meegebracht, die al in een vaas stonden.

'Wat een aardige man,' zei Consuelo zacht, toen hij weg was en ze de seringen bewonderde. 'Je vader was erg op hem gesteld en ik begrijp nu waarom. Ik vraag me af waarom hij nooit is getrouwd.'

'Sommige mensen trouwen nooit,' zei Annabelle, met een onverschillige blik. 'Niet iedereen hoeft per se te trouwen, mama,' voegde ze er met een glimlach aan toe. Ze begon zich af te vragen of zij een van die mensen zou zijn. Ze kon zich niet voorstellen dat ze haar moeder alleen zou laten om met een man te trouwen. Ze zou haar niet alleen willen laten. Het leek Annabelle geen drama om nooit te trouwen. Voor Hortie zou het dat wel zijn, maar voor haar niet. Nu haar vader en broer er niet meer waren en haar moeder zo van slag was, vond Annabelle dat ze belangrijker verantwoordelijkheden thuis had en dat vond ze niet erg. De zorg voor haar moeder gaf haar een levensdoel.

'Als je me soms wilt vertellen dat jij niet wilt trouwen,' zei haar moeder, die zoals wel vaker haar gedachten had gelezen, 'dan kun je dat direct uit je hoofd zetten. We nemen de rouwperiode van een jaar in acht, zoals het hoort, en daarna gaan we voor jou op zoek naar een man. Zo zou je vader het willen.'

Annabelle keek haar met een serieuze blik aan. 'Papa zou niet willen dat ik jou alleen liet,' zei ze stellig, alsof zij de ouder was. Consuelo schudde het hoofd. 'Dat is onzin en dat weet je net zo goed als ik. Ik ben heel goed in staat om voor mezelf te zorgen.' Maar toen ze het zei, sprongen de tranen weer in haar ogen, en haar dochter was niet overtuigd.

'We zien wel,' zei Annabelle resoluut. Ze haastte zich de deur uit en regelde dat een dienblad met thee naar Consuelo's kamer zou worden gebracht. Toen ze terugkwam, sloeg ze een arm om haar moeders schouder, leidde haar rustig naar boven en bracht haar naar bed. Het bed dat Consuelo had gedeeld met de man van wie ze zo veel had gehouden, die er nu niet meer was.

'Je bent veel te goed voor me, lieverd,' zei Consuelo met een beschaamde blik.

'Welnee,' zei Annabelle opgewekt. Ze was het enige zonnestraaltje in huis. Ze had haar moeder niets dan vreugde gebracht. En nu hadden ze alleen elkaar nog. Ze waren nog maar met zijn tweeën. Annabelle legde een dunne sjaal over Consuelo heen en liep weer naar beneden om in de tuin wat te lezen, in de hoop dat haar moeder de volgende dag zin zou hebben om weer naar het ziekenhuis te gaan. Het was de enige afleiding die Annabelle had en het gaf haar iets te doen wat belangrijk voor haar was.

Ze kon haast niet wachten om volgende maand naar Newport te gaan.

HOOFDSTUK 3

Annabelle en haar moeder vertrokken in juni, een maand eerder dan anders, naar Newport. Het was een prachtige tijd van het jaar. Zoals altijd was het personeel al eerder vertrokken om het huis op orde te maken. Meestal was het seizoen in Newport één groot feest, maar dit jaar waren ze van plan het rustig aan te doen. Mensen konden bij hen op bezoek komen, maar twee maanden na de dood van haar vader en broer konden Annabelle en haar moeder onmogelijk uitgaan. De inmiddels vertrouwde zwarte linten hingen aan de voordeur in Newport ten teken van rouw.

Er waren in Newport dat jaar een aantal families die hetzelfde meemaakten, inclusief de Astors. Madeleine Astor, die haar man John Jacob op de Titanic was verloren, verwachtte haar kind in augustus. De tragedie had de society van New York diep geraakt, omdat het de maidentrip van het schip was geweest en omdat zo veel societymensen en aristocraten aan boord waren geweest. En de aanhoudende berichten over de onkunde waarmee de bemanning de passagiers van boord had geholpen werden steeds verontrustender. Bijna alle reddingsboten waren halfvol vertrokken. Sommige mannen hadden moeten vechten om met vrouwen en kinderen aan boord te komen. En bijna niemand van het tussendek had het overleefd. Mettertijd zouden er officiële onderzoeken worden gestart.

Het was bijzonder rustig in Newport in juni, maar het leefde op toen mensen uit Boston en New York in juli begonnen te arriveren en hun cottages betrokken. Voor de niet-ingewijden: wat mensen in Newport cottages noemden, waren in feite gigantische herenhuizen met balzalen, grote kroonluchters, marmeren vloeren, kostbare antieke meubelen en spectaculaire tuinen aan zee. Het was een opmerkelijke gemeenschap, die bestond uit societyleden van de hele oostkust, een verzamelplek voor de zeer rijken. De Worthingtons waren hier thuis. Hun cottage was een van de mooiste en grootste in het plaatsje.

Toen Hortie arriveerde, begon Annabelle wat meer plezier te krijgen. Ze gingen samen stiekem naar het strand, maakten wandelingen, en Horties verloofde, James, ging vaak met hen picknicken op het gazon. Zo nu en dan nam hij wat vrienden mee. Dat was leuk voor Annabelle en haar moeder kneep dan een oogje toe. Zolang ze niet naar feesten gingen, had ze er geen bezwaar tegen dat Annabelle met jonge mensen omging. Ze was zo'n lief meisje en zo zorgzaam voor haar moeder, dat ze het verdiende. Consuelo vroeg zich af of een van James' vrienden of Roberts oude vrienden gevoelens zou losmaken bij Annabelle. Ze begon zich er steeds meer zorgen over te maken dat het jaar van rouw Annabelles toekomst voor altijd zou bepalen. Sinds de kerstperiode, toen alle meisje hun intrede in de societywereld hadden gemaakt, hadden zes van de jongedames in Annabelles leeftijdsgroep zich verloofd. En als Annabelle bij haar moeder thuis bleef, zou ze niemand tegenkomen. De afgelopen twee maanden was ze al ouder en volwassener geworden dan de anderen. Zoiets kon jongemannen afschrikken. En Consuelo wilde niets liever dan dat haar dochter zou trouwen. Annabelle leek zich nergens iets van aan te trekken en was blij Hortie en de anderen te zien, maar had geen enkele interesse in de mannen.

Josiah Millbank kwam regelmatig langs nadat hij in juli arriveerde. En altijd nam hij iets mee. In de stad waren het bloemen geweest, en in Newport was het fruit of snoep. Hij praatte urenlang met Consuelo terwijl ze in een paar leunstoelen op de brede veranda zaten. Na zijn derde bezoek begon Annabelle haar te plagen.

'Volgens mij vindt hij je wel aardig, mama,' zei ze met een glimlach.

'Doe niet zo mal.' Consuelo bloosde bij deze opmerking. Een vrijer was wel het laatste wat ze wilde. Ze was van plan om de rest van haar leven trouw te blijven aan haar man, en dat vertelde ze iedereen die het wilde horen. Ze wilde niet zo'n weduwe worden die op zoek was naar een man. Ook al wilde ze die wel wanhopig graag voor Annabelle. 'Hij is gewoon aardig voor ons,' voegde Consuelo er resoluut aan toe, overtuigd van haar eigen woorden. 'Bovendien is hij een stuk jonger dan ik, en als hij in iemand geïnteresseerd is, dan is het wel in jou.' Al moest ze toegeven dat ze daar geen bewijs voor had. Hij ging even ontspannen om met moeder als met dochter, en hij flirtte niet, hij was gewoon vriendelijk.

'Hij is niet in mij geïnteresseerd, mama,' bevestigde Annabelle met een brede grijns, 'en hij is maar vijf jaar jonger dan jij. Ik vind hem erg aardig. Hij is oud genoeg om mijn vader te zijn.' 'Veel meisjes trouwen met mannen van zijn leeftijd,' zei haar moeder zacht. 'Zo oud is hij niet, hoor. Als ik het me goed herinner, is hij nog maar achtendertig.'

'Hij is veel geschikter voor jou.' Annabelle lachte en vertrok met Hortie. Het was een warme, zonnige dag en ze wilden gaan zwemmen. James had beloofd dat hij nog langs zou komen. Er was die avond een groot feest bij de familie Schuyler, waar James en Hortie en al hun vrienden naartoe gingen, al kon Annabelle natuurlijk niet mee. Ze zou het haar moeder nooit vragen en wilde haar niet overstuur maken.

Maar die avond op de veranda konden ze het feestgedruis en de muziek in de verte horen. Er was vuurwerk en Consuelo wist dat het werd afgestoken ter ere van de verloving van een van de dochters van de familie Schuyler. Met pijn in haar hart voor Annabelle luisterde ze.

Tot hun grote verrassing kwam Josiah later op de avond langs om ze een stuk taart van het feest te brengen. Hij was onderweg naar huis, en beide vrouwen waren ontroerd door dit attente gebaar. Hij dronk een glas citroenlimonade met hen en zei toen dat hij weg moest, omdat er thuis een logé op hem wachtte. Toen ze hem bedankten voor zijn komst, beloofde hij snel weer langs te komen. Zelfs Annabelle was onder de indruk van dit vriendelijke gebaar. Ze had geen romantische gevoelens voor hem, maar in zekere zin nam hij een klein beetje de plaats van haar broer in. Ze praatte graag met hem en hij plaagde haar zoals Robert dat ook deed, iets wat ze zo miste.

'Ik vraag me af waarom hij zijn logé niet heeft meegenomen naar het feest,' mijmerde Consuelo, toen ze hun glazen en de kan limonade in de keuken zette.

'Misschien is het wel een slechte, ongeschikte vrouw,' plaagde Annabelle. 'Misschien is ze zijn minnares,' zei ze grinnikend, waarop haar moeder in de lach schoot. Josiah was zo welopgevoed en beleefd, dat dat buitengewoon onwaarschijnlijk leek. Bovendien, als dat het geval was, zou hij zijn gast niet eens hebben genoemd.

'Jij hebt een zeer ongepaste verbeelding,' zei haar moeder bestraffend. Even later liepen ze samen naar boven en kwebbelden gezellig over Josiah en hoe aardig het was geweest dat hij hun een stuk taart van het feest had gebracht. Het was voor het eerst dat Annabelle het echt jammer vond dat ze niet uit kon. Al haar vrienden waren op het feest geweest en het had zo vrolijk geklonken met het vuurwerk en zo. Het zou een stille zomer worden. Alleen Hortie en Josiah en een paar andere vrienden waren trouwe bezoekers.

Josiah kwam de volgende dag al weer langs, en Consuelo nodigde hem uit voor een picknick met Annabelle en Hortie. Josiah leek zich prima op zijn gemak te voelen bij de meisjes, ook al giechelde Hortie veel en stelde ze zich aan. Hij vertelde dat hij een halfzusje van hun leeftijd had uit zijn vaders tweede huwelijk, nadat hij weduwnaar was geworden. Annabelle kon zich Hortie nog steeds niet als getrouwde vrouw voorstellen, maar over vier maanden was het zover. Ze gedroeg zich soms nog zo kinderlijk, maar ze was dol op James, en vaak als zij en Annabelle alleen waren, maakte ze pikante opmerkingen over hun huwelijksnacht en de huwelijksreis, waarop Annabelle met haar , ogen rolde. Gelukkig zei Hortie dat soort dingen nooit waar Josiah bij was. Hij had verteld dat zijn zusje in april was getrouwd en in verwachting was. Hij leek volkomen op zijn gemak met het leven, de bezigheden en interesses van jonge meisjes, en ze vonden het allebei fijn om met hem te praten.

Hij vertelde dat zijn logé een studiegenoot van Harvard was die elke zomer langskwam. Hij zei dat het een bedachtzame, rustige man was, die sociale gebeurtenissen en feesten meestal vermeed.

Josiah bleef tot laat in de middag en bracht Annabelle naar huis toen Hortie was vertrokken. Haar moeder zat op de veranda met een vriendin te praten. Het was fijn in Newport. Er kwamen vaak mensen langs en er hing een levendige sfeer. Dat was bijzonder fijn voor Annabelle, die ertegen opzag om terug te gaan naar de stad. Ze had Josiah verteld over haar werk in het ziekenhuis waar ze zo van hield en hij plaagde haar ermee.

'Je wilt zeker verpleegster worden als je groot bent,' zei hij, ook al wist hij heel goed dat dat nooit zou gebeuren. Meer dan vrijwilligerswerk zou het nooit worden, maar toch las ze nog altijd veel over medische onderwerpen. Het was haar heimelijke passie.

'Toevallig word ik liever arts,' zei ze eerlijk, niet bang om open tegen hem te zijn. Ze had het gevoel dat ze hem alles kon vertellen en dat hij haar niet zou uitlachen. Hij was een goede vriend geworden sinds haar vader was overleden en hij zijn bezoekjes was begonnen. Maar dit keer keek hij geschokt. Ze had hem verrast. Ze was veel serieuzer dan zelfs hij had vermoed, en aan de blik op haar gezicht kon hij zien dat ze het meende. 'Dat is een indrukwekkende ambitie,' zei hij ernstig. 'Zou je het echt doen?'

'Dat zou mama nooit goedvinden. Maar ik zou het graag willen. Ik haal soms medische boeken en naslagwerken over anatomie uit de bibliotheek. Ik begrijp niet altijd alles, maar ik heb een boel interessante dingen geleerd. Ik vind geneeskunde fascinerend. En er zijn tegenwoordig veel meer vrouwelijke artsen dan vroeger.' Vrouwen konden al meer dan zestig jaar geneeskunde studeren, maar hij kon zich nog steeds niet voorstellen dat Annabelle zoiets zou doen, en hij had zo'n vermoeden dat ze gelijk had en dat haar moeder een toeval zou krijgen. Die zag een veel traditioneler leven voor zich voor Annabelle... trouwen, kinderen. Vandaar het debutantenbal.

'Ik heb nooit arts willen worden,' bekende hij. 'Maar ik wilde wel bij het circus toen ik een jaar of tien, twaalf was.' Ze lachte toen hij het zei, het was zoiets grappigs om toe te geven. 'Ik was dol op dieren en wilde altijd goochelaar zijn, zodat ik mijn huiswerk kon laten verdwijnen. Ik was geen geweldige student.'

'Ik denk niet dat ik je geloof, je hebt aan Harvard gestudeerd,' zei ze, en ze lachte nog steeds. 'Het lijkt me leuk bij het circus. Waarom heb je het niet gedaan?'

'Je vader bood me een baan aan, al was dat pas later. Ik weet het niet, misschien had ik er gewoon het lef niet voor. Maar ik heb nooit zulke ambities als jij gehad. Als ik maar dénk aan de jarenlange opleiding, wordt het me al te veel. Ik ben te lui om arts te zijn.'

'Dat geloof ik niet,' zei ze vriendelijk. 'Maar ik weet zeker dat ik het geweldig zou vinden.' Haar ogen glommen toen ze het zei.

'Wie weet kun je wat je geleerd hebt in boeken ooit toepassen in je vrijwilligerswerk. Dat is een nobel streven.' Hij bewonderde haar daarom.

'Je mag als vrijwilligster niet zo veel doen,' zei ze met een teleurgestelde blik.

'Wat zou je graag willen doen?' vroeg hij geïnteresseerd.

'Ik kan goed naaien, dat zegt iedereen. Ik zou iemand graag willen hechten. Dat zou ik vast kunnen.' Hij keek geschokt toen ze het zei en glimlachte daarna breeduit.

'Ik moet erom denken dat ik me niet per ongeluk snijd waar jij bij bent. Voor ik het weet heb je een naald en een borduurring tevoorschijn gehaald!'

'Dat lijkt me leuk,' gaf ze met een ondeugende glimlach toe.

'Iemand zal jou bezig moeten zien te houden, juffrouw Worthington, zodat je geen ondeugende streken uithaalt.'

'Medische streken lijken me wel wat. Stel je eens voor, als we niet waren wie we waren, dan zou ik geneeskunde kunnen studeren en alles doen wat ik wilde. Is dat niet ergerlijk?' vroeg ze, met een blik die zowel volwassen als kinderlijk was. Zonder nadenken sloeg hij zijn armen om haar heen, alsof ze zijn kleine zusje was. Zo dacht hij over haar, en zij zag hem bijna als broer. Gaandeweg ontstond er een vriendschappelijke band tussen hen.

'Als je niet was wie je bent, zou je je een opleiding geneeskunde niet kunnen veroorloven,' zei hij praktisch, en ze knikte instemmend.

'Dat is waar. Maar als ik een man was, wel. Robert had het kunnen doen, als hij dat had gewild, dat zouden mijn ouders goed hebben gevonden. Soms is het erg moeilijk om een vrouw te zijn. Er is zo veel wat je niet mag of wat niet gepast is. Echt heel saai,' zei ze, en ze schopte tegen een steentje. Hij moest om haar lachen.

'Ga me niet vertellen dat je zo'n vrouw bent die wil vechten voor haar rechten en vrijheid.' Ze leek er het type niet voor en het zou hem hebben verrast.

'Nee, ik ben heel tevreden zoals het gaat, ik zou alleen arts willen zijn.'

'Tja, ik zou de koning van Engeland willen zijn, maar dat gaat ook niet gebeuren. Soms liggen dingen gewoon niet binnen ons bereik, Annabelle, en dat moeten we accepteren. Je hebt een goed leven.'

'Dat is ook zo,' beaamde ze. 'En ik hou van mijn moeder. Ik zou haar niet willen kwetsen, en dat zou haar erg kwetsen.'

'Ja.'

'Ze heeft zo veel moeten doorstaan dit jaar, en ik wil haar alleen maar blij maken.'

'Dat doe je ook,' zei hij vriendelijk. 'Dat kan ik zien. Je bent een fantastische dochter voor haar en een lieve vrouw.'

'Helemaal niet,' zei Hortie, die uit het niets verscheen en naast hen kwam lopen. Ze was teruggekomen om met Annabelle te gaan zwemmen. 'Ze heeft een keer een kikker ontleed. Ze had in een boek gelezen hoe dat moest. Zoiets walgelijks had ik nog nooit gezien. Ze is helemaal niet lief.' Alle drie schoten ze in de lach.

'Ik geloof dat je gelijk hebt,' zei Josiah, die Annabelle steeds beter begon te leren kennen. Ze was in veel opzichten een opmerkelijke jonge vrouw.

'Dat heeft ze ook,' zei Annabelle trots. 'Ik heb gewoon gedaan wat in het boek stond. Het was heel interessant. Ik zou willen dat ik een echt mens kon ontleden. Een lijk, weet je, net als tijdens de opleiding geneeskunde.'

'O, mijn hemel,' zei Hortie, met een blik alsof ze onpasselijk werd. Josiah keek geschokt, maar geamuseerd.

'Jullie moeten maar eens gaan zwemmen,' zei hij. Hij wuifde ze weg en liep toen naar de veranda om Consuelo gedag te zeggen.

'Waar hadden jullie het over?' vroeg Consuelo geïnteresseerd.

'Ach, je kent het wel. Feesten, debutantenbals, verlovingen, bruiloften,' zei hij, om Annabelle niet te verraden. Hij wist dat

Consuelo een beroerte zou krijgen als ze wist dat Annabelle graag lijken wilde ontleden. Hij moest nog steeds zachtjes lachen toen hij terugliep naar zijn eigen cottage. Annabelle Worthington was zonder meer een interessante jonge vrouw, en helemaal niet het gebruikelijke negentienjarige meisje.

Toen hij thuis was, kwam zijn oude studiegenoot net terug van zijn lunch, en Josiah zwaaide toen hij hem zag. Henry Orson was een van zijn oudste vrienden en hij genoot van de tijd die ze 's zomers samen doorbrachten. Ze waren al sinds hun studietijd trouwe vrienden en Henry was een vermogend man, die door iedereen werd bewonderd.

'Hoe was je lunch?' vroeg Josiah. Ze waren beiden aantrekkelijke mannen en konden elke vrouw krijgen die ze wilden, maar ze gedroegen zich altijd heel netjes. Ze hielden vrouwen nooit aan het lijntje en maakten ook geen misbruik van ze. Henry was twee jaar eerder verloofd geweest en was erg teleurgesteld toen zijn verloofde verliefd was geworden op een jongere man, iemand van haar eigen leeftijd. Sindsdien had hij geen serieuze relatie gehad, waardoor alle moeders in Newport hun hoop op zowel hem als Josiah hadden gevestigd.

'Saai,' zei Henry eerlijk. 'En de jouwe?' Henry vond veel sociale gelegenheden saai en gaf de voorkeur aan zakelijke discussies met serieuze mannen boven flirten met jonge meisjes.

'Ik heb gepicknickt met een jongedame die graag lijken zou willen ontleden,' zei Josiah met een grijns, en Henry schoot in de lach.

'Jezus,' zei Henry met een geamuseerde en bewonderende bik. Hij deed alsof hij bang was. 'Ze klinkt gevaarlijk. Ik zou maar uit haar buurt blijven!'

'Maak je geen zorgen,' zei Josiah lachend, terwijl ze het huis binnenliepen. 'Dat zal ik doen.'

De twee mannen deden de rest van de middag kaartspelletjes en bespraken de financiële toestand in de wereld, iets wat Henry's passie was. Het was een onderwerp waardoor vrouwen hem saai, en mannen hem juist interessant vonden, omdat hij buitengewoon veel wist en een interessante kijk op het onderwerp had. Josiah vond het altijd prettig om met hem te praten. Hij had enkele jaren daarvoor een baan voor Henry geregeld bij de bank van Annabelles vader, en hij werd zeer gerespecteerd door zijn collega's en meerderen. Hoewel hij minder sociaal ingesteld was dan Josiah, had hij het bij de bank erg goed gedaan. Henry had Annabelle en Consuelo nooit ontmoet, en Josiah beloofde hem om ze tijdens zijn verblijf in Newport aan hem voor te stellen.

Henry schudde het hoofd en staarde naar zijn kaarten. 'Niet als ze me als een lijk in stukjes wil snijden,' zei hij dreigend, waarna hij met een glimlach een winnende hand op tafel legde.

'Verdraaid,' zei Josiah, en hij glimlachte ook. 'Maar maak je geen zorgen. Ze is nog maar een kind.'

HOOFDSTUK 4

Josiah ging in juli en augustus vaak bij de Worthingtons langs, net als Hortie en James en een aantal andere vrienden. Hij stelde hen zoals beloofd aan Henry voor, die Consuelo condoleerde en Annabelle een aantal nieuwe kaartspelletjes leerde. Ze had er plezier in, vooral toen ze een paar keer van hem won. Ze genoot van het gezelschap van goede vrienden in Newport, en hoewel ze zich die zomer ver hielden van de sociale drukte, voelde ze zich veel minder alleen dan in de stad. Hier leek het leven bijna normaal, ondanks de afwezigheid van haar vader en broer, die vroeger toch vaak in de stad bleven om te werken.

Tegen de tijd dat ze eind augustus uit Newport vertrokken, zag ze er gezond en gebruind en gelukkig uit, en haar moeder was ook wat opgeknapt. Het was een gemoedelijke, rustige zomer voor hen geweest na hun dramatische lente.

Eenmaal terug in de stad ging Annabelle weer met haar moeder mee naar het ziekenhuis. Daarnaast werkte ze één dag per week als vrijwilligster in het New York Hospital for the Relief of the Ruptured and Crippled. Daar deden ze fantastisch werk, dat haar fascineerde. Ze vertelde er Josiah uitgebreid over toen hij in de stad bij hen op de thee kwam.

'Je hebt toch niet op lijken gewerkt, hè?' vroeg hij quasi bezorgd. Ze lachte. 'Nee, ik breng eten en kannen water naar de patiënten, maar een van de verpleegsters heeft gezegd dat ik misschien wel een keer een operatie mag bijwonen.'

'Je bent echt een opmerkelijk meisje,' zei hij met een brede, ontspannen grijns.

Aan het eind van die maand had Consuelo eindelijk de moed om de spullen van haar zoon en man op te ruimen. Sommige dingen borgen ze op, de meeste kleren gaven ze weg, maar Arthurs werkkamer en Roberts slaapkamer lieten ze zoals ze waren. Annabelle noch haar moeder had de moed om alles op te ruimen en er was ook geen reden toe. Ze hadden die kamers toch niet nodig.

In september zagen ze Josiah weinig vergeleken met de zomer. Hij had het druk op de bank en zij moesten de nalatenschap afronden. Hoewel Arthur geen enkele reden had gehad om te denken dat hem iets zou overkomen, had hij zijn zaken keurig achtergelaten, en Annabelle en haar moeder zaten financieel op rozen. Ze konden allebei de rest van hun leven riant rondkomen en er zou nog genoeg overblijven voor een royale nalatenschap voor Annabelles kinderen, ook al was dat het laatste waar ze aan dacht.

Annabelle zag Hortie die maand ook heel weinig. De bruiloft was al over zes weken en Hortie had het druk. Ze moest haar trouwjurk passen, er moest een uitzet besteld worden, en zij en James waren meubels aan het uitzoeken voor in het huis dat haar vader hun had geschonken. Ze zouden tot Kerstmis op huwelijksreis in Europa zijn. Annabelle wist dat ze haar vreselijk zou missen. En als ze eenmaal getrouwd was, zou niets meer echt hetzelfde zijn. Dat had Annabelle ook gezien bij andere vriendinnen, en ze miste Hortie nu al.

Begin oktober kwam Josiah eindelijk weer langs. Annabelle was aan het werk in het New York Hospital for the Relief of the

Ruptured and Crippled, en Consuelo zat in de tuin, waar ze, onder het genot van een kopje thee, genoot van een zonnige middag. Ze was verrast toen ze Josiah zag, maar hij was altijd welkom. Ze stond op om hem te begroeten en keek oprecht blij.

'Wat hebben we jou lang niet gezien, Josiah. Hoe is het met je?'

'Goed.' Hij glimlachte naar haar. 'Ik ben de afgelopen weken in Boston geweest. Ik moest een aantal zaken afhandelen voor mijn familie. Hoe is het met jou en Annabelle?'

'Met ons gaat het goed. Annabelle heeft het druk in het ziekenhuis, maar ze is tenminste bezig. Verder is er hier niet veel voor haar te doen.' Hun officiële rouwperiode duurde nog zes maanden en Consuelo wist dat het Annabelle zwaar viel, hoewel ze nooit klaagde. Ze was al een halfjaar niet met vrienden uit geweest en dat was saai voor een meisje van negentien. Ze hoorde vol in het leven te staan, maar Consuelo kon er niets aan veranderen.

'Ik begrijp dat deze periode erg lang lijkt voor jullie,' zei Josiah zacht, toen hij samen met haar in de tuin ging zitten en een kopje thee afsloeg.

'Ik vind het zelf niet erg, maar voor haar wel,' gaf Consuelo toe. 'Tegen de tijd dat ze zich weer in het sociale leven kan begeven, is ze al bijna twintig. Het is niet eerlijk.' Maar wat Consuelo was overkomen, was ook niet eerlijk. Zo was het leven nu eenmaal.

'Ze redt zich wel,' stelde Josiah haar gerust. 'Annabelle is iemand die van elke situatie het beste maakt. Ze heeft tegenover mij nog nooit geklaagd dat ze niet uit kan,' zei hij eerlijk, en haar moeder knikte.

'Ik weet het. Ze is een schat. Ze zal het jammer vinden dat ze je vandaag misloopt. Op maandagmiddag werkt ze altijd in het ziekenhuis.' Hij knikte, aarzelde even, staarde voor zich uit en keek toen met een verrassend intense blik naar Consuelo.

'Ik kom vandaag ook niet voor Annabelle. Ik kom voor jou. Er is een zakelijke kwestie die ik onder vier ogen met je wil bespreken.' Hij keek keurig en zakelijk, alsof hij in opdracht van de bank kwam.

'Is er iets met Arthurs nalatenschap? Kun je dat niet met de advocaten afhandelen, Josiah? Je weet dat ik daar niet goed in ben. Arthur regelde dat soort dingen altijd. Het is mij allemaal een mysterie.'

'Nee, nee, alles is in orde. De bank regelt het met de advocaten, dat loopt allemaal goed. Dit is meer een privékwestie en misschien ben ik wat voorbarig, maar ik wil het met jou overleggen en ik hoop dat je discreet zult zijn.' Ze had geen idee wat het kon zijn, en ook niet waarom Annabelle er niet bij mocht zijn. Even was ze bang dat Annabelle al die maanden geleden gelijk had gehad en dat hij haar het hof wilde maken. Ze hoopte van niet. Ze vond hem ontzettend aardig, maar als hij enige romantische interesse in haar had, zou ze hem moeten afwijzen. Ze voelde niets voor hem of iemand anders. Wat Consuelo betrof was dat deel van haar leven afgesloten.

'Ik wilde met je praten over Annabelle,' zei hij helder, zodat er geen verwarring mogelijk was. Hij besefte dat hij in leeftijd dichter bij Consuelo stond dan bij haar dochter, maar hij had geen romantische gevoelens voor Consuelo, alleen gevoelens van respect, bewondering en een hartelijke vriendschap. De Worthingtons waren bijzonder gastvrij geweest sinds Arthurs dood, en hij genoot van de tijd die hij met hen had doorgebracht. 'Ik besef dat jullie periode van rouw nog een halfjaar duurt en dat je je zorgen om haar maakt. Het is jammer dat ze het jaar na haar debuut moet missen, en alle kansen die daarmee hadden kunnen komen. Eerst wilde ik niets tegen je zeggen, wat mijn gevoelens ook zijn. Ze is zo jong, en ik dacht oprecht dat ze het gelukkigst zou zijn met iemand van haar eigen leeftijd. Dat denk ik nu niet meer. Annabelle is in veel opzichten een zeer ongewone jonge vrouw. Ze is intelligent, verstandelijk, ze heeft een drang naar kennis en ze is zeer volwassen. Ik heb geen idee wat je ervan vindt, maar ik zou graag je toestemming willen hebben om haar ten huwelijk te vragen zodra de rouwperiode voorbij is. Als jij en ik dit voor ons houden, heeft ze nog zes maanden de tijd om aan me te wennen. Als je het goedvindt, zou ik bij jullie op bezoek willen blijven komen. Maar ik wil eerst weten of je je goedkeuring hieraan kunt geven.'

Consuelo staarde hem aan. Voor haar gevoel waren haar gebeden verhoord en was er een droom uitgekomen. Ze had zich verschrikkelijk veel zorgen gemaakt over het feit dat het leven dit jaar langs Annabelle heen ging en ze was bang geweest dat haar dochter een oude vrijster zou worden. En hoewel Josiah negentien jaar ouder was, vond Consuelo hem volmaakt voor Annabelle.

Josiah kwam uit een uitstekende familie, was goed opgeleid, buitengewoon beleefd, charmant en aantrekkelijk, en hij had een zeer goede baan bij de bank van Annabelles vader. Voor zover ze kon zien waren ze de afgelopen zomer goede vrienden geworden, en Consuelo vond dat een veel betere basis voor een huwelijk dan een naïeve meisjesachtige romance die toch niet standhield. Op die manier waren zij en Arthur ook begonnen. Hij was een vriend van de familie geweest, had haar vader toestemming gevraagd om haar het hof te maken, en ze waren altijd evenzeer vrienden geweest als man en vrouw. Ze had geen betere partij voor haar dochter kunnen bedenken, en net als Josiah dacht ze dat een oudere, volwassener man goed voor Annabelle zou zijn.

'Ik hoop dat je niet geschokt of boos bent,' voegde hij er aarzelend aan toe, toen Consuelo naar voren leunde en hem moederlijk omhelsde.

'Hoe zou dat nu kunnen? Ik ben verrukt. Ik vind dat jij en Annabelle heel goed bij elkaar passen.' De rouwperiode was dus toch geen verloren tijd. Het was de volmaakte manier om elkaar goed te leren kennen, zonder de verwarrende rivaliteit van bals en feesten van dwaze jongemannen die Annabelle konden afleiden. Josiah was een degelijke man die voor elke vrouw een geweldige echtgenoot zou zijn, maar in het bijzonder voor haar dochter. En Annabelle kon het goed met hem vinden, ze vond hem zelfs erg aardig. 'Denk je dat ze enig vermoeden heeft wat je intenties zijn?' vroeg Consuelo rechtuit. Ze had geen idee of hij haar het hof had gemaakt, had gekust of had laten merken wat hij van plan was. Annabelle had er nooit iets over gezegd, waardoor Consuelo het vermoeden had dat haar dochter geen idee had waar Josiah aan dacht.

'Ik heb nooit iets gezegd,' vertelde hij Consuelo eerlijk. 'Dat wilde ik ook niet doen voordat ik met jou had gesproken, al heb ik er wel de hele zomer aan gedacht. Ik vond het nog wat te vroeg. En jammer genoeg ben ik de afgelopen weken weg geweest. Volgens mij vermoedt Annabelle niets. Ik wil haar ook pas iets vertellen als jullie rouwperiode voorbij is, in april. Misschien kan ik het er in mei met haar over hebben.' Hij wist dat ze dan twintig was en hij negenendertig, bijna een oude man in haar ogen. Hij was bang dat ze dat bezwaarlijk zou vinden, maar hij wist het niet zeker. Ze flirtte nooit met hem, maar hij had wel het gevoel dat ze werkelijk goede vrienden waren geworden. En net als haar moeder vond hij dat een uitstekende basis voor een huwelijk. Dit was voor het eerst voor hem. Hij had nog nooit een vrouw ten huwelijk gevraagd, en hij hoopte dat het niet te laat was. De laatste tijd dacht hij dat hij dolgraag kinderen met haar wilde hebben. Ze leek hem de volmaakte levensgezel.

Consuelo was overgelukkig. 'Ik had geen betere persoon voor haar kunnen uitkiezen,' zei ze met een gelukkige blik. Ze belde de butler. Toen William verscheen, vroeg ze hem om twee glazen champagne. Josiah was een beetje geschokt. Hij had niet verwacht dat het zo gemakkelijk zou gaan.

'Ik weet niet of we al iets moeten vieren. We moeten het haar nog vragen in mei. Misschien vindt ze het niet zo'n goed idee als wij. Ze is erg jong, en ik ben twee keer zo oud.'

'Ik denk dat je haar onderschat,' zei Consuelo, terwijl de butler terugkwam en hun elk een glas champagne aanreikte. Arthur had enkele buitengewone wijnkelders, en het was een erg goed jaar. 'En ze mag je graag, Josiah. Ik denk dat jullie het samen heel goed kunnen vinden.'

'Dat denk ik ook,' zei Josiah met een gelukkige blik. Hij zou Annabelle het liefst die middag nog ten huwelijk vragen, maar het zou niet juist zijn dat zo kort na Arthurs en Roberts dood te doen. 'Ik hoop dat ze ja zegt,' zei hij hoopvol.

'Dat is aan jou,' zei Consuelo. 'Je hebt nog een halfjaar om haar voor je te winnen en het te bezegelen.'

'Zonder dat ze weet waar ik mee bezig ben,' zei hij omzichtig. 'Misschien kun je zo nu en dan een hint laten vallen,' merkte zijn toekomstige schoonmoeder op, en hij moest lachen.

'Daar is ze veel te slim voor. Als ik hints laat vallen, kan ik haar beter gelijk vragen. Maar ik wil haar niet wegjagen.'

'Ik geloof niet dat het zo moeilijk wordt als je denkt om haar te overtuigen,' zei Consuelo, terwijl ze hem in het zonlicht van de warme oktobermiddag stralend aankeek. Dankzij hem was dit een volmaakte dag. Ze vond het alleen erg dat ze het niet met Arthur kon delen, maar ze had zo'n vermoeden dat hij hier ook blij mee zou zijn geweest.

Ze zaten nog steeds gezellig over Josiahs plan te kwebbelen toen Annabelle de tuin in kwam met haar ziekenhuisschort nog om. Er zat bloed op en haar moeder trok een gezicht.

'Doe dat ding eens af,' zei Consuelo bestraffend, 'en was je handen. Hemeltjelief, Annabelle, zo krijgen we allemaal bacteriën in huis.' Ze joeg haar weg, en vijf minuten later keerde Annabelle zonder schort in haar sobere zwarte jurk terug. Ze leek bijna een jonge non. Ze zag er streng uit, maar ze had een brede glimlach op haar gezicht bij het zien van Josiah, en het enige strenge aan haar was haar jurk. Ze leek in een goede bui.

'Ik heb een geweldige dag gehad,' zei ze. Toen zag ze dat haar moeder en Josiah champagne dronken. Ze had een scherpe blik en er ontging haar niets. 'Waarom zitten jullie hier met zijn tweeën champagne te drinken? Wat vieren jullie?'

'Josiah kwam langs om te vertellen dat hij promotie heeft gemaakt bij de bank,' antwoordde haar moeder soepel. 'Hij krijgt allemaal nieuwe klanten. Ik vond dat we hem moesten feliciteren. Wil je ook een glaasje?' Annabelle knikte, ze was dol op champagne. Ze haalde een glas en feliciteerde Josiah met zijn promotie, ook al vond ze bankzaken nooit zo interessant. Wanneer haar vader en Robert er vroeger over spraken, had ze het ook altijd saai gevonden. Ze was veel meer geïnteresseerd in de wetenschap.

'Wat heb je vandaag in het ziekenhuis gedaan?' vroeg hij vriendelijk. Opeens had hij het gevoel dat ze nu al zijn vrouw was, en hij had erg tedere gevoelens voor haar, die hij niet mocht laten blijken.

'Van alles,' zei ze met een brede glimlach, terwijl ze een slokje champagne nam. Ze had geen idee dat ze op haar eigen toekomstige verloving dronk en daardoor moesten Josiah en Consuelo allebei glimlachen. Ze waren die middag samenzweerders geworden. 'Ik mocht kijken toen ze een akelige wond hechtten.'

'Als je daar nog meer over vertelt, word ik misselijk,' waarschuwde haar moeder. Annabelle schoot in de lach, en ze begonnen over wat anders. 'Je zult er toch een keer mee moeten stoppen,' zei Consuelo raadselachtig. 'Er komt een dag dat je volwassen en getrouwd bent en dat je niet in ziekenhuizen kunt rondhangen en kunt toekijken hoe wonden gehecht worden.'

'Jij doet het toch ook,' zei Annabelle met een glimlach.

'Geen sprake van. Ik breng eten en drinken rond in een veel beschaafder ziekenhuis, en daar had ik geen tijd voor toen jij nog klein was. Als je ouder bent, kun je het weer oppakken.'

'Ik zie niet in waarom ik zou moeten stoppen als ik zou trouwen,' klaagde Annabelle. 'Er werken zo veel vrouwen met kinderen in het ziekenhuis. Trouwens, misschien trouw ik wel helemaal niet. Wie weet?'

'Dat soort taal wil ik niet horen,' zei haar moeder met een frons. Daarna wendde ze zich tot Josiah. Ze kon haast niet wachten tot hij met haar dochter getrouwd was en ze aan een gezin begonnen. Het zou een heel nieuw hoofdstuk in hun leven zijn, en ze was ervan overtuigd dat Annabelle een fantastische moeder zou zijn. Ze was zo lief en geduldig en vast en zeker een uitstekende echtgenote voor Josiah.

Ze spraken nog een tijdje over Hordes bruiloft, die over een paar weken was. Hortie had het zo druk dat Annabelle haar amper zag. Josiah vertelde dat hij van plan was naar de bruiloft te gaan. Annabelle zei zachtjes dat zij niet kon, maar werd toen verrast door haar moeders reactie.

'Ik zie niet in waarom je niet naar de kerkdienst zou kunnen,' zei Consuelo welwillend. 'Er staat nergens dat we niet naar de kerk kunnen. Sterker nog, we zouden waarschijnlijk vaker moeten gaan. Dan kom je daarna naar huis en ga je niet naar de receptie, maar ben je in elk geval wel bij de bruiloft zelf. Hortie is per slot van rekening je oudste en beste vriendin.' En ze zou waarschijnlijk getuige zijn wanneer Annabelle met Josiah trouwde, wist Consuelo.

'Ik zou jullie allebei met plezier willen begeleiden,' bood Josiah snel aan, terwijl hij zich tot zijn toekomstige bruid richtte, die geen idee had wat zich in zijn hoofd afspeelde. Het zou de eerste gelegenheid zijn om haar in het openbaar te begeleiden, en het was een spannend vooruitzicht.

'Ik vind niet dat ik moet gaan,' zei Consuelo zacht. Ze kon het nog niet aan om zich in het openbaar te begeven. 'Maar het zou geweldig zijn als je Annabelle zou willen begeleiden.'

'Zou je dat willen?' vroeg hij rechtstreeks aan Annabelle.

Ze glimlachte en knikte. 'Dolgraag.' Al haar vrienden zouden er zijn. Hortie had haar gevraagd getuige te zijn, maar dat kon nu niet. Op deze manier was ze tenminste bij de bruiloft. En het zou leuk zijn om samen met Josiah te gaan, een beetje als met haar broer. Haar broer had haar vaak naar feesten begeleid, ook al waren het vóór haar debuut slechts kleine feesten geweest. Horties bruiloft was een reusachtige aangelegenheid. Achthonderd mensen waren uitgenodigd, van wie de meesten waarschijnlijk kwamen.

'We moeten maar eens bedenken wat je aan moet,' zei haar moeder bedachtzaam. Annabelle zou een gepaste zwarte japon aan moeten en ze had geen formele kleding in donkere kleuren.

'Dat wordt zo leuk!' zei Annabelle, en ze klapte kinderlijk in haar handen. Haar moeder en Josiah keken haar glimlachend aan.

'Alles wordt leuk van nu af aan,' zei haar moeder met een tedere blik. Ze was erg opgelucht dat Josiah van plan was haar dochter ten huwelijk te vragen.

Annabelle sloeg haar armen om Josiahs nek. Hij keek bijzonder verrukt. 'Lief dat je met me mee wilt,' zei ze blij.

'Het is een van de offers die een mens moet brengen,' zei hij plagend. 'Het is behelpen.' Hij kon haast niet wachten tot de zes maanden voorbij waren en ze met een beetje geluk naar hun eigen bruiloft gingen. Consuelo had op hetzelfde moment dezelfde gedachte, en zij en Josiah keken elkaar boven Annabelles hoofd veelbetekenend aan en glimlachten. Annabelle wist het nog niet, maar haar toekomst was nu veiliggesteld. Het was het enige wat Consuelo ooit voor haar dochter had gewild.

HOOFDSTUK 5

Annabelle was bijna net zo opgewonden als Hortie zelf, toen ze zich aankleedde voor de bruiloft van haar beste vriendin.

Haar moeder had haar kleermaakster gebeld en die had in recordtempo een schitterende zwarte japon van tafzijde gemaakt. Het lijfje en de zoom waren van zwart fluweel. En er hoorde een zwartfluwelen jasje bij en een hoed met een rand van sabelbont, wat het geheel verzachtte omdat het bont haar gezicht oplichtte. Annabelle leek wel een Russische prinses. Ondanks de regel dat tijdens de rouwperiode geen sieraden gedragen hoorden te worden, had haar moeder haar een paar diamanten oorbellen geleend. Ze zag er beeldschoon uit toen Josiah haar kwam halen. En hij mocht er ook zijn in zijn rokkostuum, met een elegante hoge hoed die hij in Parijs had laten maken. Ze vormden een spectaculair paar, en Consuelo keek ze met tranen in haar ogen na. Had Arthur hier maar bij kunnen zijn. Maar als hij er was geweest, was dit misschien nooit gebeurd. Josiah was zijn bezoekjes immers begonnen uit medeleven voor hun verlies. En zo nam het lot merkwaardige wendingen.

Consuelo had erop aangedrongen dat ze zich door Thomas in haar auto zouden laten brengen, en dus reden ze naar de bruiloft in de smetteloze Hispano-Suiza, haar vaders mooiste bezit en de auto die alleen werd gebruikt voor belangrijke gelegenheden. Wat Consuelo betrof was dit een zeer belangrijke gelegenheid. Voor het eerst zou haar aanstaande schoonzoon in het openbaar gezien worden met haar enige dochter. Op hun bruiloft na, was er niets belangrijker dan dat.

Ze keek hen liefdevol na toen ze vertrokken, en liep toen in gedachten verzonken naar haar slaapkamer. Ze dacht aan de eerste keer dat zij met Arthur uit was, nadat hij haar vader om haar hand had gevraagd. Het was het debutantenbal van een vriendin geweest. En ze was maar een jaar jonger geweest dan haar dochter nu.

De auto bracht hen naar St. Thomas Episcopal Church aan Fifth Avenue, en de chauffeur liet Josiah als eerste uitstappen. Josiah draaide zich om en hielp Annabelle met uitstappen. Ze droeg haar blonde haar naar achteren onder de zwartfluwelen hoed met sabelbont en korte sluier. Ze was stijlvol als een Parisienne, en door de weelderige zwarte japon leek ze ouder dan ze was. Josiah was nog nooit zo trots geweest.

'Goh, voor een meisje dat liever ziekenhuisvloeren schrobt en lijken opensnijdt, zie je er bijzonder mooi uit,' zei hij luchtig. Ze schoot in de lach, waardoor ze nog mooier was, met de diamanten oorbellen van haar moeder glinsterend achter de dunne sluier. Ze zag er elegant, sensueel en romantisch uit, en Josiah was diep onder de indruk van de vrouw met wie hij hoopte te trouwen. Hij had niet beseft hoe mooi ze werkelijk was, omdat ze zich nooit optutte en omdat ze tijdens de rouwperiode geen chique kleren of make-up droeg. Hij was het jaar ervoor op haar debutantenbal geweest, maar zelfs toen had ze er niet zo mooi uitgezien. Ze was het afgelopen jaar een vrouw geworden.

De ceremoniemeester in jacquet begeleidde hen naar een bankje vooraan, aan de kant van de bruid. Ze werden al verwacht en Josiah zag dat mensen hen bewonderend bekeken. Ze vormden een elegant paar. Annabelle had het niet in de gaten, zo was ze onder de indruk van de zee van witte orchideeën die Horties moeder had besteld. Annabelle had de trouwjapon al gezien en wist dat Hortie er schitterend zou uitzien. Ze had een fantastisch figuur. De japon was een laag uitgesneden model van wit satijn, bedekt met witte kant, en met een sleep die zich kilometers achter haar zou uitstrekken. Er waren zestien bruidsmeisjes in lichtgrijze satijnen japonnen, die kleine orchideeën in hun hand hadden. Het was een zeer stijlvolle bruiloft, en Hortie zou een groot boeket lelietjes-van-dalen hebben.

Ze gingen zitten, en Annabelle keek om zich heen. Ze kende iedereen op de bankjes voor en achter zich, en Josiah kende de meesten ook. Mensen glimlachten en groetten hen. Ze keken geïnteresseerd naar haar en Josiah, en toen pas zag Josiah dat Annabelle van haar moeder lippenstift op had mogen doen. In zijn ogen was er geen mooiere vrouw in de kerk dan Annabelle, die naast hem zat, inclusief de bruid toen die door het gangpad naar het altaar liep, begeleid door Wagners bruidsmars.

Alle ogen waren op Hortie gericht, en haar vader had nog nooit zo trots gekeken. Op dat moment realiseerde Annabelle zich dat er op haar eigen trouwdag niemand zou zijn om haar naar het altaar te begeleiden, haar vader noch haar broer. De tranen sprongen haar in de ogen. Josiah zag het en gaf haar een klopje op haar arm. Hij had het vermoeden dat ze daaraan dacht.

Hij had een goede intuïtie als het om haar ging, en hij begon haar steeds beter te leren kennen. En hoewel hij nog niet zo lang een rol in haar leven speelde, begon hij van haar te houden. Hij genoot van het feit dat hij naast haar zat tijdens de kerkdienst. Alles verliep soepel, en toen bruid en bruidegom na de ceremonie door het gangpad terugliepen op de muziek van Mendelssohn, glunderde iedereen. De zestien bruidsmeisjes en zestien bruidsjonkers liepen plechtig achter hen aan, samen met een vijfjarige ringdrager en een driejarig bloemenmeisje in een jurk van witte mousseline, dat vergat rozenblaadjes te strooien en ze alleen maar in haar handje vasthield.

Annabelle en Josiah begroetten vrienden te midden van de menigte in de vestibule van de kerk, ze volgden de rij om de bruid en bruidegom en beide ouders te feliciteren, en een uur na de ceremonie verliet iedereen de kerk om naar de receptie te gaan. Annabelle wilde dat ze met hen mee kon, want ze wist dat het een fantastisch feest zou worden dat de hele avond zou duren, maar het was niet mogelijk. Josiah bracht haar met de auto thuis en liep met haar mee naar de voordeur, waar Annabelle hem bedankte voor zijn gezelschap.

'Ik heb genoten,' zei ze met een dolgelukkige blik. Het was zo leuk geweest om een glimp van al haar vrienden op te vangen en zelfs wat vrienden van Josiah te ontmoeten, die natuurlijk een stuk ouder waren dan zij, maar die haar heel aardig leken. 'Ik ook,' zei hij eerlijk. Hij was zo trots dat hij samen met haar was geweest. Ze was zo'n beeldschone jonge vrouw.

'Ga maar gauw, anders ben je te laat voor de receptie,' zei ze, terwijl ze haar hoed afzette, hem een zoen op zijn wang gaf en hem naar de deur joeg. Ze was nog mooier zonder de sluier, en haar moeders oorbellen waren oogverblindend.

'Ik heb geen haast,' zei hij ontspannen. 'Ik heb bedankt voor de receptie.' Hij glimlachte naar haar.

'Echt waar?' vroeg ze geschokt. 'Waarom? Het is de bruiloft van het jaar.' Horties ouders hadden kosten noch moeite gespaard, en ze wilde niet dat Josiah dat misliep. Ze had geen idee waarom hij de uitnodiging voor de receptie had afgewezen.

'Ik ben al vaker bij een bruiloft van het jaar geweest.' Hij lachte en voegde eraan toe: 'De afgelopen jaren ook al. Er zijn altijd andere bruiloften van het jaar. Waarom zou ik naar de receptie gaan, terwijl jij niet kunt? Dat vind ik niet eerlijk. De kerkdienst was goed genoeg. We hebben allerlei mensen gezien. Ik kan zo vaak naar feesten toe. Zullen we in de keuken even een hapje eten? Ik kan heel lekkere broodjes smeren en mijn omeletten zijn onovertroffen.' Ze hadden geen van beiden gegeten. Het personeel had de rest van de avond vrij en haar moeder was op haar kamer en sliep waarschijnlijk.

'Meen je dat? Vind je niet dat je naar de receptie moet?' drong ze aan. Ze voelde zich schuldig dat ze hem ervan weerhield.

'Het lijkt me nogal raar om naar de receptie toe te gaan terwijl ik heb afgezegd.' Hij lachte weer. 'Ze zouden denken dat ik gek was geworden, bovendien zou er geen plek voor me zijn. Laten we maar eens kijken wat er in de koelkast ligt, dan zal ik je verbluffen met mijn culinaire talenten.'

'In dat pak?' Hij droeg een jacquet met prachtige paarlemoeren en diamanten manchetknopen.

'Ik zal mijn jasje uitdoen, als ik je daar niet al te zeer mee choqueer.' Hij droeg er een traditionele stropdas en een vestje van wit piqué onder, ook met knoopjes, wat hij net als zijn hoed allemaal in Parijs had laten maken. Hij zag er erg aantrekkelijk uit, en hij paste uitstekend bij haar.

'Ik zal niet gechoqueerd zijn. Ik doe mijn jas ook uit,' zei ze, en ze trok het bontgerande fluwelen jasje dat bij haar jurk hoorde uit, waarmee ze haar roomwitte schouders en een goedgevormd decolleté ontblootte, waar hij heimelijk naar keek.

'Wat een jurk,' zei hij, en hij glimlachte vol bewondering naar haar.

'Ik ben blij dat je hem mooi vindt,' zei ze verlegen. De avond deed plotseling heel volwassen aan. Haar debutantenbal was het enige in zijn soort waar ze ooit naartoe was geweest, en ze had echt genoten van de bruiloft met Josiah aan haar zij.

Annabelle bracht hem naar de keuken en deed het licht aan. Alles was smetteloos en keurig opgeruimd achtergelaten. Ze keken in de ijskast en vonden er eieren, boter, gekookte groenten, een halve kalkoen en wat ham. Ze haalde bijna alles eruit en zette het op de keukentafel. Daarna vond ze nog wat sla en wat verse groenten in de provisiekast.

Zij dekte in haar avondjapon de tafel met de keukenborden en

Josiah trok zijn jacquetjasje uit en maakte het eten klaar. Hij sneed de ham in plakjes, sneed de kalkoen in kleine stukjes, maakte een salade, en bakte in een koekenpan een overheerlijke kaasomelet. Het was een verrukkelijk maal zo samen aan de keukentafel, waar ze babbelden over wie ze die avond hadden gezien. Hij vertelde haar roddels over sommige mensen die ze had ontmoet en zij vertelde hem over haar vrienden. Het was een levendig gesprek en ze zaten nog lang nadat ze waren uitgegeten te praten. Ze had geen sleutel van de wijnkelder, maar hij zei dat hij graag een glas melk wilde. Het was de leukste avond die Annabelle in jaren had gehad.

Ze praatten over de feestdagen, en hij vertelde dat hij met Thanksgiving naar zijn familie in Boston ging, maar dat hij met kerst in New York was. Ze nam zich voor haar moeder te vragen of ze hem voor het kerstdiner konden uitnodigen. Het zou moeilijk voor hen zijn dit jaar. Ze kon amper geloven dat haar leven een jaar na haar bal zo dramatisch was veranderd, en dat vertelde ze hem ook.

'Het leven is onzeker,' zei hij zacht. 'Je moet dankbaar zijn voor wat je hebt, zolang je het hebt. Het lot is onvoorspelbaar en soms weten we niet hoe gelukkig we zijn, tot alles verandert.' Ze knikte en keek hem triest aan. 'Ik wist hoe gelukkig we waren en mijn moeder ook. Wij allemaal. Ik ben altijd blij geweest met mijn ouders en mijn broer. Ik kan gewoon niet geloven dat ze er niet meer zijn,' zei ze zacht.

Hij legde een hand over de hare en keek haar aan. 'Soms neemt het lot ons mensen af, en als we het niet verwachten komen er anderen voor terug. Je moet geloven dat het van nu af aan goed zal gaan. Je leven begint nog maar pas.'

Ze knikte opnieuw. 'Maar voor mijn moeder is het voorbij. Ik denk niet dat ze dit ooit te boven komt.' Annabelle maakte zich erg veel zorgen om haar moeder.

'Dat weet je niet,' zei hij vriendelijk. 'Er kunnen haar ook nog mooie dingen overkomen.' 'Ik hoop het,' zei Annabelle zachtjes, en ze bedankte hem voor het eten. Het was een heerlijke avond geweest. Hij hielp haar om de borden in de gootsteen te zetten. Met een glimlach draaide ze zich om. Hun vriendschap bloeide steeds meer op. 'Je kunt goed koken, zeg.'

'Wacht maar tot je mijn soufflés hebt geproefd. En met Thanksgiving ben ik degene die de vulling maakt,' schepte hij op.

'Van wie heb je leren koken?' Ze keek geamuseerd. Geen van de mannen in haar familie had ooit gekookt. Ze vroeg zich zelfs af of ze de keuken wisten te vinden.

Hij lachte. 'Als je zo lang vrijgezel blijft als ik, kom je om van de honger, of leer je om je eigen potje te koken. Of je kunt elke avond uit eten gaan, maar dat is wel vermoeiend. Vaak blijf ik liever thuis en kook ik zelf.'

'Ik ook, het thuisblijven dan. Als kok stel ik niet zo veel voor.'

'Dat hoeft ook niet,' zei hij, en ze keek even beschaamd. Ze werd haar hele leven al bediend. Maar hij ook.

'Ik zou het toch eens moeten leren. Misschien doe ik het ook wel.' Ze was erg onder de indruk van zijn talent in de keuken.

'Ik kan je wel wat leren,' bood hij aan, en dat idee beviel haar wel.

'Dat lijkt me leuk,' zei ze met een enthousiaste blik. Ze vond het altijd leuk met hem.

'Zie het maar als wetenschap, dan is het vast makkelijker voor je.'

Ze lachte terwijl ze het licht uitdeed en hij achter haar aan de trap op liep. Ze liepen door naar de hal tot onder de kroonluchter. Hij had zijn jasje over zijn arm geslagen en zijn hoge hoed en handschoenen lagen op het tafeltje in de hal. Hij pakte ze, trok zijn jas aan en zette zijn hoed op. Hij zag er als altijd elegant uit en niemand zou kunnen vermoeden dat hij net in de keuken had staan koken.

'U ziet er buitengewoon elegant uit, meneer Millbank. Ik heb een heerlijke avond gehad.' 'Ik ook,' zei hij, en hij gaf haar een keurige zoen op haar wang. Hij wilde haar niet opjagen, ze hadden nog maanden voor zich als vrienden, ondanks de zegen van haar moeder. 'Tot gauw. Lief dat je met me mee wilde naar Horties bruiloft, Annabelle. Dat soort gelegenheden kan dodelijk saai zijn, als je niet een gezellige partner bij je hebt.'

'Dat vind ik ook,' beaamde ze. 'En het leukste vond ik nog om er na afloop in de keuken over te praten.' Ze giechelde en hij glimlachte.

'Welterusten, Annabelle,' zei hij. Hij trok de deur open en draaide zich nog even om om naar haar te kijken voordat hij hem achter zich dichtdeed. Zij haalde haar jasje van de stoel, zette uit gekkigheid haar hoed scheef op haar hoofd en liep met een glimlach om haar mond gapend naar boven naar haar slaapkamer. Ze had een heerlijke avond gehad en was heel blij dat zij en Josiah vrienden waren.

HOOFDSTUK 6

Tot Consuelo's vreugde nodigden ze op aandringen van Annabelle Josiah uit voor het diner op kerstavond. Het was geen romantische ingeving van Annabelle. Hij was gewoon zo aardig voor hen geweest dat ze graag iets voor hem wilde terugdoen, zeker omdat hij met Kerstmis alleen was.

Zoals altijd droegen ze tijdens het diner op kerstavond galakleding. Annabelle en haar moeder droegen een avondjapon en Josiah arriveerde in jacquet met een smetteloos gesteven overhemd en vest met prachtige oude manchetknopen met parels en diamanten, die nog van zijn grootvader waren geweest. Ze waren geroerd door de cadeautjes die hij had meegebracht.

Annabelle had een kasjmier sjaal en een kookboek voor Josiah gekocht. Dat laatste eigenlijk meer als grapje, maar hij zei dat hij het reuzeleuk vond. Annabelle was even van haar stuk toen ze zag dat hij een schitterende gouden armband bij Tiffany voor haar had gekocht en een prachtige zwarte zijden sjaal voor haar moeder.

Ze hadden een gezellige avond samen en gingen na het diner rond de haard zitten, waar Josiah cognac dronk en de dames eierpunch met rum naar een recept dat Arthur altijd had gemaakt. Ze bewonderden de boom die Consuelo en Annabelle hadden opgetuigd. Kerstmis viel hun dit jaar zwaar, dat was begrijpelijk, en Josiah vermeed de onderzoeken naar de Titanic die in het nieuws waren. Wat de conclusies ook zouden zijn, ze hoefden het niet te horen. Het veranderde niets.

Annabelle vertelde dat Hortie die middag van haar huwelijksreis was thuisgekomen en direct langs was geweest om haar te vertellen dat ze nu al zwanger was. Hortie wist het zeker en zei dat zij en James dolgelukkig waren, ook al was het vooruitzicht een beetje beangstigend. Ze was amper een echtgenote of ze werd al moeder, eind augustus waarschijnlijk, had ze uitgerekend. Hortie had verteld dat het kind in Parijs was verwekt en daarna had ze als een klein meisje heimelijk gegrinnikt, ondanks haar nieuwe status. Ze had allerlei toespelingen over hun seksleven gemaakt die Annabelle niet had willen horen. Hortie had verteld dat de seks fantastisch was en dat James ongelooflijk in bed was, niet dat ze enig vergelijkingsmateriaal had, maar ze had nog nooit zo veel plezier in haar leven gehad. Dat vertelde Annabelle maar niet aan haar moeder en Josiah, ze zei alleen dat Hortie een kind zou krijgen en er heel gelukkig mee was. Consuelo luisterde naar het nieuws en hoopte dat Annabelle en Josiah volgend jaar rond Kerstmis ook zulk nieuws zouden hebben, ervan uitgaande dat ze dan getrouwd waren, wat ze vurig hoopte. Consuelo vond een lange verloving onzin als ze hun huwelijksplannen eenmaal hadden aangekondigd.

Josiah vertelde dat hij met oud en nieuw ging skiën in Vermont met zijn oude studiegenoot Henry Orson. Aangezien zij volgens hem de laatste vrijgezellen van hun leeftijd waren was het leuk om nog iemand te hebben met wie je samen dingen kon ondernemen. Hun skitripje naar Woodstock was een jaarlijkse traditie, en hij had er dit jaar bijzonder veel zin in, omdat er pas een nieuwe sprong was toegevoegd aan de rodelbaan. Josiah vroeg of Annabelle kon skiën of sneeuwwandelen. Dat kon ze niet, maar ze zou het dolgraag willen leren, zei ze. Josiah en

Consuelo keken elkaar even heimelijk aan en hij beloofde dat hij het haar zou leren. Hij stelde voor dat ze misschien met zijn drieën een keer naar Vermont konden gaan. Annabelles ogen lichtten op en ze zei dat haar dat erg leuk leek. Hij vertelde dat je in Woodstock ook geweldig mooi kon sleeën.

Josiah bleef tot na middernacht, en nadat hij hen opnieuw voor de cadeaus en de overheerlijke maaltijd had bedankt, verdween Consuelo op mysterieuze wijze terwijl de twee jonge mensen elkaar goedenacht wensten. Annabelle bedankte hem opnieuw voor de schitterende armband die ze al droeg.

'Ik ben blij dat je hem mooi vindt,' zei hij hartelijk. 'Ik weet dat je op het moment geen sieraden hoort te dragen en als je moeder er bezwaar tegen heeft, kun je hem misschien later dragen.' Hij had Consuelo niet willen beledigen door Annabelle een armband te geven terwijl de rouwperiode nog niet voorbij was, maar hij had haar graag iets willen geven waar ze nog heel lang plezier van zou hebben. Het had niet overdadig mogen zijn, anders zou ze misschien vermoeden wat hij van plan was. Een eenvoudige gouden armband had hem discreet geleken en Annabelle was er dolblij mee.

'Veel plezier met skiën,' zei ze, toen ze met hem naar de deur liep. Hij droeg een smetteloze zwarte jas met een volmaakte snit en een witte zijden sjaal over zijn rokkostuum, en op zijn hoofd had hij een slappe vilthoed. Zoals altijd zag hij er buitengewoon elegant uit. En Annabelle zag er in haar eenvoudige zwarte avondjapon mooi en jong uit.

'Ik bel je als ik terug ben,' beloofde hij. 'Dat wordt in het nieuwe jaar.' Hij gaf haar een beleefde zoen op haar wang en zij deed hetzelfde.

Even later trof Annabelle haar moeder in de bibliotheek, waar ze in een boek zat te bladeren. Het was een van haar vaders boeken, waar ze eerder op de dag in had zitten lezen.

'Waarom zit je hier?' vroeg Annabelle verbaasd. Haar moeder hield niet echt van lezen.

Met een tedere glimlach wendde Consuelo zich tot haar dochter. 'Ik dacht dat jij en Josiah misschien een momentje alleen wilden hebben om elkaar goedenacht te wensen.' Er lag een diepere betekenis in haar ogen en Annabelle keek even nijdig.

'Josiah? Doe niet zo mal, mama. We zijn gewoon vrienden. Haal je nou geen ideeën in je hoofd. Dat zou alles verpesten. Ik ben blij met de vriendschap die we hebben.' 'En als hij meer wil?' vroeg Consuelo raadselachtig, en haar dochter fronste haar wenkbrauwen.

'Dat wil hij niet. En ik ook niet. Het is fijn zoals het is. Dat Hortie getrouwd is en een kind krijgt, betekent niet dat ik dat ook moet. Ik kan de komende vier maanden nog niet eens uit, dus ik zal voorlopig niemand tegenkomen, en wie weet kom ik wel nooit iemand tegen met wie ik zou willen trouwen.' Ze slaakte een zucht en sloeg haar armen om haar moeder heen. 'Probeer je me soms kwijt te raken, mama?' vroeg ze goedmoedig.

'Natuurlijk niet, maar ik wil je zo graag gelukkig zien. En niets maakt een vrouw zo gelukkig als een echtgenoot en een kind. Vraag maar aan Hortie. Die kan vast niet wachten tot ze haar baby in haar armen heeft.'

'Ze klinkt erg gelukkig,' moest Annabelle met een verlegen glimlach toegeven. 'Ze vertelde me van alles over haar huwelijksreis. Zo te horen hebben ze het erg leuk gehad.' Voornamelijk in bed, maar dat zei ze maar niet tegen haar moeder, ze wilde het zelf niet eens horen.

'Wanneer is ze uitgerekend?'

'Eind augustus, geloof ik. Ze weet het niet zeker. Ze zegt dat het in Parijs is gebeurd, en James is ook dolgelukkig. Hij wil een jongetje.'

'Dat willen alle mannen. Maar ze worden verliefd op de meisjes. Je vader ook, zodra hij je zag.' Ze glimlachten allebei bij haar herinnering. Het was voor hen allebei een moeilijke kerstavond geweest, maar het had geholpen dat Josiah er was geweest. Alles was makkelijker en fijner als hij er was.

Arm in arm liepen ze naar boven naar hun kamers.

De volgende dag gaven ze elkaar hun cadeautjes. Haar moeder had een prachtige bontjas voor haar gekocht en Annabelle had voor haar moeder een paar saffieren oorbellen van Cartier uitgezocht. Ze had geprobeerd een cadeau voor haar uit te zoeken dat haar vader ook zou geven, maar dan iets bescheidener. Hij had altijd prachtige cadeaus voor hen gekocht. En op de een of andere manier wilde ze dat voor haar moeder compenseren, ook al wist ze dat ze het verlies nooit zou kunnen goedmaken. Maar haar moeder was erg geroerd door het gebaar en de schoonheid van haar dochters cadeau, en ze deed ze direct in.

Met zijn tweeën liepen ze naar beneden en aten het uitgebreide ontbijt dat Blanche voor hen had klaargemaakt. Het had die nacht gesneeuwd en er lag een witte deken over de tuin gedrapeerd. Na het ontbijt kleedden ze zich aan en maakten ze een wandeling in het park. Het zou een moeilijke dag voor hen worden. Ze waren hun halve gezin verloren en op feestdagen als deze was het gemis van Arthur en Robert des te schrijnender.

Uiteindelijk was de dag minder pijnlijk dan ze hadden gevreesd. Ze hadden er alle twee erg tegen opgezien en hadden hun best gedaan bezig te blijven. Ze hadden samen geluncht en 's middags kaartspelletjes gedaan. Tegen etenstijd waren ze allebei moe, en ze gingen vroeg naar bed. Ze waren de dag doorgekomen, dat was het belangrijkste, en toen Annabelle zich die avond uitkleedde, betrapte ze zich erop dat ze aan Josiah in Vermont dacht. Ze vroeg zich af of hij en Henry veilig waren aangekomen en het leuk hadden. Ze zou graag een keertje met hem gaan skiën, zoals hij had voorgesteld. Het klonk zo leuk. Misschien zou ze er volgend jaar de kans voor krijgen, als ze haar moeder zover kon krijgen.

De rest van de vakantie verliep gemakkelijker dan Kerstmis. Annabelle bracht wat tijd door met Hortie. Haar vriendin kon alleen nog maar over de baby praten, net zoals ze een halfjaar daarvoor alleen maar over de bruiloft had kunnen praten. Er was weinig wat haar verder bezighield. Consuelo feliciteerde haar toen ze haar zag, en Hortie babbelde een halfuur over Parijs en alle kleren die ze had gekocht en die ze binnenkort niet meer aan zou kunnen. Ze zei dat ze die zomer nog wel naar Newport zouden gaan, en als de baby daar werd geboren vond ze het prima. Hij zou toch thuis geboren worden, of het nu in Newport of New York was. Toen Annabelle luisterde hoe Hortie dit allemaal aan Consuelo vertelde, voelde ze zich een beetje buitengesloten. Ze had er niets aan toe te voegen. Hortie was opeens een getrouwde vrouw en moeder. Maar Annabelle hield nog steeds van haar vriendin, saai of niet. Hortie had een prachtige trui met parelknoopjes voor haar uit Parijs meegenomen. Hij was heel lichtroze en Annabelle kon niet wachten om hem die zomer te dragen.

'Ik wilde geen zwarte voor je kopen,' had Hortie verontschuldigend gezegd. 'Dat is zo somber, en binnenkort kun je hem toch aan. Ik hoop dat je dat niet erg vindt.'

'Ik vind hem schitterend!' had Annabelle geruststellend gezegd, en ze meende het. Hij had een fraaie kanten kraag en was heel subtiel roze. Hij was beeldschoon tegen Annabelles huid en haar.

De twee jonge vrouwen hadden meerdere keren samen geluncht die week, en hadden zich heel volwassen gevoeld in Astor Court in het St. Regis Hotel. Hortie vatte haar nieuwe status erg serieus op, kleedde zich ernaar, droeg de sieraden die ze van James had gekregen en zag er heel statig uit. Annabelle had haar nieuwe bontjas gedragen, maar had een beetje het gevoel gehad alsof ze verkleedkleren droeg. Ze had Josiahs armband om.

'Hoe kom je daaraan?' had Hortie gevraagd, toen ze hem zag. 'Wat mooi.'

'Ja, hè?' zei Annabelle eenvoudigweg. 'Die heb ik met Kerstmis van Josiah Millbank gekregen. Erg aardig van hem. Mama kreeg een sjaal.'

'Jullie zagen er samen prachtig uit bij de bruiloft.' Horties ogen lichtten opeens op toen ze een idee kreeg. 'Vind je hem niet geschikt?'

'Als wat?' Annabelle keek niet-begrijpend.

'Voor jou, bedoel ik. Als echtgenoot.'

Annabelle schoot in de lach. 'Doe niet zo raar, Hort. Hij is twee keer zo oud. Nou lijk je net mama. Echt waar, die zou me nog aan de melkboer uithuwelijken.'

'Is de melkboer knap?' Hortie lachte bij het idee.

'Nee. Hij is minstens honderd en heeft geen tanden.'

'Maar serieus, waarom Josiah niet? Hij vindt je aardig. Hij is altijd bij jullie.'

'We zijn gewoon vrienden. Dat is prima zo. Het zou alles verpesten als we sentimenteel zouden gaan doen.'

'Het is wel een erg mooie armband voor een gewone vriendin.' 'Het is een cadeautje, geen huwelijksaanzoek. Hij heeft kerstavond bij ons gedineerd. Het was zo triest dit jaar,' zei ze.

'Dat begrijp ik,' zei Hortie meevoelend, en ze vergat Josiah even. 'Het spijt me, Belle, dat moet heel zwaar voor jullie zijn geweest.'

Annabelle knikte alleen maar en ze praatten verder over andere zaken, voornamelijk kleren. Hortie kon zich niet voorstellen wat ze aan moest als ze nog dikker werd. Ze was van plan om binnenkort naar haar moeders kleermaakster te gaan. Haar taille begon al wat dikker te worden, zei ze, en ze had een vreselijke last van haar korset. Ze zou durven zweren dat haar borsten twee keer zo groot waren geworden.

'Misschien krijg je wel een tweeling,' opperde Annabelle met een glimlach.

'Zou dat niet grappig zijn,' lachte Hortie. Ze kon zich niet voorstellen wat dat betekende en het was op dit moment allemaal zo spannend.

Toen ze een paar weken later last van misselijkheid begon te krijgen, vond ze het allemaal wat minder spannend. De maanden daarna kwam ze amper haar bed uit. Ze voelde zich afschuwelijk. Halverwege de maand maart was ze weer een beetje mens. Tot die tijd moest Annabelle bij Hortie op bezoek, omdat Hortie nergens naartoe wilde. Ze was sinds Kerstmis niet meer naar feesten geweest en ze was lang niet meer zo verrukt over haar zwangerschap. Ze voelde zich vooral dik en ziek, en ze zei dat ze er niets aan vond. Annabelle had medelijden met haar en bracht boeken, bloemen en tijdschriften langs. Het werd haar doel om Hortie op te vrolijken. En eindelijk kwam Hortie in april haar bed weer uit. Ze was inmiddels vijf maanden zwanger en het was aardig zichtbaar. Alle vrouwen in haar familie zeiden dat het maar één kind zou worden, al was ze vreselijk dik, en volgens haar moeder werd het een jongetje.

Het was het enige waar Hortie nog over kon praten, en meestal lag ze alleen maar te klagen. Ze voelde zich net een walvis, zei ze. En ze zei somber dat James bijna nooit meer met haar vrijde. Hij ging bijna elke avond met zijn vrienden uit en had beloofd dat ze het zouden goedmaken als de baby er was, en dat ze dan heel vaak zouden uitgaan. Maar haar moeder zei dat ze dan borstvoeding gaf en zelfs als dat niet het geval was, nog altijd een baby had om voor te zorgen. Volwassen zijn was misschien toch niet zo leuk. Annabelle bracht eindeloos veel geduld op en luisterde naar haar klaagzangen en huilbuien.

Consuelo had een herdenkingsdienst voor Arthur en Robert georganiseerd op hun sterfdag die maand. Hij werd weer in Trinity Church gehouden, met na afloop een lunch thuis. Haar vaders beste vrienden waren er, plus enkele neven en nichten, onder wie Madeleine Astor, wier overleden echtgenoot Consuelo's neef was geweest. Josiah was er natuurlijk ook, evenals het personeel van de bank, inclusief Henry Orson.

Josiah was de afgelopen maanden veel bij hen geweest, altijd behulpzaam, altijd gezellig, altijd met een grapje of een glimlach of een cadeautje. Hij had Annabelle verschillende medische naslagwerken gegeven, onder andere Henry Grays Anatomy of the Human Body, wat ze geweldig vond. Naast Hortie was hij haar beste vriend geworden, en omdat zij zwanger was en zwolg in zelfmedelijden, was hij veel beter gezelschap. Annabelle had het altijd leuk met hem en de laatste tijd nam hij haar mee uit eten in chique restaurants. Als de sterfdag eenmaal voorbij was, kon ze echt met hem uit. Op Horties bruiloft na was ze al een jaar lang nergens meer geweest. Voordat de Titanic was gezonken waren haar ouders twee maanden weg geweest en daarvoor was ze een maand ziek geweest, dus ze was al vijftien maanden niet meer uit geweest. Op haar leeftijd was dat erg lang.

In mei werd ze twintig. En twee weken na de herdenkingsdienst voor haar vader en broer nodigde Josiah haar uit voor een zeer chic diner bij Delmonico's, waar Annabelle nog nooit was geweest, en ze kon bijna niet wachten. Ze had een nieuwe jurk voor de gelegenheid gekocht en haar moeder deed haar haar. Consuelo wist wat ging komen en ze hoopte voor hen allebei dat het goed zou gaan.

Josiah haalde haar om zeven uur op. Hij was met zijn eigen auto en zodra hij Annabelle in haar nieuwe jurk zag, floot hij. Het was een jurk van ivoorkleurige zijde met verfijnde plooien waar haar schouders mooi in uitkwamen, en ze droeg een witte zijden sjaal. Het geheel stond in scherp contrast met het sombere zwart dat ze zo lang had gedragen. Haar moeder droeg nog steeds rouwkleding en had gezegd dat ze er nog niet aan toe was iets anders te dragen. Annabelle was bang dat ze er nooit aan toe zou zijn. Maar ze was dankbaar dat ze haar eigen zwarte jurken kon opbergen. Het was tijd.

Om halfzeven arriveerden ze bij het elegante restaurant en werden ze naar een rustig hoektafeltje geleid. Het was spannend om weer uit te zijn en samen met Josiah te eten. Toen ze tegenover hem aan het tafeltje ging zitten en haar sjaal afdeed, voelde ze zich erg volwassen, meer nog dan die keer met Hortie. Ze droeg de gouden armband die ze met kerst van hem had gekregen.

De ober vroeg of ze een cocktail wilde en zenuwachtig bedankte ze. Haar moeder had haar gewaarschuwd niet te veel te drinken, alleen een glaasje wijn. Ze zou geen goede indruk maken als ze tijdens het eten dronken werd, had Consuelo tegen haar dochter gezegd. Annabelle had gelachen en tegen haar moeder gezegd dat ze zich nergens zorgen om hoefde te maken. Josiah bestelde een glas whisky met sodawater, waar Annabelle even van schrok. Ze had hem nog nooit sterke drank zien drinken en ze vroeg zich af of hij ook nerveus was, al kon ze zich niet voorstellen waarom, ze waren per slot van rekening zulke goede vrienden.

'Lust je soms een glaasje champagne?' vroeg hij toen zijn drankje werd gebracht.

'Nee, dank je,' zei ze, en ze giechelde even. 'Ik mocht van mama niet dronken worden en jou te schande zetten.' Hij schoot ook in de lach. Er was niets wat ze niet tegen elkaar konden zeggen. Ze spraken over van alles en nog wat, en genoten van elkaars gezelschap. Allebei bestelden ze de beroemde zeekreeft en een dessert met ijs en meringue.

Ze hadden een heerlijke avond en Josiah bestelde bij het dessert voor hen allebei champagne. De ober bracht de fles naar hun tafeltje en maakte hem open. Annabelle nam met een glimlach een slokje. Ze had slechts één glas wijn tijdens het eten gehad, dus ze had baat gehad bij haar moeders waarschuwing.

'Dit is zalig,' zei Annabelle. Josiah had een bijzonder goed jaar gekozen. Hij had meer gedronken dan zij, maar hij was nog altijd nuchter. Hij wilde helder nadenken over wat hij wilde zeggen. Hij had er lang op gewacht en het moment was eindelijk aangebroken. Er dansten vlinders in zijn buik toen hij naar haar glimlachte en zijn glas hief.

'Op jou, mejuffrouw Worthington, en op de geweldige vriendin die je bent geworden,' zei hij met een glimlach.

'Jij bent ook een geweldige vriend,' zei ze beminnelijk, en ze nam nog een slokje champagne. Ze had geen idee wat hij in gedachten had. Hij kon het aan haar gezicht zien. Ze was de onschuld zelve.

'Ik heb het altijd ontzettend naar mijn zin met jou, Annabelle,' zei hij eenvoudigweg, en het was waar.

'Ik ook met jou,' echode ze. 'We hebben het altijd zo leuk.' Ze begon over de medische boeken die hij haar had gegeven en keek verbaasd toen hij haar afkapte. Meestal liet hij haar urenlang praten over wat ze in" die boeken had gelezen.

'Ik wil je iets zeggen.' Ze keek hem niet-begrijpend aan en vroeg zich af wat er was. Ze hoopte dat er niets mis was. 'Ik heb lang gewacht om dit te zeggen. Ik vond het niet juist om het voor april te doen, vanwege de sterfdag van je vader en je broer. En je bent binnenkort jarig. Dus doe ik het nu.'

'Hebben we iets te vieren?' vroeg ze naïef, en ze voelde een lichte roes van de champagne.

'Ik hoop het,' zei hij zacht. 'Dat hangt van jou af. Van wat je beslist. Wat ik al sinds vorige zomer wil vertellen, is dat ik verliefd op je ben. Ik wil onze vriendschap niet op het spel zetten of je laten schrikken, maar op een gegeven moment ben ik verliefd op je geworden, Annabelle. Ik vind dat we heel goed bij elkaar passen en ik kan niet mijn hele leven vrijgezel blijven. Ik ben nooit eerder een vrouw tegengekomen met wie ik een leven wilde opbouwen. Maar ik kan me er geen betere basis bij voorstellen dan een heel hechte vriendschap zoals wij die samen hebben. Dus wil ik je vragen of je me de eer wilt bewijzen met me te trouwen, als je wilt.' Terwijl hij de woorden sprak, zag hij dat Annabelle hem met grote ogen verbijsterd aanstaarde.

'Meen je dat?' vroeg ze, toen ze eindelijk op adem kwam.

Hij knikte. 'Ja. Ik weet dat dit voor jou als een verrassing komt, en als je wilt kun je de tijd nemen om erover na te denken. Annabelle, ik ben al heel lang verliefd op je.'

'Waarom heb je nooit iets gezegd?' Hij wist niet of ze blij of boos was. Ze keek voornamelijk geschrokken.

'Ik vond dat ik tot nu moest wachten.'

Ze knikte. Het was juist en logisch. En Josiah deed altijd wat juist was. Dat was een van de redenen dat ze van hem hield. Ze staarde hem nog steeds vol ongeloof aan.

'Ben je boos?' vroeg hij met een bezorgde blik, en ze schudde het hoofd. Er stonden tranen in haar ogen toen ze hem aankeek.

'Nee, natuurlijk niet. Ik ben ontroerd,' zei ze. Ze stak haar hand uit en pakte de zijne vast.

'Ik weet dat ik een stuk ouder ben dan jij. Ik zou je vader kunnen zijn. Maar dat wil ik niet. Ik wil je man zijn, en ik beloof je dat ik altijd voor je zal zorgen.'

Ze geloofde hem en vroeg zich toen hardop af: 'Weet mijn moeder hiervan?' Dat zou de incidentele discrete zinspelingen verklaren die Annabelle allemaal terzijde had geschoven.

'Ik heb haar in oktober om toestemming gevraagd en ze zei ja. Ik denk dat ze vindt dat het voor ons allebei goed zou zijn.'

'Dat denk ik ook,' fluisterde Annabelle met een verlegen glimlach. 'Maar ik had het niet verwacht. Ik dacht dat we gewoon vrienden waren.'

'Dat zijn we ook nog steeds,' zei hij, en hij glimlachte ook. 'En als je ja zegt, zullen we dat ook altijd zijn. Ik vind dat man en vrouw beste vrienden zouden moeten zijn. Ik zou graag kinderen met je willen en mijn leven met je delen. En ik zal altijd, altijd jouw vriend zijn.'

'En ik de jouwe,' zei ze met omfloerste blik. De gedachte aan kinderen met hem vond ze een beetje eng, maar ook ontroerend. Terwijl ze naar hem luisterde, deed ze haar best om niet te denken aan alle Parijse capriolen die Hortie had beschreven. Wat ze met Josiah had, was veel zuiverder. Dat wilde ze niet bezoedelen. Maar Hortie was altijd een beetje mal geweest, en sinds ze seks had ontdekt, was ze nog erger geworden. Het enige wat haar enigszins afremde, was het feit dat ze met de dag dikker werd.

'Wil je erover nadenken? Ik weet dat dit je heeft overvallen. Ik heb al zo lang mijn mond gehouden.' Toen moest hij lachen. 'Daarom heb ik vanavond een glas whisky en een halve fles wijn gedronken, en nu champagne. Je moeder had mij moeten waarschuwen om niet dronken te worden. Ik wilde mezelf wat moed indrinken. Ik wist niet zeker of je me zou slaan of ja zou zeggen.'

'Zijn dat mijn enige twee opties?' vroeg ze, terwijl ze zijn andere hand ook vastpakte. 'Je slaan of ja zeggen?'

'In feite wel.' Hij glimlachte naar haar en gaf haar een kneepje in haar handen.

'Dan is het makkelijk. Het antwoord is ja. Als ik je zou slaan, zou het een bloederige toestand worden. Ze zouden ons nog het restaurant uit zetten. En dan zou je misschien mijn beste vriend niet meer zijn.'

'Jawel.' En toen stelde hij haar dezelfde vraag die zij hem had gesteld toen hij haar ten huwelijk vroeg. 'Meen je het?' Hij doelde op haar verlegen 'ja'. Het was zacht maar oprecht geweest. 'Ja. Ik heb nooit op die manier over ons nagedacht. En wanneer mijn moeder het opperde, dacht ik dat ze gek was. Maar nu ik er echt over nadenk, is er niemand met wie ik liever zou trouwen. Behalve Hortie, maar die is soms zo vervelend. Dus als ik dan toch met een van mijn beste vrienden trouw, dan trouw ik met jou.' Ze moesten allebei om deze uitleg lachen.

'Heb ik je al gezegd dat ik van je hou?' vroeg hij haar.

'Ik geloof het wel. Maar je mag het best nog eens zeggen,' zei ze stijfjes, maar met een betoverende glimlach.

'Ik hou van je, Annabelle.'

'Ik hou ook van jou, Josiah. Heel erg veel. Dit is misschien wel de beste manier om onze vriendschap voor altijd te beschermen.' Hij zag dat er tranen in haar ogen sprongen toen ze dit zei. Haar lip begon te trillen en hij zag dat ze overstuur was.

'Wat is er?' fluisterde hij.

'Ik zou willen dat ik het Robert en mijn vader kon vertellen. Dit is de belangrijkste gebeurtenis in mijn leven en ik kan het niemand vertellen. Mijn moeder weet het al. En wie zal me naar het altaar brengen?' vroeg ze, terwijl de tranen over haar wangen liepen.

'Daar verzinnen we nog wel wat op,' zei hij lief, terwijl hij met zijn hand haar tranen wegveegde. 'Huil niet, lieverd. Alles komt goed.'

'Dat weet ik ook,' zei ze. Ze was ervan overtuigd dat ze bij Josiah altijd in goede handen zou zijn. Opeens was het volkomen logisch, ook al was het dat eerder niet geweest. Maar nu was het zijn idee en haar eigen idee, en niet andermans absurde suggestie. Nu was het allemaal logisch. 'Wanneer wil je trouwen?' 'Dat weet ik niet. Dat mag jij zeggen. Ik sta vanaf vandaag tot je beschikking. We kunnen trouwen wanneer je maar wilt.'

'Wat dacht je van deze zomer in Newport?' vroeg ze peinzend. 'In de tuin. Veel minder formeel dan in een kerk.' Bovendien was er dan geen altaar, iets wat haar nu zo van streek maakte. Ze had geen ooms die haar naar het altaar konden begeleiden, niemand die de taak van haar vader of broer kon overnemen. Ze had helemaal niemand. Dan zou ze in haar eentje naar het altaar moeten. 'Misschien kunnen we de ceremonie klein houden, en daarna een groot feest geven. Zonder papa en Robert voelt een grootse bruiloft niet goed, en ik denk dat mijn moeder het er erg moeilijk mee zou hebben. Wat vind je van Newport in augustus?'

'Dat lijkt me geweldig.' Hij keek haar stralend aan. Dit ging veel beter dan hij sinds afgelopen oktober had durven denken of hopen. 'Is dat genoeg tijd voor je om een bruiloft te organiseren?'

'Dat lijkt me wel. Ik wil geen bruiloft zoals die van Hortie. Ik wil haar als mijn enige bruidsmeisje en getuige, en tegen die tijd is ze al negen maanden zwanger.' 'Dat kun je nauwelijks nog een bruidsmeisje noemen,' zei hij plagend. Ze wisten allebei dat veel mensen geschokt zouden zijn als ze Hortie in die toestand bij een sociale gelegenheid zagen. 'Ze zegt dat de baby misschien in Newport geboren wordt,' voegde Annabelle eraan toe.

'Ze zou hem tijdens de bruiloft kunnen krijgen.' Hij grinnikte. Hij had het gevoel dat het leven samen met Annabelle nog interessant zou kunnen worden.

'Kan ik wel mijn vrijwilligerswerk in het ziekenhuis blijven doen?' vroeg Annabelle met een bezorgde blik.

'Je kunt alles doen wat je wilt,' zei hij eenvoudigweg, met een glimlach.

'Volgens mijn moeder zou ik moeten stoppen als ik getrouwd ben.'

'Wat mij betreft hoef je niet te stoppen, misschien alleen als je in verwachting bent. Dan is het wellicht een goed idee om een tijdje te stoppen.' Ze kon aan zijn stem horen dat hij altijd redelijk zou zijn en haar altijd zou beschermen. Het leek haar het ideale huwelijk en ze kon zich niet voorstellen waarom ze dat nooit eerder zo had gezien. Ze genoot van alles wat hij te zeggen had, en dat was altijd zo geweest.

Ze spraken nog een tijd over hun plannen. Zijn moeder was jaren geleden al overleden en zijn vader was hertrouwd met een vrouw die Josiah niet echt mocht, maar hij vond dat ze hen wel moesten uitnodigen, evenals zijn halfzus en haar man. Hij had twee ooms en een broer. Zijn broer woonde in Chicago, en Josiah wist niet zeker of hij zou komen. Volgens hem was zijn broer een beetje zonderling. Ze zouden dus niet onder de voet gelopen worden door zijn familie, en zij had nu alleen nog haar moeder en een verzameling verre neven en nichten. Ze zou het aantal het liefst beneden de honderd, misschien zelfs beneden de vijftig houden. En haar moeder zou in de herfst een groot feest ter ere van hen kunnen geven in de stad, dat klonk prima, vond hij. Een intieme bruiloft als speciaal moment voor hen beiden stond hem wel aan, zonder duizenden gasten. Hij had nooit een grote bruiloft gewild en tot voor kort zelfs helemaal geen.

'Waar wil je naartoe op huwelijksreis?' vroeg hij vrolijk. Voordat ze het wisten zou het augustus zijn.

'Dat maakt me niet uit, zolang we maar niet met de boot gaan. Dat zou ik mijn moeder niet kunnen aandoen, en ik weet ook niet of ik het zelf wel zou willen.'

'Dat verzinnen we nog wel. Misschien kunnen we naar Californië of de Rocky Mountains. Misschien wel Canada, of Maine. New England is prachtig in die tijd van het jaar.'

'Het maakt me niet uit waar we naartoe gaan, Josiah,' zei ze eerlijk, 'zolang ik maar samen met jou ben.' Hij dacht er precies hetzelfde over. Hij wenkte de ober en betaalde de rekening. Alles was volmaakt verlopen en hij verontschuldigde zich voor het feit dat hij nog geen ring voor haar had. Hij had het moeilijk gevonden om de juiste te kiezen.

Hij bracht haar naar huis, waar haar moeder nog op was. Consuelo was op de hoogte geweest van de plannen voor de avond, en ze was zo opgewonden dat ze niet had kunnen slapen. Ze keek ze vol verwachting aan toen ze binnenkwamen, en Annabelle en Josiah straalden.

'Heb ik een schoonzoon?' vroeg ze, al was het nauwelijks meer dan gefluister.

'In augustus,' zei Josiah trots, met een arm om zijn kersverse verloofde geslagen.

'In Newport,' voegde Annabelle eraan toe, en ze glimlachte vol overgave naar hem.

'Mijn hemel, een bruiloft in Newport in augustus, dus maar drie maanden om het te organiseren. Jullie nemen geen halve maatregelen, hè?'

'We willen een kleine bruiloft, mama,' zei Annabelle zacht, en haar moeder begreep waarom. Voor haar was het een grote opluchting.

'Wat je maar wilt,' zei ze mild.

'We willen echt maar vijftig of zestig mensen in de tuin, honderd als het moet.'

'Jouw wens is mijn bevel,' zei Consuelo als grapje, en ze zou het liefst direct de cateraar en de bloemist bellen. In plaats daarvan omhelsde ze Josiah en gaf ze haar dochter een zoen. 'Ik ben zo blij voor jullie. Ik denk dat jullie samen heel gelukkig worden.'

'Wij ook,' zeiden ze in koor. Alle drie moesten ze lachen. Consuelo stond erop een glas champagne met hen te drinken, en opeens moest Annabelle denken aan die dag in oktober toen ze uit het ziekenhuis was gekomen en haar moeder samen met Josiah in de tuin had aangetroffen met een glas champagne.

'Had je die dag echt promotie gekregen?' vroeg Annabelle hem, toen haar moeder de champagne serveerde.

'Nee, ik had jou toen gekregen. Althans, je moeders zegen. Maar ik wilde je pas in mei vragen.'

'Wat zijn jullie een stiekeme mensen,' zei ze lachend, toen Consuelo een toost op hen uitbracht.

'Dat jullie maar net zo veel geluk zullen kennen als Arthur en ik, dat jullie nog lang en gelukkig zullen leven en een groot gezin zullen krijgen.' Annabelle en Josiah hieven het glas en namen een slokje. Daarna stak Annabelle haar armen uit en omhelsde ze haar moeder. Ze wist dat dit in sommige opzichten voor haar ook heel moeilijk was. Ze misten haar vader en broer allebei zo erg. 'Ik hou van je, mama,' zei Annabelle, terwijl Consuelo haar dochter dicht tegen zich aan hield.

'Ik hou ook van jou, lieverd. Ik ben zo blij voor je. En je vader en Robert ook, waar ze ook zijn mogen.'

Beide vrouwen pinkten een traan weg, terwijl Josiah zijn keel schraapte en zijn gezicht afwendde, zodat ze niet zouden zien dat ook hij tranen in zijn ogen had. Het was werkelijk de gelukkigste avond van zijn leven.

HOOFDSTUK 7

De daaropvolgende weken had Consuelo het ontstellend druk. Ze moest de cateraars en de bloemist in Newport organiseren, de predikant spreken, de musici regelen. Ze had besloten om in juni al naar de cottage te gaan. Josiahs vader had toegezegd dat hij het diner aan de vooravond van de bruiloft zou organiseren, en hij was van plan het in de Newport Country Club te houden.

Consuelo moest ook de uitnodigingen bestellen, en Annabelle had een bruidsjurk en een uitzet nodig. Er moesten duizenden details uitgewerkt worden en Consuelo was het hele jaar niet zo gelukkig geweest. Ze vond het heel erg dat Annabelle haar vader niet had, en daarom wilde ze extra haar best doen om het een prachtige dag voor Annabelle te maken.

Hun verloving werd een dag voor Annabelles verjaardag aangekondigd in de New York Herald, en de dag daarop gaf Josiah haar haar verlovingsring. Het was een tien karaats diamant die van zijn moeder was geweest en hij zag er spectaculair uit aan Annabelles hand. Josiah had besloten dat zijn moeders ring meer betekenis had dan een nieuwe, en Annabelle vond hem prachtig. Zij en haar moeder waren inmiddels al op zoek naar een trouwjurk, en bij puur toeval vonden ze op een dag in juni de volmaakte jurk bij B. Altman. Het was een nauwsluitende japon van delicate Franse zijde, naar een patroon van Patou, die net eenvoudig genoeg was voor een bruiloft in een tuin in Newport. Hij had een lange, bevallige sleep en een enorme sluier. Annabelle was een plaatje. En toen ze haar vriendin Hortie vroeg om haar getuige te zijn, schreeuwde haar vriendin het uit.

'Ben je gek? Je mag niet trouwen voordat de baby er is. Mocht je moeder een feesttent bestellen, dan moet ze maar direct een tweede nemen, dat is het enige wat me nog past.'

'Het kan me niet schelen hoe je eruitziet, of wat mensen zeggen,' zei Annabelle dringend. 'Ik wil gewoon dat je er voor me bent.' Ze had besloten om alleen naar het altaar te lopen, maar het was nog altijd een moeilijk onderwerp voor haar en haar moeder.

'Ik hoor me niet eens in het openbaar te begeven nu ik zwanger ben. De oudjes in Newport zullen nog jaren over me roddelen.' Annabelle was zich daar terdege van bewust, en Hortie was bijna in tranen.

'Wat maakt het uit? Ik hou van je, hóé je er ook uitziet. En we willen niet wachten. Augustus is perfect voor ons,' zei Annabelle smekend.

'Ik haat je. Misschien moet ik veel zwemmen en hopen dat de baby voor de bruiloft komt. Maar dan ben ik nog steeds dik.' Toen Hortie besefte dat ze Annabelle niet kon overhalen om de bruiloft voor haar uit te stellen, gaf ze het op en beloofde ze dat ze er zou zijn, wat er ook gebeurde. Het was de week voordat ze was uitgerekend, en ze kon Annabelle wel slaan toen die opperde dat de baby misschien wel laat was. Ze had veel liever dat hij eerder kwam. Ze had er genoeg van om zich lelijk en dik te voelen.

Annabelle en Hortie gingen samen winkelen voor de uitzet. En Annabelle en Josiah moesten nog steeds bedenken waar ze gingen wonen. Josiah had een heel degelijk klein zomerhuis in

Newport dat hij van zijn moeder had geërfd, maar zijn appartement in New York was te klein voor hen als ze eenmaal kinderen hadden. Ze besloten om op zoek te gaan naar een groter huis als ze terugkwamen uit Wyoming, waar ze hun huwelijksreis zouden doorbrengen. Het was gewoon te hectisch om nu te doen. Voorlopig was zijn appartement groot genoeg voor hen beiden. En het was dicht bij haar moeder, en dat vond Annabelle fijn. Ze vond het verschrikkelijk om te verhuizen en haar alleen te laten. Ze wist maar al te goed hoe eenzaam haar moeder zich zou voelen.

Maar voorlopig had Consuelo het te druk om zich eenzaam te voelen. Ze reisde twee keer naar Newport om de bruiloftsplannen in gang te zetten en om de tuinman te zeggen wat er geplant moest worden. En ze hadden de volmaakte tent gevonden, die over was van een bruiloft een jaar eerder.

Tot Annabelles en Josiahs grote verbazing waren alle details eind juni helemaal uitgewerkt. Consuelo was een toonbeeld van efficiency en wilde dat Annabelle de volmaakte bruiloft zou hebben. Josiah was al die tijd aanbiddelijk. Hij leek totaal niet zenuwachtig ook al had hij zo lang gewacht, om op zijn negenendertigste pas te trouwen. Toen hij de beslissing eenmaal had genomen, was hij er klaar voor. Meer nog dan de bruid.

Zodra de aankondiging in de Herald was verschenen, werden ze overal uitgenodigd en gingen ze bijna elke avond uit. Ze vormden een opvallend paar, en er waren maar twee vriendinnen van Consuelo die vervelende opmerkingen maakten omdat ze vonden dat Josiah te oud was voor Annabelle. Consuelo verzekerde hun dat hij perfect bij haar paste. Haar eigen neef, John Jacob Astor, was in de veertig geweest toen hij met de achttienjarige Madeleine was getrouwd. Josiah bewees dagelijks dat hij de volmaakte echtgenoot voor Annabelle was. En Annabelle bleef zelfs tot eind juni haar vrijwilligerswerk doen, met zijn zegen. Daarna nam ze tot de herfst vrij.

Het enige wat Consuelo zo snel mogelijk van hen wilde, en dat liet ze hun regelmatig merken, was kleinkinderen. Annabelle had het gevoel dat ze het zou uitschreeuwen als ze haar moeder dat nog één keer hoorde zeggen.

En Hortie hield maar niet op over de verrassingen die Annabelle te wachten stonden en hoe geweldig de seks zou zijn. Ze vond de ongevraagde adviezen van haar vriendin, die met de dag dikker werd, verontrustend. Hortie was verschrikkelijk dik, en Annabelle hoopte dat zij niet zo zou worden als ze zwanger was. Dat zei ze op een dag tegen Josiah, en die schoot in de lach.

'Jij zult er beeldschoon uitzien als het zover is, Annabelle, en onze baby's ook.' Hij kuste haar teder. Ze hadden zo veel om naar uit te kijken, en ze hadden de komende twee maanden nog zo veel te doen.

Het leek wel alsof iedereen die Josiah kende een feest voor hen wilde organiseren. Op zijn negenendertigste ging hij dan eindelijk trouwen. Henry Orson hield een vrijgezellenfeest voor hem. De hele groep had nog drie dagen daarna een kater. Josiah moest toegeven dat ze verdraaid veel lol hadden gehad, ook al gaf hij geen details. Geen van de mannen liet iets los.

Consuelo was in juni al naar Newport vertrokken, en Annabelle ging half juli naar haar toe. Josiah kwam het eind van de maand ook en verbleef in zijn eigen huis. Henry Orson logeerde bij hem om de bruidegom bij te staan, al leek die dat niet nodig te hebben. Als ze op huwelijksreis waren, zou Henry in het huis van Josiah logeren. Josiah had dit jaar drie weken extra vakantie opgenomen voor hun huwelijksreis. De bank had er alle begrip voor, zeker gezien het feit dat Annabelle zijn bruid was.

Annabelle was erg gesteld geraakt op Josiahs vriend Henry. Hij was slim, grappig, lief en een beetje verlegen. Ze probeerde voortdurend te bedenken wie van haar jonge vriendinnen ze aan hem wilde voorstellen. Ze had hem al aan verschillende dames voorgesteld en hij moest toegeven dat twee van hen erg leuk waren, ook al was er niets uit voortgekomen. Annabelle bleef hoopvol. Als Henry en Josiah samen waren, waren ze grappig en ad rem en dan spatten de vonken van hun snedige gesprekken af. Henry was altijd bijzonder aardig voor haar. Hij betekende voor Josiah wat Hortie voor haar betekende en hij was zijn oudste studievriend. Annabelle had veel bewondering voor hem.

Hortie logeerde die zomer in het huis van haar ouders in Newport en James was bij haar. Ze wisten bijna zeker dat de baby daar geboren zou worden, en ze ging elke dag bij Annabelle op bezoek.

Annabelle hielp Consuelo waar ze kon, maar Consuelo zei dat ze alles onder controle had. Er werden in Newport ook weer feesten gehouden ter ere van hen. En de Astors organiseerden een groot bal. Consuelo klaagde dat ze nog nooit zo vaak laat naar bed was geweest, maar ze genoot van alles.

Het aantal bruiloftsgasten was al boven de honderd uitgekomen en hing rond de honderdtwintig. Iedereen die weer een feest voor hen organiseerde, moest aan de lijst worden toegevoegd. Maar het jonge paar genoot zichtbaar. Toen Josiah en Henry op een dag langskwamen voor een picknick, merkte Josiah droogjes op dat hij jaren geleden al zou zijn getrouwd als hij had geweten dat trouwen zo leuk was.

'Het is maar goed dat je dat niet hebt gedaan,' zei Annabelle liefjes, 'want dan was je niet met mij getrouwd.'

'Daar heb je gelijk in,' grinnikte hij.

Hortie arriveerde waggelend, en elke keer als Annabelle haar zag moest ze lachen. Het was bijna niet voor te stellen dat ze de komende weken nog dikker zou worden. Ze stond op punt van exploderen, leek het. Josiah en Henry moesten haar allebei helpen om op het gras te gaan zitten, en het kostte nog meer moeite om haar weer overeind te hijsen.

'Het is niet grappig,' zei ze, toen ze zag dat ze alle drie om haar stonden te lachen. 'Ik heb mijn voeten al maanden niet gezien.' Ze keek omlaag en zei dat ze zich een olifant voelde.

'Wat trek je aan voor de bruiloft?' vroeg Annabelle een beetje bezorgd. Ze kon zich niet voorstellen dat er een jurk was die groot genoeg zou zijn.

'Mijn sprei, denk ik. Of een tent.'

'Serieus, is er iets wat je past? Je komt er niet onderuit, hoor.'

'Maak je geen zorgen, ik kom heus,' stelde Hortie haar gerust. 'Ik zou het voor geen goud willen missen.' Haar moeders kleermaakster had iets voor haar gemaakt. Het was een gigantische lichtblauwe tent met een paar bijpassende schoenen. Het was niet bepaald een bruidsmeisjesjurk, maar iets anders kon ze niet aan. Ze vond het afschuwelijk, maar het was niet anders. Consuelo had een smaragdgroene jurk laten maken met een bijpassende hoed, en ze was van plan om daarbij de smaragden te dragen die ze van Arthur had gekregen. De kleur stond haar goed, en Annabelle wist dat ze er als moeder van de bruid beeldschoon uit zou zien.

Eindelijk was het dan de grote dag. Josiahs vader en stiefmoeder waren uit Boston gekomen met Josiahs halfzusje en haar man en kind. Annabelle mocht ze allemaal. Consuelo kon het goed vinden met Josiahs familie, en nodigde hen de dag voor de bruiloft uit voor de lunch. Beide families waren dolgelukkig met het aanstaande huwelijk. Het was de verbintenis van twee zeer gerespecteerde families en van twee mensen op wie iedereen dol was. Zoals Josiah al had voorspeld had zijn excentrieke broer George, die in Chicago woonde, besloten om niet te komen. Hij had een golftoernooi. Zo was hij nu eenmaal, en Josiah voelde zich niet gekwetst. Als hij was gekomen, was hij alleen maar lastig geweest, dus eigenlijk was het een opluchting. Zijn familie was nooit zo normaal, evenwichtig en samenhangend geweest als die van Annabelle. En van zijn stiefmoeder kreeg hij de zenuwen. Ze had een hoog piepstemmetje en klaagde over alles.

Consuelo brunchte de ochtend van de bruiloft met Josiahs familie zonder bruid en bruidegom. Uit bijgeloof wilde Annabelle Josiah niet zien voor de inzegening, dus probeerden hij en Henry zich thuis te ontspannen. Het was een smoorhete dag en Consuelo was bang dat de bloemen zouden verwelken en de bruidstaart zou smelten voordat de ceremonie was begonnen. De dienst zou die avond om zeven uur in de tuin worden gehouden en om negen uur zou het diner beginnen. Het was wel duidelijk dat het feest tot diep in de nacht zou doorgaan.

Uiteindelijk zouden er honderdveertig mensen komen, gelijk verdeeld over bruid en bruidegom. Henry Orson zou natuurlijk Josiahs getuige zijn.

Hortie was bruidsmeisje en zag eruit alsof ze elk moment kon bevallen. In alle eerlijkheid waarschuwde ze Annabelle dat ze al twee dagen weeën had, en dat ze bad dat haar vliezen niet zouden breken als ze bij het altaar stond. Het was al erg genoeg dat ze er zo uitzag, zei ze. Ze wist dat iedereen ontzet en geschokt zou zijn om haar bij de bruiloft te zien, maar ze kon haar beste vriendin toch niet in de steek laten. Annabelle had verteld dat ze het al verdrietig genoeg vond dat haar vader en broer er niet waren, en dat Hortie niet ook nog eens kon wegblijven.

Blanche was met hen mee gekomen naar Newport. Ze was die middag druk in de weer op Annabelles slaapkamer, en betuttelde haar alsof ze een baby was. Toen het zover was, hielpen zij en Consuelo haar in haar bruidsjurk en deden ze de kleine knoopjes dicht. De nauwsluitende jurk met de ingesnoerde taille stond haar beeldig. Met een diepe zucht zette Consuelo de tiara met sluier op Annabelles blonde haren. Beide vrouwen deden een stap naar achteren om haar te bekijken en er rolden tranen over hun wangen. Annabelle was zonder twijfel de mooiste bruid die ze ooit hadden gezien.

'O, mijn god,' fluisterde Consuelo, terwijl Annabelle hen stralend aankeek. 'Je ziet er ongelooflijk mooi uit.' Annabelle was de gelukkigste vrouw die er bestond en ze kon niet wachten tot Josiah haar zag. Alle drie wensten ze dat haar vader hier had kunnen zijn. Consuelo wist dat hij een enorme brok in zijn keel zou hebben gehad op het moment dat hij haar naar het altaar zou hebben geleid. Annabelle was altijd zijn oogappel geweest.

De twee vrouwen hielpen haar de trap af en droegen haar lange sleep. Een van de dienstmeisjes gaf haar een enorm boeket lelietjes-van-dalen, en daarmee glipten Annabelle, haar moeder en Blanche de zijdeur uit. Blanche seinde de ceremoniemeesters in dat de bruid eraan kwam. De gasten zaten klaar en Josiah en Henry stonden bij het altaar. Hortie stond naast hen en zag eruit als een gigantische lichtblauwe ballon. Verschillende douairières uit Newport hadden geschokte kreten geslaakt toen ze haar zagen. Maar iedereen wist dat dit een ongewone bruiloft was. De bruidegom was bijna twintig jaar ouder dan de bruid, was nooit eerder getrouwd geweest, en de familie had amper een jaar daarvoor een tragedie te verwerken gekregen. Daar moest een beetje rekening mee worden gehouden.

Consuelo bleef heel even in de zijtuin staan en keek liefdevol naar haar dochter. Toen nam ze haar in haar armen en hield haar dicht tegen zich aan.

'Wees gelukkig, mijn lieverd... Papa en ik houden zo veel van je.' Met tranen op haar wangen liep ze daarna snel naar haar plaats op de eerste rij stoelen die in de tuin waren klaargezet.

Alle honderdveertig gasten waren aanwezig en zodra Consuelo zat, begon het orkestje de bruidsmars uit Lohengrin te spelen, net als bij Horties bruiloft. Het grote moment was aangebroken. De bruid kwam eraan. Consuelo en Josiah wisselden een liefdevolle blik, en meer dan ooit wist Consuelo dat hij de juiste man was. En ze wist zeker dat Arthur dat ook zou hebben gevonden.

Op een teken van de predikant stonden alle bruiloftsgasten op, en iedereen draaide zich om. De spanning was enorm toen de schitterende bruid langzaam en plechtig in kleine pasjes in haar eentje over het gazon aan kwam lopen. Er liep niemand naast haar, niemand die haar begeleidde, beschermde of overdroeg aan de man met wie ze ging trouwen. Ze liep trots en stil, in volmaakte zekerheid en waardigheid, in haar eentje naar hem toe. Omdat er niemand was die haar aan Josiah kon geven, gaf ze zichzelf aan hem met haar moeders zegen.

Toen de gasten zagen hoe de kleine, mooie bruid dichterbij kwam met het grote boeket lelietjes-van-dalen in haar handen en haar gezicht verborgen achter de sluier, slaakten ze een zucht en werden ze getroffen door het verdriet dat deze familie had meegemaakt.

Ze ging tegenover Josiah en de predikant staan, terwijl Henry en Hortie een stapje opzij deden. Bruid en bruidegom keken elkaar door de sluier aan, en teder pakte hij haar hand. Ze was heel dapper geweest.

De predikant sprak iedereen toe en begon de dienst. Toen hij vroeg wie de bruid weggaf, antwoordde haar moeder met een heldere stem vanaf de eerste rij: 'Ik.' Hierna ging de ceremonie verder. Op het aangewezen moment tilde Josiah haar sluier teder op en keek haar in de ogen. Ze beloofden elkander trouw, waarna hij de smalle diamanten ring om haar vinger schoof en zij een eenvoudige gouden ring om de zijne. Ze werden tot man en vrouw verklaard, kusten elkaar en liepen toen stralend tussen de gasten door. De tranen stroomden over Consuelo's wangen toen ze naar hen keek, en ze volgde in haar eentje Henry en Hortie, die heel tevreden aan Henry's arm voort waggelde. Henry had nog nooit zo'n zwangere vrouw in het openbaar gezien, maar Hortie had besloten om van de bruiloft te genieten en was dolblij dat ze erbij kon zijn. Al snel vond ze James in de menigte, terwijl Consuelo, Annabelle en Josiah naast elkaar gingen staan om hun gasten te begroeten.

Een halfuur later stond iedereen met elkaar te praten onder het genot van een glas champagne. Het was een prachtige, liefdevolle en aangrijpende bruiloft geweest. Annabelle keek vol aanbidding naar Josiah op, toen Henry naar hen toe liep om haar een kus te geven, geluk te wensen en de bruidegom te feliciteren.

'Tjonge, je hebt het gedaan,' grinnikte hij. 'Je hebt hem getemd. Ze zeiden dat het onmogelijk was.'

'Jij bent de volgende,' zei ze plagend, en ze gaf hem een zoen. 'Nu moeten we iemand voor jou zien te vinden.' Hij keek nerveus toen ze het zei en deed alsof het idee hem angst aanjoeg.

'Ik weet niet of ik daar wel aan toe ben,' vertrouwde hij haar toe. 'Ik blijf liever bij jullie om indirect van de geneugten van het huwelijk te genieten. Dat vinden jullie toch niet erg?' Het was half als grapje bedoeld, en Annabelle zei dat hij altijd welkom was. Ze wist dat hij en Josiah een hechte band hadden, net als zij en Hortie. Er was in hun nieuwe leven genoeg ruimte voor oude vrienden.

Annabelle en Josiah begroetten hun gasten, waarna ze de eerste dans samen deelden, een langzame wals die ze volmaakt uitvoerden. Het was op muziek die ze allebei mooi vonden en waar ze vaker op hadden gedanst. Ze konden allebei goed dansen en ze zagen er op de dansvloer oogverblindend uit. Iedereen slaakte een zucht toen ze hen zagen. Daarna danste Josiahs vader met de bruid en Josiah met Consuelo, en daarna voegden de andere gasten zich bij hen op de dansvloer.

Het was al bijna tien uur toen iedereen aan de overheerlijke maaltijd begon die Consuelo had georganiseerd. Annabelle en Consuelo hadden de tafelschikking heel zorgvuldig geregeld, om ervoor te zorgen dat alle belangrijke mensen uit Newport een goede plek hadden. Consuelo zat aan de tafel met Josiahs familie, en aan de tafel van de bruid en bruidegom zaten Henry, een van Annabelles vriendinnen, James en Hortie en drie andere jonge paren waar ze erg op gesteld waren. De meeste gasten waren mensen met wie ze deze dag daadwerkelijk wilden delen. Er waren maar een paar gasten die ze hadden uitgenodigd omdat ze zich ertóe verplicht hadden gevoeld. Alleen wat mannen van Arthurs bank met wie Josiah samenwerkte. Het had niet meer dan juist geleken.

Tussen de gangen door werd gedanst, gepraat, gelachen en genoten. Iedereen zei dat het eten heerlijk was en dat dat niet vaak het geval was bij bruiloften. De jonggehuwden sneden om middernacht de bruidstaart aan, dansten nog een tijdje, en pas om twee uur vertrokken de eerste gasten. De bruiloft was een groot succes geweest, en toen ze aanstalten maakten om in Arthurs Hispano-Suiza naar het New Cliff Hotel te rijden, gaf Josiah haar een zoen.

'Dank je wel voor de mooiste avond van mijn leven,' zei hij, in een regen van rijst en rozenblaadjes. Hij hielp zijn bruid bij het instappen. Ze hadden haar moeder al uitgebreid bedankt voor de volmaakte bruiloft en hadden beloofd de volgende ochtend langs te komen voordat ze terugreden naar de stad om met de trein naar Wyoming te gaan. Hun bagage stond klaar in het hotel. Annabelle zou de volgende ochtend een lichtblauw mantelpakje dragen, een grote strohoed met lichtblauwe bloemen en bijpassende blauwe geitenleren handschoenen.

Toen de auto wegreed en Annabelle naar iedereen zwaaide, vroeg ze zich even af wat haar te wachten stond. Het laatste wat ze zag, was het enorme lijf van Hortie, die hen uitzwaaide. Annabelle lachte en hoopte dat zij er over negen maanden niet zo uit zou zien, mocht ze zwanger raken. Henry had als laatste afscheid van hen genomen. Hij had haar een zoen gegeven en Josiah de hand gedrukt en de twee mannen hadden elkaar met een glimlach aangekeken. Hij was een goede man, wist Annabelle, en hij was voor Josiah veel meer familie dan zijn eigen broer.

Eenmaal in het hotel zaten ze een tijdje in de zitkamer van hun suite, zij in haar trouwjurk en hij in zijn jacquet. Ze spraken over de bruiloft en hun vrienden, over hoe mooi het was geweest en hoe fantastisch Consuelo alles had georganiseerd. De afwezigheid van haar vader en broer was pijnlijk, maar draaglijk geweest. Ze had Josiah nu om op te steunen en van te houden. En hij kon de rest van hun leven op Annabelle en haar liefde voor hem rekenen. Meer konden ze niet wensen.

Om drie uur 's nachts gingen ze allebei naar een eigen badkamer, waarna ze eindelijk tevoorschijn kwamen. Hij droeg een witte zijden pyjama die iemand hem voor deze gelegenheid cadeau had gedaan, en zij had een nachtjapon van zachte witte chiffon aan die vanboven was bezet met kleine pareltjes, en ze droeg een bijpassende peignoir. Ze giechelde als het jonge meisje dat ze was toen ze naast hem in bed stapte. Josiah lag op haar te wachten en nam haar in zijn armen. Hij besefte hoe zenuwachtig ze was en hoe moe ze allebei waren na de lange avond.

'Maak je geen zorgen, lieverd,' zei hij zacht, 'we hebben alle tijd.' En tot haar verrukking en verbazing hield hij haar liefdevol vast tot ze in slaap viel en droomde over hoe prachtig alles was geweest. In haar droom stonden ze bij het altaar, beloofden ze elkaar trouw, en dit keer keken haar vader en broer toe. Ze had hun aanwezigheid gevoeld. En Josiah hield haar teder vast als het kostbare sieraad dat ze voor hem was.

HOOFDSTUK 8

Zoals ze hadden beloofd, gingen Annabelle en Josiah de volgende dag bij haar moeder langs. Ze waren ook nog even langs het huis van Josiah geweest om Henry gedag te zeggen. Thomas zou hen in de Hispano-Suiza naar de stad brengen, zodat ze 's middags hun trein zouden halen. Ze gingen eerst naar Chicago en zouden daar overstappen om hun reis naar Wyoming voort te zetten, naar een prachtige ranch waar Josiah ooit was geweest. Daar konden ze paardrijden, vissen en wandelen in het schitterende landschap van de Grand Tetons. Josiah had haar verteld dat het nog mooier was dan de Zwitserse Alpen, en ze konden er zonder boot komen. Ze zouden er bijna drie weken blijven. Daarna zouden ze teruggaan naar New York om een nieuw huis te zoeken dat groot genoeg was voor hen en de kinderen die ze hopelijk zouden krijgen. Consuelo hoopte dat Annabelle net als Hortie zwanger zou terugkeren van haar huwelijksreis.

Consuelo bestudeerde haar dochters gezicht, keek of ze veranderingen zag, de nieuwe tederheid van een vrouw die wordt bemind, maar ze zag alleen het stralende kind waar ze zo van hield. Er was niets veranderd. Consuelo was blij om te zien dat ze zich goed had weten aan te passen. Ze zag geen weerbarstigheid of de angstige verbijstering die je soms op het gezicht van de bruid zag na de huwelijksnacht. Annabelle was even gelukkig als altijd en ze behandelde Josiah nog altijd meer als een oude vriend dan een nieuwe liefde.

Consuelo was met Josiahs vader en stiefmoeder aan het lunchen toen het kersverse echtpaar arriveerde. Iedereen was opgewekt en zei hoe leuk en mooi de vorige avond was geweest. Haar moeder omhelsde haar stevig, en Annabelle en Josiah bedankten zijn vader voor het diner de avond voor de bruiloft, waarna ze in de Hispano-Suiza vertrokken.

Annabelle was het liefst ook nog even bij Hortie langsgegaan, maar haar moeder had verteld dat James een berichtje had gestuurd dat ze aan het bevallen was. Ze had het tijdens de bruiloft volgehouden en die nacht was de bevalling begonnen. Haar moeder en de dokter waren bij haar, en James was met zijn vrienden gaan lunchen. Annabelle hoopte dat alles goed ging. Ze wist dat Hortie zich druk maakte over hoe groot de baby was en hoe zwaar het kind zou zijn. Een van hun vriendinnen, die tegelijk met hen had gedebuteerd, was enkele maanden eerder tijdens de bevalling overleden. Het was voor hen allemaal een schok geweest. Die dingen gebeurden en konden soms niet voorkomen worden en vaak trad na een bevalling een infectie op, die bijna altijd de moeder fataal werd. En dus zei Annabelle in stilte een gebedje voor Hortie en vroeg zich af of haar moeder gelijk had dat het een jongetje zou worden. Het was een spannende gedachte, en ze vroeg zich af of zij ook zwanger zou thuiskomen van haar huwelijksreis. Een baby verwekt in de wildernis van Wyoming.

Ze was dankbaar dat Josiah de vorige avond zo lief en respectvol was geweest. De nieuwigheid van seks na zo'n overweldigende dag zou te veel van het goede zijn geweest, al zou ze het wel hebben gedaan als hij erop had gestaan. Maar ze moest toegeven dat ze blij was dat hij het niet had gewild. Hij was een volmaakte, lieve, begripvolle echtgenoot, en zoals hij in het begin had beloofd, was hij nog altijd haar beste vriend. Ze keek hem vol aanbidding aan toen ze naar de stad reden, en ze praatten nog wat over hun bruiloft en hij beschreef Wyoming voor haar. Hij had haar beloofd om haar te leren vissen. Het leek Annabelle de ideale huwelijksreis. En Josiah beaamde dit.

Om vijf uur waren ze in New York, keurig op tijd voor hun trein, die om zes uur vertrok. Ze installeerden zich in de grootste eersteklascoupé van de trein en Annabelle klapte verrukt in haar handen.

'Dit is zo leuk! Geweldig!' giechelde ze, terwijl hij haar vrolijk toelachte.

'Je bent een dwaas meisje, en ik hou van je.' Hij sloeg zijn armen om haar heen, trok haar dichter tegen zich aan en kuste haar.

De volgende dag zouden ze in Chicago doorbrengen, voordat ze een andere trein naar het westen zouden nemen. Hij had beloofd om haar tijdens hun korte verblijf de stad te laten zien, en ze hadden een suite in het Palmer House Hotel, zodat ze zich konden ontspannen tussen de twee treinreizen. Hij had aan alles gedacht. Hij wilde dat Annabelle gelukkig was. Dat verdiende ze na alles wat ze had verloren, en al het verdriet dat ze had gekend. Hij nam zich heilig voor dat hij haar nooit in de steek zou laten. Hij meende elk woord. Het was een plechtige belofte.

Toen Josiah en Annabelle om zes uur die middag vanuit Chicago vertrokken, was Horties baby nog niet geboren. Het was een zware en pijnlijke bevalling. De baby was groot en zij was klein. Ze lag al uren te schreeuwen en te kronkelen van de pijn.

James was na de lunch thuisgekomen en had haar geschreeuw zo doordringend en vervelend gevonden dat hij een stevige borrel voor zichzelf had ingeschonken en vervolgens weer was vertrokken om met vrienden ergens te dineren. Hij vond het afschuwelijk te bedenken dat Hortie dit moest meemaken, maar hij kon toch niets doen. Dit was aan de vrouw. Hij wist zeker dat de dokter, haar moeder en de twee verpleegsters alles deden wat ze konden.

Om twee uur 's nachts kwam hij dronken thuis en was verbijsterd dat de baby er nog steeds niet was. Hij was veel te beschonken om de angstige blik van zijn schoonmoeder tot zich te laten doordringen. Hortie was inmiddels zo verzwakt dat ze, tot zijn opluchting, niet meer schreeuwde. In plaats daarvan zweefde er een jammerlijk, dierlijk gekreun door het huis. Hij trok een kussen over zijn hoofd en viel in slaap. Om vijf uur werd hij uiteindelijk wakker van een harde klop op de deur van de logeerkamer, waar hij sliep, zo ver mogelijk bij de slaapkamer vandaan waar zijn vrouw lag te bevallen. Het was zijn schoonmoeder, om hem te vertellen dat zijn zoon was geboren en negen pond woog. De bevalling was heel zwaar geweest, maar dat vertelde ze James niet. Als hij niet dronken was geweest, had hij dat zelf kunnen bedenken. Hij bedankte haar voor het nieuws en dook zijn bed weer in met de belofte dat hij bij Hortie en de baby langs zou gaan als hij wakker werd. Hij kon nu toch niet naar haar toe, omdat de dokter haar nog aan het hechten was.

Hortie had zesentwintig uur lang zware weeën gehad. Terwijl de dokter haar zorgvuldig hechtte, lag zij nog altijd te snikken, en uiteindelijk gaven ze haar wat chloroform. Ze had wel dood kunnen gaan en er was nog steeds gevaar voor een infectie, dus ze was er nog niet. Met de baby was alles goed, maar met Hortie ging het een stuk minder. Haar inwijding in het moederschap was een vuurdoop van het ergste soort geweest. Haar moeder zou er nog maandenlang tegen haar vriendinnen over fluisteren. Maar het enige wat hardop werd gezegd, was dat de baby was geboren en dat moeder en kind het goed maakten. De rest kon alleen achter gesloten deuren tussen vrouwen onderling worden besproken. De pijn van een bevalling en de angstaanjagende risico's werden zorgvuldig verborgen gehouden voor de mannen.

Toen Consuelo het nieuws de volgende dag van Horties moeder hoorde, had ze medelijden met de vriendin van haar dochter. Robert was een makkelijke bevalling geweest, maar Annabelle had het haar een stuk lastiger gemaakt, omdat ze in stuit had gelegen en met haar voeten eerst was geboren. Wonder boven wonder hadden ze het allebei overleefd. Ze hoopte maar dat het Annabelle beter zou vergaan dan Hortie. Ze deden op dit moment al het mogelijke om een infectie te voorkomen. Na zo'n moeilijke bevalling was dat vaak lastig, al wist niemand goed waarom.

Consuelo zei dat ze over een paar dagen op kraamvisite zou komen, maar Horties moeder zei dat haar dochter daar misschien nog niet aan toe was. Ze waren van plan om Hortie een maand in bed te houden. Ze vertelde dat James Hortie en de baby een paar minuten had gezien. Ze hadden haar wangen wat kleur gegeven en voor de gelegenheid haar haar gekamd, maar ze had alleen maar gehuild. James was in de wolken met zijn zoon. Consuelo moest aan Arthur denken, die na de geboorte van hun kinderen altijd zo lief voor haar was geweest. Voor een jongeman was hij bijzonder meelevend en begripvol geweest. En ze had het gevoel dat Josiah ook zo zou zijn. Maar James was amper meer dan een jongen en had geen idee wat een bevalling inhield. Tijdens de bruiloft had hij gezegd dat hij hoopte snel nog een kind te krijgen, en Hortie had gelachen en met haar ogen gerold. Consuelo leefde met haar mee, omdat ze wist wat Hortie net had meegemaakt. Ze liet die middag een fruitmand en een enorme bos bloemen bij haar bezorgen, en bad dat ze snel zou opknappen. Meer kon ze niet doen. Hortie was in goede handen. En Consuelo wist maar al te goed dat Hortie na deze bevalling niet langer het zorgeloze meisje zou zijn dat ze eens was geweest. Ze had leergeld betaald.

Uiteindelijk kwam Hortie na drie weken haar bed uit. De baby groeide als kool, ze hadden een min voor hem geregeld en ze hadden Horties borsten afgebonden om de melkstuwing te stoppen. Ze stond nog wat wankel op haar benen, maar zag er goed uit. Ze was jong en gezond, en ze had gelukkig geen infectie gekregen. Consuelo was een paar keer bij haar op bezoek geweest. James was apetrots op zijn forse zoon, die ze Charles hadden genoemd. De baby werd elke dag dikker. En drie weken na zijn geboorte brachten ze Hortie per ambulance terug naar New York, zodat ze in de stad kon aansterken. Ze was blij dat ze naar huis ging.

Consuelo verliet Newport dezelfde dag. Het was eenzaam voor haar in New York. Het was vreselijk stil in huis zonder Annabelle, die altijd zo vrolijk en levenslustig was, altijd voor haar moeder zorgde en aanbood dingen met haar te ondernemen. De eenzaamheid kwam hard aan. Ze vond het moeilijk om alleen thuis te zijn, en ze was dankbaar dat de pasgetrouwden over twee dagen van hun huwelijksreis terug zouden komen. Ze was Henry Orson een keer op straat tegengekomen en hij liep ook met zijn ziel onder zijn arm. Josiah en Annabelle brachten zoveel licht en vreugde met zich mee dat iedereen het zonder hen maar saai vond. Consuelo, Hortie en Henry konden niet wachten tot ze er weer waren.

In een wervelwind van vreugde keerden ze terug. Annabelle stond erop om vanaf het station eerst langs het huis van haar moeder te gaan, en Consuelo was dolgelukkig dat ze haar dochter weer zag, gezond en gelukkig en bruin van de zon. Josiah zag er ook goed uit. Ze gingen nog steeds als schoolkinderen gekscherend met elkaar om. Ze plaagden elkaar, lachten, en maakten om alles grapjes. Annabelle vertelde dat Josiah haar had leren vliegvissen en dat ze in haar eentje een enorme forel had gevangen. Josiah keek trots toe. Ze hadden paardgereden, gewandeld in de bergen en met volle teugen genoten van het leven op de ranch. Ze leek net een kind dat de hele zomer weg was geweest. Het was nauwelijks te geloven dat ze volwassen en getrouwd was. Consuelo kon geen van de fijne trekjes en toespelingen van vrouw-zijn in haar gezicht ontdekken. Ze had geen idee of er een baby was verwekt, en ze wilde er niet naar vragen. Maar Annabelle leek nog steeds hetzelfde zachtaardige, lieve en vrolijke meisje dat ze was toen ze vertrok. Ze vroeg naar Hortie en Consuelo zei dat het goed met haar ging. Ze wilde Annabelle niet bang maken met verhalen over de bevalling, bovendien was het geen gepast onderwerp in het bijzijn van Josiah, en dus zei ze alleen dat alles goed was en dat ze de baby Charles hadden genoemd. Hortie mocht zelf beslissen wat ze Annabelle wilde vertellen, al hoopte Consuelo dat ze haar mond zou houden. Het meeste was te beangstigend voor een jonge vrouw. Zeker een jonge vrouw die het binnenkort zelf zou meemaken. Het had geen zin om haar bang te maken.

Ze bleven een uur en namen toen afscheid. Annabelle beloofde dat ze de volgende dag bij haar moeder langs zou komen en dat ze die avond allebei bij haar zouden dineren. Hierna omhelsde ze Consuelo en ging het jonge paar naar huis. Het bezoek had Consuelo helemaal opgevrolijkt, maar het huis leek des te leger toen ze weg waren. Ze at de laatste tijd nauwelijks, omdat ze het zo naar vond om in haar eentje in de eetkamer te zitten.

Zoals beloofd kwam Annabelle de volgende dag bij haar moeder lunchen. Ze droeg een heel volwassen donkerblauw wollen mantelpakje uit haar uitzet, maar in haar moeders ogen leek ze nog altijd een kind. Zelfs met het uiterlijk vertoon van een getrouwde vrouw en een trouwring aan haar vinger gedroeg ze zich nog als een jong meisje. Ze leek heel gelukkig toen ze tijdens het eten aan het praten waren en Annabelle haar moeder vroeg wat zij allemaal had gedaan. Haar moeder vertelde dat ze nog niet zo lang in de stad was en langer dan anders in Newport was gebleven om van het septemberweer te genieten. Nu was ze van plan om haar vrijwilligerswerk in het ziekenhuis op te pakken. Ze dacht dat Annabelle direct zou zeggen dat ze met haar mee wilde of dat ze terugging naar het Hospital for the Ruptured and Crippled, maar ze verraste haar moeder door te zeggen dat ze vrijwilligerswerk op Ellis Island wilde gaan doen. Het werk was daar interessanter en uitdagender, en ze kwamen er zo veel handen tekort dat de kans groter was dat ze medische handelingen zou kunnen verrichten en meer dan alleen toekijken of eten rondbrengen. Haar moeder schrok hiervan.

'Die mensen zijn heel vaak ziek en brengen ziektes uit andere landen met zich mee. De omstandigheden zijn verschrikkelijk. Ik vind het niet verstandig. Straks krijg je weer griep of nog erger. Ik wil niet dat je dat doet.' Maar ze was nu een getrouwde vrouw, en Josiah moest bepalen wat ze deed. Ze vroeg haar dochter of hij wist wat haar plannen waren. Annabelle knikte met een glimlach. Josiah was heel redelijk in die dingen, en hij was altijd vol begrip en enthousiasme voor haar medische interesses en het vrijwilligerswerk dat ze deed. Ze had hem verteld over haar nieuwe plannen.

'Hij vindt het prima.'

'Nou, ik niet.' Consuelo fronste haar wenkbrauwen en was erg van slag.

'Mama, vergeet niet dat ik de ergste griep die ik ooit heb gehad heb opgelopen in balzalen en op feesten toen ik mijn debuut maakte. Niet tijdens het werken met arme mensen.'

'Des te meer reden om het niet te doen,' zei Consuelo gedecideerd. 'Als je al zo ziek kunt worden tijdens feestjes met gezonde, goed verzorgde mensen, dan kun je je voorstellen hoe ziek je kunt worden als je met mensen werkt die in vreselijk onhygiënische omstandigheden wonen en vergeven zijn van ziekten. Trouwens, als je zwanger wordt, en ik hoop dat je dat al bent of gauw wordt, zou het een heel slecht idee zijn en gevaar opleveren voor de baby. Heeft Josiah daar wel aan gedacht?' Er gleed een blik over haar dochters gezicht die Consuelo niet begreep, maar hij was in een flits verdwenen.

'Ik heb geen haast om een gezin te beginnen, mama. Josiah en ik willen eerst plezier maken.' Het was voor het eerst dat Consuelo haar dat hoorde zeggen en het verraste haar. Ze vroeg zich af of ze een van die nieuwe, of zelfs stokoude, manieren gebruikte om geen kind te krijgen. Maar ze durfde het haar niet te vragen.

'Wanneer hebben jullie dat besloten?' Haar dochters opmerking had Consuelo's onuitgesproken vraag al beantwoord. Kennelijk was Annabelle niet zwanger geworden tijdens haar huwelijksreis.

'Ik voel me gewoon nog te jong. En we hebben het zo leuk samen zonder een baby om ons zorgen om te maken. We willen nog meer reizen. Misschien naar Californië volgend jaar. Josiah zegt dat San Francisco zo mooi is, en hij wil me de Grand Canyon laten zien. Dat kan niet als ik in verwachting ben.'

'De Grand Canyon kan wachten,' zei haar moeder met een teleurgestelde blik. 'Dit vind ik jammer. Ik verlang naar kleinkinderen,' zei ze droevig. Ze had nu niets meer in haar leven om naar uit te kijken, behalve de bezoekjes van Annabelle, waar ze van genoot. Kleinkinderen zouden een leegte voor haar hebben gevuld.

'Het komt heus nog wel,' stelde Annabelle haar gerust. 'Maar nu nog niet. Je moet niet zo'n haast hebben. Zoals Josiah zegt, we hebben alle tijd.' Hij had dat tijdens hun huwelijksreis meerdere keren gezegd, en ze kon niet anders dan het met hem eens zijn. Hij was per slot van rekening haar echtgenoot en ze hoorde zich door hem te laten leiden.

'Maar toch wil ik niet dat je op Ellis Island gaat werken. Ik dacht dat je het vrijwilligerswerk dat je deed leuk vond.' Het Hospital for the Ruptured and Crippled was al erg genoeg in Consuelo's ogen. Ellis Island was ondenkbaar.

'Ik vind Ellis Island interessanter en ik krijg er meer kansen om mijn vaardigheden te verbeteren,' herhaalde Annabelle, en haar moeder keek geschrokken.

'Welke vaardigheden? Waar ben je mee bezig?' Annabelle had altijd nieuwe plannetjes, zeker op het gebied van geneeskunde en wetenschap. Daar lag duidelijk haar passie, ook al kon ze die niet officieel uitoefenen.

'Niets, mama,' zei Annabelle serieus en een beetje verdrietig. 'Ik zou alleen willen dat ik mensen beter kon helpen, en ik denk dat ik meer kan dan wat ik in de ziekenhuizen hier mag doen.' Haar moeder wist niet dat ze het liefst dokter zou willen zijn. Het was een van die dromen die toch nooit uit zou komen, dus waarom zou ze erover praten en haar moeder verdrietig maken? Nu kon ze tenminste zo dicht mogelijk bij het vak komen, ook al was het als vrijwilligster. Op Ellis Island, waar een acute nood was door te weinig personeel en te veel patiënten, zou ze die kans krijgen. Henry Orson had het voorgesteld. Hij kende een dokter daar en had beloofd haar te introduceren. En omdat het Henry's idee was, had Josiah het goedgekeurd.

Annabelle ging na de lunch bij Hortie op bezoek. Hortie lag nog steeds veel in bed, maar was steeds vaker op. Annabelle schrok toen ze zag hoe mager en moe haar vriendin eruitzag. De baby was groot en mooi, maar Hortie zag eruit alsof ze door de mangel was gehaald, en dat bevestigde ze ook.

'Het was afschuwelijk,' zei ze heel eerlijk, met ogen waarin het leed te lezen stond. 'Niemand had me verteld dat het zo zou gaan. Ik dacht dat ik doodging, en mijn moeder zei dat dat ook bijna zo was. En James zegt dat hij er gauw nog een wil. Volgens mij wil hij een hele dynastie, of een honkbalteam of zo. Ik kan nog steeds niet zitten, en ik mag van geluk spreken dat ik geen infectie heb gekregen. Dat zou me waarschijnlijk het leven hebben gekost, net als Aimee Jackson vorig jaar.' Hortie leek erg onder de indruk en aangeslagen door wat ze had meegemaakt. En onwillekeurig vroeg Annabelle zich af of een baby dat allemaal waard was. Hij was schattig, maar het zou niet zo schattig zijn geweest als zijn komst Horties dood had betekend, en zo te horen was dat bijna het geval geweest. Wat Hortie haar allemaal vertelde, klonk beangstigend. 'Volgens mij heb ik het zesentwintig uur lang uitgeschreeuwd, ik weet niet eens of ik het nog een keer wil meemaken. Stel je voor dat het een tweeling zou zijn. Ik maak mezelf nog liever van kant dan dat ik er twee in één nacht moet baren!' Ze keek vol afschuw, terwijl ze een halfjaar eerder nog had gedacht dat een tweeling zo leuk zou zijn. Baby's bleken een veel serieuzere zaak dan ze aanvankelijk had gedacht. En haar verhaal maakte Annabelle bang. Zozeer dat Annabelle blij was dat ze niet zwanger was. 'En jij?' vroeg Hortie plotseling met een ondeugende blik, en even leek ze weer haar oude zelf. 'Hoe was de huwelijksreis? Is de seks niet geweldig? Jammer dat het eindigt in een geboorte, al kun je het, geloof ik, wel vermijden als je geluk hebt. Ben jij al zwanger, denk je?'

'Nee,' zei Annabelle snel. 'En we hebben geen haast. En als ik jouw verhalen hoor, hoeft het van mij helemaal niet.'

'Mijn moeder vindt dat ik er niet over moet praten met vrouwen die zelf geen kinderen hebben gehad,' zei Hortie schuldbewust. 'Het spijt me als ik je bang heb gemaakt.'

'Het geeft niet,' zei Annabelle vrolijk. Ze had niets over hun seksleven gezegd, en was dat ook niet van plan. 'Ik ben alleen blij dat ik niet zwanger ben.' Hortie ging met een vermoeide zucht achteroverliggen, toen de min de baby binnenbracht om hun te laten zien hoe dik en knap hij was. Hij was een prachtige baby, die heerlijk lag te slapen in de armen van de min.

'Ach, hij was het allemaal wel waard,' zei zijn moeder enigszins onzeker toen de min weer vertrok. Hortie hield de baby niet graag vast. Het moederschap beangstigde haar nog steeds en ze had het de baby nog niet vergeven dat ze zo veel pijn had gehad. Dat zou ze zich nog heel, heel lang heugen. 'Mijn moeder zegt dat ik het uiteindelijk wel zal vergeten, maar ik weet het nog zo net niet. Het was echt afschuwelijk,' zei ze weer. 'Arme James heeft geen idee, en ik mag het hem niet vertellen. Mannen horen het niet te weten.' Annabelle vond dit maar een vreemd principe, aangezien ze het hem wel zouden hebben verteld als Hortie was overleden. Maar zolang dat niet het geval was, moest het kennelijk een mysterie blijven en moest iedereen doen alsof alles prima was gegaan.

'Ik begrijp niet waarom hij het niet zou mogen weten. Ik zou het Josiah wel vertellen. Ik kan hem alles zeggen. En ik denk dat hij zich zorgen zou maken als ik hem niet alles vertelde.'

'Sommige mannen zijn zo. James niet. Hij is zelf nog een baby. En Josiah is veel ouder, hij is veel meer een vader. Hebben jullie het leuk gehad?'

'Het was zalig,' zei Annabelle met een glimlach. 'Ik heb leren vliegvissen en we hebben elke dag paardgereden.' Ze had ervan genoten om samen met Josiah over de heuvels vol wilde bloemen te galopperen.

'Wat heb je nog meer geleerd?' vroeg Hortie met een ondeugende glimlach, maar Annabelle negeerde haar. 'Toen we in Parijs met huwelijksreis waren, heb ik van James heel interessante dingen geleerd.'

Iedereen wist dat James, vóór zijn huwelijk in elk geval, regelmatig bij prostituees op bezoek ging. Daar werd over gefluisterd. En waarschijnlijk had hij van hen dingen geleerd die Annabelle niet wilde weten, ook al had Hortie er kennelijk geen moeite mee. Annabelle was veel liever met Josiah getrouwd, zelfs als ze niet direct een gezin zouden beginnen. Bovendien moesten ze eerst een huis zien te vinden, want zijn appartement was te klein.

Al Horties vragen en schunnige toespelingen leverden niets op, en uiteindelijk werd ze moe en moest ze rusten, dus ging Annabelle weer naar huis. Het was fijn geweest om haar weer te zien en de baby was prachtig, maar het verhaal van zijn geboorte had Annabelle van haar stuk gebracht. Ze wilde graag kinderen, maar had er geen behoefte aan om dat allemaal door te maken. Ze vroeg zich af hoelang het zou duren voordat zij zelf een kind zou krijgen. Ze had Charles best even willen vasthouden, maar Hortie had het niet aangeboden en had zelf geen behoefte om de baby vast te houden. Maar dat was wel begrijpelijk, dacht Annabelle, na alles wat ze had doorgemaakt. Ze vroeg zich af of er tijd voor nodig was om een moederinstinct te ontwikkelen, net als het tijd kostte om te wennen aan het idee om getrouwd te zijn. Zowel zij als Josiah was nog niet aan dat alles gewend.

HOOFDSTUK 9

In november, toen het societyseizoen in New York in volle gang was, was Hortie weer op de been, en werden Josiah en Annabelle overal uitgenodigd. Ze kwamen Hortie en James regelmatig tegen op feesten, en Hortie was weer helemaal de oude. De baby was bijna drie maanden en Annabelle en Josiah waren net zo lang getrouwd.

Van het ene moment op het andere waren Annabelle en Josiah het meest begeerlijke paar in New York geworden. Ze zagen er samen fantastisch uit en nog altijd gingen ze op dezelfde ontspannen, luchtige manier met elkaar om. Ze plaagden elkaar voortdurend, maakten grapjes, maar hadden ook lange, serieuze discussies over politieke en intellectuele kwesties, vaak wanneer Henry bij hen kwam eten. Dan spraken ze over boeken, de ideeën die ze deelden, en de gesprekken met Henry waren altijd levendig. Soms deden ze een spelletje kaart en ze lachten veel.

Josiah en Annabelle aten zeker twee keer per week en soms vaker bij haar moeder. Annabelle probeerde overdag zo veel mogelijk bij haar te zijn omdat ze wist hoe eenzaam haar moeder nu was, hoewel Consuelo er nooit over klaagde. Ze was waardig en liefdevol. Ze zeurde nooit over kleinkinderen, maar wenste dat Annabelle zwanger zou worden. En onwillekeurig viel het haar op dat Annabelle over haar echtgenoot sprak zoals ze ook over haar broer Robert had gesproken. Deels was Annabelle gewoon nog niet volwassen, ondanks alles wat er was gebeurd, maar Josiah leek hierdoor betoverd, en hij behandelde haar als een kind.

Zoals beloofd had Henry haar aan zijn vriend, de arts op Ellis Island, voorgesteld, en Annabelle werkte er inmiddels als vrijwilligster. Het waren lange, vermoeiende uren, vaak met zieke kinderen. En haar moeder had gelijk, al zou Annabelle het nooit toegeven: veel van hen waren er bij aankomst ernstig aan toe en hadden besmettelijke ziektes. Maar het werk was fascinerend en ze genoot ervan. Elke keer als Annabelle Henry zag, bedankte ze hem. Josiah was trots op het feit dat zijn vrouw zo hard werkte, ook al vertelde ze hem vrijwel nooit details. Maar hij wist hoe belangrijk het ziekenhuis, de immigranten en het werk voor haar waren.

Drie keer per week ging ze naar Ellis Island. Het waren afmattende, maar bevredigende dagen, en vaak was ze pas laat thuis. Ze werkte in het zuidelijk deel van het u-vormige eiland. Soms stuurden ze haar naar de Grote Zaal in de Grote Hal. Die was zestien jaar eerder bij een brand verwoest, en het deel waar zij werkte was drie jaar later opnieuw opgebouwd. In de Grote Zaal zaten immigranten in grote gekooide ruimtes, waar ze werden ondervraagd om er zeker van te zijn dat hun papieren en vragenlijsten in orde waren. De meeste immigranten waren robuuste arbeiders, velen met vrouwen en jonge kinderen, en sommigen alleen. Anderen hadden een bruid op hen wachten die ze nog nooit hadden ontmoet of amper kenden. Annabelle hielp vaak bij de vraaggesprekken, en ongeveer twee procent van de mensen werd in tranen en vol wanhoop teruggestuurd naar het land waar ze vandaan kwamen. Uit angst om gedeporteerd te worden, waren veel mensen geneigd te liegen tegen de ondervragers. Annabelle had zo veel medelijden met ze, dat ze meer dan eens vage of onjuiste antwoorden opschreef. Ze had het hart niet om hen te laten deporteren.

Elke maand arriveerden er vijftigduizend mensen op Ellis Island, en als Consuelo ze had gezien zou ze zich nog meer zorgen hebben gemaakt. Veel mensen hadden het ontzettend zwaar gehad, sommige waren ziek en moesten naar het ziekenhuis. Mensen die geluk hadden konden na een paar uur Ellis Island al verlaten, maar mensen zonder de juiste papieren of mensen die ziek waren konden maanden, soms zelfs jaren vastgehouden worden of in quarantaine worden gezet. Ze moesten ten minste vijfentwintig dollar bij zich hebben, en iedereen wiens komst enigszins verdacht was, moest zich naar de zaal begeven. De zieken gingen naar het ziekenhuis, waar Annabelle normaal gesproken was en het werk deed waar ze zo van hield.

Er waren te weinig artsen en verpleegsters en degenen die er waren moesten te hard werken, wat betekende dat men de vrijwilligers taken gaf die Annabelle anders nooit zou hebben gekregen. Ze hielp bij bevallingen, zorgde voor zieke kinderen en assisteerde bij onderzoeken naar oogbindvliesontsteking, waar veel immigranten last van hadden. Sommigen probeerden hun symptomen te verdoezelen uit angst dat ze teruggestuurd zouden worden. En er waren quarantainezalen voor mazelen, roodvonk en difterie, waar Annabelle niet mocht komen. Maar alle andere taken voerde ze wel uit, en de artsen met wie ze werkte waren vaak onder de indruk van haar goede gevoel voor diagnoses. Voor een niet-opgeleid iemand had ze een ontzagwekkende kennis door alles wat ze had gelezen, ze had een aangeboren talent voor alles wat medisch was, en ze kon goed omgaan met de patiënten. De patiënten vertrouwden Annabelle volledig en soms behandelde ze zelfstandig honderden patiënten op een dag aan kleine kwaaltjes, of ze assisteerde artsen en verpleegsters bij serieuzere gevallen. Er waren drie gebouwen voor besmettelijke ziekten en veel patiënten die daar zaten zouden Ellis Island nooit verlaten.

De tuberculoseafdeling was een van de treurigste in het ziekenhuis, en Consuelo zou doodsangsten uitstaan bij het idee dat Annabelle daar vaak was. Ze had het haar moeder en Josiah nooit verteld, maar ze was juist geïnteresseerd in de ziekste patiënten. Daar had ze het gevoel dat ze het meeste kon leren over de verzorging en behandeling van ernstig zieke mensen.

Op een dag dat ze van 's morgens vroeg tot laat op de avond op de tbc-afdeling had gewerkt en pas laat thuiskwam, trof ze Henry en Josiah in de keuken. Josiah maakte een opmerking omdat ze zo laat was, en schuldbewust bood ze haar excuses aan. Het had haar moeite gekost om zich los te maken van de tbc-patiënten op de kinderafdeling. Het was al tien uur, Henry en Josiah waren aan het koken en geanimeerd aan het praten over de bank. Josiah omhelsde haar. Ze was hondsmoe en nog koud van de boottocht terug. Hij bood haar een stoel bij de keukentafel aan, gaf haar een kom soep en kookte ook nog eens voor haar.

Het gesprek aan tafel was levendig, zoals het altijd was tussen hen drieën, en het leidde haar aandacht af van haar patiënten. Ze genoten ervan om met oude en nieuwe ideeën te spelen, ruzieden over de politiek, trokken sociale regels in twijfel die al eeuwenlang in hun wereld geaccepteerd waren, en hadden het naar hun zin. Ze waren drie intelligente mensen met levendige gedachten, en ze waren heel goede vrienden. Ze hield bijna net zo veel van Henry als Josiah, en ook hij was als een broer voor haar, omdat ze haar eigen broer nog altijd zo miste.

Ze was te moe om die avond veel mee te praten, en Josiah en Henry waren nog in een verhitte discussie verwikkeld over een of andere politieke kwestie, toen Annabelle hun welterusten wenste en naar bed ging. Ze nam een heet bad, trok een warme nachtjapon aan en glipte dankbaar tussen de lakens, in gedachten bij haar werk op Ellis Island. Ze lag al diep te slapen, toen Henry was vertrokken en Josiah naar bed kwam. Ze werd wakker toen hij de kamer binnenkwam, keek slaperig naar hem toen hij naast haar tussen de lakens gleed en kroop dicht tegen hem aan. Omdat ze al een paar uur had geslapen was ze binnen een paar minuten klaarwakker.

'Het spijt me dat ik zo moe was,' zei ze, en ze genoot van zijn warme lichaam naast haar in bed. Ze vond het heerlijk om bij hem te slapen, met hem te knuffelen. Ze hield van hem en hoopte altijd dat hij net zo veel van haar hield. Soms was ze daar niet van overtuigd. Ze had niet veel ervaring in relaties met mannen en hun nukken. Een echtgenoot was anders dan een vader of broer. De dynamiek tussen man en vrouw was soms veel subtieler en verwarrender.

'Doe niet zo mal,' fluisterde hij ontspannen. 'We kletsen te veel. Je hebt een lange dag gehad, dat begrijp ik.' Ze was zo onbaatzuchtig en aarzelde nooit om haar handen uit de mouwen te steken voor anderen. Ze was een ongelooflijk mens met een goed hart, en hij hield oprecht van haar. Daar twijfelde hij niet aan.

Er viel een merkwaardige stilte toen Annabelle hem iets wilde vragen, maar even aarzelde. Ze had er altijd moeite mee over dit onderwerp te beginnen. 'Denk je... Zouden we misschien... binnenkort een gezin kunnen beginnen?' fluisterde ze.

Lange tijd bleef het stil. Ze voelde hem naast zich verstijven. Ze had het al eens eerder aan hem gevraagd, en toen was hij er ook niet blij mee geweest. Er waren onderwerpen waarover Josiah niet onder druk gezet wilde worden. Dit was er een van.

'We hebben alle tijd, Annabelle. We zijn nog maar drie maanden getrouwd. Mensen moeten eerst aan elkaar wennen. Dat heb ik al eens eerder gezegd. Geef het tijd, en dring niet aan.' 'Dat doe ik ook niet, ik vraag het alleen maar.' Ze keek er niet naar uit om mee te maken wat Hortie had meegemaakt, maar ze wilde heel graag een kind van hem en was bereid alles te doorstaan, hoe erg het ook was.

'Niet vragen, dan gebeurt het vanzelf. We moeten nog aan alles wennen.' Hij klonk erg resoluut, en ze had geen zin om tegen hem in te gaan of hem boos te maken. Hij was altijd zo lief voor haar, maar als ze hem irriteerde, trok hij zich terug en werd hij heel kil, soms dagenlang. En ze wilde nu geen afstand tussen hen creëren.

'Het spijt me. Ik zal er niet meer over beginnen,' fluisterde ze, met het gevoel alsof ze bestraft was.

'Dat zou ik fijn vinden,' zei hij, en hij keerde haar de rug toe. Zijn stem was opeens heel kil. Bij alles was hij aardig en liefdevol, behalve als het hierom ging. Het was een gevoelig punt. Een paar minuten later stond hij zonder iets te zeggen op. Ze lag nog lang op hem te wachten, maar viel voordat hij terugkwam in slaap. Toen ze de volgende ochtend wakker werd, was hij al aangekleed. Zo ging het meestal. Het bevestigde maar weer eens dat ze hem niet onder druk moest zetten en er niet meer over moest beginnen.

De week daarop ging ze bij Hortie op bezoek en trof haar in tranen. Ze was helemaal overstuur omdat ze had ontdekt dat ze weer zwanger was. De baby zou in juli, elf maanden na de geboorte van Charles, moeten komen. James was in de wolken en hoopte dat het weer een jongetje zou worden. Maar Hortie was doodsbang, met de geboorte van haar eerste kind nog vers in het geheugen, en ze lag snikkend op bed. Annabelle probeerde haar te troosten, maar wist niet wat ze moest zeggen. Ze kon alleen maar bedenken dat het de tweede keer waarschijnlijk niet zo erg zou zijn. Hortie was hier niet van overtuigd.

'En ik wil er niet weer uitzien als een koe!' jammerde ze. 'James is al die tijd ver uit mijn buurt gebleven. Mijn leven is kapot, en misschien ga ik dit keer wel dóód!' zei ze diep ongelukkig. 'Dat is vorige keer bijna gebeurd.'

'Je gaat niet dood,' zei Annabelle, in de hoop dat het waar was. 'Je hebt een goede dokter, en je moeder is er. Die zullen er wel voor zorgen dat alles goed gaat.' Maar ze wisten allebei dat sommige vrouwen overleden tijdens de bevalling of kort erna, zelfs als ze uitstekende zorg hadden. 'Het kan niet erger zijn dan de vorige keer,' stelde Annabelle haar gerust, maar Hortie was ontroostbaar. 'Ik hóu niet eens van baby's,' zei ze eerlijk. 'Ik dacht dat hij heel schattig zou zijn, als een grote pop, maar het enige wat hij doet is eten, poepen en krijsen. Goddank geef ik hem geen borstvoeding. En waarom zou ik daarvoor mijn leven moeten riskeren?'

'Omdat je getrouwd bent, en dat er nu eenmaal bij hoort!' zei haar moeder streng, toen ze de kamer binnenkwam en haar dochter afkeurend aankeek. 'Je zou dankbaar moeten zijn dat je in staat bent kinderen te baren en je man gelukkig te maken.' Ze hadden allemaal wel eens verhalen gehoord over vrouwen die niet zwanger konden worden en door hun echtgenoot in de steek gelaten werden. Maar terwijl Annabelle naar Hortie en haar moeder luisterde was ze opeens dankbaar dat dit geen probleem was tussen haar en Josiah, ook al vond ze Horties baby veel leuker dan zijn eigen moeder hem vond. Niettemin zou Hortie in juli, binnen twee jaar na haar huwelijk, twee kinderen hebben. 'Je bent een verwend, egoïstisch meisje,' zei haar moeder bestraffend, en hoewel ze zelf bij Horties pijnlijke bevalling aanwezig was geweest, liep ze zonder enig medelijden de kamer uit. Ze zei alleen nog dat ze zelf erger had meegemaakt met even grote baby's, verscheidene miskramen en twee doodgeboren kindjes, dus Hortie had niets om over te klagen.

'Is dat het enige waar we goed voor zijn? Kinderen baren?' vroeg Hortie boos aan haar vriendin, toen haar moeder de kamer uit was. 'En waarom is het allemaal zo verdomd makkelijk voor mannen? Die hoeven alleen maar met je te spelen, vervolgens krijg jij alle ellende en het werk, je wordt dik en lelijk, moet maandenlang overgeven, en vervolgens leg je je leven in de waagschaal om een baby te krijgen, en sommige vrouwen gaan zelfs dood. En wat doen mannen daaraan? Niets, die doen hetzelfde gewoon nog een keer en gaan vervolgens vrolijk met hun vrienden op stap.' Annabelle wist net als Hortie dat er geruchten de ronde deden dat James iets te veel speelde, en dat hij er andere vrouwen op na hield. Het wees Annabelle maar weer eens op het feit dat geen enkel leven of huwelijk volmaakt was. Josiah wilde wachten met een gezin, maar ze wist zeker dat hij haar niet bedroog, zo was hij niet. Sterker nog, het enige perfecte huwelijk dat ze kende, was dat van haar ouders geweest, en haar vader was overleden, en nu was haar moeder op haar vierenveertigste een eenzame weduwe. Misschien was het leven echt niet eerlijk.

Ze luisterde nog een paar uur naar Horties gejammer en geklaag en ging toen naar huis naar Josiah, opgelucht dat hun leven eenvoudiger was, ook al was hij die avond nog steeds afstandelijk tegen haar. Hij was nog altijd boos over haar opmerkingen van de vorige avond. Hij ging met Henry uit eten in de Metropolitan Club en zei dat hij nog wat zaken met hem te bespreken had. Annabelle bleef thuis en boog zich over haar medische boeken. De volgende dag ging ze weer naar Ellis Island. Ze las alles wat ze kon over besmettelijke ziekten, met name tuberculose. Hoewel het werk uitputtend en uitdagend was, vond ze alles leuk. En zoals zo vaak, sliep ze al toen Josiah die avond thuiskwam. Maar toen ze die nacht even wakker werd, merkte ze dat ze in zijn armen lag. Ze glimlachte toen ze weer in slaap viel. Alles was goed.

HOOFDSTUK 10

Omdat Josiah niet zo'n hechte band met zijn familie had, waren ze zowel met Thanksgiving als met Kerstmis bij Annabelles moeder. En omdat Henry alleen was, nodigden ze hem beide keren uit. Hij was opgewekt, charmant en attent tegenover Consuelo, en dus een prettige aanwinst in hun midden.

Hortie was weer een beetje tot rust gekomen en raakte gewend aan het idee van een tweede kind. Ze was niet dolblij, maar had geen andere keus. Ze wilde wel meer kinderen, ze vond het alleen te snel na haar beproeving in augustus, en ze hoopte dat het dit keer gemakkelijker zou gaan en dat ze zich niet zo ziek zou voelen.

Ondanks de bezwaren van haar moeder werkte Annabelle nog steeds met overgave op Ellis Island. Consuelo was niet meer over kleinkinderen begonnen, en had de boodschap luid en duidelijk begrepen: het zou niet binnen afzienbare tijd gebeuren. Hoewel ze het hun van harte toewenste, wilde ze zich er ook niet mee bemoeien. En ze ging met Josiah om alsof hij haar zoon was.

Ze schrokken allemaal toen ze in april beseften dat het alweer twee jaar geleden was dat de Titanic was gezonken. Soms leek het net gisteren en op andere momenten veel langer. Er was zo veel gebeurd. Annabelle en haar moeder gingen die dag naar de kerk en lieten een speciale mis opdragen aan haar vader en broer. Haar moeder was eenzaam, maar had zich aangepast aan het verlies in haar leven, en ze was dankbaar dat Josiah en Annabelle zo vaak bij haar langskwamen.

In mei werd Annabelle eenentwintig. Consuelo gaf een dinertje ter ere hiervan en nodigde een paar vrienden uit. James en Hortie kwamen, evenals nog een aantal andere jonge stellen uit hun kringen, en Henry Orson, met een knap meisje dat hij net had ontmoet. Annabelle hoopte dat het iets zou worden.

Ze hadden een heerlijke avond. Consuelo had zelfs een paar musici ingehuurd en dus werd er na het eten door iedereen gedanst. Het was een geslaagd feest, en toen Josiah en Annabelle die avond naar bed gingen, stelde ze Josiah die noodlottige vraag opnieuw. Ze had het er al heel lang niet over gehad. Hij had haar een schitterende diamanten armband voor haar verjaardag gegeven, die iedereen had bewonderd, maar ze wilde iets anders van hem, wat veel belangrijker voor haar was. Het knaagde al maanden aan haar.

'Wanneer gaan we een gezin beginnen?' fluisterde ze, toen ze naast elkaar in bed lagen. Ze staarde naar het plafond, alsof hij gemakkelijker eerlijk antwoord zou geven als ze niet naar hem keek. Er was nu veel onuitgesproken tussen hen. Ze wilde het hem niet moeilijk maken, maar ze waren inmiddels negen maanden getrouwd en sommige dingen waren moeilijk uit te leggen. Hij kon niet blijven zeggen dat ze tijd nodig hadden en het niet moesten overhaasten. Hoeveel tijd?

'Ik weet het niet,' zei hij eerlijk, met een ongelukkige blik. Ze kon het in zijn ogen zien toen ze zich omdraaide om hem aan te kijken. 'Ik weet niet wat ik moet zeggen,' zei hij.

Hij klonk alsof hij bijna in tranen was en opeens kreeg ze een angstig gevoel.

'Ik heb tijd nodig.'

Ze knikte, en legde teder haar hand tegen zijn wang. 'Het is al goed. Ik hou van je,' fluisterde ze. Er was zo veel wat ze niet begreep en niemand aan wie ze het kon vragen. 'Ligt het aan mij? Kan ik iets doen?'

Hij schudde het hoofd en keek haar aan. 'Het ligt niet aan jou. Het ligt aan mij. Ik zal eraan werken, dat beloof ik,' zei hij met tranen in zijn ogen, en hij nam haar in zijn armen. Ze waren nog nooit zo intiem geweest, en ze had het gevoel dat hij eindelijk zijn reserves liet varen en haar toeliet in zijn hart.

Ze glimlachte terwijl ze in zijn armen lag, en ze echode zijn woorden. 'We hebben alle tijd.' Toen ze het zei, rolde er een traan over zijn wang.

In juni ging Consuelo naar Newport. Nu er in de stad niet veel te doen was, vond ze het plezierig om er vóór het begin van het seizoen al te zijn. Annabelle had beloofd om in juli te komen en Josiah zou het eind van de maand komen.

Consuelo was al vertrokken toen het nieuws uit Europa iedereen deed opschrikken. Op 28 juni 1914 werden aartshertog Franz Ferdinand, kroonprins van Oostenrijk-Hongarije, en zijn vrouw Sophia tijdens hun staatsbezoek aan de Bosnische hoofdstad Sarajevo doodgeschoten door een jónge Servische terrorist, Gavrilo Princip. Princip was lid van de gevreesde Servische terroristenorganisatie De Zwarte Hand, vastbesloten om een einde te maken aan de Oostenrijks-Hongaarse heerschappij in de Balkan. De aartshertog en zijn vrouw kwamen ieder door één enkele kogel van dichtbij om het leven. Het nieuws schokte de wereld, en de gevolgen voor Europa waren snel en ontredderend. Het hield iedereen in de Verenigde Staten bezig.

Oostenrijk hield de Servische overheid verantwoordelijk en vroeg Duitsland om steun. Na enkele weken diplomatiek gestuntel verklaarde Oostenrijk-Hongarije op 28 juli de oorlog aan Servië en opende het vuur op de stad Belgrado. Twee dagen later mobiliseerde Rusland zijn troepen en bereidde het zich voor op een oorlog. Frankrijk was, in overeenkomst met het verdrag dat ze hadden getekend, verplicht Rusland te steunen. Binnen enkele dagen stortte het kaartenhuis van vrede in Europa in elkaar. Door de twee schoten die de Oostenrijkse aartshertog en zijn vrouw hadden gedood, raakten alle grote landen in Europa in oorlog. Op 3 augustus trokken Duitse troepen, ondanks hevig protest, het neutrale België binnen om Frankrijk aan te vallen.

Rusland, Engeland en Frankrijk sloten een verbond en verklaarden Duitsland en het Oostenrijks-Hongaarse Rijk de oorlog. Het Amerikaanse volk en de Amerikaanse overheid waren ontsteld. Op 6 augustus waren alle grootmachten in Europa met elkaar in oorlog, en de Amerikanen konden over niets anders praten.

Annabelle stelde haar vertrek naar Newport uit toen de gebeurtenissen in Europa zich ontvouwden. Ze wilde thuisblijven en dicht bij Josiah zijn. Het was niet hun gevecht, hoewel hun Europese bondgenoten allen ten strijde trokken. De Verenigde Staten maakten echter geen aanstalten om bij de oorlog betrokken te raken. En als het op een gegeven moment toch het geval zou zijn, wat onwaarschijnlijk leek, dan had Annabelle niets te vrezen, want ze was getrouwd met een 'oude man', had Josiah geruststellend gezegd. Met zijn eenenveertig jaar zou hij echt niet opgeroepen worden. President Wilson stelde het Amerikaanse volk gerust dat hij van plan was Amerika buiten de oorlog in Europa te houden. Maar de situatie was erg zorgwekkend.

Eind juli ging Annabelle samen met Josiah, twee weken later dan gepland, naar Newport. Ze had zoals altijd hard gewerkt op Ellis Island. Veel immigranten maakten zich grote zorgen om de veiligheid van hun familieleden. Het was wel duidelijk dat de oorlog, waar zo veel landen nu bij betrokken waren, hun families diep zou raken. Sommige mensen zouden hun plannen moeten herzien omdat ze niet naar de Verenigde Staten konden komen. Veel zoons, broers en neven waren al gemobiliseerd.

Voordat ze waren vertrokken, hadden Annabelle, Josiah en Henry in New York veel gesproken over de oorlog in Europa tijdens late etentjes in de tuin. En zelfs het veilige Newport gonsde van wat er was gebeurd. Bij hoge uitzondering moest het sociale leven, en ieders betrokkenheid daarbij, genoegen nemen met een tweede plaats achter de gebeurtenissen in de wereld.

Tijdens het diner ter ere van Josiah en Annabelles eerste trouwdag merkte Consuelo op dat het stel een nog nauwere band had, al waren ze allebei erg serieus, maar dat was heel begrijpelijk gezien de omstandigheden. Henry was meegekomen om hun trouwdag te vieren.

Hortie was inmiddels, twee weken later dan verwacht, op 1 augustus bevallen van een meisje. De bevalling was opnieuw lang en zwaar geweest, maar niet zo erg als met Charles. En Louise, zoals ze haar hadden genoemd, woog slechts acht pond. Hortie kon niet naar het diner voor Annabelle en Josiah komen omdat ze nog aan bed gekluisterd was en door haar moeder en een verpleegster betutteld werd. James kwam natuurlijk wel. Die liep zoals altijd in Newport en New York alle feesten af, met of zonder Hortie.

Het was stiller in Newport dan anders door het nieuws over de oorlog in Europa. Terwijl ze spraken over hun bondgenoten aan de andere kant van de oceaan en zich zorgen maakten om hun vrienden, was het net alsof er een wolk boven hen hing. Annabelle en Josiah spraken er voortdurend over en genoten verder van een rustige tijd samen toen Henry was vertrokken.

Er leek een vredige verstandhouding tussen hen te zijn ontstaan, maar Consuelo vond ze veel serieuzer dan in het begin van hun huwelijk. Ze vond het triest dat Annabelle nog steeds niet zwanger was en dat Annabelle er nooit met haar over sprak. Een keer had ze een treurige blik in haar dochters ogen gezien en had ze zich afgevraagd of er soms iets niet in orde was, maar Annabelle zei er niets over en leek haar man meer dan ooit toegewijd. Consuelo vond hen nog steeds het volmaakte paar en genoot van hun gezelschap en dat van hun vrienden. Ze hoopte alleen dat ze binnenkort een kleinkind zou krijgen.

Het jonge paar ging begin september terug naar New York, waar Josiah zich weer wijdde aan zijn verplichtingen bij de bank en Annabelle haar taken op Ellis Island hervatte. Ze raakte er steeds meer bij betrokken en had een diepe genegenheid en respect voor de mensen voor wie ze zorgde, van wie de meesten Polen, Duitsers en Ieren leken te zijn. Haar moeder maakte zich nog steeds zorgen om haar gezondheid. Die mensen hadden zo veel ziektes, de kinderen waren vaak zo ziek, en Consuelo wist dat er tuberculose heerste. Wat ze niet wist, was dat Annabelle geen angst kende en zich geen zorgen maakte als ze bij hen was. Ze werkte er die herfst vaker dan anders, ondanks haar moeders waarschuwingen en jammerklachten.

Josiah had het druk op de bank met een aantal gevoelige kwesties. Als neutrale macht had de Amerikaanse overheid geweigerd om haar bondgenoten in Europa financieel dan wel materieel te steunen. Het gevolg was dat particuliere ondernemingen en enkele zeer rijke personen hun hulp hadden aangeboden. Ze stuurden geld en verscheepten niet alleen goederen naar bondgenoten, maar soms ook naar de vijand. Hier was een enorme ophef over ontstaan, en omdat het afhandelen van die transacties uiterste discretie vereiste, kreeg Josiah er veel mee te maken. Zoals bij vrijwel alles, had hij er Annabelle in vertrouwen over verteld en deelde hij zijn zorgen met haar. Hij had er grote moeite mee dat belangrijke cliënten van de bank van wijlen haar vader goederen en geld naar Duitsland stuurden, vanwege contacten die die cliënten daar hadden. Het zat hem niet lekker dat hij voor vriend en vijand werkte, maar hij moest aan de wensen van zijn cliënten tegemoetkomen.

Het was een publiek geheim dat transacties van die aard plaatsvonden, en om de toevloed van goederen naar Duitsland te stoppen, was Groot-Brittannië begonnen met de aanleg van een mijnenveld in de Noordzee. Als vergelding dreigden de Duitsers alle schepen onder Britse vlag en alle schepen van geallieerden tot zinken te brengen. Duitse onderzeeërs patrouilleerden in de Atlantische Oceaan. Het was geen goede tijd om de oversteek te maken, maar desondanks arriveerde er een gestage stroom immigranten op Ellis Island, vastbesloten een nieuw leven in de Verenigde Staten op te bouwen.

De mensen die Annabelle te zien kreeg waren zieker en in slechtere conditie dan ze in jaren had gezien. In veel gevallen hadden ze grimmige omstandigheden in hun thuisland achter zich gelaten en hadden ze de grond gekust toen ze op Amerikaanse bodem landden. Alle goedheid die ze hun bood werd dankbaar in ontvangst genomen. Ze had tevergeefs geprobeerd haar moeder uit te leggen hoe dringend zij en anderen nodig waren om de immigranten te helpen. Haar moeder bleef er vast van overtuigd dat ze, elke keer wanneer ze naar Ellis Island ging, haar leven in de waagschaal stelde. Helemaal verkeerd gedacht was dat niet, hoewel Annabelle dat niet toegaf. Alleen Josiah leek het te begrijpen, en hij steunde haar in haar werk. Ze had een aantal nieuwe medische boeken gekocht en bestudeerde die elke avond voor ze naar bed ging. Het gaf haar iets te doen als Josiah het druk had, moest overwerken of op stap ging met vrienden naar clubs waar vrouwen niet welkom waren. Ze vond het niet erg als hij zonder haar uitging. Dan had ze meer tijd om nog tot laat op de avond te lezen en te studeren.

Ze had inmiddels al verschillende operaties bijgewoond en ze had nauwgezet al het mogelijke gelezen over de besmettelijke ziekten waar de mensen voor wie ze zorgde aan leden. Veel immigranten, met name oudere mensen, overleden ten gevolge van de zware overtocht en de ziektes die ze hadden. In veel opzichten werd Annabelle door het medisch personeel gezien als een niet-opgeleide, onofficiële verpleegster die vaak net zo kundig was, soms zelfs kundiger. Ze had een goed inzicht en een nog groter talent voor het diagnosticeren van haar patiënten, soms op tijd om hun levens te redden. Josiah noemde haar vaak een heilige, iets wat Annabelle wegwuifde als grootmoedige maar onverdiende lof. Ze werkte harder dan ooit en vaak had haar moeder het idee dat ze de leegte van een kind in haar leven trachtte te vullen. Ze had verdriet om het feit dat haar dochter geen kinderen had, meer nog dan Annabelle zelf, leek het wel. En Annabelle had het met haar moeder nooit over kinderen.

Henry kwam dat jaar weer naar haar moeders huis voor Kerstmis. Met zijn vieren hadden ze op kerstavond een bescheiden diner. Het was hun derde kerst zonder Arthur en Robert, en vooral tijdens de feestdagen was hun afwezigheid een groot gemis. Annabelle gaf het niet graag toe, maar ze kon zien dat haar moeder veel levenslust had verloren nadat haar man en zoon waren overleden. Consuelo was altijd dankbaar voor haar gezelschap, en was geïnteresseerd in wat er in de wereld gebeurde, maar het was alsof het haar, na de afschuwelijke tragedie van de Titanic meer dan twee jaar geleden, niet meer uitmaakte wat er met haar gebeurde. Henry leek de enige die haar nog aan het lachen kon maken. Voor Consuelo was het dubbele verlies gewoonweg te zwaar geweest. Ze wilde alleen nog lang genoeg leven om Annabelle met haar eigen kinderen te zien. Ze maakte zich steeds meer zorgen dat er iets mis was en dat haar dochter niet zwanger kon worden. Maar de band tussen haar en Josiah bleef ogenschijnlijk sterk.

En zoals altijd ging het gesprek aan het eind van de maaltijd, ook tijdens kerstavond, over de oorlog. De nieuwsberichten waren niet goed. Het was bijna niet voor te stellen dat Amerika zich op een gegeven moment in de oorlog zou moeten mengen en dat vele jonge Amerikanen zouden omkomen. President Wilson hield stug vol dat ze er niet bij betrokken zouden raken, maar Josiah had zijn twijfels.

Twee dagen na Kerstmis ging Annabelle bij haar moeder langs en was verrast toen de butler zei dat ze in bed lag. Daar lag ze met een bleek gezicht en rode wangen te rillen onder de dekens. Blanche had haar net een kopje thee gebracht, maar dat wilde ze niet. Ze zag er erg ziek uit, en toen Annabelle een geoefende hand tegen haar moeders voorhoofd legde, voelde ze dat Consuelo flinke koorts had.

'Hoe komt dat?' vroeg Annabelle, met een bezorgde blik. Het was duidelijk griep en hopelijk niets ergers. Het was precies datgene waar haar moeder zich bij Annabelle altijd zo'n zorgen om maakte. Maar Annabelle was jong en haar weerstand was goed. De afgelopen twee jaar was Consuelo steeds zwakker geworden. Het aanhoudende verdriet om haar verlies had haar jeugd en kracht aangetast.

'Hoelang ben je al ziek?' Annabelle had haar twee dagen geleden nog gezien en had er geen idee van gehad dat ze ziek was. Consuelo had Blanche gezegd dat ze haar dochter niet wilde lastigvallen en dat ze over een paar dagen wel weer beter was. 'Sinds gisteren pas,' zei haar moeder met een glimlach. 'Het stelt niets voor. Ik heb denk ik met Kerstmis kougevat in de tuin.' Dit leek veel meer dan een koutje, vond Annabelle, en Blanche maakte zich ook zorgen.

'Is de dokter al geweest?' vroeg Annabelle, en ze fronste haar wenkbrauwen toen haar moeder het hoofd schudde. 'Ik vind dat de dokter moet komen.' Haar moeder begon te hoesten en Annabelle zag dat ze een glazige blik in haar ogen had.

'Ik wilde hem zo kort na kerst niet lastigvallen. Hij heeft wel belangrijker dingen te doen.'

'Doe niet zo mal, mama,' zei Annabelle berispend. Ze liep zachtjes de kamer uit en belde de dokter. Een paar minuten later kwam ze terug met een opgewekte glimlach, die meer geruststelling uitstraalde dan ze werkelijk voelde. 'Hij komt straks.'

Haar moeder ging niet tegen haar in, wat ze anders wel zou doen. Annabelle besefte dat ze zich wel heel ziek moest voelen.

En anders dan bij de mensen op Ellis Island die ze zo vakkundig verpleegde, voelde ze zich aan het bed van haar moeder hulpeloos en een beetje paniekerig. Ze kon zich niet herinneren dat haar moeder ooit zo ziek was geweest. En ze had niets over een griepepidemie gehoord. De dokter bevestigde dit toen hij kwam.

'Ik heb geen idee hoe ze dit heeft opgelopen,' zei hij ontzet. 'Ik heb tijdens de feestdagen wel een paar patiënten met griep gezien, maar voornamelijk oudere mensen, die veel zwakker zijn. Je moeder is nog jong en gezond,' stelde hij Annabelle gerust. Hij wist zeker dat Consuelo over een paar dagen weer opgeknapt zou zijn. Hij liet wat laudanum achter zodat ze wat beter zou slapen en wat aspirine tegen de koorts.

Maar om zes uur was haar moeder zo veel zieker dat Annabelle besloot om te blijven slapen. Ze belde Josiah, en hij was heel lief en vroeg of hij iets kon doen om haar te helpen. Ze zei dat er niets was en ging terug naar haar moeder, die had liggen luisteren.

'Ben je gelukkig met hem?' vroeg Consuelo haar dochter zwakjes.

Annabelle vond het een merkwaardige vraag. 'Natuurlijk, mama,' zei ze met een glimlach, en ze ging naast het bed zitten en pakte haar moeders hand vast, net als toen ze nog klein was. 'Ik hou heel veel van hem. Hij is een fantastische man.'

'Ik vind het zo erg dat jullie nog geen kinderen hebben. Is er nog helemaal niets gebeurd?'

Annabelle schudde het hoofd met een serieuze blik en zei wat ze altijd zei: 'We hebben de tijd.'

Haar moeder hoopte maar dat ze niet een van die vrouwen was die niet in staat waren kinderen te krijgen. Ze zou het een tragedie vinden als haar dochter nooit een kind zou hebben, en Annabelle ook, ook al zou ze dat nooit hardop aan haar moeder zeggen. 'Laten we er eerst maar eens voor zorgen dat jij beter wordt,' zei ze, om haar af te leiden. Consuelo knikte en een tijdje later viel ze in slaap. Annabelle zat naast haar en keek naar haar. De koorts schoot de daaropvolgende uren omhoog en rond middernacht bette Annabelle haar moeders voorhoofd met koude lappen, die Blanche had klaargelegd. Ze beschikten over veel meer middelen dan de mensen op Ellis Island, maar niets hielp. Ze zat die nacht naast haar moeders bed in de hoop dat de koorts zou zakken, maar dat gebeurde niet.

De dokter kwam drie dagen lang elke ochtend en middag en Consuelo's toestand bleef verslechteren. Het was het ergste geval van griep dat de dokter in tijden had gezien, veel erger dan Annabelle drie jaar daarvoor had gehad toen ze die noodlottige reis aan boord van de Titanic had gemist.

Josiah nam een middag vrij om zijn schoonmoeder gezelschap te houden zodat Annabelle een paar uur kon slapen op haar oude slaapkamer. Hij was verbaasd toen Consuelo wakker werd en hem met heldere ogen aankeek. Ze leek veel alerter dan de vorige dag, en hij hoopte dat dit een goed teken was. Hij wist dat zijn vrouw zich, terecht, verschrikkelijk veel zorgen maakte om haar moeder. Consuelo was heel erg ziek, en mensen overleden aan de griep, ook al was er geen reden toe met zulke goede zorg. Annabelle was geen moment van haar zijde geweken, alleen om zo nu en dan een halfuurtje te slapen als Blanche of Josiah bij haar moeder zat. Consuelo was geen moment alleen gelaten. En de dokter kwam nog altijd twee keer per dag.

'Annabelle houdt heel veel van je,' zei Consuelo zachtjes met een glimlach. Ze was erg zwak en zag lijkbleek.

'Ik hou ook heel veel van haar,' zei Josiah. 'Ze is een opmerkelijke vrouw en een fantastische echtgenote.'

Consuelo knikte en leek blij dit te horen. Ze had steeds vaker het idee dat hij haar als een jongere zus of kind behandelde, en niet als echtgenote of volwassen vrouw. Misschien deed hij dat gewoon omdat ze zo veel jonger was dan hij.

'Je moet goed rusten en beter worden,' zei hij bemoedigend tegen zijn schoonmoeder, en ze wendde haar blik af, alsof ze wist dat het toch niets uitmaakte. Toen keek ze hem opeens weer met een intense blik recht aan. 'Als mij iets overkomt, wil ik dat je goed voor haar zorgt, Josiah. Ze heeft verder niemand meer. En ik hoop dat jullie ooit kinderen krijgen.'

'Dat hoop ik ook,' zei hij zacht. 'Ze zal een fantastische moeder zijn. Maar zulke dingen moet je niet zeggen, het komt heus goed.' Consuelo leek daar niet zo zeker van, en het was duidelijk dat ze dacht dat ze zou sterven. Misschien was ze gewoon bang.

'Zorg goed voor haar,' zei ze opnieuw, waarna ze haar ogen dichtdeed en weer in slaap viel. Ze werd pas weer wakker toen Annabelle een uur later de kamer binnenkwam en controleerde of ze koorts had. Tot haar ontzetting was die weer hoger, en dat gebaarde ze net naar Josiah, toen haar moeder haar ogen opendeed.

'Voel je je weer wat beter?' vroeg Annabelle met een opgewekte glimlach. Consuelo schudde het hoofd en haar dochter kreeg het akelige gevoel dat haar moeder het opgaf. Tot nu toe had niets geholpen.

Josiah ging terug naar hun appartement en zei tegen Annabelle dat ze hem moest bellen als hij iets kon doen. Dat beloofde ze. Toen hij het huis verliet, werd hij gekweld door wat Consuelo had gezegd. Hij was vast van plan om goed voor Annabelle te zorgen. En hij besefte terdege dat hij, naast haar moeder, haar enige familie was. In zekere zin vond hij dat een zware last, vooral als haar moeder zou komen te overlijden.

Met oudjaar vertelde de dokter hun dat Consuelo longontsteking had. Daar was hij van het begin af aan al bang voor geweest. Ze was een gezonde vrouw, nog helemaal niet oud, maar longontsteking was een gevaarlijke ziekte en hij had het gevoel dat Consuelo het leven langzaam losliet, en ze wisten allemaal waarom. Het was alsof ze voor hun ogen wegkwijnde, en ze konden dit gevecht niet alleen winnen. Ze hadden haar hulp nodig, en zelfs dan was de uitkomst niet zeker. Annabelle zat met een doodsbange blik op haar gezicht naast haar bed. Ze leefde alleen wat op als haar moeder wakker was en ze haar probeerde over te halen iets te eten en te drinken, en haar zei dat alles goed zou komen. Consuelo reageerde er niet op, ze at amper en werd door de koorts verteerd. Met de dag kwijnde ze verder weg, en de koorts wilde maar niet zakken. Blanche zag er net zo verslagen uit als Annabelle, terwijl ze met dienbladen de trap op en af rende, en de kokkin probeerde maaltijden te bereiden die Consuelo wilde eten. Iedereen vond de situatie beangstigend.

Op 6 januari gaf Consuelo de strijd stilletjes op. Ze viel aan het begin van de avond, na een lange, moeilijke dag, in slaap. Ze had Annabelles hand vast en ze hadden die middag nog een tijdje gepraat. Consuelo had naar haar geglimlacht voordat ze in slaap was gevallen en ze had tegen haar gezegd dat ze van haar hield. Annabelle lag om acht uur 's avonds naast haar te doezelen, toen ze opeens wakker schrok. Ze keek naar de vredige blik op haar moeders gezicht en zag direct met een schok dat Consuelo niet ademhaalde. Voor het eerst in twee weken voelde haar moeders gezicht onnatuurlijk koel aan. De koorts was weg en had Consuelo's leven meegenomen. Annabelle probeerde haar wakker te schudden en zag dat het zinloos was. Ze knielde naast haar moeder neer, nam haar levenloze lichaam in haar armen en snikte. Het was het laatste afscheid dat ze nooit van haar vader en broer had kunnen nemen, en ze was ontroostbaar.

Blanche vond haar een tijdje later en begon zelf ook te huilen. Zachtjes streelde ze Consuelo's haar, waarna ze Annabelle meenam en Thomas naar Josiah stuurde. Niet veel later arriveerde hij en deed alles om zijn vrouw te troosten. Hij wist maar al te goed hoe groot het gemis zou zijn en hoeveel ze van haar moeder had gehouden.

De dokter kwam die avond om de overlijdensakte te tekenen, en de volgende ochtend kwam de begrafenisondernemer om het lichaam te verzorgen. Consuelo werd opgebaard in de balzaal, waar overal bloemen stonden. Verslagen stond Annabelle erbij, terwijl Josiah haar hand vasthield.

Veel vrienden kwamen de volgende dag afscheid nemen, nadat ze het schokkende bericht dat Consuelo Worthington was overleden in de krant hadden gelezen. Slechts drie jaar na het dubbele verlies was het huis wederom in diepe rouw gedompeld.

Annabelle realiseerde zich dat ze nu wees was, en dat ze, zoals haar moeder tegen Josiah had gezegd, alleen hem nog had. Als een drenkeling klampte ze zich de daaropvolgende dagen aan hem vast, en tijdens de rouwdienst in St. Thomas Episcopal Church had hij zijn arm om haar schouders en was hij trouw aan zijn woord. Hij week niet van haar zijde en sliep zelfs naast haar in het smalle bed in de kamer van haar jeugd in het huis van haar ouders. Ze wilde niet naar hun appartement terug en stond erop met hem in haar huis te blijven. Ze had het plan om daar te gaan wonen, en het was zonder meer een imposant huis, maar Josiah vond het te somber en was bang dat het te zwaar voor Annabelle zou zijn. Maar vooralsnog ging hij in haar wensen mee. Het was een bijna ondraaglijk verlies voor haar.

Henry was vaak bij hen, en ook hij was een geweldige steun voor haar. Hij kwam regelmatig langs en praatte dan tot laat op de avond met Josiah in de bibliotheek, of ze speelden kaart, terwijl Annabelle overmand door verdriet boven in bed lag.

Het duurde zeker een maand eer ze in staat was het huis te verlaten. Ze had niets in haar moeders slaapkamer aangeraakt. Al Consuelo's kleren lagen er nog. Josiah regelde de nalatenschap bij de bank. Het volledige bezit van haar ouders was nu van haar, inclusief het deel dat anders naar Robert zou zijn gegaan. Ze was een zeer rijke vrouw, maar het bood haar geen enkele troost. Het interesseerde haar niet. En hoewel het Josiah pijn deed, moest hij haar in maart vertellen dat ze een bod op het huis had gehad van een familie die haar familie had gekend. Annabelle vond het verschrikkelijk en wilde er niets over horen, maar Josiah vertelde haar liefdevol dat hij het idee had dat ze nooit gelukkig in dit huis zou zijn. Ze had er al haar dierbaren verloren, en er waarden te veel spoken in het huis rond. Het was een goed bod, waarschijnlijk beter dan ze zou krijgen als ze het later wilde verkopen. Hij wist dat het pijnlijk zou zijn, maar vond dat ze het moest verkopen.

'Maar waar gaan we dan wonen?' vroeg ze met een gepijnigde blik. 'Jouw appartement is te klein als we straks kinderen hebben, en ik wil geen ander huis.' Ze was sterk geneigd om het bod af te slaan, maar ze wist ook dat hij wel gelijk had. Zij en Josiah hadden een huis nodig, maar hadden er niets aan gedaan omdat Josiah nog niet klaar was voor een gezin, en het enige wat ze ooit in dit huis zou zien waren beelden van haar ouders en broer. Zelfs als hun eigen kinderen er ooit zouden rondrennen, zou het niet opwegen tegen het verdriet en de herinneringen.

Ze sprak erover met Hortie, die voor de derde keer zwanger was en weer ziek was. Ze klaagde dat James een broedmachine van haar had gemaakt, maar haar eigen problemen leken weinig voor te stellen vergeleken bij die van Annabelle, en ze deed haar best om haar zo verstandig mogelijk advies te geven. Ze vond dat Josiah gelijk had, en dat hij en Annabelle het herenhuis moesten verkopen en een ander huis voor hen samen moesten zoeken, waar geen slechte of treurige herinneringen aan kleefden.

Annabelle vond het hartverscheurend, maar binnen twee weken stemde ze ermee in. Ze kon zich niet voorstellen dat ze het huis opgaf waar ze als kind zo gelukkig was geweest, maar dat nu was gevuld met verdriet. Josiah beloofde alles voor haar af te handelen, en verzekerde haar dat ze heus een nieuw huis zouden vinden, of zelfs konden laten bouwen, en dat zou dan een positief project worden. Door al haar verdriet hadden ze het helemaal niet meer gehad over de problemen die er tussen hen waren. Ze maakte zich niet langer zorgen om de kinderen die ze niet hadden. Ze was niet in de stemming om aan iets anders te denken dan haar verdriet.

In april pakte ze alles in en werden de dozen in de opslag gedaan. Alles waar ze geen belangstelling voor had of wat geen waarde voor haar had, werd op een veiling verkocht. Het personeel, Josiah en Henry hielpen haar onvermoeibaar, maar ze bracht urenlang huilend door. Ze was sinds haar moeders dood niet meer op Ellis Island geweest. Ze miste het werk heel erg, maar had het te druk met het opruimen van haar ouderlijk huis. De laatste spullen gingen in mei in de opslag, op de dag dat ze zich twee jaar eerder hadden verloofd. Het huis zou in juni worden overgedragen, waarna ze naar de cottage in Newport zou gaan, die ze per se wilde aanhouden. Zij en Josiah zouden daar de zomer doorbrengen.

Zes dagen nadat ze het huis in New York had afgesloten, brachten de Duitsers de Lusitania tot zinken, waarbij 1198 mensen om het leven kwamen, een gruwelijk drama op zee dat al haar herinneringen aan de Titanic bovenhaalde en de wereld opnieuw op zijn grondvesten deed schudden. En weer was een van haar moeders familieleden het slachtoffer. Alfred Gwynne Vanderbilt, een neef, was aan boord gebleven om anderen in de reddingsboten te zetten, net als haar vader en broer aan boord van de Titanic hadden gedaan. En net als zij verloor Alfred zijn leven, toen het schip explodeerde en in twintig minuten tijd volledig was gezonken. Twee weken later voegde Italië zich bij de geallieerden. Er waren gruwelijke verhalen in het nieuws over zenuwgas dat aan het front werd gebruikt en ongekende verwondingen veroorzaakte. Heel Europa was in oproer en leek de wanhoop en het verdriet dat Annabelle voelde te weerspiegelen.

De rest van de maand mei was ze in Josiahs appartement en in juni ging ze naar Newport. Ze nam Blanche en het overgebleven personeel van haar moeder mee. Aan het eind van de zomer zouden de meesten aan een nieuwe betrekking beginnen, en het leven zoals zij het had gekend zou voorgoed veranderen.

Blanche en William, de butler, zouden samen met een paar anderen in Newport blijven.

Josiah had beloofd om half juni naar Newport te komen en hij was van plan om dit jaar langer dan normaal vakantie te nemen, omdat hij wist dat Annabelle hem nodig had. Ze had er zo diepbedroefd uitgezien toen ze was vertrokken. Het huis in de stad waar ze zo van had gehouden was al van iemand anders.

Eenmaal in Newport bracht Annabelle tijd door met Hortie, die samen met haar kinderen, een kinderjuffrouw en haar moeder ook vroeg was gekomen. Hoewel ze nog maar zes maanden zwanger was, was ze nu alweer heel dik, en Annabelle was te onrustig om veel tijd bij haar te zijn. Sinds haar moeders dood voelde ze zich verdrietig en onrustig, en het was moeilijk om zonder haar in Newport te zijn. In zekere zin was het een herhaling van die zomer na de Titanic, en ze was opgelucht toen Josiah kwam.

Ze logeerden in het huis van haar moeder, in plaats van het huis van Josiah, en ze sliepen in Annabelles oude kamer. Ze maakten lange, rustige wandelingen langs de zee. Josiah was bijna net zo zwaarmoedig en stil als zij, maar ze vroeg hem er niet naar. Zo was hij soms, humeurig en zelfs zwartgallig. Ze waren geen van beiden in een goede stemming. Ze vroeg of Henry nog kwam, in de hoop dat het hem zou opvrolijken, maar hij deed vaag en zei dat hij het niet zeker wist.

Josiah was er al bijna een week toen hij zich op een avond bij het haardvuur tot haar wendde en zei dat hij met haar moest praten. Ze glimlachte, en vroeg zich af wat er was. Ze spraken tegenwoordig bijna alleen maar over de oorlog. Maar dit keer slaakte hij een diepe zucht, en toen hij haar aankeek, zag ze dat er tranen in zijn ogen stonden.

'Is alles wel goed met je?' vroeg ze met een bezorgde blik. Hij schudde langzaam het hoofd en ze kreeg een akelig gevoel vanbinnen.

'Nee.'

HOOFDSTUK 11

Niets had Annabelle kunnen voorbereiden op wat Josiah haar te zeggen had. Zijn woorden hadden net zo veel kracht als de krantenkoppen over de Titanic die ze op die fatale ochtend had gelezen. Alles wat hij tegen haar zei, sloeg in als een bom. Eerst wist hij niet waar hij moest beginnen. Ze stak haar arm uit en pakte zijn hand vast.

'Wat is er?' vroeg ze hem teder. Ze kon zich geen enkel probleem voorstellen waar hij zo wanhopig van kon zijn. Hij zag er volledig verslagen uit. Hij haalde diep adem en begon.

'Ik weet niet hoe ik je dit moet zeggen, Annabelle,' zei hij, en hij kneep in haar hand. Hij wist hoe onschuldig ze nog was, en hoe moeilijk het voor haar zou zijn om dit te begrijpen. Hij had het haar een halfjaar geleden al willen zeggen, maar had willen wachten tot na de feestdagen, en toen werd haar moeder zo ziek. En hij kon het haar niet zeggen nadat Consuelo was overleden. Annabelle was er zo kapot van geweest dat ze niet nóg een klap zou hebben kunnen verwerken. Al helemaal niet van hem.

Consuelo was nu bijna een halfjaar dood, en de verkoop van het huis was ook al een klap geweest. Maar hij kon niet langer wachten. Ze moest het weten. Hij kon niet langer doen alsof, hij werd er gek van.

'Ik begrijp het niet, wat is er?' vroeg ze, terwijl ze tranen in haar ogen kreeg. 'Heb ik iets verkeerd gedaan?'

Hij schudde het hoofd heftig. 'Natuurlijk niet. Je bent fantastisch. Je bent een volmaakte, toegewijde echtgenote. Het ligt niet aan jou, Annabelle, het ligt aan mij... Al vanaf het begin. Ik dacht werkelijk dat ik een goede echtgenoot voor je kon zijn, dat ik je een goed leven zou kunnen bieden. Ik wilde...' Hij wilde meer zeggen, maar ze onderbrak hem in de hoop hem tegen te houden. Maar het was nu een vloedgolf die zelfs hij niet meer kon stoppen. Het moest gebeuren.

'Maar je bént een goede echtgenoot en je gééft me een goed leven.' Haar stem had een smekende klank gekregen die hem door merg en been ging.

'Nee, dat ben ik niet. Je verdient zo veel meer. Zo veel meer dan ik je kan geven. Ik dacht dat ik het kon, daar was ik zeker van, anders zou ik je dit nooit hebben aangedaan. Maar ik kan het niet. Je verdient een man die je alles kan geven wat je wilt, alles waar je naar verlangt, en die je kinderen kan geven.'

'We hebben geen haast, Josiah. Je hebt altijd gezegd dat we alle tijd hebben.'

'Maar dat hebben we niet,' zei hij met een resolute blik en zijn mond werd een harde lijn. Dit was veel moeilijker dan hij had gedacht. Het ergste was nog wel dat hij van haar hield, maar wist dat hij daar geen recht toe had, nooit had gehad. En hij voelde zich schuldig dat hij zijn belofte aan haar moeder om voor haar te zorgen moest verbreken. Maar de situatie was veel ingewikkelder dan Consuelo had kunnen vermoeden. 'We zijn bijna twee jaar getrouwd. Ik heb nog nooit met je gevreeën. Ik heb je duizenden excuses gegeven en je afgewimpeld.'

Ze had zich wel eens afgevraagd of hij soms een lichamelijk probleem had waar hij zich voor schaamde. Maar ze had altijd het gevoel gehad dat het een emotioneel probleem was en een kwestie van aanpassen. Maar ze wisten allebei dat ze na twee jaar huwelijk nog altijd maagd was. Ze had het nooit iemand verteld, zelfs niet aan Hortie of haar moeder. Ze had zich geschaamd en ze was bang geweest dat het aan haar lag of dat Josiah haar niet aantrekkelijk vond. Ze had al het denkbare geprobeerd, van nieuwe kapsels tot andere kleren en steeds verleidelijker nachtjaponnen, totdat ze het had opgegeven en had besloten dat hij bang was en dat het wel zou gebeuren als de tijd rijp was en hij er klaar voor was. Maar ze had zich er veel zorgen om gemaakt, ook al deed ze er nu luchtig over.

'Toen ik met je trouwde dacht ik echt dat ik een man voor je kon zijn. Dat ben ik niet. Elke keer als ik erover nadacht, wist ik dat het verkeerd was en ik mocht jouw deugdzaamheid niet verkwanselen voor een leugen.'

'Het is geen leugen,' zei ze dapper. Ze vocht voor haar leven en haar huwelijk, maar ze had bij voorbaat al verloren. Ze had geen enkele kans gehad. 'We houden van elkaar. Het kan me niet schelen, al vrij je nooit met me. Er zijn belangrijker dingen in het leven.'

Hij moest glimlachen om haar onschuld. Er waren veel mannen en vrouwen die het niet met haar eens zouden zijn, onder wie hij. Ze wist gewoon niet beter, en als ze bij hem bleef, zou dat ook nooit veranderen. 'Je verdient beter dan ik je kan geven, Annabelle, je moet naar me luisteren. Misschien is het moeilijk om te begrijpen, maar ik wil eerlijk tegen je zijn.' Hij wist dat hij dat vanaf het begin had moeten zijn, maar nu moest het zeker. Hij stond op het punt om haar in één enkele nacht van haar onschuld te beroven en haar vertrouwen in mannen misschien wel voorgoed kapot te maken. Maar hij had geen andere keus. Hij had er lang over nagedacht en langer gewacht dan had gemoeten. Hij kon het niet langer volhouden. Hij hield van haar. Maar alles aan hun huwelijk was fout.

Met grote ogen keek ze hem aan, en haar vingers trilden in zijn hand toen ze hem strakker vastpakte en zich schrap zette voor wat hij ging zeggen. Haar hele lichaam trilde, ook al had ze het zelf niet in de gaten. Hij kon haar schouders zien trillen. 'Ik wil niet vrijen met vrouwen,' zei hij met een hese stem, 'maar met mannen. Ik dacht dat ik een fatsoenlijke echtgenoot voor je kon zijn, dat ik tegen mijn eigen aard in kon gaan, maar dat kan ik niet. Zo ben ik niet. Daarom ben ik ook nooit eerder getrouwd. Ik hou ontzettend veel van je, ik hou van alles aan je, maar niet op die manier.' En daarna voegde hij er als laatste klap aan toe: 'Henry en ik zijn al van kinds af aan verliefd op elkaar.' Ze keek hem met zulke grote ogen aan, dat hij even dacht dat ze ging flauwvallen. Maar ze was dapperder en weigerde toe te geven aan het gevoel van duizeligheid en misselijkheid dat haar dreigde te overweldigen.

'Henry?' Haar stem klonk schril. Henry, die hun trouwe gezel was geweest en die ze als hun meest dierbare vriend beschouwde? Hij had haar in alle opzichten bedrogen en had het deel van haar man dat zij nooit zou hebben. En Josiah had haar ook bedrogen.

'Ja. Hij begreep dat ik met je wilde trouwen en kinderen met je wilde. Ik hield echt van je en ik vond het zo erg voor je toen je vader overleed. Ik wilde alles voor je zijn. Je vader, je broer, je vriend. Het enige wat ik niet kon zijn, maar wel wilde, was je man. Ik kan me er niet toe zetten nog langer tegen je te liegen. En ik kan mijn eigen aard niet langer verloochenen. Elke vezel in mijn lichaam weigert.'

Ze knikte stilletjes, en probeerde te begrijpen wat hij zei. Het was erg veel in één keer. Alles aan hun huwelijk, hun trouw, hun huwelijksreis, de beloften die ze elkaar hadden gedaan en de twee jaar daarna, was bedrog geweest.

'Ik dacht ik mezelf kon dwingen om een dubbelleven te leiden, maar dat kan ik niet. En ik kan je dit niet langer aandoen, terwijl jij me zo lief vraagt waarom er nooit iets tussen ons is gebeurd. Een halfjaar geleden heb ik iets gehoord wat alles heeft veranderd en nu ben ik dankbaar dat ik mijn bedenkingen nooit heb overwonnen. Ik heb in december ontdekt dat ik syfilis heb. Ik zou nu onder geen enkele voorwaarde met je willen vrijen, of het gezin met je willen beginnen waar je zo naar verlangt. Ik zou je leven niet op het spel willen zetten. Daarvoor hou ik te veel van je.' Twee eenzame tranen biggelden over zijn wangen. Hysterisch snikkend wierp ze haar armen om hem heen en begroef ze haar gezicht in zijn nek. Het was het ergste nieuws dat ze ooit van hem had gehad, erger nog dan het andere.

'Josiah... dat kan niet...' Ze hief haar betraande gezicht naar hem op en keek hem aan. Hij zag er onveranderd uit, maar ze kende de symptomen niet. En vooralsnog had hij die ook niet. Maar mettertijd zouden die wel komen. Uiteindelijk zou hij blind worden en overlijden. Zijn lot was bezegeld, net als dat van Henry. Ze hadden het samen ontdekt, en konden tenminste troost putten uit het feit dat ze elkaar niet zouden overleven. Hun liefde, die al twintig jaar duurde, hun hele volwassen leven, was sterk, zou hen tot in het graf volgen. 'Weet je het zeker?'

'Heel zeker. Zodra ik het ontdekte, wist ik dat ik eerlijk tegen je moest zijn, maar toen werd je moeder ziek... Ik durfde je gewoon niet nog meer aan te doen. Maar nu moeten we er iets aan doen. Dit kan zo niet doorgaan.'

'Ik wil niets doen,' zei ze ferm. Ze liet zijn hand los en veegde haar tranen met beide handen weg. 'Ik wil tot het eind met je getrouwd blijven.'

'Dat kan ik je niet laten doen. Het is niet eerlijk tegenover jou. Henry en ik willen samen weg en genieten van de tijd die ons nog rest.' Ze was geschokt toen ze besefte dat hij zijn laatste dagen niet bij haar wilde zijn, maar bij de man van wie hij hield.

Het was de wreedste vorm van afwijzing die ze ooit zou voelen. Josiah haalde nog eens diep adem om haar de rest te vertellen. 'Ik heb in vertrouwen met mijn advocaat gesproken. Hij heeft alles in gang gezet voor een scheiding. We zullen het zo mogelijk in stilte doen. Als iemand ernaar vraagt, kun je zeggen dat ik een afschuwelijke echtgenoot was, en dat je blij bent dat je van me af bent.'

'Maar ik wil niet van je af,' snikte ze, en ze klampte zich weer aan hem vast. Ze wisten allebei dat overspel de enige grond voor een scheiding was, en als hij van haar scheidde, zouden de mensen denken dat ze hem had bedrogen. Maar ze wilde niet van hem scheiden. Dat wist hij ook. Als hij haar voor haar eigen bestwil wilde loslaten, zou hij van haar moeten scheiden. 'Kunnen we niet gewoon getrouwd blijven?' vroeg ze met paniek in haar stem, terwijl hij zijn hoofd schudde. Hij was vastbesloten, en niets zou hem van deze beslissing afhouden. Ze wist hoe hij was. Meestal was hij een gemakkelijke man om mee samen te leven, behalve als hij een melancholische of koppige bui had, die hij volgens hem van zijn vader had.

'We kunnen niet getrouwd blijven, Annabelle,' zei hij teder. 'We zouden kunnen proberen om het huwelijk nietig te laten verklaren, maar niet zonder opgaaf van reden, en dat zou ons allebei in verlegenheid brengen. We zijn al twee jaar getrouwd, dus ik weet niet eens of dat wel mogelijk is. Het is veel eenvoudiger en sneller als we scheiden. Ik wil dat je vrij bent om zo snel mogelijk verder te gaan met je leven. Dat is wel het minste wat ik je verschuldigd ben. Je moet een andere man vinden, trouwen en het huwelijk krijgen dat je verdient. Je verdient een echte man en een echt huwelijk. Niet deze schertsvertoning.' 'Maar ik wil helemaal niet verder met mijn leven, ik wil niet met iemand anders trouwen,' zei ze snikkend.

'Je wilt kinderen, en ik zou nog jarenlang ziek kunnen zijn. Ik wil niet dat je die tijd aan me vastzit, dat je je leven al die jaren verspilt.' Hij dwong haar om hem op te geven zodat hij weg kon, maar dat was juist wat ze niet wilde. Ze wilde alleen maar hem. Ze hield nog net zo veel van hem als in het begin. Ze was niet boos op hem, en ze was kapot van wat hij haar had verteld. En scheiden was wel het laatste wat ze wilde.

'Je moet naar me luisteren,' drong Josiah aan. 'Ik weet wat de juiste beslissing is. Ik heb een afschuwelijke vergissing gemaakt en die moeten we nu rechtzetten. We zouden in Kentucky kunnen scheiden, maar dat lijkt me dwaas en laf. Het is logischer om het hier in New York te doen, aangezien we hier wonen. Niemand hoeft de details te weten. We regelen een besloten hoorzitting en handelen het discreet af.' Hij haalde diep adem. 'Ik ga morgen terug naar de stad om mijn advocaat weer te spreken. Daarna gaan Henry en ik weg. We gaan een tijdje naar Mexico.' Ze waren liever naar Europa gegaan, maar dat was niet langer verstandig of praktisch, en dus hadden ze voor Mexico gekozen. Daar zouden ze geen bekenden tegenkomen en konden ze stilletjes verdwijnen. Dat was het enige wat ze wilden.

'Wanneer kom je terug?' vroeg Annabelle zwak. Ze had iedereen verloren en raakte nu ook hem kwijt.

'Voorlopig niet,' zei hij, en hij klonk scherper dan hij wilde, omdat hij niet 'nooit' wilde zeggen. Maar hij wilde dat ze accepteerde dat hun relatie voorbij was. Het had nooit iets moeten worden, maar nu wilde hij dat er snel een eind aan kwam. Dat leek hem minder wreed. Maar de blik op Annabelles gezicht zei dat hij het mis had. Ze leek volkomen uit het lood geslagen door alles wat hij had gezegd, vooral door het feit dat hij de volgende dag bij haar weg zou gaan.

Ze kon zich niet voorstellen hoe ze zonder hem moest leven. Als hij wegging, had ze helemaal niemand meer. Hij had Henry, had Henry altijd gehad, zo bleek, en zij had niemand. Geen ouders, geen broer, en nu hem niet.

'Waarom kunnen we niet getrouwd blijven?' vroeg ze klaaglijk, en ze klonk bijna als een klein kind. 'Dat is toch niet anders dan eerst?'

'Jawel. Je weet nu de waarheid en ik ook. Ik moet je je vrijheid geven, Annabelle. Dat is wel het minste wat ik je verschuldigd ben. Ik heb twee jaar van je leven vergooid.'

Erger nog, hij had ze geruïneerd. Ze had nu niets meer, alleen haar erfenis. Ze had zelfs niet eens meer een huis in de stad. Ze zou in een hotel moeten logeren. Als ze gingen scheiden, zou ze niet eens meer in zijn appartement kunnen wonen. Maar daar had hij ook al aan gedacht.

'Je kunt in het appartement blijven tot je alles op een rijtje hebt, totdat je besluit wat je wilt doen. Ik ben over een paar dagen toch weg.' Hij en Henry hadden hun plannen al gemaakt.

'Ik zou willen dat ik het huis niet had verkocht,' zei ze slap, maar ze wisten allebei dat het de juiste beslissing was geweest. Het huis was te groot voor haar, en ze kon er niet in haar eentje wonen, zeker niet als ongehuwde vrouw. Ze had iets voor zichzelf nodig wat makkelijker te onderhouden was. En Josiah was ervan overtuigd dat ze snel weer zou hertrouwen. Ze was een beeldschoon meisje van nog maar tweeëntwintig, en bezat nog alle onschuld en frisheid van de jeugd. Dat had hij in elk geval niet kapotgemaakt, al had zij het gevoel dat ze het afgelopen uur tien jaar ouder was geworden. Hij stond op en sloeg zijn armen om haar heen. Hij omhelsde haar, maar kuste haar niet. Zijn bedrog was nu voorbij. Hij hoorde niet meer bij haar, had dat nooit gedaan. Hij had altijd bij Henry gehoord, en ze stonden op het punt een hoge prijs te betalen voor zijn poging om zich anders voor te doen. Hij hield van haar, maar niet als echtgenoot. Het was voor hem ook een trieste ontdekking geweest. En nu nog triester voor haar. Hij had geen hoop. Hij was alleen opgelucht dat hij nooit de liefde met haar had bedreven. Hij zou het zichzelf niet hebben kunnen vergeven als hij haar ook had besmet. Wat hij had gedaan was al erg genoeg. Hij vond het afschuwelijk dat hij al die tijd tegen haar had gelogen. En erger nog, hij had tegen zichzelf gelogen. Hij hield van haar, maar zijn huwelijksgelofte was loos geweest en had niets betekend.

Hij bracht haar naar haar kamer, maar weigerde bij haar te blijven. Hij zei dat het niet langer gepast was. Hij sliep in de logeerkamer beneden, en zij lag de hele nacht in bed te huilen. Uiteindelijk sloop ze naar beneden en probeerde bij hem in bed te kruipen, maar dat wilde hij niet. Hij stuurde haar weer naar boven, naar haar eigen kamer. Hij voelde zich een monster en toen ze weg was, lag hij zelf in bed te huilen. Hij hield oprecht van haar en hij vond het hartverscheurend om haar te verlaten, maar hij had het gevoel dat hij geen andere keus had. Hij wist dat ze moeite had met hetgeen er nooit tussen hen was gebeurd, en hij wilde haar nu niet bij zich hebben terwijl hij langzaam of snel achteruit zou gaan en uiteindelijk zou sterven. Dat mocht hij haar niet aandoen, en hij was van plan om tot het einde weg te blijven. De ziekte ontwikkelde zich al snel, en Henry vertoonde nu ook de eerste tekenen. Ze hadden allebei een arsenicumbehandeling gehad, maar die had niet geholpen. Ze wilden weg uit New York, weg bij de mensen die hen kenden. Het was tijd om Annabelle te verlaten en haar een nieuw leven te gunnen. Hij wist dat ze mettertijd, wanneer ze zich had aangepast, zou begrijpen dat het de juiste beslissing was.

Ze stond snikkend op de stoep toen hij de volgende dag vertrok. Ze was in het zwart gekleed, vanwege haar moeder, en zag er tragisch uit toen hij wegreed. Haar verlaten was het moeilijkste wat hij ooit had gedaan. Hij voelde zich afschuwelijk en huilde de hele weg naar New York. Hij kon zich niet akeliger voelen dan wanneer hij haar met zijn blote handen had vermoord.

HOOFDSTUK 12

Nadat Josiah was vertrokken, wilde Annabelle niemand zien. Blanche wist dat er iets afschuwelijks was gebeurd, maar durfde niet te vragen wat. Annabelle bleef op haar kamer en at amper iets van hetgeen Blanche op een dienblad boven bracht. Eén keer per dag maakte ze een wandeling langs de zee, maar ze sprak met niemand. Hortie kwam op een middag langs, en Annabelle weigerde haar te ontvangen. Ze liet Blanche zeggen dat ze ziek was. Annabelle was zo diepbedroefd dat ze zelfs haar beste vriendin niet wilde zien, en ze schaamde zich dat ze haar zou moeten vertellen dat ze ging scheiden. Het was haar schuld niet, maar dat kon ze niet zeggen. De waarheid was ondenkbaar en ze wilde Josiah beschermen. Ze raakte in paniek zodra ze bedacht dat ze hem nooit meer zou zien.

Ze wist dat niemand haar zou geloven als ze hoorden dat ze gingen scheiden, en dat iedereen in New York en Newport geschokt zou zijn. Ze vroeg zich af hoelang het zou duren voordat het nieuws de ronde zou doen. Omdat ze om haar moeder rouwde, werd van haar niet verwacht dat ze uitging, maar mensen zouden het wel vreemd vinden dat ze Josiah nooit zagen. Blanche had al een vermoeden van wat er aan de hand was, al dacht zij dat het alleen wat onenigheid was. Ze had geen idee dat het op een scheiding zou uitlopen. Zij en de butler fluisterden dat hij wel een verhouding moest hebben, maar niemand kon vermoeden dat het met Henry was, of dat zijn huwelijk met Annabelle voorbij was. Blanche probeerde haar te vertellen dat alles wel goed kwam, en Annabelle kon alleen maar huilen en het hoofd schudden. Niets zou ooit nog goed komen.

Josiahs advocaat kwam in juli bij haar langs. Josiah had ontslag genomen en was inmiddels naar Mexico vertrokken. Twee weken daarvoor had Henry wegens 'een ziek familielid' ook ontslag genomen. Niemand had de twee gebeurtenissen met elkaar in verband gebracht, maar het vertrek van beide mannen was een groot verlies voor de bank.

Voordat hij wegging, had Josiah haar een brief gestuurd waarin hij nogmaals zijn verontschuldigingen aanbood voor zijn vreselijke ontrouw en verraad. Hij schreef dat hij er de rest van zijn leven de schuld van zou dragen en verzekerde haar dat zijn liefde voor haar oprecht was geweest. De scheiding was al aangevraagd in New York en de advocaat bracht haar kopieën van de papieren. De enige grond waarop hij dit had kunnen doen, was ontrouw, en ze was diep geschokt toen ze het las. Ze wist het, maar op papier was het nog erger. Ze had Josiah gezegd dat zij de scheiding niet wilde aanvragen en dus had hij het zelf moeten doen.

'Straks denkt iedereen dat ik hem heb bedrogen,' zei ze met een gekwelde blik tegen de advocaat, en hij schudde het hoofd. Ze had gehoopt dat Josiah het niet zou doen, maar dat had hij wel gedaan, met ontrouw als de opgaaf van reden.

'Niemand krijgt deze papieren ooit te zien,' verzekerde de advocaat haar. 'Er was geen andere mogelijkheid, omdat u geen scheiding wilde aanvragen.' Ze ging nog liever dood. Ze hield van hem.

Het vertrouwen dat Josiah en de advocaat in het systeem hadden bleek ernstig misplaatst. Een beambte van de rechtbank verkocht een kopie van de scheidingspapieren aan de kranten, en in augustus werd gepubliceerd dat Josiah de scheiding had aangevraagd wegens overspel. In één klap waren Annabelles leven en reputatie geruïneerd. Van de ene dag op de andere was ze een paria geworden.

Ze was nog in Newport toen ze het nieuws via iemand bij haar vaders bank hoorde, en het deed als een lopend vuurtje de ronde. Iedereen in Newport had het over de scheiding van Josiah en Annabelle. Pas na twee weken kon ze de moed opbrengen om bij Hortie langs te gaan om erover te praten, maar daar stond haar een nieuwe schok te wachten. In plaats van direct naar boven te kunnen rennen naar Horties kamer, werd ze door een butler naar de salon gebracht, terwijl Horties moeder met een afkeurende blik langs haar heen de kamer uit beende zonder iets tegen haar te zeggen. Het duurde nog tien minuten voor Hortie verscheen. Ze was weer dikker dan de vorige keer. Ze leek erg zenuwachtig en ging niet zitten. In plaats daarvan bleef ze ongemakkelijk naar Annabelle staan kijken, waarop Annabelle de tranen in de ogen sprongen. Hortie wendde zich af en deed alsof ze niets zag.

'Je zult het nieuws wel gehoord hebben. Iedereen heeft het gehoord,' zei Annabelle ongelukkig. Ze snoot haar neus keurig in een zijden zakdoekje dat nog van haar moeder was geweest. Ze had een parasol bij zich, omdat ze was komen lopen en het ongewoon warm was.

'Ik had geen idee dat er een ander was,' zei Hortie met verstikte stem. Ze deed geen stap in de richting van haar vriendin en deed niets om haar te troosten. Ze stond als een standbeeld in de kamer met haar armen langszij.

'Die is er niet, nooit geweest,' zei Annabelle helder. 'Overspel was de enige grond waarop een scheiding was toegestaan. Josiah wilde scheiden, ik niet. Hij dacht dat het de beste... Hij kon niet... Hij wilde niet...' Haar woorden gingen verloren in een snik. Ze had geen idee hoe ze het moest uitleggen, want ze begreep er zelf niets van en ze kon het niet vertellen, zelfs niet aan haar beste vriendin. Ze wilde hem niet verraden, hoe groot zijn verraad aan haar ook was geweest. Dat kon ze hem niet aandoen. Hij zou voorgoed geruïneerd zijn als ze zei dat hij haar voor een man had verlaten, en ze had de moed niet om Hortie te vertellen dat ze nog maagd was. Dus ging ze in een stoel zitten en huilde ze. Ze kon haar niet eens vertellen over zijn vreselijke ziekte. 'Ik weet niet wat ik moet doen,' zei Annabelle ongelukkig. 'Ik zou het liefst dood willen.'

Hortie zag haar pijn aan voor schuldgevoel. Volgens haar moeder verdiende Annabelle alles wat Josiah haar nu aandeed. Ze had gezegd dat een man van Josiahs kaliber nooit zonder een goede reden van een vrouw zou scheiden en dat Hortie er zeker van kon zijn dat Annabelle iets onvergeeflijks had gedaan. Anders was hij wel met haar getrouwd gebleven. Als hij van haar was gescheiden wegens overspel, dan had ze overspel gepleegd. Ze had gezegd dat ze erg veel medelijden met Josiah had en helemaal niet met Annabelle, want die kreeg wat ze verdiende. En James had Hortie onomwonden laten weten dat ze Annabelle nooit meer mocht zien. Hij wilde niet dat zijn vrouw met haar kwade invloed in aanraking kwam.

'Ik vind het heel erg dat dit is gebeurd,' zei Hortie ongemakkelijk. 'Je zult wel een grote vergissing hebben begaan.' Ze probeerde mild te zijn, maar eigenlijk vond ze dat haar moeder gelijk had. Josiah zou dit niet zomaar doen, daar was hij veel te goed voor. Hij was van haar gescheiden, had ontslag genomen en was vertrokken... Annabelle moest zich wel verfoeilijk hebben gedragen. Hortie had niet gedacht dat Annabelle tot zoiets in staat was, maar het bewees maar weer eens dat je zelfs je beste vrienden niet echt kende. Ze was bijzonder teleurgesteld en aan de tranen die Annabelle vergoot kon ze wel zien hoe schuldig die zich voelde. Haar moeder en James hadden gelijk.

'Ik heb geen vergissing begaan,' hikte Annabelle snikkend. Ze zag eruit als een verlaten kind en ze was geschokt dat Hortie niet wat vriendelijker was na alles wat ze samen door de jaren heen hadden meegemaakt. Hortie keek erg afstandelijk en klonk heel kil.

'Ik wil niet weten wat er is gebeurd,' zei ze, en ze liep naar de deur. 'Het spijt me, maar je moet gaan. Ik mag je van James niet meer zien. Dag Annabelle, ik ga naar boven, ik voel me niet goed.' Ze liep de kamer uit en trok zonder verder nog iets te zeggen de deur achter zich dicht. Annabelle staarde haar na en kon niet geloven wat er zojuist was gebeurd. Ze trilde als een rietje toen ze overeind kwam. Daarna holde ze naar de voordeur en rende de hele weg naar huis. Ze overwoog zich in de zee te storten en zelfmoord te plegen, dan zou ze haar ouders en Robert weer zien, dat wist ze zeker, maar ze had er de moed niet voor. Ze kon niet geloven dat Hortie haar zo in de steek had gelaten en haar nooit meer wilde zien. Dat was het moment waarop ze besefte dat iedereen er zo over dacht. Elke deur in Newport en New York zou voor haar neus dichtgeslagen worden.

Annabelle smeet de voordeur achter zich dicht en rende naar haar kamer. Ze wierp zich op bed en was zo geschokt dat ze niet eens kon huilen. Daar lag ze nog steeds toen Blanche de kamer binnenkwam en zachtjes tegen de vrouw sprak die ze al van kinds af aan kende.

'Ik weet dat u niet hebt gedaan wat ze zeggen, juffrouw Annabelle. Ik heb u bijna elke dag van uw leven meegemaakt en ik weet zeker dat u een goede vrouw voor hem bent geweest. Ik weet niet wat er tussen u beiden is gebeurd, maar het heeft niets met u te maken.' Ze deed een stap naar voren, sloeg een arm om haar heen en samen huilden ze. Annabelle kon haar niet vertellen wat de werkelijke reden van de scheiding was, maar Blanche wist in elk geval dat ze niet in staat was tot de dingen waar ze van beschuldigd werd. Terwijl ze samen huilden en elkaar omhelsden, miste Annabelle haar moeder meer dan ooit tevoren. Ze kon zich niet voorstellen hoe haar leven er nu uit zou zien. Ze had geweigerd van hem te scheiden, en in de veronderstelling dat hij haar kon beschermen tegen een erger lot, had hij haar voorgoed als overspelige vrouw gebrandmerkt.

De laatste paar weken van augustus, toen het zomerseizoen op zijn einde liep, kreeg ze een voorproefje van wat dat betekende. Ze ging een paar keer naar winkels en het postkantoor, en elke keer zag ze dat mensen zich onderweg van haar afkeerden en weigerden met haar te praten. Mannen staarden haar afkeurend aan en vrouwen keken dwars door haar heen. Datgene waar ze Josiah voor had gewaarschuwd, was gebeurd: zij was een paria geworden. Hij had gedacht dat dit het beste voor haar zou zijn, hij had haar uit liefde en spijt van zich losgemaakt, maar daardoor had hij haar juist veroordeeld tot levenslange afkeur en minachting. Ze was door haar eigen wereld verbannen. Ze wist dat haar leven in Newport en New York voorbij was, en dat ze nooit meer zou worden toegelaten in keurige huishoudens of in beleefde kringen. Ze zou voor altijd de overspelige vrouw zijn van wie Josiah Millbank was gescheiden. Hij had haar net zo goed kunnen ophangen. De keurige vrouw die ze altijd was geweest was zo goed als dood.

HOOFDSTUK 13

De eerste week van september ging Annabelle terug naar New York en liet Blanche en William, de butler, en nog een aantal andere bedienden in het huis in Newport achter. Het was niet langer het huis van haar ouders, maar van haar. Ze liet zich door Thomas naar New York brengen, en nam zich voor alle auto's van haar vader, op één na, te verkopen.

Ze logeerde in het appartement van Josiah en wist dat ze een eigen huis moest zien te vinden, maar ze had geen idee waar ze moest beginnen of hoe ze het moest aanpakken. Ze wist dat Josiah niet snel zou terugkomen, als hij ooit al terugkwam. Hij had gezegd dat hij en Henry maanden zouden wegblijven, misschien zelfs langer, en ze had niets meer van hem gehoord sinds hij naar Mexico was gegaan. Hij had haar volledig in de steek gelaten, net als iedereen. En Josiah dacht dat hij het voor haar eigen bestwil had gedaan.

Ze pakte haar werk op Ellis Island weer op, terwijl ze probeerde te bedenken wat ze wilde gaan doen. Er kwamen nog elke dag mensen uit Europa, ook al hadden de Britten een mijnenveld in de Atlantische Oceaan gelegd en brachten de Duitsers boten tot zinken. Op een dag, toen ze met een Française over haar ervaringen sprak, wist ze wat haar te doen stond. Het was het enige wat ze kon bedenken, en het was logischer dan in New York blijven, waar ze werd verguisd door iedereen die ze kende. Het kon haar niet schelen dat ze in Europa of zelfs al tijdens de overtocht kon omkomen. Sterker nog, het zou een welkome verlossing betekenen van het lot waartoe Josiah haar door de scheiding ongewild had veroordeeld.

Ze sprak met verschillende mensen op Ellis Island over wat ze wilde doen. De arts met wie ze had samengewerkt gaf haar een brief mee, als getuigschrift voor haar bekwaamheden die ze van plan was te gebruiken in een ziekenhuis in Frankrijk. Hij vertelde haar over een ziekenhuis in een abdij in Asnières-sur-Oise in de buurt van Parijs dat volledig door vrouwen werd geleid. Het was een jaar eerder opgezet door een Schotse vrouw, dokter Elsie Inglis, die hetzelfde in Engeland had willen doen, maar daar was tegengewerkt. De Franse overheid had haar met open armen ontvangen en ze had eigenhandig het ziekenhuis in de abdij opgezet, had vrouwelijke artsen en verpleegsters ingezet en slechts enkele mannelijke artsen. Toen Annabelle de bevriende arts vertelde wat ze van plan was, raadde hij haar aan om daar naartoe te gaan.

Elsie Inglis was een vooruitstrevende vrouw en suffragette die haar opleiding tot arts had gevolgd aan de Edinburgh School of Medicine for Women. Ze had haar eigen medische opleiding opgezet en gedoceerd in het New Hospital for Women. De arts die Annabelle dit aanraadde was ervan overtuigd dat een medische instelling die werd gerund door dokter Inglis medisch verantwoord was en onberispelijk geleid werd. Ze was erin geslaagd om de abdij van Royaumont al in december 1914, kort na het uitbreken van de oorlog, als ziekenhuis in te richten. En uit alles wat de arts had gehoord, kon hij opmaken dat ze geweldige zorg leverde aan de gewonde soldaten die vanuit veldhospitalen aan het front arriveerden. Annabelle raakte er steeds meer van overtuigd dat ze daar wilde zijn en dat ze zeer waarschijnlijk erg welkom zou zijn. Het kon haar niet schelen of ze een ambulance bestuurde of in het ziekenhuis werkte. Als ze haar konden gebruiken, was ze bereid alles te doen.

Er was voor haar geen reden om nog langer in de Verenigde Staten te blijven. Ze had geen huis, geen familie, geen echtgenoot, en zelfs haar beste vriendin wilde haar niet meer zien. De vrienden van haar ouders en Josiah zouden nog geschokter zijn. En aangezien hij was vertrokken, ging iedereen ervan uit dat zij zijn hart had gebroken. Ze was op alle mogelijke manieren in ongenade gevallen, en er was niemand die ooit de waarheid zou kennen. Ze had geen enkele reden om te blijven en alleen maar redenen om te gaan.

De daaropvolgende dagen pakte Annabelle alles in wat moest worden opgeslagen en vroeg een nieuw paspoort aan omdat ze al sinds haar zestiende, zes jaar geleden, niet meer had gereisd. Ze boekte een overtocht op de Saxonia naar Frankrijk en kocht degelijke kleren om daar te dragen. Ze had niets aan franje en élégance, deed alle sieraden van haar en haar moeder in een kluis in haar vaders bank en zorgde ervoor dat haar financiën geregeld waren als ze in Europa was. Ze vertelde niemand wat ze van plan was en eind september ging ze terug naar Newport om afscheid te nemen van Blanche en de rest van het personeel. Er waren nog vijf mensen over voor het huis in de winter, om het op orde te houden en de tuin te verzorgen. Dat was genoeg, gezien de grootte van de cottage. Ze vertelde Blanche wat ze van plan was en ook dat ze voorlopig niet terug zou komen.

De oude vrouw huilde om alles wat er was gebeurd, snikte om het lot van haar jonge bazin en de afschuwelijke dingen die haar in Frankrijk zouden kunnen overkomen. Ze beseften allebei dat ze de reis mogelijk niet zou overleven vanwege de mijnenvelden en de Duitse onderzeeboten. Blanche was zich er terdege van bewust dat het Annabelle niet interesseerde. Ze had niets te verliezen en niemand om voor te leven. Aan het front kon ze zich tenminste nuttig maken. Ze nam al haar medische boeken met zich mee, in de veronderstelling dat ze die nodig zou hebben, en toen ze twee dagen later Newport verliet, zwaaiden ze haar allemaal met tranen in hun ogen uit en vroegen ze zich af of ze haar ooit nog zouden zien.

Eenmaal terug in New York nam Annabelle op Ellis Island afscheid van de artsen en verpleegsters met wie ze had gewerkt, van enkele speciale, langdurige patiënten en vooral de kinderen. Iedereen vond het jammer dat ze ging, en ze legde niet uit waarom. Ze vertelde het hoofd dat ze als vrijwilligster in een veldhospitaal in Frankrijk ging werken. Het afscheid was hartverscheurend.

Al haar bezittingen die bij Josiah hadden gestaan, had ze al opgeslagen. Ze had alleen nog wat degelijke kleren en verschillende warme jassen en mantels die ze meenam. Ze had alles in drie grote koffers weten te stoppen, en omdat ze niet van plan was tijdens de reis haar hut te verlaten, had ze geen avondkleding meegenomen. Zowel op haar paspoort als op haar ticket stond nu haar meisjesnaam.

Op haar laatste dag in New York maakte ze een lange wandeling en liep ze nog eenmaal langs het huis van haar ouders. Dat was het enige waar ze nog afscheid van wilde nemen. Lange tijd stond ze te peinzen over alles wat ze had verloren. Een van haar oude buren, die net zijn auto uit stapte, zag haar en wierp haar een vuile blik toe. Hij keerde haar de rug toe zonder haar te groeten, liep naar zijn huis en deed de deur stevig dicht. Terwijl ze naar Josiahs appartement terugliep, dacht ze hierover na, en het bevestigde de juistheid van haar besluit. Ze had niets meer in New York.

Thomas bracht Annabelle de volgende ochtend met haar drie koffers op tijd naar de pier van Cunard. De Saxonia was een groot, vijftien jaar oud schip dat was gebouwd voor passagiers en vracht, met vier grote masten en een hoge schoorsteenpijp.

Ze was gebouwd op inhoud en niet op snelheid en zou met vijftien knopen per uur de Atlantische Oceaan oversteken. Het was geen luxueus schip, maar wel comfortabel en winstgevend vanwege het vrachtgedeelte, waardoor de ruimte voor passagiers behoorlijk beperkt was. En de eerste klas was sinds het uitbreken van de oorlog helemaal geschrapt. Ze was zeker niet zo gerenommeerd als de andere schepen waarmee Annabelle met haar ouders had gereisd, maar dat maakte haar niet uit, en ze had een van de grotere tweedeklas hutten geboekt.

Twee jonge matrozen brachten haar naar haar hut, en met een hartelijke omhelzing nam Thomas afscheid van haar. Hij zou de laatste auto van haar vader in een gehuurde garage op blokken zetten, en de bank had opdracht gekregen hem toch te verkopen. Thomas was al op zoek naar een nieuwe werkgever omdat Annabelle geen idee had wanneer ze weer terug zou zijn.

Hij stond op de pier naar haar te zwaaien toen het schip een halfuur later langzaam afvoer. De mensen op het dek keken serieus in de wetenschap welk risico ze namen door de Atlantische Oceaan over te steken. Niemand deed dit zonder een goede reden. Niemand deed dit nog voor zijn plezier, het was veel te gevaarlijk nu heel Europa in oorlog was.

Annabelle bleef aan dek tot ze langs het Vrijheidsbeeld voeren. Met pijn in haar hart keek ze naar Ellis Island, waarna ze naar haar hut ging. Ze haalde een van haar medische boeken uit haar bagage, begon te lezen en probeerde niet te denken aan wat er zou gebeuren als ze met torpedo's werden aangevallen. Het was haar eerste oceaanreis sinds haar vader en broer op de Titanic waren omgekomen. Ze luisterde gespannen naar het kreunen van het schip en vroeg zich af of er onderzeeërs in de buurt van de Amerikaanse wateren waren en of ze zouden worden aangevallen. Iedereen op het schip had dezelfde gedachten.

Ze at alleen in haar hut en lag die nacht klaarwakker in bed. Zou ze veilig overkomen en wat stond haar in Frankrijk te wachten? Ze was van plan om te gaan naar de plaats waar ze haar het dringendst nodig hadden. Omdat Amerika niet deelnam aan de oorlog in Europa, had ze zich niet als vrijwilligster kunnen aanmelden, al wist ze dat enkele neven en nichten een veldhospitaal hadden gefinancierd en een neef vrijwillig dienst had genomen. Maar toen het nieuws van de scheiding eenmaal de ronde had gedaan, had ze geen contact meer met hen durven opnemen. Ze zou haar eigen weg wel vinden als ze eenmaal in Frankrijk was. Ze moest het daar zelf allemaal ontdekken.

Eenmaal in het ziekenhuis zou ze het werk doen dat ze haar opdroegen. Ze was bereid de rotste klusjes te doen, maar ze had begrepen dat loopgraven en ziekenhuizen vol lagen met gewonden. Ze wist zeker dat iemand werk voor haar had, als ze de reis overleefde.

Ze had veel geleerd van de artsen en verpleegsters op Ellis Island, en ook nu nog zat ze elke dag in haar medische boeken gedoken. Zelfs al lieten ze haar maar een ambulance besturen, dan wist ze tenminste dat ze nuttiger was dan wanneer ze zich in New York verstopte voor de starende blikken van de mensen die haar eens zo vertrouwd waren, maar die haar nu verguisden.

Hoewel Josiah het goed had bedoeld, waren haar reputatie, haar aanzien, haar fatsoen en haar mogelijkheid om een nieuw leven op te bouwen door de scheiding verwoest. Hij had het niet begrepen. Het was alsof ze was veroordeeld voor een misdrijf dat haar nooit vergeven zou kunnen worden. Haar straf was levenslang, haar schuld voor iedereen een feit. En onder geen beding zou ze ooit Josiahs geheim prijsgeven. Daarvoor hield ze te veel van hem, en wat hij verborgen hield was nog schokkender dan hun scheiding. De onthulling van zijn langdurige liefdesrelatie met Henry en hun syfilis zou zijn leven volledig kapotmaken. Dat kon ze hem niet aandoen. Ze hield nog steeds van hem. Zijn geheim zou met haar sterven. En onbedoeld had hij haar opgeofferd.

Het was een opluchting dat ze naar Frankrijk ging, waar niemand haar kende. Aanvankelijk wist ze niet of ze moest zeggen dat ze weduwe was of dat ze nooit was getrouwd. Maar als iemand Josiah kende, en zelfs in Europa was dat mogelijk, zouden ze weten dat hij nog leefde en dat ze dus, naast al het andere, ook nog eens een leugenaar was. Uiteindelijk besloot ze om te zeggen dat ze nooit was getrouwd. Mocht ze iemand tegenkomen die hem kende, dan was dat makkelijker. Ze was weer Annabelle Worthington, alsof de twee jaar met Josiah nooit hadden bestaan, hoewel ze in die twee jaar veel van hem was gaan houden. Zo veel dat ze hem kon vergeven voor de tekortkomingen waar hij niets aan kon doen en voor de ziekte die zijn dood zou betekenen.

Misschien zou ze in Frankrijk om het leven komen en zou ze niemand meer hoeven te verliezen, dacht ze, terwijl het schip die eerste nacht kalmpjes deinde. Ondanks de scheiding wist ze dat haar hart opnieuw zou breken als Josiah overleed. Het enige wat ze had gewild was een leven met hem, een gelukkig huwelijk en kinderen met hem. Hortie had geen idee hoe gelukkig ze zichzelf mocht prijzen dat ze haar kinderen en een normale man had. En nu had Annabelle ook haar niet meer. Ze was door iedereen verguisd en in de steek gelaten. Horties afwijzing had haar na die van Josiah het meest pijn gedaan. En terwijl de Saxonia voorzichtig koers naar Frankrijk zette, besefte ze dat ze volkomen alleen op de wereld was. Dat was een beangstigende gedachte voor een jonge vrouw die haar hele leven beschermd was geweest, eerst door haar familie en daarna door haar echtgenoot. Nu waren ze allemaal weg, samen met haar goede naam en reputatie. Ze zou voor altijd als overspelige vrouw gebrandmerkt zijn. Terwijl ze er opnieuw aan dacht, druppelden de tranen op haar kussen.

Het schip ondervond die nacht geen moeilijkheden. Ze hadden het aantal uitkijken verdubbeld om tijdig mijnen te ontdekken. Ze konden overal liggen en niemand wist hoe dichtbij de Duitse onderzeeërs durfden te komen. Nog geen uur nadat ze de pier hadden verlaten, hadden ze al een reddingsbootoefening gehad. Iedereen wist waar zijn reddingsboot was, en de reddingsvesten hingen duidelijk zichtbaar in de hutten. In vredestijd waren de reddingsvesten discreet opgeborgen, maar sinds de Lusitania in mei tot zinken was gebracht, nam Cunard Line geen risico's meer. Alle mogelijke veiligheidsmaatregelen werden nageleefd, maar daarmee nam de spanning aan boord wel toe.

Annabelle sprak met niemand. Ze had de passagierslijst bekeken en gezien dat er twee kennissen van haar ouders aan boord waren. Gezien het schandaal dat haar scheiding in New York had veroorzaakt, had ze absoluut geen behoefte om hen te zien en het risico te lopen door hen vernederd te worden. Ze bleef liever het grootste deel van de dag in haar hut en maakte 's avonds, wanneer iedereen zich aan het verkleden was voor het diner, in haar eentje een wandeling over het dek. En elke avond at ze alleen in haar hut. Ondanks de boeken die ze als afleiding had meegebracht, moest ze veel denken aan de dood van haar vader en broer aan boord van de Titanic. En alle verhalen over de Lusitania die tot zinken was gebracht waren haast nog erger. Ze was gespannen en ongerust, sliep nauwelijks, maar wist tijdens de lange uren dat ze wakker was veel te studeren.

De stewardess die haar hut verzorgde, probeerde tevergeefs haar over te halen om in de eetzaal te dineren, en de kapitein had haar de tweede avond uitgenodigd aan zijn tafel. De meeste passagiers zouden dit een hele eer hebben gevonden, maar Annabelle had hem met een beleefd briefje bedankt en gezegd dat ze zich niet goed voelde. De zee was die dag onstuimig geweest, dus was het best geloofwaardig, ook al voelde ze zich al de hele weg prima.

Haar steward en stewardess vroegen zich af of ze iemand had verloren. Ze was zo mooi en jong, maar zo zwaarmoedig, en de zwarte kleding die ze vanwege haar moeder droeg, was opvallend. Ze vroegen zich af of ze weduwe was, of dat ze een kind had verloren. Duidelijk was wel dat haar iets was overkomen. Ze leek een tragische, romantische figuur zoals ze tijdens haar namiddagwandelingen naar de ondergaande zon keek. Dan keek ze uit over de zee, dacht aan Josiah en vroeg zich af of ze hem ooit nog zou zien. Ze deed haar best om niet aan Henry te denken, hem niet te haten.

Als ze dan terugkwam naar haar hut, die uit een grote zitkamer en een slaapkamer bestond, leek het vaak alsof ze had gehuild. Ze droeg een sluier om haar gezicht te verhullen en een grote hoed die haar gezicht helemaal verborg. Ze wilde niet gezien of herkend worden. Ze verdween uit haar wereld, wierp de mantel van bescherming en de identiteit die een wezenlijk deel van haar leven waren geweest van zich af. Ze ontdeed zich van alles wat veilig en vertrouwd was om te verdwijnen in een leven van dienstverlening aan het front. Dat was het enige wat ze nu wilde.

Het was een schok om te beseffen dat ze, behalve het zomerhuis van haar ouders in Newport, geen thuis meer had. Bijna alles wat ze had was opgeslagen, en de rest zat in drie koffers die ze zelf kon dragen. Ze had geen hutkoffer meegenomen en dat was erg ongebruikelijk voor een vrouw van stand, had de stewardess tegen de purser gezegd. Zelfs zonder het uiterlijk vertoon van bontjes, juwelen en avondjaponnen was aan haar spraak en gedrag, haar houding en waardigheid duidelijk te zien dat Annabelle van goede komaf was. En de jonge stewardess had medelijden met haar vanwege het verdriet dat elke dag in haar ogen stond. Ze waren bijna even oud en Annabelle was altijd erg aardig tegen haar.

Ze kwamen steeds dichter bij Europa, en op de vierde dag ging het schip nog langzamer varen. Ze kwamen nauwelijks nog vooruit, maar de kapitein had iets verdachts gezien en was bang dat er een onderzeeër in de buurt kon zijn. Alle passagiers maakten zich zorgen en sommigen droegen reddingsvesten ook al had het alarm niet geklonken. Voor het eerst ging Annabelle op klaarlichte dag naar buiten, om te zien wat er aan de hand was. Een van de officiers legde het haar zachtjes uit toen ze het hem vroeg, en hij was getroffen door de schoonheid onder de hoed en sluier. Hij vroeg zich af of ze een beroemde actrice of een bekend persoon was die incognito reisde. Ze droeg een gedistingeerd zwart mantelpak, en toen ze een van haar handschoenen uittrok, zag hij haar bevallige handen. Hij stelde haar gerust, waarna ze ver weg van de groepjes mensen die met elkaar stonden te praten of een spelletje kaart met elkaar speelden, een korte wandeling over het schip maakte en terugging naar haar hut.

De jonge officier klopte later die middag bij haar aan en met een verraste blik deed ze de deur open. Ze had een boek in haar handen en haar lange blonde haar viel over haar schouders. Ze leek net een jong meisje, en hij werd nog meer getroffen door haar schoonheid. Ze had haar jasje uitgetrokken en droeg een zwarte blouse boven een lange zwarte rok. Net als de stewardess dacht hij dat ze een jonge weduwe was, maar hij had geen idee waarom ze naar Europa ging. Hij zei dat hij even wilde weten of alles goed met haar was, omdat ze zich eerder op de dag zorgen had gemaakt en ze nog altijd langzaam voeren. Ze liet hem met een verlegen glimlach weten dat alles in orde was. Hij keek even omlaag om te zien wat ze aan het lezen was, en was toen erg verbaasd. Het was een medisch boek van dokter Rudolph Virchow, en op een tafeltje achter haar lagen er nog drie van dokter Louis Pasteur en dokter Claude Bernard, medische autoriteiten van die tijd. Het waren haar bijbels.

'Studeert u geneeskunde?' vroeg hij zichtbaar verbaasd. Het was een ongewoon boek voor een vrouw, en hij vroeg zich af of ze soms verpleegster was. Dat leek niet erg waarschijnlijk gezien haar sociale positie.

'Ja... nee... Nou ja, niet echt,' zei ze met een beschaamde blik. 'Ik lees graag medische boeken. Het is een soort passie van me.' 'Mijn broer is arts,' zei hij trots. 'Hij is de slimmerik in de familie. Mijn moeder is verpleegster.' Hij bleef nog even dralen, zocht een excuus om met haar te praten. Ze had iets mysterieus en hij wilde graag weten waarom ze naar Frankrijk ging. Misschien had ze daar familie. Er staken tegenwoordig steeds minder vrouwen de oceaan over. 'Als ik iets voor u kan doen, aarzelt u dan niet, juffrouw Worthington.' Ze knikte, geschrokken van de naam die ze twee jaar niet had gehoord. Ze was er nog niet aan gewend zo genoemd te worden. Alsof ze terugging naar haar jeugd. Ze was er zo trots op geweest mevrouw Millbank te zijn. Het stemde haar droevig om weer Worthington te heten, alsof ze Josiahs naam niet verdiende. Ze hadden afgesproken dat ze haar meisjesnaam weer zou gaan gebruiken. Hij had het hof kunnen verzoeken haar zijn naam te laten houden, maar ze hadden het allebei beter gevonden van niet. Het was makkelijker om onder haar eigen naam met een schone lei te beginnen, maar toch miste ze zijn naam.

'Dank u wel,' zei ze beleefd. Hij boog, waarna ze de deur dichtdeed, verderging met lezen en haar hut pas verliet toen het al donker was. Ze keek uit naar hun aankomst. De reis leek erg lang, omdat ze veel in haar hut zat. Het langzame varen had hun een extra dag gekost, maar iedereen was het erover eens dat hun veiligheid vóór alles ging, ook al betekende dit dat ze later zouden aankomen.

De volgende dag was nog zenuwslopender dan de dag ervoor. De ochtendwacht had in de verte aan stuurboord een mijnenveld ontdekt. Dit keer klonk het alarm en iedereen werd aan dek gebracht zodat de bemanning kon uitleggen wat er aan de hand was. Ze droegen allemaal hun reddingsvesten en kregen de opdracht ze de rest van de dag aan te houden. Annabelle had haar hut zonder hoed en sluier verlaten. Het was een warme, zonnige dag en er stond een zacht briesje. Haar haar was naar achteren geborsteld en ze droeg een zwarte linnen jurk. De officier van de vorige dag liep met een glimlach op haar af.

'Niets om u zorgen over te maken,' zei hij. 'Het is uit voorzorg.

We blijven uit de buurt van problemen. Onze mensen weten precies waar ze op moeten letten. Ze zagen dit meteen.' Dat was een opluchting en tegelijkertijd verontrustend.

Hoewel ze niet van plan was geweest iets los te laten, liet ze zich toch wat persoonlijke informatie ontvallen. 'Mijn ouders en broer zaten op de Titanic,' zei ze zacht. Ze huiverde en keek met grote ogen naar hem op.

'Wat afschuwelijk,' zei hij vriendelijk. 'Zoiets gaat hier niet gebeuren. Maakt u zich maar geen zorgen, juffrouw. De kapitein heeft alles onder controle.' Maar de aanwezigheid van mijnenvelden in de verte betekende weer een dag in slakkengang varen. En de daaropvolgende twee dagen, toen de Saxonia Frankrijk naderde, moesten ze nog waakzamer zijn.

Uiteindelijk deden ze er een week over. Om zes uur 's morgens meerden ze in Le Havre aan, terwijl de meeste passagiers nog lagen te slapen. Het ontbijt zou om zeven uur worden geserveerd en de passagiers die aan land gingen zouden om negen uur met de trein vertrekken. Daarna zou het schip verder varen naar Liverpool, omdat Southampton door defensie was bezet. Aangezien ze door de mijnenvelden noodgedwongen van hun koers hadden moeten afwijken, was hun eerste stop Frankrijk. Annabelle stond aan dek toen ze aanmeerden. De haar inmiddels vertrouwde jonge officier zag haar en kwam op haar af. Ze zag er opgewonden en klaarwakker uit. Hij had haar de hele reis niet zo blij gezien, en hij vroeg zich af of haar sombere uitstraling eenvoudigweg vanwege de angst was geweest omdat haar familieleden de ondergang van de Titanic hadden meegemaakt. En de mijnenvelden en onderzeeërs hadden hen allemaal van slag gebracht. Iedereen was blij dat ze veilig in Frankrijk waren.

'Bent u blij dat u naar Parijs gaat?' vroeg hij haar vriendelijk. Dat was wel duidelijk, en opeens bedacht hij dat ze daar misschien een verloofde had. Haar glimlach was breed toen ze in de vroege ochtendzon knikte. Ze droeg een hoed zonder sluier en hij kon recht in haar blauwe ogen kijken.

'Ja, maar ik blijf er niet lang,' zei ze eenvoudigweg. Hij keek verbaasd. Niemand kwam tegenwoordig voor korte tijd naar Europa, gezien de risico's die het met zich mee bracht, en zeker niet voor een korte vakantie.

'Gaat u daarna weer terug?'

'Nee, ik hoop te gaan werken in een ziekenhuis ten noorden van Parijs, ongeveer vijftig kilometer van het front.'

'Wat dapper van u,' zei hij vol bewondering. Ze was zo jong en knap dat hij zich haar niet kon voorstellen te midden van het bloederige slagveld van een ziekenhuis in de buurt van het front, maar ze was zichtbaar enthousiast. Daarom had ze dus medische boeken zitten lezen die keer dat hij bij haar was langsgegaan. 'Bent u daar wel veilig?' vroeg hij bezorgd, en ze glimlachte.

'Veilig genoeg.' Ze had liever aan het front gezeten, maar ze had gehoord dat daar alleen medisch geschoold personeel was toegestaan. Het ziekenhuis in de abdij van Royaumont in Asnières-sur-Oise was veel ongebruikelijker en daarom was het waarschijnlijker dat ze haar zouden accepteren.

'Gaat u daar vandaag naartoe?' vroeg hij belangstellend, en ze schudde het hoofd.

'Ik wilde eerst een nacht in Parijs blijven, en daarna doorreizen.' Het lag dertig kilometer ten noorden van Parijs, en ze wist niet zeker wat voor vervoer ze zou kunnen regelen.

'Het is erg dapper van u om alleen te reizen,' zei hij vol bewondering. Hij kon merken dat ze haar hele leven heel beschermd was opgevoed en er niet aan gewend was voor zichzelf te zorgen. Maar ze had nu geen andere keus. Annabelle wist dat het een nieuwe start voor haar was, of op zijn minst een tijd weg van de verbanning waar ze thuis een voorproefje van had gehad en die alleen maar erger had kunnen worden.

De jonge officier moest weer aan het werk en Annabelle ging terug naar haar hut om haar koffers klaar te zetten. Om zeven uur was ze klaar om te gaan. Ze bedankte de stewardess voor haar goede zorgen, gaf haar discreet een envelop met inhoud en begaf zich naar de eetzaal voor het ontbijt. Het was de eerste en enige keer dat ze tijdens de overtocht in het openbaar at. Maar iedereen had het veel te druk om aandacht aan haar te besteden. Ze namen afscheid van nieuwe vrienden en genoten van een laatste stevige maaltijd voordat ze van boord gingen.

Annabelle was een van de eerste passagiers die aan wal ging, en toen de jonge officier haar gedag zei en haar succes wenste, nam ze afscheid van hem. Ze stapte in de privécoupé die voor haar was gereserveerd in de trein en besefte dat ze lange tijd niet van zulke luxe zou genieten. Met een beetje geluk zou ze de volgende dag hard aan het werk kunnen en zou ze net zo leven als het andere medische personeel in de abdij.

Toen ze op het Gare du Nord in Parijs aankwam, droeg ze haar eigen koffers en slaagde erin een taxi te bemachtigen. Ze had in de trein al geluncht en ging direct naar haar hotel. Ze had een kamer gereserveerd in het Hotel de Hollande in het negende arrondissement, in de buurt van Montmartre, en toen ze die kant op reden zag ze hier en daar mannen op de fiets met blauwe petten, meestal in groepjes van vier, die door de stad patrouilleerden. Er waren geen terrasjes meer bij de cafés. Dat was een grote verandering sinds ze voor het laatst met haar ouders in Parijs was geweest. Toen was ze zestien geweest. Er hing een gespannen sfeer en ze zag bijna geen mannen op straat. De meesten waren opgeroepen voor het leger en vochten voor hun land en hun leven aan het front, maar de stad was nog net zo mooi als ze hem zich herinnerde. Het Place de la Concorde was nog net zo majestueus als altijd, evenals de Champs Élysées. Het was een schitterende herfstdag.

Het was niet vreemd dat de receptionist een oude man was. Hij bracht haar naar haar kamer op de eerste verdieping. Het was een kleine, maar zonnige kamer die uitkeek over de hoteltuin, waar stoelen en tafeltjes stonden en enkele mensen zaten te lunchen. Ze vroeg hem hoe ze de volgende dag het beste naar Asnières kon gaan en of hij vervoer voor haar kon regelen. Ze sprak met hem in vloeiend Frans dat ze van een privéleraar had geleerd, als onderdeel van een deftige opvoeding die haar nu heel goed van pas kwam.

'Waarom zou u daar naartoe willen gaan?' vroeg hij met een afkeurende frons. Dat was veel te dicht bij het front voor haar, vond hij. Annabelle had hem discreet laten weten dat ze de chauffeur rijkelijk zou betalen voor de enkele reis, ervan uitgaande dat ze in het ziekenhuis kon werken, wat nog maar de vraag was. Maar ze was optimistisch, en ze had de referentie die de arts op Ellis Island voor haar had geschreven in haar tas.

'Ik ga naar de abdij in Asnières,' legde ze uit.

'Het is geen abdij meer,' vertelde hij haar. 'Het is een ziekenhuis dat door vrouwen wordt geleid.'

'Dat weet ik.' Ze glimlachte naar hem. 'Daarom ga ik er ook naartoe.'

'Bent u verpleegster?' Ze schudde het hoofd. Onwillekeurig vond hij dat dit wel een chic hotel was voor een verpleegster, maar zelfs in haar eenvoudige kleding zag ze er aristocratisch uit.

'Nee, ik ben maar een verpleeghulp, of wat ze me maar laten doen,' zei ze bescheiden, en hij keek haar met een bevreemde glimlach aan.

'U bent hier gekomen om onze jongens in het ziekenhuis te helpen?' Dit keer knikte ze zonder aarzelen.

Hij bracht die avond het eten naar haar kamer met een fles wijn die hij voor zichzelf had bewaard. 'U bent een goede vrouw,' zei hij, toen hij haar de daaropvolgende keer zag.

'Dank u,' zei ze zacht, beseffende dat iedereen in New York en Newport daar heel anders over dacht.

Later vertelde de oude receptionist haar dat hij zijn neef had gevraagd om haar de volgende dag weg te brengen. Die was een jaar eerder aan het front gewond geraakt en was enkele vingers kwijt, maar hij bezwoer haar dat Jean-Luc een goede chauffeur was, al verontschuldigde hij zich voor het feit dat de jongeman haar in zijn truck naar Asnières zou moeten brengen, iets anders hadden ze niet. Annabelle zei hem dat het prima was.

Ze kon die nacht nauwelijks slapen van de opwinding. Ze had geen idee wat haar de volgende dag te wachten stond, ze wist niet eens of ze haar in de abdij konden gebruiken. Ze kon slechts bidden dat alles goed zou gaan.

HOOFDSTUK 14

Annabelle en Jean-Luc, de neef van de receptionist, vertrokken de volgende ochtend om zes uur, toen de zon boven Parijs opkwam. Het was een verbluffend mooie dag. Hij vertelde haar dat er de vorige dag een vreselijke slag had plaatsgevonden in Champagne, die nog steeds gaande was. Hij zei dat het de tweede slag in die buurt was en dat er 190.000 mannen waren omgekomen of verwond. Ze luisterde vol afgrijzen naar deze enorme aantallen. Het was onvoorstelbaar.

En het was precies de reden dat ze hier was. Om te helpen hun mannen te verzorgen, te doen wat ze kon om hen te redden, te helpen of te steunen. Ze droeg een luchtige zwarte wollen jurk, laarsjes en zwarte kousen, ze had al haar medische boeken in haar koffers en ze had een schoon wit schort in haar tas. Dat had ze op Ellis Island gedragen toen ze daar werkte, maar dan met iets lichter gekleurde rokken en jurken toen ze niet in de rouw was, zoals nu vanwege haar moeder. Bijna alles wat ze had meegenomen was zwart.

Ze deden er drie uur over om over achterafweggetjes bij het ziekenhuis te komen. De wegen waren slecht en uitgesleten, vol met kuilen. Niemand had tijd om ze op te knappen, en er waren geen mannen die het konden. Alle gezonde mannen zaten in het leger en er was niemand om reparaties uit te voeren en het land te onderhouden. Er waren alleen nog maar oude mensen, vrouwen en kinderen over, en de gewonden die naar huis waren gestuurd. Annabelle trok zich niets aan van de slechte wegen terwijl ze voort hobbelde in Jean-Lucs truck, die hij normaal gesproken gebruikte om gevogelte rond te brengen. Ze moest lachen toen ze zag dat er veren aan haar koffers zaten. Ze keek even naar haar handen om te zien of ze haar nagels goed kort geknipt had en ze zag de smalle band die haar trouwring had achtergelaten. Het deed nog altijd pijn. Ze had hem in augustus afgedaan, maar ze miste hem nog steeds. Hij lag samen met haar verlovingsring in een sieradendoos in de kluis van de bank. Josiah had erop gestaan dat ze ze hield. Maar ze had geen tijd om daar nu over na te denken.

Het was even na negen uur toen ze bij de abdij van Royaumont kwamen, een enigszins vervallen dertiende-eeuwse abdij. Het was een prachtig gebouw met sierlijke bogen en een meertje erachter. Er was een en al activiteit rond de abdij. Er waren verpleegsters in uniform die mannen in rolstoelen over de binnenplaats reden, mensen die jachtig naar verschillende delen van het gebouw liepen en mannen die op brancards uit ambulances werden getild die door vrouwen werden bestuurd. De ziekendragers waren ook vrouwen. Hier werkten alleen maar vrouwen, inclusief de artsen. De enige mannen die ze zag, waren gewond. Na een paar minuten zag ze een mannelijke arts naar binnen rennen. Hij was een uitzondering binnen een grote groep vrouwen. Terwijl ze om zich heen keek en zich afvroeg waar ze precies naartoe moest, vroeg Jean-Luc of ze wilde dat hij op haar wachtte.

'Ja, als je het niet erg vindt,' zei ze. Ze voelde zich even overweldigd en besefte dat ze geen idee had wat ze moest doen of waar ze naartoe moest als ze hier niet als vrijwilligster zou mogen werken. En ze was vastbesloten om óf in Frankrijk te werken óf naar Engeland te gaan en zich daar als vrijwilligster aan te melden. Wat er ook gebeurde, ze ging niet naar huis. Voorlopig niet en misschien wel nooit. Daar wilde ze nu niet aan denken. 'Ik moet iemand van de leiding vragen of ik kan blijven,' zei ze zacht. En als ze hier mocht komen werken, zou ze ook nog een dak boven haar hoofd nodig hebben. Ze vond het niet erg om zo nodig in een barak of een garage te slapen.

Annabelle stak de binnenplaats over en volgde bordjes die verwezen naar verschillende afdelingen van het geïmproviseerde ziekenhuis in de abdij, en toen zag ze een pijl die wees naar een kantoortje onder de bogen waarop Administratie' stond.

Toen ze er binnenliep, zaten er vrouwen aan een bureau papierwerk te doen, terwijl ambulancechauffeuses ze formulieren gaven. Ze hielden van alle patiënten gegevens bij. Dat gebeurde lang niet altijd in veldhospitalen, waar de druk soms veel groter was. Hier heerste wel een waanzinnige drukte, maar tegelijkertijd was er duidelijkheid en orde. De vrouwen aan het bureau waren grotendeels Frans, al kon Annabelle horen dat er ook Engelsen tussen zaten. En alle ambulancechauffeuses waren jonge Franse vrouwen. Vrouwen uit de directe omgeving die hun opleiding in de abdij hadden gehad. Sommigen leken niet ouder dan zestien. Iedereen was ertoe aangespoord om te doen wat ze kon. Met haar tweeëntwintig jaar was Annabelle ouder dan velen, al kon je dat niet aan haar zien, en ze was zeker volwassen genoeg om het werk aan te kunnen. Ze had veel meer ervaring dan de meeste vrijwilligers.

'Bij wie kan ik mij als vrijwilligster melden?' vroeg Annabelle in vloeiend Frans.

'Bij mij,' zei een vrouw van haar eigen leeftijd die naar haar glimlachte. Ze droeg een verpleegstersuniform, maar zat achter het bureau. Net als iedereen draaide ze dubbele diensten. Soms werkten de ambulancechauffeuses, artsen en operatieverpleegsters vierentwintig uur achter elkaar. Ze deden wat nodig was. En de sfeer was vriendelijk, vrolijk en energiek. Annabelle was tot nu toe onder de indruk.

'Wat kun je zoal?' vroeg de jonge vrouw achter het bureau, terwijl ze Annabelle eens goed bekeek. Annabelle had haar schort voorgedaan om er wat officiëler uit te zien. In de ernstige zwarte jurk was ze net een kruising tussen een verpleegster en een non, ook al was ze geen van beide.

'Ik heb een brief bij me,' zei Annabelle zenuwachtig, terwijl ze hem uit haar tas viste, bang dat ze haar zouden wegsturen. Stel dat ze alleen maar verpleegsters wilden? 'Ik doe al sinds mijn zestiende medisch werk als vrijwilligster in ziekenhuizen. Ik heb de afgelopen twee jaar met immigranten gewerkt op Ellis Island in New York, en ik heb vrij veel ervaring met besmettelijke ziekten. Daarvoor heb ik in het New York Hospital for the Ruptured and Crippled gewerkt. Dat lijkt denk ik meer op wat jullie hier doen,' zei Annabelle ademloos en hoopvol.

'Heb je een medische opleiding?' vroeg de vrouw in het verpleegstersuniform, terwijl ze de brief las die de arts op Ellis Island voor Annabelle had geschreven. Hij had haar zeer geprezen en geschreven dat ze de beste ongeschoolde medische assistent was die hij ooit had ontmoet, beter dan sommige verpleegsters en artsen. Annabelle had gebloosd toen ze de brief zelf had gelezen.

'Niet echt,' zei Annabelle eerlijk. Ze wilde niet tegen hen liegen en doen alsof ze meer wist dan waar was. 'Ik heb veel medische naslagwerken gelezen, in het bijzonder over besmettelijke ziekten, orthopedische chirurgie en gangreneuze wonden.' De verpleegster knikte en bekeek haar nog eens goed. Ze mocht haar wel. Zo te zien wilde ze graag aan de slag, alsof het veel voor haar betekende.

'Dat is me nogal een brief,' zei ze vol bewondering. 'Je bent Amerikaanse?' Annabelle knikte. De jonge vrouw was zelf Britse, maar sprak volmaakt Frans, zonder een spoor van een accent. Annabelles Frans was ook goed.

'Ja,' zei Annabelle, 'ik ben gisteren aangekomen.'

'Waarom?' vroeg de verpleegster nieuwsgierig.

Annabelle aarzelde en bloosde toen met een verlegen glimlach. 'Om jullie te helpen. De arts op Ellis Island die de brief heeft geschreven, vertelde me over dit ziekenhuis. Het klonk geweldig, dus ben ik gekomen om te helpen. Ik doe alles wat maar nodig is. Ondersteken schoonmaken, chirurgische instrumenten schoonmaken, wat dan ook.'

'Kun je autorijden?'

'Nog niet,' zei Annabelle schaapachtig. Ze had altijd een privéchauffeur gehad. 'Maar dat kan ik leren.'

'Akkoord,' zei de jonge Britse verpleegster simpelweg. Met zo'n brief hoefde ze haar niet uitgebreid te ondervragen, en ze kon wel zien dat Annabelle een goede was. Er brak een brede glimlach op Annabelles gezicht door toen de vrouw achter het bureau dit zei. Het was precies waarvoor ze was gekomen. Het was de lange, angstige, eenzame reis, de mijnenvelden, onderzeeërs en haar eigen angsten na de Titanic waard geweest. 'Meld je op zaal C over twintig minuten.'

'Moet ik een uniform aan?' vroeg Annabelle, nog steeds stralend.

'Zo is prima,' zei de vrouw, en ze wierp een blik op Annabelles schort. Toen schoot haar iets te binnen. 'Heb je een kwartier? Een plek om te slapen, bedoel ik.' Beide vrouwen glimlachten even naar elkaar.

'Nog niet. Is er een kamer waar ik gebruik van zou kunnen maken? Het maakt me niet uit waar ik slaap. Desnoods op de vloer.'

'Zeg dat niet al te hard,' waarschuwde de verpleegster, 'straks geloven ze je. Bedden zijn hier schaars en mensen zouden maar al te graag jouw bed willen. We delen de bedden meestal met mensen die een andere dienst draaien. Er zijn nog een paar bedden vrij in de oude nonnencellen en er is een slaapzaal in het klooster, maar die is aardig vol. Ik zou een van de cellen nemen als ik jou was, of iemand zien te vinden die er een met je wil delen. Gewoon even vragen. Er is vast wel iemand die met je wil delen.' Ze vertelde in welk gebouw de nonnencellen waren, en als in een waas ging Annabelle op zoek naar Jean-Luc. Haar missie was geslaagd en ze mocht hier werken. Ze kon haar geluk niet op en had nog steeds een glimlach op haar gezicht toen ze Jean-Luc naast zijn truck zag staan, deels zodat Annabelle hem terug kon vinden en deels om de wagen te beschermen. Voertuigen waren schaars en hij was doodsbang dat iemand hem in beslag zou nemen of als ambulance zou vorderen.

'Blijf je?' vroeg hij, toen ze glimlachend naar hem toe liep.

'Ja, ze willen me hebben,' zei ze opgelucht. 'Ik begin over twintig minuten en ik moet nog een kamer zien te vinden.' Ze veegde de kippenveren van haar koffers en trok ze uit de laadbak van de truck. Hij bood aan ze voor haar te dragen, maar het leek haar beter om het zelf te doen. Ze had hem die ochtend al betaald, maar ze bedankte hem nogmaals. Hij omhelsde haar hartelijk, kuste haar op beide wangen, wenste haar succes en vertrok.

Annabelle liep met haar koffers de abdij binnen en vond het gedeelte waar de oude cellen waren. De ene rij na de andere. Kleine, donkere, muffe en akelig oncomfortabele cellen met een hobbelig matras en deken op de grond, en in de meeste gevallen geen laken. Slechts in een paar cellen lagen lakens, en Annabelle vermoedde dat de vrouwen die er woonden daar zelf voor hadden gezorgd. Er was één gemeenschappelijke badkamer op ongeveer vijftig cellen, maar ze was dankbaar dat er überhaupt sanitair aanwezig was. De nonnen hadden sinds de dertiende eeuw duidelijk geen aangenaam luxe leven gehad. De abdij was aan het eind van de vorige eeuw van de orde gekocht en was privé-eigendom geweest toen Elsie Inglis er een ziekenhuis van had gemaakt. Het was een schitterend oud gebouw en hoewel het niet in een geweldige staat was, was het uitstekend geschikt als ziekenhuis.

Terwijl Annabelle om zich heen keek, kwam er een jonge vrouw uit een van de cellen. Ze was lang, mager, zag er erg Engels uit, had een bleke huid en heel donker haar. Ze droeg een verpleegstersuniform en glimlachte met een meesmuilende blik naar de nieuweling. Het leek een aardig meisje. Ze mochten elkaar direct.

'Het is niet bepaald een vijfsterrenhotel,' zei ze met een aristocratisch accent. Ze had onmiddellijk het idee dat Annabelle uit dezelfde kringen kwam. Het was meer een gevoel dan dat ze het kon zien, en geen van beide vrouwen was erop gebrand hun blauwe bloed aan anderen te verkondigen. Ze waren hier om hard te werken. 'Je zoekt zeker een kamer,' zei het meisje, en ze stelde zich voor. 'Ik ben Edwina Sussex. Wat voor werk doe je?' Annabelle vertelde hoe ze heette en zei dat ze dat nog niet wist. 'Ik moet me over tien minuten op zaal C melden.'

'Goed zo. Dat is een van de chirurgische afdelingen. Zeker niet bang voor een beetje bloed?' Annabelle schudde het hoofd, terwijl Edwina uitlegde dat ze haar cel al deelde met twee anderen, maar ze wees naar de deur ernaast en zei dat het meisje daar de vorige dag naar huis was gegaan omdat haar moeder ziek was. Niemand was zo ver van huis als Annabelle. Het Britse meisje kon makkelijk naar huis gaan en dan weer terugkomen, ook al was het tegenwoordig niet gemakkelijk om het Kanaal over te steken, maar niets was zo gevaarlijk als het oversteken van de Atlantische Oceaan. Annabelle vertelde dat ze de dag ervoor uit de Verenigde Staten was gekomen. 'Wat dapper,' zei Edwina vol bewondering. De twee jonge vrouwen waren precies even oud. Edwina vertelde dat ze verloofd was met een man die op dit moment aan de Italiaanse grens vocht en dat ze hem al een halfjaar niet had gezien. Ondertussen zette Annabelle haar koffers in de aangrenzende cel. Hij was net zo klein, donker en lelijk als de andere cellen, maar dat maakte haar niet uit, en Edwina zei dat ze er toch nooit waren, alleen maar om te slapen.

Annabelle had amper tijd om haar koffers weg te zetten en de trap af te rennen op zoek naar zaal C. Zoals Edwina al had gezegd, bleek het een chirurgische afdeling te zijn. Het was een enorme ruimte, die eruitzag alsof het vroeger een kapel was geweest, en waar nu honderden bedden stonden. Hij was niet verwarmd en de mannen hadden dekens over zich heen om warm te blijven. Het leed was heel divers. Velen hadden ledematen verloren door explosies of een amputatie. Veel mannen lagen te kreunen, sommige lagen te huilen en allemaal waren ze er slecht aan toe. Sommigen ijlden van de koorts, en toen ze op zoek ging naar de hoofdverpleegster bij wie ze zich moest melden, klampten veel mannen zich aan haar jurk vast. Aan de andere kant van de grote ruimte waren nog twee grote kamers die als operatiekamer werden gebruikt, en meer dan eens hoorde ze iemand schreeuwen. Het was een aangrijpend gezicht en als Annabelle de afgelopen zes jaar geen vrijwilligerswerk had gedaan, zou ze ter plekke zijn flauwgevallen. Maar ze liep onverstoorbaar door de zaal langs tientallen bedden.

De hoofdverpleegster kwam net uitgeput uit de operatiekamer met een kom waar een hand in lag. Annabelle vertelde haar dat ze klaar was om een dienst te draaien. De hoofdverpleegster gaf haar de kom en vertelde waar ze die kon legen. Annabelle vertrok geen spier en toen ze terugkwam, zette de hoofdverpleegster haar aan het werk. Tien uur lang werkte ze achter elkaar door. Het was haar vuurdoop en aan het eind had ze respect afgedwongen bij de oudere verpleegster.

'Jij kan er wel mee door,' zei ze met een vreugdeloze glimlach. Iemand had Annabelle verteld dat de hoofdverpleegster nog met dokter Inglis had gewerkt, die inmiddels weer in Schotland zat en plannen had om nog een ziekenhuis in Frankrijk op te zetten. Het was middernacht toen Annabelle weer in haar cel was. Ze was te moe om haar koffers uit te pakken of zelfs om zich uit te kleden. Ze ging op het matras liggen, trok de deken over zich heen, en vijf minuten later viel ze met een tevreden glimlach rond haar mond in slaap. Haar gebeden waren verhoord. En hier was ze voorlopig thuis.

HOOFDSTUK 15

Annabelles eerste dagen in de abdij van Royaumont waren slopend. Slachtoffers van de 2e Slag van Champagne kwamen in snel tempo binnen. Ze assisteerde bij operaties, leegde chirurgische kommen, dweilde bloed op, wierp verwoeste ledematen weg, leegde ondersteken, hield de handen van stervende mannen vast en waste mannen met hoge koorts. Ze had nog nooit zoiets meegemaakt. Ze had nog nooit zo hard gewerkt, en het was precies wat ze wilde. Ze voelde zich nuttig en leerde elke dag meer.

Annabelle zag Edwina nauwelijks. Ze werkten op verschillende afdelingen en hadden andere diensten. Zo nu en dan kwamen ze elkaar in de badkamer of op de gang tegen en dan zwaaiden ze even naar elkaar. Annabelle had geen tijd voor vrienden, er was te veel werk, en het ziekenhuis lag vol met gewonde en stervende mannen. Alle bedden waren bezet en sommige mannen lagen op een matras op de grond.

Op een gegeven moment had ze eindelijk tijd 's middags even naar de plaatselijke bank te gaan om een bericht naar haar eigen bank in New York te sturen dat ze veilig was aangekomen en dat alles in orde was. Verder was er niemand die het iets interesseerde. Na twee weken in Asnières had ze het gevoel alsof ze er al een jaar zat. De Engelsen en Fransen waren in Saloniki in Griekenland geland, en de Oostenrijkse, Duitse en Bulgaarse strijdkrachten waren Servië binnengetrokken en hadden het Servische leger het land uit gejaagd. In Frankrijk stierven de mannen bij bosjes in de loopgraven. Vijftig kilometer verderop was het front nauwelijks verschoven, maar elke dag gingen er levens verloren. Er waren veldhospitalen in kerken dichter bij het front, maar zo veel mogelijk mannen werden naar de abdij in Asnières gebracht, waar ze beter konden worden verzorgd. Annabelle leerde veel over chirurgie. Ze hadden ook te maken met allerlei andere zaken, van dysenterie tot loopgraafvoet en een aantal gevallen van cholera. Annabelle vond het allemaal doodeng, maar wilde dolgraag helpen.

Op een zeldzame vrije ochtend leerde een vrouw van haar slaapafdeling haar om in een van de trucks te rijden die ze als ambulance gebruikten en die veel leek op Jean-Lucs gevogeltetruck. Ze vond het in eerste instantie moeilijk om te schakelen, maar tegen de tijd dat ze weer aan het werk moest, had ze de slag aardig te pakken.

Ze werkte veel op de operatiekamer omdat ze nauwkeurig, oplettend en nauwgezet was, en opdrachten heel precies uitvoerde. Verscheidene artsen waren onder de indruk van haar werk en zeiden dit tegen de hoofdverpleegster, die beaamde dat Annabelles werk uitstekend was. Ze vond haar een fantastische verpleegster en had voorgesteld dat Annabelle na de oorlog maar een formele opleiding moest volgen. Maar de hoofdchirurg van de abdij vond dat ze meer kon. Hij maakte op een avond na hun laatste operatie een praatje met haar. Annabelle leek niet eens moe toen ze de kamer schoonmaakte en opruimde. Het was een bijzonder uitputtende dag voor iedereen geweest, maar Annabelle had geen moment getreuzeld.

'Zo te zien vind je het werk leuk,' zei hij, terwijl hij zijn handen aan zijn bloederige schort afveegde. Dat van haar zag er al net zo vies uit. Ze had het kennelijk niet eens in de gaten, want er zat ook een veeg bloed op haar gezicht. Hij gaf haar een doek om hem mee weg te vegen en ze bedankte hem met een glimlach. Hij was een Franse chirurg uit Parijs en hij was een van de weinige mannelijke artsen die ze hadden. Het meeste medische personeel was vrouwelijk, geheel naar het idee van Elsie Inglis toen ze het ziekenhuis oprichtte. Maar ze maakten uitzonderingen omdat ze alle hulp die ze konden krijgen nodig hadden. Ze behandelden zo veel mannen dat ze dankbaar waren voor alle artsen die ze konden krijgen.

'Dat klopt,' zei Annabelle oprecht, terwijl ze de lap bij de vuile was gooide, die de meisjes van de waskamer later zouden ophalen. Voor een deel moest het gewoon weggegooid worden. 'Ik heb dit werk altijd leuk gevonden. Ik zou alleen willen dat de mannen niet zo hoefden te lijden. Deze oorlog is afschuwelijk.'

Hij knikte. Hij was in de vijftig en had nog nooit zo'n bloedbad meegemaakt. 'De hoofdverpleegster vindt dat je een verpleegopleiding moet gaan volgen,' zei hij aarzelend, en hij keek naar haar toen ze samen de operatiekamer verlieten. Het kon hem onmogelijk ontgaan hoe mooi ze was, maar ze had veel meer in zich. Iedereen was onder de indruk van haar medische capaciteiten. De arts die de referentie had geschreven, had niet overdreven, ze was nog beter dan zijn lovende woorden hadden gesuggereerd. 'Zou je dat willen?' informeerde de chirurg. Hij was ook onder de indruk van haar Frans, dat de afgelopen twee weken enorm was verbeterd. Het kostte haar geen enkele moeite om hem te verstaan of hem in het Frans te antwoorden.

Ze dacht even na voor ze antwoord gaf. Ze was niet langer met Josiah getrouwd en haar ouders waren er niet meer. Ze kon nu alles doen wat ze wilde - ze was niemand verantwoording schuldig. Als ze een verpleegopleiding wilde volgen, dan kon dat, maar toen ze naar hem opkeek, werd ze verrast door haar eigen antwoord.

'Ik zou liever dokter worden,' zei ze bijna fluisterend, bang dat hij haar zou uitlachen. Dokter Inglis, die het ziekenhuis had opgericht, was een vrouw, maar het was nog altijd ongebruikelijk dat een vrouw geneeskunde studeerde. Er waren er wel die het deden, maar niet veel.

Hij knikte. 'Daar heb ik zelf ook aan gedacht. Ik vind dat je het moet doen. Je hebt er aanleg voor.' Hij had voor de oorlog jarenlang gedoceerd aan de Faculté de Médecine, en had mannelijke studenten meegemaakt die veel minder kundig waren dan zij. Het leek hem een uitstekend idee. 'Kan ik je daarbij helpen?'

'Ik weet het niet,' zei ze bijna geschokt. Ze had nooit durven denken dat het werkelijk een mogelijkheid kon zijn. En nu nam deze aardige man haar serieus en bood hij aan om haar te helpen. De tranen schoten in haar ogen. 'Zou het kunnen?'

'Natuurlijk. Alles is mogelijk als je het wilt en bereid bent er hard voor te werken. En volgens mij wil jij dat wel. Denk er maar eens over na, dan praten we er nog wel over.'

Zijn naam was dokter Hugues De Bré, en er ging een maand voorbij voordat ze elkaar weer tegenkwamen. Ze hoorde dat hij een tijd in een van de veldhospitalen dichter bij het front was gaan werken, en in november kwam hij terug naar de abdij. Hij glimlachte toen hij Annabelle zag, en hij liet haar de chloroform toedienen. Rustig en efficiënt bracht ze de huilende man in slaap, waarna een jonge arts het van haar overnam. Dokter De Bré sprak met haar de avond voordat hij weer vertrok.

'Heb je nog nagedacht over ons plan? Ik heb nog ergens anders aan zitten denken,' zei hij aarzelend. 'Een studie geneeskunde is erg duur. Zou dat een probleem zijn?' Hij had de indruk dat dat niet het geval was, maar hij wilde er niet zomaar van uitgaan. Hij had zitten denken over de mogelijkheid van een studiebeurs voor haar. Dat zou lastig worden omdat ze geen Française was.

'Ik denk dat dat wel lukt,' zei ze discreet.

'Wat dacht je van de medische opleiding van dokter Inglis in Schotland,' stelde hij voor, maar Annabelle schudde het hoofd. 'Ik blijf liever in Frankrijk.' Hoewel het in Schotland natuurlijk wat makkelijker zou gaan qua taal, kon ze zich in het Frans prima redden, en het vooruitzicht om jarenlang in het druilerige Schotland te wonen, sprak haar niet erg aan.

'Ik zou je hier ook beter kunnen helpen. Ik zat te denken aan een kleine opleiding in het zuiden van Frankrijk, in de buurt van Nice. En ik denk niet dat je tot het einde van de oorlog moet wachten. Het is nu makkelijker om een plek te krijgen. De groepen zijn klein, ze hebben studenten nodig. Veel jongemannen zijn weg, dus is er meer kans om toegelaten te worden. Ze zouden je met open armen ontvangen. Als je het goedvindt, schrijf ik ze een brief om eens te informeren.'

Annabelle keek hem met een verbijsterde glimlach dankbaar aan. Ze kon het nauwelijks geloven. Misschien was dit het lot. Een halfjaar geleden was ze getrouwd, had ze een veilig en voorspelbaar leven in Newport en New York en hoopte ze een gezin te stichten. Nu was ze alleen in Frankrijk, maakte ze plannen om geneeskunde te gaan studeren, en alles in haar leven was veranderd. Josiah zat in Mexico samen met Henry, en zij hoefde zich tegenover niemand te verantwoorden. Als dit haar droom was, dan kon ze hem nu waarmaken. Er was niemand die haar kon tegenhouden. Het enige wat haar droevig stemde was het feit dat ze naast dokter De Bré niemand had om dit mee te bespreken.

De gewonden kwamen nog steeds in golven van het front, en naarmate het kouder werd, stierven er meer mannen aan infecties, verwondingen en dysenterie. Toen dokter De Bré haar op een ochtend aansprak, had ze al twee patiënten verloren.

Over twee weken was het Kerstmis en voor het eerst had ze heimwee. Nog maar een jaar geleden had haar moeder nog geleefd. Dokter De Bré onderbrak haar overpeinzingen en vertelde dat hij een brief van de opleiding in Nice had gehad. Hij keek haar gewichtig aan en vol spanning hield ze haar adem in. 'Ze schrijven dat ze je, met mijn aanbeveling, met genoegen willen toelaten. In eerste instantie zal het op proef zijn, maar als je het eerste trimester goed doorloopt, word je volwaardig student.' Hij glimlachte toen ze hem met steeds groter wordende ogen aankeek. 'Je kunt 15 januari beginnen, als je dat wilt.' Haar mond viel open van verbazing en ze staarde hem aan.

'Meent u dat?' Ze vloog bijna in zijn armen. Hij keek haar lachend aan en bedacht hoe heel jong ze leek. Het was een genoegen geweest om zo'n talentvolle jonge vrouw te helpen. De wereld had doktoren zoals zij nodig. En hoewel ze hier hard nodig was, vond hij het veel belangrijker dat ze zo snel mogelijk volleerd arts zou zijn. Op die manier zou ze veel meer goeds in de wereld kunnen doen.

'Ik vrees van wel. Wat ga je ermee doen?' vroeg hij, omdat hij nog steeds twijfelde of ze wel zou gaan. Ze was er zelf niet zeker van geweest. Hij had de brief meer geschreven uit nieuwsgierigheid naar hoe ze zouden reageren. Annabelle had niet verwacht dat het zo gemakkelijk en zo snel zou gaan, maar de opleiding had dringend studenten nodig, en met een aanbeveling van dokter De Bré waren ze er gerust op dat ze zijn vertrouwen in haar zou waarmaken. Hij dacht er net zo over.

'O, mijn god,' zei ze. Ze staarde hem aan toen ze de zaal verlieten en in de koude avondlucht stonden. 'O, mijn god... Ik móét gaan!' Het was een droom die uitkwam, iets wat ze nooit had verwacht, nooit had durven hopen, en nu lag die droom binnen handbereik. Nu hoefde ze de medische naslagwerken niet meer te lezen en in haar eentje te bedenken wat het allemaal betekende. Nu kon ze ze bestuderen en de persoon worden die ze wilde zijn. Hij had haar een ongelooflijk cadeau geschonken. Ze had geen idee hoe ze hem moest bedanken, maar gaf hem een zoen toen ze haar armen om zijn nek wierp.

'Je zult een fantastische arts worden. Ik wil dat je contact met me houdt en dat je me komt opzoeken als deze akelige oorlog is afgelopen en het leven weer normaal is. Als dat ooit zo zal zijn.' Dat was nu moeilijk voor te stellen. Het dodental in Europa was opgelopen tot drie miljoen. Veel te veel levens waren al verloren gegaan en er was niets veranderd. Heel Europa was in oorlog en Amerika was nog steeds vastbesloten om er niet bij betrokken te raken.

Annabelle vond het afschuwelijk om de abdij te verlaten. Ze wist dat ze er nodig was, maar dokter De Bré had gelijk, dit was het beste moment om te gaan studeren. In vredestijd zouden er meer mannelijke studenten zijn en zouden ze haar misschien niet zo snel aannemen. Ze hadden dokter De Bré verteld dat ze het komende trimester de enige vrouw zou zijn, hoewel er wel vrouwelijke studenten waren geweest die de opleiding hadden afgerond. Haar opleiding zou in totaal zes jaar duren. Het eerste jaar voornamelijk in de collegebanken en de vijf jaar daarna deels in de collegebanken en deels in een ziekenhuis in de buurt van de opleiding. Ze waren verbonden met een van de beste ziekenhuizen in Nice. Ze zou veel ervaring kunnen opdoen en het was een plezierige plaats om te wonen. Een provinciestadje was veiliger dan een grote stad als Parijs, zeker gezien het feit dat ze niemand had om haar te beschermen. Dokter de Bré had verteld dat er slaapzalen waren en dat ze een grote privékamer kreeg omdat ze de enige vrouwelijke student was. Hij stelde haar ook voor om na haar opleiding bij hem te komen werken in Parijs. Hij had zo veel vertrouwen in haar dat ze vastbesloten was om dat waar te maken.

Toen ze die avond terugliep naar haar cel, had ze het gevoel dat ze zweefde. Dokter De Bré had gezegd dat hij de school zou schrijven om namens haar haar plaats te accepteren. Ze moest hun voor 1 januari een deel van het collegegeld voor het eerste jaar sturen, maar dat was geen probleem. De rest kon ze daar betalen. Ze zat boordevol opwinding en plannen. Haar hoofd tolde en ze lag bijna de hele nacht wakker. Ze kon zich nog herinneren dat ze Josiah een keer had verteld dat ze in een kadaver zou willen snijden, en nu zou ze de kans krijgen, en niets of niemand kon haar tegenhouden. Ze had al heel veel over anatomie geleerd tijdens het werken in de operatiekamer in de abdij, vooral met dokter De Bré. Hij nam altijd de moeite om haar nieuwe dingen te leren als het geval niet al te ernstig was. En alleen al toekijken terwijl hij opereerde was een eer.

Pas de dag vóór Kerstmis vertelde ze het aan de hoofdverpleegster, en die was verbijsterd.

'Lieve hemel,' zei ze met een glimlach. 'Ik dacht dat je verpleegster zou worden. Ik had geen idee dat je arts wilde worden. Maar waarom niet? Dokter Inglis is een van de besten. Dat zou jij ook kunnen worden,' zei ze vol trots alsof ze het zelf had bedacht. 'Wat ontzettend goed van dokter De Bré. Ik ben het helemaal met hem eens.'

Annabelle had drie maanden in Asnières gewerkt en had zich op alle mogelijke manieren bewezen. Ze geen tijd gehad om vriendschappen te sluiten omdat ze altijd aan het werk was, ook als dat niet hoefde. Maar er waren zo veel gewonden en er was zo veel werk. Ze reed zelfs zo nu en dan in de ambulance als dat nodig was. Ze was bereid alles te doen. Ze was tot dicht bij het front geweest om mannen uit de veldhospitalen op te halen en naar de abdij te brengen. Het geluid van wapens was aangrijpend geweest en had haar eraan herinnerd hoe dichtbij er werd gevochten. In zekere zin voelde ze zich schuldig dat ze hen in de steek liet om in Nice te gaan studeren, maar het was zo'n spannend vooruitzicht dat ze het niet kon weerstaan. Het was wel erg ontmoedigend dat ze al achtentwintig zou zijn als ze klaar was. Het leek nog heel ver weg, maar ze had in de tussentijd nog zo veel te leren. Ze kon zich niet voorstellen dat ze het allemaal in zes jaar tijd zou kunnen proppen.

Op kerstochtend kwam ze Edwina tegen bij hun cellen. Ze omheisden elkaar en Annabelle vertelde dat ze over drie weken wegging. Edwina keek teleurgesteld.

'O, wat jammer. Ik heb altijd graag een keer met je willen kletsen, maar we krijgen de kans nooit, en nu ga je weg.' Ze had gehoopt dat ze vriendinnen konden worden, maar er was gewoonweg geen tijd voor geweest. Er was altijd te veel te doen. Annabelle moest aan Hortie denken, aan de laatste keer dat ze elkaar hadden gesproken en het afschuwelijke gevoel van verraad. Hortie had haar oudste en beste vriendin maar al te snel de rug toegekeerd en gezegd dat ze Annabelle niet meer mocht zien van James. Het maakte deel uit van de reden dat ze naar Frankrijk was gekomen. Ze had te veel mensen verloren en Hortie was de laatste druppel geweest. Met een hartelijke glimlach en de herinnering van spijt en een verloren vriendschap keek ze naar Edwina.

'Misschien kan ik hier werken tijdens vakanties. Ik weet niet of we die tijdens de opleiding hebben, maar dat zal toch vast wel,' zei Annabelle hoopvol. Ze wilde ze allemaal weer terugzien. Deels wilde ze helemaal niet weg. Ze was hier drie maanden gelukkig geweest, voor zover dat mogelijk was te midden van zulke ernstig gewonde mannen. De kameraadschap tussen het personeel onderling was geweldig geweest.

'Je gaat geneeskunde studeren?' Edwina keek verbijsterd. Ze had geen idee gehad.

'Dokter De Bré heeft het geregeld,' zei Annabelle met stralende ogen. Ze had er steeds meer zin in. 'Ik had nooit gedacht dat me zoiets zou overkomen,' voegde ze er met een verwonderde blik aan toe.

'Wat vond je familie ervan?' vroeg Edwina geïnteresseerd. Er gleed een donkere wolk over Annabelles gezicht die Edwina niet begreep. 'Vinden zij het niet erg dat je hier bent? Ze zullen zich wel zorgen maken omdat je zo dicht bij het front zit.' Als de grenzen verschoven en de abdij werd veroverd, zouden ze allemaal gevangengenomen kunnen worden. Het was een risico waar niemand aan wilde denken, maar de dreiging was reëel. Edwina's ouders hadden het er moeilijk mee, vooral haar moeder, maar ze was toch gekomen. Haar beide broers vochten in de oorlog en zij wilde ook een bijdrage leveren.

'Ik heb geen familie,' zei Annabelle zacht. 'Ik heb ze allemaal verloren. Mijn moeder is een jaar geleden overleden en mijn vader en broer zijn aan boord van de Titanic omgekomen.' Ze zei niets over Josiah, die ze ook was kwijtgeraakt. Niemand hier wist dat ze getrouwd was geweest, dus kon ze het onmogelijk allemaal uitleggen, bovendien wilde ze dat ook niet. Het was een verlies dat ze in stilte met zich meedroeg.

'Wat erg voor je,' zei Edwina. 'Dat wist ik niet.' Ze hadden nauwelijks tijd gehad om elkaar te groeten of een kopje thee met elkaar te drinken, laat staan elkaar hun levensverhaal te vertellen. Er was zo veel te doen, er was zelden tijd voor beleefdheden en er waren weinig mogelijkheden om vriendschappen op te bouwen. Ze werkten zij aan zij tot ze erbij neervielen en sliepen op hun matrassen op de vloer van hun kleine oude nonnencellen. Het spannendste wat ze konden doen was even wegglippen om een sigaretje te roken en daarover te giechelen. Annabelle had voor de gezelligheid een paar keer een sigaret geprobeerd, maar ze vond ze niet lekker.

Ze kletsten nog een paar minuten, waarna Edwina haar een fijne kerst en veel succes bij haar studie wenste. Ze beloofden om voordat ze wegging nog een paar minuten voor elkaar vrij te maken of in de eetzaal af te spreken, maar ze wisten geen van beiden of het er werkelijk van zou komen. Hierna gingen ze ieder naar de zaal waar ze werkten. Voor de zieken en gewonden was Kerstmis een gewone dag. Er waren geen feesten, geen kerstliederen, geen cadeaus. Er was op de dag zelf een wapenstilstand, maar om zes uur 's avonds hadden de Duitsers die al geschonden, en dezelfde nacht arriveerden er weer meer mannen met afgerukte ledematen. Het was een eindeloze stroom menselijk leed, ongeacht welke dag het was.

Annabelle was dankbaar dat ze die dag zo hard kon werken. Hierdoor dacht ze niet zo vaak aan de voor haar zo dierbare mensen die ze was kwijtgeraakt, twee van hen dit jaar nog. Ze durfde niet te denken aan de laatste kerstavond bij haar moeder thuis, het was te pijnlijk. Binnenkort zou er een heel nieuw leven voor haar beginnen in Nice. Tijdens de weinige pauzes die dag dwong ze zichzelf om zich daarop te concentreren. Ze probeerde zich voor te stellen hoe de studie geneeskunde zou zijn, maar zo nu en dan werd ze toch overvallen door beelden van haar moeder, de klank van haar stem... de laatste keer dat ze haar had gezien... Ze dacht er ook aan toen ze die avond op haar matras lag, en ze vroeg zich af wat haar moeder zou vinden van alles wat er het afgelopen jaar was gebeurd. Ze hoopte dat haar moeder, waar ze ook was, trots zou zijn wanneer Annabelle eenmaal arts was. Ze wist dat haar moeder het er waarschijnlijk niet mee eens zou zijn geweest. Maar wat had ze nu nog? En wie? Arts worden was Annabelles enige droom, haar enige hoop op een heel nieuw leven.

HOOFDSTUK 16

Annabelles vertrek uit het ziekenhuis in de abdij van Royaumont in Asnières ging onopgemerkt. Ze had de vorige dag afscheid genomen van dokter De Bré, hem bedankt, en afscheid genomen van de hoofdverpleegster. Verder was er niemand van wie ze afscheid hoefde te nemen, behalve Edwina, en haar had ze die ochtend een paar minuten gesproken. Ze hadden elkaar succes gewenst en hoopten elkaar nog eens te zien. Daarna was Annabelle in de truck gestapt die haar naar het station zou brengen. Ze ging met de trein naar Nice, een lange reis. Alle routes die te dicht langs het front gingen waren omgeleid, en de meeste treinen waren door het leger gevorderd.

De reis naar Nice duurde een dag en een nacht, en toen ze eindelijk aankwam, stonden er twee taxi's bij het station, bestuurd door vrouwen. Ze stapte in een van de taxi's en gaf de chauffeuse het adres op van het instituut. Het lag even buiten Nice, op een heuvel, met uitzicht over de oceaan, in een klein kasteel dat van de familie van een van de oprichters van de opleiding was, dokter Graumont. En met de vredige tuinen en boomgaarden eromheen was het nauwelijks voor te stellen dat er oorlog in de wereld was, laat staan zenuwgas, versplinterde lichamen en stervende mensen. Ze voelde zich hier volledig afgeschermd van de echte wereld. Het was de vredigste plek waar ze sinds Newport was geweest, en in sommige opzichten deed het haar daar ook aan denken.

Een streng ogende huishoudster bracht haar naar haar kamer, gaf haar lakens waarmee ze haar eigen bed moest opmaken en zei dat ze om acht uur beneden moest zijn voor het diner. De eerstejaarsstudenten sliepen op een slaapzaal. De oudere studenten, allemaal mannen, hadden een eigen kamer. Omdat ze de enige vrouw was, had ze een van hun kamers gekregen, een aangenaam vertrek met uitzicht op zee. Er woonden vierenveertig studenten in het kasteel, die allemaal om de een of andere reden waren vrijgesteld van dienst. Er was een Engelsman, een Schot, twee Italianen en de rest was allemaal Frans. Annabelle was de enige Amerikaanse. Ze hadden haar verteld dat ze met haar opleiding ook in de Verenigde Staten aan de slag zou kunnen als ze eerst een examen deed, maar ze dacht nog niet zo ver vooruit. De komende zes jaar zou ze hier zitten en dat voelde goed. Daar was ze van overtuigd geweest zodra ze het kasteel had gezien. Het voelde veilig en beschermd.

Ze waste haar gezicht en handen, trok een schone zwarte jurk aan, een van de mooiere die ze had meegenomen, en bond haar haar in een discrete knot. Onberispelijk verzorgd ging ze keurig om acht uur naar beneden.

Vóór het eten kwamen de studenten in de grote salon van het kasteel bijeen. Hier spraken ze zachtjes met elkaar, meestal over medische kwesties. Allemaal waren ze hier al sinds september. Annabelle was de indringer die laat was gekomen, en toen ze de salon binnenliep, keek iedereen naar haar. Vervolgens praatten ze verder en werd ze genegeerd. Ze schrok van deze kille ontvangst, en zat stilletjes apart zonder zich met hun gesprekken te bemoeien, tot het tijd was om te gaan eten. Ze zag dat er zo nu en dan een heimelijke blik op haar werd geworpen, maar er was niemand die even naar haar toe kwam om een praatje met haar te maken. Het was alsof ze niet bestond en alsof ze dachten dat ze vanzelf zou verdwijnen als ze haar niet accepteerden.

Een stokoude man in een nog ouder jacquet kwam hen halen voor het diner, waarna de groep de eetkamer in ging en aan drie lange tafels ging zitten die zo oud waren als het kasteel. Alles was er oud en versleten, maar het had een soort verschoten grootsheid die heel erg bij het oude Frankrijk paste.

Dokter Graumont, het hoofd van de opleiding, kwam haar begroeten en nodigde haar uit om naast hem te komen zitten. Hij was buitengewoon beleefd toen hij zich voorstelde, maar sprak vervolgens het grootste deel van de tijd met een jongeman van een jaar of dertig aan zijn andere zijde. Ze hadden het over een operatie die ze die dag hadden gezien en deden geen moeite Annabelle bij hun gesprek te betrekken. Ze voelde zich een onzichtbare geest.

Later tijdens de maaltijd sprak dokter Graumont kort met haar over dokter De Bré, vroeg hoe het met hem was, maar zei verder weinig, waarna hij haar een goede avond wenste en de anderen naar hun kamers gingen. Geen van haar medestudenten had zich voorgesteld of gevraagd hoe ze heette. Ze liep in haar eentje naar haar kamer en ging op haar bed zitten. Ze wist niet goed wat ze ervan moest vinden en twijfelde aan haar beslissing. Het zouden zes lange jaren worden als niemand in het kasteel met haar praatte. Het was wel duidelijk dat ze niet blij waren dat er een vrouw in hun midden was, en dus hadden ze besloten om haar te negeren. Maar ze was hier niet voor de gezelligheid, maar om te leren.

De volgende ochtend was ze om zeven uur precies in de eetzaal, zoals haar was verteld. Het ontbijt was karig, vanwege de oorlog, en ze at weinig. De anderen kwamen en gingen zonder een woord tegen haar te zeggen. Ze ging op zoek naar haar leslokaal, waar ze op tijd was voor haar college van acht uur. Het hele kasteel was gewijd aan de opleiding. Op die manier kon de familie het in haar bezit houden en voor het onderhoud zorgen. Toen het college eenmaal begon, wist ze weer waarom ze hier was. Het was fascinerend. Ze bestudeerden nierziektes en kregen diagrammen van operaties te zien. En de volgende dag zouden ze naar het ziekenhuis in Nice gaan, waar ze operaties zouden bijwonen en met patiënten konden werken. Ze kon haast niet wachten.

Ze was nog steeds vol van het college toen ze gingen lunchen, en ze was dokter De Bré buitengewoon dankbaar. Even vergat ze hoe onaardig haar studiegenoten waren geweest en mengde zich in een gesprek met een Engelsman en maakte een opmerking over het college. Hij staarde haar aan alsof ze net al haar kleren had uitgetrokken.

'Neem me niet kwalijk, heb ik iets verkeerd gezegd?' vroeg ze onschuldig.

'Ik kan me niet herinneren dat ik iets tegen je zei,' zei hij onbeschoft, en hij keek met een kille blik op haar neer, waarmee hij duidelijk liet merken dat hij niet geïnteresseerd was in wat zij te zeggen had.

'Nee, maar ik zei iets tegen jou,' zei ze rustig. Ze weigerde zich te laten afschrikken. Ze had hem horen zeggen dat hij uit een familie met vier generaties artsen kwam. Hij was duidelijk erg verwaand, maar net als zij was hij nog maar een eerstejaarsstudent, ook al was hij een stuk ouder dan zij. Hij had iemand anders verteld dat hij op Eton had gezeten en in Cambridge had gestudeerd, en dat verklaarde het grote leeftijdsverschil. Hij vond zichzelf duidelijk heel wat beter dan haar en had geen zin om zijn tijd aan haar te verspillen. Het feit dat ze erg mooi was, had kennelijk geen indruk op hem gemaakt. Veel liever deed hij onaardig tegen haar en zette haar op haar nummer.

'Ik ben Annabelle Worthington,' ging ze vriendelijk verder, omdat ze weigerde zich door hem te laten intimideren. Het liefst had ze hem een klap in zijn gezicht gegeven, maar ze glimlachte beleefd en wendde zich tot een andere student en stelde zich aan hem voor. Deze keek naar de jongeman die tegenover hem stond alsof hij wachtte op een teken van de anderen, waarna hij onwillekeurig glimlachte.

'Ik ben Marcel Bobigny,' zei hij in het Frans. De anderen staarden hem aan alsof hij een verrader was en keken daarna naar hun bord.

Annabelle en Marcel raakten in gesprek over het college van die ochtend en het grootste deel van de lunch was het in de rest van de kamer stil. Ze was duidelijk niet welkom en zelfs het hoofd van de opleiding negeerde haar. Ze pakte haar pen en papier en liep naar het volgende college, nadat ze Marcel had bedankt voor hun gesprek. Hij boog beleefd, en toen ze met geheven hoofd wegliep, hoorde ze dat zijn maten hem uitfoeterden omdat hij met haar gepraat had.

'Het kan me niet schelen hoe mooi ze is,' hoorde ze een van hen tegen de anderen fluisteren. 'Ze hoort hier niet.' Maar ze had evenveel recht om hier te zijn als zij. Ze had haar collegegeld betaald en wilde net zo graag arts worden als zij, misschien nog wel liever. Maar het was wel duidelijk dat ze onderling hadden afgesproken dat ze haar zouden tegenwerken.

De vier weken daarna, waarin ze colleges hadden en drie keer per week naar het ziekenhuis gingen, waar ze luisterden naar lezingen en patiënten zagen, hield hun ongemanierde gedrag aan. Ze merkte ook dat ze niet alleen door de studenten, maar ook door de hoogleraren nauwlettend in de gaten werd gehouden. Ze kreeg het gevoel dat elke fout die ze maakte, elke verkeerde opmerking, tegen haar zou worden gebruikt, en dus was ze uiterst voorzichtig. Tot nu toe had ze geen duidelijke fouten gemaakt, en ze had goede cijfers behaald voor de twee verhandelingen die ze had geschreven over urineweginfecties en nieraandoeningen.

Wanneer ze bij patiënten langsgingen, met hen spraken, hadden haar medestudenten de grootste hekel aan haar. Ze was vriendelijk en meelevend, stelde intelligente vragen over hun symptomen en ging zo met ze om dat ze zich direct bij haar op hun gemak voelden. De patiënten zagen en spraken haar het liefst, en patiënten bij wie ze meer dan eens kwamen, waren altijd verrukt als ze haar weer zagen. Haar studiegenoten werden er gek van.

'Je gaat veel te informeel met de patiënten om,' merkte de Engelsman die altijd onaardig tegen haar was op een dag op.

'Wat interessant,' zei Annabelle rustig. 'Ik vind jou veel te onbeleefd tegen ze.'

'Wat weet jij daar nou van? Wanneer ben jij ooit eerder in een ziekenhuis geweest?'

'Ik heb net drie maanden in de buurt van het front gewerkt, in Asnières, en ik heb zes jaar als vrijwilligster in ziekenhuizen gewerkt, waarvan de laatste twee jaar met immigranten op Ellis Island in New York.' Hierna zei hij niets meer tegen haar, en hij zou het nooit toegeven, maar hij was onder de indruk van haar drie maanden in Asnières. Hij had gehoord hoe zwaar het daar was. Marcel Bobigny zocht haar na de les op en vroeg hoe het werk in de abdij van Royaumont was geweest. Het was het eerste echte gesprek dat ze in een maand had gehad. En ze was dankbaar dat ze eindelijk iemand had om mee te praten.

'Het was zwaar,' zei ze eerlijk. 'We werkten allemaal wel achttien uur per dag, soms meer. Het wordt geleid door vrouwen, dat was het oorspronkelijke concept, maar er zitten nu ook een paar mannelijke artsen uit Parijs. Ze kunnen alle hulp gebruiken.'

'Wat voor gevallen zag je er?' vroeg hij geïnteresseerd. Hij vond het niet eerlijk dat de anderen het haar zo moeilijk maakten. Hij vond haar aardig. Ze was opgewekt, sportief, ze werkte hard en was niet zo arrogant als de rest.

'Voornamelijk afgerukte ledematen, veel gangreen, verwondingen ten gevolge van explosies, zenuwgas, dysenterie, cholera, vrijwel alles wat je zo dicht bij het front kunt verwachten.' Ze zei het heel nuchter, zonder opscheppen of imponeren.

'Wat mocht je allemaal doen?'

'Zo nu en dan in de operatiekamer chloroform toedienen. Ik moest voornamelijk chirurgische materialen opruimen, maar de hoofdchirurg liet me vaak dingen zien. De rest van de tijd werkte ik op de verpleegafdeling Chirurgie en zorgde ik voor de mannen na hun operaties. Ik heb ook een paar keer in een ambulance gereden.'

'Dat is heel wat voor iemand zonder opleiding.' Hij was onder de indruk.

'Ze hadden hulp nodig.' Hij knikte, en wilde dat hij daar zelf had gewerkt. Dat zei hij tegen Annabelle en ze glimlachte. Hij was de enige van haar medestudenten die beleefd, zelfs aardig tegen haar was. De meeste anderen negeerden haar.

Op een dag in februari, anderhalve maand na haar komst, zat iedereen aan tafel te praten over de Slag bij Verdun, die enkele dagen eerder was begonnen en nu al voor enorme verliezen aan beide kanten had gezorgd. Het was een verderfelijk gevecht dat hen allemaal raakte, en Marcel betrok haar bij het gesprek. De anderen gingen zo op in hun discussie dat ze vergaten hun wenkbrauwen te fronsen of haar te negeren toen ze iets zei.

Elke avond was de Slag bij Verdun het belangrijkste onderwerp van gesprek, totdat de 5e slag aan de Isonzo in Italië tegen Oostenrijk-Hongarije twee weken later, begin maart, voorrang kreeg. Alle gesprekken gingen afwisselend over medische onderwerpen en de oorlog. Het was voor iedereen een grote zorg.

Uiteindelijk vroeg de Engelsman haar wanneer Amerika zich in de oorlog zou mengen. President Wilson verzekerde iedereen nog steeds dat Amerika zich afzijdig zou houden, maar het was een publiek geheim dat de Verenigde Staten beide kanten bevoorraadden en daar veel kritiek voor te verduren kregen. Annabelle zei duidelijk dat ze het verkeerd vond en dat vonden de anderen ook. Ze vond dat de Verenigde Staten zich in de oorlog moesten mengen en de geallieerden in Europa te hulp moesten komen. Het gesprek ging vervolgens over de Lusitania en de overtuiging van iedereen dat ze was opgeblazen vanwege het oorlogsmaterieel dat ze in het geheim vervoerde, al was deze informatie nooit officieel vrijgegeven. Van de Lusitania ging het gesprek op de een of andere manier over op de Titanic, en Annabelle werd stil en keek bedrukt. Rupert, de Engelsman, merkte het en maakte een opmerking. 'Het was geen hoogtepunt voor ons,' gaf hij met een glimlach toe.

'Voor mij ook niet. Mijn ouders en broer waren aan boord,' zei ze zacht. Het werd stil aan tafel en iedereen staarde haar aan.

'Hebben ze het overleefd?' vroeg een van de Franse studenten, en ze schudde het hoofd. 'Mijn moeder is in een van de reddingsboten van boord gekomen, maar mijn vader en broer zijn met het schip ten onder gegaan.'

In koor klonken er steunbetuigingen en Marcel bracht het gesprek discreet op iets anders in een poging het pijnlijke moment voor haar te verzachten. Hij vond haar aardig en wilde haar beschermen tegen de anderen. Beetje bij beetje begonnen ze haar te waarderen. Haar vriendelijkheid, eenvoud, intelligentie en nederigheid waren moeilijk te weerstaan.

Twee weken later werd het Franse passagiersschip Sussex getorpedeerd, en dat bracht het allemaal weer boven. De situatie aan het front was inmiddels verslechterd en er waren bijna vier miljoen mensen omgekomen. Het aantal slachtoffers steeg met de dag. Soms leidde dit hen erg af van hun studie en dan konden ze nergens anders over praten. Maar ze werkten allemaal hard. Er zaten geen lijntrekkers in de groep en omdat er zo weinig studenten waren, viel iedereen op.

Onwillekeurig had iedereen rond april Annabelle geaccepteerd en in mei waren er veel medestudenten die met haar wilden praten en zelfs lachen. Ze hadden respect gekregen voor de intelligente vragen die ze zachtjes stelde, en haar houding tegenover de patiënten was veel beter dan die van hen. Het was haar hoogleraren allemaal opgevallen, en dokter Graumont had enige tijd geleden al een brief aan dokter De Bré geschreven om hem te laten weten dat zijn keus geen vergissing was geweest, dat Annabelle Worthington een uitstekende studente was en in de toekomst een heel goede arts zou worden. Voor Annabelle was het ziekenhuis in Nice vergeleken met de abdij in Asnières wel heel tam, maar toch erg interessant. En eindelijk was haar wens in vervulling gegaan. Ze waren begonnen met het ontleden van lijken en ze vond het net zo fascinerend als ze al had gedacht.

Tijdens de zomer bleef het nieuws over de oorlog hen afleiden. Op 1 juli begon de Slag aan de Somme, met het hoogste aantal slachtoffers in de oorlog tot dan toe. Aan het eind van de dag waren er 60.000 doden en gewonden. De aantallen waren gruwelijk, en naarmate de zomer vorderde, werd het alleen maar erger. Het kostte de studenten moeite om zich op hun studie te concentreren. Het aantal slachtoffers was zo schokkend en er leek geen eind aan te komen. Europa was nu twee jaar in oorlog.

In augustus deed ze haar best om niet aan haar trouwdag te denken. Het zou hun derde zijn geweest en ze was nu elf maanden in Europa. Het was bijna niet te geloven. Sinds ze in Nice studeerde, vloog de tijd voorbij. Ze deden zo veel dingen, probeerden zo veel te leren. Ze werkten nu steeds vaker met patiënten en waren drie hele dagen per week in het ziekenhuis in Nice. Oorlogsslachtoffers die niet in staat waren nog in de oorlog te vechten kwamen hier om dichter bij huis te zijn. Ze kwam zelfs twee mannen tegen voor wie ze in Asnières had gezorgd. Ze waren verheugd om haar te zien en Annabelle ging zo vaak mogelijk bij hen langs.

Marcel en zij waren inmiddels goede vrienden. Elke avond na het eten spraken ze met elkaar en vaak studeerden ze samen. En de andere studenten hadden haar eindelijk geaccepteerd. Ze mochten en respecteerden haar. Sommige studenten konden zelfs lachen om de onaangename manier waarop ze haar in het begin hadden bejegend, en Rupert, de opgeblazen Engelsman die nog wel het meest onbeschoft was geweest, was langzamerhand een vriend van Annabelle geworden. Niemand kon iets op haar werk aanmerken en ze was altijd aardig voor iedereen. Marcel noemde haar hun peetmoeder.

Op een dag liepen ze na de colleges door de boomgaarden, toen hij haar met een nieuwsgierige blik aankeek.

'Waarom is een beeldschone vrouw als jij niet getrouwd?' vroeg hij haar. Ze wist dat hij haar niet voor zichzelf wilde, omdat hij zich net had verloofd met een jonge vrouw uit Nice. Ze was al jaren een vriendin van de familie. Hij kwam uit Beaulieu, niet ver van Nice, en ging zo vaak mogelijk naar huis, soms zelfs voor het avondeten. Zijn verloofde kwam regelmatig naar het kasteel en Annabelle mocht haar erg graag.

'Volgens mij kan ik niet getrouwd zijn en arts zijn. Denk jij wel?' Ze beantwoordde de vraag met een wedervraag. Naar haar idee was het voor een vrouw anders dan voor een man. Er werden van een vrouw veel meer offers en toewijding gevraagd.

'Waarom heb ik het gevoel dat je met een gebroken hart naar Europa bent gekomen?' Hij was een wijs man en kon het in haar ogen zien. 'Ik heb niet het idee dat je je privéleven opoffert voor je werk, ik heb veel eerder het idee dat je misschien bang bent voor een privéleven en je daarom achter de geneeskunde verschuilt. Ik denk dat je allebei kunt doen,' zei hij vriendelijk, terwijl hij haar recht in de ogen keek.

Lange tijd gaf ze geen antwoord en ze nam een hap van haar appel. Ze was in mei drieëntwintig geworden. Ze was beeldschoon, ze leefde, maar was doodsbang om weer gekwetst te worden. Marcel had gelijk. Hij kende haar goed.

'Achter die vriendelijke lach ligt iets heel droevigs, en volgens mij is dat niet alleen vanwege je ouders,' ging hij verder. 'Vrouwen kijken alleen zo als hun hart door een man is gebroken.' Hij vond het erg dat haar dat was overkomen. Meer dan wie ook verdiende zij een lieve man.

'Je had waarzegger moeten worden in plaats van arts,' zei ze plagend met een dankbare glimlach. Maar hij wist zonder dat ze het had bevestigd, dat hij gelijk had. En zij was niet van plan hem te vertellen dat ze gescheiden was. Dat wilde ze niemand zeggen, zelfs Marcel niet. Daarvoor schaamde ze zich te veel.

Een maand eerder had ze een brief van de bank gekregen waarin stond dat de echtscheiding officieel was. Zij en Josiah waren nu gescheiden. Ze had het afgelopen jaar slechts één brief van hem gehad, met Kerstmis, waarin hij haar vertelde dat hij en Henry nog steeds in Mexico waren. Ze had geen idee of hij daar nog altijd was, maar ze hoopte dat alles goed met hem was. Uit wat hij haar had geschreven kon ze opmaken dat ze allebei erg ziek waren. Ze had teruggeschreven omdat ze zich zorgen om hem maakte, en sindsdien had ze niets meer van hem gehoord. Haar brief was niet beantwoord.

'Heb ik gelijk?' drong Marcel aan. Hij was op haar gesteld en wenste vaak dat hij meer over haar wist. Ze had het nooit over haar jeugd of haar achtergrond. Het was alsof ze die niet had. Ze wilde alleen een schone lei en een nieuwe start. Als hij met haar praatte, kon hij altijd merken dat er geheimen in haar verleden lagen.

'Het is niet belangrijk. Ik ben hier nu, met of zonder gebroken hart.'

'Denk je dat je ooit teruggaat?' Hij bleef nieuwsgierig.

Ze dacht hier stilletjes over na en antwoordde hem in alle eerlijkheid: 'Dat weet ik niet. Er is daar niets voor mij, behalve een cottage in Rhode Island.' De bedienden van haar ouders waren er nog en zorgden voor het huis in de hoop dat ze terug zou keren. Zo nu en dan schreef ze Blanche, maar verder niemand. 'Ik heb geen familie meer, geen reden om terug te gaan.'

'Je hebt toch wel vrienden,' zei hij met een treurige blik. Hij vond het een afschuwelijk idee dat ze niemand had. Ze was zo'n lief, hartelijk en aardig mens dat hij zich niet kon voorstellen dat ze geen vrienden had, ook al was ze verlegen. 'Je bent met anderen opgegroeid. Die zijn er toch nog wel?' Door zijn woorden moest ze aan Hortie denken en ze schudde het hoofd. Ze had geen vrienden meer. Daar had Josiah wel voor gezorgd, hoe goed zijn bedoelingen ook waren geweest. Het was naïef van hem geweest om te denken dat hij de juiste beslissing voor haar had genomen door haar los te laten. Hij had haar alleen maar een paria in haar eigen wereld gemaakt. De enige vriend die ze nu had was Marcel.

'Nee. Alles in mijn leven is veranderd. Daarom ben ik hiernaartoe gekomen.' Maar zelfs zij wist niet of ze zou blijven. Ze hoorde nu bij niets of niemand meer. Haar leven bestond uit haar opleiding, en dat zou de komende vijf jaar zo blijven. Haar thuis was het kasteel, Nice haar enige stad. En de mannen met wie ze samen studeerde waren de enige vrienden die ze had, Marcel in het bijzonder.

'Ik ben blij dat je bent gekomen,' zei hij eenvoudigweg, omdat hij niet bemoeizuchtig wilde zijn of oude wonden wilde openrijten.

'Ik ook.' Ze glimlachte naar hem en langzaam slenterden ze terug naar het kasteel. Het verbaasde Marcel dat geen van hun medestudenten iets in Annabelle zag. Maar Annabelle straalde een onuitgesproken boodschap uit: kom niet te dichtbij. Ze had een muur om zich opgetrokken. Marcel kon het voelen, maar had geen idee waarom. Hij dacht dat het schaamte was. Hij vond het zonde van zo'n leuke vrouw. Hij vond dat ze een man verdiende en hoopte dat ze die ooit zou vinden.

Het was een lange, hete zomer in het kasteel, veel studeren en veel werk in het ziekenhuis, maar in augustus kregen ze eindelijk twee weken vrij om naar huis of op vakantie te gaan. Annabelle was de enige die in het kasteel bleef. Ze kon nergens naartoe. Ze maakte lange wandelingen, winkelde wat in Nice, al was er vanwege de oorlog niet veel te krijgen. Ze kocht een paar dingen om haar garderobe aan te vullen omdat bijna alles zwart was en ze niet langer in de rouw was vanwege haar moeder. En op een middag reed ze met een geleende oude truck naar Antibes en het gebied eromheen, vond een schitterende elfde-eeuwse kerk en genoot van het uitzicht ver boven het dorp. Het was een volmaakte middag en een spectaculair uitzicht.

Op de terugweg at ze in een klein cafeetje en die avond reed ze terug naar school. Zelfs dokter Graumont was weg, en Annabelle was alleen in het kasteel samen met de twee dienstmeiden. Het waren twee rustige weken en ze was blij toen de anderen weer terugkwamen, Marcel in het bijzonder. Ze hadden allemaal een fijne vakantie gehad. Alleen Rupert, die in het begin zo vervelend tegen haar had gedaan, had het moeilijk, omdat zijn broer was gesneuveld. Veel van haar medestudenten hadden al broers, neven, of vrienden verloren. Het was een wrede herinnering aan de aanhoudende onrust en angst die Europa in zijn greep had.

Toen ze in september weer met colleges begonnen, was de Slag aan de Somme al twee maanden bezig en elke dag vielen er meer slachtoffers. Halverwege de maand november kwam er tot grote opluchting van iedereen een einde aan. Tien dagen lang na die afschuwelijke slag, die meer dan een miljoen doden en gewonden had geëist, was er vrede. En toen vielen de Duitsers Groot-Brittannië voor het eerst aan met vliegtuigen. Hiermee werd een heel nieuw aspect van oorlogvoering geïntroduceerd, en het maakte hen allemaal bang. Met Kerstmis waren ze allemaal ontmoedigd door de verliezen en de voortdurende aanvallen. Nog twee studenten hadden een broer verloren. Aan het eind van de maand bracht dokter Graumont hen allemaal bijeen in de grote hal. Hij had een brief van de Franse overheid die hij ze wilde voorlezen. Het was een oproep aan al het medisch geschoold personeel om hulp te verlenen aan het front. Ze waren dringend nodig in veldhospitalen in heel Frankrijk. Toen hij de brief had voorgelezen, zei hij dat de keus aan hen was. Ze zouden officieel vrij krijgen van hun studie als ze wilden gaan, en ze zouden zonder meer een plek hebben op het moment dat ze hun opleiding wilden hervatten. Ze kregen al maandenlang brieven van ziekenhuizen, waaronder ook van Elsie Inglis, dit keer uit Villers-Cotterêts, ten noordoosten van Parijs, dichter bij het front dan Asnières, waar Annabelle had gezeten. Wederom was al het medische personeel vrouwelijk en Annabelle zou er welkom zijn.

Alle studenten spraken erover tijdens het eten die avond en de sfeer was gespannen. De volgende ochtend had de helft van hen een beslissing genomen, en een voor een gingen ze naar dokter Graumont. Binnen enkele dagen zouden ze vertrekken. Het was een barre winter geweest en in heel Europa stierven mannen aan het front aan hun verwondingen, ziekten en de kou. De studenten die vertrokken konden de roep om hulp niet weerstaan. Uiteindelijk bleven er vier studenten in het kasteel achter. Annabelle had de eerste dag haar besluit al genomen. Ze vond het jammer dat ze haar opleiding moest onderbreken, maar ze had het gevoel dat ze geen andere keus had. Blijven voelde egoïstisch.

'Jij gaat ook?' vroeg dokter Graumont met een bedroefde glimlach, maar hij was niet verrast. Het afgelopen jaar was hij haar enorm gaan waarderen. Ze zou een uitstekende arts worden en in veel opzichten was ze dat al.

'Ik moet gaan,' zei ze melancholiek. Ze vond het verschrikkelijk de opleiding en het kasteel te verlaten. 'Maar ik kom terug.'

'Dat hoop ik,' zei hij, en hij meende het. 'Waar ga je naartoe?' 'Naar het ziekenhuis van Elsie Inglis in Villers-Cotterêts, als ze me willen hebben.' Met de opleiding die ze tot nu toe hadden gehad, konden ze allemaal als ziekenverzorger aan de slag. Dat was meer dan ze in Asnières had kunnen doen, en ze zou zich veel nuttiger kunnen maken voor de mannen.

'Wees voorzichtig, Annabelle. Hou je goed. We zullen hier op je wachten,' verzekerde hij haar.

'Dank u,' zei ze zacht, en ze omhelsde hem hartelijk.

Die avond pakte ze haar spullen. Ze was van plan twee koffers in het kasteel te laten staan en maar één koffer mee te nemen. De volgende dag vertrok bijna iedereen, op de vier achterblijvers na.

Ze omhelsden elkaar, wensten elkaar succes en beloofden terug te komen. Hun afscheid van Annabelle was bijzonder broederlijk en teder, en allemaal drukten ze haar op het hart om toch vooral goed op zichzelf te passen, en zij zei hetzelfde tegen hen. Marcel bracht haar naar de trein voordat hij zelf vertrok. Ze droeg zelf haar kleine koffer terwijl ze naast hem liep. Hij was haar enige echte vriend en dat was hij vanaf het begin geweest. Daar was ze hem nog steeds dankbaar voor.

'Pas goed op jezelf,' zei Marcel, toen hij haar nog een laatste keer omhelsde en haar een zoen op beide wangen gaf. 'Ik hoop dat we allemaal gauw terug zijn,' zei hij heftig. Hij zou aan het eind van de middag vertrekken.

'Ik ook.' Ze zwaaide naar hem zolang ze hem nog kon zien, terwijl hij haar vanaf het perron uitzwaaide. Het was de laatste keer dat ze hem zou zien. Twee weken later reed hij in een ambulance over een mijn. Hij was het eerste slachtoffer van dokter Graumonts opleiding, en Annabelle had weer een vriend verloren.

HOOFDSTUK 17

Het ziekenhuis dat Elsie Inglis in Villers-Cotterêts had opgezet, lag zo'n vijftig kilometer ten noordoosten van Parijs, ongeveer vijfentwintig kilometer van het front. Als je goed luisterde, kon je de explosies in de verte horen. Het ziekenhuis was net open en het was groter dan waar ze het jaar daarvoor had gewerkt. Het werd gerund door vrouwen, zoals dokter Inglis het had bedoeld. Hun nationaliteiten vertegenwoordigden veel van de geallieerden. Er waren veel Fransen en Engelsen, en Annabelle was een van drie Amerikanen. Dit keer had ze een heuse kamer, ook al was hij klein, die ze deelde met een andere vrouw. Al hun patiënten kwamen van het front. Het slagveld dat ze aanschouwden was verschrikkelijk. Kapotte lichamen, kapotte geesten en een schrikbarend aantal doden.

Ambulancechauffeuses reden constant heen en weer tussen het ziekenhuis en het front, waar mannen verminkt en stervende uit loopgraven werden gehaald. Er ging altijd een ziekenverzorgster in de ambulance mee, en die moest genoeg kennis en ervaring hebben om alles uit de kast te halen om de mannen die ze vervoerde te redden. Als hun verwondingen te erg waren, bleven ze in een veldhospitaal dicht bij de loopgraven. Maar zo mogelijk werden de gewonde soldaten naar het ziekenhuis in Villers-Cotterêts gebracht voor eventuele operaties en intensievere zorg.

Op basis van haar eerste jaar geneeskunde en het jaar vrijwilligerswerk daarvóór, werd Annabelle toegewezen aan de ambulancedienst en ze droeg het officiële uniform van een ziekenverzorger. Ze werkte achttien uur per dag, hobbelde over slechte wegen, soms met mannen in haar armen als ze verder niets meer kon doen. Ze vocht dapper om ze te redden met alle materialen die ze had en alle technieken die ze had geleerd. Ondanks haar beste pogingen en een halsbrekende rit terug naar het ziekenhuis waren de verwondingen van de mannen soms te erg en stierven ze onderweg.

Ze was op nieuwjaarsdag in Villers-Cotterêts aangekomen, maar voor de mensen daar was het een gewone werkdag. De oorlog had al meer dan zes miljoen levens geëist. In de tweeënhalf jaar sinds het uitbreken van de gevechten was Europa gedecimeerd, en de jongemannen werden met duizenden door de monsterlijke oorlog verslonden. Annabelle had soms het gevoel alsof ze de oceaan probeerden leeg te scheppen met een theekopje, of, nog erger, een vingerhoedje. Er waren zo veel gewonden, van sommigen was nog maar zo weinig over, zo veel geesten die nooit zouden herstellen van de wreedheden die ze hadden gezien. Het was voor het medisch personeel ook moeilijk. Aan het eind van elke dag zaten ze er uitgeput en verslagen bij. Maar hoe moeilijk en ontmoedigend het soms ook was, Annabelle was er meer dan ooit van overtuigd dat ze arts wilde worden, en hoewel de situatie soms hartverscheurend was, genoot ze van haar werk en deed ze het goed.

In januari probeerde president Wilson een eind aan de oorlog te maken door de neutrale status van de Verenigde Staten te gebruiken om de geallieerden te stimuleren aan te geven wat ervoor nodig was om vrede te bewerkstelligen. Zijn poging liep op niets uit en Wilson bleef vastbesloten om zijn land buiten de oorlog te houden. In Europa begreep niemand waarom Amerika zich niet bij de geallieerden aansloot, en in januari 1917 geloofde ook niemand meer dat de Verenigde Staten dit nog lang zouden kunnen volhouden. En ze hadden gelijk.

Op 1 februari hervatte Duitsland de gewapende strijd met onderzeeërs. Twee dagen later verbraken de Verenigde Staten de diplomatieke contacten met Duitsland en binnen drie weken had de president toestemming van het Congres gevraagd de Amerikaanse handelsvloot te bewapenen tegen een mogelijke aanval door Duitse onderzeeërs. Het Congres weigerde, maar op 12 maart gaf Wilson het presidentieel bevel dat Amerikaanse koopvaardijschepen per direct zouden worden bewapend. Acht dagen later, op 20 maart, stemde het kabinet er unaniem mee in om Duitsland de oorlog te verklaren.

De president hield op 2 april zijn toespraak voor het Congres. Vier dagen later op, 6 april, verklaarden de Verenigde Staten Duitsland de oorlog. Eindelijk deed Amerika mee, en de wankelende geallieerden hadden haar hulp dringend nodig. De daaropvolgende weken en maanden namen Amerikaanse jongens afscheid van hun families, vrouwen en vriendinnen, en vertrokken ze naar trainingskampen. Binnen enkele maanden zouden ze naar Europa worden gevoerd. Van de ene dag op de andere was alles thuis veranderd.

'En het werd tijd, verdomme,' zei een van de Amerikaanse vrouwen in Villers-Cotterêts tegen Annabelle, toen ze elkaar laat op de avond in de eetzaal spraken. Ze hadden allebei negentien uur gewerkt. Zij en de andere Amerikaanse vrouwen waren verpleegsters, en ze wist dat Annabelle ziekenverzorgster was.

'Was je voor de oorlog bezig met een opleiding voor verpleegster?' vroeg ze geïnteresseerd. Ze was een mooie jonge vrouw uit het zuiden en had een zwaar accent uit Alabama. Haar naam was Georgianna. De chique opvoeding die ze had genoten had, net als Annabelles deftige jeugd in het elegante herenhuis van haar familie in New York, helemaal niets te maken met het dagelijks leven dat ze nu leidden. Het had haar alleen een goede scholing, goede manieren en de Franse taal geleerd. De rest deed er niet meer toe.

'Ik heb het afgelopen jaar geneeskunde gestudeerd in Zuid-Frankrijk,' zei Annabelle, en ze nam een slokje waterige soep. Er werd zo lang mogelijk met de voedselrantsoenen gedaan om zowel het medisch personeel als de patiënten te eten te geven. Het gevolg was dat niemand in maanden een fatsoenlijke maaltijd had gehad, maar het was goed genoeg. Annabelle was sinds haar komst vier maanden geleden flink afgevallen. Zelfs zij kon nauwelijks geloven dat het april 1917 was en dat ze al negentien maanden in Frankrijk zat.

Georgianna vond het heel bijzonder dat Annabelle arts wilde worden en ze praatten er een paar minuten over. Allebei waren ze hondsmoe. De verpleegster was een mooi meisje met grote groene ogen en felrood haar, en ze moest lachen toen ze vertelde dat haar Frans na twee jaar nog altijd abominabel slecht was, maar Annabelle wist dat ze haar werk desondanks goed deed. Ze had nog nooit zo veel nauwgezette, kundige, toegewijde mensen gekend. Ze gaven zich helemaal.

'Denk je dat je je studie zal afmaken?' vroeg Georgianna haar. Annabelle knikte met een peinzende blik. 'Dat hoop ik wel.' Ze kon zich niet voorstellen dat er iets was wat haar ervan zou weerhouden, behalve de dood.

'Wil je naar huis als de oorlog voorbij is?' Georgianna kon zich niet voorstellen dat zij zou blijven. Ze had familie in Alabama, drie zusjes en een broer.

Annabelle wilde niet terug naar New York. Daar was niets dan pijn voor haar. 'Niet echt. Ik heb er niet veel. Ik denk dat ik hier blijf.' Ze had er de laatste tijd veel over nagedacht en ze had een beslissing genomen. Ze had nog vijf jaar geneeskunde voor de boeg en daarna wilde ze in Parijs gaan werken. Met een beetje geluk zelfs samen met dokter De Bré. In New York was niets meer voor haar, en als ze daar wilde werken, zou ze nog een jaar extra moeten studeren. Ze was er bijna van overtuigd dat haar leven in de Verenigde Staten voorgoed voorbij was. De enige toekomst voor haar was hier. Het was een heel nieuw leven, waar niemand haar verleden of de schande van de scheiding kende. Iedereen in Frankrijk ging ervan uit dat ze nooit getrouwd was geweest. Over een paar weken werd ze vierentwintig. En op een dag zou ze met hard werken en een beetje geluk arts zijn. In New York was ze alleen maar een schandvlek.

De twee vrouwen zeiden elkaar gedag en gingen ieder naar hun eigen slaapvertrek. Ze beloofden elkaar om op hun vrije dag, die ze nooit hadden, iets met elkaar af te spreken. Annabelle had sinds haar komst hier geen dag vrij genomen.

De 3e Slag van Champagne liep eind april uit op een ramp en bracht een nieuwe golf patiënten. Annabelle reed constant heen en weer om mannen van het front te halen. De enige hoop die ze hadden was een Canadese overwinning bij Vimy. En door een enorm gevoel van moedeloosheid waren er in de eerste weken van mei gevallen van muiterij onder de Fransen troepen. Er kwamen ook voortdurend berichten binnen over de Russische Revolutie - de tsaar was in maart afgetreden. Maar alles wat niet in de loopgraven of aan het front gebeurde, leek voor de mensen in Villers-Cotterêts erg ver weg. Ze hadden het veel te druk om zich ergens anders mee bezig te houden.

Annabelle vergat zelfs haar eigen verjaardag. De ene dag ging naadloos over in de andere, en ze had soms geen idee wat voor dag het was. Ze had pas een week later door dat ze vierentwintig was geworden, toen ze een krant zag die iemand uit Parijs had meegenomen.

Een maand later, in juni, was iedereen opgewonden toen ze hoorden dat Amerikaanse troepen in Frankrijk waren geland. Na drie weken werd er een bataljon Amerikanen in Villers-Cotterêts gestationeerd aan de rand van het stadje. Binnen een week kwamen daar Britse strijdkrachten bij, en allen bereidden ze zich voor op een offensief bij leper. Het was een stuk levendiger met Britten en Amerikanen overal. De mannen deden met plezier hun best om de vrouwelijke bevolking te verleiden en de militaire politie moest hard werken om ze dronken uit cafés en van de straat te slepen en ze bij hun eigen kamp af te leveren. Het bood in elk geval wat afleiding, en hoewel sommige soldaten onvermijdelijk agressief waren, waren sommigen ook heel aardig. Op een gegeven moment zag Annabelle een groepje Amerikaanse soldaten naast een aantal erg jonge Franse meisjes lopen, toen ze in de ambulance mee terug reed van een veldhospitaal in de buurt. Ze had geen zin in een praatje, want de man die ze meebrachten naar het ziekenhuis in Villers-Cotterêts was onderweg overleden. Maar toen de ambulance de Amerikanen passeerde en de mannen zagen dat er twee knappe vrouwen voorin zaten, begonnen ze te roepen en te zwaaien. En heel even verlangde ze er intens naar om Amerikaanse stemmen te horen. Ze zwaaide terug en glimlachte. Een van de mannen in uniform rende een stukje mee en onwillekeurig zei ze: 'Hoi.'

'Ben je Amerikaanse?' vroeg hij stomverbaasd. De Franse chauffeuse van de ambulance stopte en glimlachte. Ze vond hem een schatje.

'Ja,' zei Annabelle, die er moe uitzag.

'Hoelang ben je hier al? Ik dacht dat de verpleegsters volgende maand pas zouden komen.' Het had langer geduurd om de vrouwelijke vrijwilligers te mobiliseren dan de dienstplichtigen. Ze lachte om zijn vraag. Hij klonk alsof hij uit Boston kwam, en ze moest toegeven dat het haar prettig in de oren klonk. Het deed haar aan thuis denken. 'Ik zit hier al twee jaar,' zei ze met een brede glimlach. 'Jullie zijn laat.'

'Echt niet. We zullen die moffen eens terugjagen. Ze hebben het beste voor het laatst bewaard.' Hij leek wel een kind en was duidelijk van Ierse afkomst. Het deed haar denken aan haar bezoekjes aan Boston en haar zomers in Newport. Voor de eerste of tweede keer in die tweeëntwintig maanden had ze heimwee. Ze kon zich niet eens meer herinneren wanneer ze dat voor het laatst had gehad.

'Waar kom je vandaan?' vroeg hij, terwijl een van zijn vrienden aan de andere kant van de truck de ambulancechauffeuse probeerde te versieren, hoewel ze allebei wisten dat ze terug moesten. Het was niet netjes om met hen te praten terwijl er een dode achterin lag, ook al deden sommige mensen veel ergere dingen. Op een gegeven moment deden de gruwelen van de oorlog je niet zo veel meer.

'New York,' zei Annabelle zacht.

'Ik kom uit Boston.' En toen hij het zei, kon ze de alcohol ruiken. Zodra de militairen het kamp waar ze ingekwartierd waren verlieten, gingen de meesten van hen aan de drank. Er waren redenen genoeg. Ze dronken, en joegen elk meisje na dat ze zagen.

'Dat kon ik horen,' zei ze, en ze doelde op zijn accent, terwijl ze haar collega een teken gaf dat het tijd was om te gaan. 'Succes,' zei ze tegen hem en de anderen.

'Ja, jij ook!' zei hij. Hij deed een stap naar achteren, en toen ze terugreden naar het ziekenhuis, werd ze overspoeld door een golf van nostalgie. Ze had nog nooit zo veel heimwee gehad. Ze miste alles wat vertrouwd was en waar ze al twee jaar bewust niet aan gedacht had. Ze zuchtte toen ze de dode man op een brancard naar het mortuarium brachten. Hij zou samen met talloze anderen in de heuvels worden begraven, en zijn familie zou op de hoogte worden gebracht. Het was onbegonnen werk om alle lichamen terug te sturen naar huis. Het waren er gewoonweg te veel. En overal in het landschap lagen nu geïmproviseerde begraafplaatsen.

Annabelle maakte die avond een ommetje toen haar werk erop zat, en ze dacht aan de Amerikanen die ze die middag had gezien. Alle mannen die ze' 's middags hadden opgehaald uit de veldhospitalen waren overleden. Het was deprimerend en hoewel het vaak gebeurde, was ze er toch van van slag. De mannen waren allemaal zo jong, veel van hen waren jaren jonger dan zij was. Zelfs veel verpleegsters waren een stuk jonger dan zij. Met haar vierentwintig jaar en met een jaar geneeskunde achter de rug voelde ze zich geen jong meisje meer. Er waren de afgelopen jaren te veel moeilijke dingen gebeurd, en ze had veel te veel pijn gezien.

Ze slenterde met gebogen hoofd terug in de richting van haar barak en dacht aan haar verloren leven in de Verenigde Staten. Het was al na middernacht en ze was sinds zes uur die ochtend aan het werk geweest. Ze was moe, lette niet op en schrok toen ze een Britse stem achter zich hoorde.

'Dag schoonheid,' zei hij zacht. 'Wat doe jij hier zo alleen?' Ze draaide zich om en zag een Britse officier die in zijn eentje over hetzelfde pad liep. Hij had duidelijk veel gedronken en was kennelijk zonder zijn maten uit de kroeg gekomen. Hij was een knappe jongeman van haar eigen leeftijd, en ze was niet bang, zeker niet toen ze zag dat hij een officier was. Ze had de afgelopen twee jaar genoeg dronken mannen gezien en ze had nooit moeite gehad om ze in het gareel te houden.

'Zo te zien heb je een lift nodig,' zei ze met een koele glimlach. 'Je kunt het beste die kant op.' Ze wees naar een van de administratiegebouwen waar ze dat soort dingen regelden omdat het heel vaak voorkwam. Het was per slot van rekening oorlog, en ze hadden dagelijks met duizenden mannen te maken, van wie velen het 's avonds op een zuipen zetten. 'Dan zal iemand je wel een lift naar het kamp geven.' Als het om een officier ging, stelde helemaal niemand vragen. Soms kregen de dienstplichtigen op hun donder, maar officieren kregen het respect dat hun rang afdwong. Ze kon aan zijn uniform zien dat hij eerste luitenant was, en zijn accent duidde op een goede komaf. Toch had hij dezelfde dronkenmanspraat als iedere andere dronkaard, en hij wankelde een beetje toen hij haar aankeek.

'Ik wil niet terug naar het kamp,' zei hij koppig. 'Ik ga veel liever met jou mee. Wat dacht je ervan, zullen we ergens nog wat drinken? Wat ben je trouwens? Verpleegster?' Hij keek enigszins verwaand op haar neer en probeerde zich te concentreren. 'Ik ben verpleeghulp en die zal je nog nodig hebben als je niet gauw ergens gaat liggen.' Hij zag eruit alsof hij elk moment kon instorten.

'Uitstekend idee. Ik stel voor dat we er samen bij gaan liggen.' 'Dat is geen optie.' Ze keek hem koel aan en vroeg zich af ze gewoon moest weglopen en hem aan zijn lot moest overlaten. Er was verder niemand op het pad, maar ze was niet ver van de barakken. Iedereen was inmiddels vertrokken, behalve de mensen die late dienst hadden en op zaal werkten.

'Wie denk je wel niet die je bent?' vroeg hij, en hij dook naar voren om haar vast te grijpen. Ze deed een stap naar achteren, waardoor hij struikelde en bijna viel. Boos kwam hij overeind. 'Je bent helemaal niets, dat ben je,' ging hij op valse toon verder. 'Mijn vader is de graaf van Winshire. En ik ben burggraaf Harry Winshire,' mompelde hij zelfingenomen.

'Goed om te weten, excellentie,' zei ze beleefd omwille van zijn rang en titel. 'Maar u moet terug naar het kamp voordat u iets overkomt. En ik ga terug naar mijn barak. Goedenavond.'

'Trut!' snauwde hij, toen ze hem passeerde. Dit had lang genoeg geduurd en ze wilde hier niet langer zijn. Hij was duidelijk dronken en verwend, en hij begon onaangenaam te worden door de hoeveelheid alcohol die hij had gedronken. Ze was niet bang voor hem, ze had wel erger meegemaakt, maar ze was niet van plan om het lot te tarten. Maar voordat ze een stap kon zetten, had hij haar vastgepakt en omgedraaid, en probeerde hij haar te kussen. Ze duwde hem resoluut weg en vocht met hem. Hij was verrassend sterk ook al was hij dronken.

'Hou op!' zei ze luid. Maar de kracht van zijn armen overweldigde haar.

Opeens besefte ze dat hij te sterk voor haar was. Hij sloeg zijn hand voor haar mond en met zijn vrije arm sleepte hij haar naar de donkere ingang van een nabije barak. Er was niemand in de buurt en hij had zijn hand zo hard op haar mond gedrukt dat ze niet kon schreeuwen. Ze beet in zijn vingers, maar dat hielp niet. Ze vocht uit alle macht toen hij haar tegen de grond sloeg en met zijn volle gewicht boven op haar ging liggen. Ze had even geen lucht door de klap en met de hand die haar mond niet bedekte, rukte hij haar rok omhoog en trok hij haar ondergoed naar beneden. Ze kon niet geloven wat er gebeurde en ze probeerde uit alle macht tegen hem te vechten, maar zij was een kleine vrouw en hij een grote, sterke man. Hij werd opeens gedreven door razernij en alcohol en was vastbesloten haar te nemen. Ze had hem boos gemaakt door hem af te wijzen, en daar moest ze nu voor boeten. Ze kon alleen de pure woede in zijn ogen zien toen hij haar vastgreep en tegen de grond duwde. Geen moment haalde hij zijn hand van haar mond, en ze kon alleen gedempte keelklanken maken die niemand kon horen.

De nacht om hen heen was stil en alleen het gelach van vrouwen en dronken kreten van mannen die de kroeg uit kwamen was hoorbaar. Het weinige geluid dat ze wist uit te brengen konden zij niet horen, en ze was doodsbang. Hij had zijn broek met zijn vrije hand losgemaakt, en ze voelde hem hard tegen zich aan. Waar Josiah zich nooit toe had kunnen zetten, dat zou deze dronken vreemdeling haar met geweld opdringen. Ze deed wat ze kon om hem tegen te houden, maar het was vergeefs. Hij trapte haar benen uit elkaar met zijn eigen benen, en opeens was hij bij haar binnen, stootte wild in haar en kreunde terwijl zij hem van zich af probeerde te duwen, maar hij duwde haar nog harder tegen de grond. Elke keer stootte hij verder in haar en ze huiverde van de pijn. Hij sloeg haar hard tegen de drempel waar ze op lagen. En opeens was het voorbij, kwam hij met een kreet klaar en duwde haar toen met zo veel kracht opzij dat ze als een versleten lappenpop in de deuropening lag. Ze kon niet schreeuwen, kon geen geluid uitbrengen. Ze was te bang. Ze draaide zich om, moest overgeven en snikte verstikt. Hij kwam overeind, knoopte zijn broek dicht en keek vol minachting op haar neer.

'Als je dit aan iemand vertelt, kom ik terug om je te vermoorden. Dan zal ik je vinden. En ze geloven je toch niet.'

Ze wist dat dit laatste waarschijnlijk waar was. Hij was een officier en niet alleen zogenaamd een heer, maar ook nog eens een burggraaf. Wat ze ook zei of deed, niemand zou hem in twijfel trekken, laat staan straffen voor een incident als dit. Voor hem betekende dit niets, maar hij had haar deugdzaamheid, die ze haar hele leven had bewaakt en die ze zelfs had behouden tijdens de twee jaar dat ze was getrouwd met een man van wie ze hield, van haar afgenomen en als oud vuil weggegooid. Ze trok haar rok omlaag toen hij wegliep en lag snikkend in de deuropening. Na een tijdje kwam ze duizelig overeind. Hij had haar met haar hoofd tegen de stenen drempel geslagen toen hij haar verkrachtte.

Verdwaasd liep ze terug naar haar barak, bleef halverwege staan om over te geven en was dankbaar dat niemand haar zag. Ze wilde zich ergens verstoppen en doodgaan, en ze wist dat ze zijn gezicht en de moordlustige blik toen hij haar overweldigde nooit zou vergeten. Hij verdween in de nacht en zij kroop de treden naar haar barak op en strompelde naar het toilet, blij dat er niemand was. Ze knapte zichzelf zo goed mogelijk op. Er zat bloed op haar benen en rok omdat ze nog maagd was geweest. Dat had hem niet geïnteresseerd, ze was gewoon een hoer die hij had gebruikt om zijn lusten op bot te vieren na een avondje in de kroeg. Ze voelde een kloppende pijn tussen haar benen, in haar rug en hoofd, maar het was allemaal niet te vergelijken met de pijn in haar hart.

En hij had gelijk. Als ze het zou vertellen, zou niemand luisteren. Het zou ze niet interesseren. Meisjes beweerden zo vaak dat ze door soldaten waren verkracht, maar niemand deed er iets aan. Als ze er bij de autoriteiten op aandrongen of een krijgsraad wilden, werden ze vernederd en geloofde niemand hen. Ze werden er direct van beschuldigd dat ze hoeren waren die het hadden uitgelokt. Als Annabelle zou zeggen dat een Britse officier van adel dit had gedaan zou ze door elke officiële instantie hartelijk worden uitgelachen. Bovendien was het oorlogstijd, en een verpleeghulp die was verkracht door een Britse officier had geen prioriteit. Ze kon alleen maar bidden dat ze niet zwanger werd. Annabelle kon zich niet voorstellen dat het lot zo wreed kon zijn. Het enige waar ze aan kon denken toen ze die avond in bed kroop, was aan wat er was gebeurd. Dat een burggraaf zo wreed kon zijn. En toen ze daar zo lag te snikken, moest ze aan Josiah denken. Het enige wat ze ooit had gewild was een leven en kinderen samen met hem. In plaats daarvan had deze schoft haar verkracht en had hij van een liefdesdaad een gruwelijke gebeurtenis gemaakt. En er was niets wat ze eraan kon doen, alleen proberen het te vergeten.

HOOFDSTUK 18

In september leek het alsof de Duitsers de strijd tegen de Russen zouden winnen, en in Villers-Cotterêts moest Annabelle elke dag overgeven. Haar ergste angst was waarheid geworden. Ze was sinds juli niet meer ongesteld geweest en ze wist dat ze zwanger was. Ze had geen idee wat ze moest doen. Ze kon het niemand vertellen, het was niet tegen te houden. Haar rug en hoofd en andere delen van haar lichaam waren na een paar weken opgeknapt, maar de gevolgen van zijn daad waren voor altijd. Ze dacht erover om iemand te zoeken die abortussen uitvoerde, maar ze wist niet wie ze het moest vragen, en ze wist hoe gevaarlijk het was. Sinds ze hier werkte, waren twee verpleegsters aan de gevolgen overleden. Annabelle durfde het risico niet te nemen. Dan pleegde ze liever zelfmoord, maar ook daar had ze de moed niet voor. Ze wilde geen kind van dat monster. Ze had het zo goed mogelijk uitgerekend en dacht dat het kind eind april geboren zou moeten worden, en zodra het zichtbaar werd, zou ze het ziekenhuis moeten verlaten. Gelukkig was het nog niet zover. En ze werkte harder dan ooit, droeg brancards met mannen en zwaar gereedschap en hobbelde in de ambulance over slechte wegen. Ze bad dat de natuur haar zou helpen om een miskraam te krijgen, maar de tijd verstreek en het werd steeds duidelijker dat het niet zou gebeuren. Toen haar taille en de rest van haar lichaam begonnen uit te dijen, stal ze repen linnen uit de operatiekamer en bond ze zichzelf zo strak mogelijk in. Ze kon amper ademhalen, maar was vastbesloten zo lang mogelijk door te werken. En ze had geen idee waar ze naartoe moest als niet meer te ontkennen viel dat ze zwanger was.

Met Kerstmis was het nog steeds niet zichtbaar, maar ze voelde dat de baby zachtjes bewoog. Ze probeerde afstand te bewaren en hield zich voor dat ze alle reden had om het kind te haten, maar ze kon het niet. De baby was net zo onschuldig als zijzelf, ook al verafschuwde ze de vader. Ze overwoog om contact met hem op te nemen om hem te vertellen wat er was gebeurd, hem te dwingen zijn verantwoordelijkheid te nemen, maar door wat ze met hem had meegemaakt, wist ze dat hij het alleen maar zou ontkennen. En wie wist hoeveel vrouwen hij vóór en sinds haar had verkracht? Ze was niet meer dan een stuk wrakhout voor hem geweest dat in de oorlogszee langs hem was gedreven, en hij zou haar samen met zijn kind weggooien. Ze kon geen kant op, ze was maar een vrouw met een bastaardkind in oorlogstijd, en niemand zou het interesseren dat ze was verkracht.

In januari werkte ze nog steeds. Ze was zes maanden zwanger en bedekte haar buik met haar schort. Er was geen zwelling omdat ze zichzelf nog steeds strak inbond. En door de zorgen en het slechte eten at ze weinig. Ze was niet aangekomen, was zelfs iets afgevallen. Ze was sinds het gebeurde in juli erg depressief geweest, en ze had het aan niemand verteld.

Het was een bitterkoude, regenachtige middag aan het eind van die maand toen ze op de chirurgieafdeling voor iemand anders inviel en ze twee mannen hoorde praten. Allebei Britten, de een officier, de ander een sergeant. Beiden waren bij de laatste gruwelijke gevechten in de loopgraven ledematen kwijtgeraakt. Ze bleef abrupt staan toen ze de naam Harry hoorde. Ze wist niet waarom, er waren zo veel mannen met die naam, maar even later zei de officier dat het een afschuwelijk verlies was dat Harry Winshire was omgekomen. Ze merkten op dat het zo'n goede man was geweest en dat hij gemist zou worden. Het liefst wilde ze zich omdraaien en schreeuwen dat hij helemaal geen goede man was, maar een monster. Ze strompelde de zaal af en stond trillend in de kou, happend naar adem alsof ze gewurgd werd. Niet alleen had hij haar verkracht, maar nu was hij dood. Haar baby zou nooit een vader hebben, had nooit een vader gehad. Ze wist dat het waarschijnlijk beter was, en hij verdiende het. Toen opnieuw tot haar doordrong wat haar overkwam, werd ze plotseling zo overweldigd door een gevoel van pure doodsangst dat ze wankelde en in de modder flauwviel. Twee verpleegsters zagen haar vallen en renden naar haar toe, terwijl een van de chirurgen die net naar buiten liep op zijn knieën naast haar ging zitten. Zoals altijd was iedereen bang voor cholera, maar toen ze haar aanraakten, voelden ze dat ze geen koorts had. Waarschijnlijk was ze overwerkt en had ze te weinig gegeten en geslapen, iets waar iedereen al jaren last van had.

De arts hielp om haar naar binnen te dragen en ze kwam net bij toen ze haar op een brancard legden. Ze was kletsnat, haar haar zat tegen haar hoofd geplakt en haar schort zat tegen haar lijf. Ze verontschuldigde zich uitgebreid voor de overlast, probeerde overeind te komen en hun nieuwsgierige blikken te ontvluchten, maar zodra ze dit deed, viel ze opnieuw flauw, en ditmaal duwde de arts de brancard naar een apart kamertje en deed hij de deur dicht. Hij kende haar niet goed, maar had haar wel vaak gezien.

Zachtjes vroeg hij of ze soms dysenterie had, maar ze hield vol dat ze niet ziek was, dat ze al sinds die ochtend vroeg aan het werk was en sinds de vorige dag niet meer had gegeten. Ze probeerde een stralende glimlach op haar gezicht te toveren, maar hij liet zich niet voor de gek houden. Haar gezicht had de kleur van haar schort. Hij vroeg hoe ze heette en ze noemde haar naam.

'Juffrouw Worthington, ik vermoed dat u lijdt aan oorlogsmoeheid. Misschien moet u er een paar dagen tussenuit om te herstellen.' Ze hadden geen van allen in maanden rust genomen en dat wilde ze ook nu niet, maar ze wist ook dat er aan haar dagen in het ziekenhuis een einde zou komen. Haar buik werd nu snel dikker en het werd steeds moeilijker om haar zwangerschap te verhullen, hoe strak ze zich ook inbond. 'Is er nog iets wat ik zou moeten weten betreffende uw gezondheid?' vroeg hij met een bezorgde blik. Het laatste wat hij wilde was dat het medisch personeel besmettelijke ziekten zou overdragen, een epidemie zou beginnen, of gewoonweg zou overlijden door oververmoeidheid of een ziekte die mensen verborgen hadden gehouden. Ze waren allemaal zo plichtsgetrouw dat veel verpleegsters en artsen verhulden dat ze ziek waren. Hij was bang dat dit nu ook het geval was. Ze zag er heel slecht uit.

Ze schudde het hoofd, maar hij zag de tranen in haar ogen. 'Nee, alles is prima,' hield ze vol.

'Zo prima dat u twee keer bent flauwgevallen,' zei hij vriendelijk. Hij kreeg het gevoel dat er nog iets anders was, maar kennelijk was ze vastbesloten om niets te zeggen, en ze zag er net zo ondervoed uit als veel anderen. Hij vroeg of ze wilde gaan liggen zodat hij haar lichaam kon onderzoeken, en zodra ze plat lag, zag hij de lichte zwelling van haar buik. Hij keek haar aan. Heel zacht legde hij zijn handen op haar buik zodat hij de zwelling kon voelen die ze zo lang verborgen had willen houden. Hij begreep direct wat het betekende. Ze was niet de eerste jonge vrouw die in oorlogstijd zwanger werd van een soldaat. Toen hij haar aankeek, begon ze te snikken.

'Dus dat is het probleem,' zei hij, toen ze overeind kwam, een zakdoek pakte en haar neus snoot. Ze zag eruit alsof ze zich verschrikkelijk schaamde en ze keek doodongelukkig. 'Wanneer bent u uitgerekend?'

Ze kwam bijna niet uit haar woorden. Ze wilde uitleggen wat er was gebeurd, maar ze durfde het niet. De waarheid was zo afschuwelijk en iedereen zou haar waarschijnlijk de schuld geven of haar niet geloven. Ze wist het zeker, ze had het vaker gezien. Vrouwen die zeiden dat ze waren verkracht, terwijl ze eigenlijk vreemd waren gegaan. Waarom zouden ze haar geloven? En dus bewaarde ze nu burggraaf Winshires geheim zoals ze ook Josiahs geheim had bewaard om hem te beschermen toen hij haar had verlaten. En degene die er het zwaarst onder leed was zij. 'In april,' zei ze met een blik vol wanhoop.

'U hebt het lang geheim weten te houden.' Hij trok haar schort los, maakte de sluiting van haar rok open en tilde haar blouse op. Hij schrok toen hij zag hoe strak ze zichzelf had ingebonden, klaarblijkelijk al maanden. 'Het is een wonder dat u nog kunt ademhalen.' Het was veel strakker dan een korset, en wreed voor moeder en kind.

'Dat kan ik ook niet,' zei ze door haar tranen heen.

'U zult binnenkort moeten stoppen met werken,' zei hij. Hij vertelde haar niets wat ze niet al wist. 'En de vader?' vroeg hij vriendelijk.

'Dood,' fluisterde ze. 'Dat heb ik net vandaag gehoord.' Ze zei er niet bij dat ze Harry haatte en blij was dat hij dood was. Hij verdiende het. Ze wist dat de dokter geschokt zou zijn als ze dat zei.

'Aha. Ben je van plan om naar huis te gaan?'

'Dat kan niet,' zei ze eenvoudigweg, om redenen die hij onmogelijk kon begrijpen. Ze was niet langer welkom in New York en Newport, en haar zwangerschap zou haar daar voorgoed persona non grata maken.

'U zult ergens moeten wonen. Wilt u dat ik u help met het zoeken naar een familie waar u zou kunnen logeren? Misschien kunt u helpen bij de zorg voor hun kinderen.'

Annabelle schudde het hoofd. Ze had er de laatste tijd veel over nagedacht. Ze kon voorlopig haar opleiding niet hervatten, maar de enige piek die ze kon bedenken was iets ten noorden van Antibes in de buurt van de oude kerk, waar ze zo nu en dan naartoe was gegaan wanneer ze geen college had. Als ze daar een huisje kon vinden, zou ze zich kunnen schuilhouden tot de baby was geboren, en daarna teruggaan naar het front of haar opleiding weer oppakken. Ze kon zich bijna niet voorstellen dat ze met een baby naar het front zou gaan en ze had niemand bij wie ze de baby zou kunnen achterlaten. Er was veel waar ze over moest nadenken, maar ze sloeg zijn hulp af. Ze wilde het zelf regelen. En hij kon niet weten dat ze haar eigen financiële regelingen kon treffen en dat ze heel goed in staat was om een eigen huis te huren of te kopen.

'Dank u, ik red me wel,' zei ze triest, toen hij haar van de brancard hielp.

'Wacht niet te lang,' was zijn advies. Hij was verbijsterd dat ze haar zwangerschap al een halfjaar verborgen hield.

'Daar zal ik voor zorgen,' beloofde ze. 'Dank u wel.' Ze had weer tranen in haar ogen, toen hij haar een schouderklopje gaf om haar gerust te stellen, waarna ze de kamer verlieten. De twee jonge verpleegsters stonden buiten te wachten, omdat ze wilden weten hoe het met haar was.

'Alles in orde,' zei de arts met een glimlach. 'Jullie werken te hard. Ik heb haar gezegd dat ze vrij moet nemen voordat ze cholera krijgt en een epidemie begint.' Hij glimlachte geruststellend, wierp een veelbetekenende blik naar Annabelle en vertrok. De twee vrouwen brachten haar naar haar kamer, en de rest van de middag nam ze vrij.

Ze lag op bed en dacht na. Hij had gelijk. Ze moest binnenkort weg, dat wist ze. Voordat iemand erachter kwam en ze opnieuw buiten haar schuld om in ongenade zou vallen.

Annabelle wist nog tot 1 februari in Villers-Cotterêts te blijven, en moest toen tot haar spijt zeggen dat ze wegging. Ze vertelde het hoofd dat ze terugging naar Nice om haar opleiding af te maken. Niemand kon er bezwaar tegen maken, ze had veertien maanden keihard gewerkt. Toch voelde ze zich een verrader door haar vertrek, maar ze had geen andere keus.

Het was een trieste dag voor haar toen ze het ziekenhuis verliet en afscheid nam van de mensen met wie ze had samengewerkt. De reis naar Nice duurde twee dagen doordat de trein veel op zijsporen werd gezet en vaak op stations moest wachten om militaire transporten met voorraden voor het front voor te laten. Het eerste wat ze in Nice deed toen ze aankwam was een gouden trouwring kopen bij een juwelier. Ze liet de ring om haar vinger glijden en de juwelier feliciteerde haar. Het was een vriendelijke oude man die haar veel geluk wenste. Ze verliet de winkel in tranen.

Het verhaal dat ze had verzonnen was dat ze oorlogsweduwe was en dat haar man bij leper was omgekomen. Er was geen enkele reden dat iemand haar niet zou geloven. Ze zag er keurig uit, en het land kende inmiddels veel weduwen, van wie velen na het overlijden van hun man een kind hadden gekregen. Annabelle was een van de vele oorlogsslachtoffers.

Ze nam een kamer in een hotelletje in Nice, kocht een aantal zwarte jurken in grote maten en was geschokt toen ze besefte dat ze verrassend dik was nu haar buik niet langer werd afgebonden. Niet zo dik als Hortie, maar het was duidelijk dat ze zwanger was. Er was nu geen reden meer om het verborgen te houden. Met een trouwring om haar vinger en de zwarte jurk van een weduwe, zag ze er uit als de respectabele vrouw die ze was, en het verdriet in haar ogen was echt.

Ze was graag bij dokter Graumont in het instituut langsgegaan, maar ze vond niet dat het kon. Als de baby eenmaal geboren was, zou ze teruggaan met het verhaal over haar echtgenoot die was gesneuveld. Nu was het allemaal nog te vers. Ze had het gevoel dat ze niemand onder ogen kon komen voordat de baby er was. En ze wist nog niet zeker hoe ze moest verklaren dat ze haar naam niet had veranderd. Dat zou ze later nog wel verzinnen.

Eerst moest ze een huis zien te vinden. Op een dag ging ze terug naar Antibes en het kerkje waar ze zo dol op was. Het was een zeemanskapel met uitzicht op de haven en de Alpes Maritimes. Toen ze het kerkje weer verliet, vroeg ze de oppasser of er ook huizen in de buurt te huur stonden. De vrouw schudde het hoofd, maar hield haar hoofd toen schuin en dacht even na. 'Ik dacht het niet,' zei ze met een zwaar zuidelijk accent. Annabelles Frans was inmiddels zo goed dat iedereen dacht dat ze uit Parijs of een van de andere noordelijke steden in Frankrijk kwam. 'Er heeft hier voor de oorlog een gezin gewoond. Ze zijn teruggegaan naar Lyon en de beide zoons zijn gesneuveld. Sindsdien zijn ze hier niet meer geweest, en ik denk niet dat ze ooit nog terugkomen. Hun zoons waren dol op dit gebied. Het zou hun hart breken.' Ze vertelde Annabelle waar het huis stond. Het bleek een mooie, kleine villa te zijn, op loopafstand van de kerk, die zo te zien als zomerhuisje was gebruikt. Er was een oude man in de tuin aan het werk, die knikte toen Annabelle hem aansprak en vroeg of het huis misschien te huur was. Hij dacht van niet, maar bood aan om de eigenaars te schrijven. Hij vertelde dat alle meubels en hun bezittingen er nog stonden, mocht dit een probleem voor haar zijn. Zij verzekerde hem dat dit niet het geval was en dat ze het zelfs prettig vond.

Hij zag dat ze hoogzwanger was, zeven maanden inmiddels, en ze vertelde dat ze weduwe was. Ze vertelde hem dat ze dankbaar zou zijn voor elke dag die ze het zou kunnen huren, misschien tot het eind van het jaar. In de herfst hoopte ze haar opleiding weer op te kunnen pakken, en anders in januari. In september zou de baby vijf maanden zijn en zou ze weer kunnen gaan studeren, mits ze voor de baby iets kon regelen. Misschien kon ze zelfs heen en weer reizen, als ze een auto kon vinden. Ze liet de naam van haar hotel achter en de tuinman zei dat hij contact met haar zou opnemen zodra hij iets van de eigenaars had gehoord. Ze hoopte maar dat hij medelijden met haar had en de eigenaars kon overhalen om haar het huis te verhuren.

Op de terugweg naar Nice bedacht ze dat ze ook in het hotel in Nice kon blijven. Het was niet ideaal voor een baby, maar het was er schoon en netjes. Een huis zou beter zijn, maar als ze niets kon vinden, bleef ze zitten waar ze zat.

De weken daarop maakte ze elke dag een wandeling door Nice. Ze liep veel over het strand, at zo gezond mogelijk en sliep veel. Via het ziekenhuis vond ze een plaatselijke dokter, die ze ook vertelde dat ze oorlogsweduwe was. Hij was vriendelijk en leefde met haar mee, en ze vertelde hem dat ze thuis wilde bevallen. Ze wilde niet het risico lopen dat ze artsen zou tegenkomen die ze nog van de opleiding kende. Ze vertelde de dokter niet waarom, maar hij was bereid haar bij een thuisbevalling te begeleiden.

In maart vond ze, toen ze terugkwam van een wandeling, een bericht van Gaston, de tuinman van het huis in Antibes. Hij vroeg haar om langs te komen. Hij had goed nieuws voor haar. De eigenaars wilden haar graag het huis verhuren. Ze wilden het op termijn misschien wel aan haar verkopen, maar dat hadden ze nog niet definitief besloten. Zoals hij al vermoedde, lagen er in het huis te veel herinneringen aan hun kinderen en zou het hun te veel verdriet doen om terug te komen. Ze waren bereid haar het huis een halfjaar te verhuren en daarna verder te kijken. Hij bood haar aan om haar het huis te laten zien en ze was verrukt toen ze het zag. Er waren een gezellige, grote, zonnige slaapkamer en twee kleinere slaapkamers. Er was één badkamer, maar dat vond ze niet erg. De badkamer was oud en betegeld en er stond een gigantisch bad, wat ze geweldig vond. Beneden waren een woonkamer, een eetkamer, en een kleine glazen serre die naar een veranda leidde. Het huis was groot genoeg voor haar en de baby, en misschien later nog een meisje om haar te helpen met de baby. Voorlopig wilde ze alleen zijn.

Ze schreef een bevestiging naar de eigenaars en zei dat ze het geld via haar bank zou laten overmaken. Gaston was blij en feliciteerde haar. Hij zei dat het fijn was dat het huis weer bewoond werd. Zijn vrouw zou met alle plezier in de huishouding werken en haar zelfs met de baby willen helpen na de geboorte. Ze bedankte hem en ging die middag naar de bank in Nice. Ze stelde zich voor aan de manager en liet hem een telegram sturen naar haar bank om te laten weten waar ze was. Ze hoefden alleen te weten waar ze het geld naartoe konden sturen, omdat ze haar rekening in Villers-Cotterêts had opgeheven. Ze hadden geen idee waarom ze in Nice zat en wat er ging gebeuren, en onwillekeurig vroeg ze zich af hoeveel baby's Hortie in de tussentijd had gekregen. Ze miste haar oude vriendin nog steeds. Hoezeer Hortie haar ook in de steek had gelaten, ze had het uit zwakte gedaan. Het weerhield Annabelle er niet van om van haar te houden, al zouden ze nooit meer vriendinnen zijn, zélfs als ze ooit terugging. Daarvoor was er te veel gebeurd.

Op 4 april betrok Annabelle het huis even ten noorden van Cap d'Antibes. De dokter zei dat de baby snel geboren zou worden, al had hij geen idee wanneer precies. Annabelle was inmiddels erg dik, en elke dag liep ze langzaam door de heuvels naar haar geliefde kerkje om te genieten van het uitzicht. Florine, de vrouw van Gaston, maakte het huis voor haar schoon en kookte zo nu en dan voor haar. En Annabelle las 's avonds in haar oude medische naslagwerken. Ze had nog steeds gemengde gevoelens over het kind. Het was met zo veel geweld en pijn verwekt, dat ze zich niet kon voorstellen dat ze daar niet altijd aan zou moeten denken. Maar het lot had hen elkaar geschonken. Ze had overwogen om contact op te nemen met de familie van de burggraaf om hen op de hoogte te stellen, maar ze was hun niets verschuldigd en als ze net zo onberekenbaar en schandelijk waren als hun zoon, wilde ze niets met hen te maken hebben. Zij en de baby hadden elkaar en ze hadden verder niemand nodig.

De derde week van april maakte Annabelle een lange wandeling, ging zoals altijd even langs de kerk, en ging moeizaam op het bankje zitten om te genieten van het uitzicht. Ze had een kaarsje gebrand voor haar moeder en een gebed gezegd voor Josiah. Ze had al meer dan twee jaar niets meer van hem gehoord en ze had geen idee waar hij en Henry waren, of ze nog in Mexico zaten of weer in New York. Hij had haar laten gaan en had geen contact met haar gehouden. Hij had gewild dat ze vrij zou zijn, maar hij had zich in de verste verte niet kunnen voorstellen wat voor wendingen haar leven zou kennen.

Langzaam liep ze in de late middagzon terug naar het huis. Ze dacht aan Josiah, Hortie, haar moeder, haar vader en Robert. Het was alsof ze ze allemaal dichtbij voelde. Eenmaal thuis ging ze naar haar slaapkamer om te rusten. Florine was naar huis en Annabelle viel in slaap. Tot haar grote verrassing werd ze na middernacht wakker. Ze had kramp in haar rug en voelde opeens een pijnlijke steek in haar buik. Ze wist direct wat het was. Er was niemand die de dokter voor haar kon halen en ze had geen telefoon, maar toch was ze niet bang. Ze wist zeker dat het een eenvoudig proces was dat ze best alleen aankon. Maar naarmate het later werd en de pijn verergerde, begon ze te twijfelen. Ze vond het onvoorstelbaar wreed dat ze had geleden toen het kind was verwerkt, en dat ze nu opnieuw moest lijden voor een ongewenst kind zonder vader. Al die jaren dat ze had verlangd naar een kind samen met Josiah had ze zich niet kunnen voorstellen dat ze op deze manier een kind zou krijgen.

Ze kronkelde van de pijn bij elke wee, klampte zich vast aan de lakens. Ze zag de zon opkomen en bloedde inmiddels hevig. De pijn was een kwelling en ze had het gevoel dat ze verdronk. Ze moest denken aan de gruwelverhalen die Hortie haar had verteld over de vreselijke geboortes die zij had meegemaakt. Ze begon net in paniek te raken, toen Florine in de deuropening van haar slaapkamer verscheen. Ze had haar van beneden gehoord en was naar boven gerend. Annabelle lag met een verwilderde blik in bed, niet in staat te praten van de pijn die ze de hele nacht had gehad. Ze had al acht uur weeën.

Florine liep snel door de kamer naar het bed, haalde de lakens weg en legde oude lakens neer die ze speciaal voor dat doel apart had gelegd. Ze maakte zachte, geruststellende geluiden en zei tegen Annabelle dat alles goed zou komen. Ze keek en zei dat ze het hoofdje van de baby al kon zien.

'Dat kan me niet schelen,' zei Annabelle ongelukkig. 'Het moet eruit.' Ze slaakte een kreet toen de baby even naar voren leek te schuiven en toen weer terug. Florine rende naar beneden om Gaston te zeggen dat hij de dokter snel moest halen. Toch was ze niet verontrust, alles ging goed. En ze wist uit ervaring dat het nog lang kon duren. Het ergste moest nog komen en wat ze van het hoofdje van de baby op dit moment kon zien was nog niet groter dan een muntje.

Annabelle lag te huilen, terwijl Florine haar voorhoofd depte met koele lappen die naar lavendel roken, maar uiteindelijk wilde Annabelle ook dat niet meer. Niemand mocht haar aanraken en ze schreeuwde van de pijn. Het leek een eeuwigheid te duren voordat de dokter kwam. Hij was bij de geboorte van een tweeling geweest. Om twee uur 's middags arriveerde hij bij het huis van Annabelle, waar de situatie niet was veranderd, al werd de pijn alleen maar erger.

Hij keek tevreden toen hij haar had nagekeken en zijn handen had gewassen. 'Het gaat goed,' zei hij bemoedigend tegen zijn patiënte, die het uitschreeuwde van de pijn. 'Ik denk dat we rond etenstijd vanavond een kindje hebben.' Ze keek hem in blinde paniek aan, omdat ze de pijn geen minuut langer meer uithield. Na een tijd, toen ze diep ongelukkig lag te snikken, vroeg hij Florine om haar tegen wat kussens aan te leggen en haar voeten te ondersteunen. Annabelle werkte hen tegen, riep om haar moeder, en de dokter sprak haar streng toe en zei dat ze haar best moest doen. Het hoofdje van de baby was nu veel groter en keer op keer zei de dokter dat Annabelle moest persen. Uiteindelijk viel ze achterover in de kussens, te uitgeput om het nog eens te doen, waarop hij zei dat ze nog harder moest persen en niet moest stoppen. Haar gezicht liep rood aan, toen plotseling het hoofdje er met een rimpelig gezichtje uit floepte, terwijl Annabelle het uitschreeuwde en omlaag keek naar het kind dat uit haar baarmoeder kwam.

Ze perste uit alle macht, en met een aanhoudend, ijl gejammer was daar dan eindelijk de baby, die hen met een klein gezichtje met heldere oogjes aankeek, terwijl Annabelle lachte en huilde en Florine een opgewonden kreet slaakte. De baby lag als een kluwen armpjes en beentjes te midden van een navelstreng, die de dokter doorknipte. Florine wikkelde de baby in een dekentje en gaf haar aan de moeder. Het was een meisje.

'O... Wat is ze mooi!' zei Annabelle, terwijl de tranen over haar wangen liepen. Het kleine wezentje was volmaakt, met tere gelaatstrekken, sierlijke armpjes en beentjes en piepkleine vingertjes en voetjes. De dokter had gelijk gehad. Het was net zes uur geweest, en volgens hem was dat best snel voor een eerste kind. Annabelle kon haar ogen niet van haar kindje afhouden en praatte tegen haar, terwijl de dokter zijn werk afmaakte. Florine zou Annabelle later wel opfrissen en legde nu een deken over haar heen. Met eindeloze tederheid en het volmaakte moederinstinct legde Annabelle de baby tegen haar borst. Het engeltje in haar armen was het enige familielid dat ze had en was elk moment van pijn waard geweest. De pijn deed er nu niet meer toe.

'Hoe gaat u haar noemen?' vroeg de dokter met een glimlach. Hij had medelijden met haar omdat ze weduwe was, maar nu had ze tenminste dit kindje.

'Consuelo,' zei Annabelle zacht. 'Naar mijn moeder.' Ze leunde voorzichtig naar voren en kuste haar dochters hoofdje.

HOOFDSTUK 19

De baby was in alle opzichten volmaakt. Ze was gezond, tevreden en helemaal niet lastig. Ze was een engeltje dat uit de hemel was gevallen en in haar moeders armen was geland. Annabelle had niet verwacht dat ze zoveel van deze baby zou houden. Alle banden met de vader die haar had verwekt waren verdwenen zodra ze was geboren. Ze hoorde bij Annabelle en niemand anders.

Annabelle ging in juli bij dokter Graumont langs, vlak na het begin van de 2e Slag bij de Marne. Het dodental was schrikbarend blijven stijgen sinds Annabelle Villers-Cotterêts had verlaten, maar na de geboorte van Consuelo besefte ze dat ze niet terug kon naar het front. Ze wilde de baby niet meenemen, veel bij haar weg zijn of haar blootstellen aan ziektes en epidemieën. Hoewel ze zich schuldig voelde omdat ze niet langer een actieve rol in de oorlog had, wist Annabelle dat haar plaats bij haar baby was. Florine had aangeboden voor de baby te zorgen als Annabelle besloot toch naar het front te gaan, maar ze kon het nu al niet verdragen om een uur bij de baby weg te zijn, laat staan dat ze haar maandenlang bij iemand anders kon laten. En dus had ze besloten om voorlopig in Antibes te blijven.

Ze wilde nog steeds haar opleiding afmaken en hoopte dat ze terug kon. Ze had haar verhaal klaar toen ze naar dokter Graumont ging, en ze vertelde hem dat ze kort na haar komst in Villers-Cotterêts met een Britse officier was getrouwd, dat ze het geheim hadden willen houden totdat ze naar Engeland konden om het zijn familie te vertellen, maar dat hij was gesneuveld voordat ze de kans hadden gehad. En omdat niemand wist dat ze getrouwd waren, had ze haar eigen naam gehouden, in het bijzonder ook omdat haar familie geen erfgenamen had en ze daarom de naam Worthington niet wilde opgeven. Het was een beetje vergezocht, maar hij leek haar te geloven. Hij was in elk geval bereid aan te nemen wat ze hem vertelde. Hij zei dat de baby beeldschoon was en bood hun de mogelijkheid om vanaf het begin van het semester in september gebruik te maken van een klein huisje op het terrein. Er waren negen studenten, en er zouden in september drie nieuwe beginnen. Hij moest haar tot zijn spijt vertellen dat zeven van haar oude studiegenoten waren omgekomen. Hij was blij dat Annabelle er blakend en gezond uitzag, en nog mooier was sinds ze moeder was. Ze was die lente vijfentwintig geworden en zag er veel vrouwelijker uit. Ze was duidelijk klaar om haar opleiding te hervatten en zat er niet mee dat ze dertig zou zijn tegen de tijd dat ze arts was. Ze wilde zo snel mogelijk aan de slag, en het nieuwe semester begon al over zes weken.

Ze besloot het huis in Antibes aan te houden, maar ze had iemand nodig om voor Consuelo te zorgen als ze college had, en dus nam ze een jong meisje, Brigitte, in dienst, dat bij hen in huis kwam wonen. Met zijn drieën zouden ze het huisje betrekken dat dokter Graumont voor hen tegen een bescheiden vergoeding had geregeld. Alle puzzelstukjes vielen op hun plek. En op de aangewezen dag in september arriveerden Annabelle, de baby en Brigitte in het kasteel. Ze betrokken het huisje en Annabelle begon de volgende dag met colleges. Het was spannender dan ooit en ze was gelukkiger dan ooit. Ze had Consuelo, van wie ze zo ontzettend veel hield, en ze kon zich weer verdiepen in haar opleiding geneeskunde. Het werk in het ziekenhuis in Nice viel haar nu makkelijker. Met alles wat ze in de abdij en in het ziekenhuis in Villers-Cotterêts had geleerd, was ze veel verder dan toen ze was vertrokken.

De oorlog woedde verder in september, en tegelijkertijd begon een gevreesde griepepidemie door Europa en de Verenigde Staten te trekken, waardoor burgers en militairen op grote schaal omkwamen. Duizenden mensen, met name kinderen en bejaarden, overleden.

En aan het eind van die maand begonnen Franse en Amerikaanse troepen eindelijk het Meuse-Argonne offensief. Binnen enkele dagen braken de strijdkrachten van generaal Douglas Haig door de Hindenburglinie en zes dagen later verzochten Oostenrijk en Duitsland president Wilson om een wapenstilstand, terwijl Britse, Amerikaanse en Franse strijdkrachten de tegenstander verpletterden en het tij wisten te keren. De gevechten duurden nog vijf weken en Annabelle en haar studiegenoten konden over niets anders praten.

Op elf november om elf uur 's morgens stopten de gevechten dan eindelijk. De oorlog die meer dan vier jaar door Europa had geraasd en vijftien miljoen levens had gekost was voorbij. Annabelle had haar baby op de arm toen ze het nieuws hoorde en tranen stroomden over haar wangen.

HOOFDSTUK 20

Na het einde van de oorlog begonnen de mensen hun oude leven weer op te pakken. Soldaten keerden terug naar huis, trouwden met de vrouwen die ze hadden achtergelaten, of met de vrouwen die ze tijdens de oorlog hadden ontmoet. Ze keerden terug naar hun oude levens en banen. Overal op straat zag je gewonden met krukken, in rolstoelen, met ontbrekende ledematen, of kunstledematen. Soms leek het wel of de helft van de mannen in Europa nu invalide was, maar ze leefden tenminste. En degenen die niet waren teruggekeerd werden herdacht. Annabelle dacht vaak aan haar studiegenoten die niet waren teruggekomen. Ze miste Marcel elke dag en zelfs Rupert, die haar de eerste maanden op het kasteel zo genadeloos had gekweld, maar die op het laatst zo'n goede vriend was geworden.

Er arriveerden regelmatig nieuwe studenten en toen het lente werd, woonden er zestig studenten in het kasteel, die oprecht en serieus dokter wilden worden om de wereld te dienen. Annabelle was nog steeds de enige vrouw en iedereen was dol op Consuelo. Ze vierde haar eerste verjaardag omringd door eenenzestig liefdevolle studenten geneeskunde. De dag erna zette ze haar eerste stapjes. Ze was de lieveling van iedereen en wist zelfs de soms strenge dokter Graumont te ontroeren. Ze was zeventien maanden oud toen haar moeder aan haar derde studiejaar begon. Annabelle hield haar dochter zorgvuldig weg bij vreemden omdat de wereldwijde griepepidemie nog steeds voortwoedde. Miljoenen mensen waren al overleden.

Het medische instituut was het volmaakte thuis voor Annabelle. Consuelo had er zestig lieve ooms, die haar aandacht gaven als ze maar even de kans kregen. Ze namen cadeautjes voor haar mee, speelden met haar, en er was altijd wel iemand die haar wilde vasthouden of haar op zijn knie wilde zetten. Het was een goed leven voor haar.

Annabelle moest uiteindelijk het huis in Antibes verlaten toen de eigenaars besloten het te verkopen. Ze vond het moeilijk om afscheid te nemen van Gaston en Florine. Brigitte bleef bij Annabelle en Consuelo, en het huisje op het terrein van het kasteel was groot genoeg voor hen alle drie.

Zo nu en dan, als ze zag hoe goed het met Consuelo ging, overwoog Annabelle om contact op te nemen met de familie van de burggraaf. Nu ze zelf een kind had, vroeg ze zich af of zijn ouders niet een laatste band met hun zoon wilden, via zijn dochter. Maar ze kon zich er niet toe zetten. Ze wilde Consuelo met niemand delen. De baby leek precies op haar, alsof niemand anders had bijgedragen aan haar geboorte. Iedereen zei dat ze in elk opzicht als twee druppels water op haar moeder leek.

In razend tempo vlogen Annabelles opleidingsjaren voorbij. Ze had het zo druk en ging zo op in haar werk dat ze het gevoel had dat het in een oogwenk voorbij was, terwijl ze zo hard had gewerkt om hier te komen.

In de maand dat Annabelle als arts afstudeerde aan dokter Graumonts medische instituut werd ze dertig. En Consuelo was net in april vijf geworden. Het instituut verlaten was als het verlaten van een thuis. Het was spannend en pijnlijk tegelijk. Annabelle had besloten naar Parijs te gaan en ze had een contract aangevraagd met het Hôtel-Dieu de Paris in de buurt van de Notre-Dame op het Ile de la Cité. Het was het oudste ziekenhuis van de stad. Ze was van plan om er als huisarts een praktijk op te zetten. Ze had altijd gehoopt om met dokter De Bré te kunnen werken, maar die was de vorige lente overleden. En haar laatste band met thuis was een maand voor haar afstuderen verbroken. Ze had een brief gekregen van de directeur van haar vaders bank, waarin hij haar schreef dat Josiah in februari in Mexico was overleden, kort daarop gevolgd door Henry Orson. De man die haar zaken bij de bank regelde, dacht dat ze dit wel zou willen weten en had een brief bijgevoegd die Josiah voor haar had achtergelaten. Josiah was negenenveertig geworden.

Zijn dood en zijn brief brachten een hoop herinneringen en een vloedgolf aan verdriet boven. Acht jaar geleden had hij haar verlaten, was zij naar Frankrijk gekomen, en zeven jaar geleden waren ze gescheiden. Zijn brief was teder en weemoedig. Hij had hem vlak voor het einde geschreven. Hij zei dat hij in Mexico samen met Henry gelukkig was geweest, maar dat hij altijd vol liefde aan haar dacht en spijt had van de afschuwelijke dingen die hij haar had aangedaan. Hij hoopte dat ze ook geluk had gevonden en het hem ooit zou kunnen vergeven. Toen ze de brief las, kreeg ze het gevoel dat de wereld waarin ze was opgegroeid en die ze met Josiah had gedeeld niet langer bestond. Ze had er geen enkele band meer mee. Haar leven was in Frankrijk bij haar kind en haar vak. Het enige wat ze nog in de Verenigde Staten had was het huis in Newport, dat al acht jaar leegstond en nog steeds werd onderhouden door de trouwe bedienden van haar ouders. Ze betwijfelde of ze het ooit terug zou zien, maar had de moed niet om het te verkopen, en dat hoefde ook niet. Haar ouders hadden haar meer dan genoeg nagelaten om van te leven en om Consuelo's toekomst en die van haarzelf veilig te stellen. Ooit, als ze het kon opbrengen, zou ze hun oude cottage wel verkopen. Maar nu kon ze het nog niet aan. Ze kon het ook niet aan om contact op te nemen met de ouders van de zondige burggraaf. Zij en Consuelo leefden in hun eigen wereld.

Het was pijnlijk om het medische instituut en de vrienden die ze er had gemaakt achter te laten. Al haar medestudenten verspreidden zich nu over het hele land. Veel bleven in het zuiden en ze had geen hechte band met degenen die naar Parijs gingen. Hoewel ze hier al jaren woonde had ze geen liefdesrelatie opgebouwd. Ze had het te druk gehad met haar werk tijdens de oorlog, en daarna met haar studie en haar dochter. Ze was een waardige jonge weduwe en nu werd ze een toegewijde arts. Er was geen plaats in haar leven voor iets anders en zo wilde ze het ook. Josiah had haar hart gebroken en Consuelo's vader had de rest kapotgemaakt. Ze wilde geen man in haar leven, ze wilde alleen haar dochter. Consuelo en haar werk waren alles wat ze nodig had.

Annabelle en Consuelo gingen in juni met de trein naar Parijs, samen met Brigitte, die verrukt was dat ze met hen mee mocht naar de grote stad. Annabelle was in geen jaren in Parijs geweest en het was een drukke stad geworden. Ze arriveerden op Gare de Lyon en namen een taxi naar het hotel aan de linkeroever van de Seine waar Annabelle kamers voor hen had gereserveerd. Het was een klein hotel dat dokter Graumont haar had aanbevolen omdat het geschikt was voor twee vrouwen en een kind. Hij had haar gewaarschuwd voor de gevaren van Parijs. Annabelle merkte op dat hun taxichauffeur een Rus was met een voornaam voorkomen. Er woonden tegenwoordig veel adellijke Wit-Russen in Parijs, die na de bolsjewistische revolutie en de moord op de tsarenfamilie in taxi's reden en ongeschoold werk deden.

Ze was verrukt dat ze zich in het hotel kon inschrijven als docteur Worthington. Haar ogen begonnen te glimmen als van een kind. Ze was nog steeds de beeldschone jonge vrouw die ze was geweest toen ze pas in Europa was aangekomen, en als ze met

Consuelo speelde, leek ze net een jong meisje. Maar onder de jeugdige uitstraling zat een verantwoordelijke, serieuze vrouw, aan wie anderen hun gezondheid en hun leven konden toevertrouwen. Haar medestudenten en collega's waren altijd jaloers geweest op haar houding ten opzichte van patiënten en ze had er het respect van al haar hoogleraren mee gewonnen. Dokter Graumont wist dat ze een uitstekende arts zou zijn en een eer voor de school.

Ze vonden hun draai in het hotel. Dokter Graumont zou hun spullen nasturen als ze eenmaal een huis hadden gevonden. Annabelle wilde een plek waar ze haar praktijk kon opzetten en patiënten kon ontvangen.

De dag nadat ze in Parijs waren aangekomen, ging ze naar het Hôtel-Dieu de Paris om af te spreken dat ze er zo nodig patiënten naartoe kon sturen, terwijl Brigitte met Consuelo naar de Jardin du Luxembourg ging. Het mooie blonde meisje klapte opgewonden in haar handjes, toen ze haar moeder na afloop weer in het hotel zag.

'We hebben een kameel gezien, mama!' riep Consuelo, en ze vertelde het verhaal terwijl Brigitte en haar moeder lachten. 'Ik wilde erop rijden, maar dat mocht niet,' zei ze mokkend, waarna ze spontaan weer begon te giechelen. Ze was een betoverend kind.

Met de aanbeveling van dokter Graumont had ziekenhuis Hôtel-Dieu toestemming verleend. Het was een belangrijke stap voor Annabelle. Ze nam Consuelo en Brigitte mee uit eten in het Hotel Meurice en een van de Russische taxichauffeurs maakte een rondrit door Parijs met hen zodat ze in het donker alle lichtjes van de stad konden zien. Het was niet te vergelijken met de tijd dat Annabelle met een gebroken hart en uitgespuugd door New York net in Parijs was aangekomen. Dit was het begin van een heel nieuw leven, waar ze hard voor had gewerkt. Om tien uur waren ze pas weer in het hotel. Consuelo was in de taxi in slaap gevallen en Annabelle droeg haar naar boven en legde haar teder in bed. Daarna ging ze naar haar eigen kamer en keek ze uit het raam naar Parijs. Ze had zich in jaren niet zo jong en enthousiast gevoeld. Ze kon haast niet wachten om te gaan werken, maar ze moest eerst een huis zien te vinden.

De daaropvolgende drie weken had Annabelle het gevoel dat ze alle huizen in Parijs te zien kreeg, zowel op de rechteroever als op de linkeroever, terwijl Brigitte Consuelo naar elk park in Parijs meenam - het Parc de Bagatelle, de Jardin du Luxembourg, het Bois de Boulogne - en met haar in de draaimolen ging. Ze gingen elke avond met zijn drieën uit eten. Annabelle had in jaren niet zoveel plezier gehad en ervoer een heel nieuw leven als volwassene.

Tussen het bekijken van huizen door ging ze ook op zoek naar een nieuwe garderobe die paste bij een arts, maar die ook stijlvol genoeg was voor een Parisienne. Het deed haar denken aan de tijd dat ze met haar moeder inkopen deed voor haar uitzet, en ze vertelde Consuelo erover. Het kleine meisje genoot altijd van verhalen over haar grootouders en oom Robert. Het gaf haar het gevoel dat er meer mensen bij haar hoorden dan alleen haar moeder, waardoor het Annabelle altijd een beetje pijn deed dat ze haar niet de familie kon geven die ze haar zo gunde. Maar ze hadden elkaar, en meer hadden ze niet nodig, zei ze altijd tegen Consuelo. Consuelo merkte ernstig op dat ze wel een hond nodig hadden. Iedereen in Parijs had een hond, en Annabelle beloofde dat ze een hond zouden nemen als ze eenmaal een huis hadden. Het was een fijne tijd voor allemaal. Brigitte genoot ook en flirtte met de liftjongens van het hotel. Ze was net eenentwintig geworden en ze was een knap meisje.

Eind juli begon Annabelle echt ontmoedigd te raken. Ze hadden nog steeds geen huis gevonden. Alles was te groot, of te klein, of had geen geschikte praktijkruimte. Ze was bang dat ze nooit iets zou vinden. Maar toen vond ze eindelijk het perfecte huis in een smalle straat in het zestiende arrondissement. Het was klein maar elegant, met een voortuin en een achtertuin en een aanbouw met een aparte ingang waar ze patiënten kon behandelen. Het was in prima staat en werd door de bank verkocht. Annabelle vond het plezierig dat het zo'n waardige uitstraling had. Het paste heel goed bij een arts. En er was een parkje in de buurt waar Consuelo met andere kinderen kon spelen.

Annabelle bood direct de vraagprijs die de bank had vastgesteld en trok er eind augustus in. In de tussentijd regelde ze meubels, beddengoed, servies en schattig antiek kinderspeelgoed voor Consuelo's kamer, prachtige dingen voor haar eigen kamers en wat eenvoudige meubeltjes voor Brigitte. Voor haar praktijk kocht ze meubels met een gewichtige uitstraling, en de maand september besteedde ze aan de aanschaf van medische apparatuur. Ze ging naar de drukkerij om briefpapier te bestellen en nam een medisch secretaresse in dienst, die vertelde dat ze ook in de abdij van Royaumont had gewerkt, hoewel Annabelle haar daar nooit had ontmoet. Hélène was een rustige, wat oudere vrouw die vóór de oorlog voor verschillende artsen had gewerkt, en ze was verheugd dat ze Annabelle kon helpen bij het opzetten van haar praktijk.

Begin oktober kon Annabelle haar praktijk openen. Het had langer geduurd dan verwacht, maar alles moest perfect zijn. Met trillende handen hing ze haar naambord op en wachtte tot er iets ging gebeuren. Er hoefde maar één iemand door de deur te komen en daarna zou mond-tot-mondreclame de rest wel doen. Als dokter De Bré nog had geleefd, had hij patiënten naar haar kunnen sturen. Dokter Graumont had verschillende artsen in Parijs aangeschreven en had gevraagd patiënten naar haar door te sturen, maar het had nog tot niets geleid.

De eerste drie weken gebeurde er helemaal niets. Annabelle en Hélène keken elkaar aan en hadden niets te doen. Elke dag ging ze naar het woongedeelte van het huis om met Consuelo te lunchen. En toen kwam er eindelijk op een dag, begin november, een vrouw binnen met een verstuikte pols, en een man met een diepe snee in zijn vinger. Als bij toverslag arriveerde er vanaf dat moment elke dag een stroom patiënten in Annabelles wachtkamer. De ene patiënt vertelde het aan de andere. Het waren geen moeilijke gevallen, kleine dingetjes die ze gemakkelijk aankon. Maar met de ernst, bekwaamheid en vriendelijkheid waarmee ze haar patiënten benaderde, wist ze hen direct voor zich te winnen. Algauw verkozen sommige mensen haar boven hun eigen huisarts, stuurden ze hun vrienden, namen ze hun kinderen mee en vroegen ze haar om raad bij kleine of grote problemen.

Vanaf januari zat de wachtkamer eigenlijk altijd vol. Ze deed waar ze voor was opgeleid en ze genoot elke dag. Ze zorgde ervoor dat ze artsen die patiënten verwezen bedankte en toonde altijd respect voor hun diagnoses, zodat ze geen slechte indruk achterlieten bij hun patiënten, hoewel sommige dat absoluut verdienden. Annabelle was zorgvuldig en kundig en kon geweldig met haar patiënten omgaan. Ondanks haar schoonheid en jeugdige uitstraling nam ze haar werk duidelijk serieus, en haar patiënten vertrouwden haar volledig.

In februari moest ze de zoon van een van haar patiënten naar het ziekenhuis sturen. De jongen was nog maar twaalf en had een zware longontsteking. Annabelle ging twee keer per dag bij hem langs, maakte zich op een gegeven moment echt zorgen, maar de jongen knapte op en zijn moeder was haar eeuwig dankbaar. Annabelle probeerde nieuwe technieken uit die ze in het ziekenhuis in Villers-Cotterêts voor de soldaten hadden gebruikt, en ze slaagde erin om oude en nieuwe methoden op een creatieve manier te combineren. Ze las en studeerde elke avond trouw over nieuwe onderzoeken. Haar open houding ten opzichte van nieuwe ideeën kwam haar goed van pas en ze las over alles in de medische tijdschriften. Elke avond bestudeerde ze deze tot laat, vaak terwijl Consuelo tegen haar aan in bed lag te slapen. Consuelo zei dat ze ook dokter wilde worden. Andere meisjes wilden verpleegster worden, maar in Annabelles familie lag de lat hoog. Onwillekeurig vroeg Annabelle zich af wat haar moeder ervan zou hebben gevonden. Het was niet wat ze voor haar dochter had gewild, maar Annabelle hoopte dat ze toch trots op haar zou zijn geweest. Ze wist dat haar moeder intens verdrietig zou zijn geweest over de scheiding, en ze vroeg zich af of Josiah van haar zou zijn gescheiden als haar moeder niet was overleden. Maar dat was nu allemaal verleden tijd. En wat zou het voor zin hebben gehad om getrouwd te blijven, terwijl hij de rest van zijn leven van Henry zou hebben gehouden? Ze had nooit enige kans gehad. Ze was er niet bitter over, alleen maar verdrietig. Als ze eraan dacht, voelde ze een doffe pijn, die ze waarschijnlijk altijd met zich mee zou dragen.

De enige die haar nooit verdrietig maakte was Consuelo. Ze was het vrolijkste, zonnigste, grappigste kind dat er was, en ze was dol op haar moeder. Haar moeder kon niets fout doen en Annabelle had een fantasievader voor haar gecreëerd zodat het meisje zich niet misdeeld zou voelen. Ze vertelde haar dochter dat haar vader een fantastische man uit Engeland was met een liefdevolle familie, en dat hij als oorlogsheld was omgekomen voordat zij was geboren. Het kwam niet in het kind op om te vragen waarom ze haar vaders familie nooit zag. Ze wist dat de familie van haar moeder dood was, maar Annabelle had nooit gezegd dat Harry's familie dood was. Consuelo begon er nooit over, maar luisterde geïnteresseerd. En toen kwam er een dag waarop Consuelo tijdens de lunch vroeg of haar 'andere' grootmoeder niet eens bij hen op bezoek kon komen, haar oma uit Engeland. Annabelle staarde haar over tafel aan alsof er een bom was ontploft en wist niet wat ze moest zeggen. Het was niet in Annabelle opgekomen dat deze dag ooit zou komen, en ze was er niet op voorbereid. Consuelo was nu zes en haar vriendjes en vriendinnetjes in het park hadden allemaal grootmoeders. Dus waarom kon die van haar niet op bezoek komen?

'Ik... eh... Tja, die woont in Engeland. En ik heb haar al heel lang niet gesproken... Tja, nooit eigenlijk...' Ze vond het afschuwelijk om tegen het kind te liegen. 'Ik heb haar nog nooit ontmoet. Jouw papa en ik zijn tijdens de oorlog verliefd geworden en getrouwd, en toen ging hij dood, dus ik heb zijn familie nooit gekend.' Ze struikelde over haar woorden terwijl Consuelo naar haar keek.

'Wil ze me dan niet zien?' vroeg Consuelo teleurgesteld. En Annabelle zonk de moed in de schoenen. Ze had deze warboel zelf gecreëerd, en ze wist niet wat ze moest zeggen, behalve dan dat haar grootouders niet eens van haar bestaan wisten. Maar ze wilde ook niet gedwongen worden contact met ze te hebben. Het was een afschuwelijk dilemma.

'Ze wil je vast en zeker ontmoeten, als dat kan... Tenminste, als ze niet ziek is of zo... Misschien is ze wel erg oud.' En met een zucht en een zwaar gemoed beloofde Annabelle toen: 'Ik zal haar een brief schrijven, dan zien we wel wat ze zegt.'

'Fijn.' Consuelo keek haar vanaf de andere kant van de tafel stralend aan, en toen Annabelle terugliep naar de praktijk, vervloekte ze Harry Winshire zoals ze in geen jaren had gedaan.

HOOFDSTUK 21

Annabelle hield woord en ging ervoor zitten om lady Winshire een brief te schrijven. Ze had geen idee wat ze moest zeggen en hoe ze het onderwerp moest aansnijden. De waarheid, dat haar zoon haar had verkracht en dat ze een bastaardkind had gekregen, leek haar geen aantrekkelijke introductie, en Lady Winshire waarschijnlijk ook niet. Maar ze wilde ook niet tegen haar liegen. Uiteindelijk schreef ze een korte, keurige brief. Ze had er geen behoefte aan om lady Winshire te zien, vond het ook niet nodig dat Consuelo haar leerde kennen, maar nu kon ze het kind in elk geval vertellen dat ze het had geprobeerd. Ze schreef dat zij en Harry elkaar tijdens de oorlog hadden ontmoet in Villers-Cotterêts in het ziekenhuis waar ze werkte. Dat was tenminste waar, al zou het juister zijn als ze had geschreven dat hij haar tegen de grond had geslagen en haar had verkracht. Daarna schreef ze dat ze elkaar niet goed kenden en geen vrienden waren - dat klopte ook - en dat er een ongelukkige gebeurtenis had plaatsgevonden - zéér waar - waaruit zes jaar geleden een kind, een meisje, was voortgekomen. Ze vertelde dat ze niet eerder contact met hen had opgenomen omdat ze niets van hen wilde. Ze legde uit dat ze Amerikaanse was, als vrijwilligster naar Frankrijk was gekomen, en dat haar ontmoeting met Harry en de zwangerschap die daaruit was gevolgd een van die buitengewoon vervelende gevolgen van de oorlog was, maar dat haar dochter een fantastisch meisje was dat onlangs voor het eerst had gevraagd naar haar grootmoeder van vaderskant, iets waar Annabelle veel moeite mee had. Ze zei dat ze niet meer dan nodig tegen Consuelo wilde liegen, en dat het kind dacht dat haar ouders getrouwd waren, wat niet het geval was geweest. Hierna stelde Annabelle voor dat lady Winshire een kaartje of een brief naar Consuelo kon schrijven, misschien met een fotootje erbij, als ze dat wilde. Daar kon het dan bij blijven. Ze ondertekende de brief met dokter Annabelle Worthington, zodat de vrouw in elk geval wist dat ze een fatsoenlijke vrouw was, ook al deed dat er eigenlijk niet toe. Het was haar zoon die allesbehalve fatsoenlijk was geweest en in de gevangenis had moeten zitten, maar die in plaats daarvan de vader was van het meest betoverende kind dat ooit had bestaan, en daar kon Annabelle hem niet om haten. Op haar eigen manier was ze hem eeuwig dankbaar, maar hij was geen gelukkige herinnering voor haar.

Toen ze de brief op de bus had gedaan, zette Annabelle de kwestie uit haar gedachten. Mei was een drukke maand en de wachtkamer zat constant vol. Ze had geen reactie van lady Winshire gekregen en Consuelo leek het te zijn vergeten. Ze ging die winter voor het eerst naar school en zodoende had Brigitte tijd om in de praktijk te helpen.

Annabelle kwam net terug uit het ziekenhuis toen Hélène haar vertelde dat er een vrouw op haar zat te wachten. Ze zat er al twee uur en weigerde te zeggen waarom ze er was. Annabelle ging ervan uit dat het een patiënte was met een probleem waar ze zich voor schaamde. Ze trok haar witte jas aan, ging aan haar bureau zitten en gaf Hélène opdracht de vrouw binnen te laten.

Twee minuten later bracht Hélène een douairière van indrukwekkend formaat binnen. Het was een struise vrouw met een luide stem, een enorme hoed, zes lange strengen parels om haar hals, en ze liep met een zilveren wandelstok. Ze zag eruit alsof ze er iemand mee ging slaan toen ze binnenkwam. Annabelle stond op om haar te groeten en moest zich bedwingen om niet te glimlachen. De vrouw negeerde Annabelles uitgestoken hand en keek haar dreigend aan. Ze zag er niet ziek uit, en Annabelle had geen idee wat ze hier deed. De vrouw kwam direct ter zake.

'Wat is dat allemaal voor onzin over een kleindochter?' blafte ze in het Engels tegen Annabelle. 'Mijn zoon had geen kinderen, geen belangrijke vrouwen in zijn leven toen hij overleed. En als u beweert dat u een kind bij hem had, waarom hebt u dan zes jaar gewacht om me te schrijven?' Terwijl ze sprak, ging ze in de stoel aan de andere kant van Annabelles bureau zitten. Haar blik bleef vijandig. Ze was al net zo aardig als haar zoon, en Annabelle stelde het helemaal niet op prijs dat zijn moeder zomaar kwam binnenvallen in plaats van terug te schrijven.

'Ik heb zes jaar gewacht,' zei Annabelle koel, 'omdat ik helemaal geen contact met u wilde.' Zij kon net zo bot zijn als lady Winshire. De dame zag eruit alsof ze ongeveer zeventig was, en dat leek te kloppen met het feit dat Harry nu ongeveer dertig zou zijn geweest. Ze had geschat dat hij ongeveer haar leeftijd was op de avond dat ze was verkracht. 'Ik heb u geschreven omdat mijn dochter het zo erg vond dat ze geen grootmoeder had. Ze begreep niet waarom we u nooit hebben ontmoet. En ik heb haar verteld dat haar vader en ik korte tijd getrouwd zijn geweest aan het front, dat hij toen is gesneuveld en dat u en ik elkaar dus nooit hebben ontmoet. Ik vind dit ook erg moeilijk.'

'Was u getrouwd met mijn zoon?' Lady Winshire keek ontzet. Annabelle schudde zwijgend het hoofd. 'Nee. Ik heb hem maar één keer ontmoet.' Dat moest de moeder wel een heel slechte indruk geven, maar hoe onaangenaam deze vrouw ook was, ze hoefde niet te weten dat haar zoon een verkrachter was. Annabelle vond dat deze vrouw en Consuelo hun illusies moesten behouden, en dus zei ze niets, ten koste van zichzelf. 'Ik heb liever dat mijn dochter denkt dat we getrouwd waren. Dan heeft ze dat tenminste.'

'Was u toen al arts?' vroeg lady Winshire opeens geïnteresseerd. Annabelle schudde opnieuw het hoofd. 'Nee, ik was verpleeghulp en werkte voor de ambulancedienst.'

'Hoe hebt u hem ontmoet?' Haar blik verzachtte. Ze had haar beide zoons in de oorlog verloren en wist heel goed wat verlies en pijn betekenden.

'Dat doet er niet toe,' antwoordde Annabelle zacht. Ze wilde dat lady Winshire nooit was gekomen. 'We kenden elkaar eigenlijk niet. Mijn dochter was een ongelukje.'

'Wat voor ongelukje?' De vrouw liet niet los.

Annabelle slaakte een zucht voordat ze antwoord gaf en probeerde te bedenken wat ze moest zeggen. Toch zeker niet de waarheid. 'Hij had nogal veel gedronken.'

Lady Winshire leek niet verrast. 'Dat deed hij altijd. Harry dronk altijd te veel, en als hij dronken was deed hij domme dingen.' Haar blik drong diep in Annabelles ogen. 'Hoe dom was hij met u?'

Annabelle glimlachte, vroeg zich af of zijn moeder dacht dat ze haar wilde chanteren en besloot om haar opnieuw gerust te stellen. 'Ik wil niets van u.'

'Daar gaat het niet om. Ik heb het recht om te weten hoe slecht mijn zoon zich heeft gedragen.'

'Waarom? Wat maakt het uit?' Annabelle sprak met beheerste waardigheid.

'U bent een buitengewoon edelmoedige vrouw,' zei lady Winshire kalm, en ze leunde achterover in haar stoel. Ze wekte de indruk alsof ze van plan was te blijven totdat ze achter de waarheid was. 'Maar ik kende mijn zoon. Edward was bijna een heilige, maar Harry was de duivel in ons leven. Hij was een schattig kind, maar een nare man. Soms héél erg naar. En dat werd alleen maar erger als hij drank ophad. De meeste verhalen over hem heb ik al gehoord.' Ze slaakte een zucht. 'Ik wilde u ontmoeten omdat niemand ooit heeft gezegd dat er een kind was. Ik was erg wantrouwig toen ik uw brief las. Ik dacht dat u iets wilde. Ik zie nu dat u een eerlijke vrouw bent, en u wantrouwt mij nu net zozeer als ik u heb gewantrouwd.' De oude vrouw glimlachte vreugdeloos en gleed met haar hand langs de vele parels. 'Ik wist niet goed of ik moest komen,' vertelde ze eerlijk. 'Ik wilde niet verwikkeld raken in het leven van een of ander ordinair mens met een of ander akelig kind dat ze afdoet alsof het van mijn zoon is. Maar dat is hier duidelijk niet het geval, en ik heb sterk de indruk dat uw ontmoeting met mijn zoon onaangenaam was, of erger, en ik wil geen herinnering daaraan zijn voor u.'

'Dank u,' zei Annabelle. Ze waardeerde alles wat ze zojuist had gehoord.

En toen verbijsterde lady Winshire haar door plompverloren te vragen: 'Heeft hij u verkracht?'

Kennelijk kende ze haar zoon goed. Er viel een lange stilte in de kamer en uiteindelijk knikte Annabelle. Het viel haar zwaar om de waarheid te zeggen. 'Ja.'

'Dat spijt me,' zei de oudere vrouw iets vriendelijker. 'Het is niet de eerste keer dat ik zoiets hoor,' ging ze met moederlijke spijt verder. 'Ik weet niet waar het fout is gegaan.' Haar ogen stonden vol verdriet toen zij en Annabelle elkaar aankeken. 'Wat doen we nu? Ik moet toegeven dat ik bang was voor wat ik hier zou aantreffen, maar ik kon toch ook de verleiding niet weerstaan om mijn eigen kleinkind te zien, als dat er werkelijk was. Mijn zoons zijn allebei dood. Mijn man is afgelopen lente aan longontsteking overleden. En mijn zoons zijn nooit getrouwd en hadden geen kinderen. Tot u.' Er stonden tranen in haar ogen en Annabelle keek haar vol medeleven aan.

'Wilt u Consuelo ontmoeten?' Ze wilde haar wel waarschuwen, ook al deed het er niet toe omdat ze geen aanspraak maakte op de bezittingen van de vrouw. 'Ze lijkt niet op hem. Ze lijkt op mij.'

'Dat zou wel eens een grote zegen kunnen zijn, dunkt me,' zei de oude vrouw met een glimlach. Met enige moeite kwam ze overeind, en ze leunde op haar stok.

Annabelle stond ook op, liep rond het bureau en leidde lady Winshire de spreekkamer uit nadat ze Hélène had verteld waar ze naartoe gingen. Gelukkig had ze wat tijd tussen twee patiënten door. De twee vrouwen liepen over de binnenplaats naar het woonhuis. Annabelle wist dat Consuelo al uit school was. Ze had haar witte jas nog aan toen ze de deur opendeed. Lady Winshire liep het stoepje op, ging het huis binnen en keek om zich heen in de hal.

'U hebt een mooi huis,' zei ze beleefd. Ze was onder de indruk van alles wat ze zag. Annabelle had een goede smaak en ze had duidelijk ervaring met mooie dingen.

'Dank u,' zei Annabelle, terwijl ze haar voorging naar de woonkamer. Hierna rende ze de trap op naar haar dochter. Ze vertelde Consuelo dat ze een gast hadden en dat ze graag wilde dat ze even gedag kwam zeggen. Maar verder zei ze niets.

Annabelle en Consuelo kwamen hand in hand, vrolijk kwebbelend naar beneden. Onder aan de trap bleef Consuelo staan. Ze glimlachte beleefd naar hun gast en maakte even een reverence, waarna ze haar een hand gaf.

Het kind was duidelijk erg beleefd en goed opgevoed, en lady Winshire keek over het hoofd van Consuelo goedkeurend naar Annabelle. 'Wat leuk je te ontmoeten, Consuelo,' zei ze, terwijl het kind de enorme hoed en de vele strengen parels in zich opnam.

'U hebt een mooie hoed,' zei het meisje, terwijl ze naar de oudere vrouw staarde, die haar met een glimlach aankeek.

'Wat lief van je. Het is een malle oude hoed, maar ik vind hem mooi. En jij bent een erg mooi meisje.' Ze had nooit een kleinkind gehad en had in geen jaren met een kind gesproken. 'Ik ben helemaal uit Engeland gekomen om jou te zien,' ging ze verder, terwijl Consuelo haar aanstaarde. 'Weet je wie ik ben?' vroeg ze voorzichtig, en Consuelo schudde het hoofd. 'Ik ben de grootmoeder die je nooit hebt ontmoet. Ik ben de moeder van jouw vader.'

Consuelo zette grote ogen op en keek over haar schouder naar haar moeder en daarna weer naar haar grootmoeder.

'Ik vind het jammer dat we elkaar nooit eerder hebben gezien. Maar dat zal niet meer gebeuren,' zei lady Winshire serieus. Ze had nog nooit zo'n betoverend kind gezien, en wat had het een keurige manieren. 'Ik heb wat foto's bij me van toen je vader nog een klein jongetje was. Wil je die zien?' Consuelo knikte en ging naast haar op de bank zitten, terwijl lady Winshire een stapel foto's uit haar tas pakte. Annabelle liep zachtjes weg om Brigitte te vragen thee te zetten.

Lady Winshire bleef meer dan een uur, en toen Consuelo samen met Brigitte weer naar boven ging, feliciteerde ze Annabelle met het feit dat ze zo'n schat van een kind had.

'Ze is een fantastisch meisje,' beaamde haar moeder.

'Mijn zoon had geen idee hoe gelukkig hij zich mocht prijzen dat hij u tegenkwam en dat hij zo'n lief kind op de wereld heeft achtergelaten.' Vol dankbaarheid en medeleven keek ze naar Annabelle. Haar hart was op slag veroverd door haar kleindochter, hoe kon het ook anders?

En voor het eerst was Annabelle blij dat lady Winshire was gekomen en niet alleen had teruggeschreven. Het was voor Consuelo ook een fantastisch cadeau geweest.

'Het spijt me dat hij u zo slecht heeft behandeld. Hij had ook een lieve kant. Jammer dat u die nooit hebt gezien. Het moet erg moeilijk voor u zijn geweest.'

Annabelle knikte. 'Ik ben zo lang mogelijk in het ziekenhuis gebleven en daarna ben ik naar Antibes gegaan. Daar is Consuelo geboren.'

'En uw familie in de Verenigde Staten?' Lady Winshire vond het vreemd dat Annabelle in Parijs als arts werkte in plaats van thuis, al maakte een kind de situatie natuurlijk wel wat ingewikkelder.

'Ik heb geen familie meer,' zei Annabelle simpel. 'Die zijn allemaal overleden voordat ik hier kwam. Ik heb alleen Consuelo.'

Lady Winshire was ook alleen op de wereld. En op een merkwaardige manier hadden ze nu elkaar. Ze stond op en nam Annabelles hand in de hare. 'Dank u voor dit buitengewone cadeau,' zei ze met tranen in haar ogen. 'Het is een klein stukje van Harry waar ik me aan kan vasthouden. Consuelo is een heel bijzonder meisje.' Ze omhelsde Annabelle en gaf haar een zoen op haar wang. Annabelle hielp haar de trap af naar de auto met chauffeur die buiten op haar stond te wachten. Ze zag er opeens ouder uit dan toen ze was gekomen. En ze glimlachte weer naar Annabelle voordat ze ging en duwde haar iets in de hand. 'Dit is voor jou, mijn lieve. Je hebt het verdiend. Het is maar iets kleins.' Annabelle probeerde het te weigeren zonder dat ze wist was het was, maar lady Winshire stond erop. De twee vrouwen omhelsden elkaar nogmaals, en Annabelle had het gevoel dat ze een nieuwe vriendin had gevonden, een soort fantastische, excentrieke oude tante. Ze was blij dat ze haar had geschreven. Het was de juiste beslissing geweest, voor hen allemaal.

Ze zwaaide toen lady Winshire wegreed, en pas nadat ze uit het zicht was verdwenen, keek Annabelle naar het voorwerp in haar hand. Ze had al gevoeld dat het een ring was, maar ze had zich niet kunnen voorstellen wat voor ring. Het was een reusachtige, prachtige oude smaragd in een antieke diamanten zetting. Annabelle was sprakeloos. Hij leek op de ringen die haar eigen grootmoeder had gedragen en die nog in de kluis van de bank in New York lagen. Ze liet de ring om haar vinger glijden bij de trouwring die ze voor zichzelf had gekocht. Het gebaar van de oude vrouw had haar diep geraakt. Op een dag zou ze de ring aan Consuelo geven, maar tot die tijd wilde ze hem zelf dragen. En toen ze naar de praktijk liep, bedacht ze dat ze nu een grootmoeder hadden. Zij en Consuelo waren niet langer alleen op de wereld.

HOOFDSTUK 22

Er was die zomer een kleine griepgolf in Parijs. Sommige mensen dachten dat het door de hitte kwam, en Annabelle had verschillende patiënten in het ziekenhuis liggen. Ze bezocht ze twee keer per dag, maar hoopte dat ze in augustus samen met Consuelo en Brigitte een tijdje weg kon. Ze kon niet kiezen tussen de Dordogne, Bretagne of Zuid-Frankrijk. Uiteindelijk gingen ze naar geen van drieën. Er waren te veel zieken om voor te zorgen. In plaats daarvan gingen ze, toen haar patiënten waren opgeknapt, een paar dagen naar Deauville, een kustplaatsje in Normandië.

En toen ze terugkwamen, lagen er weer twee patiënten met longontsteking in het ziekenhuis. Op zekere dag verliet ze laat in de middag het ziekenhuis, in gedachten bij de patiënte die ze net had bezocht, een bejaarde vrouw met wie het niet goed ging. Annabelle probeerde nieuwe oplossingen voor haar problemen te bedenken, toen ze op de stoep van het ziekenhuis tegen iemand aanbotste die juist naar binnen wilde gaan. Ze raakten elkaar zo hard dat ze bijna omviel, en hij wist haar nog net vast te pakken voordat ze de trap af viel.

'O, neem me niet kwalijk,' zei ze verontschuldigend. 'Ik keek niet uit.'

'Ik ook niet.' Met een oogverblindende glimlach bood ook hij zijn excuses aan. 'Was je bij een vriendin op bezoek?' Het was een vergissing die wel vaker werd gemaakt en ze moest lachen. 'Nee, ik ben arts.' Hij had in elk geval niet gevraagd of ze verpleegster was.

'Wat toevallig,' zei hij lachend. 'Ik ook. Waarom ben ik je nooit eerder tegengekomen?' Hij was bijzonder charmant, en ze was er niet aan gewend om gekscherend met mannen om te gaan. Ze verschuilde zich al jaren achter haar rol als dokter, weduwe, moeder. Mannen flirtten nooit met haar, maar deze man leek heel ondeugend en grappig, en hij was onmiskenbaar aantrekkelijk. 'Welk specialisme?' vroeg hij geïnteresseerd. Hij had er geen enkele moeite mee dat ze niet officieel aan elkaar waren voorgesteld. Hij vertelde dat hij Antoine de St. Gris heette en vroeg haar wat haar naam was. Hij weigerde te geloven dat ze Amerikaanse was, omdat ze zo vloeiend Frans sprak.

'Ik ben huisarts,' zei ze simpelweg, een beetje beschaamd om zo met een vreemde te praten.

'Ik ben orthopedisch chirurg,' zei hij enigszins snoevend. Ze wist dat de meeste orthopedisch chirurgen een opgeblazen ego hadden, behalve tijdens de oorlog, toen iedereen onder de indruk was van wat ze zagen en van hoe weinig ze konden repareren.

Hij liep met haar mee de trap van het ziekenhuis af. Om ervoor te zorgen dat ze niet zou vallen, zei hij, en hij bracht haar naar de auto die ze zelf reed.

'Zie ik je nog eens?' vroeg hij met een glinstering in zijn ogen.

Ze schoot in de lach. 'Als ik mijn been breek, zal ik je bellen.'

'Doe maar eerder. Anders moet ik longontsteking krijgen en jou bellen. En dat zou jammer zijn. Ik zie je liever als we allebei gezond zijn.' Hij zwaaide toen ze wegreed en rende toen de trap van het ziekenhuis weer op. Het feit dat ze met een man had gebabbeld bracht een glinstering in haar ogen. Het gebeurde bijna nooit.

Het was die avond rustig. Ze las Consuelo voor en bracht haar naar bed. En de volgende dag in de praktijk was ze druk bezig met patiënten, toen Hélène haar vertelde dat er een arts in de wachtkamer zat die haar onmiddellijk wilde spreken. Hij zei dat hij overleg wilde over een patiënt. Toen ze klaar was met haar patiënt, liep ze nieuwsgierig naar de wachtkamer. Ze had geen idee wie het kon zijn. En daar zat Antoine de St. Gris in een mooie blauwe overjas de hele wachtkamer aan het lachen te maken. Ze nam hem even mee naar haar spreekkamer.

'Wat doe je hier?' vroeg ze met een beschaamde glimlach. Ze vond het leuk om hem weer te zien, maar ze was aan het werk. 'Ik heb patiënten.'

'Ik ben onder de indruk. Volgens mij heb ik gisteravond kou gevat. Ik heb een zere keel.' Hij stak zijn tong uit. Ze schoot in de lach. Hij was extravagant, oneerbiedig en zo charmant dat het gênant was.

'Ziet er prima uit.'

'Hoe gaat het met je been?' vroeg hij.

'Met mijn been? Goed. Hoezo?'

'Volgens mij is het gebroken. Laat me eens kijken.' Hij deed alsof hij haar rok wilde optillen, en lachend deed ze een stap opzij.

'Dokter, ik moet u vragen te gaan. Er zitten patiënten op me te wachten.'

'Ook goed, als je het zo wilt spelen. Maar ga dan vanavond met me mee uit eten.'

'Eh... Ik...'

'Je kunt niet eens een fatsoenlijke smoes verzinnen.' Hij keek haar lachend aan. 'Dat is echt treurig. Ik kom je om acht uur ophalen.' En hij liep terug naar de wachtkamer, zwaaide naar haar patiënten en vertrok. Hij was overweldigend, buitengewoon ongepast en desondanks, of misschien juist daardoor, erg aantrekkelijk, bijna onweerstaanbaar zelfs.

'Wie was dat?' vroeg Hélène met een afkeurende blik, voordat ze de volgende patiënt riep.

'Een orthopedisch chirurg.'

'Dat verklaart alles,' mopperde Hélène, en zag toen de meisjesachtige blik op het gezicht van haar werkgeefster. Die blik had ze nog nooit gezien. 'Hij is gek,' voegde ze eraan toe, en onwillekeurig lachte ze. 'Maar wel een aantrekkelijke gek. Hebt u iets met hem afgesproken?'

Annabelle begon te blozen. 'Vanavond. Een diner.'

'O-oh. Past u maar op,' waarschuwde Hélène.

'Dat zal ik doen,' stelde Annabelle haar gerust, en ze boog zich weer over haar patiënten.

Ze was die avond pas na zeven uur thuis, nadat ze de laatste patiënt had gesproken en de praktijk had afgesloten. Annabelle keek op haar horloge en besefte dat ze minder dan een uur had om zich te verkleden voor het diner met de enigszins ongepaste dokter De St. Gris. Ze ging het huis binnen en gaf Consuelo een zoen. Het meisje wilde direct een spelletje kaart met haar spelen na haar bad.

'Dat gaat niet,' zei Annabelle verontschuldigend. 'Ik ga uit.'

'O?' Consuelo keek geschokt. Dat gebeurde nooit. Een heel enkele keer had haar moeder een ontmoeting met andere artsen, of had ze een congres voor vrouwelijke artsen. Verder ging ze nooit uit en had ze geen sociaal leven. Het bericht sloeg dan ook in als een bom. 'Waar ga je naartoe?'

'Ik ga uit eten met een arts,' zei ze onschuldig.

'O. Waar?' Consuelo wilde alles weten en haar moeder keek een beetje schaapachtig.

'Dat weet ik niet. Hij komt me om acht uur ophalen.'

'Ja? Hoe ziet hij eruit?'

'Gewoon,' zei Annabelle vaag. Ze was niet van plan om te vertellen dat hij erg aantrekkelijk was. Ze liep de badkamer uit om zich te verkleden. Het was een warme avond. Ze trok een wit linnen pakje aan dat ze in Deauville had gekocht, met een mooie bijpassende hoed die ze ergens had gevonden. Ze voelde zich een beetje dwaas in haar chique kleding, maar ze werd niet elke dag uitgenodigd voor een diner, en het pakje en de hoed kon ze niet aan naar haar werk.

Antoine de St. Gris was keurig op tijd. Brigitte liet hem binnen en bracht hem naar de salon. Consuelo, die vijf minuten geen aandacht had gehad, kwam de trap af gehuppeld in haar nachtjapon en peignoir. Ze liep de woonkamer in en glimlachte naar hem, terwijl Brigitte haar tevergeefs naar boven probeerde te sturen.

'Hallo,' zei ze vrolijk. 'Bent u de dokter die vanavond met mijn moeder uit eten gaat?' Ze was net aan het wisselen en zag er zonder haar twee voortanden ontzettend schattig uit.

'Dat klopt. Wat is er met je tanden gebeurd?' vroeg Antoine, en hij keek haar recht aan.

'Die ben ik kwijt,' zei ze trots.

'Wat erg voor je,' zei hij bloedserieus. 'Ik hoop dat je ze gauw terugvindt. Het lijkt me heel vervelend om op te groeien zonder tanden. Hoe moet je dan in een appel bijten?'

Ze giechelde. 'Nee, ik kan ze niet terugvinden. Een fee heeft ze meegenomen in ruil voor snoepjes. Ik krijg gauw nieuwe. Ik kan ze al voelen. Zie maar.' Ze draaide haar hoofd in een vreemde hoek, half ondersteboven, en liet hem de witte puntjes onder haar tandvlees zien.

'O, gelukkig maar,' zei hij met een brede grijns, terwijl Annabelle de kamer in kwam en zag dat haar dochter gezellig met de dokter zat te babbelen.

'Zijn jullie al aan elkaar voorgesteld?' vroeg ze een beetje zenuwachtig.

'Niet officieel,' zei hij, waarna hij een elegante buiging voor Consuelo maakte. 'Antoine de St. Gris,' zei hij formeel. 'Aangenaam kennis te maken, zeker nu ik weet dat je nieuwe tanden krijgt.' Consuelo begon weer te giechelen. Annabelle stelde haar dochter aan hem voor en ze maakte een keurige reverence voor Antoine.

'Klaar?' vroeg deze aan Annabelle, en ze knikte. Ze gaf Consuelo een zoen en stuurde haar naar bed omdat ze, voordat ze in bad was gegaan, al had gegeten. Consuelo rende de trap op en zwaaide nog even naar hun gast, terwijl Annabelle achter hem aan het huis uit liep. 'Het spijt me,' zei hij serieus, toen hij haar naar een prachtige blauwe Ballot Open Tourer leidde. Het was een elegante auto, die perfect bij hem paste. Alles aan hem was stijlvol, vlot en zelfbewust. 'Ik zou je eigenlijk helemaal niet mee uit moeten nemen. Ik ben al bezet. Ik ben zojuist smoorverliefd geworden op je dochter. Ze is het schattigste kind dat ik ooit heb gezien.'

Annabelle glimlachte. 'Je kunt goed met kinderen overweg.'

'Ik ben er zelf een geweest, heel lang geleden. Volgens mijn moeder ben ik nog steeds een kind en zal ik wel nooit volwassen worden.'

Annabelle wist precies wat ze bedoelde, maar zijn jongensachtige uitstraling was een deel van zijn charme. Ze vroeg zich af hoe oud hij was, en schatte dat hij ongeveer vijfendertig was, vier jaar ouder dan zij. In leeftijd lagen ze dicht bij elkaar, maar Annabelle was veel serieuzer en gereserveerder. Hij had iets weg van een aantrekkelijke, charmante clown. Zijn zorgeloosheid was aangenaam en hij had een goed gevoel voor humor. Dat vonden haar patiënten ook. Evenals de zijne.

Op weg naar Maxim's praatten ze ontspannen. Ze was nog nooit in het restaurant geweest, maar wist dat het een van de beste en populairste in Parijs was. Het bestond al jaren.

Toen ze aankwamen, was duidelijk dat ze Antoine goed kenden. De eerste kelner groette hem, hij herkende verschillende gasten en stelde haar trots voor als dokter Worthington, iets wat haar nog altijd het gevoel gaf dat ze belangrijk was. Ze had hard voor haar titel gewerkt.

Hij adviseerde haar wat te nemen en bestelde voor hen beiden het diner, inclusief een fles champagne. Ze dronk zelden, maar de champagne maakte van de avond een feest. Ze was sinds Josiah, tien jaar eerder, niet meer een avondje uit geweest met een man. Haar leven in Frankrijk was volkomen anders, aan het front, tijdens haar studie, en nu als Consuelo's moeder, en opeens zat ze hier in Maxim's samen met Antoine. Het was geheel onverwachts en een echte traktatie.

'Hoe lang ben je al weduwe?' vroeg hij voorzichtig tijdens het eten.

'Al voordat Consuelo werd geboren,' zei ze eenvoudigweg.

'Dan ben je al heel lang alleen, ervan uitgaande dat dat het geval is,' zei hij een beetje vrijpostig. Hij was nieuwsgierig naar haar. Ze was een ongewone vrouw - beeldschoon, voornaam, duidelijk van goede komaf, en een dokter. Hij had nog nooit iemand als zij ontmoet en hij voelde zich sterk tot haar aangetrokken.

'Dat klopt,' bevestigde ze. Ze was eigenlijk al veel langer alleen. Josiah had haar negen jaar geleden verlaten, maar dat kon ze hem niet vertellen.

'Dan kun je niet zo lang getrouwd zijn geweest,' zei hij bedachtzaam.

'Een paar maanden maar. Hij is aan het front gesneuveld, kort na onze bruiloft. We hebben elkaar ontmoet toen ik in Villers-Cotterêts werkte in het ziekenhuis dat Elsie Inglis had opgezet met allemaal vrouwelijk personeel.'

'Was je toen al arts?' Hij keek verward, omdat ze dan veel ouder moest zijn dan ze leek. Ze kwam erg jong op hem over.

'Nee,' ze glimlachte, 'een verpleeghulp. Ik heb mijn opleiding onderbroken om daar te gaan werken. Daarvóór had ik in de abdij van Royaumont gewerkt, in Asnières. Na de geboorte van Consuelo heb ik mijn studie weer opgepakt.'

'Je bent een bijzonder ondernemende vrouw, en erg dapper,' zei hij, en er klonk bewondering in zijn stem door. Ze genoten ondertussen van het heerlijke eten. Hij had zeekreeft besteld en zij had een exquise gerecht met kalfsvlees. 'Waarom wilde je arts worden?' Hij wilde alles van haar weten.

'Waarschijnlijk om dezelfde reden als jij. Ik ben al van kinds af aan in natuurwetenschappen en geneeskunde geïnteresseerd. Ik had niet gedacht dat ik ooit de kans zou krijgen er mijn beroep van te maken. En jij?'

'Mijn vader en mijn broers zijn allemaal arts. En mijn moeder had het moeten zijn. Ze vertelt ons altijd allemaal wat we verkeerd doen. Helaas moet ik toegeven dat ze soms gelijk heeft.' Hij lachte. 'Ze helpt mijn vader al jaren in zijn praktijk. Maar waarom werk je hier en niet in de Verenigde Staten?' Hij kon er nog altijd niet over uit dat ze een Amerikaanse was en geen Française. Haar Frans was perfect.

'Ik weet het niet. Het is er gewoon niet van gekomen. Ik ben hier tijdens de oorlog als vrijwilligster gekomen. En van het een kwam het ander. Een van de chirurgen in Asnières heeft me geholpen om toegelaten te worden tot de opleiding in Nice. En ik had het nooit kunnen doen als mijn ouders nog hadden geleefd. Mijn moeder was niet blij met mijn interesse in geneeskunde. Ze was altijd bang dat ik een ziekte zou oplopen. In New York werkte ik met immigranten.'

'Nou, het is mijn geluk dat je hiernaartoe bent gekomen. Denk je dat je ooit teruggaat naar de Verenigde Staten?'

Ze schudde haar hoofd met een serieuze blik. 'Ik heb daar niemand. Mijn familie leeft niet meer.'

'Dat is triest,' zei hij meelevend. 'Ik heb een goede band met mijn familie. Ik zou me geen raad weten zonder hen. We zijn een echte clan.'

Dat vond Annabelle geweldig. Het leek haar hartelijk en gezellig, en als ze allemaal zo leuk waren als hij, was het vast een levendige groep.

'En de familie van je overleden man? Zie je die veel?'

'Nee. Ze wonen in Engeland. Al is Consuelo's grootmoeder pas overgekomen. Ze is een heel lieve vrouw.' Maar ze zei er niet bij dat het hun allereerste ontmoeting was geweest.

Er was zo veel van haar verleden wat ze hem niet kon vertellen. Dat haar echte man haar had verlaten omdat hij verliefd was op een andere man. Dat ze daarom waren gescheiden. Dat ze was verkracht en nooit met Consuelo's vader getrouwd was geweest. De waarheid was veel schokkender dan het verhaal dat zij hem vertelde. Het ergste was dat ze de rest van haar leven zou moeten boeten voor de zonden van anderen. Antoine was zo laconiek dat ze bijna het idee kreeg dat hij lang niet zo zou schrikken als sommigen. Maar toch wilde ze het hem niet vertellen. Het verhaal dat ze hem vertelde was heel deugdzaam en hij had geen enkele reden om iets anders te vermoeden. Alles wat ze zei was heel geloofwaardig en ze zag er zo keurig uit dat niemand iets anders zou verwachten.

Hij vertelde tijdens het diner dat hij nooit getrouwd was geweest. Door zijn specialisatie in orthopedische chirurgie had hij lange tijd aan de faculteit Geneeskunde in Parijs gestudeerd. Hij had zijn opleiding gevolgd in het ziekenhuis Pitié-Salpêtrière, en de oorlog had ook zijn studie tijdelijk onderbroken. Op de een of andere manier liet hij zich ontvallen dat hij tijdens de oorlog twee keer was onderscheiden. Ondanks zijn grappenmakerij was hij een indrukwekkende persoon, en het was duidelijk dat hij ook onder de indruk was van haar. Terwijl ze met hem praatte, kreeg ze het gevoel dat hij een geschenk uit de hemel was. Ze was blij dat hij haar bijna omver had gelopen op de trap van het ziekenhuis, anders had ze hem nooit ontmoet. En hij leek net zo blij dat hij haar had gevonden.

Toen hij haar thuisbracht, vroeg hij wanneer hij haar weer kon zien. Ze had geen andere afspraken de komende tijd, haar hele leven niet zelfs, behalve de avonden met Consuelo, en hij beloofde om haar de volgende dag te bellen. En tot haar stomme verbazing deed hij dat ook.

Ze zat aan haar bureau de dossiers bij te werken van de patiënten die ze die ochtend had gezien, toen Hélène kwam zeggen dat hij aan de lijn was. Hij vroeg of ze die zaterdag met hem uit eten wilde. Hij was een onverwachts genoegen in haar leven. En hij vroeg ook of zij en Consuelo zin hadden om die zondag samen met zijn twee broers en hun kinderen bij zijn ouders thuis te lunchen. Het was een aantrekkelijke uitnodiging. En ze begon er 's avonds over tegen Consuelo. Die was verrukt. Hij had heel grappig gedaan over haar tanden. Ze keek bedachtzaam naar haar moeder en zei toen dat hij aardig was. Annabelle beaamde dit.

Die zaterdag nam hij haar mee naar La Tour d'Argent, een nog chiquer restaurant dan Maxim's. Ze droeg een eenvoudige zwarte jurk en de smaragden ring van lady Winshire. Annabelle had geen andere sieraden in Frankrijk, maar ze zag er toch heel stijlvol uit. Haar aangeboren schoonheid was veel treffender dan haar kleding. Ze hadden weer een geweldige avond en praatten tot bijna middernacht over van alles en nog wat - de oorlog, chirurgie, geneeskunde, de wederopbouw van Europa. Hij was fascinerend en leuk gezelschap.

De zondag erna was nog leuker. Zijn ouders bleken maar een paar straten verderop te wonen. Zijn broers waren al net zo vermakelijk als hij en hun echtgenotes waren erg aardig. De kinderen waren ongeveer net zo oud als Consuelo, en de hele familie sprak voortdurend over geneeskunde, waar Annabelle van genoot. Zijn moeder was een lieve tiran die hun allemaal de baas was. Ze berispte Antoine met enige regelmaat en rolde vol afkeer met haar ogen omdat hij nog steeds niet getrouwd was. Annabelle leek ze erg aardig te vinden, en ze weigerde te geloven dat ze in New York was opgegroeid en geen Fran^aise was. Consuelo mocht bij haar op schoot zitten en alle andere kinderen om de beurt ook, en vervolgens joeg ze ze allemaal de tuin in om te spelen. Tegen de tijd dat Antoine Annabelle en Consuelo thuisbracht, waren ze allemaal aangenaam moe en hadden ze een heerlijke dag gehad.

'Lief dat je mijn moeder hebt geduld,' zei hij met een glimlach. 'Ik neem meestal geen mensen mee naar de zondagslunch. De meeste vrouwen zouden gillend weglopen.'

'Ik heb genoten,' zei Annabelle eerlijk. Ze miste haar eigen familie zozeer dat zijn familie een zegen was en het was heerlijk dat Consuelo bij zulke families kon zijn, met tantes en ooms, neefjes, nichtjes en grootouders. Het was alles wat zij niet hadden. En Consuelo had genoten, nog meer dan haar moeder. 'Lief dat je ons hebt uitgenodigd.'

'We zullen het binnenkort nog eens doen,' beloofde hij. 'Ik bel je, dan kunnen we misschien weer wat etentjes afspreken deze week.'

Niet eentje. Meerdere. Antoine was plotseling een belangrijk deel van haar leven geworden en ze moest toegeven dat hij haar erg gelukkig maakte. En in haar ogen was zijn familie een bonus.

Hij belde haar die dinsdag en nodigde haar uit voor een etentje op vrijdag, stelde voor dat ze zaterdag zouden lunchen bij La Cascade, een van de oudste en mooiste restaurants in Parijs, en vroeg of ze zondag zin had om weer bij zijn familie te eten. Hij bezorgde haar een boel opwinding.

En al hun avondjes uit waren volmaakt. Het diner van vrijdag in het Ritz was zalig, net als de twee etentjes daarvoor waren geweest. De lunch bij La Cascade was luxueus en ontspannen en naderhand hadden ze een wandeling gemaakt in de tuinen van Bagatelle en de pauwen bewonderd. Toen hij haar naar huis had gebracht, had ze gevraagd of hij wilde blijven om samen met haar en Consuelo in de keuken nog een hapje te eten. Daarna had hij een kaartspelletje met Consuelo gedaan, en het meisje had gegild van pret toen ze hem had verslagen, al had Annabelle het vermoeden dat dat doorgestoken kaart was.

Hun zondag bij zijn familie was nog leuker dan de eerste keer. Zijn familie was een schoolvoorbeeld van de Franse bourgeoisie, met hun meningen, stilzwijgende regels en etiquette, hun degelijke normen en waarden, en ze vond het allemaal geweldig. Ze was net zo traditioneel als zij, en ze genoot van de gesprekken met zijn schoonzussen over de kinderen.

Na de lunch ontstond er een medische discussie tussen zijn broers, van wie één als chirurg in Asnières had gewerkt, al had ze hem daar nooit ontmoet, omdat ze toen al met haar opleiding bezig was. Ze hadden allemaal een boel gemeen en Annabelle paste er prima tussen.

Het weekend daarop vroeg Antoine haar samen met Consuelo mee naar Deauville. Hij had aparte kamers voor hen gereserveerd en er was niets ongepasts aan. Consuelo was dolenthousiast bij het vooruitzicht en Annabelle ook. Ze logeerden in een schitterend hotel, liepen samen over de promenade, zochten schelpen, bekeken alle winkeltjes en genoten van heerlijke vismaaltijden. Annabelle zei dat ze niet wist hoe ze hem moest bedanken toen ze terug waren. Consuelo liep samen met Brigitte slaperig naar boven na de lange rit, en Antoine en Annabelle stonden op de binnenplaats, waar hij haar liefhebbend aankeek. Teder streelde hij haar gezicht met zijn lange chirurgenvingers, kuste haar en trok haar in zijn armen.

'Ik ben verliefd op je, Annabelle,' zei hij zacht. Hij leek er zelf van te schrikken, en ook zij was geschokt door wat hij zei. Maar ze had dezelfde gevoelens. Ze had nog nooit iemand ontmoet die zo geweldig was als hij, zo aardig voor haar en haar dochter. Ze had deze gevoelens nog nooit voor iemand gehad, zelfs niet voor Josiah, die veel eerder een vriend was geweest en veel minder romantisch. Antoine had haar volledig overrompeld en ze was net zo verliefd als hij. En het was allemaal zo snel gegaan. Hij kuste haar opnieuw en voelde dat ze trilde. 'Wees niet bang, liefste,' stelde hij haar gerust. 'Nu weet ik waarom ik nooit ben getrouwd,' voegde hij eraan toe. Met een lome glimlach keek hij op haar neer. Hij was de gelukkigste man op aarde, en zij was de gelukkigste vrouw. 'Ik heb op jou gewacht,' fluisterde hij, terwijl hij haar in zijn armen hield.

'En ik op jou,' zei ze, en ze smolt weg in zijn armen. Ze voelde zich helemaal veilig bij hem. Ze vertrouwde Antoine volledig en was ervan overtuigd dat hij haar nooit pijn zou doen. Ze was nog nooit van haar leven zo zeker van iemand geweest.

HOOFDSTUK 23

De daaropvolgende weken en maanden met Antoine gingen voor hen allebei als in een droom voorbij. In de weekenden was hij bij haar en Consuelo. Hij liet Annabelle mee kijken bij enkele operaties. Zij vroeg zijn advies over een paar patiënten en had respect voor zijn diagnostische talent en zijn mening, soms nog meer dan voor haar eigen kundigheid. Hij nam haar mee naar de beste restaurants in Parijs, en ging na het eten met haar dansen. Toen het weer kouder werd, maakten ze lange wandelingen in het park. Hij nam haar mee naar de tuinen van Versailles en ze stonden hand in hand te kussen toen de eerste sneeuw viel. Elk moment dat ze deelden was betoverend, en niemand was ooit zo lief voor haar geweest. Haar relatie met Antoine was veel volwassener, veel romantischer dan die met Josiah ooit was geweest, en ze hadden hun beroep gemeen. Hij was zo attent, nam altijd bloemen voor haar mee en gaf Consuelo de mooiste pop die ze ooit had gezien. Hij kon niet genoeg voor hen doen. En elke zondag waren ze bij zijn familie. Annabelle had het gevoel alsof zij en Consuelo in elk opzicht in het gezin waren opgenomen.

Met Thanksgiving kookte ze voor hem, met alles erop en eraan, en ze probeerde de feestdag aan hem uit te leggen, iets wat hij heel ontroerend vond. Kerstavond waren ze bij zijn familie en iedereen had cadeautjes voor hen. Zij had voor hen allemaal ook een cadeautje uitgezocht. Een warme kasjmier sjaal voor zijn moeder, fraaie gouden pennen voor zijn broers, een zeldzame eerste editie van een boek over chirurgie voor zijn vader, mooie truien voor zijn schoonzussen en speelgoed voor alle kinderen.

Eerste kerstdag nodigde ze hen allemaal bij haar thuis uit om hen te bedanken voor de vele zondagen die zij en Consuelo met hen hadden gedeeld. Antoine had nog niets gezegd, maar het was wel duidelijk dat hij een toekomst voor hen zag. Hij had al plannen met haar gemaakt voor de komende zomer. En Hélène plaagde haar er voortdurend mee.

'Hoor ik daar klokken luiden?' vroeg ze met een glimlach. Ze had besloten dat ze Antoine wel mocht, omdat hij zo goed was voor Annabelle. Haar werkgeefster leek dolgelukkig.

Met oud en nieuw ging hij met haar dansen in Hotel de Crillon. Om middernacht kuste hij haar teder en keek haar diep in de ogen. En zonder waarschuwing liet hij zich op één knie zakken en keek hij haar smekend aan, terwijl zij in haar witsatijnen avondjurk met zilveren kraaltjes vol verbazing op hem neerkeek. Met een stem vol emotie zei hij serieus: Annabelle, zou je me de eer willen doen met me te trouwen?' Er was niemand wie hij om haar hand kon vragen en met tranen in haar ogen knikte ze en zei toen 'ja'. Hij stond op, nam haar in zijn armen en iedereen om hen heen juichte.

Overal waar ze kwamen, waren ze het gouden paar, knappe, talentvolle, intelligente, stijlvolle en waardige mensen. Ze waren het nog nooit ergens over oneens geweest, en hij was altijd liefdevol en vriendelijk.

Op nieuwjaarsdag vertelden ze zijn familie het nieuws. Zijn moeder moest huilen en kuste hen allebei en iedereen dronk champagne. Ze vertelden het die avond samen aan Consuelo.

Zodra ze getrouwd waren, zou hij bij hen komen wonen en ze hadden het al over kinderen gehad. Hij wilde niets liever, en zij ook. En dit keer zou het goed zijn, zou ze niet alleen zijn. Het was het huwelijk dat ze altijd had moeten hebben, maar dat haar tot nu toe was onthouden. Dit keer was alles volmaakt. Ze hadden nog niet met elkaar gevreeën, maar hij was zo sensueel en hartstochtelijk dat ze zich er geen zorgen om maakte. Het enige wat haar dwarszat was dat Antoine nog steeds niets over haar verleden wist. Ze had hem nooit verteld over Josiah, hun huwelijk, de reden van de scheiding en de reden dat ze New York had verlaten. Ze had hem nooit verteld dat ze wel had móéten vertrekken aangezien ze anders verguisd en verjaagd zou zijn omdat niemand op de hoogte was geweest van Josiahs geheimen en zij het ook nooit aan iemand had verteld.

Hij wist niets over de omstandigheden rond Consuelo's verwekking, de verkrachting door Harry Winshire in Villers-Cotterêts. In het begin was er geen reden geweest om het hem allemaal te vertellen. Naarmate ze steeds belangrijker voor elkaar werden, wilde ze dat hij het wist, vond ze het nodig. Maar het was nooit het juiste moment geweest. En nu hij haar ten huwelijk had gevraagd en ze 'ja' had gezegd, was het zo moeilijk en leek het bijna te laat. Maar Annabelle was een eerlijke vrouw en ze vond dat ze het hem moest vertellen. Er was een grote kans dat hij er nooit achter zou komen, maar toch vond ze dat ze hem de waarheid verschuldigd was. Ze was met de ene man getrouwd geweest en door de andere verkracht. De waarheid die hij niet voor mogelijk had kunnen houden was dat ze, op de verkrachting na, nog maagd was. Ze was eenendertig, was twee jaar getrouwd geweest en had nog nooit met een man gevreeën. Ze was alleen een paar minuten lang op brute wijze verkracht op een stenen trapje in het donker. En om de een of andere reden vond Annabelle het belangrijk dat hij dat wist. Haar verleden en haar ervaringen waren deel van wie ze was. En hoewel de verhalen akelig waren, was ze ervan overtuigd dat hij met haar begaan zou zijn.

De dag na Nieuwjaar spraken ze over hun bruiloft. Omdat hij nog nooit getrouwd was geweest, wilde hij een grote bruiloft, en hij had veel vrienden. Zij had liever een kleine aangelegenheid omdat ze officieel weduwe was en ze heel weinig vrienden had en helemaal geen familie, behalve Consuelo. Maar ze wilde hem gelukkig maken en doen wat hem het beste leek.

Onder het genot van een lunch bij Le Pré Catalan spraken ze over gastenlijsten en trouwlocaties en over hoeveel kinderen ze wilden. Daarna maakten ze een wandeling door het Bois de Boulogne. Het was een koude, heldere dag. Met haar hand door zijn arm gestoken wist ze opeens dat dit het goede moment was, of ze het nu leuk vond of niet. Ze konden de details van hun bruiloft niet bespreken zonder dat hij de details van haar leven kende. Ze wist dat het niets zou veranderen, maar toch vond ze het niet meer dan juist dat ze het hem vertelde.

Er hing een vredige stilte tussen hen, en met een serieuze blik keek ze hem aan.

'Ik moet je wat vertellen,' zei ze zacht. Ze was toch een beetje zenuwachtig, maar ze wilde ervan af zijn.

'Waarover?' vroeg hij met een glimlach. Hij was de gelukkigste man op aarde.

'Over mijn verleden.'

'Ah, ja. Natuurlijk. Je hebt je opleiding betaald door voor de Folies Bergère te dansen. Is dat het?'

'Niet helemaal.' Ze glimlachte. Het was heerlijk om te weten dat hij haar de rest van haar leven aan het lachen zou maken.

Ze liepen langs een bankje en ze stelde voor om te gaan zitten. Hij sloeg een arm om haar schouder en trok haar naar zich toe. Heerlijk was dat. Voor het eerst in jaren voelde ze zich bemind, beschermd en veilig.

'Er zijn dingen in mijn verleden die ik je nooit heb verteld,' zei ze eerlijk. 'Ik weet niet of ze belangrijk zijn, maar ik vind dat je ze moet weten.' Ze haalde diep adem en begon. Het was moeilijker dan ze had gedacht. 'Ik ben eerder getrouwd geweest.'

Hij glimlachte breed. 'Ja, mijn liefje, dat weet ik.'

'Maar je kent de omstandigheden niet, en je weet niet met wie.'

'Dat klinkt mysterieus.'

'Dat is het ook, in zekere zin. Dat heb ik in elk geval heel lang gedacht. Op mijn negentiende ben ik getrouwd met een man die Josiah Millbank heette. In New York. Hij werkte voor mijn vaders bank. Achteraf gezien denk ik dat hij medelijden met me had toen mijn vader en Robert omkwamen. Hij was eigenlijk meer een vriend, negentien jaar ouder dan ik. Een jaar nadat ze waren omgekomen vroeg hij me ten huwelijk. Hij kwam uit een heel respectabele familie. Toen leek het allemaal zo logisch. We zijn getrouwd en verder gebeurde er niets. Bot gezegd, hebben we nooit gevreeën. Ik dacht altijd dat het aan mij lag. Hij stelde het altijd uit. Hij zei altijd dat we alle tijd hadden.'

Antoine zei geen woord, en Annabelle had tranen in haar ogen bij de herinnering aan de gevoelens van teleurstelling en verdriet van toen. Ze ging verder: 'Twee jaar nadat we waren getrouwd, vertelde hij me dat hij tevergeefs had gehoopt dat hij een dubbelleven zou kunnen leiden. Hij was verliefd op een man, een goede vriend die altijd bij ons was. Ik heb nooit iets in de gaten gehad. Maar uiteindelijk vertelde Josiah dus dat hij al twintig jaar verliefd op hem was. Dat ze samen naar Mexico gingen en dat hij bij me wegging. Wat voor hem de doorslag had gegeven was het feit dat ze allebei syfilis hadden. Ik heb hem daarna nooit meer gezien. Hij is begin vorig jaar overleden. Ik heb nooit enig risico gelopen omdat hij nooit met me wilde vrijen. Aan het eind van ons huwelijk was ik nog steeds maagd. Ik wilde getrouwd blijven. Ik hield van hem en was bereid mijn toekomst voor hem op te geven. Maar hij weigerde. Hij vond dat hij mij mijn vrijheid was verschuldigd en dat ik beter verdiende - een echtgenoot zoals het hoorde, kinderen en alles wat hij mij had beloofd maar me niet had kunnen geven.' Er stroomden nu tranen over haar wangen door de herinnering. 'Hij vroeg de scheiding aan, omdat ik dat niet wilde. Hij dacht dat het de juiste beslissing voor me was. Maar in New York kon je alleen maar scheiden als er sprake was van overspel. Dus heeft hij als reden opgegeven dat ik overspel had gepleegd. Iemand heeft dat aan de media laten uitlekken en zo was ik van de ene dag op de andere dag een verstoteling. Niemand wilde nog met me praten, zelfs mijn beste vriendin niet. Als ik was gebleven, zou ik zijn verguisd door iedereen die ik er ooit had gekend. Ik was een paria. Daarom ben ik naar Frankrijk gekomen. Ik had geen andere keus. Ik ben in de abdij van Royaumont gaan werken, en zo ben ik hier dus terechtgekomen.'

'En toen ben je opnieuw getrouwd?' Antoine keek verbijsterd. Dat was de enige reactie die ze van zijn gezicht kon aflezen.

Ze schudde het hoofd. 'Nee, ik ben niet hertrouwd. Ik heb nooit meer een relatie met een andere man gehad. Ik was zo geschokt door alles wat er in New York was gebeurd. Ik werkte alleen maar, dag en nacht. Ik heb nooit meer naar een andere man gekeken.'

'Consuelo was een maagdelijke geboorte?' vroeg hij met een verwarde blik.

'Min of meer,' zei ze. Ze haalde diep adem en vertelde hem de rest. 'Ik ben op een avond in Villers-Cotterêts verkracht. Door een dronken Britse officier die uit een fatsoenlijke familie bleek te komen, ook al was hij duidelijk het zwarte schaap. Ik heb hem maar een paar minuten gezien en daarna nooit meer. Hij is kort daarna omgekomen. Toen ontdekte ik dat ik zwanger was. Ik heb nog bijna zeven maanden gewerkt door mezelf in te binden.' Het waren pijnlijke details, die ze maar moeilijk hardop durfde te zeggen. Maar ze had geen keus. Als hij eenmaal alles wist, zou ze nooit meer geheimen voor hem hebben. En dit was alles. 'Ik ben nooit met hem getrouwd geweest. Ik kende hem niet eens. Ik wist alleen zijn naam. Hij heeft me Consuelo geschonken. Ik heb pas dit jaar contact gezocht met zijn familie. Zijn moeder is overgekomen en ze was heel aardig. Voor ons allebei. Kennelijk had hij dit soort dingen al eens eerder gedaan Ze was niet verbaasd.' Met een betraand gezicht wendde ze zich tot Antoine. 'Dus ik ben wel getrouwd geweest, maar niet met hem. In feite is Consuelo een buitenechtelijk kind. Ik heb haar mijn naam gegeven. Ik ben geen weduwe. Ik ben een gescheiden vrouw. Dat is het hele verhaal,' zei ze opgelucht.

'Dat is het hele verhaal?' zei hij met een gespannen blik. 'Je hebt niet in de gevangenis gezeten, je hebt niemand vermoord?'

Ze moest lachen om zijn vraag en schudde het hoofd. 'Nee.' Ze keek hem vol liefde aan en droogde haar tranen. Het was moeilijk geweest, maar ze was blij dat ze hem alles had verteld. Ze wilde volkomen eerlijk tegen hem zijn. Hij sprong op en begon te ijsberen. Hij leek overstuur, alsof hij geschokt was. Annabelle moest toegeven dat haar verhaal inderdaad schokkend was.

'Even voor de duidelijkheid. Je bent getrouwd geweest met een man die syfilis had, maar je beweert dat je nooit met hem naar bed bent geweest.'

'Dat klopt,' bevestigde ze zacht, geschrokken van de toon in zijn stem.

'Hij is van je gescheiden omdat je een verhouding had, waarvan jij zegt dat het niet waar is, ook al is hij nooit met je naar bed geweest. Je werd een paria in de society van New York vanwege de verhouding die je nooit hebt gehad, maar die wel de reden was dat hij van je wilde scheiden omdat jij weigerde van hem te scheiden ook al had hij je bedrogen met een man. Dus sloeg je na de scheiding op de vlucht. En eenmaal hier werd je ongetrouwd zwanger van een man die jou zou hebben verkracht. Je bent nooit met hem getrouwd. Je hebt hem nooit meer gezien. Je hebt zijn bastaardkind gekregen, deed alsof je weduwe was in plaats van een gescheiden vrouw die door haar man was afgedankt omdat ze het met een andere man had gedaan. En vervolgens neem je het bastaardkind mee naar mijn ouders en laat je het spelen met mijn neefjes en nichtjes, terwijl je tegenover mij en mijn ouders doet alsof je weduwe bent en dat is ook een leugen. Allemachtig, Annabelle, heb je me ooit iets verteld wat waar was? En dan beweer je ook nog dat je op de verkrachting na, die tot een bastaardkind leidde, nog maagd was. Hoe dom denk je wel niet dat ik ben?' Zijn ogen spatten vuur en zijn woorden waren messteken in haar hart.

Ze had nog nooit iemand zo boos gezien, maar zij was het nu ook. Ze begon opnieuw te huilen en zakte ontroostbaar neer op het bankje, terwijl hij nog wilder dan daarvoor begon te ijsberen. Ze durfde hem niet eens aan te raken - hij zag eruit alsof hij haar zou slaan. Wat hij had gezegd was onvergeeflijk.

'Je moet toch toegeven dat het allemaal een beetje ongeloofwaardig is,' zei hij kil. 'Die vrome onschuld van je, je gebrek aan verantwoordelijkheid, terwijl je in werkelijkheid waarschijnlijk je man hebt bedrogen en wél syfilis hebt. Goddank ben ik nooit met je naar bed geweest. Ik vraag me af wanneer je van plan was om dat geheimpje te verklappen. Je bent in New York behandeld als de hoer die je was, en vervolgens krijg je een bastaardkind van iemand van wie jij beweert dat hij van Britse adel is, maar wat maakt het uit? Je bent van begin tot eind een slet. En bespaar me die verhalen over dat je nog maagd was,' ging hij woedend verder. 'Gezien de kans op syfilis ben ik niet van plan om de proef op de som te nemen.' Als hij haar met zijn vuisten te lijf was gegaan, had hij haar niet meer pijn kunnen doen. Ze stond op en keek hem aan. Ze trilde helemaal. Hij had zojuist bevestigd waar ze altijd zo bang voor was geweest. Dat ze voorgoed was gebrandmerkt door de zonden van anderen en dat niemand ooit zou accepteren dat ze onschuldig was, zelfs niet de man die beweerde dat hij van haar hield.

'Alles wat ik je net heb verteld is waar,' zei ze ontroostbaar, 'van begin tot eind. En waag het niet mijn dochter óóit nog een bastaard te noemen. Het is niet haar schuld dat ik ben verkracht, en de mijne ook niet. Ik had de zwangerschap kunnen beëindigen, maar ik was te bang, en dus besloot ik om haar te houden en de waarheid zo goed mogelijk te verbergen zodat mensen niet zouden zeggen wat jij zojuist hebt gezegd. Syfilis is dan besmettelijk, maar onwettigheid niet. Je hoeft niet bang te zijn dat je neefjes en nichtjes het zullen krijgen. Ik kan je verzekeren dat dat onmogelijk is.' Ze was boos en gekwetst door zijn wrede woorden.

'Dat kan ik van jou niet zeggen,' snauwde hij kwaad, terwijl zijn ogen vlamden. 'Hoe durf je te denken dat je me wel tot een huwelijk zou kunnen verleiden door te doen alsof je weduwe bent zonder me dit allemaal te vertellen. Van syfilis tot overspel en bastaardkinderen. Hoe durf je je aan mijn familie voor te stellen als iemand die je helemaal niet bent. En dan wil je dat ik deze belachelijke leugens van je geloof? Durf tenminste toe te geven wat je bent.' Hij zag witheet van woede. Hij had het gevoel dat ze iets van hem had gestolen, zijn vertrouwen, zijn geloof en de heiligheid van zijn familie. Wat ze hem had verteld was ondenkbaar en hij zou haar nooit meer geloven, en de manier waarop ze het allemaal probeerde recht te praten vond hij helemaal onvoorstelbaar.

'En wat ben ik volgens jou, Antoine? Een hoer? Hoe zit het met jouw liefde voor mij en je vertrouwen? Ik had je dit niet hoeven vertellen. Je was er waarschijnlijk nooit achter gekomen. Maar ik wilde dat je de waarheid wist, omdat ik van je hou en jij het recht hebt om alles over me te weten. De slechte dingen zijn me aangedaan door anderen en daar heb ik een hoge prijs voor moeten betalen. Ik ben in de steek gelaten door een man van wie ik hield, het huwelijk was een leugen, en vervolgens werd ik uitgespuugd door de wereld die ik kende. Ik ben iedereen van wie ik hield kwijtgeraakt en ben op mijn tweeëntwintigste hiernaartoe gekomen. Ik werd verkracht toen ik nog maagd was. En ik kreeg in mijn eentje een kind dat ik niet wilde. Hoeveel erger moet het worden wil ik enig medeleven van jou krijgen?' 'Je bent een lichtzinnige vrouw, Annabelle, een leugenaar. Dat ziet iedereen.'

'Waarom heb jij het dan niet eerder gezien?' vroeg ze huilend. Ze stonden tegen elkaar te schreeuwen in het Bois de Boulogne, maar er was niemand in de buurt die hen kon horen.

'Ik zag het niet omdat je een verdomd goede leugenaar bent.

De beste die ik ooit heb gezien. Ik had niets door. Je hebt mijn familie bezoedeld en alles wat ik liefheb geschonden,' zei hij arrogant en wreed. 'Ik heb je niets meer te zeggen,' zei hij, en hij bleef ver uit haar buurt staan. 'Ik ga naar huis, en jij gaat niet mee. Misschien kun je een soldaat of matroos oppikken en onderweg nog een pretje hebben. Ik zou je met de neus van mijn schoen nog niet willen aanraken.' Hij draaide zich om en beende weg, terwijl zij hem nastaarde en van top tot teen stond te trillen, niet in staat te geloven wat ze zojuist had gehoord. Even later hoorde ze zijn auto wegrijden. Langzaam liep ze het Bois de Boulogne uit. Ze had het gevoel alsof haar wereld kapot was en ze wist dat ze nooit meer iemand kon vertrouwen. Hortie niet. Antoine niet. Niemand. Van nu af aan waren haar geheimen alleen van haar, en zij en Consuelo hadden verder niemand nodig. Ze was zo overstuur dat ze zonder op of om te kijken de straat overstak en bijna werd aangereden.

Ze hield een taxi aan en gaf de chauffeur haar adres. Ze had het ijskoud en zat achter in de taxi te snikken. De vriendelijke Rus achter het stuur vroeg haar uiteindelijk of hij iets voor haar kon doen. Ze kon alleen haar hoofd schudden. Antoine had aangetoond dat niemand ooit zou geloven dat ze onschuldig was en dat ze de rest van haar leven zou worden veroordeeld voor wat anderen hadden gedaan. Haar hart lag in miljoenen scherven.

Hij had bewezen dat liefde en vergiffenis niet bestonden. En het idee dat Consuelo iemands familie zou kunnen bezoedelen of daarvan zou kunnen worden beschuldigd was om misselijk van te worden.

Toen ze bij haar huis in het zestiende arrondissement kwamen, weigerde de lieve oude Rus geld van haar aan te nemen. Hij schudde het hoofd en stopte het terug in haar hand.

'Niets kan zo erg zijn,' zei hij. Hij had zelf ook zware jaren achter de rug.

'Jawel,' zei ze snikkend. Ze bedankte hem en rende naar binnen.

HOOFDSTUK 24

Annabelle dwaalde drie dagen lang als een geest door het huis. Ze zei afspraken af, werkte niet en zei tegen iedereen dat ze ziek was. Dat was ze ook. Ze was ziek van alles wat Antoine tegen haar had gezegd en alles wat hij kapot had gemaakt. Als hij haar op straat had gestenigd of bespuugd, zou het niet méér pijn hebben gedaan. En eigenlijk had hij beide gedaan. En erger. Hij had haar hart gebroken.

Ze liet Consuelo door Brigitte naar school en naar het park brengen en zei tegen hen ook dat ze ziek was. Alleen haar assistente geloofde haar niet. Hélène voelde aan dat er iets vreselijks was gebeurd en ze vreesde dat Antoine er wat mee te maken had.

Annabelle lag in bed na te denken over alles wat er was gebeurd, over alles wat hij had gezegd, toen de bel ging. Ze had geen zin om open te doen en Brigitte was niet thuis. Ze wilde helemaal niemand zien, en na alles wat Antoine tegen haar had gezegd had ze niemand meer iets te zeggen, hem al helemaal niet. Ze had niets meer van hem vernomen sinds hij haar in het park had achtergelaten, en ze was niet van plan om ooit nog iets tegen hem te zeggen. Ze twijfelde of ze nog iets van hem zou horen.

De deurbel bleef zeker tien minuten rinkelen, en uiteindelijk trok ze haar peignoir aan en liep naar beneden. Misschien was het een noodgeval en had iemand uit de buurt een dokter nodig. Zonder te kijken wie het was deed ze de deur open, en zag toen Antoine voor zich staan. Ze had geen idee wat ze moest zeggen, en een fractie van een seconde wist hij het ook niet. 'Mag ik binnenkomen?' vroeg hij ernstig. Ze aarzelde, wist niet of ze hem nog in haar huis wilde, maar deed toen behoedzaam een stap opzij. Langzaam deed ze de deur dicht en ze nodigde hem niet uit om te gaan zitten. Ze bleef bij de voordeur staan en keek hem aan. 'Kunnen we even zitten?' vroeg hij omzichtig. Gelukkig had hij haar nog geen verlovingsring gegeven, dus ze hoefde hem niets terug te geven.

'Liever niet,' zei ze monotoon. 'Je hebt de laatste keer meer dan genoeg gezegd. Volgens mij valt er weinig meer te zeggen.'

Hij schrok van de blik in haar ogen. Ze zag eruit alsof er vanbinnen iets dood was gegaan. 'Annabelle, ik weet dat ik nogal heftig heb gereageerd. Maar wat je me hebt verteld was ook erg moeilijk te verwerken. Huwelijken waar je me nooit iets over hebt verteld, buitenechtelijke kinderen. Je zei dat je weduwe was, maar dat was een leugen. Ik verdiende meer. Je hebt je zelfs blootgesteld aan een dodelijke ziekte waarmee je mij had kunnen besmetten als we eenmaal getrouwd waren.'

Zijn woorden waren opnieuw een klap in haar gezicht en bewezen eens te meer dat hij haar niet geloofde. Zijn uitspraken trokken aan haar hart, dat al kapot was.

'Ik heb je gezegd dat ik er nooit aan ben blootgesteld. Anders zou ik niet eens met je uit eten zijn gegaan. Ik zou nooit het risico hebben willen nemen verliefd op je te worden als ik was blootgesteld aan een ziekte waaraan je zou kunnen overlijden. Ik hou van je, Antoine. Althans, ik hield van je. Ik heb je verteld dat ik nooit met Josiah heb gevreeën.'

'Dat kan ik maar moeilijk geloven. Je bent twee jaar met de man getrouwd geweest.'

'Hij ging naar bed met zijn beste vriend,' zei ze op kille toon. 'Dat wist ik alleen niet. Ik dacht dat er iets mis met me was. Uiteindelijk bleek er met hem van alles mis te zijn. En jij hebt alleen maar aangetoond dat ik het je nooit had moeten vertellen.' Verslagen keek ze hem aan.

'Was je liever tegen me blijven liegen? Was je liever onder valse voorwendselen met me getrouwd? Laat me je eraan herinneren dat dat fraude is.'

'Daarom heb ik het je ook verteld. Ik wil alleen maar zeggen dat ik de moeite niet had hoeven doen. Ik had nooit iets met je moeten beginnen.'

'Hoe kun je dat nu zeggen? Ik hou van je,' zei hij uit de hoogte.

Ze was er niet meer van onder de indruk. 'Dat geloof ik niet na alles wat je tegen me hebt gezegd. Zo ga je niet om met iemand van wie je houdt.'

'Ik was overstuur.'

Ze zei niets en keek de andere kant op. Hij deed geen poging om toenadering te zoeken. Hij was bang dat ze hem anders zou slaan. Haar blik was dodelijk.

'Wat je over Consuelo hebt gezegd is onvergeeflijk. Ik zou je nooit meer bij haar in de buurt laten. Het is niet haar schuld dat ze een buitenechtelijk kind is. Dat is mijn schuld omdat ik er ondanks alles voor heb gekozen haar te houden. En zelfs dat is niet mijn schuld. Het is de schuld van een dronken idioot die me tegen de grond heeft gesmeten en me heeft verkracht. En jij neemt me dat liever de rest van mijn leven kwalijk dan dat je me gelooft.' Haar blik was gekwetst en kil.

'Daarom ben ik ook hier. Ik heb erover nagedacht,' zei hij omzichtig. 'Ik geef toe dat dit niet was wat ik had verwacht. En het is niet echt wat ik zocht in een echtgenote. Maar ik hou van je en ik ben bereid je te vergeven voor het verleden. Ik wil alleen dat je je laat testen om aan te tonen dat je niet ziek bent.' 'Dat zal niet nodig zijn,' zei ze, en ze trok de voordeur open.

Ze rilde in de koude januariwind. 'Je hoeft me niet te vergeven voor mijn vergissingen of die van iemand anders. Consuelo zal je neefjes en nichtjes en je familiefeestjes niet bezoedelen, omdat we er niet bij zullen zijn. En ik hoef me niet te laten testen, want je zult nooit meer zo dicht bij me komen.'

'Dus je hebt het,' zei hij, en hij keek haar met samengeknepen ogen aan.

'Mag ik je eraan herinneren dat jij degene bent die heeft gezegd dat hij me met de neus van zijn schoen nog niet zou willen aanraken? Dat weet ik nog goed. Ik kan me alles wat je hebt gezegd herinneren, dat zal ik ook nooit vergeten. Jij bent misschien in staat om mij te vergeven, maar ik vergeef het jou niet.'

'Hoe durf je dat te zeggen, na alles wat je hebt gedaan.' Opeens was hij weer woedend. 'Je mag je handjes samenknijpen dat ik je wil. Een vrouw als jij, die god weet hoeveel mannen heeft gehad, echtgenoten met syfilis, buitenechtelijke kinderen. Wie weet met wie je nog meer het bed hebt gedeeld behalve die twee.'

Ze kon hem wel slaan, maar hij was het niet waard. Niet meer. 'Ik heb alles gehoord, Antoine. En ik zal het nooit vergeten. Ga nu mijn huis uit.' Ze stonden alle twee te rillen in de koude wind, en hij staarde haar vol ongeloof aan.

'Dat meen je niet. Wie zal jou nog willen na alles wat je hebt gedaan?' Hij keek uit de hoogte op haar neer. Hij was nog altijd aantrekkelijk, maar wat haar niet langer aanstond was het binnenste van deze man in zijn maatpak.

'Misschien niemand,' zei ze in antwoord op zijn vraag. 'En dat kan me niet schelen. Ik ben al alleen sinds Josiah me negen, bijna tien jaar geleden heeft verlaten. Ik heb Consuelo, mijn "bastaardkind" zoals jij het noemt. Ik heb niemand nodig. En jou wil ik niet.' Ze wees opnieuw naar de open deur. 'Bedankt voor je gulle aanbod, dokter, maar ik sla het vriendelijk af. Ga nu alsjeblieft weg.' Ze richtte zich op, en hij kon aan de blik in haar ogen zien dat ze het meende. Hij kon het niet geloven.

Hij ging vlak voor haar staan en keek haar vol minachting aan.

'Je bent gek. Er is niemand die jou wil als je ze de waarheid vertelt.'

'Ik ben niet van plan om me nog eens in die situatie te begeven. Dat heb jij me wel geleerd. Hartelijk dank daarvoor. Jammer dat dit voor ons allebei op een teleurstelling is uitgelopen, en jammer dat je de waarheid zo moeilijk kunt geloven en accepteren.'

'Ik heb je gezegd dat ik bereid zou zijn je te vergeven, of dit alles op zijn minst te tolereren, mits je je laat testen,' zei hij opnieuw. 'Je moet toch toegeven dat dat niet meer dan redelijk is.' 'Niets aan dit alles is redelijk. Dat is het nooit geweest. En ik wil niet getolereerd worden. Ik wil bemind worden. Ik dacht dat ik dat was. Kennelijk hebben we allebei een grote fout gemaakt.'

Hij staarde haar hoofdschuddend aan en liep toen zonder iets te zeggen weg. Ze deed de deur achter hem dicht, leunde ertegenaan en stond van top tot teen te trillen. Niemand was ooit zo aardig voor haar geweest als hij in het begin en niemand was ooit zo wreed geweest als hij aan het eind.

Ze liep naar de woonkamer en staarde in het niets. Ze kon nog steeds niet geloven dat hij had gezegd dat Consuelo een bastaardkind was en zijn familie had bezoedeld, of dat hij had beweerd dat ze een sloerie was omdat ze gescheiden was, en dat hij had geweigerd te geloven dat ze was verkracht.

Ze zat nog steeds zo toen Brigitte en Consuelo terugkwamen van het park. Consuelo kroop bij haar op schoot, keek haar met een bezorgde blik aan en sloeg haar armen om haar moeders nek. Meer had Annabelle niet nodig. Haar dochter was de enige die ze ooit nog kon vertrouwen.

'Ik hou van je, mama,' zei Consuelo, toen de tranen in haar moeders ogen sprongen.

'Ik hou ook van jou, lieverd,' zei ze, en ze trok het kind dicht tegen zich aan.

En hoewel ze zich nog steeds afschuwelijk voelde en er zwaar aangeslagen uitzag, ging ze de volgende dag weer aan het werk.

Ze had geen andere keus. Het leven ging door. Ze had van Antoine de harde les geleerd dat mensen bekrompen waren en zonder meer van alles veronderstelden. Ze had die les in New York al geleerd, toen iedereen het ergste over haar geloofde. Antoine had haar vertrouwen in hem en in de mens voorgoed kapotgemaakt.

Hélène maakte zich nog een aantal weken zorgen om haar. Annabelle hoorde niets meer van Antoine. Hij had het belachelijk gevonden dat Annabelle niet 'getolereerd' wilde worden en niet 'vergeven' wilde worden voor de zonden die ze volgens haar niet had begaan. Hij was bereid geweest het ergste over haar te geloven.

Annabelle concentreerde zich verder op haar patiënten en haar dochter en hoefde geen man meer. Ze zag er nog een paar maanden slecht uit, maar in maart voelde ze zich wat beter. Ze glimlachte zelfs weer en was op zondagmiddag vaak samen met Consuelo in het park. Het meisje was erg teleurgesteld geweest dat ze niet meer naar de zondagse lunches bij de familie De St. Gris kon. Het was leuk geweest om samen met Antoines neefjes en nichtjes te spelen. Haar moeder had haar verteld dat zij en Antoine hadden besloten dat ze een vergissing hadden gemaakt en dat ze geen vrienden meer waren. En elke keer wanneer Annabelle dacht aan wat hij over Consuelo had gezegd, wist ze weer waarom ze alleen was en ook van plan was voorgoed alleen te blijven. Uiteindelijk had hij haar alleen maar teleurgesteld en had hij haar hoop in de mensheid de grond in geboord. Ze was er inmiddels wel van overtuigd dat ze aan het lot waartoe Josiah haar had veroordeeld en dat Harry Winshire had bevestigd nooit zou kunnen ontsnappen. De mensen zouden alleen de etiketten zien die anderen op haar hadden geplakt. Ze was er nu van overtuigd dat niemand ooit nog zou geloven in haar onschuld, dat niemand haar ooit nog zou vertrouwen en niemand ooit nog van haar zou houden, wat ze ook zei. Antoine had haar ergste angsten bevestigd.

HOOFDSTUK 25

Aan het begin van de lente ontving Annabelle twee belangrijke brieven die haar aan het denken zetten. De eerste was van lady Winshire, die haar en Consuelo uitnodigde om een paar dagen te komen logeren. Het leek haar een goed idee om Consuelo te laten zien waar de andere helft van haar familie vandaan kwam en hoe ze leefden, dat was per slot van rekening ook deel van haar geschiedenis. Annabelle dacht erover na, maar twijfelde. Harry Winshire was een akelige herinnering voor haar, al was wat zijn moeder zei waar. Dit ging niet om Harry, het ging om Consuelo en de grootmoeder die ze onlangs had ontmoet. Consuelo zou het waarschijnlijk geweldig vinden.

De tweede brief was van de man van haar vaders bank die nog steeds haar zaken regelde. Ze liet altijd geld overmaken naar Frankrijk, en het merendeel van haar vermogen stond nog altijd in de Verenigde Staten. Voor het eerst in lange tijd vroeg hij haar wat ze van plan was met het huis in Newport. Ze was er al tien jaar niet geweest, maar ze had nooit de moed gehad om er afscheid van te nemen. Er lagen te veel herinneringen in het huis, ook al kon ze zich niet voorstellen dat ze terug zou gaan, zelfs niet voor een bezoekje. Maar ook dat huis maakte deel uit van Consuelo's geschiedenis, veel meer dan lady Winshires landgoed, aangezien Consuelo's vader nooit een rol in hun leven had gespeeld.

De man van de bank schreef dat iemand een redelijk bod op de cottage had gedaan. Blanche, William en de andere bedienden onderhielden het nog altijd en dachten niet dat ze haar ooit nog zouden zien. Annabelle kon niet zeggen dat ze het mis hadden. Ze had al die jaren niet het verlangen gehad om terug te gaan. Zo nu en dan miste ze het huis wel, maar ze wist ook maar al te goed hoe ellendig ze zich zou voelen als ze daar door iedereen gemeden zou worden. Er was daar niemand meer die ze zou willen zien. En ze was bang dat de herinneringen aan haar familie die ze kwijt was, aan alles wat ze had verloren, zelfs aan Josiah, te veel pijn zouden doen. Dat wilde ze niet herleven. Toch was ze ook nog niet in staat het te verkopen, al had de bankmedewerker gelijk en was het een goed bod. Ze wist niet goed wat ze wilde doen.

Ze dacht eerst na over de uitnodiging van lady Winshire en legde het die avond aan Consuelo voor. Het meisje was direct dolenthousiast en zei dat ze wilde gaan. En merkwaardig genoeg wilde Annabelle ook. Ze dacht dat het hun beiden goed zou doen er even tussenuit te zijn. Consuelo had gesmeekt weer naar Deauville te gaan, maar na haar nare ervaring met Antoine wilde Annabelle daar niet meer naartoe. Het leek wel of ze overal slechte herinneringen had en voortdurend op de vlucht was voor haar eigen geesten.

Ze schreef de volgende dag een brief terug aan lady Winshire en zei dat ze graag wilde komen. Lady Winshire reageerde direct met een aantal mogelijke data. Ze kozen het weekend van Consuelo's zevende verjaardag. Dan zou het weer ook wat beter zijn. Annabelle liet Hélène de tickets boeken. Ze gingen met de trein naar Calais, dan over het Kanaal naar Dover, en lady Winshire zou regelen dat ze daar zouden worden afgehaald. Het was maar twee uur rijden naar het landgoed.

Toen het zover was, was Consuelo zo opgewonden dat ze amper stil kon zitten. Brigitte bleef in Parijs bij haar nieuwe vriend. Annabelle stapte met twee koffers de trein in en leidde Consuelo naar een eersteklascompartiment dat Hélène voor hen had gereserveerd. Dit was het grootste avontuur dat Consuelo had meegemaakt sinds ze in Parijs woonden, op het weekend in Deauville met Antoine na. Ze spraken niet langer over hem. Zelfs op haar jonge leeftijd begreep Consuelo dat het een pijnlijk onderwerp voor haar moeder was. Annabelle had hem nog één keer in het ziekenhuis gezien en had zich direct omgedraaid en was de achtertrap op gerend om bij haar patiënt langs te gaan. Ze wilde hem nooit meer zien. Zijn verraad was te groot geweest.

Toen de trein het Gare du Nord verliet, volgde Consuelo alles gefascineerd en Annabelle glimlachte. Ze lunchten 'net als echte dames', zoals Consuelo het noemde, in de restauratiewagen, en daarna keken ze hoe het landschap aan hen voorbijging, totdat het kind eindelijk op haar moeders schoot in slaap viel. Annabelle leunde achterover en dacht aan de laatste paar maanden. Ze waren zwaar geweest.

Het was alsof Antoine haar een droom had geboden die hij vervolgens van haar had afgepakt, en daarmee ook de hoop dat haar leven ooit anders zou zijn. Het was alsof ze voor altijd gestraft zou worden voor het verleden. Ze was het slachtoffer geweest van de beslissingen, zwakheden en leugens van anderen. Het was deprimerend om het gevoel over te houden dat er nooit licht aan het eind van de tunnel zou zijn en dat ze nooit haar naam zou kunnen zuiveren. Wat ze ook allemaal sinds die tijd had gedaan, wat ze allemaal had bereikt, deed er niet toe, want de zonden van anderen bleven haar achtervolgen. Ze was een goede moeder, een uitstekende arts en een fatsoenlijk mens, en desondanks was ze voorgoed gebrandmerkt door het verleden, en wat nog veel erger was, Consuelo ook. Het was wreed een onschuldig kind zo'n etiket op te plakken.

Iets meer dan drie uur later arriveerden ze in Galais en gingen ze aan boord. Annabelle zag ertegen op. Ze had niet gauw last van zeeziekte, maar het Kanaal was altijd onstuimig en ze was bang dat Consuelo er last van zou krijgen. Maar Consuelo genoot met volle teugen, hoewel het inderdaad een wilde oversteek was. Hoe meer de veerboot stampte en slingerde, des te meer het meisje giechelde en kraaide. Ze was verrukt. Tegen de tijd dat ze in Dover aankwamen, begon Annabelle misselijk te worden en was Consuelo blijer dan ooit. Ze huppelde direct met haar pop tegen zich aan geklemd aan haar moeders hand van boord.

De chauffeur van lady Winshire stond zoals beloofd te wachten op de kade naast een oude Rolls. De twee uur durende rit ging door een zacht glooiend landschap met boerderijen en koeien, enorme landgoederen en zo nu en dan een oud kasteel. Voor Consuelo was het allemaal één groot avontuur. En nu ze van boord waren, begon Annabelle er ook van te genieten.

Maar geen van beiden was voorbereid op de grootsheid van het landgoed van de familie Winshire en de pracht van het reusachtige huis. De lange oprit werd omzoomd door hoge bomen, en dankzij lady Winshires vermogen was het huis, dat uit de zestiende eeuw stamde, perfect onderhouden. De stallen waren groter, netter en mooier dan de meeste huizen. Lady Winshire was vroeger een verdienstelijk amazone geweest en was nog altijd trots op haar schitterende paarden, die door een zestal stalknechten elke dag werden bereden.

Lady Winshire stond boven aan het bordes klaar om hen te begroeten. Ze zag er plechtstatiger uit dan ooit in een donkerblauwe japon, stevige wandelschoenen, de bekende parels en weer een enorme hoed. Ze zwaaide met haar zilveren stok alsof het een zwaard was, wees ermee naar hun koffers en vroeg haar chauffeur ervoor te zorgen dat ze naar hun kamers werden gebracht. Nadat ze Annabelle en Consuelo had omhelsd, gebaarde ze met een brede glimlach dat ze haar maar moesten volgen. Consuelo keek haar ogen uit.

Er was een eindeloze gang met familieportretten, een gigantische woonkamer met een indrukwekkende kroonluchter, een bibliotheek met kilometerslange wanden vol met oude boeken, een muziekkamer met twee harpen en een vleugel, een eetkamer met een tafel die zo lang was dat er wel veertig mensen aan konden zitten tijdens de dinertjes die ze vroeger gaven. Aan de ontvangkamers leek geen einde te komen, totdat ze bij een knusse salon kwamen, waar lady Winshire graag zat om van de tuin te genieten. Terwijl Annabelle haar omgeving en de pracht van het huis in zich opnam, kon ze zich bijna niet voorstellen dat iemand die hier was opgegroeid, als volwassene iemand kon verkrachten en dreigen de ander te vermoorden als ze iets zei. Er stonden foto's van de beide zoons op de schoorsteenmantel.

Nadat ze hadden genoten van thee met scones, room en jam, vroeg lady Winshire aan een van de dienstmeisjes of ze Consuelo de stallen wilde laten zien. Ze had ervoor gezorgd dat er een pony klaarstond voor het geval haar kleindochter erop wilde rijden. En toen Consuelo verdween om de pony te gaan bekijken, bedankte Annabelle haar voor haar vriendelijkheid en haar warme ontvangst.

'Ik heb veel goed te maken,' zei de oudere vrouw eenvoudig, en Annabelle glimlachte. Ze hield haar niet verantwoordelijk voor de misdaden van haar zoon. En hoe kon ze het een misdaad noemen, terwijl het had geleid tot zoiets moois als Consuelo. Dat zei ze ook tegen lady Winshire, en die bedankte Annabelle voor haar grootmoedigheid en zei dat haar zoon het niet verdiende, hoezeer ze ook van hem had gehouden. Ze moest helaas toegeven dat hij nogal wild en verwend was geweest.

Ze spraken een tijdje, maakten een wandeling door de tuin en op een gegeven moment verscheen een van de staljongens met een pony waar Consuelo op zat. Het meisje keek verrukt. Het was wel duidelijk dat ze intens genoot dankzij haar nieuwe grootmoeder. Lady Winshire vroeg of Annabelle ook wilde rijden. Annabelle zei dat ze in geen jaren had gereden, maar het de volgende ochtend misschien wel wilde proberen. Al die luxe en bronnen van vermaak waren uit haar leven verdwenen toen ze de Verenigde Staten had verlaten. Het zou leuk zijn weer paard te rijden, dacht Annabelle. Ze had het vroeger veel gedaan, vooral tijdens de zomers in Newport.

Toen Consuelo en de stalknecht weer in de richting van de stallen verdwenen, vertelde Annabelle dat ze erover dacht het huis in Newport te verkopen.

'Waarom zou je het willen verkopen?' vroeg de oudere vrouw met een afkeurende blik. 'Je zei dat het al generaties in het bezit van je familie is. Je moet het behouden, het hoort bij je geschiedenis. Niet verkopen.'

'Ik weet niet of ik ooit nog terugga. Ik ben er al tien jaar niet geweest. Het staat daar maar. Er wordt niet in geleefd. Er zijn alleen vijf bedienden.'

'Je moet teruggaan,' zei lady Winshire resoluut. 'Het hoort ook bij Consuelo's geschiedenis. Ze heeft er recht op, jouw geschiedenis, mijn geschiedenis. Het hoort allemaal bij wie ze is en wie ze zal worden. Net zoals het bij jou hoort.'

Daar was Harry anders niet bij gebaat geweest, dacht Annabelle, maar dat zou ze nooit tegen zijn moeder zeggen, die dat wel wist en het zelf min of meer had gezegd.

'Je kunt niet weglopen voor wie je bent, Annabelle. Je kunt het niet verloochenen. En Consuelo moet het zien. Neem haar een keertje mee.'

'Die tijd is voorbij,' zei Annabelle net zo koppig als lady Winshire, die het hoofd schudde.

'Voor haar is het nog maar het begin. Ze heeft meer nodig dan Parijs, en jij ook. Ze zou de geschiedenis van ons beiden als een gemengd boeket aangereikt moeten krijgen.'

'Ik heb een goed bod op het huis gehad. Ik kan altijd iets in Frankrijk kopen.' Maar dat had ze ook wel eerder kunnen doen. In plaats daarvan had ze alleen een bescheiden woning in het zestiende arrondissement. Ze had geen huisje op het platteland en ze moest toegeven dat het haar goeddeed om Consuelo hier te zien.

'Dat kun je waarschijnlijk toch wel doen,' giste lady Winshire. Annabelle had een zeer groot vermogen van haar vader geërfd en een iets kleiner vermogen van haar moeder en ze gaf al jaren weinig uit. Het paste niet langer bij haar levensstijl of bij haar leven als arts. Dat was al tien jaar zo. Het sierde haar, maar op haar tweeëndertigste was ze oud genoeg om van het geld te genieten. Lady Winshire keek haar met een glimlach aan. 'Hopelijk komen jullie nog vaak langs. Ik ga nog wel eens naar Londen, maar verder ben ik meestal hier.' Het was het district van de familie van haar man geweest, en dat bracht haar op een onderwerp waar ze het ook nog met Annabelle over wilde hebben zonder dat Consuelo erbij was. Ze wist niet zeker of het niet te vroeg was, maar het had haar erg beziggehouden. 'Ik heb de laatste tijd veel nagedacht over Consuelo's situatie, het feit dat jij en haar vader nooit getrouwd zijn geweest. Dat zou over een paar jaar wel eens een zware last voor haar kunnen worden. Je kunt niet tegen haar blijven liegen, en er komt een dag dat iemand het op de een of andere manier te weten komt. Ik heb mijn advocaten gesproken en het is niet zinvol als ik haar adopteer, ze is per slot van rekening jouw dochter. Harry kan helaas niet postuum met je trouwen, maar ik kan Consuelo wel officieel erkennen. Het zou de situatie enigszins verbeteren als ze onze naam aan de jouwe zou kunnen toevoegen, ervan uitgaande dat je dat een goed idee vindt,' zei ze voorzichtig. Ze wilde de moeder van het kind, die al die tijd zo dapper haar verantwoordelijkheid had genomen, niet beledigen. Maar Annabelle keek haar met een glimlach aan. Sinds Antoines schandelijke beledigingen, vooral het feit dat hij Consuelo een bastaardkind had genoemd, was ze wat gevoeliger geworden voor het onderwerp. De gedachte deed nog steeds pijn.

'Dat lijkt me een heel mooi idee,' zei Annabelle dankbaar. 'Misschien dat het het iets makkelijker voor haar maakt.'

'Je vindt het niet erg?' vroeg lady Winshire hoopvol.

'Ik zou het heel graag willen.' Ze associeerde lady Winshire met de naam, niet met haar wrede zoon. 'Dan wordt het Consuelo Worthington-Winshire, of andersom, wat u het liefste wilt.'

'Ik vind dat Worthington-Winshire een mooie klank heeft. Ik kan de advocaten opdracht geven de papieren op te stellen wanneer je maar wilt.' Ze keek Annabelle stralend aan.

'U bent ontzettend lief voor ons,' zei Annabelle dankbaar. Ze leunde naar voren en omhelsde lady Winshire.

'En waarom niet?' zei deze korzelig. 'Je bent een goed mens. Ik kan zien wat een geweldige moeder je voor haar bent. Ondanks alles wat er is gebeurd, ben je nog arts geworden ook. En een goede ook, heb ik gehoord.' Haar eigen arts had discreet navraag gedaan via connecties in Frankrijk. 'Ondanks wat mijn zoon je heeft aangedaan, ben je opgekrabbeld, neem je het je kind en zelfs mij niet kwalijk. Ik vraag me zelfs af of je het hem kwalijk neemt, en ik weet niet of ik dat zou kunnen als ik jou was. Je bent fatsoenlijk, verantwoordelijk, je werkt hard. Je hebt je tijdens de oorlog geweldig ingezet. Je hebt geen familie die je steunt. Je hebt het allemaal alleen gedaan, zonder hulp van anderen. Je was zo dapper om ongehuwd een kind te krijgen en er het beste van te maken. Ik kan niets bedenken wat niet netjes of niet leuk aan je is. Ik vind je zelfs heel bijzonder, en ik ben er trots op dat ik je ken.'

Annabelle kreeg tranen in haar ogen bij het horen van deze woorden. Het was het tegengif voor alles wat Antoine had gezegd. 'Ik zou willen dat ik het zo kon zien,' zei ze bedroefd. 'Ik zie alleen mijn vergissingen. En de rest van de mensheid, met uitzondering van u, lijkt alleen de etiketten te zien die anderen op me hebben geplakt.' Ze besloot om een van haar diepste geheimen met lady Winshire te delen, en ze vertelde haar dat ze was gescheiden voordat ze uit de Verenigde Staten was vertrokken en waarom. Lady Winshire bewonderde haar alleen nog maar meer.

'Wat een verbluffend verhaal,' zei ze, en ze dacht er even over na. Ze raakte niet snel van haar stuk, en door het verhaal van Annabelles huwelijk met Josiah had ze alleen maar medelijden met Annabelle. 'Het was absurd van hem om te denken dat hem dat kon lukken.'

'Ik denk dat hij het oprecht dacht en er toen achter kwam dat het niet ging. En zijn vriend was altijd in de buurt. Dat moet het nog moeilijker hebben gemaakt.'

'Mensen zijn soms zo dom,' zei lady Winshire hoofdschuddend. 'En het was nog dommer van hem om te denken dat een scheiding jouw goede naam niet zou aantasten. Het is allemaal mooi en aardig om te zeggen dat jij dan vrij zou zijn, maar hij had je net zo goed publiekelijk aan de schandpaal kunnen nagelen. Werkelijk, mannen kunnen toch zo dom en egoïstisch zijn. En de gevolgen daarvan kun je waarschijnlijk nu maar moeilijk terugdraaien.' Annabelle schudde het hoofd. 'Je moet jezelf gewoon voorhouden dat het je niet uitmaakt. Jij kent de waarheid. Meer doet er niet toe.'

'Het zal mensen er niet van weerhouden de deur in mijn gezicht dicht te slaan,' zei Annabelle treurig. 'En Consuelo's gezicht.'

'Trek je je iets aan van die mensen?' vroeg Lady Winshire oprecht. 'Als ze zo gemeen tegen je zijn, tegen Consuelo, dan zijn ze niet goed genoeg voor jou.'

Annabelle vertelde haar over haar ervaringen met Antoine en de oude dame was hevig verontwaardigd. 'Hoe durft hij zulke dingen tegen je te zeggen? Er is niets zo bekrompen en gewoonweg vals als de intolerantie van de zogenaamde bourgeoisie. Hij zou je doodongelukkig hebben gemaakt, lieverd. Heel goed dat je hem de deur hebt gewezen. Hij was je niet waard.'

Annabelle moest glimlachen en was het met haar eens. Ze vond het erg wat er allemaal was gebeurd, maar nu ze wist wat voor iemand Antoine werkelijk was, miste ze hem niet meer. Ze miste alleen de droom van wat had kunnen zijn, maar die duidelijk niet uit zou komen. Het was een illusie geweest. Een prachtige droom die door zijn akelige woorden en veronderstellingen in een nachtmerrie was veranderd. Hij was maar al te graag bereid geweest het ergste van haar te geloven, of het nu waar was of niet.

Consuelo kwam de kamer binnengerend, opgewonden over haar ponyritje en de paarden die ze in de stallen had gezien. En ze werd nog enthousiaster toen ze haar kamer zag. Het was een grote, zonnige kamer met bloemetjeszijde en chintz, aangrenzend aan de kamer van haar moeder, die dezelfde uitstraling had. Die avond aan tafel vertelden ze haar over haar nieuwe dubbele naam.

'Dat is wel moeilijk om te spellen,' zei Consuelo praktisch, en haar moeder en grootmoeder schoten in de lach.

'Dat leer je vanzelf,' zei haar moeder. Ze was lady Winshire meer dan ooit dankbaar dat ze haar kleinkind officieel wilde erkennen. Daardoor zou ze hopelijk nooit meer een bastaardkind worden genoemd door iemand die zo wreed was als Antoine.

Na het eten speelden ze nog een spelletje kaart, en uiteindelijk gingen ze alle drie naar bed. Consuelo hing tegen haar moeder aan en sliep al half toen Annabelle haar bij zich in bed legde.

Zodra Consuelo de volgende ochtend was aangekleed, ging ze weer naar de stallen.

De twee vrouwen spraken de hele dag met elkaar over van alles en nog wat, van politiek tot geneeskunde en literatuur. Lady Winshire was een intelligente en zeer belezen vrouw. Hun gesprekken deden Annabelle denken aan de gesprekken met haar eigen moeder. Ze had Annabelle veel stof tot nadenken gegeven met hun gesprek de eerste dag, toen ze haar had geadviseerd zich niets aan te trekken van de etiketten die mensen onterecht op haar hadden geplakt. Lady Winshire bleef haar er het hele weekend aan herinneren dat ze een goed mens was.

Annabelle kreeg weer wat zelfvertrouwen en voelde zich niet de bannelinge die ze in New York was geweest. Antoines woorden had ze niet voor het eerst gehoord, maar ze waren extra hard aangekomen omdat ze van hem had gehouden en dacht dat hij van haar hield.

Op de laatste dag, toen ze in de tuin zaten te lunchen, had lady Winshire een verrassing voor haar kleindochter. Terwijl ze aan het smullen waren van Consuelo's verjaarstaart, liet ze een van de stalknechten komen, die een hoedendoos met een grote roze strik eromheen bij zich had. Zowel Consuelo als haar moeder dacht dat er een cap in zat die ze kon dragen als ze terugkwam. Maar toen zag Annabelle de doos een beetje bewegen en kreeg ze een vermoeden. De stalknecht hield de doos stevig vast terwijl Consuelo de strik losmaakte en voorzichtig het deksel van de doos haalde. Vrijwel direct keek een klein zwart kopje haar aan en sprong er iets uit de doos in haar armen. Het was een kleine zwart met bruine puppy, net als lady Winshires eigen honden. Consuelo was zó opgewonden toen het hondje haar gezicht likte, dat ze haast geen woord kon uitbrengen. Beide vrouwen glimlachten naar haar en Consuelo sloeg haar armen om haar grootmoeders nek.

'Dank u wel! Ze is zo mooi! Hoe zal ik haar noemen?'

'Dat mag je helemaal zelf weten, lieverd.' Lady Winshire straalde. Dit onverwachte kleinkind was een bron van vreugde in haar leven geworden.

Ze vonden het allemaal jammer dat ze afscheid moesten nemen en dat Consuelo en haar moeder weer teruggebracht werden naar Dover voor de lange boottocht en treinrit terug naar Parijs. Lady Winshire zei dat ze maar snel een keer terug moesten komen. Consuelo bedankte haar opnieuw voor de puppy, die nog steeds geen naam had, maar het heel spannend vond om op reis te gaan. En lady Winshire liet Annabelle discreet weten dat ze haar de papieren over Consuelo zou toesturen zodra ze opgesteld waren.

Ze zwaaide hen vanaf het bordes uit en Consuelo speelde de hele terugweg met de puppy. Ze zei tegen haar moeder dat dit haar mooiste verjaardag tot nu toe was geweest, en Annabelle had het ook fijn gevonden.

De dag nadat ze thuis waren, schreef Annabelle een brief naar de bank om te zeggen dat ze de cottage in Newport toch niet wilde verkopen, en de volgende ochtend in de praktijk vroeg ze Hélène om een overtocht te boeken naar New York. Ze nam lady Winshires adviezen allemaal ter harte.

HOOFDSTUK 26

De derde week van juni vertrokken Annabelle, Consuelo en Brigitte op de Mauretania. Het was het schip waarmee haar ouders en Robert hun laatste reis naar Europa hadden gemaakt. Dat maakte het niet makkelijk voor Annabelle. Ze verlieten Le Havre op een schitterende, zonnige, warme dag, en hadden twee prachtige hutten naast elkaar op het bovendek.

De Mauretania was een van de grootste, snelste en meest luxueuze schepen in de vloot. Annabelle had er zestien jaar geleden zelf ook op gevaren samen met haar ouders. Regelmatig terugkerende gasten genoten van de ruimte aan boord.

Consuelo was helemaal opgewonden. Brigitte maakte zich zorgen over de oversteek. Een ver familielid van haar was stuurman op de Titanic geweest en hij had het niet overleefd. Zodra ze aan boord gingen, begon ze te huilen, kruisjes te slaan en te praten over de ramp, wat haar werkgeefster erg vervelend vond. Annabelle wilde niet dat ze Consuelo bang zou maken en haar eraan zou herinneren hoe haar grootvader en oom waren omgekomen. Maar Brigitte ging maar door over de details van wat ze destijds had gehoord en gelezen, inclusief de kreten van de stervende mensen in het water.

'Is dat waar, mama?' Het kind keek met grote ogen naar haar moeder op. Ze kon zich niet voorstellen dat een schip zo groot als dit kon zinken. Consuelo kende het verhaal, maar niet de details.

'Voor een deel,' zei Annabelle eerlijk. 'Soms gebeuren er akelige dingen, maar niet vaak. Dit is héél lang geleden gebeurd en héél veel schepen zijn sindsdien zonder enig probleem de oceaan overgestoken. Dit schip vaart al achttien jaar veilig, en we komen dit keer geen ijsbergen tegen. Kijk maar eens hoe prachtig en zonnig het is, en hoe groot het schip is. Ik beloof je dat er niets zal gebeuren,' zei ze rustig, en ze wierp boven het hoofd van haar dochter een waarschuwende blik naar Brigitte.

'De Titanic was groter... en de Lusitania dan?' hield Brigitte vol, en Annabelle kon haar wel de nek omdraaien.

'Wat is de loefimania?' vroeg Consuelo.

'Brigitte doet een beetje mal omdat ze bang is. Maar ik beloof je dat het een fantastische reis wordt. En we gaan allemaal leuke dingen doen in New York, en we gaan mijn oude huis in Newport bekijken.' Annabelle was net zo zenuwachtig als Brigitte, maar om heel andere redenen. Ze was dit keer niet bang dat het schip zou zinken, zeker niet in vredestijd, maar het was voor het eerst in tien jaar dat ze terugging naar New York, en ze vroeg zich bezorgd af hoe het zou zijn en hoe het zat met de geesten en de trauma's die ze er had achtergelaten. Maar lady Winshire had gelijk. Het maakte allemaal deel uit van Consuelo's afkomst en ze had het recht om die te zien, er meer over te weten te komen, net zoals ze meer te weten was gekomen over de familie Winshire. En Annabelle kon zich er niet voor blijven verstoppen. Er was veel voor nodig geweest om zo ver te komen. De oorlog en haar opleiding geneeskunde waren lange tijd een goed excuus geweest, maar de oorlog was al bijna zeven jaar voorbij. Zo lang als Consuelo's leven. Het had lang genoeg geduurd. Maar ze hoefde niet de details over de Titanic te horen, compleet met de stervenskreten uit het water. Dat liet ze Brigitte ook onomwonden weten toen Consuelo even iemands hondje aan het aaien was. Het was druk aan boord en er waren veel kinderen met wie Consuelo kon spelen.

Ze stelde voor dat Brigitte begon met uitpakken, zodat ze wat afleiding had, en dan zou Annabelle Consuelo het zwembad, de spectaculaire eetzaal, de speelzaal en de hondenkennels op een ander dek laten zien. Ze hadden haar mopshondje thuisgelaten bij Hélène, die gek op haar was. Consuelo had haar Coco genoemd.

Toen het schip de haven verliet, stonden de drie vrouwen aan dek en keken ze hoe Frankrijk langzaam achter hen verdween. Consuelo zeurde dat ze shuffleboard wilde spelen, want Annabelle had beloofd dat ze dat die middag zouden doen. En die avond aten zij en haar moeder in de statige eetzaal. Het was een heel andere reis dan de reis die Annabelle had gemaakt toen ze naar Europa was gegaan, toen ze haar hut nauwelijks had verlaten en geen idee had gehad wat haar te wachten stond. Annabelle had destijds alleen iedereen die haar in New York had verguisd willen ontvluchten. En nu, tien jaar later, ging ze terug.

Alles verliep prima, tot de derde dag, toen Annabelle een ouder echtpaar bij het shuffleboardspel zag staan, samen met een jonger stel, duidelijk hun getrouwde kinderen. Ze stonden naar haar te staren, maar Annabelle deed net of ze hen niet herkende toen zij en Consuelo langsliepen. Annabelle begon een geanimeerd gesprek met haar dochter zodat ze de mensen die ze direct had herkend niet hoefde te groeten. Het waren kennissen van haar ouders geweest. Toen Consuelo en zij langs hen liepen, hoorde ze de oudere vrouw zachtjes tegen haar man praten, hoewel haar stem over het dek duidelijk hoorbaar was.

'... getrouwd met Josiah Millbanks... Weet je nog... De dochter van Arthur Worthington... een vreselijk schandaal. Ze had een verhouding en hij is toen van haar gescheiden... Zij is met die andere man naar Frankrijk vertrokken.'

Dus dat was wat ze dachten, besefte Annabelle met een rilling. Ze waren het dus nog niet vergeten. Ze vroeg zich af of iedereen het nog wist. Het was dus werkelijk een levenslange straf, zonder kans op amnestie. Ze was voorgoed een overspelige vrouw.

Het schokte haar dat sommige mensen dachten dat ze met een andere man naar Frankrijk was gegaan. Haar eerste reactie was om te vluchten. Maar toen kwamen de woorden van lady Winshire in haar op. 'Hou je hoofd omhoog, Annabelle. Je bent een goed mens. Je moet je niets van die mensen aantrekken.' En terwijl ze luisterde hoe de woorden in haar hoofd echoden, besefte ze dat lady Winshire tot op zekere hoogte gelijk had. Ze trok het zich wel aan, ze wilde geen verstoteling zijn, ze haatte de etiketten die de mensen op haar hadden geplakt... 'Overspelige vrouw' was nog wel de ergste... Maar dat was ze niet en ze was het ook nooit geweest. Ze was haar man trouw geweest, ze was een goed mens geweest, en dat was ze nog. Daar was niets aan veranderd, scheiding of niet. En wat kon het hun na al die jaren schelen waarom ze naar Europa was gegaan en met wie? Ze hadden haar geen van allen gesteund, getroost of omhelsd na alle verliezen die ze had moeten verduren. Haar leven had er misschien heel anders uitgezien als ze dat wel hadden gedaan. Dan was ze nooit naar Europa gegaan, was ze nooit arts geworden, en had ze Consuelo nu niet. Dus uiteindelijk had zij toch gewonnen.

Op de terugweg van de kennels, waar ze een schattig zwart mopshondje hadden gezien, passeerde Annabelle hen opnieuw met Consuelo aan de hand. Dit keer keek ze de vrouw recht aan en knikte ze even. Annabelle droeg een chique clochehoed die paste bij het grijze zijden pakje dat ze speciaal voor de reis had aangeschaft, en ze zag er bijzonder stijlvol uit. Niet langer een Amerikaanse, maar een Française. Zodra Annabelle haar had gegroet, schoot de vrouw met een brede, gemaakte glimlach op haar gezicht naar voren.

'Mijn hemel, Annabelle, ben jij het echt? Na al die jaren!' zei ze op overdreven toon. 'Hoe is het met je, en wat een beeldschoon meisje. Die is van jou, ze lijkt precies op je... Is je man ook aan boord?'

'Nee,' zei Annabelle, en ze schudde beleefd de hand van hen beiden. 'Ik ben weduwe. Dit is mijn dochter, Consuelo Worthington-Winshire.' Consuelo maakte beleefd een reverence in haar mooie jurk die ze voor die dag had uitgekozen, met witte handschoentjes en een hoed.

'Ach, wat lief... Je hebt haar naar je moeder vernoemd. Wat een fantastische vrouw was dat. Woon je nog steeds in Frankrijk?'

'Ja, in Parijs,' zei Annabelle koel.

'Kom je nog wel eens naar New York? We hebben je al zo lang niet gezien.'

'Dit is de eerste keer dat ik terugga.' Omdat achterbakse mensen als jullie niet wilden ophouden met roddelen, wilde ze zeggen.

'Onvoorstelbaar. En de cottage in Newport?'

'Daar gaan we over een paar weken naartoe. Ik wil hem Consuelo laten zien. We hebben van alles te zien in New York,' zei ze met een glimlach naar haar dochter, en ze maakte aanstalten om verder te gaan. De vrouw had in elk geval iets tegen haar gezegd. Dat was al een hele verbetering. Tien jaar geleden zou ze dat niet hebben gedaan. Toen zou ze haar gewoon de rug hebben toegekeerd en helemaal niets hebben gezegd. Nu deed ze in elk geval aardig, ongeacht wat ze dacht of achter haar rug om zei.

'Misschien zien we jullie nog in Newport,' zei de oudere vrouw, nog steeds nieuwsgierig, terwijl ze een blik wierp op Annabelles dure kleding en hoed en Consuelo's mooie jurk. 'Waar hou je je in Parijs mee bezig?' vroeg ze bemoeiziek. Het was wel duidelijk dat ze alles wilde weten over Annabelles leven, zodat ze erover kon roddelen als ze weer thuis was. Het stond op haar gezicht gedrukt. Ze had ook lady Winshires prachtige smaragd gezien en de trouwring die Annabelle nog steeds droeg. Dat was de eenvoudige gouden ring die ze voor zichzelf had gekocht voordat Consuelo was geboren, en die ze nooit had afgedaan.

'Ik ben arts,' zei Annabelle, en ze glimlachte naar de vrouw. Ze dacht weer aan de woorden van lady Winshire en dit keer moest ze bijna lachen. Deze mensen waren zo bekrompen en onbelangrijk, zo verachtelijk, als voddenrapers op zoek naar iets kostbaars om aan anderen te laten zien of te ruilen voor de reputatie van goede mensen die veel meer waard waren.

'Werkelijk? Wat bijzónder!' De ogen van de vrouw puilden bijna uit. 'Hoe heb je dat gedaan?'

Annabelle glimlachte vriendelijk. 'Ik heb geneeskunde gestudeerd nadat mijn man was overleden.'

'Was hij ook arts?'

'Nee,' zei ze simpelweg. De echtgenoot die was overleden had niet bestaan. 'Consuelo's vader was burggraaf Winshire. Hij is in de oorlog gesneuveld bij leper.' Dat was allemaal waar. Ze had niet gelogen over Consuelo's vader. Bovendien ging het de vrouw niets aan dat ze niet getrouwd was geweest. Dat deed niets af aan haar succes of aan de goede dingen die ze in de wereld had gedaan.

'Natuurlijk,' zei de vrouw snuivend. Ze was veel meer onder de indruk dan ze wilde toegeven, maar ze kon niet wachten tot Annabelle weg was, zodat ze het allemaal aan haar dochter kon vertellen. Annabelle had de dochter, die met vrienden shuffleboard aan het spelen was, amper herkend omdat ze haar vroeger al niet goed kende en het mens inmiddels vreselijk dik was geworden.

Even later liepen Annabelle en Consuelo verder.

'Wie was dat?' vroeg Consuelo nieuwsgierig.

'Iemand die mijn ouders kenden in New York,' zei ze. Ze had zich in geen tijden zo goed gevoeld. Antoine had haar diep geraakt, en ook degenen die hem voor waren gegaan hadden hun tol geëist, maar opeens was het alsof ze geen invloed meer op haar hadden.

'Ze heeft gemene ogen,' zei Consuelo wijs, en haar moeder lachte.

'Ja, en een gemene mond. Ik heb vroeger veel van dat soort mensen gekend.'

'Is iedereen in New York zo?' Consuelo keek zorgelijk.

'Dat hoop ik niet,' zei Annabelle opgewekt. 'Maar we gaan er niet voor hen naartoe. We gaan voor ons.' En ze was ook niet langer van plan voor hen weg te blijven of zich schuil te houden. New York en Newport waren niet van hen. Ze had haar eigen wereld en een eigen leven in Parijs, haar patiënten, haar praktijk en haar kind. Het enige wat er in haar leven ontbrak was een man, maar als ze door mannen als Antoine werd gekleineerd, vernederd en 'vergeven', dan bleef ze liever alleen. Dat was prima.

De oversteek verliep verder rustig. Ze genoten. Annabelle en Consuelo aten elke avond in de eetzaal, en toen de kapitein hen op een avond uitnodigde aan zijn tafel te komen zitten, sloeg Annabelle dat beleefd af. Ze at liever samen met haar dochter dan te midden van de onzin en schijnheiligheid van mensen zoals de vrienden van haar ouders die ze aan boord had ontmoet.

Toen ze met de hulp van sleepboten de haven van New York binnenvoeren, kreeg Annabelle een brok in haar keel bij het zien van het Vrijheidsbeeld, dat daar fier met haar fakkel stond. Het was een ontroerend moment, alsof ze speciaal op hen had staan wachten. Annabelle wees naar Ellis Island en vertelde haar dochter wat ze daar had gedaan voordat ze dokter was, toen dokter worden nog een onbereikbare droom had geleken.

'Waarom, mama? Waarom kon je hier geen dokter worden?' Consuelo begreep het niet. Voor haar was niets logischer dan dat haar moeder dokter was, en zij werd het misschien op een dag ook wel.

'Omdat vrouwen dat niet vaak deden. Nog steeds niet. Veel mensen vinden dat vrouwen moeten trouwen, kinderen moeten krijgen en thuis moeten blijven.'

'Kan je niet allebei doen?' Consuelo keek haar niet-begrijpend aan.

'Ik vind van wel,' zei Annabelle, en ze keek opnieuw naar het Vrijheidsbeeld. Het was een herinnering aan het licht van vrijheid dat nimmer doofde. Zelfs als je je ogen dichtdeed, was ze er nog, scheen ze iedereen bij, man, vrouw, arm, rijk. Vrijheid was van iedereen, en nu ook van Annabelle.

Consuelo keek bedachtzaam. 'Als we getrouwd waren met Antoine of iemand anders, zou je dan stoppen met werken?'

'Nee.' Ze zei verder niets over Antoine, die haar kind een bastaard had genoemd. Dat zou ze hem nooit vergeven. En de rest kon ze hem ook niet vergeven.

Toen ze aanmeerden en door de douane waren, reden ze in twee taxi's met hun bagage naar het Plaza Hotel. Ze hadden er prachtig uitzicht op het park en het was op loopafstand van haar oude huis. Annabelle schrok toen ze zag hoezeer New York was veranderd, hoeveel nieuwe gebouwen er stonden, hoe druk het er was. Consuelo was gebiologeerd en zodra ze hun koffers hadden uitgepakt en hadden geluncht, ging ze samen met haar moeder te voet op ontdekkingsreis door de stad.

Natuurlijk gingen ze eerst naar haar oude huis. Annabelle kon er niets aan doen, ze moest het zien. Het zag er goed uit, al waren de luiken dicht en leek het leeg te staan. Waarschijnlijk waren de eigenaars de hele zomer weg. Annabelle staarde er lange tijd naar en Consuelo hield haar hand vast.

'Hier heb ik als klein meisje gewoond.' Totdat ik ging trouwen, wilde ze eigenlijk zeggen, maar ze weerhield zich ervan. Ze had Consuelo nooit iets over Josiah verteld, ook al wist ze dat ze het haar op een dag wel zou zeggen.

'Het was vast heel erg treurig toen jouw papa en broer overleden,' zei Consuelo ernstig, alsof ze bij hun graf stonden, wat in zekere zin ook zo was. En dat van haar moeder. Zij was hier overleden. En Annabelle was er geboren.

'Jouw grootmoeder Consuelo woonde hier ook.'

'Was ze lief?' vroeg Consuelo geïnteresseerd, terwijl haar moeder glimlachte.

'Heel erg lief. En ze was heel mooi, net als jij. Ze was een fantastisch en lief mens. En ik hield heel erg veel van haar.'

'Je mist haar vast ook heel erg,' zei Consuelo zacht.

'Ja.' Annabelle dacht aan de ochtend dat ze hoorde dat de Titanic was gezonken en aan de dag dat haar moeder was overleden. Maar ze had ook fijne herinneringen. De dagen uit haar jeugd toen alles nog zo eenvoudig leek. Ze had een gouden leven gehad, omringd door mensen die haar beschermden tegen al het kwaad. En in de jaren erna had ze een hard gelag betaald voor alles wat ze nu had.

Ze liepen langzaam weg en Annabelle nam Consuelo mee naar andere bekende plaatsen uit haar verleden. Ze vertelde haar over het debutantenbal, en ze gingen naar de bank van haar grootvader, waar Annabelle haar voorstelde aan de manager en enkele werknemers die haar nog kenden. Consuelo maakte beleefde reverences en schudde ze de hand. Aan het eind van de middag gingen ze terug naar het Palm Court in het Plaza Hotel om thee te drinken. Het was er erg indrukwekkend en ze zagen prachtig geklede vrouwen met extravagante hoeden en sieraden, die met elkaar praatten en van hun thee genoten onder het enorme dakraam.

Consuelo vond New York geweldig en Annabelle was gelukkiger dan ze had verwacht. Het was fijn terug te zijn en het was leuk alles aan haar dochter te laten zien. Lady Winshire had gelijk gehad, het maakte deel uit van haar eigen verleden en dat van haar dochter, en het was belangrijk dat Consuelo zag waar haar moeder was opgegroeid. Ze bleven een week, en kwamen niemand tegen die Annabelle nog van vroeger kende. Er was niemand die ze zou willen zien. Aan het eind van de week kon ze niet wachten om naar de cottage in Newport te gaan. Ze wist zeker dat Consuelo het er geweldig zou vinden, net als zij vroeger. Naast het sociale leven dat zo belangrijk was voor de bewoners, waren de oceaan en het strand en het natuurschoon nog aantrekkelijker dan de cottages die zo wezenlijk waren voor hun eigenaars en iedereen die hen kende.

Ze verlieten het Plaza Hotel en namen de trein naar Boston, waar de oude butler van haar ouders, William, hen afhaalde van het station met een oude auto, die in Newport stond. Zodra hij haar zag, begon hij te huilen, en hij maakte een buiging voor Consuelo. Het meisje was onder de indruk van zijn hoge leeftijd en het respect dat hij haar toonde. Ze had medelijden met hem omdat hij moest huilen, dus ging ze op haar tenen staan en gaf hem een zoen. Hij en Annabelle keken elkaar met tranen in hun ogen aan toen ze elkaar begroetten. Het personeel wist van het bestaan van Consuelo uit de brieven die Annabelle aan Blanche had geschreven, maar ze wisten niet precies wie de vader was en wanneer Annabelle was getrouwd. Voor zover ze hadden kunnen achterhalen, was hij kort na hun huwelijk gesneuveld. William keek door betraande ogen en met een nostalgische blik naar Consuelo.

'Ze lijkt op u op die leeftijd. En ze heeft ook iets van uw moeder.' Hij hielp hen in de auto en ze begonnen aan de zeven uur durende rit naar Newport, terwijl Consuelo alles bekeek en over alles iets te zeggen had. William beantwoordde al haar vragen. En ook hier zag Annabelle dat er veel was veranderd, al leek Newport nog hetzelfde. Toen ze het plaatsje binnenreden, zag het er nog net zo eerbiedwaardig uit als altijd. Consuelo's ogen werden groter toen ze de cottage zag en het enorme terrein waar het op stond. Het was een indrukwekkend verblijf en ze hadden het perfect onderhouden.

'Het is bijna net zo groot als grootmoeders huis in Engeland,' zei Consuelo vol ontzag voor het grote huis.

Haar moeder glimlachte. Het was nog precies zoals ze het zich herinnerde en het bracht met een schok herinneringen aan haar eigen jeugd boven. 'Dat valt wel mee,' zei Annabelle. 'Het huis van je grootmoeder is nog groter. Maar ik heb hier geweldige zomers gehad.' Tot die laatste. Er kwamen veel herinneringen aan Josiah boven en aan het afschuwelijke einde van hun huwelijk. Maar ze moest ook denken aan het gelukkige begin, toen ze nog jong en hoopvol was. Ze was nu tweeëndertig en er was veel veranderd. Toch voelde het nog steeds als thuis.

Zodra de auto tot stilstand kwam, kwamen Blanche en de anderen de cottage uit gerend. Blanche sloeg haar armen om Annabelle heen en kon haar tranen niet bedwingen. Ze was een stuk ouder geworden, en toen ze Consuelo zag, omhelsde ze haar ook. En net als William zei ze tegen Annabelle dat haar dochter sprekend op haar leek.

'En u bent arts!' Blanche kon het nog steeds niet geloven. En ze kon al helemaal nauwelijks geloven dat juffrouw Worthington eindelijk thuis was. Dat hadden ze niet meer gedacht. En ze waren doodsbang geweest dat ze het huis zou verkopen. Het was ook hun thuis. En ze hadden alles volmaakt voor haar onderhouden. Het zag eruit alsof ze niet tien jaar geleden, maar slechts een dag geleden was vertrokken.

Die tien jaar leken een heel leven te omvatten, maar toen ze het huis terugzag, was het alsof ze niet weg was geweest. Annabelle voelde het gemis van haar moeder toen ze langs haar slaapkamer liep. Zelf sliep ze in een van de logeerkamers en ze had Consuelo en Brigitte haar oude kinderkamer gegeven, waar Consuelo kon spelen. Maar haar dochter was, net als Annabelle op die leeftijd, voornamelijk buiten.

Annabelle kon niet wachten om met Consuelo te gaan zwemmen, en die middag deden ze dat. Ze vertelde dat zij hier had leren zwemmen, zoals Consuelo het in Nice en Antibes had geleerd.

'Het water is hier wel kouder,' merkte Consuelo op, maar ze genoot. Ze genoot van het spelen in de golven en het wandelen over het strand.

Later die middag, nadat ze vanaf het strand waren teruggelopen naar het huis, liet Annabelle haar dochter bij Brigitte en wilde ze nog een wandeling in haar eentje maken. Er waren herinneringen die ze niet wilde delen. Maar net toen ze het huis uit liep, kwam Consuelo de trap af gerend en vroeg ze of ze mee mocht. Annabelle had het hart niet om nee te zeggen. Ze was zo gelukkig, vond het zo leuk om haar moeders wereld te ontdekken, die zo anders was dan het leven dat ze zelf hadden in hun kleine huisje in het zestiende arrondissement. Alles in haar oude wereld leek zo groot.

Het huis dat ze wilde zien was niet ver weg, en toen ze er aankwamen, zagen ze dat alles overwoekerd was. De luiken waren dicht en het zag er vervallen uit. Blanche had verteld dat het in de afgelopen twee jaar verkocht was, maar zo te zien woonde er niemand en was het ook in geen tien jaar bewoond geweest. Het lag er verlaten bij. Het was Josiahs oude huis, waar ze de zomers dat ze getrouwd was had doorgebracht en waar hij en Henry hun verhouding hadden voortgezet, maar daar wilde ze nu niet aan denken. Ze dacht alleen aan hem. En Consuelo kon zien dat het huis belangrijk voor haar moeder was geweest, ook al was het klein en donker en bood het een trieste aanblik.

'Kende je de mensen die hier woonden, mama?'

'Ja,' zei Annabelle zacht. Ze kon hem bijna bij haar voelen toen ze de woorden sprak, en ze hoopte dat hij nu rust had. Ze had het hem lang geleden al vergeven. Er viel nu niets meer te vergeven. Hij had zijn best gedaan en op zijn manier van haar gehouden. En zij had van hem gehouden. Ze voelde niets van de teleurstelling en het verraad dat ze nog altijd bij Antoine voelde. De littekens van wat er met Josiah was gebeurd, waren weggetrokken.

'Zijn die mensen dood?' vroeg Consuelo treurig. Zo zag het er wel uit aan het huis te zien.

'Ja.'

'Waren het vrienden van jou?' Consuelo was nieuwsgierig omdat haar moeder zo afwezig en aangedaan leek.

En Annabelle aarzelde heel lang. Misschien was het tijd. Ze wilde niet eeuwig tegen haar dochter liegen over haar verleden. De leugen dat ze met Consuelo's vader was getrouwd was genoeg, en op een dag zou ze haar ook daarover de waarheid vertellen. Niet dat ze was verkracht, maar wel dat ze niet getrouwd waren geweest. Nu lady Winshire haar had erkend, zou dat wat minder moeilijk zijn.

'Dit huis was vroeger van een man die Josiah Millbanks heette,' zei ze zacht, terwijl ze door het hek naar de tuin keken. Die was volledig overwoekerd en zag er verwaarloosd uit. 'Ik was met hem getrouwd. We zijn hier in Newport getrouwd toen ik negentien was.' Consuelo keek haar met grote ogen aan, terwijl ze op een boomstronk gingen zitten. 'Ik ben twee jaar met hem getrouwd geweest en hij was een fantastische man. Ik hield heel veel van hem.' Het was belangrijk dat Consuelo dat wist, en niet alleen dat het mis was gegaan.

'Wat is er met hem gebeurd?' vroeg Consuelo met een iel stemmetje. Er waren zo veel mensen in het leven van haar moeder overleden. Iedereen was dood.

'Hij werd erg ziek en besloot dat hij niet meer met mij getrouwd wilde zijn. Hij vond het niet eerlijk tegenover mij dat hij zo ziek was. Daarom ging hij naar Mexico en is hij van mij gescheiden, wat betekent dat hij een eind aan het huwelijk maakte.

'Maar wilde je niet bij hem zijn om voor hem te zorgen?' Consuelo keek geschokt.

Annabelle glimlachte en knikte. 'Jawel. Maar dat wilde hij niet. Hij dacht dat hij de juiste beslissing voor me nam, omdat ik nog zo jong was. Hij was een stuk ouder. Hij had mijn vader kunnen zijn. En hij vond dat ik met iemand anders moest trouwen die niet ziek was, en dat ik kinderen moest krijgen.'

'Mijn vader,' zei Consuelo trots, maar er gleed een schaduw over haar gezicht. 'Maar hij is ook dood.' Het was allemaal erg treurig, en ze realiseerde zich met haar zeven jaar wat haar moeder allemaal had meegemaakt, dat ze het had overleefd en zelfs dokter was geworden.

'Hij is toen van me gescheiden en naar Mexico gegaan.' Ze vertelde haar niets over Henry. Dat hoefde ze niet te weten. 'En iedereen was geschokt. Ze dachten dat hij van me gescheiden was omdat ik iets verkeerd had gedaan. Hij had niemand verteld dat hij ziek was en ik heb ook nooit iets gezegd. Daarom dachten ze allemaal dat ik iets afschuwelijks had gedaan, en het maakte me heel droevig. Toen ben ik naar Frankrijk gegaan om daar te werken tijdens de oorlog. Daar heb ik je vader ontmoet en werd jij geboren. En iedereen leefde nog lang en gelukkig,' zei ze met een glimlach, terwijl ze Consuelo's hand in de hare nam. Het was een zeer gekuiste versie, maar meer hoefde Consuelo niet te weten. En haar huwelijk met Josiah was niet langer een geheim. Het was beter zo. Ze wilde geen geheimen voor haar dochter hebben, of tegen haar liegen om geheimen te verbergen. En ze was rechtvaardig geweest tegenover Josiah. Zoals altijd.

'Maar waarom was iedereen zo gemeen tegen je voordat je wegging?' Consuelo vond het verschrikkelijk en heel oneerlijk.

'Omdat ze het niet begrepen. Ze wisten niet wat er werkelijk was gebeurd en dus verzonnen ze van alles, ook over mij.'

'Waarom heb je ze de waarheid niet gezegd?' Dat deel begreep ze niet.

'Dat wilde Josiah niet. Hij wilde niet dat iemand wist dat hij ziek was.' Niemand had ook mogen weten wat hij had, maar dat was veel begrijpelijker. Om nog maar te zwijgen van zijn relatie met Henry Orson.

'Dat was dom van hem,' zei Consuelo. Ze wierp een blik over haar schouder naar het verlaten huis.

'Ja.' 'Heb je hem ooit nog gezien?'

Annabelle schudde het hoofd. 'Nee. Hij is in Mexico overleden. Ik woonde toen al in Frankrijk.'

'Kennen de mensen de waarheid nu?' vroeg Consuelo, nog altijd met een peinzende blik. Het deel van het verhaal waarin ze gemeen waren geweest tegen haar moeder vond ze niet leuk. Ze moest wel heel verdrietig zijn geweest. Ze zag er nu ook verdrietig uit.

'Nee. Het is al heel lang geleden,' antwoordde Annabelle.

'Ik ben blij dat je het me hebt verteld, mama,' zei Consuelo trots.

'Ik ben altijd van plan geweest het je te vertellen als je wat ouder was.'

'Ik vind het erg dat ze gemeen tegen je waren,' zei haar dochter zacht. 'Ik hoop dat ze dat niet meer doen.'

De enige die dat onlangs was geweest, was Antoine. Niet alleen gemeen, maar wreed. Het was het ergste verraad van alles geweest en het had alle oude wonden opengereten. Lady Winshire had haar geholpen. Ze zag nu in hoe kinderachtig en bekrompen Antoine werkelijk was, dat hij niet van haar kon houden ondanks haar verleden. Ze zou zelf nooit zo hebben gereageerd als hij. Ze was een veel beter mens.

'Het doet er niet meer toe. Ik heb jou nu,' stelde Annabelle haar gerust, en dat was waar. Consuelo was de enige die ze nodig had.

Ze stonden op en liepen terug naar de cottage, en de drie weken die daarop volgden deden ze samen spelletjes, zwommen ze en deden ze allerlei dingen die Annabelle als kind ook had gedaan en waar ze zo van had genoten.

De laatste week nam Annabelle Consuelo mee naar de Newport Country Club om te lunchen. Het was een van de weinige volwassen dingen die ze hadden gedaan. Annabelle had verder alle plaatsen vermeden waar ze oude vrienden zou kunnen tegenkomen. Ze waren voornamelijk op hun eigen terrein gebleven, dat was groot genoeg. Maar dit keer had Annabelle heel dapper besloten om uit te gaan.

En net toen ze na de lunch wilden vertrekken, zag Annabelle een stevige vrouw het restaurant binnenlopen. Ze leek geagiteerd en had een verhit gezicht. Er liep een kinderjuffrouw naast haar, samen met zes jonge kinderen, en ze droeg een baby op haar heup. Ze snauwde tegen een van de kinderen, de baby huilde en haar hoed zat scheef. Pas toen ze centimeters van elkaar verwijderd waren, zag Annabelle dat het haar oude vriendin Hortie was. Ze bleven allebei geschrokken staan en staarden elkaar aan.

'O... wat doe jij hier?' vroeg Hortie, alsof Annabelle hier niet thuishoorde. Vervolgens probeerde ze het pijnlijke moment te bedekken met een nerveuze glimlach.

Consuelo fronste haar wenkbrauwen en keek naar de vrouw. Hortie had haar niet eens gezien, ze staarde alleen naar Annabelle alsof ze een spook had gezien.

'Ik ben hier met mijn dochter op bezoek.' Annabelle glimlachte naar Hortie en had medelijden met haar. 'Ik zie dat de babyfabriek nog steeds produceert,' zei ze plagerig. Hortie rolde met haar ogen en kreunde, en heel even leek ze op de vriendin van wie Annabelle zo veel had gehouden en die haar nooit in de steek zou hebben gelaten.

'Ben je hertrouwd?' vroeg Hortie geïnteresseerd, en ze keek naar Consuelo.

'Ik ben weduwe.'

'Ze is dokter,' riep Consuelo trots, en beide vrouwen lachten. 'Echt waar?' Hortie keek naar Annabelle. Als het waar was, was ze erg onder de indruk, maar ze wist dat Annabelle vroeger al had gehouden van alles wat medisch was.

'Ja. We wonen in Parijs.'

'Dat heb ik gehoord. Ik heb ook gehoord dat je een oorlogsheld bent.'

Annabelle moest lachen. 'Echt niet. Ik was verpleeghulp, reed in ambulances naar veldhospitalen om gewonde mannen te vervoeren. Daar was niets heldhaftigs aan.'

'Ik vind het heel heldhaftig klinken,' zei Hortie, terwijl de schare kinderen om haar heen hing en de kinderjuffrouw tevergeefs probeerde ze in het gareel te houden. Hortie verontschuldigde zich niet voor het verraad en zei niet dat ze haar had gemist, maar Annabelle kon het in haar ogen zien. 'Blijf je lang?' vroeg ze weemoedig.

'Nog een paar dagen.'

Maar Hortie nodigde haar niet uit om langs te komen en zei ook niet dat ze wel bij haar langs wilde. Ze wist dat James het nooit goed zou vinden. Hij dacht dat Annabelle een slechte invloed op haar zou hebben. Gescheiden en overspelige vrouwen waren niet welkom in zijn huis, ook al waren de verhalen die over hém de ronde deden veel erger.

Annabelle wilde haar zeggen dat ze haar had gemist, maar durfde niet. Het was voor allebei te laat. Het stemde haar droevig haar nu te zien. Hortie zag er verlopen, moe en overweldigd uit, en de jaren hadden haar geen goed gedaan. Het mooie jonge meisje dat ze eens was geweest, was verdwenen. Ze was een vrouw van middelbare leeftijd geworden met een zwerm kinderen, die haar beste vriendin de rug toe had gekeerd. Annabelle zou haar altijd blijven missen. Het was alsof ze een geest uit het verleden was tegengekomen. Ze namen afscheid van elkaar zonder omhelzing, en Annabelle was stil toen ze het restaurant verlieten.

Consuelo zei pas iets toen ze in de auto op weg naar huis waren. Ze wendde zich tot haar moeder en zei zacht: 'Was dat een van de mensen die gemene dingen over je heeft gezegd?'

'Min of meer. Ze was destijds mijn beste vriendin. Mensen doen soms dwaze dingen,' zei Annabelle, en ze glimlachte naar haar dochter. 'We waren net zusjes toen we zo oud waren als jij, en zelfs daarna nog.'

'Ik vind haar lelijk,' zei Consuelo. Ze fronste haar wenkbrauwen en sloeg haar armen over elkaar. Ze was boos om wat ze haar moeder hadden aangedaan. 'En dik.'

Annabelle zei er niets van, maar moest wel lachen. 'Ze was vroeger heel knap. Ze heeft veel kinderen gekregen.'

'Die zijn ook lelijk en ze maken veel lawaai,' zei Consuelo afkeurend, en ze kroop dicht tegen haar moeder aan.

'Dat is waar,' beaamde Annabelle. Hortie was nooit in staat geweest haar kinderen in het gareel te houden, ook niet toen het er nog maar een of twee waren. Zo te zien had James haar al die jaren zwanger gehouden.

De rest van hun verblijf in Newport was alles wat ze ervan hadden verwacht. Annabelle had het gevoel alsof ze thuis was en het maakte haar gelukkig. Toen ze zich klaarmaakten om te vertrekken, vroeg Consuelo aan haar moeder of ze nog een keertje terug konden komen. Annabelle had precies hetzelfde gedacht en was blij dat ze het huis niet had verkocht. Lady Winshire had gelijk gehad. Over zoveel dingen. En Annabelle deed de smaragd nooit af. Het was een cadeau dat haar dierbaar was, zeker nu er een vriendschap tussen hen was ontstaan. 'Ik zat te denken dat het misschien fijn zou zijn om hier elke zomer een paar weken te komen. Misschien zelfs een maand. Wat vind je daarvan?' vroeg Annabelle aan Consuelo, terwijl Brigitte de koffers van haar pupil dichtdeed.

'Dat zou ik fijn vinden.' Consuelo keek haar moeder stralend aan.

'Ik ook.' Zo hield ze een band met de Verenigde Staten en zou haar dochter er ook een band mee krijgen. Mettertijd zouden alle wonden helen. Dat voelde ze nu al. Als ze maar lang genoeg volhield, vergaten mensen het vanzelf, ook al roddelden ze nu nog steeds over haar en konden ze zich het schandaal van jaren geleden nog herinneren. De akelige etiketten vervaagden en mensen namen niet meer zo vaak de moeite om ze te lezen. Bovendien trok zij zich er nu niet meer zo veel van aan. Er was sindsdien zo veel gebeurd. Ze had nu een heel eigen leven ergens anders, een thuis, een beroep en een kind van wie ze hield. Maar ze had ook het gevoel dat ze een deel van vroeger had teruggekregen. En het was een deel van een oud leven dat ze had gemist.

William bracht hen terug naar Boston, waar ze de trein naar New York namen. Ze zouden er dit keer maar twee dagen blijven, en de dingen doen die ze op de heenweg hadden gemist. 'Past u goed op uzelf, juffrouw Annabelle,' zei William, en er stonden weer tranen in zijn ogen. 'Komt u gauw weer terug?' Ze hadden allemaal kunnen zien dat Annabelle ervan had genoten. Er waren momenten geweest, aan het strand of rennend op het gazon met Consuelo, dat ze zelf weer een jong meisje had geleken.

'Volgende zomer, dat beloof ik.' Het afscheid met Blanche was ook vol tranen geweest, maar ze had de huishoudster dezelfde belofte gedaan.

William omhelsde hen beiden, waarna hij hen uitzwaaide tot ze hem niet meer konden zien.

Moeder en dochter gingen in hun coupé zitten. Ze hadden een heerlijke tijd in Newport gehad. Het was beter gegaan dan Annabelle ooit had durven hopen.

HOOFDSTUK 27

Hun laatste twee dagen in New York waren hectisch, maar leuk. Annabelle nam Consuelo mee naar een musical, wat ze geweldig vond. Ze aten in weelde bij Sardi's en in het Waldorf Astoria. Ze voeren per rondvaartboot door Manhattan, en Annabelle wees weer waar Ellis Island lag en vertelde haar er nog meer over. En de laatste middag liepen ze nogmaals langs haar oude huis om afscheid te nemen. Annabelle bleef heel lang staan, als eerbetoon aan allen die er hadden gewoond, zelfs aan het deel van zichzelf dat ze was verloren. Ze had niets meer gemeen met het naïeve meisje van toen. Ze was volwassen geworden.

Hand in hand liepen zij en Consuelo daarna weg. Consuelo had tijdens de reis veel over haar moeder, haar grootouders en oom Robert geleerd, zelfs over haar moeders vrienden. Die in Newport had ze niet aardig gevonden, die met al die kinderen. Ze vond het naar om te weten dat de vrouw gemeen had gedaan tegen haar moeder en haar verdrietig had gemaakt. En ze had medelijden met de man die in Mexico was overleden. Ze kon wel merken dat haar moeder van hem had gehouden.

Dit keer was Brigitte minder zenuwachtig toen ze aan boord van de Mauretania gingen. Het schip was op de heenweg zo plezierig en luxueus geweest dat ze een stuk rustiger was geworden.

Het was voor Annabelle een vreemde gewaarwording toen ze langs de witte pier van White Star en Cunard voeren. Ze moest opeens denken aan de dag dat ze haar moeder daar dertien jaar daarvoor had opgehaald, toen de Titanic was gezonken. Maar ze zei niets tegen haar dochter en al helemaal niets tegen Brigitte, die toch weer over het onderwerp begon. Annabelle wierp haar een boze blik toe, waarna ze erover ophield.

Annabelle had het gevoel alsof ze een stukje van haar hart achterliet toen ze weer langs het Vrijheidsbeeld voeren. Ze had lange tijd niet zo'n band met haar vaderland gevoeld en het was fijn om te weten dat ze de volgende zomer terug zouden komen. Consuelo had het er in New York de hele tijd over gehad. Ze had een fantastische tijd in de cottage gehad en kon niet wachten om weer terug te gaan.

Er was dit keer niemand aan boord die ze kenden; Annabelle had de passagierslijst bekeken. En anders had het haar niets kunnen schelen. Ze had niets te vrezen. Ze had Newport en New York getrotseerd en had geen geheimen meer. En zelfs als iemand iets over haar verleden te weten kwam... Wat konden ze haar aandoen? Ze konden haar huis, haar leven, haar werk en haar kind niet van haar afnemen. Ze konden alleen maar over haar praten, en dat had ze allemaal al eens overleefd. Ze hadden niets wat zij wilde. Zelfs Horties pijnlijke verraad deed er nu niet meer toe. De mensen die haar eens zo erg hadden gekwetst, speelden geen rol meer, hadden haar niets meer te bieden. Ze konden haar niets meer afnemen. Ze had haar eigen leven, en het was een goed leven.

Net als op de heenweg gingen Annabelle en Consuelo weer langs bij de kennels. Er waren dit keer geen mopshonden, maar wel een aantal pekinezen en poedels. Consuelo miste Coco, haar mopshond, en kon niet wachten om haar weer te zien. Haar moeder had beloofd dat ze gauw een weekend naar Deauville zouden gaan. Zelfs de kracht van Antoines woorden was afgenomen. Hij was een akelig, bekrompen mannetje dat in een kleine wereld vol mensen met bekrompen ideeën woonde. Er was voor haar geen plaats in die wereld, en voor hem geen plaats in de hare.

Toen ze bij de kennels waren geweest, bleven ze nog even bij de reling staan kijken naar de zee. Consuelo's blonde haar wapperde in de wind en Annabelle verloor haar hoed, die als een wiel over het dek rolde. Lachend renden ze erachteraan. Annabelles haar was nog zo blond als dat van haar dochter. De hoed bleef ten slotte liggen voor de voeten van een man die hem oppakte en hem met een brede grijns teruggaf.

'Dank je,' zei Annabelle buiten adem, met een meisjesachtige glimlach. Het was een vrolijke race geweest. Haar gezicht was bruin van de zon in Rhode Island. Ze zette de hoed een beetje scheef weer op.

'Ik denk dat hij zo weer afwaait,' waarschuwde de man. Ze was het met hem eens en deed hem af, terwijl Consuelo een gesprek met hem begon.

'Mijn grootvader en oom zijn op de Titanic omgekomen,' verkondigde ze om het gesprek te beginnen.

Hij keek haar serieus aan. 'Wat naar voor je. Mijn grootouders ook. Misschien hebben ze elkaar wel ontmoet.' Het was een intrigerende gedachte. 'Dat was heel lang geleden. Voordat jij werd geboren, denk ik.'

'Ik ben zeven,' zei ze bevestigend. 'En ik ben vernoemd naar de moeder van mijn moeder. Zij is ook dood.' Hij moest een glimlach verbergen. Het klonk alsof haar hele familie was uitgeroeid. 'En mijn vader ook,' voegde ze er voor de goede orde aan toe. 'Die is in de oorlog gesneuveld toen ik nog niet geboren was.' 'Consuelo!' zei Annabelle bestraffend en geschrokken. Ze had haar dochter nog nooit zo veel informatie horen prijsgeven, en ze hoopte dat haar dochter dat niet heel vaak deed. 'Neem ons niet kwalijk.' Ze wendde zich tot de man die haar hoed had gered. 'Het was niet de bedoeling om je onze dodenlijst te geven.' Ze glimlachte naar hem en hij glimlachte terug.

'Je wist zeker dat ik journalist ben,' zei hij vriendelijk tegen Consuelo.

'Wat is dat?' Ze was geïnteresseerd in wat hij te zeggen had.

'Ik schrijf voor kranten. Of liever gezegd, ik geef een krant uit. De International Herald Tribune in Parijs. Die hoef je pas te lezen als je wat ouder bent.' Hij glimlachte weer naar hen beiden.

'Mijn moeder is dokter.' Ze voerde het gesprek met hem helemaal alleen, terwijl haar moeder enigszins beschaamd toekeek. 'Werkelijk?' zei hij geïnteresseerd. Hij stelde zich voor en zei dat hij Callam McAffrey heette, oorspronkelijk uit Boston kwam, maar nu in Parijs woonde.

Annabelle stelde zichzelf en Consuelo voor, en Consuelo vertelde dat zij ook in Parijs woonden, in het zestiende arrondissement. Hij zei dat hij aan de Rue de l'Université woonde, aan de linkeroever. Dat was in de buurt van de École des Beaux-Arts, en Annabelle kende het goed.

Hij nodigde hen uit voor een kopje thee, maar Annabelle zei dat ze zich moesten klaarmaken voor het diner. Hij glimlachte toen ze wegliepen. Hij vond het een schattig meisje en de moeder was erg knap. Ze zag er helemaal niet uit als een arts. Hij had Elsie Inglis enkele jaren daarvoor geïnterviewd, en Annabelle leek in de verste verte niet op haar. Hij vond het grappig dat de dochter zo open was geweest over haar familie, tot ontzetting van haar moeder.

Hij zag hen die avond in de eetzaal, maar ging niet naar hen toe. Hij wilde hen niet storen. Maar de volgende dag zag hij Annabelle in haar eentje op het dek wandelen. Consuelo was met Brigitte gaan zwemmen. Dit keer droeg Annabelle een hoed die onder haar kin vastzat.

'Ik zie dat je je hoed dit keer goed hebt verankerd,' zei hij met een glimlach, toen hij bij de reling naast haar ging staan. Ze keek hem met een glimlach aan.

'Het is een stuk winderiger dan op de heenweg vorige maand.' Het was nu eind juli.

'Ik ben dol op deze oversteken,' vertelde hij, 'ondanks onze beide verliezen en familietragedies. Het geeft je de gelegenheid om even op adem te komen tussen twee levens en twee werelden in. Het is fijn om dat soms even te kunnen doen. Ben je al die tijd in New York geweest?' vroeg hij nieuwsgierig.

Hij was een aangename gesprekspartner, dacht Annabelle. 'Voor een deel. We zijn de afgelopen weken in Newport geweest.'

Hij glimlachte. 'Ik was in Cape Cod. Dat probeer ik elke zomer te doen. Het brengt me terug naar mijn jeugd.'

'Het was de eerste keer voor mijn dochter.'

'Wat vond ze ervan?'

'Ze heeft genoten. Ze wil elke zomer terug.' Hierna vertelde ze hem vrijwillig iets over zichzelf. 'Ik was zelf tien jaar niet terug geweest.'

'In Newport?' Dat verbaasde hem niet.

'In de Verenigde Staten.'

Dat verbaasde hem wel. 'Dat is lang.' Hij was een lange, magere man met grijsbruin haar, warme bruine ogen, een getekend gezicht, en hij was ergens in de veertig. Hij leek eerder intelligent dan aantrekkelijk, ook al zag hij er goed uit. 'Dan heb je het zeker erg druk gehad. Of je was ergens boos over,' voegde hij er als rechtgeaarde journalist aan toe, en ze lachte.

'Niet boos. Ik was er gewoon klaar mee. Ik heb een leven in Frankrijk opgebouwd. Ik ben er als vrijwilligster in een ziekenhuis aan het front begonnen en ben nooit meer teruggegaan. Ik dacht dat ik het niet miste, maar ik moet toegeven dat het fijn was om weer thuis te zijn en mijn dochter vertrouwde plekjes te laten zien.'

'Je bent weduwe?' vroeg hij. Het was een logische aanname aangezien Consuelo hem had verteld dat haar vader al haar hele leven dood was. Annabelle wilde knikken, maar weerhield zich ervan. Ze had genoeg van de leugens om anderen of zichzelf te beschermen, vooral de leugens die niet nodig waren.

'Gescheiden.'

Hij zei niets, maar had een vragende blik op zijn gezicht. Sommigen zouden het schokkend vinden, maar hij leek er niet van onder de indruk. 'Ik dacht dat je dochter zei dat haar vader dood was.' Annabelle keek hem lang aan en besloot toen het erop te wagen. Ze had niets te verliezen. Als hij geschokt was en wegliep, kon het haar niets schelen. Ze kende de man niet eens.

'Ik was niet getrouwd met haar vader.' Ze zei het zacht, maar resoluut. Het was voor het eerst dat ze het tegen iemand zei. In de kringen waarin zij was opgegroeid, zou het een reden zijn om het gesprek direct te beëindigen en haar verder te negeren.

Hij zei niets, maar knikte toen en keek haar met een glimlach aan. 'Als je soms verwacht dat ik nu in katzwijm val of overboord spring, dan moet ik je helaas teleurstellen. Ik ben journalist. Ik hoor wel meer. En ik woon in Frankrijk. Daar komt het wel vaker voor, ook al geeft niemand het toe. Ze hebben gewoon kinderen bij andermans echtgenote.' Annabelle lachte en Callam McAffrey vroeg zich af of dat bij haar het geval was en of dat de reden van haar scheiding was. Ze was een interessante vrouw. 'Ik denk dat het vaker gebeurt dan we denken of willen geloven, zelfs in Amerika. Mensen hebben kinderen met mensen van wie ze houden, maar met wie ze niet trouwen. Waarom zou ik daar iets van zeggen, zolang niemand gekwetst raakt? Zelf ben ik nooit getrouwd geweest.' Hij was een ruimdenkend man.

'Ik hield niet van hem,' vertelde ze. 'Het is een lang verhaal. Maar het is goed gekomen. Consuelo is het mooiste in mijn leven.'

Hij zei niets, maar leek tevreden met haar antwoord. 'Wat voor arts ben je?' 'Een goeie,' zei ze met een glimlach, en hij lachte.

'Daar ga ik van uit. Ik bedoel, welk specialisme.'

Ze wist wat hij bedoelde, maar genoot van de woordspelletjes met hem. Hij was prettig om mee te praten. Hij was open en hartelijk en vriendelijk. 'Huisarts.'

'Heb je aan het front gewerkt?' Hij had het idee dat ze daar niet oud genoeg voor was.

'Als verpleeghulp, na een jaar geneeskunde. Na de oorlog heb ik mijn opleiding afgemaakt.'

Hij vond het intrigerend waarom ze niet in de Verenigde Staten wilde werken, maar hij snapte het ook wel. Hij hield ook van Parijs. Daar had hij een veel rijker leven dan hij in New York en Boston had gehad. 'Ik ben hier gekomen als verslaggever voor de Britten aan het begin van de oorlog. Ik ben al die tijd in Europa gebleven. Ik heb na de oorlog twee jaar in Londen gezeten en woon nu alweer vijf jaar in Parijs. Ik geloof niet dat ik ooit nog in de Verenigde Staten zou kunnen wonen. Mijn leven in Europa is te goed.'

'Ik zou ook niet terug kunnen,' beaamde Annabelle. En ze had geen reden om terug te gaan. Haar leven was nu in Parijs. Alleen haar geschiedenis en de cottage waren in de Verenigde Staten.

Ze praatten nog een tijdje en daarna ging ze op zoek naar Consuelo en Brigitte bij het zwembad. Die avond zagen ze hem opnieuw toen ze de eetzaal verlieten na een vroege avondmaaltijd. Hij wilde net naar binnen, en vroeg of Annabelle later op de avond nog een glaasje met hem wilde drinken. Ze aarzelde omdat Consuelo naar hen stond te kijken, maar stemde toen in. Ze spraken om halftien af in het Verandah Café. Dan lag Consuelo al in bed en had ze tijd.

'Hij vindt je leuk,' zei Consuelo nuchter, toen ze naar hun hut terugliepen. 'Hij is aardig.'

Annabelle zei niets. Ze had Antoine ook aardig gevonden, en dat was een grote fout geweest. Maar Callam McAffrey was anders, en ze hadden meer gemeen. Ze vroeg zich af waarom hij nooit getrouwd was, en die avond op het terras van het Verandah Café vertelde hij het haar onder het genot van een glas champagne.

Tijdens de oorlog werd ik verliefd op een Britse verpleegster. Een week voor de wapenstilstand is ze omgekomen. We waren van plan om te trouwen, maar zij wilde wachten tot na de oorlog. Het heeft lang geduurd voordat ik daaroverheen was.' Het was nu zesenhalf jaar geleden. 'Ze was een bijzondere vrouw. Ze kwam uit een heel deftige familie, maar daar was niets van te merken. Ze was heel nuchter en werkte harder dan iedereen. We hadden het goed samen.' Hij klonk niet overdreven sentimenteel, maar koesterde de herinnering. 'Ik ga zo nu en dan nog wel eens bij haar familie langs.'

'Consuelo's vader was een Brit. Hij was alleen geen aardige man, helaas. Maar zijn moeder is geweldig. Waarschijnlijk gaan we in augustus weer bij haar op bezoek.'

'Als de Britten leuk zijn, zijn ze geweldig,' zei hij grootmoedig. 'Ik kan niet altijd zo goed opschieten met de Fransen.'

Annabelle lachte droevig en dacht aan Antoine. 'Ze zijn niet altijd rechtdoorzee, en ze zijn vaak wat gecompliceerder.'

'Daar ben ik het wel mee eens. Het zijn fantastische vrienden en collega's, maar de romantiek is een heel ander verhaal.' Hij kon merken dat ze op de een of andere manier gekwetst was geweest, waarschijnlijk door een Fransman. Maar zo te horen was Consuelo's vader ook geen lieverdje geweest. Kennelijk had Annabelle een paar keer pech gehad. Hij vroeger ook, met uitzondering van Fiona, de verpleegster op wie hij verliefd was geworden. Hij was nu alweer een tijd alleen. De romantiek had hij tijdelijk afgezworen. Het leven was op die manier een stuk eenvoudiger, en Annabelle was tot dezelfde conclusie gekomen. Ze spraken een tijd over de oorlog, de politiek in de Verenigde Staten, zijn ervaringen in de journalistiek en die van haar in de geneeskunde. Ze vond dat hij in elk geval een goede vriend zou kunnen zijn. Aan het eind van de avond bracht hij haar naar haar hut en wenste haar beleefd welterusten.

Hij nodigde haar de volgende dag uit om wat te gaan drinken en ze hadden het heel gezellig. De laatste dag van hun overtocht speelde hij een tijdje shuffleboard met Annabelle en Consuelo, en ze nodigde hem uit om die avond met hen te dineren. Hij en Consuelo konden goed met elkaar opschieten, ze had hem hele verhalen verteld over haar hond en hem uitgenodigd om eens te komen kijken. Annabelle had niets gezegd. Ze dronken die avond nog een laatste glas samen, en toen hij haar terugbracht naar haar hut, zei hij opeens dat hij graag een keertje naar de hond kwam kijken. Hij had zelf een labrador. Annabelle moest lachen. 'Je bent altijd welkom om op bezoek te komen bij de hond,' zei ze. 'Je mag zelfs bij ons op bezoek komen.'

'Tja, het gaat me in de eerste plaats om de hond,' zei hij met een glinstering in zijn ogen, 'maar ik wil ook best bij jullie op bezoek komen als de hond het niet erg vindt.' Hij keek met een vriendelijke blik naar Annabelle. Hij was veel over haar te weten gekomen tijdens de reis. Meer dan ze zelf besefte. Dat was zijn werk. Hij voelde aan dat ze heel wat pijn en beproevingen had moeten doorstaan. Vrouwen van haar komaf verlieten hun ouderlijk huis niet op hun tweeëntwintigste om vijfduizend kilometer verderop als vrijwilligster te werken in een oorlog die niet hun oorlog was. En ze bleven na afloop niet om arts te worden, tenzij er thuis iets heel akeligs was gebeurd. Hij had het gevoel dat er sindsdien ook een aantal vervelende dingen waren gebeurd. Hij was ervan overtuigd dat ze niet het type was om een buitenechtelijk kind te krijgen, tenzij ze absoluut geen andere keus had. En ze had duidelijk hard gewerkt om van alles wat haar was overkomen het beste te maken. Ze was een goed mens, dat straalde ze uit. Hij hoopte dat hij haar nog eens zou zien.

'Ik zou je graag een keer bellen als je weer thuis bent,' zei hij beleefd. Ze was niet vormelijk, maar wel altijd welgemanierd en keurig, en dat vond hij een goede eigenschap. In sommige opzichten deed ze hem aan Fiona denken, al was Annabelle jonger en mooier. Maar wat hij aan Fiona het mooist had gevonden, en nu aan Annabelle, was de binnenkant. Je kon aan haar merken dat ze een vastberaden en integere vrouw was, met normen en waarden, een groot hart en een scherpe geest. Meer kon een man zich niet wensen, en als je een vrouw als Annabelle tegenkwam, liet je de kans niet lopen om haar beter te leren kennen. Zulke vrouwen kwam je niet vaak tegen. Hij was al zo gelukkig geweest dat hij er één had gekend, en hij wist dat hij de kans om een tweede te leren kennen niet zou laten lopen.

'We zijn in Parijs,' zei Annabelle tegen hem. 'Misschien dat we nog een paar dagen naar Deauville gaan, dat heb ik Consuelo beloofd. En misschien gaan we nog naar Engeland om haar vaders familie te zien. Maar verder zijn we gewoon thuis. Ik moet weer aan het werk voordat mijn patiënten me vergeten.' Hij kon zich niet voorstellen dat iemand haar ooit zou vergeten. En hij was niet van plan om haar uit het oog te verliezen.

'Misschien kunnen we dit weekend iets met z'n drieën doen,' stelde hij voor, 'én de hond, uiteraard. Ik zou haar niet willen kwetsen.'

Annabelle glimlachte. Het weekend was al over een paar dagen, en ze vond het een leuk idee. Sterker nog, ze vond alles wat ze over hem te weten was gekomen op deze reis leuk. En ze had een goed gevoel bij hem, een gevoel van integriteit, betrouwbaarheid, warmte en hartelijkheid. Hun respect was vooralsnog wederzijds. Het was een goed begin. Haar broederlijke vriendschap met Josiah had haar iets moeten zeggen wat ze destijds niet had begrepen. En Antoines verblindende manoeuvres bedekten een leeg hart. Callam was een heel andere man.

Bij haar hut wensten ze elkaar goedenacht. De volgende ochtend stond ze vroeg op, net als die keer tien jaar eerder toen ze New York in wanhoop achter zich had gelaten. Dit keer voelde ze geen wanhoop en geen verdriet, toen ze aan de reling stond en keek hoe de zon opkwam. In de verte kon ze Le Havre zien, en over twee uur zouden ze aanmeren.

Terwijl ze uitkeek over de oceaan, had ze een geweldig gevoel van vrijheid, alsof ze de laatste ketenen van zich af had gegooid. Ze ging niet langer gebukt onder het juk van andermans meningen of leugens over haar. Ze was een vrij mens en ze was een goed mens.

Even later, toen de zon wat hoger aan de hemel stond, hoorde ze een stem naast zich. Ze draaide zich om en zag dat het Callam was.

'Ik wist wel dat ik je hier zou vinden,' zei hij zacht.

Ze keken elkaar aan en glimlachten.

'Wat is het mooi, hè?' zei hij eenvoudigweg.

'Ja,' zei ze met een brede glimlach. Het was een prachtige morgen. Het leven was goed.

Table of Contents

- Inhoud
- HOOFDSTUK 1
- HOOFDSTUK 2
- HOOFDSTUK 3
- HOOFDSTUK 4
- HOOFDSTUK 5
- HOOFDSTUK 6
- HOOFDSTUK 7
- HOOFDSTUK 8
- HOOFDSTUK 9
- HOOFDSTUK 10
- HOOFDSTUK 11
- HOOFDSTUK 12
- HOOFDSTUK 13
- HOOFDSTUK 14
- HOOFDSTUK 15
- HOOFDSTUK 16
- HOOFDSTUK 17
- HOOFDSTUK 18
- HOOFDSTUK 19
- HOOFDSTUK 20
- HOOFDSTUK 21
- HOOFDSTUK 22
- HOOFDSTUK 23
- HOOFDSTUK 24
- HOOFDSTUK 25
- HOOFDSTUK 26
- HOOFDSTUK 27