Boze opzet
Author: Danielle Steel
Date: 2011-12-12T11:17:25+00:00
Keywords: Roman
Description: Na een slopende ziekte is de moeder van de zeventienjarige Grace Adams overleden en haar vader John, een populaire advocaat, wordt overladen met medeleven. Terwijl de directe omgeving niets dan goeds over John wil horen, heeft Grace haar vader opeen heel andere manier leren kennen, Uit een misplaatste loyaliteit jegens haar moeder houdt Grace echter haar mond en probeert ze het verleden te vergeten.

Inhoud

Na een slopende ziekte is de moeder van de zeventienjarige Grace Adams overleden en haar vader John, een populaire advocaat, wordt overladen met medeleven.

Terwijl de directe omgeving niets dan goeds over John wil horen, heeft Grace haar vader opeen heel andere manier leren kennen, Uit een misplaatste loyaliteit jegens haar moeder houdt Grace echter haar mond en probeert ze het verleden te vergeten.

1

Orgelklanken zweefden omhoog naar de Wedgwood-blauwe hemel. Vogels zongen in de bomen en in de verte riep een kind iets tegen een vriendje. Het was een lome zomermorgen. De stemmen in de kerk verhieven zich gezamenlijk bij de bekende gezangen die Grace sinds haar jeugd met haar ouders gezongen had. Maar zij kon vanmorgen niet meezingen. Ze kon zich nauwelijks bewegen terwijl ze recht voor zich uit naar haar moeders kist staarde.

Iedereen wist dat Ellen Adams tot op de dag van haar dood een goede moeder, echtgenote en vrouw was geweest. Voor de geboorte van Grace had ze in het onderwijs gezeten; ze had graag meer kinderen willen hebben, maar die waren niet gekomen. Haar gezondheid was altijd zwak geweest en op haar achtendertigste had ze kanker gekregen. Die was in haar baarmoeder begonnen, en nadat die verwijderd was, had ze een chemokuur gehad en was ze bestraald. Toch had de kanker zich verspreid naar haar longen, daarna naar haar lymfeklieren en ten slotte naar haar botten. De strijd had viereneenhalf jaar geduurd. En nu, op haar vierenveertigste, was ze overleden.

Ze was thuis gestorven en Grace had in haar eentje voor haar gezorgd, tot aan de laatste twee maanden. Toen had haar vader twee verpleegkundigen moeten aannemen om haar te helpen, maar had Grace nog steeds na schooltijd uren naast haar bed gezeten. En 's nachts was het Grace geweest die naar haar toe was gegaan als ze het uitschreeuwde van de pijn, die haar had helpen omdraaien, haar naar de badkamer had gedragen of haar haar medicijnen had gegeven. De verpleegkundigen waren alleen overdag gekomen. Haar vader had hen 's avonds niet in huis willen hebben; iedereen had gemerkt dat hij de ziekte van zijn vrouw maar moeilijk kon aanvaarden. En nu stond hij in de kerkbank naast Grace als een kind te huilen. John Adams was een knappe man. Hij was zesenveertig, een van de beste advocaten in Watseka en de meest geliefde. Hij had na zijn diensttijd in de Tweede Wereldoorlog aan de universiteit van Illinois gestudeerd en was daarna weer thuis in Watseka gekomen, ongeveer zestig kilometer ten zuiden van Chicago. Het was een aantrekkelijk stadje met fatsoenlijke mensen. Hij behandelde hun juridische zaken en luisterde naar al hun problemen. Hij begeleidde hen tijdens hun scheidingen of strijd over eigendommen en verzoende ruziënde familieleden. Hij was altijd eerlijk en dat stelde iedereen op prijs. Ook hielp hij bij particuliere schade en rechtszaken tegen de staat, stelde hij testamenten op en bemiddelde bij adopties. Net als de populairste arts in de stad, met wie hij bevriend was, was John Adams een van de beminnelijkste en meest gerespecteerde mannen in Watseka.

John Adams was in zijn tienertijd de beste footballspeler van de stad geweest en was aan de universiteit met die sport doorgegaan. Zelfs toen hij klein was, was iedereen al dol op hem geweest. Zijn ouders waren toen hij zestien was bij een auto ongeluk om het leven gekomen en zijn grootouders waren daarvoor al allemaal gestorven. Diverse gezinnen hadden er letterlijk om gevochten om hem tot hij de middelbare school had doorgelopen in huis te mogen nemen, zo aardig en behulpzaam was hij. Uiteindelijk had hij om beurten bij twee gezinnen gewoond, die allebei dol op hem waren geweest.

Hij kende bijna de hele stad bij naam en verscheidene gescheiden vrouwen en jonge weduwen hadden de laatste paar jaar, toen Ellen zo ziek was, al een oogje op hem gehad. Maar hij had nooit speciale aandacht aan hen besteed; hij was vriendelijk als altijd of vroeg naar de kinderen. Het werd ook op prijs gesteld dat hij geen rokkenjager was.

'En god weet dat niemand hem dat kwalijk zou kunnen nemen,' had een van de oudere mannen die hem goed kende vaak gezegd. 'Nu Ellen zo ziek is, zou je verwachten dat hij eens zou gaan rondkijken. Maar John niet, hoor, die is en blijft een fatsoenlijke echtgenoot.' En dat was hij: fatsoenlijk, vriendelijk, eerlijk en succesvol. De zaken die hij behandelde waren vrij klein, maar hij had een verbazingwekkend groot aantal cliënten. Zelfs zijn partner, Frank Wills, beklaagde zich zo nu en dan lachend over het feit dat iedereen altijd naar John vroeg voordat ze bij hem terechtkwamen. Iedereen gaf de voorkeur aan John.

'Wat is je geheim, bied je hun stiekem gratis levensmiddelen aan?' vroeg hij dan plagend. Hij was niet zo'n knappe advocaat als John, maar hij was goed in het uitpluizen van zaken, contracten en het bestuderen van de kleine lettertjes. Hij was degene die alle contracten altijd zorgvuldig controleerde. Maar John werd overal geprezen, naar hem werd altijd gevraagd en hij was wijd en zijd bekend. Frank was een onopvallende man, zonder Johns charme of aantrekkelijke uiterlijk, maar ze werkten prettig samen en kenden elkaar al van de universiteit. Vervuld van medelijden met John en zijn dochter stond hij nu een paar rijen achter hen in de kerk.

Met John zou het wel in orde komen, dacht Frank, die zou net als altijd zijn draai wel weer vinden. Hoewel hij nu nadrukkelijk beweerde dat hij niet geïnteresseerd was, wilde Frank wedden dat zijn partner binnen een jaar hertrouwd zou zijn. Maar Grace was degene die er totaal van streek en diepbedroefd uitzag, zoals ze daar strak voor zich uit naar de bloemenzee rondom het altaar stond te staren. Het was een knap meisje, dat zou ze tenminste kunnen zijn als ze er zich de moeite voor zou nemen. Ze was zeventien, slank en lang, met gracieuze schouders en lange, dunne armen, prachtige lange benen, een superslanke taille en grote borsten. Maar ze verborg haar figuur altijd in veel te wijde kleren en lange slobbertruien, die ze kocht bij het Leger des Heils. John Adams was beslist niet rijk, maar als ze wilde kon hij zich ongetwijfeld betere kleren voor haar veroorloven. Maar in tegenstelling tot andere meisjes van haar leeftijd had Grace geen enkele belangstelling voor kleren of jongens en het leek wel of ze haar uiterlijk nog liever verwaarloosde dan verfraaide. Ze gebruikte geen make-up en droeg haar lange, kastanjebruine haar los op haar rug met een lange pony, die tot over haar korenbloemblauwe ogen viel. Ze keek niemand recht aan en leek nooit bereid tot een praatje. Alleen als je goed keek, zag je hoe knap ze eigenlijk was. Zelfs vandaag had ze een oude, saaie zwarte jurk van haar moeder aan. Hij hing als een zak om haar heen en zoals ze daar naast haar vader stond, leek ze wel dertig, met haar haren strak naar achteren in een knotje en haar doodsbleke gezicht.

'Arm schaap,' fluisterde Franks secretaresse toen Grace langzaam naast haar vader achter de kist met haar moeder aan door het middenpad de kerk uit liep. Arme John, arme Ellen, arme mensen. Ze hadden heel wat meegemaakt.

Er werd weleens gepraat over Grace' verlegenheid en afstandelijkheid. Een paar jaar geleden werd er zelfs gefluisterd dat ze achterlijk was, maar iedereen die bij haar op school zat, wist dat dat een leugen was. Ze was intelligenter dan de meeste van haar leeftijdgenoten, maar ze zei gewoon niet veel. Ze was een eenling en maar heel af en toe zag iemand op school haar praten of lachen in de gang. En dan duurde dat maar heel even en was ze meteen weer weg, alsof ze bang was zich te veel onder hen te mengen. Haar klasgenoten wisten dat ze niet gek was, maar ze was ook niet vriendelijk. Dat was eigenlijk heel vreemd, als je wist hoe gezellig haar ouders waren. Maar dat was Grace nooit geweest. Zelfs toen ze klein was, had ze zich afzijdig gehouden en een eenzame indruk gemaakt. Het was toen ook meer dan eens voorgekomen dat ze met een zware astma-aanval naar huis had moeten gaan.

John en Grace bleven een poosje buiten in de middagzon staan handenschudden met vrienden, hen bedankend of omhelzend.

Grace stond er houterig en onbewogen bij. Het leek wel of haar lichaam aanwezig was, maar haar geest en ziel gevlogen waren. In haar saaie, te grote jurk zag ze er meelijwekkender uit dan ooit.

Op weg naar de begraafplaats gaf haar vader commentaar op haar uiterlijk. Zelfs haar schoenen waren versleten. Ze had een paar zwarte pumps met hoge hakken van haar moeder aangetrokken, maar die waren ouderwets en zagen eruit alsof ze voor haar moeders ziekte veel waren gedragen. Het leek wel of Grace door het dragen van haar moeders kleren dicht bij haar probeerde te zijn, alsof ze zich wilde camoufleren of beschermen. Maar voor een meisje van haar leeftijd zag ze er niet flatteus uit en dat zei haar vader ook. Men zei altijd dat ze erg op haar moeder leek, hoewel die voor haar ziekte een forsere bouw had gehad zodat haar jurk minstens drie maten te groot voor Grace' slanke figuur was.

'Had je voor de verandering niet iets leukers kunnen aantrekken?' vroeg haar vader met een geërgerde blik toen ze met een stuk of veertig volgauto's naar het St. Mary-kerkhof aan de rand van de stad reden. Hij was een gerespecteerde burger en moest zijn reputatie hoog houden, en het maakte een vreemde indruk dat het enige kind van iemand zoals hij eruitzag als een wees.

'Ik mocht van mama nooit zwart dragen. En ik dacht... ik dacht dat ik...' Ze keek hem weerloos aan terwijl ze als een hoopje ellende in de hoek van de bank van de oude limousine zat, die de begrafenisondernemer beschikbaar had gesteld. Het was een Cadillac en twee maanden geleden hadden een paar klasgenoten hem voor het eindbal gehuurd. Grace had er niet naartoe gewild en niemand had haar uitgenodigd. Omdat haar moeder zo ziek was, had ze eigenlijk niet eens naar de diploma-uitreiking willen gaan. Maar ze had het natuurlijk wel gedaan en had zodra ze thuiskwam haar moeder het diploma laten zien. Ze stond ingeschreven aan de universiteit van Illinois, maar had haar studie een jaar uitgesteld zodat ze voor haar moeder kon blijven zorgen. Dat had haar vader gewild, omdat hij van mening was dat Ellen liever door Grace verzorgd wilde worden dan door verpleegkundigen. Dus had hij Grace min of meer gedwongen thuis te blijven in plaats van in september naar de universiteit te gaan. Ze had hem niet tegengesproken, ze wist dat dat niets zou hebben uitgehaald. Het had nooit nut om tegen hem in te gaan, want hij kreeg altijd zijn zin. Daar was hij aan gewend. Hij was altijd een knappe, succesvolle man geweest die kon doen wat hij wilde, en zo wilde hij het houden. Voor altijd. Grace begreep dat en Ellen had het ook begrepen.

'Staat thuis alles klaar?' vroeg hij met een blik op haar gezicht. Ze knikte. Ondanks haar verlegenheid en gereserveerdheid was ze een uitstekende huishoudster, al sinds haar dertiende. De afgelopen vier jaar had ze alles voor haar moeder gedaan.

'Alles is in orde,' zei ze zacht. Ze had de borden, glazen en het bestek voordat ze naar de kerk gingen op het buffet gezet. De schalen stonden afgedekt in de koelkast. De mensen hadden hun al dagenlang eten gebracht en Grace had de avond ervoor een kalkoen en een stuk vlees gebraden. Mevrouw Johnson had een ham gegeven en er waren salades en ovenschotels, worstjes, twee schalen hapjes, een heleboel verse groente en allerlei soorten cake en taarten. De keuken zag eruit als een gebakskraam op de jaarlijkse kermis, er was meer dan genoeg voor iedereen. Ze wist zeker dat er minstens honderd mensen zouden komen, misschien zelfs wel tweehonderd, uit respect voor John en zijn positie in Watseka.

De mensen waren verbijsterend aardig geweest. Het aantal bloemstukken in het rouwcentrum had al hun verwachtingen overtroffen. 'Het lijkt wel een koninklijke begrafenis,' had de oude meneer Peabody opgemerkt toen hij het gastenboek vol handtekeningen aan haar vader overhandigde.

'Ze was een bijzondere vrouw,' had John zacht geantwoord. Met zijn gedachten bij haar keek hij naar zijn dochter. Ze was zo'n mooi meisje en zo onwillig om dat te tonen. Maar zo was ze nu eenmaal, daar moest hij zich bij neerleggen en daar kon hij maar beter geen woord meer over zeggen. In andere opzichten was ze geweldig en in de jaren van haar moeders ziekte was ze een geschenk uit de hemel geweest. Van nu af aan zou het heel onwennig voor hen zijn, maar hij moest toegeven dat het ook gemakkelijker zou worden. Ellen was zo lang ziek geweest en had zoveel pijn geleden dat het gewoon onmenselijk was geweest.

Onder het rijden keek hij uit het raampje en toen weer naar zijn dochter. 'Ik zat er net aan te denken hoe vreemd het zal zijn zonder je moeder, maar misschien...' - hij wist niet zeker hoe hij het moest uitdrukken zonder haar nog meer van streek te maken - '... misschien zal het toch wel gemakkelijker worden. De arme vrouw heeft zo ontzettend geleden.' Hij zuchtte en Grace zei niets. Zij wist beter dan wie dan ook hoe haar moeder geleden had, beter zelfs dan hij.

De plechtigheid op het kerkhof duurde maar kort. De dominee zei een paar woorden over Ellen en haar gezin en las bij het graf iets uit Spreuken en het Boek der Psalmen voor. Daarna reden ze allemaal terug naar het huis van de Adamsen. Een menigte van honderdvijftig man wrong zich het keurige, kleine huis binnen. Het was wit geschilderd, met donkergroene luiken en een laag paaltjeshek eromheen. Er stonden margrieten in de voortuin en vlak onder het keukenraam lag een rozenperk, waaraan haar moeder veel plezier had beleefd. Het gepraat van hun vrienden klonk bijna alsof het een cocktailparty was. Frank Wills was het middelpunt van een groep mensen in de woonkamer, terwijl John met een aantal vrienden buiten in de warme julizon stond. Grace ging rond met limonade en ijsthee en haar vader schonk wijn, en ondanks al die mensen leek de hoeveelheid eten nauwelijks te minderen. Pas tegen vieren vertrokken de laatste gasten, waarna Grace rondliep en al het vuile serviesgoed op een dienblad stapelde.

'We hebben goede vrienden,' zei haar vader met een warme glimlach. Hij was er trots op dat zoveel mensen zich om hen bekommerden. Voor velen had hij al die jaren heel wat gedaan en nu waren ze hem en zijn dochter in hun moeilijke periode komen bijstaan. Hij keek naar Grace terwijl ze rustig door de woonkamer liep en besefte hoe alleen ze nu waren. Ellen was weg, de verpleegkundigen ook, en ze waren nog maar met z'n tweeën over. Maar hij was er de man niet naar om zich door zijn problemen te laten meeslepen.

'Ik ga eens buiten kijken of daar ook nog glazen staan,' zei hij behulpzaam. Een halfuur later kwam hij terug met een dienblad met borden en glazen, zijn jasje over de arm en zijn das losgetrokken. Als Grace erop gelet had, zou ze gezien hebben dat hij er knapper uitzag dan ooit. Anderen was dat wél opgevallen. Hij was de laatste weken begrijpelijkerwijs wat magerder geworden en was nu zo slank als een jonge man, en in het zonlicht was nauwelijks te zien of zijn haar grijs of asblond was. In feite was het beide en zijn ogen hadden dezelfde helderblauwe kleur als die van zijn dochter.

'Je zult wel moe zijn,' zei hij. Ze haalde haar schouders op terwijl ze glazen en borden in de vaatwasser zette. Ze had een brok in haar keel en deed haar best om niet te huilen. Het was een afschuwelijke dag voor haar geweest, een afschuwelijk jaar. Vier afschuwelijke jaren... Soms wilde ze dat ze in een plasje water kon wegsmelten, maar ze wist dat dat onmogelijk was. Er kwam altijd weer een volgende dag, een volgend jaar en een volgende taak. Ze wilde dat zij die dag begraven was in plaats van haar moeder. Terwijl ze ongelukkig naar de vuile borden staarde die ze in de rekken zette, voelde ze haar vader naast zich staan. 'Zal ik je helpen?'

'Het gaat wel,' antwoordde ze zacht. 'Wil je nog avondeten, pap?'

'Ik denk niet dat ik nog een hap naar binnen zou kunnen krijgen, dus laat maar zitten. Het is een lange dag voor je geweest. Waarom ga je niet een poosje uitrusten?' Ze knikte en ging door met het laden van de vaatwasser. Hij verdween naar zijn slaapkamer aan de achterkant van het huis en een uur later was ze eindelijk klaar. Al het eten was weggezet en de keuken zag er smetteloos uit. De vaatwasser draaide en de woonkamer was opgeruimd en schoon. Ze hield van orde en liep door het huis om de meubels op hun plaats te schuiven en schilderijen recht te hangen. Dan hoefde ze nergens anders aan te denken.

Toen ze naar haar kamer ging, was de deur van haar vaders kamer gesloten en dacht ze dat ze hem aan de telefoon hoorde praten. Ze deed haar eigen deur dicht en vroeg zich af of hij van plan was om uit te gaan. Ze ging met haar kleren nog aan op bed liggen. Er zaten inmiddels etensvlekken op de zwarte jurk en ze had er met de vaat ook zeepsop op gemorst. Haar haar voelde aan als touw, haar mond was kurkdroog en haar hart lag als een steen in haar borst. Ze deed haar ogen dicht en van ellende liepen er twee stroompjes tranen vanuit haar ooghoeken naar haar oren.

'Waarom, mama? Waarom ben je bij me weggegaan?' Het was het toppunt van verraad, ze voelde zich volkomen in de steek gelaten. Wat moest ze nu doen? Wie kon haar nu helpen? Het enige voordeel was dat ze nu in september naar de universiteit kon gaan. Misschien. Als ze haar nog zouden accepteren. En als haar vader haar liet gaan. Maar er was nu geen reden meer om thuis te blijven. En er was alle reden om weg te gaan. Ze kon nauwelijks wachten.

Ze hoorde haar vader de gang in komen. Hij riep haar, maar ze antwoordde niet. Ze was te moe om nog met iemand te praten, zelfs met hem. Toen hoorde ze de deur van zijn slaapkamer weer dichtgaan. Een hele poos later stond ze op en ging naar de badkamer. Dat was haar enige luxe, een eigen badkamer. Ze had hem van haar moeder roze mogen schilderen. Haar moeder was zo trots geweest op dit kleine huis met de drie slaapkamers. De derde slaapkamer was bestemd geweest voor de zoon die ze nooit hadden gekregen. Haar moeder had hem zolang Grace het zich kon herinneren als naaikamer gebruikt.

Ze liet het bad bijna tot aan de rand vollopen met heet water en deed de deur van haar slaapkamer op slot voordat ze haar moeders schoenen uitschopte en haar moeders zwarte jurk van zich af op de grond liet glijden.

Langzaam stapte ze in bad en deed toen ze in het water lag haar ogen dicht. Ze was zich er totaal niet van bewust hoe mooi ze was, hoe lang en slank haar benen waren, hoe gracieus haar heupen of hoe mooi gevormd haar borsten. Ze had er geen flauw idee van en het kon haar ook niets schelen. Met gesloten ogen lag ze in het water en liet haar gedachten wegdrijven. Het leek wel of haar hoofd vol zand zat. Ze wilde geen enkel beeld voor ogen krijgen, geen enkele mens, ze wilde niets doen of zijn. Alleen maar zweven in het luchtledige en nergens meer aan denken.

Toen het water afkoelde, besefte ze dat ze daar heel lang gelegen had. Haar vader klopte op haar slaapkamerdeur. 'Wat ben je aan het doen, Gracie? Is er iets mis?'

'Mij mankeert niets!' riep ze vanuit het bad, ontwaakt uit haar trance. Het werd donker buiten en ze had niet de moeite genomen een lamp aan te doen.

'Kom eens te voorschijn, anders voel je je veel te eenzaam!'

'Ik mankeer niets,' zei ze uitdrukkingsloos, terwijl ze voor zich uit staarde en iedereen weghield van de plek waar ze echt leefde, diep in haar ziel, waar niemand haar kon bereiken of pijn doen.

Hij stond nog steeds voor haar deur haar aan te manen naar buiten te komen en tegen hem te praten, en ze zei dat ze er zo aankwam. Ze droogde zich af en trok een spijkerbroek en een t-shirt aan, met ondanks de warmte daar overheen een van haar slobbertruien. Toen ze aangekleed was, deed ze de deur van het slot, liep naar de keuken en begon de vaatwasser leeg te halen. Hij stond voor het raam naar haar moeders rozen te kijken en draaide zich met een glimlach naar haar om.

'Zullen we een poosje buiten gaan zitten? Het is een mooie avond. Dat kun je straks wel doen.' 'Het geeft niet, ik doe het liever nu meteen.' Hij haalde zijn schouders op, pakte een biertje en liep naar buiten. Daar ging hij op het trapje voor de keukendeur zitten en keek naar de vuurvliegjes in de verte. Ze wist dat het een mooie avond was, maar ze wilde die niet zien, ze wilde zich niets van deze avond herinneren. Net zoals ze zich de dag waarop haar moeder gestorven was niet wilde herinneren, of de meelijwekkende manier waarop ze Grace had gesmeekt om goed voor haar vader te zijn. Dat was het enige waar haar moeder zich om bekommerd had, om hem. Het enige dat geteld had, was hem gelukkig te maken.

Toen het servies weggeborgen was, ging Grace weer naar haar slaapkamer, waar ze zonder het licht aan te knippen weer op bed ging liggen. Ze kon nog niet wennen aan de stilte, ze wachtte nog altijd op haar moeders stem. De afgelopen twee dagen had ze steeds geluisterd of ze haar hoorde, alsof ze sliep en elk moment met pijn wakker kon worden. Maar Ellen Adams had nu geen pijn meer, ze zou nooit meer pijn lijden. Ze had eindelijk rust gevonden. En zij bleef alleen met die stilte achter.

Om tien uur trok Grace haar nachthemd aan, waarbij ze haar spijkerbroek, trui en t-shirt op de grond liet liggen. Ze deed de deur weer op slot en kroop in bed. Er viel niets anders te doen. Ze had geen zin in lezen of televisiekijken, het werk was gedaan en ze hoefde voor niemand meer te zorgen. Het enige dat ze wilde, was slapen en alles vergeten: de begrafenis, de dingen die de mensen gezegd hadden, de geur van de bloemen en de woorden van de dominee bij het graf. Niemand had haar moeder echt gekend, niemand had hen drieën echt gekend en niemand kende haar, en het kon ook niemand iets schelen. Iedereen had genoeg aan zijn eigen illusies.

'Gracie...' Ze hoorde haar vader zacht op de deur kloppen. 'Gracie, schatje, ben je wakker?' Ze antwoordde niet. Wat viel er te zeggen? Hoe erg ze haar misten? Hoeveel ze voor hen betekend had? Wat hielp dat? Het zou haar niet terugbrengen. Niets kon haar terugbrengen. Grace bleef in het donker liggen, in haar oude roze nylon nachthemd.

Hij draaide aan de deurkruk, maar ze verroerde zich niet. Ze had de deur net als altijd op slot gedaan. Op school lachten de meisjes haar uit omdat ze zo preuts was. Ze deed overal deuren op slot. Alleen dan kon ze er zeker van zijn dat ze alleen was en niet lastig gevallen zou worden. 'Gracie?' Hij stond er nog steeds, vastbesloten haar niet alleen te laten treuren, en zijn stem klonk vriendelijk en warm. Ze staarde naar de deur en weigerde antwoord te geven. 'Toe dan meisje, laat me binnen, dan kunnen we praten. We hebben allebei verdriet, kom schatje, laat me je helpen.' Ze reageerde nog steeds niet en nu begon hij met de kruk te rammelen. 'Schatje, dwing me niet de deur te forceren, je weet dat ik daartoe in staat ben. Vooruit, laat me binnen!'

'Dat kan ik niet, ik voel me ziek,' loog ze. In het maanlicht zag ze er bleek en beeldschoon uit, met een gezicht en armen als wit marmer, maar dat zag hij niet.

'Je bent helemaal niet ziek.' Hij kende haar goed genoeg. Onder het praten knoopte hij zijn overhemd los. Hij was ook moe, maar hij wilde niet dat ze zich alleen met haar verdriet in haar kamer opsloot. Daar kon hij iets aan doen. 'Gracie!' Zijn stem klonk nu fermer. Ze ging rechtop zitten en keek met een angstig gezicht naar de deur, bijna alsof ze hem daarachter kon zien staan.

'Niet binnenkomen, pap,' zei ze met bevende stem. Ze wist hoe sterk hij was en ze was bang voor hem. 'Papa, alsjeblieft niet.' Toen ze hoorde dat hij de deur probeerde te forceren, zwaaide ze haar benen uit bed en bleef op de rand zitten wachten of het zou lukken. Maar toen hoorde ze hem weglopen. Ze begon te trillen. Ze kende hem goed. Hij gaf nooit iets zomaar op en ze wist dat hij dat ook nu niet zou doen.

Even later was hij terug en hoorde ze dat hij met het een of andere instrument het slot opendraaide. Toen kwam hij haar kamer binnen, met blote borst, op blote voeten, met alleen zijn broek nog aan. Hij keek boos.

'Dit is nergens voor nodig, we zijn nu nog maar met z'n tweeën. Je weet best dat ik je geen pijn doe.'

'Dat weet ik, ik eh... ik kon er niets aan doen. Het spijt me, pap.'

'Zo mag ik het horen.' Hij liep naar haar toe en keek streng op haar neer. 'Het heeft geen zin dat je je hier ellendig ligt te voelen. Waarom kom je niet naar mijn kamer, dan kunnen we een poosje praten.' Hij had een vaderlijke trek op zijn gezicht en leek teleurgesteld door haar stugge houding. Toen ze naar hem opkeek, zag hij dat ze trilde.

'Dat kan ik niet, ik eh... ik heb hoofdpijn.'

'Kom mee!' Hij boog zich voorover, greep haar bij de arm en trok haar omhoog. 'We gaan in mijn kamer praten.'

'Ik wil niet... ik... nee!' riep ze opeens en trok zich los. 'Dat kan ik niet!' schreeuwde ze en nu keek hij echt boos. Hij wilde die spelletjes niet langer spelen en zeker vanavond niet.

Dat hoefde niet meer, en ze wist wat haar moeder tegen haar gezegd had. Zijn ogen boorden zich woedend in de hare en hij greep haar nog harder vast.

'Dat kun je wel en dat doe je ook, verdomme. Naar mijn kamer, vooruit!'

'Pap, alsjeblieft...' jammerde ze zacht terwijl hij haar meetrok en ze hem onwillig naar zijn kamer volgde. 'Alsjeblieft, mama...' Ze voelde haar borst verkrampen en haar ademhaling werd moeilijker.

'Je hebt gehoord wat je moeder zei toen ze stierf,' snauwde hij haar toe. 'Je weet best wat ze je opgedragen heeft.'

'Dat kan me niets schelen.' Voor het eerst in haar leven stribbelde ze tegen. In het verleden had ze gejammerd en gehuild, maar hem nooit zoals nu geprobeerd te weerstaan. Ze had gesmeekt, maar zich nooit verzet. Dat was iets nieuws en het beviel hem helemaal niet. 'Mama is er niet meer,' zei ze terwijl ze over haar hele lichaam beefde en iets vanuit het diepst van haar ziel naar boven probeerde te halen dat nooit eerder gebruikt was: de moed om haar vader te bestrijden.

'Nee, dat is waar, hè?' Hij glimlachte. 'En daar gaat het nou juist om, Grace. We hoeven nu niets meer te verbergen, jij en ik. We kunnen doen wat we willen. Nu is het onze beurt... ons leven, en niemand hoeft er ooit iets van te weten.' Hij kwam met schitterende ogen naar haar toe terwijl zij achteruit liep. Toen greep hij haar vast en scheurde met één beweging het roze nachthemd in tweeën zodat het van haar schouders gleed. 'Zo, dat is beter, vind je niet. Dat hebben we niet meer nodig, we hebben niets meer nodig. Ik heb alleen jou nodig, kleine Gracie, ik heb alleen mijn baby nodig, die zoveel van me houdt en van wie ik hou...' Met één hand liet hij zijn broek zakken en stapte eruit, samen met zijn onderbroek, en stond toen naakt en met een erectie voor haar.

'Papa, alsjeblieft...' Het was een lange, bedroefde kreet van ellende en schaamte, en ze liet haar hoofd hangen en wendde haar blik af van het bekende beeld. 'Papa, ik kan het niet...'

De tranen stroomden over haar wangen. Hij begreep er niets van. Ze had het voor haar gedaan, omdat haar moeder erom had gesmeekt. Jarenlang, sinds haar dertiende. Vlak nadat haar moeder ziek was geworden en haar eerste operatie had gehad. Daarvoor had hij haar moeder geslagen en had Grace dat elke avond huilend in haar slaapkamer moeten aanhoren. De volgende ochtend had haar moeder dan de blauwe plekken geprobeerd te verklaren door te zeggen dat ze gevallen was, of tegen de badkamerdeur aan gelopen of uitgegleden. Maar het was geen geheim geweest, ze hadden alle drie geweten hoe het zat.

Niemand zou geloven dat John Adams tot zoiets in staat was, maar dat was hij wel, en tot nog veel meer. Hij zou Grace ook geslagen hebben als Ellen hem dat niet had belet door zichzelf in haar plaats als slachtoffer aan te bieden. Tegen Grace had ze gezegd haar slaapkamerdeur op slot te doen.

Ellen had door die aframmelingen tweemaal een miskraam gehad, de laatste keer toen ze al zes maanden in verwachting was. Daarna was ze niet meer zwanger geraakt. Hoewel hij haar hard en wreed had geslagen, had hij er wel voor gezorgd dat de kneuzingen altijd verborgen of verklaard konden worden zolang Ellen maar bereid was dat te doen. En dat was ze. Ze had al sinds de middelbare school van hem gehouden, hij was de leukste jongen van de stad en ze wist dat ze bofte dat ze hem had gekregen. Haar ouders waren straatarm en ze had de middelbare school niet eens afgemaakt. Ze was een heel mooi meisje, maar ze wist dat ze zonder John geen enkele kans had. Dat had hij tenminste altijd tegen haar gezegd en dat had ze geloofd. Haar vader had haar ook geslagen, dus Johns gedrag had haar eerst niet eens zo vreemd of vreselijk toegeleken. Maar het was steeds erger geworden en soms had hij gedreigd dat hij haar zou verlaten omdat ze zo'n waardeloos mens was. Hij had alles van haar gedaan kunnen krijgen, zolang hij haar maar niet in de steek liet. En toen Grace opgroeide en elke dag mooier werd, was het wel duidelijk wat hij wilde en wat er, als ze hem wilde houden, van haar werd verlangd. Toen Ellen ziek was geworden en de bestraling en de chemotherapie drastische veranderingen hadden veroorzaakt, hadden ze niet langer normaal kunnen vrijen. Toen had hij botweg verklaard dat er, als ze met hem getrouwd wilde blijven, iets geregeld zou moeten worden wat hem tevreden kon stellen. Het was duidelijk dat zij dat niet langer kon doen, dat zij hem niet langer kon geven waarnaar hij verlangde. Maar Grace wel. Ze was toen dertien en een beeldschoon meisje.

Haar moeder had het haar uitgelegd opdat ze niet bang zou zijn. Het was iets dat ze voor haar ouders kon doen, een soort geschenk dat ze hun kon geven. Ze kon meehelpen haar vader gelukkig te maken en zou daarmee haar moeder helpen. Het zou zijn alsof ze dan nog meer bij hen hoorde en haar vader zou nog meer van haar gaan houden. Grace had er eerst niets van begrepen en daarna had ze gehuild. Wat zouden haar vriendinnetjes ervan denken als die het hoorden? Hoe kon ze dat met haar vader doen? Maar haar moeder zei maar steeds dat ze hen moest helpen, dat ze hun dat verschuldigd was en dat ze dood zou gaan als iemand haar niet hielp. En dat hij anders misschien bij hen weg zou gaan en dat ze dan alleen zouden achterblijven zonder iemand om voor hen te zorgen. Ze schilderde er een afschuwelijk beeld van en legde de loodzware last van de verantwoordelijkheid op Grace' schouders. Het meisje bezweek bijna onder het gewicht ervan en walgde van wat er van haar verwacht werd. Maar ze wachtten niet eens op haar antwoord. Al diezelfde avond waren ze naar haar slaapkamer gekomen en had haar moeder hem geholpen door Grace vast te houden, haar te sussen en te verzekeren dat ze een lief meisje was van wie ze heel veel hielden. Voordat ze daarna weer naar hun kamer teruggingen, had John Ellen omhelsd en bedankt.

Daarna was Grace heel eenzaam geworden. Hij was niet elke avond bij haar gekomen, maar wel bijna. Soms had ze gedacht dat ze van schaamte zou sterven, en soms had hij haar erg veel pijn gedaan. Ze had het nooit aan iemand verteld en na verloop van tijd was haar moeder niet meer meegekomen. Grace had geweten wat er van haar verwacht werd en dat ze geen keus had. De keren dat ze zich verzet had, had hij haar hard geslagen en had ze beseft dat er geen uitweg was. Ze had het voor haar moeder gedaan, niet voor hem. Ze had toegegeven zodat hij haar moeder niet langer zou slaan of bij hen weg zou gaan.

Maar elke keer dat Grace niet willig meewerkte of niet wilde doen wat hij vroeg, ging hij terug naar zijn slaapkamer en sloeg haar moeder, hoe ziek ze ook was of hoeveel pijn ze ook leed. Grace had die waarschuwing altijd begrepen en was dan gillend hun kamer binnengerend met de belofte alles te zullen doen wat hij wilde. En dat had hij haar steeds opnieuw laten bewijzen. Nu al meer dan vier jaar lang had hij alles wat hij maar kon verzinnen met haar uitgevoerd, ze was zijn privé-liefdesslavin, zijn dochter. Het enige dat haar moeder had gedaan om Grace tegen hem te beschermen, was haar de pil geven zodat ze niet zwanger kon raken.

Sinds hij met haar was begonnen te vrijen, had ze geen vriendinnen meer gehad. Niet dat het er daarvoor veel waren geweest, want ze was altijd bang geweest dat iemand erachter zou komen dat hij haar moeder sloeg en ze wist dat ze hen moest beschermen. Maar toen hij haar ging gebruiken, kon ze niet langer met haar medescholieren of zelfs met de leerkrachten praten. Ze wist zeker dat ze het dan aan haar zouden zien, aan haar gezicht of haar lichaam. Een teken, als een soort kwaadaardige tumor, die in tegenstelling tot die van haar moeder aan de buitenkant zat. Hij was die tumor, maar dat had ze nooit ingezien.

Tot nu toe. En nu wist ze dat ze dit zonder haar moeder niet langer hoefde te doen. Het moest ophouden. Ze kon het niet meer, zelfs niet voor haar moeder. Het was te veel, vooral in deze kamer. Hij was altijd naar Grace' kamer gekomen en had haar gedwongen hem binnen te laten. Nooit had hij het aangedurfd haar mee naar zijn eigen kamer te nemen. Maar nu leek het wel alsof hij verwachtte dat ze meteen de rol van haar moeder zou overnemen en wel op een manier die haar moeder zelf niet eens had kunnen opbrengen. Alsof hij verwachtte dat zij nu zijn bruid zou worden. Zelfs de manier waarop hij tegen haar praatte, was anders. Het was opeens bespreekbaar geworden en ze moest nu zijn vrouw zijn.

Terwijl hij naar haar verleidelijk glanzende lichaam keek, wonden haar heftige smeekbeden en argumenten hem alleen maar meer op. Hij zag er woest en dreigend uit en had haar stevig in zijn greep. Met één beweging gooide hij haar op het bed, precies op de plek waar tot twee dagen geleden zijn zieke vrouw had gelegen zoals ook al die lege huwelijksjaren daarvoor.

Maar deze keer vocht Grace terug. Ze had besloten dat ze niet meer zou toegeven en terwijl ze zich verweerde, besefte ze dat ze dwaas was geweest te denken dat ze met hem onder een dak kon blijven wonen zonder dat de nachtmerrie zich voortzette. Ze zou moeten weglopen, maar eerst moest ze zich verzetten en dit gevecht overleven. Ze wist dat ze niet langer kon verdragen wat hij haar aandeed, in geen geval. Zelfs al was het de wens van haar moeder geweest goed voor hem te zijn, dan was ze lang genoeg goed geweest. Ze kon het niet meer, nooit meer... nooit. Maar terwijl ze hulpeloos met haar armen zwaaide, drukte hij haar met zijn sterke armen en het gewicht van zijn lichaam op het bed. Haar benen werden vlug gespreid door de zijne en met meer pijn dan ooit vond hij de bekende weg. Even dacht ze dat hij haar ging vermoorden. Zo erg was het nog nooit geweest, hij had haar nog nooit zo'n pijn gedaan. Het leek wel of hij haar van binnen met een vuist ramde, als om te bewijzen dat ze van hem was en dat hij alles met haar kon doen wat hij wilde. Het was bijna meer dan ze kon verdragen en even dacht ze dat ze flauw zou vallen. De kamer draaide om haar heen terwijl hij zijn mokerslagen in haar voortzette, in haar borsten kneep, aan haar lippen zoog en in haar lichaam tekeerging tot ze in haar halfschemerige toestand wenste dat hij eindelijk zo genadig zou zijn om haar te doden.

Toch besefte ze nog dat dit de laatste keer moest zijn. Hij mocht haar dit nooit meer aandoen, ze kon er niet langer mee leven. Ze wist dat ze aan de rand van een afgrond stond en terwijl ze bleef terugvechten, drong het tot haar door dat ze moest zien te overleven. Ze merkte dat ze dichter bij haar moeders nachtkastje waren gerold. Jarenlang hadden daar keurige rijtjes medicijnen gestaan en een glas en een kan water. Als die er nog hadden gestaan, had ze het water over hem heen kunnen gieten of hem met de kan kunnen slaan. Maar degene voor wie die spullen bestemd waren geweest, was er niet meer. Met haar hand tastte ze verder over het nachtkastje, terwijl hij schreeuwend en kreunend doorpompte. Hij had haar al een paar keer in het gezicht geslagen, maar nu wilde hij haar verder afstraffen met zijn seksuele kracht. Zijn klappen hadden haar versuft en ze had een waas voor ogen, maar toch voelde ze de la van het kastje opengaan en het gladde, koude staal van het pistool dat haar moeder daar had verborgen tegen indringers. Ellen zou het nooit tegen haar man hebben durven gebruiken of hem er zelfs maar mee hebben durven dreigen. Wat hij haar of Grace ook had aangedaan, ze was altijd van hem blijven houden.

Grace betastte het pistool en wist het vast te pakken. Ze zwaaide ermee boven zijn hoofd met het plan hem ermee te slaan, om hem op te laten houden. Hij was bijna klaar, maar ze wilde niet dat hij haar dit nog ooit zou aandoen. Ze wist dat ze dat moest voorkomen, hoe dan ook, ze moest het hem beletten. Een volgende keer zou ze niet overleven. Vanavond had hij haar laten weten dat ze dit voor de rest van haar leven kon verwachten. Hij zou haar nooit laten gaan, niet naar de universiteit of waar dan ook naartoe. Haar leven zou alleen maar bestaan uit hem ten dienste zijn en ze wist dat ze dat koste wat kost moest voorkomen. Terwijl het pistool in haar trillende hand heen en weer zwaaide, kwam hij klaar met een enorm gebrul dat haar deed ineenkrimpen van ellende en walging. Ze besefte dat ze hem haatte. Terwijl ze het pistool op hem richtte, keek hij op en zag het.

'Kreng dat je bent!' schreeuwde hij, nog naschokkend van zijn orgasme. Niemand had hem ooit zo geil gemaakt als Grace. Hij wilde haar binnenste buiten keren, in stukken rijten en opschrokken. Niets wond hem meer op dan zijn eigen vlees en bloed, het was iets heel primitiefs. Het maakte hem woedend dat ze zich nog steeds tegen hem verzette. Hij probeerde het pistool van haar af te pakken en ze zag wat hij van plan was. Hij wilde haar weer slaan en dat zou hem opnieuw opwinden. Maar dat moest ze voorkomen, dat mocht nooit meer gebeuren. Ze moest zich van hem verlossen. Hij lag nog in haar en terwijl hij zijn hand uitstak om haar het pistool af te pakken, haalde ze in paniek de trekker over. Nadat het met een vreselijke knal was afgegaan, keek hij met uitpuilende ogen even stomverbaasd en viel toen met een loodzware plof boven op haar. Ze had hem in zijn keel geschoten en hij bloedde verschrikkelijk, maar hij bewoog zich niet. Ze probeerde zich onder hem vandaan te wringen, zich van hem te bevrijden, maar het lukte haar niet. Hij was te zwaar, ze kon geen adem krijgen en het bloed stroomde in haar ogen en mond. Ze snakte naar adem en toen duwde ze hem uit alle macht van zich af. Hij rolde op zijn rug op het bed en maakte een afschuwelijk gorgelend geluid, maar hij verroerde zich niet en zijn ogen waren open.

'O mijn god, o mijn god...' zei ze, nog steeds hijgend. Haar handen vlogen naar haar eigen keel. Ze proefde zijn bloed en wilde hem niet meer aanraken. Zij en het bed zaten onder het bloed en ze kon alleen maar aan haar moeders woorden denken: wees lief voor papa, Grace... wees aardig voor hem... zorg voor hem... zorg altijd voor je vader... Dat had ze gedaan. Ze had hem doodgeschoten.

Zijn ogen gingen de kamer door, maar verder leek hij verlamd. Zonder zich te bewegen keek hij haar in doodsangst aan. Ze liep naar een hoek van de kamer en staarde vandaar naar hem, en opeens begon ze hevig te trillen en braakte op het vloerkleed. Toen het ophield, dwong ze zich naar de telefoon te lopen en de hulpdienst te bellen.

'Er moet... een ambulance komen... een ambulance. Mijn vader is neergeschoten... ik heb op mijn vader geschoten...' Ze hijgde nog steeds terwijl ze haar adres opgaf. Toen ging ze weer naar hem staan staren. Sinds hij op zijn rug was gerold, had hij zich niet meer bewogen en zijn penis was slap geworden. Dat ding dat haar zo bang had gemaakt, dat haar zo lang gekweld had, zag er nu opeens zo klein en weerloos uit, net als hij. Hij bood nu een afschuwelijke en meelijwekkende aanblik, het bloed borrelde op uit zijn keel en af en toe kreunde hij. Ze wist dat ze iets vreselijks had gedaan, maar ze had er niets aan kunnen doen. Ze had het pistool nog in haar hand en toen de politie kwam, stond ze nog steeds naakt in de hoek te trillen, hijgend van een astma-aanval.

'Mijn god...' zei de eerste agent die binnenkwam zacht. Toen zag hij haar staan en pakte haar het pistool af terwijl er nog meer agenten binnenkwamen. De jongste wikkelde haar in een deken, maar hij had de plekken op haar lichaam gezien en al het bloed, en ook de blik in haar ogen. Ze leek wel waanzinnig, ze was naar de hel geweest en nog maar half terug.

Haar vader was nog in leven toen de ambulance met de ziekenbroeders voorreed, maar het was op het nippertje. Ze had door zijn ruggenmerg geschoten en de ziekenbroeders dachten dat de kogel daarna een long binnengedrongen was. Hij was volkomen verlamd en kon geen woord meer zeggen. Toen ze hem wegdroegen, zag hij Grace zelfs niet meer staan. Zijn ogen waren gesloten en hij kreeg zuurstof. Hij ademde nog maar nauwelijks.

'Haalt-ie het?' vroeg de hoofdagent aan een ziekenbroeder toen ze hem in de ambulance schoven en de sirene aanzetten. 'Moeilijk te zeggen,' antwoordde die en voegde er zacht aan toe: 'Waarschijnlijk niet.'

Toen reden ze weg en de agent schudde zijn hoofd. Hij kende John Adams al vanaf de middelbare school. John had zijn scheiding behandeld. Een fantastische vent, waarom had dat kind in vredesnaam op hem geschoten? Hij had de situatie gezien toen hij binnenkwam en ook dat ze geen van tweeën gekleed waren, maar dat kon van alles betekenen. Het was waarschijnlijk gebeurd nadat ze elk in hun eigen kamer naar bed waren gegaan, en John sliep waarschijnlijk niet in een pyjama. Waarom het meisje ook naakt was, wist hij niet. Ze was duidelijk labiel en misschien was de dood van haar moeder te veel voor haar geweest. Misschien gaf ze haar vader daar wel de schuld van. Ze zouden er bij het onderzoek wel achter komen.

'Hoe gaat het met haar?' vroeg hij een van de jongere agenten. Er waren er inmiddels wel een stuk of tien aangekomen.

Het was het grootste drama in Watseka sinds de zoon van de dominee tien jaar geleden lsd had geslikt en zelfmoord had gepleegd. Dat was een tragedie geweest, maar dit zou een schandaal worden. Dat een man als John Adams door zijn eigen dochter doodgeschoten werd, kon je beslist misdadig noemen en een verlies voor de hele stad. Geen mens zou het geloven. 'Is ze aan de drugs?' vroeg hij terwijl een fotograaf foto's van de slaapkamer maakte. Het pistool lag al in een plastic zak in de politieauto.

'Zo te zien niet,' antwoordde de jonge agent. 'Tenminste op het eerste gezicht. Ze maakt een totaal versufte indruk en is doodsbang. Ze heeft astma en kan nauwelijks lucht krijgen.' 'Wat zielig,' zei de hoofdagent sarcastisch terwijl hij de keurige zitkamer rondkeek. Hij was hier een paar uur geleden na de begrafenis nog geweest. Het was nauwelijks te geloven dat hij er nu om deze reden weer stond. Misschien was dat meisje gewoon niet goed bij haar hoofd. 'Haar vader heeft wel iets ergers dan astma.'

'Wat zeiden ze ervan?' vroeg de jonge agent bezorgd. 'Haalt hij het?'

'Het ziet er niet goed uit. Ons schietstertje heeft hem mooi te pakken gehad. Ruggenmerg, misschien een long. God weet wat nog meer of waarom.'

'Gelooft u dat hij het met haar deed?' vroeg de jonge man, gefascineerd door de situatie, maar de oudere man keek hem woedend aan.

'John Adams? Ben je niet wijs? Weet je wel wie dat is? De beste advocaat van de stad. En de fatsoenlijkste kerel die je je kunt voorstellen. Geloof je nou echt dat iemand zoals hij het met zijn eigen dochter zou doen? Je bent net zo gek als zij en niet bepaald een goeie agent als je tot zo'n conclusie kan komen.'

'Ik weet het nog zo net niet, het zag er wel naar uit. Ze waren allebei naakt en ze keek doodsbang. Ze heeft een kneuzing op haar arm en...' Denkend aan de reactie van zijn meerdere aarzelde hij, maar hij mocht geen bewijs verdoezelen, wie die vent ook was. Bewijs was bewijs. '... zo te zien zat er zaad op het laken.' Een heleboel bloed, maar ook andere vlekken. De jonge agent had ze zelf gezien.

'Het kan me geen donder schelen wat je gezien hebt, O'Byrne. Zaad kan op allerlei manieren op iemands laken komen. De vrouw van die vent is pas overleden, misschien voelde hij zich eenzaam, misschien lag hij met zichzelf te spelen toen ze met dat pistool binnenkwam. Misschien wist ze niet wat hij aan het doen was en schrok ze ervan. Maar je maakt me in geen honderd jaar wijs dat John Adams met zijn dochter vrijde. Vergeet het maar.'

'Sorry, chef.' De andere agenten waren al bezig met het opvouwen van de lakens om die ook als bewijs in plastic zakken te stoppen, en een andere agent zat met Grace in haar slaapkamer te praten.

Grace zat nog steeds in de deken gewikkeld op haar bed. Ze had haar inhalatieapparaat gevonden en haalde nu gemakkelijker adem, maar ze zag lijkbleek. De agent die haar ondervroeg, vroeg zich af hoe helder ze zich de gebeurtenissen kon herinneren. Ze leek zo versuft dat hij niet eens zeker wist of ze hem wel begreep. Ze beweerde dat ze zich niet herinnerde hoe ze het pistool had gevonden, maar dat ze het opeens in haar hand had gehad en dat het toen was afgegaan. Ze herinnerde zich de knal en dat het bloed van haar vader over haar heen stroomde. Dat was alles.

'Hoe kon zijn bloed over jou heen stromen? Waar was je dan?' Hij had dezelfde indruk van de situatie gekregen als O'Byrne, hoewel het van John Adams moeilijk te geloven was.

'Dat weet ik niet meer,' antwoordde ze uitdrukkingsloos. Ze klonk als een robot, ze hijgde nog steeds en trilde waarschijnlijk een beetje door de medicijn.

'Weet je niet meer waar je was toen je op je vader schoot?'

'Nee.' Ze keek hem met niets ziende ogen aan terwijl hij naast haar op het bed zat. 'In de deuropening,' loog ze. Om haar moeder moest ze hem beschermen.

'Je hebt vanuit de deuropening op hem geschoten?' Dat was onmogelijk, zo kwamen ze geen stap verder. 'Denk je dat iemand anders op je vader geschoten heeft?' Hij vroeg zich af of ze met dat verhaal aan zou komen. Een indringer. Maar dat was nog ongeloofwaardiger dan schieten vanuit de deuropening.

'Nee. Ik heb op hem geschoten, vanuit de deuropening.'

De agent wist absoluut zeker dat haar vader van dichtbij beschoten was, van een afstand van een centimeter of vijf, door iemand vlak voor hem en dat moest zijn dochter zijn geweest. Maar vanaf welke plek?

'Lagen jullie in bed?' vroeg hij direct. Ze gaf geen antwoord, maar keek recht voor zich uit alsof hij er niet was en zuchtte. 'Lagen jullie in bed?' vroeg hij weer. Ze aarzelde een hele poos voordat ze antwoordde.

'Ik weet het niet, ik denk het niet.'

'Hoe gaat het hier?' vroeg de hoofdagent met zijn hoofd om de deur. Het was inmiddels al drie uur in de ochtend en ze hadden alles gedaan wat nodig was.

De ondervragende agent haalde moedeloos zijn schouders op. Het ging helemaal niet. Ze praatte wartaal, ze trilde hevig en was zo versuft dat hij zich afvroeg of ze wel besefte wat er gebeurd was.

'We nemen je mee naar het bureau, Grace. Je moet een paar dagen bij ons blijven, want we moeten nog wat meer over de gebeurtenissen praten.'

Ze knikte, maar zei niets en verroerde zich niet.

'Misschien wil je je eerst wassen en aankleden.' De hoofdagent knikte tegen de agent die naast haar zat. Grace reageerde nog steeds niet. 'Je gaat met ons mee, Grace, voor een ondervraging,' herhaalde hij. Hij vroeg zich af of ze inderdaad niet goed snik was. John had daar nooit iets over gezegd, maar dat deed je ook niet tegen cliënten. 'We zullen je tweeënzeventig uur vasthouden in afwachting van een onderzoek naar deze schietpartij.' Was het met voorbedachten rade geweest? Was ze van plan geweest hem dood te schieten? Of was het een ongeluk geweest? Hij snapte er niets van en vroeg zich af of ze aan de drugs was. Dat moest ook onderzocht worden.

Ze vroeg niet of ze haar arresteerden, ze vroeg helemaal niets. Ze ging zich ook niet aankleden. Ze leek zich nergens van bewust te zijn, waardoor de hoofdagent nog sterker ging vermoeden dat ze niet helemaal normaal was. Uiteindelijk riepen ze een vrouwelijke agent te hulp, die Grace als een klein kind aankleedde, waarbij haar de blauwe plekken en kneuzingen op Grace' lichaam opvielen. Ze zei tegen Grace dat ze zich eerst moest wassen, wat Grace tot haar verbazing meteen deed. Ze gehoorzaamde alle instructies, maar liet niets los.

'Had je ruzie met je vader?' vroeg de agente toen Grace haar oude spijkerbroek en t-shirt aantrok. Ze rilde nog steeds alsof ze naakt in de sneeuw stond. 'Was je kwaad op hem?' Niets. Stilte. Ze was niet vijandig, ze was neutraal.

Als in een trance liep Grace door de woonkamer. Ze vroeg niet naar haar vader. Ze wilde niet weten waar ze hem heen hadden gebracht of wat er daar met hem zou gebeuren. Ze stond alleen even stil om naar een foto van haar moeder te kijken. Hij zat in een zilveren lijstje, en Grace stond naast haar. Ze moest een jaar of drie zijn geweest en ze glimlachten allebei. Grace bleef er een hele poos naar kijken en dacht aan haar moeder, hoe leuk ze eruit had gezien en hoeveel ze van Grace had verwacht. Te veel. Ze zou haar willen zeggen dat het haar speet, maar dat kon ze niet opbrengen. Ze had haar moeder teleurgesteld en niet voor hem gezorgd. Dat kon ze niet meer. En nu was hij weg. Ze wist niet waarheen. Maar wel weg, en ze hoefde niet langer voor hem te zorgen.

'Ze gedraagt zich als een zombie,' zei de agente zonder er rekening mee te houden dat Grace haar kon horen. Grace stond nog steeds naar de foto te kijken. Ze wilde hem in haar geheugen prenten, ze had het onbestemde gevoel dat ze hem nooit meer zou zien, dat ze voorgoed weg zou gaan.

'Roep je er een psychiater bij?' vroeg de agente toen.

'Misschien wel,' antwoordde de hoofdagent. Hij raakte er steeds meer van overtuigd dat Grace achterlijk was. Maar misschien deed ze maar zo, misschien stak er iets heel anders achter. Hij kon er geen touw aan vastknopen, alleen God wist wat er zich hier allemaal had afgespeeld.

Toen Grace naar buiten stapte in de koele nachtlucht, stond het grasveld vol agenten. Er stonden zeven politieauto's geparkeerd, waarvan het merendeel van de bestuurders alleen maar naar het toneel van de misdaad was komen kijken. Overal flitste licht en liepen mannen in uniform rond. De jonge agent die O'Byrne heette, hielp haar achter in een auto stappen. De agente ging naast haar zitten. Ze was niet erg meelevend, ze had dat soort meisjes wel vaker meegemaakt: drugsverslaafden of meisjes die net deden alsof zodat ze niet voor hun daad aansprakelijk zouden worden gesteld. Ze had ooit een vijftienjarige gezien die haar hele familie had uitgemoord en later had beweerd dat stemmen op de televisie haar daartoe hadden aangezet. Dus Grace kon net zo goed zo'n slim krengetje zijn dat net deed of ze gek was. Hoewel ze iets had waardoor de agente vermoedde dat ze het ook weleens mis kon hebben, dat Grace misschien niet gek was, maar dat er iets heel erg mis was met haar. En ze zat maar te hijgen, alsof ze naar adem snakte. Er was beslist iets met dit meisje aan de hand. Hoewel ze natuurlijk zojuist op haar vader had geschoten en de meeste mensen daarvan overstuur zouden zijn. In elk geval was het niet aan hen om uit te maken of ze bij haar verstand was of niet, daar hadden ze psychiaters voor.

Het was maar een korte rit naar het hoofdbureau in de stad, vooral op dat tijdstip, maar toen ze er aankwamen, zag Grace er nog belabberder uit. Het felle licht van de tl-buizen gaf haar gezicht een groene kleur. Ze brachten haar naar een cel, waar even later een forse man bij haar binnenkwam.

'Ben jij Grace Adams?' vroeg hij kortaf. Ze knikte. Ze voelde zich alsof ze ging flauwvallen of opnieuw moest braken. Misschien ging ze wel dood. Maar dat was het enige waarnaar ze verlangd had, dus dat was niet erg. Haar leven was een nachtmerrie. 'Ja of nee?' schreeuwde hij.

'Ja, dat ben ik.'

'Je vader is net in het ziekenhuis overleden. We arresteren jou voor de moord.' Hij las haar haar rechten voor en duwde een paar papieren in de hand van een agente die na hem was binnengekomen. Zonder nog een woord te zeggen liep hij de cel weer uit en liet de metalen deur met een zware dreun achter zich dichtvallen, zodat ze weer opgesloten zat. Even was het stil en toen beval de agente haar zich uit te kleden. Het leek Grace toe dat ze in een afschuwelijk slechte film terecht was gekomen.

'Waarom?' vroeg ze hees.

'Ik moet je helemaal onderzoeken,' legde de agente uit. Grace begon zich met trillende handen uit te kleden. Ze voelde zich tot op het bot vernederd. Daarna moest ze haar vingerafdrukken zetten en namen ze foto's van haar gezicht.

'Er staat je een behoorlijke straf te wachten,' zei een andere agente kil toen ze Grace een vel keukenpapier gaf om haar vingers schoon te vegen. 'Hoe oud ben je?' vroeg ze achteloos toen Grace haar aankeek.

Grace probeerde nog steeds te verwerken wat ze haar hadden verteld. Ze had hem doodgeschoten. Hij was dood. Het was voorbij.

'Zeventien.'

'Dan heb je pech gehad. Als je boven de dertien bent, kun je in Illinois voor moord worden aangeklaagd. Als ze je schuldig verklaren, kun je minstens dertien jaar verwachten. Of de doodstraf. Dan tel je helemaal mee, meid.'

Alles was even onwerkelijk voor Grace. Ze boeiden haar handen achter haar rug en leidden haar het vertrek uit. Een paar minuten later zat ze bij vier andere vrouwen in een cel met een open wc, die naar urine en menselijke uitwerpselen rook. Het was er lawaaiig en vuil, en de vrouwen lagen op kale matrassen onder dekens. Twee van hen waren wakker, maar niemand zei iets. Haar handboeien werden verwijderd, ze kreeg een deken en ging op de enige lege brits in de kleine cel zitten.

Ongelovig keek ze om zich heen. Dus zover was het met haar gekomen. Maar er had niets anders opgezeten. Ze had het niet langer kunnen verdragen. Ze had het moeten doen. Het was niet haar bedoeling geweest en ze had het niet zo bedacht, maar nu het gebeurd was, had ze er zelfs geen spijt van. Het was zijn leven of het hare geweest. Ze was net zo lief zelf doodgegaan, maar dat was niet gebeurd. Het was zomaar gebeurd, zonder opzet, maar ze had geen andere keus gehad. Ze had hem vermoord.

2

Grace bracht de rest van de nacht op de dunne matras door, de scherpe metalen spiralen eronder nauwelijks voelend. Ze voelde helemaal niets en rilde ook niet meer. De gedachten tolden door haar hoofd. Ze had geen familie meer, geen ouders en geen vrienden. Ze vroeg zich af wat er met haar zou gaan gebeuren. Zou ze van moord beschuldigd worden? De doodstraf krijgen? De woorden van de agente die het procesverbaal had opgemaakt, gingen nog steeds door haar hoofd. Ze werd als volwassene aangeklaagd en beschuldigd van moord. Misschien was de doodstraf wel de prijs die ze moest betalen. Als dat zo was, zat er niets anders op. In elk geval kon hij haar niet meer aanraken of pijn doen. Haar vier jaar in de hel van zijn tirannie waren voorbij.

'Grace Adams?' Even na zevenen riep iemand haar naam. Ze had drie uur in de cel gelegen en geen oog dichtgedaan, maar ze voelde zich minder zweverig dan de avond ervoor. Ze wist wat er aan de hand was, dat ze op haar vader had geschoten en waarom. Dat wist ze beter dan wie ook. Ze wist ook dat hij dood was. En ze had er geen spijt van.

Ze brachten haar naar een grauw kamertje met zware deuren aan weerskanten, die op slot werden gedaan. Niemand legde uit waarom. Er stonden een tafel en vier stoelen, met een felle lamp erboven. Ze bleef staan en vijf minuten later ging de deur tegenover haar open. Er kwam een lange, blonde vrouw binnen. Ze bleef Grace een poosje met een koele blik staan aankijken, zonder te glimlachen en zonder iets te zeggen. Grace zei ook niets, maar bleef op haar plaats staan en zag eruit als een jong hert klaar om te vluchten hoewel ze nergens heen kon. Ze zat in een kooi, kalm maar bang. Zelfs in haar spijkerbroek en t-shirt had ze iets waardigs. Ze zag er gelouterd uit, alsof ze een groot lijden doorstaan had, een hoge prijs voor haar bevrijding had betaald en vond dat die dat waard was. Ze straalde geen woede uit, maar een lijdzaam geduld. In haar korte leven had ze al te veel gezien: leven, dood en verraad, en dat stond in haar ogen te lezen. Molly York zag het meteen en werd geraakt door het rauwe verdriet.

'Ik ben Molly York,' zei ze kalm. 'Ik ben psychiater. Weet je waarom ik hier ben?'

Grace schudde haar hoofd en deed geen stap dichterbij, dus de twee vrouwen stonden nog steeds elk aan een uiteinde van het kamertje.

'Kun je je nog herinneren wat er gisteravond gebeurd is?'

Grace knikte langzaam.

'Laten we gaan zitten.' Molly wees naar de stoelen en ze gingen tegenover elkaar aan de tafel zitten. Grace wist niet of de vrouw haar goedgezind was of niet, maar ze was natuurlijk geen vriendin en maakte deel uit van het politieonderzoek.

Dus zou ze Grace weleens kwaad kunnen doen. Maar ze was niet van plan om te liegen. Ze zou overal een eerlijk antwoord op geven, zolang ze maar niet te veel over haar vader vroeg. Want dat ging niemand iets aan. Het was haar plicht hem te beschermen en ook haar moeder, ze mocht hen niet in een kwaad daglicht stellen. En wat maakte het trouwens nu nog uit? Hij was er niet meer. Het kwam geen ogenblik bij haar op om om een advocaat te vragen of te proberen zichzelf eruit te redden. Dat was niet belangrijk.

'Wat herinner je je nog van gisteravond?' vroeg de psychiater langzaam terwijl ze Grace scherp aankeek.

'Ik heb mijn vader doodgeschoten.'

'Weet je nog waarom?'

Grace aarzelde, en zei niets.

'Was je boos op hem? Was je al een poosje van plan geweest hem neer te schieten?'

Grace schudde vlug haar hoofd. 'Het is nooit bij me opgekomen. Het pistool lag opeens in mijn hand, ik weet niet eens hoe het daar kwam. Mijn moeder had het in haar nachtkastje liggen. Ze is heel lang ziek geweest en was soms bang als wij niet thuis waren, daarom wilde ze het hebben. Maar ze heeft het nooit gebruikt.' Bij die uitleg zag ze er heel jong en onschuldig uit en de psychiater had niet de indruk dat ze niet goed bij haar hoofd of achterlijk was, zoals de agenten die haar gearresteerd hadden, hadden geopperd. Ook leek ze niet gevaarlijk. Ze gedroeg zich erg beleefd en welopgevoed en leek heel wat zelfvertrouwen te hebben voor iemand die zo'n vreselijke ervaring achter de rug had, niet geslapen had en in grote moeilijkheden verkeerde.

'Had je vader dat pistool eerst in zijn hand? Vochten jullie erom? Probeerde je het hem af te pakken?'

'Nee. Ik had het op hem gericht. Ik weet nog dat ik het vast had. En...' - ze wilde niet zeggen dat hij haar geslagen had -'... toen heb ik op hem geschoten.' Ze sloeg haar ogen neer. 'Weet je ook waarom? Was je boos op hem? Had hij je iets aangedaan waardoor je boos was geworden? Hadden jullie ruzie?'

'Nee... nou ja... zoiets.' Ze hadden wél gevochten. Om haar leven. 'Het eh... het was niet belangrijk.'

'Het moet heel belangrijk zijn geweest,' zei de psychiater nadrukkelijk. 'Belangrijk genoeg om op hem te schieten, Grace. Belangrijk genoeg om hem te doden. Laten we eerlijk zijn. Had je ooit eerder met een pistool geschoten?'

Grace schudde haar hoofd, bedroefd en vermoeid. Misschien had ze het al jaren geleden moeten doen, maar dat zou het hart van haar moeder gebroken hebben. Die had op haar eigen, droevige manier van hem gehouden. 'Nee, ik heb nooit eerder met een pistool geschoten.'

'En waarom gisteravond dan wél?'

'Mijn moeder is twee dagen geleden... nu drie dagen geleden gestorven. Ze is gisteren begraven.'

Dus ze was overstuur geweest. Maar wat was de reden van de ruzie geweest? Molly York bekeek Grace vol belangstelling. Ze verzweeg iets, maar ze wist niet wat. Iets dat haarzelf zou benadelen of haar vader. Het was niet de taak van de psychiater om vast te stellen of ze onschuldig of schuldig was, maar wel of ze geestelijk gezond was en had geweten wat ze deed. Maar wat had ze dan gedaan? En wat had hij gedaan zodat ze hem had neergeschoten?

'Hadden jullie ruzie over je moeder? Had ze hem geld nagelaten of iets dat jij wilde hebben?'

Bij die vraag glimlachte Grace, ze zag er opeens te oud voor haar leeftijd uit en beslist niet achterlijk. 'Ik geloof niet dat ze iets bezat om iemand na te laten. Ze heeft nooit gewerkt en nooit iets bezeten. Mijn vader verdiende het geld. Hij is advocaat, dat was hij tenminste,' zei ze kalm.

'Laat hij jou iets na?'

'Dat weet ik niet. Misschien wel, ik denk het wel.' Ze wist nog niet dat iemand die een ander vermoordt, niet van het slachtoffer kan erven. Als ze schuldig zou worden bevonden, zou ze niets van haar vader erven. Maar om de erfenis had ze het niet gedaan.

'Dus waarom hadden jullie dan ruzie?' Molly York gaf het niet op en Grace werd wantrouwig. Ze maakte zich zorgen over haar aandringen en de intelligente blik in haar ogen. Ze zou te veel zien en te veel begrijpen, en het ging haar niets aan. Het ging niemand aan wat haar vader haar al die jaren had aangedaan, ze wilde niet dat iemand dat te weten zou komen. Zelfs niet als dat haar zou redden. Ze wilde niet dat de hele stad wist wat hij met haar gedaan had. Want wat zouden ze dan van hem vinden, en van haar of van haar moeder? Ze moest er niet aan denken.

'We hadden geen ruzie.'

'Wel waar,' zei Molly kalm. 'Dat kan niet anders. Je bent niet zomaar die kamer binnengelopen en hebt op hem geschoten. Of wel?'

Grace schudde haar hoofd.

'Je hebt van vlakbij op hem geschoten. Wat dacht je toen?'

'Dat weet ik niet. Niets. Ik wilde alleen maar... ik... het doet er niet toe.'

'Het doet er wél toe.' Molly York leunde met een ernstig gezicht over de tafel naar haar toe. 'Grace, je wordt aangeklaagd wegens moord. Als hij je iets aandeed of je op de een of andere manier pijn deed, is het zelfverdediging of doodslag en geen moord. Ook al beschouw jij het als verraad, je móet het me vertellen.'

'Waarom? Waarom moet ik iemand iets vertellen? Waarom zou ik?' Het klonk kinderlijk, maar ze was nog een kind. Een kind dat haar vader had doodgeschoten.

'Omdat je, als je het niet aan iemand vertelt, jarenlang in de gevangenis kan komen te zitten en dat is niet juist als je jezelf probeerde te verdedigen. Wat heeft hij je aangedaan, Grace, zodat je op hem moest schieten?'

'Ik weet het niet. Misschien was ik alleen maar van streek door mijn moeder.' Ze schoof in het nauw gedreven heen en weer op haar stoel en keek een andere kant op.

'Heeft hij je verkracht?' Grace keek haar met wijd opengesperde ogen aan en leek kortademig te worden.

'Nee, nooit.'

'Heeft hij ooit met je gevrijd? Heb jij ooit met je vader gevrijd?' Grace keek doodsbenauwd. Die vrouw kwam veel te dicht bij de waarheid, ze haatte haar. Waar was ze eigenlijk mee bezig? Wilde ze alles nog erger maken? Hen allemaal te schande zetten? Het ging niemand iets aan.

'Nee! Natuurlijk niet!' schreeuwde ze bijna, maar ze zag er opeens heel nerveus uit.

'Weet je dat wel zeker?' De twee vrouwen keken elkaar een hele poos recht aan, maar Grace knikte ten slotte toch.

'Ja, heel zeker.'

'Lag je gisteravond met hem in bed toen je op hem schoot?' Molly keek Grace scherp aan en Grace schudde weer haar hoofd, maar ze werd steeds nerveuzer en dat zag Molly.

'Waarom vraag je me die dingen?' vroeg Grace ongelukkig en haar piepende ademhaling was duidelijk te horen.

'Omdat ik de waarheid wil weten. Ik wil weten of hij je pijn heeft gedaan en of je een reden had om op hem te schieten.' Grace schudde weer haar hoofd. 'Waren jij en je vader verliefd op elkaar, Grace? Vond je het fijn om met hem te vrijen?' Toen ze Molly deze keer aankeek, was haar blik volkomen eerlijk.

'Nee.' Ik haatte het. Maar dat kon ze er niet bij zeggen.

'Heb je een vriendje?' Weer schudde Grace haar hoofd.

'Heb je ooit met een jongen gevrijd?'

Grace zuchtte, ze wist dat ze dat nooit zou doen. Hoe zou ze dat kunnen? 'Nee.'

'Ben je nog maagd?' Het bleef stil. 'Ik vroeg of je nog maagd bent.' Tot Grace' ergernis begon ze weer aan te dringen.

'Dat weet ik niet. Ik denk het wel.'

'Wat bedoel je daarmee? Heb je weleens met jongens geknuffeld, bedoel je dat?'

'Misschien.' Weer dat jonge gezicht, Molly glimlachte. Daar raakte je je maagdelijkheid niet mee kwijt.

'Heb je ooit een vriendje gehad? Op je zeventiende zal dat toch wel zo zijn.' Ze glimlachte weer, maar Grace schudde opnieuw haar hoofd.

'Is er iets over gisteravond dat je nog tegen me wilt zeggen, Grace? Weet je nog hoe je je voelde voordat je op hem schoot? Wat was het dat je ertoe aanzette?'

Grace schudde met haar hoofd en antwoordde: 'Ik weet het niet.'

Molly York wist dat Grace niet de waarheid sprak. Na het schot was ze misschien van slag geweest, maar nu was ze dat beslist niet. Ze was er helemaal bij en vastbesloten de ware toedracht voor zich te houden. De aantrekkelijke blonde vrouw keek het meisje lange tijd aan, sloeg toen langzaam haar blocnote dicht en zette haar voeten weer naast elkaar.

'Ik wou dat je me de waarheid vertelde. Dan kan ik je helpen, Grace. Echt waar.' Als ze het gevoel had dat Grace zich verdedigd had of dat er verzachtende omstandigheden waren, zou het de zaak een stuk gemakkelijker maken. Maar Grace liet niets los. En het gekke was dat Molly haar ondanks de omstandigheden en het feit dat ze niet wilde meewerken toch aardig vond. Grace was een beeldschoon meisje met grote, eerlijke ogen, waarin Molly een heleboel verdriet en pijn zag. Toch kon ze haar niet helpen. Maar dat zou wel komen. Grace had het nu nog te druk met zich voor iedereen te verschuilen om iemand tot zich toe te laten.

'Ik heb u alles verteld wat ik me kan herinneren.'

'Nee, dat is niet waar,' zei Molly kalm. 'Maar dat zul je later misschien wél doen.' Ze gaf het meisje haar kaartje. 'Bel me maar als je me spreken wilt. En als je niet belt, kom ik je toch weer opzoeken. Ik moet nog wat meer met je praten om een rapport te kunnen schrijven.'

'Waarover?' vroeg Grace bezorgd. Ze was een beetje bang voor dokter York. Ze was te slim en stelde te veel vragen.

'Over je geestelijke gesteldheid. En over de omstandigheden van gisteravond zoals ik die zie. Je hebt me nog niet veel gegevens verstrekt.'

'Er valt niets meer over te zeggen. Opeens had ik dat pistool in mijn hand en heb ik hem doodgeschoten.'

'Zomaar.' Molly geloofde er niets van.

'Ja.' Ze keek alsof ze zichzelf probeerde te overtuigen, maar Molly kon ze niet voor de gek houden.

'Ik geloof je niet, Grace,' zei Molly en keek haar recht in de ogen.

'Nou, zo is het gebeurd, of u het gelooft of niet.'

'En nu dan? Hoe voel je je nu je je vader verloren hebt?' Binnen drie dagen was ze beide ouders kwijtgeraakt en wees geworden en dat was een zware klap voor iedereen, vooral als je een van je ouders zelf vermoord had.

'Ik heb er verdriet van en ook van het verlies van mijn moeder. Maar mijn moeder was zo ziek en had zoveel pijn dat het zo misschien beter voor haar is.'

En Grace? Hoeveel pijn had zij geleden? Die vraag hield Molly bezig. Dit was geen meisje dat niet deugde en dat haar ouweheer koud had gemaakt. Dit was een leuk meisje met een goed verstand, dat net deed alsof ze niet wist waarom ze hem neergeschoten had. Molly was zo geïrriteerd geraakt dat ze wel tegen de tafel had kunnen schoppen.

'En je vader dan? Is het voor hem zo ook beter?'

'Mijn vader?' Grace keek verbaasd. 'Nee, hij... hij leed helemaal niet... voor hem is het denk ik niet beter,' antwoordde Grace zonder Molly aan te kijken. Molly zag dat ze weer iets voor zich hield.

'En voor jou? Is het zo beter voor jou? Ben je liever alleen?'

'Misschien wel.' Nu weer een eerlijk antwoord.

'Waarom? Waarom ben je liever alleen?'

'Dat is gewoon gemakkelijker.' Ze zag eruit als een oude vrouw.

'Dat denk ik niet, Grace. We leven in een ingewikkelde wereld en alleen zijn valt niet mee. Vooral niet voor een zeventienjarig meisje. Het moet thuis behoorlijk moeilijk zijn geweest om liever alleen te willen zijn. Hoe was het bij jou thuis?'

'Goed.' Zo gesloten als een oester.

'Konden je ouders het goed met elkaar vinden? Voordat je moeder ziek werd, bedoel ik.'

'Ja hoor.'

Molly geloofde het weer niet, maar dat zei ze niet. 'Waren ze gelukkig?'

'Ja hoor.' Zolang zij maar op de manier waarop haar moeder dat wilde voor haar vader zorgde.

'En jij?'

'Ik ook.' Maar de tranen sprongen haar in de ogen. De wijze psychiater stelde veel te veel pijnlijke vragen. 'Ik was heel gelukkig. Ik hield van mijn ouders.'

'Genoeg om voor ze te liegen? Om ze te beschermen? Genoeg om ons niet te willen zeggen waarom je op je vader geschoten hebt?'

'Er valt niets te zeggen.'

'Oké.' Molly maakte er een eind aan door op te staan. 'Ik wil je nog even zeggen dat ik je vandaag naar het ziekenhuis stuur.'

'Waarom?' Grace keek zo doodsbang dat het Molly extra opviel. 'Waarom is dat nodig?'

'Dat hoort erbij. Om erachter te komen of je gezond bent. Het valt heus wel mee.'

'Dat wil ik niet.' Grace raakte in paniek en Molly hield haar scherp in de gaten.

'Waarom niet?'

'Waar is het voor nodig?'

'Je hebt op het ogenblik niet veel in te brengen, Grace. Het ziet er niet zo best voor je uit. Heb je al een advocaat gebeld?' Grace keek haar uitdrukkingsloos aan. Iemand had tegen haar gezegd dat ze dat mocht doen, maar ze kende niemand om te bellen behalve Frank Wills, haar vaders partner, en ze wist niet of ze dat wel wilde. Want wat moest ze dan zeggen? Ze kon het maar beter laten.

'Ik heb geen advocaat.'

'Had je vader geen medewerkers?'

'Jawel maar... het is een beetje moeilijk om die te bellen... hém te bellen, zijn partner.'

'Ik vind dat je dat wel moet doen, Grace, je hebt echt een advocaat nodig. Je kunt ook een pro-Deo-advocaat nemen, maar het is beter als je iemand hebt die je kent.' Het was een goede raad.

'Misschien wel.' Grace knikte met een verward gezicht. Er gebeurden zoveel ingewikkelde dingen opeens. Waarom schoten ze haar niet meteen dood, of hingen haar op, of wat dan ook, zonder al dat uitstel en dat gedwongen bezoek aan het ziekenhuis. Ze was doodsbang voor wat ze daar zouden ontdekken.

'Ik zie je straks weer, of anders morgen,' zei Molly vriendelijk. Ze vond het een aardig meisje en had medelijden met haar. Ze had heel wat meegemaakt en haar daad was beslist niet goed te praten, maar Molly was ervan overtuigd dat er een goede reden voor was geweest. En ze was van plan om alles in het werk te stellen om achter de ware gang van zaken te komen.

Ze liet Grace in het kamertje achter en ging met Stan Dooley praten, de agent belast met het onderzoek. Hij was een doorgewinterde inspecteur van politie en niets verbaasde hem meer, maar dit wel. Hij had John Adams in de loop der jaren een paar keer ontmoet en kon zich geen aardiger kerel voorstellen. Hij was dan ook stomverbaasd geweest toen hij hoorde dat hij door zijn eigen dochter doodgeschoten was.

'Is ze niet goed snik of verslaafd?' vroeg hij Molly toen ze om acht uur die morgen voor zijn bureau stond. Ze had een uur met Grace doorgebracht en had het gevoel dat ze niets bereikt had. Grace was vastbesloten haar mond te houden. Maar ze kon een paar dingen aan de weet komen zonder dat Grace eraan te pas kwam.

'Geen van tweeën. Ze is bang en geschokt, maar volkomen bij haar verstand. Ik wil dat ze vandaag voor een onderzoek naar het ziekenhuis gaat, eigenlijk nu meteen.' Ze wilde niet dat er nog meer tijd voorbijging.

'Waarom? Drugstest?'

'Als je wilt, maar ik geloof niet dat dat belangrijk is. Ik wil dat er een gynaecologisch onderzoek wordt gedaan.'

'Waarom?' vroeg hij verbaasd. 'Waar wil je naartoe?' Hij kende dokter York en vond dat ze gewoonlijk wist wat ze deed, hoewel ze af en toe te ver ging als ze te veel met een van haar patiënten meeleefde.

'Ik heb een paar theorieën. Ik wil weten of ze zich verdedigde. Het is niet normaal dat een zeventienjarig meisje haar vader doodschiet. Tenminste niet een meisje met haar achtergrond.' 'Flauwekul en dat weet je best, York,' zei hij cynisch. 'En die veertienjarige schietster van vorig jaar dan, die haar hele familie uitmoordde inclusief oma en haar vier jongere zusjes? Wou je zeggen dat dat ook zelfverdediging was?'

'Dat was iets heel anders, Stan. Ik heb het rapport gelezen.

John Adams was naakt en zij ook, en het laken zat vol zaadvlekken. Je kunt niet ontkennen dat het een mogelijkheid is.' 'Dat kan ik best, wat deze vent betreft. Ik heb hem gekend. De rechtschapenheid zelve en bovendien ontzettend aardig. Jij zou hem ook gemogen hebben.' Hij keek haar op een suggestieve manier aan, maar ze negeerde zijn blik. Hij vond het leuk haar te plagen. Ze was heel aantrekkelijk en van heel goede familie uit Chicago, en hij vond het leuk haar er af en toe op te wijzen dat ze met zaken 'beneden haar stand' bezig was. Maar er was niets op haar werk aan te merken en hij wist ook dat ze een vaste vriend had, die arts was. Er stak geen kwaad in haar af en toe een beetje te pesten. Ze was altijd opgewekt, prettig om mee te werken en intelligent, en daar had Dooley ontzag voor.

'Ik kan je wel vertellen, dokter, dat die vent beslist niet met zijn dochter neukte. Dat zou hij absoluut niet doen. Geloof me nou maar. Misschien was hij alleen maar aan het masturberen, weet ik veel.'

'Maar daarom heeft ze niet op hem geschoten,' zei Molly koel. 'Misschien mocht ze de autosleutels niet hebben. Daar worden mijn kinderen ook altijd kwaad om. Of misschien had hij een hekel aan haar vriendje. Echt waar, het ligt anders dan je denkt. Het was geen zelfverdediging, ze heeft hem gewoon vermoord.'

'Dat zullen we dan wel zien, Stan, dat zullen we dan wel zien. Maar doe me een plezier en laat haar binnen het uur naar het Mercy General-ziekenhuis brengen. Ik zal de opdracht uitschrijven.'

'Je bent geweldig. En we zullen het doen. Oké? Ben je dan gelukkig?' 'Dol. Je bent een prima vent.' Ze glimlachte.

'Zeg dat ook eens tegen mijn baas,' zei hij en grinnikte. Hij mocht haar graag, maar geloofde geen woord van dat zelfverdedigingsverhaal. Ze klampte zich vast aan een strohalm. Zo iemand was John Adams niet geweest. Dat zou niemand in Watseka geloven, wat Molly York er ook van dacht of het ziekenhuis ook zei.

Een halfuur later kwamen twee agentes Grace uit haar cel halen. Ze deden haar opnieuw handboeien om en reden haar naar Mercy General in een busje met getraliede ramen. Ze zeiden geen woord tegen haar, maar praatten met elkaar over de gevangenen die ze de vorige dag hadden weggebracht, de film die ze die avond zouden gaan zien en de vakantie in Colorado waar een van hen voor aan het sparen was. Het was Grace net zo lief, ze had hun ook niets te vertellen. Ze vroeg zich af wat ze in het ziekenhuis met haar zouden gaan doen.

Met een lift rechtstreeks uit de garage brachten ze haar naar een afgesloten zaal, waar ze haar handboeien losmaakten en bij een arts en een verpleeghulp achterlieten. Ze waarschuwden haar in niet mis te verstane woorden dat ze haar, als ze zich niet gedroeg, weer de boeien zouden aandoen en er een bewaker bij zouden roepen.

'Begrepen?' vroeg de verpleeghulp kortaf.

Ze namen niet de moeite haar iets uit te leggen, maar werkten een lijstje testen af die dokter York hun opgedragen had. Eerst namen ze haar temperatuur op en daarna werd haar bloeddruk gemeten, toen keken ze haar ogen, oren en keel na en luisterden naar haar hart.

Ze onderzochten haar urine en haar bloed, zowel op ziekten als op drugs, en daarna moest ze zich uitkleden en naakt voor hen gaan staan. Toen inspecteerden ze haar kneuzingen, waarvan een aantal hun belangstelling opwekte. Twee op haar borsten, een paar op haar armen, een op haar bil en ondanks haar poging die voor hen verborgen te houden, vonden ze de grote blauwe plek op de binnenkant van haar dij, waar haar vader haar hard geknepen had. Hij zat heel hoog en ze ontdekten er nog een die hen nog meer verbaasde. Ondanks haar protesten namen ze van alle plekken een foto en beschreven ze zorgvuldig. Inmiddels was ze gaan huilen en probeerde ze zich tegen al hun handelingen te verzetten.

'Waarom doen jullie dit? Het is helemaal niet nodig. Ik heb toegegeven dat ik hem doodgeschoten heb, waarom moeten jullie dan toch nog foto's maken?' Ze hadden een paar heel intieme opnamen van haar kruis gemaakt, want daar zaten twee erge plekken en wat verwondingen. Maar ze zeiden dat ze haar, als ze niet meewerkte, zouden vastbinden en dan de foto's maken. Het was het toppunt van vernedering, maar ze kon niets doen om het hun te beletten.

Toen ze de camera hadden weggelegd, zei de arts dat ze op de tafel moest klimmen. Hij had nog nauwelijks een woord tegen haar gezegd. De meeste aanwijzingen waren door de verpleeghulp gegeven, een onvriendelijke vrouw. Allebei negeerden ze Grace volkomen en hadden het over haar lichaamsdelen alsof het stukken vlees in een slagerswinkel waren en zij geen menselijk wezen was.

De arts trok rubber handschoenen aan en smeerde steriele gel op zijn vingers. Hij wees naar de stijgbeugels en hield Grace een papieren laken voor om zich mee te bedekken. Ze pakte het dankbaar aan, maar ging niet op de tafel liggen.

'Wat gaat u doen?' vroeg ze met een angstige stem.

'Heb je nog nooit een gynaecologisch onderzoek gehad?' vroeg hij verbaasd. Ze was toch zeventien en een knap meisje, hij kon nauwelijks geloven dat ze nog maagd was. Maar daar zou hij zo meteen wel achterkomen.

'Nee, ik...' Haar moeder had vier jaar geleden de pil voor haar gehaald en ze was nooit door een dokter onderzocht. Niemand wist of ze maagd was of niet, en ze zag niet in wat dat er nu nog toe deed. Haar vader was dood en ze had toegegeven dat ze hem doodgeschoten had. Dus waarom moesten ze haar dit nu nog aandoen? Welk recht hadden ze daartoe? Ze voelde zich alsof ze een dier was en begon hen met verschrikte ogen aanstarend weer te huilen, het papieren laken tegen zich aan drukkend. De verpleeghulp dreigde weer haar te zullen vastbinden, dus had ze geen andere keus dan te doen wat ze haar opdroegen. Met trillende benen klom ze op de tafel en drukte haar knieën stijf tegen elkaar terwijl ze haar voeten in de stijgbeugels stak. Maar als je naging welke andere dingen ze had moeten doorstaan, was dit nog niet eens het ergste.

Hij maakte een heleboel aantekeningen en stak minstens vier keer zijn vingers in haar lichaam, terwijl hij haar van zo dichtbij met een licht bescheen dat ze de warmte op haar billen voelde. Vervolgens stak hij een instrument naar binnen en deed nog eens precies hetzelfde. Maar nu haalde hij er iets uit dat hij op een glasplaatje smeerde, dat hij voorzichtig op een blad op tafel legde. Hij gaf geen enkel commentaar.

'Oké, je mag je nu wel weer aankleden,' zei hij ten slotte op een onverschillige toon.

'Dank u,' zei ze hees. Ze had geen flauw idee wat hij gevonden of opgeschreven had, maar hij had niet gezegd of ze al dan niet maagd was en ze was naïef genoeg om niet helemaal zeker te weten of hij het verschil had kunnen zien.

Vijf minuten later stond ze klaar om weg te gaan. Deze keer brachten twee mannen haar terug naar haar cel op het politiebureau, waar ze haar tot na het avondeten bij de vrouwen achterlieten. Twee van hen waren op borgtocht vrijgelaten, ze waren opgepakt voor dealen en prostitutie en hun pooier was hen komen halen. Van de andere twee had de ene op grote schaal auto's gestolen en was de ander in bezit geweest van een grote hoeveelheid cocaïne. Alleen Grace zat vast voor moord en iedereen liet haar met rust, alsof ze wisten dat ze niet lastig gevallen wilde worden.

Ze had net een onsmakelijke, kleine, taaie hamburger gegeten met een beetje natte spinazie, waarbij ze de stank van urine had geprobeerd te negeren, toen een bewaker de celdeur opendeed, naar haar wees en haar terugbracht naar de kamer waar ze 's morgens met Molly York had gepraat.

Daar zat de jonge psychiater weer, nog steeds in haar spijkerbroek, na een lange dag in het ziekenhuis waar ze werkte en daarna in haar spreekkamer. Het was twaalf uur later.

'Hallo,' zei Grace voorzichtig. Het was fijn een bekend gezicht te zien, hoewel ze de jonge vrouw nog steeds als gevaarlijk beschouwde.

'Hoe was je dag?' Grace haalde met een glimlachje haar schouders op. Wat moest ze daar nou van zeggen? 'Heb je je vaders partner gebeld?'

'Nog niet,' antwoordde Grace bijna onhoorbaar. 'Ik weet niet wat ik moet zeggen. Mijn vader en hij waren heel goed bevriend.'

'Denk je niet dat hij je zal willen helpen?'

'Ik weet het niet.' Maar ze dacht van niet.

Molly keek haar scherp aan toen ze haar volgende vraag stelde. 'Héb je wel vrienden of vriendinnen, Grace? Iemand die je zou kunnen helpen?' Voordat Grace antwoord kon geven, verwachtte ze al dat dat niet zo was. Want anders zou dit alles misschien niet gebeurd zijn. Molly begreep zo wel dat Grace heel eenzaam was. Ze had niemand gehad behalve haar ouders. En die hadden meer dan genoeg gedaan om haar leven te verwoesten, haar vader tenminste wel, vermoedde ze zo. 'Hadden je ouders misschien vrienden waarmee je goed kon opschieten?'

'Nee,' zei Grace bedachtzaam. Ze hadden geen werkelijk goede vrienden gehad, omdat ze hun geheim hadden willen bewaren. 'Mijn vader kende iedereen. En mijn moeder was verlegen...' En had niemand willen laten merken dat ze geslagen werd. 'Iedereen was dol op mijn vader, maar hij had eigenlijk geen echte vrienden.' Dat alleen vond Molly al vreemd.

'En jij dan? Geen echte schoolvriendinnen?' Grace schudde haar hoofd.

'Waarom niet?'

'Dat weet ik niet. Daar had ik geen tijd voor. Ik moest elke dag na schooltijd voor mijn moeder zorgen.' Grace keek Molly nog steeds niet aan.

'Is dat echt de reden, Grace? Of had je een geheim?'

'Natuurlijk niet.'

Maar Molly liet haar niet met rust. Haar stem dwong Grace haar aandacht bij de vragen te houden. 'Hij heeft je die avond verkracht, hè?'

Grace keek Molly met wijd opengesperde ogen aan en hoopte dat ze niet zag hoe ze trilde.

'Nee, natuurlijk niet...' Maar haar adem stokte en ze hoopte dat ze geen astma-aanval zou krijgen. Zonder dat wist die vrouw al meer dan genoeg. 'Hoe komt u erbij?' Ze probeerde geschokt te kijken, maar ze was doodsbang. Wat zou er gebeuren als ze erachter kwam? Dan zou hun afschuwelijke geheim overal bekend worden. Zelfs nu haar ouders dood waren, voelde ze zich nog verplicht het voor zich te houden. Het was ook haar schuld. Wat zouden de mensen van haar denken als ze het wisten?

'Je hele vagina is gekneusd en zit vol wondjes,' zei Molly zacht. 'En bij normale geslachtsgemeenschap gebeurt dat niet. De dokter die je onderzocht heeft, zei dat het eruitzag alsof je verkracht was door een stuk of vijf mannen of door één heel ruwe man. Je bent erg beschadigd. Daarom heb je hem doodgeschoten, hè?'

Grace gaf geen antwoord.

'Was dat de eerste keer, na de begrafenis van je moeder?' Ze keek Grace zo dringend aan dat die haar tranen niet langer kon inhouden.

'Ik heb geen... nee, zoiets zou hij nooit doen, iedereen hield van mijn vader...'

Ze had hem vermoord en het enige dat ze nu nog kon doen, was zijn nagedachtenis beschermen, zodat niemand ooit zou weten hoe hij echt was geweest.

'Heeft je vader van je gehouden, Grace? Of heeft hij je alleen maar gebruikt?'

'Natuurlijk heeft hij van me gehouden,' zei ze stijfjes, woedend op zichzelf omdat ze huilde.

'Hij heeft je die avond verkracht, hè?' Deze keer gaf Grace niet eens antwoord. 'Hoe vaak had hij dat al eerder gedaan? Dat móet je me vertellen.' Haar leven hing ervan af, maar dat wilde Molly niet zeggen.

'Nee, dat hoef ik helemaal niet. Ik zeg niets meer en u kunt niets bewijzen,' zei Grace boos.

'Waarom verdedig je hem?' vroeg Molly gefrustreerd. 'Snap je dan niet wat er aan de hand is? Je wordt ervan beschuldigd hem vermoord te hebben en ze kunnen er zelfs moord met voorbedachten rade van maken als ze geloven dat je een reden had. Je moet alles doen om jezelf te redden. Ik zeg niet dat je moet liegen, Grace, maar dat je de waarheid moet vertellen. Als hij je verkracht heeft, pijn gedaan en mishandeld, dan zijn dat verzachtende omstandigheden. Dan kan de aanklacht veranderd worden in doodslag of zelfs zelfverdediging en dat verandert de zaak. Wil je echt de volgende twintig jaar van je leven in de gevangenis doorbrengen om de nagedachtenis te beschermen van een man die je zoiets aangedaan heeft? Denk erover na, Grace, je moet naar me luisteren.'

Maar Grace wist dat haar moeder het haar nooit zou vergeven als ze de naam van haar vader bezoedelde. Haar vader was de man van wie Ellen zo blindelings had gehouden en die ze zo wanhopig nodig had gehad. Hij was degene geweest die ze altijd had willen beschermen, ook al had dat betekend dat ze haar dertienjarige dochter voor hem vast had moeten houden. Ze had hem tot elke prijs van haar willen laten houden, zelfs als die prijs haar dochter was.

'Ik kan u niets vertellen,' zei Grace onbewogen.

'Waarom niet? Hij is dood. Je kunt hem met de waarheid niet meer kwetsen. Door die voor je te houden, kun je alleen jezelf nog maar schaden. Ik wil dat je daar eens over nadenkt.

Je hoeft niet loyaal te zijn aan een dode man of aan iemand die je zoveel pijn heeft gedaan. Grace...' Molly stak over de tafel haar hand uit naar die van Grace. Ze móest tot haar doordringen en haar uit haar schuilplaats lokken. 'Ik wil dat je er vanavond over nadenkt. Dan kom ik morgen terug. Ik beloof je dat ik die aan niemand anders zal doorvertellen, maar ik wil dat je mij de waarheid vertelt. Zul je daar eens over nadenken?'

Grace bleef een hele poos roerloos zitten en knikte toen. Ze zou erover nadenken, maar ze zou geen woord zeggen.

Molly liet haar met een zwaar gemoed achter. Ze wist precies wat er aan de hand was, maar ze kon de afstand tussen haar en Grace niet overbruggen. Ze werkte al jaren met mishandelde kinderen en vrouwen, en die bleven hun kwelgeesten altijd trouw. Het kostte haar altijd grote moeite die band te verbreken, maar meestal lukte het haar. Maar Grace was haar tot nu toe nog geen centimeter tegemoet gekomen. Ze had nog niets bereikt.

In het kantoor van de inspecteur bekeek ze het ziekenhuisrapport en de foto's nog eens, die haar bijna misselijk maakten. Terwijl ze nog zat te lezen, kwam Stan Dooley binnen, die verbaasd was dat ze veertien uur na hun gesprek van die morgen nog aan het werk was.

'Heb je 's avonds niets beters te doen?' vroeg hij vriendelijk. 'Een vrouw als jij hoort met een man uit te zijn of met het oog op haar toekomst in een bar rond te hangen.'

'Ja, ja,' lachte ze. Haar lange, blonde haar hing glanzend over haar schouders. 'Hetzelfde geldt voor jou, Stan. Jij was hier vanmorgen net zo vroeg als ik.'

'Ik moet wel, jij niet. Ik wil over tien jaar met pensioen, maar jij kunt tot je honderdste psychiater blijven.'

'Dank je wel voor je vertrouwen in me.' Ze sloeg het rapport dicht en legde het zuchtend op zijn bureau. Ze had nog niets bereikt. 'Heb jij het ziekenhuisverslag van dat meisje Adams al gelezen?' 'Ja, en wat zou dat?' zei hij onbewogen.

'Maak me nou niet wijs dat je daar geen conclusie uit kunt trekken.' Boos keek ze hem aan terwijl hij onverschillig zijn schouders ophaalde.

'Welke conclusie? Dus hij heeft met haar gevrijd, dat wil nog niet zeggen dat ze verkracht is. En hoe weet je dat het haar vader was?'

'Flauwekul. Wie denk jij dan dat haar verkracht heeft? Zes gorilla's uit de dierentuin? Heb je die kneuzingen gezien en gelezen hoe het er van binnen uitzag?'

'Dus ze houdt van een beetje geweld. Ze klaagt toch niet? En ze zegt niet dat ze verkracht is. Wat verwacht je dan van mij ?' 'Gezond verstand, verdomme,' zei ze woedend. 'Ze is zeventien jaar oud en hij was haar vader. Ze neemt hem in bescherming, ze heeft het waanzinnige idee dat ze zijn reputatie niet mag bederven. Maar ik kan je wel vertellen dat dat meisje zich verdedigde, en dat weet jij ook.'

'In bescherming? Ze heeft hem neergeknald, noem je dat beschermen? Je hebt een leuke theorie opgebouwd, dokter, maar er klopt geen moer van. We weten alleen dat ze een beetje wild gevrijd heeft. We hebben geen enkel bewijs dat het met haar vader was of dat hij haar mishandeld heeft. En zelfs als ze goddomme met haar ouweheer heeft geneukt, dan had ze hem nog niet hoeven doodschieten. Dan is het nog steeds geen zelfverdediging en dat weet jij ook wel. Er is geen enkel bewijs dat haar vader haar misbruikt heeft. En dat zegt ze ook niet, dat zeg jij.'

'Hoe weet jij verdomme wat hij heeft gedaan?' schreeuwde Molly. Maar hij was niet onder de indruk, hij geloofde er geen woord van. 'Heeft ze dat allemaal tegen jou gezegd of raad je maar wat? Ik zie alleen maar het bewijs en een zeventienjarig meisje dat zo eenzaam en zo afwezig is dat ze bijna op een andere planeet lijkt te zitten.'

'Ik zal je eens een geheimpje verklappen, dokter York. Ze komt niet van Mars. Ze heeft een pistool afgeschoten. Zo liggen de zaken. En weet je wat ik denk, juffrouw geleerde met al je mooie theorietjes? Ik denk dat ze die avond na haar moeders begrafenis is uitgegaan en met iemand heeft gevrijd, en dat haar ouweheer daar kwaad om is geworden. Dus heeft hij haar bij haar thuiskomst ervan langs gegeven, dat vond ze niet leuk, werd boos en schoot hem dood. Het is puur toeval dat hij in bed lag te masturberen. Je kunt niemand wijs maken dat iemand die overal bekend staat als een prima kerel zijn dochter verkracht heeft en dat ze hem in zelfverdediging doodgeschoten heeft. Toevallig heb ik vandaag met zijn partner gepraat en die zei ongeveer hetzelfde als ik. Ik heb hem geen bewijsstukken laten zien, maar alleen gevraagd naar zijn mening over het gebeurde. Hij was heel verontwaardigd toen ik suggereerde dat John Adams zijn dochter misschien mishandeld had, en ik heb nog niet eens jouw idee naar voren gebracht. Volgens hem was die vent dol op zijn vrouw en zijn dochter. Hij zei dat ze alles voor hem betekenden, dat hij zijn vrouw nooit bedrogen heeft, elke avond thuis was en haar tot aan haar dood heeft aanbeden. Hij zei ook dat het meisje altijd al een beetje vreemd is geweest, onvriendelijk en teruggetrokken, en dat ze niet veel vriendinnen had. En ook dat ze niet erg op haar vader gesteld was.'

'En waar blijf je dan met je verhaal over haar vriendje?'

'Ze hoeft toch geen vast vriendje te hebben om een halfuurtje met iemand te rollebollen, of wel soms?'

'Je wilt het gewoon niet zien, hè?' zei Molly boos. Hoe kon hij zo blind en koppig zijn? Hij ging alleen maar af op de reputatie van die man zonder te onderzoeken wat erachter lag. 'Wat moet ik dan zien, Molly? We hebben hier een zeventienjarig meisje dat haar vader heeft doodgeschoten. Misschien was ze vreemd, misschien was ze niet goed snik. Of misschien was ze bang voor hem, hoe kan ik dat nou weten? Maar ze heeft hem doodgeschoten. En zij beweert niet dat hij haar verkracht heeft, zij zegt niets. Dat doe jij.'

'Daar is ze te bang voor, te bang dat iemand achter hun geheim zal komen.' Dat had ze al zo vaak meegemaakt, ze wist het zeker.

'Is het weleens bij je opgekomen dat ze misschien helemaal geen geheim heeft? Misschien heb je het zelf wel verzonnen omdat je medelijden met haar hebt en haar wilt laten vrijspreken, weet ik veel.'

'Je weet niet veel, begrijp ik,' zei ze bits. 'Ik heb dat rapport niet verzonnen en ook die kneuzingen op haar dijen en billen niet.'

'Misschien is ze wel van de trap gevallen. Jij bent de enige die het woord verkrachting gebruikt en dat is niet genoeg, niet als het om een vent zoals hij gaat. Dat kun je niemand wijsmaken.'

'En haar vaders partner? Gaat die haar verdedigen?'

'Dat betwijfel ik. Hij vroeg of ze op borgtocht vrijgelaten kon worden, maar ik heb gezegd dat daar in een moordzaak niet veel kans op is. Tenzij de aanklacht wordt veranderd in doodslag, en dat betwijfel ik. Toen zei hij dat het zo maar beter was ook, omdat ze nergens naartoe kon. Ze heeft geen familie en hij wil niet verantwoordelijk voor haar zijn. Hij is vrijgezel en wil haar niet in huis nemen. Hij vindt het ook niet juist om haar te verdedigen. Dat kan hij niet opbrengen, we moeten maar een pro-Deo-advocaat voor haar bellen. Dat kan ik hem niet kwalijk nemen, het verlies van zijn partner heeft hem behoorlijk aangegrepen.'

'Waarom kan het geld van haar vader niet gebruikt worden voor een eigen advocaat voor haar?' Het beviel haar niet, maar Grace had al vermoed dat Frank Wills haar niet zou willen helpen. Tot Molly's teleurstelling had ze gelijk. Molly had graag van zijn hulp gebruik willen maken, want ze wilde een uitstekende advocaat voor Grace.

'Hij heeft niet aangeboden een advocaat voor haar te zoeken,' vervolgde Stan Dooley. 'Hij zei dat John Adams zijn beste vriend was geweest, maar dat die hem heel wat geld schuldig was. De langdurige ziekte van zijn vrouw had zo goed als al hun spaargeld opgeslokt. Het enige dat hij nalaat, is de helft van de advocatenpraktijk en het huis, en daar zit een grote hypotheek op. Wills denkt niet dat er iets van Adams' nalatenschap over zal blijven en hij bood beslist niet aan om zelf een advocaat voor Grace te betalen. Ik zal morgenvroeg het pro-Deokantoor bellen.'

Molly knikte, opnieuw geschokt dat Grace zo alleen stond.

Dat was met jonge misdadigers wel vaker het geval, maar met een meisje zoals zij had het anders moeten zijn. Ze kwam uit een goed middenklasse gezin, haar vader was een man van aanzien geweest, ze woonden in een mooi huis en hadden goed bekend gestaan. De jonge psychiater vond het heel vreemd dat Grace zo alleen op de wereld stond. Hoewel het ongewoon was, besloot ze die avond Frank Wills zelf te bellen. Ze schreef zijn nummer op.

'En hoe gaat het tegenwoordig met dokter Kildare?' vroeg Dooley plagend toen Molly weg wilde gaan. Hij doelde op haar vriend.

'Die heeft het druk met het redden van levens, hij maakt nog langere dagen dan ik.' Ondanks zichzelf glimlachte ze tegen Dooley. Ze werd soms dol van hem, maar hij had een goed hart en ze mocht hem graag.

'Jammer. Als hij af en toe eens vrij nam, zou hij je voor een hoop ellende kunnen behoeden.'

'Ja, dat weet ik.' Ze glimlachte nog toen ze de deur uitging, een tweed jasje om haar schouders slaand. Ze was een knappe vrouw, maar belangrijker was dat ze haar werk uitstekend deed. Ook de andere agenten die haar kenden, gaven toe dat ze een goede zieleknijper was, ook al had ze soms rare ideeën. Toen Molly later Frank Wills van huis uit opbelde, was ze ontsteld over zijn onverschilligheid. Wat hem betrof, verdiende Grace Adams het om voor de moord op haar vader opgehangen te worden.

'De aardigste man die je je maar kunt voorstellen,' zei Wills diep ontroerd. Molly wist niet waarom ze hem niet geloofde.

'Dat kunt u overal navragen. Iedereen in deze stad hield van hem, behalve zij. Ik kan nog steeds niet geloven dat ze hem doodgeschoten heeft.'

Hij was de hele morgen bezig geweest een herdenkingsdienst voor John te organiseren. Daar zou de hele stad ongetwijfeld bij aanwezig zijn, behalve Grace. Maar deze keer zou er na afloop niemand naar Johns huis gaan, want er was geen familie meer om de mensen daar te ontvangen. Hij had alleen zijn vrouw en zijn dochter gehad, zei Wills met gebroken stem tegen Molly.

'Kunt u een reden bedenken waarom ze op hem geschoten heeft, meneer Wills?' vroeg Molly beleefd toen hij weer tot kalmte was gekomen. Ze wilde hem niet nog meer van streek maken, maar misschien kon hij nog iets voor haar verduidelijken.

'Waarschijnlijk geld. Ze dacht zeker dat hij haar alles zou nalaten, want zelfs zonder testament zou het allemaal naar haar gaan. Maar ze besefte natuurlijk niet dat ze niet van hem kon erven als ze hem vermoordde.'

'Is er een grote nalatenschap?' vroeg Molly onschuldig, zonder de informatie van inspecteur Dooley naar voren te brengen. 'Ik neem aan dat zijn deel van de praktijk heel wat waard is. U staat beiden als advocaat in hoog aanzien.' Ze wist dat die opmerking in goede aarde zou vallen en dat was ook zo. Hij werd een stuk toeschietelijker en liet meer los dan zijn bedoeling was geweest.

'Een behoorlijke som, maar het grootste deel ervan gaat naar mij om zijn schuld af te betalen. Hij heeft altijd gezegd dat hij mij zijn helft van de praktijk zou nalaten, niet dat hij van plan was er zo vroeg uit te stappen, de arme kerel.'

'Heeft hij dat op schrift gesteld?'

'Dat weet ik niet. Maar het was een overeenkomst tussen ons beiden en ik heb hem af en toe wat geld geleend om de kosten voor Ellen te betalen.'

'En het huis dan?' 'Daar zit een hypotheek op. Het is een mooi huis, maar niet mooi genoeg om voor doodgeschoten te worden.'

'Gelooft u echt dat een meisje van haar leeftijd haar vader zou doodschieten om een huis, meneer Wills? Vindt u dat niet een beetje te ver gaan?'

'Misschien niet, misschien dacht ze dat het genoeg zou opbrengen om een dure universitaire opleiding aan de Oostkust van te betalen.'

'Wilde ze dat?' vroeg Molly verbaasd. Grace had op haar niet zo'n ambitieuze indruk gemaakt, ze leek meer een huiselijk type, te huiselijk bijna.

'Ik weet niet wat ze wilde, dokter. Ik weet alleen dat ze haar vader vermoord heeft en dat ze daarvoor moet boeten. Ze moet er zeker geen voordeel van hebben, daar heeft de wet gelijk in. Dus zal ze geen cent krijgen, niet van het huis en ook niet uit de praktijk.'

Molly schrok van zijn venijnige toon en ze vroeg zich af of er meer achter stak, of hij diep in zijn hart eigenlijk wel blij was dat Grace uit de weg was.

'Wie zal zijn geld dan krijgen? Had hij nog ergens andere familie?'

'Nee, alleen het meisje. Maar hij was mij heel wat schuldig. Ik zei toch dat ik hem steeds geholpen heb en we hebben twintig jaar samengewerkt. Dat is niet niks.'

'Natuurlijk niet, dat begrijp ik,' zei ze sussend. Ze begreep meer dan hij dacht of hem lief was, en het beviel haar helemaal niet. Ze bedankte hem voor zijn medewerking en zat daarna heel lang over Grace na te denken. Toen haar vriend uit het ziekenhuis thuiskwam, vertelde ze hem het hele verhaal.

Hij was uitgeput na een etmaal in de eerstehulppost, waar hij een eindeloze reeks schotwonden en slachtoffers van auto-ongelukken had moeten behandelen, maar hij luisterde toch. Molly was vol van deze zaak.

Richard Haverson en Molly woonden al twee jaar samen en hadden het soms over trouwen, maar kwamen er op de een of andere manier toch niet toe. Maar ze konden het goed met elkaar vinden en waren bekend met elkaars werk. Ze vonden het zo allebei een perfecte situatie. Hij was net zo lang, slank, blond en aantrekkelijk als zij.

'Het klinkt alsof dat meisje behoorlijk verknipt is en niemand aan haar kant heeft, en ook alsof haar vaders partner haar wel graag uit de weg wil hebben zodat hij de rest van het geld kan opstrijken. Geen fraaie situatie. Maar als zij niet wil toegeven dat haar ouweheer haar verkrachtte, wat kun jij dan verder nog doen?' vroeg hij vermoeid. Ze nam een slokje koffie en keek hem gefrustreerd aan.

'Dat weet ik nog niet, maar ik probeer iets te bedenken. Ik wou dat ik haar zover kon krijgen dat ze me in vertrouwen nam. Ze werd toch niet zomaar midden in de nacht met een pistool in haar hand wakker en besloot om hem neer te schieten? Haar nachthemd lag in tweeën gescheurd op de grond, maar daar wil ze ook niets over zeggen. We hebben alle bewijzen, verdomme, maar ze wil ons gewoon niet helpen die te gebruiken.'

'Uiteindelijk krijg je haar wel zover,' zei hij vol vertrouwen, maar Molly bleef bezorgd kijken. Het had haar nog nooit zoveel moeite gekost om tot iemand door te dringen. Het meisje zat volkomen vast in haar zelfvernietigingsdrang. Haar ouders hadden haar hele leven verpest en toch wilde ze hen niet aanklagen. Het was verbijsterend.

Richard glimlachte en streelde even over haar lange blonde haar toen hij naar de keuken liep om een biertje te halen.

Ze werkten allebei keihard, maar het was voor hen allebei een goede relatie en ze waren gelukkig met elkaar.

Toen ze de volgende morgen om zes uur opstonden, moest Molly meteen weer aan Grace denken. Op weg naar haar werk keek ze op haar horloge en dacht erover om even bij haar langs te gaan. Maar eerst moest ze iets anders doen. In haar spreekkamer maakte ze een paar aantekeningen voor het rapport en ze ging om halfnegen naar het kantoor van de pro-Deo-advocaten.

'Is David Glass er al?' vroeg ze de receptioniste. Hij was de jongste advocaat van de groep, maar Molly had onlangs in twee zaken met hem samengewerkt en vond hem geweldig. Hij was onorthodox, keihard en intelligent. Als straatjochie in New York had hij zich uit het getto van de South Bronx naar boven gewerkt en gaf niemand een strobreedte toe. Maar hij had ook een hart van goud en vocht als een leeuw voor zijn cliënten. Hij was precies wat Grace Adams nodig had.

'Ik geloof dat hij ergens achterin is,' zei de receptioniste. Ze herkende Molly van de andere zaken en wenkte dat ze door mocht lopen naar de kantoren.

Molly liep een paar minuten zoekend door de gang en zag hem toen in de bibliotheek naast een stapel boeken een kop koffie zitten drinken. Toen hij opkeek en haar zag binnenkomen, glimlachte hij.

'Hallo dok, hoe staan de zaken?'

'Net als anders. En de jouwe?'

'Ik probeer nog steeds die moordenaars met die bijlen vrij te krijgen. Je weet wel, hetzelfde liedje.'

'Ik heb een zaak voor je.'

'Wijs jij die tegenwoordig toe?' vroeg hij geamuseerd. Hij was kleiner dan zij en zag er met zijn donkerbruine ogen en zwart krulhaar aantrekkelijk uit. Zijn sterkste punt was zijn persoonlijkheid, die elke tekortkoming in zijn uiterlijk - vergeleken met dat van Clark Gable - goedmaakte. Bovendien was hij seksueel aantrekkelijk. Zijn twinkelende ogen gaven te kennen dat hij Molly graag mocht. 'Wanneer hebben ze jou die taak gegeven?'

'Oké, oké, ik wilde alleen maar weten of je aan een nieuwe zaak toe bent. Ik ben ermee bezig en ze gaan vandaag een pro-Deo aanwijzen, en ik zou echt graag willen dat jij dat wordt.'

'Je vleit me. Hoe slecht staat het ervoor?'

'Heel slecht. Waarschijnlijk moord met voorbedachten rade. Kan zelfs de doodstraf worden. Een zeventienjarig meisje dat haar vader heeft doodgeschoten.'

'Leuk. Zulke zaken trekken me altijd aan. Wat heeft ze gedaan? Zijn hoofd er afgeknald met een geweer of het haar vriendje laten doen?' In New York had hij alle mogelijke ellende gezien, maar hier waren de gevallen een stuk tammer.

'Iets minder schilderachtig.' Ze keek hem met een bezorgde frons aan, denkend aan Grace. 'Het is nogal ingewikkeld, kunnen we ergens praten?'

'Natuurlijk.' Hij keek geïnteresseerd. 'Als je bereid bent op mijn schouders te gaan staan, kunnen we naar mijn kantoor gaan.' Zijn hokje was nauwelijks groter dan zijn bureau, maar het had in elk geval een deur en het was van hem alleen. Zijn boeken en koffie balancerend, liep hij voor haar uit.

'Vertel op,' zei hij toen ze zuchtend op de tweede stoel was gaan zitten. Ze wilde echt dat hij de zaak zou aannemen. Omdat Grace absoluut niet voor zichzelf wilde opkomen, had ze iemand als David nodig.

'Ze heeft op hem geschoten van een afstand van iets minder dan vijf centimeter met een pistool dat volgens haar zomaar in haar hand lag en zomaar afging. Ze had er geen enkele reden voor, zegt ze. Ze waren een gelukkig gezin, hoewel ze eerder die dag haar moeder hadden begraven. Verder waren er geen problemen.'

'Is ze geestelijk in orde?' Hij keek wel belangstellend, maar niet echt geboeid. Hij hield het meest van een uitdaging, en hij hield vooral van kinderen. Daarom wilde Molly hem ook graag hebben. Hij was Grace' enige kans. Zonder hem kon ze het wel vergeten, al scheen haar dat niets te kunnen schelen. Maar het kon Molly wel schelen, al wist ze niet waarom. Misschien omdat Grace zo'n mismoedige en hulpeloze indruk maakte. Ze had alles al opgegeven, alle hoop, zelfs haar leven leek niet belangrijk voor haar te zijn. Dat wilde Molly veranderen.

'Geestelijk is ze in orde,' bevestigde Molly. 'Zwaar gedeprimeerd en niet zonder neurose, maar daar is volgens mij een goede reden voor. Ik geloof dat hij haar misbruikte, seksueel en op andere manieren.'

Ze beschreef de inwendige verwondingen en de kneuzingen die ze geconstateerd hadden en haar geestestoestand toen Molly haar voor het eerst had gezien. 'Ze zweert dat hij haar nooit aangeraakt heeft, maar dat geloof ik niet. Volgens mij heeft hij haar die avond verkracht en was dat niet voor het eerst, misschien deed hij dat zelfs al jaren. En zonder haar moeder was ze misschien haar enige bescherming kwijt en raakte ze in paniek. Dus toen hij het weer deed, raakte ze de kluts kwijt en schoot ze op hem. Hij moet boven op haar gelegen hebben om hem van zo dichtbij te raken. Ga maar na, als hij boven op haar lag terwijl hij haar verkrachtte en zij dat pistool in haar hand had, moet het precies de goede afstand zijn geweest voor dat schot.'

'Is dat al bij iemand anders opgekomen?' vroeg hij nu vol belangstelling. 'Wat denkt de politie ervan?'

'Dat is het hem nou juist. Die willen er niet van horen. Haar vader was meneer de Perfecte Inwoner en Meest Geliefde Advocaat. Niemand wil geloven dat hij met zijn eigen dochter vrijde of haar daar zelfs toe dwong. Wie weet dreigde hij haar wel met dat pistool en wist zij het hem af te pakken. Maar in het leven van dat kind was iets heel vreemds aan de hand en ze weigert het me te vertellen. Ze heeft geen vriendinnen of vrienden en geen sociaal leven. Niemand schijnt iets van haar te weten. Ze ging naar school en zorgde na schooltijd voor haar stervende moeder. De moeder is een paar dagen geleden gestorven en de vader is nu ook dood en dat is het. Geen familie, geen vrienden, alleen een hele stad die er een eed op doet dat die vent de aardigste man was die ze kenden, die onmogelijk zijn dochter pijn heeft kunnen doen.'

'En dat geloof je niet? Waarom niet?' Na aan twee zaken met haar samengewerkt te hebben, vertrouwde hij op haar intuïtie.

'Omdat ze me het fijne van de zaak niet wil vertellen en ik weet dat ze liegt. Ze is doodsbang en ze verdedigt hem nog steeds, alsof hij uit de dood zal opstaan om haar te grijpen.'

'Zegt ze helemaal niets?'

'Eigenlijk niet. Ze is verstijfd van verdriet, dat is aan alles te zien. Ze heeft iets vreselijks meegemaakt en wil er niets over kwijt.'

'Nog niet.' Hij glimlachte. 'Maar dat komt nog wel. Ik ken je zo langzamerhand en dit is nog maar het begin.'

'Dank je wel voor je vertrouwen, maar we hebben niet veel tijd. Ze moet vandaag voorkomen en ze gaan haar vanmorgen een pro-Deo-advocaat toewijzen.'

'Is er geen familie-advocaat of medewerker van haar ouweheer die dat op zich wil nemen? Je zou toch denken dat iemand zich wel zou komen melden.' Tot zijn verbazing schudde de psychiater haar hoofd.

'Zijn partner beweert dat hij te dicht bij haar vader stond om haar te willen verdedigen, omdat zij de dader is. Hij zegt ook dat er vanwege die ziekte van haar moeder geen geld meer over is. Alleen het huis en de advocatenpraktijk. Nu zij niets kan erven, gaat alles naar hem. Bovendien beweert hij dat haar vader hem ook nog heel wat geld schuldig was. Hij heeft geen cent voor haar verdediging over en daarom ben ik bij jou gekomen. Ik mag die vent niet en ik vertrouw hem helemaal niet. Hij schildert de vader af als een heilige en zegt dat hij het de dochter nooit zal vergeven. Volgens hem verdient ze de doodstraf.'

'Op haar zeventiende? Aardige man.' Zijn interesse was nu duidelijk.

'Wat zegt ons meisje daar allemaal van? Weet ze al dat die vent weigert haar te helpen en zelfs de hele nalatenschap wil binnenhalen wegens die vermeende schuld?'

'Eigenlijk niet. Maar ze lijkt voor haar doel door het vuur te willen gaan, zolang ze haar mond maar kan houden. Ik geloof dat ze zichzelf heeft wijsgemaakt dat ze dat haar ouders verschuldigd is.'

'Klinkt alsof ze zowel een psychiater als een advocaat nodig heeft.' Hij glimlachte, hij wilde best weer met haar samenwerken. Ze was heel plezierig om mee te werken en nu en dan koesterde hij een kleine hoop dat er iets moois tussen hen zou ontstaan. Maar dat was nog niet gebeurd en hij wist eigenlijk wel dat het een vergeefse hoop was. In elk geval stond die hoop een samenwerking niet in de weg.

'Wat vind je ervan?' vroeg Molly met een bezorgd gezicht.

'Ik denk dat ze diep in de problemen zit. Hoe luidt de aanklacht precies?'

'Dat weet ik nog niet. Ze hadden het over moord met voorbedachten rade, maar dat zal moeilijk te bewijzen zijn. Er is geen substantiële erfenis die als reden voor opzet kan dienen, alleen een huis met een behoorlijke hypotheek en de advocatenpraktijk die volgens de partner aan hem was beloofd.'

'Ja, maar dat wist ze misschien niet. En ze wist misschien ook niet dat ze niet van haar vader kon erven als ze hem vermoordde. Als ze echt willen, kunnen ze er moord met voorbedachten rade van maken.'

'Maar als ze ontkent dat ze hem wilde vermoorden, maken ze er misschien wel alleen moord van,' zei Molly hoopvol. 'De straf daarvoor ligt tussen de vijftien jaar en levenslang. Dan zou ze, als ze beschuldigd zou worden, ruim veertig zijn als ze vrijkwam. Maar dat is beter dan de doodstraf. Ze hebben al gezegd dat ze haar als volwassene zullen aanklagen, en het woord doodstraf is genoemd. Als ze ons nou maar wilde vertellen wat er gebeurd is, zou je er zelfs doodslag van kunnen maken.'

'Jezus, je hebt wel een leuk zaakje voor me uitgezocht, hè?'

'Denk je dat je het zult mogen doen?'

'Misschien wel. Ze gaan er waarschijnlijk van uit dat er toch geen eer aan te behalen valt. Omdat haar vader hier zo'n vooraanstaand man was, zal het geen eerlijk proces worden. Het zou naar een andere rechtbank verwezen moeten worden. Ik voel er eigenlijk wel iets voor.'

'Wil je haar eerst ontmoeten?'

'Ben je mal?' Hij lachte. 'Moet je mijn andere zaken eens zien. Ik hoef haar niet eerst te ontmoeten, ik wil alleen weten of ik een kans heb. Het zou plezierig zijn als ze haar mond wilde opendoen en ons vertellen wat er werkelijk gebeurd is. Anders kan ze inderdaad levenslang krijgen of nog erger. Ze móet het ons vertellen,' zei hij nadrukkelijk en Molly knikte.

'Misschien doet ze dat ook wel als ze je vertrouwt,' zei Molly hoopvol. 'Ik ga vanmiddag weer naar haar toe. Ik moet voor de politie mijn verslag nog afmaken waarin ik verklaar of ze in staat is voor de rechtbank te verschijnen. Maar daar bestaat eigenlijk geen twijfel over. Ik heb er alleen maar een beetje mee gewacht omdat ik haar nog een paar keer wilde zien. Ze heeft ontzettend behoefte aan een normaal iemand om mee te praten.' Molly keek oprecht bezorgd.

'Als ze de zaak aan me toewijzen, ga ik met je mee. Ik zal mijn best doen. Bel me tegen lunchtijd maar op.' Hij schreef Grace' naam en haar dossiernummer op en Molly bedankte hem voordat ze de deur uitliep. Ze voelde zich ontzettend opgelucht dat hij misschien Grace' advocaat zou worden. Beter kon ze het niet treffen. Als er ook maar enige kans bestond haar te redden, zou David Glass die benutten.

Molly had pas na tweeën tijd om hem te bellen, en toen was hij niet op kantoor. Pas om vier uur had ze tijd om het weer te proberen, bezorgd over wat er inmiddels gebeurd zou zijn. Ze had een zware dag gehad met haar ziekenhuisronde, rapporten voor de rechtbank en een consult met een vijftienjarige die zelfmoord had willen plegen maar gefaald had. Hij was van een brug gesprongen en op beton gevallen, maar had zich verkeken op zijn jeugdige uithoudingsvermogen. Zelfs zij vroeg zich af of hij niet beter dood had kunnen zijn dan de volgende zestig jaar te moeten doorbrengen met alleen de mogelijkheid om zijn neus en oren te bewegen. Zelfs zijn spraakvermogen was aangetast. Aan het einde van de dag belde ze David opnieuw en verontschuldigde ze zich voor het uitstel. 'Ik ben zelf ook net terug,' zei David.

'Wat hebben ze gezegd?'

'Succes ermee. Volgens hen is er geen twijfel mogelijk. Ze was op zijn geld uit, hoe weinig dat ook was, maar wist niet hoeveel de ziekte van haar moeder daarvan opgeslokt had en ook niet dat ze het niet kon erven als ze hem gedood had. Ze blijven erbij dat het met voorbedachten rade was of dat ze op z'n minst ruzie hadden, dat zij woedend is geworden en hem vermoord heeft. Zo eenvoudig ligt het, volgens hen. In het ergste geval moord met voorbedachten rade, op z'n best gewoon moord. Met een straf van twintig jaar tot levenslang, of de doodstraf als ze maar fel genoeg zijn.'

'Het is nog maar een kind, een jong meisje...' zei Molly met tranen in haar ogen, en verweet zichzelf toen dat ze er te veel bij betrokken raakte. Maar ze kon er niets aan doen, want er gebeurde hier iets heel verkeerds. 'En de verdediging?'

'Dat weet ik nog niet. Er bestaat geen bewijs dat hij haar aangevallen is of haar leven bedreigd heeft, tenzij jouw verkrachtingstheorie juist is. Geef me de kans, joh. Ze hebben me de zaak pas twee uur geleden toegewezen en ik heb het meisje nog niet eens ontmoet. Ze hoeft pas voor te komen nadat ik op z'n minst met haar heb kennisgemaakt, morgenvroeg om negen uur. Ik ben van plan om tegen vijven naar haar toe te gaan, als ik hier dan tenminste klaar ben. Wil je mee? Dat breekt misschien het ijs zodat het wat vlugger gaat, omdat ze jou al kent.'

'Maar ik weet niet of ze me wel mag. Ik blijf maar over haar vader zeuren en dat vindt ze helemaal niet leuk.'

'De doodstraf is nog veel minder leuk. Ik stel voor dat we elkaar daar om halfzes ontmoeten, haal je dat?'

'Ik zal er zijn. David?'

'Ja?' 'Dank je wel.'

'Ik zal mijn best doen. Tot halfzes op het hoofdbureau.'

Toen Molly ophing, wist ze dat ze niet alleen hun best moesten doen, maar om een wonder moesten bidden om Grace te kunnen helpen.

3

Molly York en David Glass stonden allebei prompt om halfzes voor het hoofdbureau van politie en liepen naar binnen om Grace op te zoeken. David had inmiddels alle rapporten van de politie gekregen en Molly had haar aantekeningen en het ziekenhuisverslag bij zich om die hem te laten lezen. In de lift bladerde hij erdoorheen en bij het zien van de foto's trok hij zijn wenkbrauwen op.

'Het ziet eruit alsof iemand haar met een honkbalknuppel te lijf is gegaan,' merkte hij op en keek toen naar Molly.

'Zij beweert dat er niets gebeurd is.' Molly schudde haar hoofd en hoopte dat Grace bereid zou zijn tegen David haar mond wel open te doen. Haar leven hing er letterlijk vanaf en ze wist nog steeds niet of Grace daar wel van doordrongen was.

Ze werden in het spreekkamertje gelaten met de twee aparte ingangen, de tafel en de vier stoelen. Daar had Molly Grace voor het eerst ontmoet en het was in elk geval bekend terrein voor Grace.

Ze gingen zitten en wachtten. David stak een sigaret op en bood er Molly een aan, maar ze weigerde. Pas vijf minuten later verscheen het gezicht van een agent voor het raampje in de zware deur die werd opengedaan, en stond Grace aarzelend op de drempel. Ze droeg dezelfde spijkerbroek en het t-shirt. Ze had niemand om haar kleren te brengen en had niets anders bij zich dan wat ze op de avond van haar vaders moord en haar arrestatie had gedragen.

Toen ze binnenkwam, bekeek David haar nauwkeurig. Ze was lang, mager en elegant en op het eerste gezicht jong en verlegen, maar toen ze hem aankeek, zag hij dat haar ogen jaren ouder waren. Ze zag er droevig en lamgeslagen uit, en leek zo schichtig als een hert dat op het punt stond in het bos weg te schieten. Ze staarde hen aan, niet wetend wat ze kwamen doen. De politie had haar die dag vier uur lang verhoord en ze was uitgeput. Ze hadden gezegd dat ze er een advocaat bij mocht roepen, maar omdat ze al toegegeven had dat ze haar vader had doodgeschoten, had ze niet gedacht dat het kwaad kon hun vragen te beantwoorden.

Ze had de boodschap doorgekregen dat David Glass haar advocaat zou worden en dat die haar later die dag zou komen opzoeken. Van Frank Wills had ze niets gehoord en ze had hem ook niet gebeld. Verder had ze niemand om te bellen, niemand die ze om hulp zou kunnen vragen. Ze had de krant gelezen, waarvan de voorpagina en diverse artikelen waren gewijd aan de moord en het bewonderenswaardige leven van haar vader, zijn advocatenpraktijk en wat hij voor zoveel mensen betekend had. Over haar was vrij weinig gezegd, behalve dat ze zeventien was, naar de Jefferson-middelbare school ging en hem vermoord had. Er werden verschillende theorieën over het gebeurde geopperd, maar niemand had ook maar een flauw vermoeden van de waarheid.

'Grace, dit is David Glass.' Molly verbrak de stilte door hen aan elkaar voor te stellen. 'Hij is de pro-Deo-advocaat die je gaat verdedigen.'

'Dag Grace,' zei hij kalm. Hij keek haar aan; sinds ze het vertrek was binnengekomen, had hij zijn ogen niet van haar afgewend en hij kon duidelijk zien hoe bang ze was. Toch gaf ze hem beleefd een hand en hij voelde haar vingers trillen. Toen ze hem begroette, was ze een beetje kortademig en hij herinnerde zich Molly's opmerking over haar astma. 'We moeten een paar dingen doornemen.'

Ze knikte alleen maar.

'Ik heb vanmiddag je dossier doorgelezen, het ziet er op het ogenblik niet zo goed uit. Wat ik vooral nodig heb, is informatie. Over wat er gebeurd is en waarom, alles wat je je kunt herinneren. Daarna zullen we het door iemand laten controleren. We zullen alles doen wat maar mogelijk is.’ Hij probeerde bemoedigend te klinken en hoopte dat ze niet te bang was om te luisteren.

‘Er valt niets te controleren,’ zei ze zacht, kaarsrecht zittend op een van de stoelen. ‘Ik heb mijn vader vermoord.’ Bij die woorden keek ze hem recht in de ogen.

‘Dat weet ik,’ zei hij. De bekentenis leek geen indruk kop hem te maken en hij bleef haar scherp aankijken. Hij wist wat Molly zo in haar had getroffen. Ze zag eruit als een aardig meisje, dat volkomen murw was geslagen. Ze was zo afstandelijk dat je je bijna afvroeg of ze tastbaar was en niet meer een geest dan een mens van vlees en bloed. Er was niets normaals aan haar, ze maakte absoluut niet de indruk van een zeventienjarig meisje met alle opgewektheid en levenslust van dien. 'Weet je nog precies wat er gebeurd is?' vroeg hij vriendelijk.

'Het meeste wel,' gaf ze toe. Sommige dingen waren nog wat vaag, zoals het moment waarop ze het pistool uit haar moeders nachtkastje had gehaald. Maar ze herinnerde zich wel dat ze het in haar hand had gehad en de trekker had overgehaald. 'Ik heb hem doodgeschoten.'

'Waar had je dat pistool vandaan?' Zijn manier van vragen stellen was heel nonchalant en leek vreemd genoeg weinig bedreigend. Hij had een ontspannen manier van doen en Molly dankte opnieuw de hemel dat hij de zaak op zich had mogen nemen. Ze hoopte alleen maar dat hij Grace zou kunnen helpen.

'Het lag in mijn moeders nachtkastje.'

'En hoe kreeg je het dan te pakken? Heb je gewoon je hand uitgestoken?'

'Zoiets. Ik heb het er gewoon uitgehaald.'

'Was je vader verbaasd toen je dat deed?' Het klonk als een doodgewone vraag en ze knikte.

'Hij zag het eerst niet, maar hij was verbaasd toen hij het wel zag... en toen probeerde hij het van me af te pakken en ging loren.

Nee eh... dichterbij...' Hij knikte, alsof dat ook een doodnormaal antwoord was. Molly probeerde er zo ongeïnteresseerd mogelijk bij te zitten, maar het boeide haar te zien hoe vlug Grace met David was gaan praten en hoe ze hem nu al leek te vertrouwen. Alsof ze wist dat hij betrouwbaar was. Ze was veel minder in de verdediging dan toen ze met Molly had gepraat.

Hoe dichtbij denk je dan? Een centimeter of twintig? Of nog dichterbij?'

Nog dichterbij,' zei ze zacht en wendde toen haar blik af, wetend wat hij moest denken. Molly zou hem zeker haar vermoedens hebben verteld. 'Heel dichtbij.' Hoe kwam dat dan? Wat deden jullie?' We waren aan het praten,' antwoordde ze hees, met moeite ademhalend. Hij wist dat ze loog. Waar hadden jullie het over?'

Het gemak waarmee hij die vraag op haar afvuurde, bracht naar van haar stuk en ze antwoordde stotterend: 'Ik eh... ik geloof over mijn moeder.'

Hij knikte alsof dat de normaalste zaak van de wereld was, en leunde toen achterover in zijn stoel en keek peinzend naar het plafond. Toen hij zonder haar aan te kijken zijn volgende vraag stelde, voelde hij het bloed in zijn oren bonzen. 'Wist je moeder wat hij met je deed, Grace?' Hij had het zo vriendelijk gevraagd dat de tranen Molly in ie ogen sprongen en toen hij zijn blik langzaam weer op Grace richtte, had zij ook tranen in haar ogen. Je kunt het mij wel vertellen, Grace. Niemand behalve wij drieën zal het ooit te weten komen, maar ik moet de waarheid weten om je te kunnen helpen. Wist ze het?'

Grace staarde hem aan en wilde het opnieuw ontkennen, wilde zich nog steeds voor hen verborgen houden, maar ze kon het niet langer volhouden, het lukte niet meer. Ze knikte en de tranen rolden langzaam over haar wangen. Met zijn ogen op haar gezicht gericht pakte hij haar hand en kneep erin. 'Het geeft niet, Grace, het geeft niet. Je kon niets doen om er een eind aan te maken.' Ze knikte en een hartverscheurende snik ontsnapte haar. Ze wilde dat ze de moed had gehad om nog steeds niets te zeggen, maar ze bleven aandringen. De dokter, de politie en nu hij weer, ze stelden zoveel vragen. En ze wist niet waarom, maar ze vertrouwde David. Molly mocht ze ook graag, maar David was degene bij wie ze zich veilig voelde.

'Ze wist het.' Het waren de droevigste woorden die hij ooit gehoord had en zonder John Adams gekend te hebben, kon hij hem alsnog wel vermoorden.

'Was ze erg boos op hem? Was ze boos op jou?'

Tot hun verbijstering schudde Grace haar hoofd. 'Ze wilde dat ik het deed... ze zei dat ik het moest doen.' Ze kon de woorden nauwelijks uitbrengen en moest vechten om adem. 'Ik moest voor hem zorgen... aardig voor hem zijn en... ze wilde dat ik het deed,' zei ze opnieuw, hun met haar betraande ogen smekend haar te geloven. Dat deden ze allebei en ze voelden diep medelijden met haar.

'Hoe lang heeft dat geduurd?' vroeg hij zacht.

'Heel lang.' Vermoeid keek ze hem aan, en ze zag er zo zwak en breekbaar uit dat hij zich afvroeg of ze het zou overleven. 'Vier jaar, de eerste keer stond ze erbij en dwong ze me ertoe.'

'Waarom was het die avond anders?'

'Dat weet ik niet, ik kon het gewoon niet meer en zij was er niet meer. Voor haar hoefde ik het niet meer te doen. Ik moest nu in haar bed, dat was nog niet eerder gebeurd en toen heeft hij me geslagen... en ook andere dingen gedaan.' Ze wilde niet precies vertellen wat hij dan gedaan had, maar dat wisten ze al van het onderzoek en de foto's. 'En toen dacht ik aan het pistool, ik wilde alleen maar dat hij zou ophouden... van me af zou gaan. Ik was niet van plan hem dood te schieten... ik weet het niet... ik wilde hem alleen maar laten ophouden.' Dat was haar gelukt, voorgoed. 'Ik wist niet dat ik hem zou doodschieten.'

Eindelijk had ze hun verteld wat er gebeurd was en eigenlijk voelde ze zich opgelucht. En doodmoe. Het was iets anders dan het aan de politie vertellen. Ze wist dat Molly en David het aan niemand zouden doorvertellen en dat ze haar geloofden. Ze wist ook dat de agenten haar nooit zouden geloven. Die vonden haar vader een onberispelijk iemand. Ze kenden hem beroepshalve en sommigen hadden golf met hem gespeeld op zijn club. Het leek wel of iedereen in de stad hem gekend en bewonderd had.

'Je bent een dapper meisje,' zei David zacht. 'En ik ben blij dat je het me verteld hebt.' Het hele verhaal klopte met wat Molly beweerd had, behalve dat het nog erger was omdat de moeder haar ertoe aangezet had. Op haar dertiende, toen was het begonnen. Hij werd al misselijk bij de gedachte. Die vent was behoorlijk pervers geweest, hij had zijn verdiende loon gekregen. De grote vraag was nu of hij er een jury van kon overtuigen dat Grace zichzelf had verdedigd na vier afschuwelijke jaren door haar vader misbruikt te zijn. Bij de politie was dat Molly niet gelukt, die hield zich te veel aan John Adams' reputatie vast. Hij hoopte maar dat een jury zich niet zo zou laten misleiden.

'Zou je de politie willen vertellen wat je zojuist tegen mij hebt gezegd?' vroeg David op kalme toon, maar ze schudde vlug haar hoofd.

'Waarom niet?'

Ze zullen me toch niet geloven en... dat kan ik mijn ouders niet aandoen.' 'Je ouders zijn dood, Grace,' zei hij ferm. Dat zou zij ook zijn als ze zichzelf niet wilde helpen door de waarheid te vertellen. Zelfverdediging was haar enige kans. Ze moesten bewijzen dat ze gedacht had dat ze in levensgevaar verkeerde. En zelfs als ze dat niet wilden geloven, zou de uitspraak in het ergste geval doodslag kunnen luiden en niet moord.

'Daar moeten we het eens over hebben. Je zult iemand anders dan mij of de dokter moeten vertellen wat er werkelijk gebeurd is.'

'Dat kan ik niet. Wat zullen ze dan van me denken? Het is zo vreselijk.' Ze begon weer te huilen en Molly stond op en sloeg haar armen om haar heen.

'Zij waren vreselijk, jij niet, Grace. Jij bent alleen maar het slachtoffer en je hoeft niet voor hun zonden te boeten door te zwijgen. Je moet het vertellen, daar heeft David gelijk in.'

Ze praatten er een hele poos over door en ten slotte zei Grace dat ze erover na zou denken. Maar ze leek er nog steeds niet van overtuigd dat het vertellen van de waarheid de beste oplossing was. Toen Molly en David het politiebureau verlieten, was Molly nog steeds verbaasd dat David haar zo gauw aan de praat had gekregen.

'Misschien moeten we van baan verwisselen, hoewel ik jouw werk ook niet kan doen,' merkte Molly somber op. Ze vond dat ze gefaald had omdat ze Grace niet zover had kunnen krijgen haar te vertrouwen.

'Je hoeft jezelf niets te verwijten. De enige reden dat ze haar mond tegen mij opendeed, was dat jij haar voorbereid had. Ze moest het kwijt, ze heeft er al vier jaar mee rondgelopen. Ze is nu waarschijnlijk ontzettend opgelucht.'

Molly knikte instemmend en David schudde spijtig zijn hoofd. 'Dat ze hem doodgeschoten heeft, is natuurlijk ook een opluchting. Jammer dat ze dat niet eerder gedaan heeft. Wat een perverse zak was die vent, terwijl de hele stad hem voor een heilige houdt, de perfecte man en vader. Om van te kotsen, vind je niet? Het is een wonder dat ze nog zo normaal is.' Ze was neurotisch en beschadigd, maar ze stond nog steeds met beide benen op de grond. Hij moest er niet aan denken dat ze twintig jaar in de gevangenis zou moeten doorbrengen.

Maar toen David haar de volgende morgen voordat ze moest voorkomen kwam halen, weigerde ze nog steeds de politie de ware toedracht te vertellen. Hij kon niets beters verzinnen dan haar op te dragen voor de rechter schuld te ontkennen. De aanklacht was moord met voorbedachten rade, waarvoor ze de maximum straf kon krijgen en zelfs de doodstraf als de jury tot die uitspraak zou komen.

De rechter weigerde een borgsom te noemen, wat er niet toe deed omdat er niemand was om die te betalen. David werd officieel als haar advocaat aangewezen.

De volgende paar dagen deed David alle moeite haar ervan te overtuigen dat ze de politie moest vertellen dat haar vader haar jarenlang verkracht had. Maar ze bleef weigeren. Na twee uiterst frustrerende weken dreigde hij het bijltje erbij neer te gooien. Molly kwam vaak bij haar langs, nu in haar vrije tijd. Haar rapport voor de rechtbank was klaar. Ze had verklaard dat Grace naar haar mening toerekeningsvatbaar was en volkomen in staat het proces bij te wonen.

David legde haar uit hoe de terechtzitting zou verlopen. Hij liet de enige detective die hem ter beschikking stond iedereen in de stad ondervragen in de hoop op iemand te stuiten die vermoed had wat John Adams met zijn dochter had uitgevoerd. Maar de reacties van de mensen liepen bij die suggestie van lichte verbazing tot grote verontwaardiging en niemand geloofde dat hij ertoe in staat was geweest. In plaats daarvan vonden ze dat het een belachelijke theorie was, die de verdediging had verzonnen om goed te praten wat menigeen de koelbloedige moord van Grace op haar vader noemde.

David ging zelf met de leraren op school praten om uit te vinden of zij misschien iets gemerkt hadden, maar dat was ook niet het geval. Ze beschreven Grace als stuntelig en verlegen, zelfs als kind al heel teruggetrokken en bijna asociaal. Ze had zo goed als geen vrienden gehad. Toen haar vader was begonnen gemeenschap met haar te hebben, was ze bang geworden dat iemand daarachter zou komen en had ze vervolgens iedereen gemeden. De leraren vonden haar een beetje vreemd, maar ze was beleefd en een goede leerling. De meesten hadden geweten dat haar moeder erg ziek was geweest en hadden gedacht dat dat haar gedrag ook beïnvloed had. Dat was ook zo, maar niet zo erg als haar vaders seksuele eisen. Sommigen zeiden iets over de erge astma, die haar sinds het begin van haar moeders ziekte geplaagd had.

Gek genoeg was niemand verbaasd dat ze zoiets bizars had gedaan. Ze hadden haar altijd al vreemd gevonden en aangenomen dat ze na de dood van haar moeder door het lint was gegaan'.

Het lag het meest voor de hand er die uitleg aan te geven en net als de politie te denken dat ze het op de erfenis had voorzien, een driftbui had gehad of ruzie gemaakt. Het was veel moeilijker te geloven dat John Adams vier jaar lang een uiterst pervers leven had geleid ten koste van zijn vrouw en dochter. En nog moeilijker dat hij voordien zijn vrouw jarenlang geslagen had.

Ondanks de weinige harde bewijzen twijfelde David geen moment aan Grace. Haar verhaal klonk waarachtig en hij werkte de hele zomer met haar samen aan het vinden van bewijzen om zijn zelfverdedigingstheorie kracht bij te zetten. Ze had haar verhaal ten slotte toch aan de politie verteld, maar die weigerde haar te geloven. Ze noemden het een knappe verdediging, bedacht door haar advocaat en pogingen om met de aanklager tot een schikking te komen, waren op niets uitgelopen. De aanklager wilde het verhaal net zo min aannemen als de politie. In zijn wanhoop was David er uit angst voor levenslang of de doodstraf zelfs mee naar de officier van justitie gegaan, maar die geloofde het ook niet en was onvermurwbaar. Nu zat er niets anders op dan het aan de jury over te laten. Het proces zou de eerste week van september plaatsvinden.

Ze werd achttien in de gevangenis. Inmiddels zat ze alleen in een cel. De hele zomer was ze lastig gevallen door journalisten die om interviews vroegen. De bewakers hadden hen af en toe binnengelaten om foto's te nemen. De journalisten stopten hun dan een paar bankbiljetten toe en voordat ze het wist, stonden ze met hun flitslichten voor haar cel. Een keer hadden ze haar zelfs op de wc verrast. Het verhaal dat ze aan de politie had verteld, had inmiddels allang in de kranten gestaan en dat had ze nu juist willen vermijden. Ze vond dat ze zichzelf en haar ouders verraden had, maar David had haar ervan overtuigd dat het haar enige kans was om uit de gevangenis te blijven of de doodstraf te ontlopen. Maar het had niet geholpen. Ze had zich er al bij neergelegd dat ze haar leven in de gevangenis zou moeten slijten en vroeg zich bovendien af of ze toch nog de doodstraf zou krijgen. Zelfs David gaf onwillig toe dat dat mogelijk was. Het zou van de jury afhangen. Hij dacht nog steeds dat hij er een jury van zou kunnen overtuigen dat ze op haar vader had geschoten om verdere verkrachting te voorkomen, of zelfs haar eigen dood. Ze was jong, mooi, kwetsbaar en vertelde de waarheid, die aanvaardbaar klonk. David en Molly twijfelden geen moment aan haar verhaal.

De eerste teleurstelling was dat de zaak niet naar een andere rechtbank werd verwezen. Dat had David verzocht omdat ze in Watseka geen eerlijke behandeling zou krijgen, omdat de mensen allemaal aan de kant van haar vader stonden. De kranten hadden haar al maandenlang veroordeeld en hun verhaal waar mogelijk steeds fraaier gemaakt. Tegen september werd ze beschreven als een seksueel dolgedraaid tienermonster dat maandenlang de moord op haar vader had voorbereid omdat ze op zijn geld aasde. Het feit dat er bijna geen geld was, werd genegeerd. Een ander verhaal was dat ze een nymfomane was die verliefd was geweest op haar vader en hem in een jaloerse bui om zeep had gebracht. Allerlei verhalen deden de ronde, maar nergens werd de waarheid verteld en Grace kwam er altijd slecht af. David wanhoopte eraan dat een jury haar in deze stad nog objectief zou kunnen beoordelen, of zelfs ergens anders.

Het benoemen van de jury nam een hele week in beslag. Vanwege de ernst van de zaak en na een hartstochtelijk pleidooi van David stemde de rechter ermee in dat de jury afgezonderd werd. De rechter zelf was een narrige oude man die vanaf zijn zetel naar iedereen schreeuwde, en die vaak met haar vader gegolfd had. Maar hij weigerde zich uit de zaak terug te trekken door te beweren dat ze geen goede vrienden waren geweest en dat hij objectief genoeg kon zijn. Het enige bemoedigende voor David was dat hij, als ze geen eerlijk proces of gunstige uitspraak kregen, kon proberen het proces ongeldig te laten verklaren. Of misschien zou dat iets uitmaken voor het geval ze in beroep gingen. Hij dacht al vooruit, want hij maakte zich ernstig zorgen.

De aanklager zette met grote overredingskracht zijn kant van de zaak uiteen. Hij verklaarde dat ze van plan was geweest haar vader op de avond na haar moeders begrafenis te vermoorden om het kleine beetje geld dat nog over was te kunnen erven voordat hij dat ook kon uitgeven of kon hertrouwen. Ze had niet geweten dat ze, als ze hem vermoordde, niet van hem kon erven. De foto's die als bewijs werden aangevoerd, lieten zien dat hij een knappe man was geweest, en de aanklager liet herhaaldelijk doorschemeren dat Grace op haar eigen vader verliefd was geweest. Ze was zelfs zo ver gegaan dat ze hem, nu haar moeder er niet meer was, niet alleen die avond met het verscheuren van haar nachthemd had willen verleiden, maar hem na de moord zelfs van verkrachting had beschuldigd. Er was inderdaad bewijs dat ze die avond seksuele gemeenschap had gehad, maar niets wees erop dat dat met haar vader was geweest. Waarschijnlijk was ze die avond weggeslopen om iemand anders te ontmoeten en toen haar vader haar daarvoor berispt had, had ze hem geprobeerd te verleiden. Toen dat mislukte, had ze hem vermoord.

De aanklager vroeg als uitspraak moord met voorbedachten rade, waarvoor ze een nog te bepalen gevangenisstraf zou moeten krijgen of zelfs de doodstraf. Ze had een afschuwelijke misdaad begaan, zo zei hij tegen de jury, de toeschouwers en het leger journalisten uit het hele land in de zaal, waarvoor ze tot in de hoogste graad zou moeten boeten. Er moest geen genade zijn voor een meisje dat zo wreed haar eigen vader had vermoord en daarna zijn naam bezoedelde om uit de gevangenis te kunnen blijven.

Het was een kwelling voor Grace om over zich te horen praten alsof het iemand anders betrof, en naar al die mensen te luisteren die in de beklaagdenbank haar vader kwamen prijzen. De meerderheid verklaarde dat ze bijzonder verlegen of vreemd was. De getuigenis van haar vaders partner was het meest vernietigend. Hij beweerde dat ze hem op de dag van de begrafenis meermalen naar haar vaders financiële situatie had gevraagd en naar wat er na haar moeders ziekte van zijn geld was overgebleven.

'Ik wilde haar niet laten schrikken door haar te vertellen hoe hoog de ziektekosten van haar moeder waren geweest of hoeveel hij mij schuldig was. Dus heb ik maar gezegd dat er meer dan genoeg was.' Hij keek met een ongelukkig gezicht naar de jury. 'Dat had ik nooit moeten zeggen, dan had hij misschien nu nog geleefd,' voegde hij er met een beschuldigende blik op Grace aan toe. Ze staarde hem verbijsterd aan.

'Dat heb ik nooit aan hem gevraagd,' fluisterde ze tegen David, die naast haar aan de tafel van de beklaagde zat. Ze kon nauwelijks geloven dat Frank dat had gezegd, want ze had het tegen hem nooit over haar vader of zijn geld gehad.

'Dat weet ik wel,' zei David mismoedig. Molly had gelijk, die vent was niet te vertrouwen en probeerde van Grace af te komen. David wist inmiddels dat John Adams in geval van Grace' overlijden of eventuele onbekwaamheid alles aan

Frank had nagelaten: het huis, de praktijk en zijn geld. Het was niet veel, maar David vermoedde dat het meer was dan Frank iedereen wilde doen geloven. Hij probeerde nu alleen maar te voorkomen dat Grace het ooit zou erven. Als ze vrijgesproken werd, zou ze misschien toch nog kunnen verzoeken om een deel van zijn erfenis te mogen ontvangen. Frank Wills wilde er zeker van zijn dat dat niet zou gebeuren.

'Ik geloof je meteen,' verzekerde David haar opnieuw, maar het probleem was dat niemand anders dat zou doen. Waarom zouden ze? Ze had toegegeven dat ze haar vader gedood had. En Frank Wills was een getuige van gewicht.

De aanklager beëindigde zijn inleiding en toen was David aan de beurt om getuigen aan te voeren om haar karakter en gedrag te beschrijven. Maar er waren maar heel weinig mensen die haar kenden, alleen een paar leraren en wat oude kennissen. De meesten verklaarden dat ze verlegen en teruggetrokken was, waarna David precies uitlegde waarom. Ze had een vreselijk geheim moeten verbergen en voortdurend in een staat van angst verkeerd.

Vervolgens liet hij de arts uit het Mercy General-ziekenhuis getuigen. Die beschreef tot in details de wonden die hij bij Grace aangetroffen had.

'Kunt u met zekerheid zeggen dat Grace Adams verkracht is?' vroeg de aanklager bij het kruisverhoor.

'Niet met zekerheid, dat kan nooit. Men moet tot op zekere hoogte het verhaal van het slachtoffer in aanmerking nemen. Maar ik kan wel verklaren dat er lange tijd sprake is geweest van gewelddadige seksuele handelingen. Er waren oude littekens te zien van scheuren en andere verwondingen en natuurlijk een groot aantal nieuwe wonden.'

'Kunnen dat soort beschadigingen worden veroorzaakt door normale gemeenschap of gemeenschap die uitzonderlijk energiek of zelfs enigszins wreed is? Met andere woorden: als juffrouw Adams masochist was of het prettig vond door een van haar veronderstelde vriendjes "gestraft" te worden, zou dat dan tot dezelfde resultaten hebben geleid?' vroeg hij scherp, het feit brutaal negerend dat iedereen die haar kende gezegd had dat ze nooit met iemand uit was geweest of een vriendje had gehad.

'Ja, ik denk dat je, als ze van wilde sex hield, zou kunnen zeggen dat dat soort verwondingen daar ook het gevolg van zouden kunnen zijn, maar dan moet het wel heel wild geweest zijn,' antwoordde de arts.

De aanklager glimlachte vals naar de jury. 'Sommige mensen houden daar nu eenmaal van.'

David maakte voortdurend bezwaar en weerde zich prima, maar hij kon niets doen om hun bewering van voorbedachten rade te ontzenuwen. Hij riep Molly op als getuige en ten slotte ook Grace, die een ontroerende indruk maakte. In elke andere stad zou ze iedereen die geen hart van steen had, overtuigd hebben, maar niet hier. De inwoners van Watseka hadden van John Adams gehouden en weigerden haar te geloven.

Overal werd er over de zaak gepraat, in winkels en restaurants. Alle kranten stonden er vol van. Zelfs het plaatselijke televisienieuws volgde het proces op de voet en lieten bij elke uitzending een opname van Grace zien. Er kwam geen einde aan.

De jury had drie dagen nodig om tot een uitspraak te komen. David, Grace en Molly wachtten in de rechtszaal. Soms liepen ze urenlang door de gangen, terwijl een bewaker achter hen aan slenterde. Grace was inmiddels zo aan handboeien gewend dat het haar nauwelijks meer opviel als ze haar die omdeden, behalve als ze ze expres te strak aandraaiden. Dat deden de agenten die haar vader hadden gekend gewoonlijk. Ze kon zich nu nauwelijks meer voorstellen dat ze, als de jury haar zou vrijspreken, weer vrij zou zijn. Dan zou ze weg kunnen gaan en vergeten dat het ooit gebeurd was. Maar naarmate de zaak vorderde, kreeg ze steeds minder het gevoel dat dat ooit zou gebeuren. David verweet zichzelf voortdurend dat hij bepaalde obstakels niet had kunnen overwinnen. Molly hield steeds Grace' hand vast. Zij drieën waren de afgelopen twee maanden goed bevriend geworden. Molly en David waren de enige vrienden geworden die Grace ooit gehad had en ze was hen zo langzamerhand niet alleen gaan vertrouwen, maar ook van hen gaan houden.

De rechter had de jury vier mogelijke uitspraken voorgehouden. Moord met voorbedachten rade, waar de doodstraf op kon staan, als ze geloofden dat ze van plan was geweest haar vader te vermoorden en geweten had dat haar daad zijn dood tot gevolg zou hebben. Opzettelijke doodslag, als ze hem wel had willen vermoorden maar dat niet van tevoren uitgedacht had, en ten onrechte had geloofd dat ze het recht had gehad hem te vermoorden omdat ze vond dat hij haar op dat moment kwaad deed. Die uitspraak zou een straftijd met een maximum van twintig jaar opleveren. Onopzettelijke doodslag, als hij haar inderdaad kwaad had gedaan en het haar bedoeling was geweest hem pijn te doen, te bevechten of ernstig lichamelijk te verwonden - als ze hem niet had willen vermoorden maar door haar 'roekeloze' daad toch zijn dood had veroorzaakt. De straf daarvoor zou één tot tien jaar luiden. En ten slotte zelfverdediging, als ze haar verhaal geloofden dat hij haar die avond en de afgelopen vier jaar verkracht had en ze zich tegen zijn mogelijk levensbedreigende aanval had verweerd.

David had een indrukwekkend slotpleidooi gehouden en gerechtigheid geëist in de vorm van een vonnis van wettige zelfverdediging voor dit onschuldige jonge meisje dat zoveel geleden had en zo door haar ouders gekweld was. Hij had haar alles aan de jury laten vertellen en dat was nu haar enige hoop. Laat op die septembermiddag kwam de jury eindelijk weer binnen. Grace viel bijna flauw toen ze de uitspraak hoorde. Het hoofd van de jury stond plechtig op en kondigde aan dat ze tot een uitspraak waren gekomen. Ze was schuldig bevonden aan opzettelijke doodslag. Ze geloofden wel dat John Adams haar iets had aangedaan, hoewel ze niet wisten wat, maar ze geloofden niet dat hij haar ooit verkracht had. Maar misschien had hij haar pijn gedaan, en twee van de vrouwelijke juryleden hadden volgehouden dat zelfs goede mannen soms duistere geheimen hadden. Er was genoeg twijfel overgebleven om een vonnis van doodstraf wegens moord met voorbedachten rade te vermijden. Maar de tweede mogelijkheid was opzettelijke doodslag en die hadden ze gekozen. Ze waren van mening, zoals de rechter in zijn instructies had uitgelegd, dat Grace ten onrechte - en dat was het sleutelwoord - had geloofd dat ze gerechtigd was geweest haar vader te doden. Doordat haar vader in de stad zo'n uitstekende naam had gehad, hadden ze niet kunnen aannemen dat hij haar werkelijk kwaad had gedaan, maar ze konden wel aannemen dat Grace dat geloofd had, hoewel ze daarin fout was geweest. Voor opzettelijke doodslag kon de rechter haar een gevangenisstraf tot twintig jaar geven.

Ten slotte gaf de rechter haar wegens haar uitzonderlijk jonge leeftijd en het feit dat ze er zelf van overtuigd was dat het zowel een spontane daad als gerechtvaardigde zelfverdediging was geweest, een gevangenisstraf van twee jaar en twee jaar voorwaardelijk. De alternatieven in aanmerking genomen was het een geschenk uit de hemel, maar Grace, die zich dwong naar de rechter te luisteren en zijn woorden te begrijpen, klonk het als een eeuwigheid in de oren. De doodstraf zou misschien gemakkelijker zijn geweest. Bovendien stemde de rechter ermee in om vanwege haar leeftijd haar dossier te verzegelen, in de hoop dat haar leven er na haar gevangenisstraf niet verder door geschaad zou worden.

Grace vroeg zich af wat er nu met haar zou gaan gebeuren. Wat stond haar in de gevangenis te wachten? In de politiecel was ze af en toe geschrokken als een van de vrouwen haar bedreigd had of haar een tijdschrift of haar tandpasta had afgepakt. Molly had haar spullen gebracht en Frank Wills had haar met tegenzin een paar honderd dollar van haar vaders geld gegeven toen David erom had gevraagd. Maar op het politiebureau was het een af- en aangeloop van vrouwen en had ze zich nooit echt bedreigd gevoeld. Zij was er het langste gebleven en de aanklacht tegen haar was de zwaarste geweest. Maar de gevangenis zat stampvol vrouwen die echt moorden hadden gepleegd.

Ze keek de rechter met droge ogen en een bedroefde blik aan. Haar leven was al lang geleden verwoest en dat wist ze. Ze had nooit een kans gehad, en nu was het voorbij. Molly zag de blik en gaf Grace' hand een kneepje.

Deze keer werd Grace aan handen en voeten geboeid weggeleid. Ze was nu niet langer alleen de beklaagde, maar een veroordeelde misdadiger.

's Avonds kwam Molly haar nog een keer in haar politiecel opzoeken, voordat ze de volgende morgen naar de Dwight-strafinrichting gebracht zou worden. Er viel nog maar heel weinig te zeggen, maar ze wilde niet dat Grace de moed zou verliezen. Er zou een dag komen dat ze aan een nieuw leven kon beginnen, ze moest het alleen tot dan weten vol te houden.

David was ook bij haar geweest, woedend over het vonnis. Hij gaf zichzelf er de schuld van dat hij gefaald had, maar Grace nam het hem niet kwalijk. Zo was haar leven nu eenmaal. Hij beloofde dat hij in hoger beroep zou gaan en had Frank Wills al opgebeld, met wie hij een bijzondere overeenkomst had gesloten. Nadat David hem onder zware druk had gezet, had hij ermee ingestemd Grace vijftigduizend dollar van haar vaders geld te geven. In ruil daarvoor zou ze nooit naar Watseka terugkeren, contact met hem zoeken of enige aanspraak op de rest van de erfenis maken. Hij was al voorbereidingen aan het treffen om binnenkort in hun huis te trekken, en had tegen David gezegd dat hij niet wilde dat Grace dat te weten zou komen. Wat hem betrof, ging haar dat niets aan. Hij wilde niet door haar lastig gevallen worden en hij was van plan al hun eigendommen en meubels te houden.

Grace' spullen had hij al weggegooid en het enige dat ze kon krijgen was die vijftigduizend dollar, mits ze voorgoed wegbleef. Hij wilde nooit meer iets van haar horen. David had er namens haar mee ingestemd, wetende dat ze, wanneer ze vrijkwam, het geld goed zou kunnen gebruiken. Het was alles wat ze had.

Die avond deed Molly wanhopig haar best Grace moed in te spreken. 'Je mag het niet opgeven, Grace, dat mag niet. Je hebt je er tot nu toe doorheen geslagen, nu moet je de rest ook goed doorkomen. Twee jaar is geen eeuwigheid. Als je vrijkomt, ben je twintig. Dan heb je nog tijd genoeg om een heel nieuw leven te beginnen en al deze ellende te vergeten.'

Dat had David ook gezegd. Ze hoefde het alleen maar vol te houden en ervoor te zorgen dat ze zo goed mogelijk door haar gevangenistijd heen kwam. Maar ze wisten alle drie dat dat niet gemakkelijk zou zijn.

Ze moest sterk zijn. Ze had geen andere keus. Maar ze was al zo lang sterk geweest en soms wenste ze dat ze het niet overleefd had. Dood zijn was vast gemakkelijker dan wat zij allemaal doorstaan had, of gevangenisstraf. Dat zei ze ook tegen Molly, dat ze wilde dat ze zichzelf had doodgeschoten in plaats van haar vader. Het zou een stuk eenvoudiger zijn geweest.

'Wat bedoel je daarmee, verdomme?' vroeg de jonge psychiater woedend. Ze ijsbeerde nerveus door het vertrek en keek Grace fel aan. 'Ga je het bijltje er nu bij neergooien? Oké, je moet die twee jaar doorkomen, maar dat is niet de rest van je leven. Het had een stuk erger kunnen zijn. Er komt een einde aan. Je weet precies hoe lang het zal duren en wanneer het voorbij zal zijn. Met je vader wist je dat niet.'

'Hoe is het daar?' vroeg Grace met een doodsbange blik in haar ogen, terwijl de tranen over haar wangen rolden. Molly had er alles voor over om haar te helpen, maar behalve het schenken van haar liefde, steun en vriendschap was er niets meer dat ze kon doen. Zij en David waren erg op Grace gesteld geraakt. Ze praatten soms urenlang over haar en over de onrechtvaardigheid van alles wat haar overkomen was. En daar was nog geen einde aan gekomen. Ze zou heel sterk moeten zijn.

Molly liet haar in haar armen uithuilen en bad dat ze ergens de kracht vandaan zou kunnen halen om te overleven wat haar nog te wachten stond. Alleen al de gedachte eraan vervulde Molly van vrees.

'Kom je me opzoeken?' vroeg Grace benepen toen Molly even later met een arm om haar schouders naast haar zat.

Molly had de laatste tijd alleen nog maar over Grace kunnen praten. Richard kon de naam Grace niet meer horen en Molly's vrienden en collega's ook niet. Net als bij David was Grace het enige dat haar bezighield en alleen hij scheen haar gevoelens te kunnen begrijpen. De benarde positie waarin Grace zo lang had verkeerd, de pijn en nu het gevaar dat haar dag en nacht te wachten stond, waren een bron van bezorgdheid voor zowel David als Molly. Ze voelden zich alsof ze haar ouders waren.

Toen Molly wegging, huilde ze ook. Ze beloofde dat ze Grace het volgende weekend in Dwight zou komen bezoeken. David was ook al van plan om een dag uit te trekken om bij haar langs te gaan en haar beroep te bespreken, en ook om ervoor te zorgen dat ze het in haar nieuwe omgeving zo prettig mogelijk zou hebben. Hij had er niet veel goeds over gehoord en net als Molly zou hij er alles voor over hebben gehad als hij de situatie had kunnen veranderen. Al hun inspanningen waren niet genoeg geweest, hoe ze ook hun best hadden gedaan en hoeveel ze ook om haar gaven. Ondanks al hun pogingen om haar te redden en vrijspraak te krijgen, was hun dat niet gelukt. Dat was niet Davids schuld, want ze had al vanaf het begin geen enkele kans gehad.

'Dank je wel voor alles,' zei Grace zacht tegen David toen hij om zeven uur de volgende morgen afscheid kwam nemen. 'Je hebt alles gedaan wat je kon, dank je wel,' fluisterde ze terwijl ze hem een kus op zijn wang gaf en hij haar omhelsde, waarbij hij in gedachten wenste dat ze de twee jaar in de gevangenis zo goed en gezond mogelijk zou overleven. Hij wist dat ze daartoe in staat was als ze wilde, want ze was heel sterk. Die innerlijke kracht had haar gedurende die hele nachtmerrie bij haar ouders overeind gehouden.

'Ik wou dat we meer succes hadden gehad,' zei David verdrietig. Maar het was in elk geval geen moord met voorbedachten rade geworden. Als ze de doodstraf had gekregen, had hij dat niet kunnen verdragen. Toen hij naar haar keek, besefte hij iets dat hij niet eerder had durven denken, namelijk dat hij, als ze ouder was geweest, verliefd op haar zou zijn geworden. Ze was iemand met een heel mooi en sterk innerlijk, dat hem als een magneet aantrok. Maar wetende wat ze doorstaan had en hoe jong ze nog was, kon hij zijn gevoelens niet de vrije loop laten en moest hij zich dwingen haar als een jonger zusje te beschouwen.

'Maak je nou maar geen zorgen, David, het zal me best lukken,' zei ze met een geruststellende glimlach. Ze wist dat een deel van haar al lang geleden gestorven was, de rest moest het gewoon volhouden tot een hogere macht besliste dat het genoeg was. Doodgaan zou gemakkelijk zijn geweest, want ze had weinig te verliezen en weinig om voor te blijven leven. Maar diep van binnen voelde ze nu een verplichting aan hem en aan Molly om te blijven leven. Ze hadden zoveel voor haar gedaan en waren de eerste mensen in haar hele leven die volledig achter haar stonden. Ze mocht hen nu niet teleurstellen en het leven loslaten.

Vlak voordat ze haar meenamen, raakte ze zacht zijn arm aan en heel even zag hij iets van een heilige in haar. Ze had haar lot aanvaard en zag er ondanks haar jeugd waardig en beeldschoon uit toen ze haar geboeid wegleidden. Ze draaide zich om en wuifde en zijn ogen werden verblind door tranen, die langzaam over zijn wangen rolden terwijl hij haar nakeek.

4

Om acht uur brachten ze haar aan handen en voeten geboeid in een busje naar Dwight. Het was normaal om gevangenen op die manier te vervoeren, ze werd niet als een speciaal geval beschouwd. Het viel haar op dat de bewakers, zodra ze geketend was, geen woord meer tot haar spraken. Ze telde niet langer mee. Niemand zwaaide haar na of wenste haar het beste. Molly was de vorige avond geweest en David 's morgens vroeg, en de agenten lieten haar zwijgend vertrekken. Ze was niet moeilijk geweest, maar ze was een van velen, een gezicht dat ze tussen de dagelijkse rij boeven weer gauw zouden vergeten.

Het enige waardoor ze de agenten was opgevallen, was het feit dat er zoveel over haar geschreven was. Niet dat ze zo bijzonder was, want ze was niet de enige die haar vader had vermoord. En volgens hen had ze nog geluk gehad ook, want de uitspraak was doodslag geweest in plaats van moord.

Maar geluk was niet iets waar Grace in haar leven veel van gemerkt had.

De rit van Watseka naar Dwight duurde anderhalf uur in een hobbelend busje, zodat haar kettingen rammelden en haar enkels en polsen pijn gingen doen. Het was een ongemakkelijke reis naar een afschuwelijke bestemming. Grace zat het eerste halfuur alleen, tot ze bij een politiebureau in een ander stadje nog vier vrouwen afhaalden, waarvan er een aan de bank naast de hare werd vastgeketend. Het was een hard uitziende vrouw, een jaar of vijf ouder dan Grace, die haar vol belangstelling opnam.

'Ben je ooit eerder in Dwight geweest?' Grace schudde haar hoofd, onwillig om een gesprek te beginnen. Ze had al bedacht dat ze zich in de gevangenis zoveel mogelijk van iedereen afzijdig moest houden. 'Wat heb jij gedaan?' vroeg de vrouw op de man af.

Ze had in een oogopslag gezien dat Grace een groentje was, iemand die nog nooit in de gevangenis had gezeten, en ze wist zo goed als zeker dat ze het niet zou overleven. 'Hoe oud ben je, meid?'

'Negentien,' loog Grace, er een jaar bij tellend in de hoop dat haar ondervraagster zou denken dat ze volwassen was. Ze vond negentien al heel oud klinken.

'Heb je met de grote meisjes meegespeeld? Wat heb je gedaan, snoep gestolen?'

Grace haalde alleen maar haar schouders op en ze reden in stilte verder. Er was niets te zien of te doen. De raampjes van de bus waren afgeschermd zodat ze niet naar buiten konden kijken en niemand naar binnen, en het was erg benauwd.

'Heb je over die grote drugsoverval in Kankakee gelezen?' vroeg de vrouw na verloop van tijd met een onderzoekende blik naar Grace. Maar Grace had niets te verbergen. Ze was bijna zoals ze eruitzag: een jong meisje dat daar niet thuishoorde. De vrouw kon niet zien hoeveel ze geleden had voordat ze daar terecht was gekomen. Grace' gezicht was volkomen uitdrukkingsloos, alsof haar ziel zich nadat ze David en Molly had achtergelaten, gesloten had. Niemand kon nu nog bij haar binnenkijken. Zo wilde ze het houden en als ze geluk had, zouden ze haar in de gevangenis met rust laten.

In de politiecel had ze afschuwelijke verhalen over verkrachting en vechtpartijen met messen gehoord, maar ze dwong zich daar nu niet aan te denken. Ze had de afgelopen vier jaar overleefd, dus zou ze de komende twee ook wel doorkomen.

Op de een of andere manier was er een beetje van Molly's en Davids woorden blijven hangen om haar hoop te geven en ondanks alle ellende in haar leven was ze vastbesloten het te redden, al was het maar voor hen. Het lag nu anders, ze had nu voor het eerst in haar leven twee vrienden die om haar gaven. Die aan haar kant stonden.

'Nee, daar heb ik niets over gelezen,' antwoordde Grace kalm. De vrouw haalde geërgerd haar schouders op. Ze had gebleekt blond haar dat eruitzag of het tot op haar schouders met een slagersmes afgesneden was en in geen eeuwen een kam had gezien. Ze had kille, harde ogen en Grace zag met een blik op haar armen dat ze sterke spieren had.

'Ze hebben geprobeerd om me tegen al die grote jongens te laten getuigen, maar ik ben geen verklikker. Ik ben integer, snap je? Bovendien zit ik er niet op te wachten dat ze me in Dwight komen opzoeken om me ervan te laten lusten, als je begrijpt wat ik bedoel. Doe je aan fitness?' Haar accent verraadde dat ze uit New York kwam en ze was precies het type dat Grace verwacht had in de gevangenis tegen te zullen komen. Ze zag er kwaadaardig en taai uit, als iemand die wel op zichzelf kon passen. Ze was duidelijk om een praatje verlegen en begon Grace te vertellen over de fitnessruimte die ze had helpen bouwen en het baantje in de wasserij dat ze de vorige keer in de gevangenis had gehad. Ook vertelde ze over twee ontsnappingen die er toen plaats hadden gevonden, maar ze hadden binnen een dag alle vrouwen weer opgepakt.

'Het is de moeite niet waard, ze geven je er elke keer vijf jaar bij. Hoe lang moet jij zitten? Ik heb deze keer tien jaar gekregen, maar ik ben er over vijf jaar wel weer uit.' Het leek Grace een heel leven toe. 'En jij dan?'

'Twee jaar,' antwoordde Grace, verder haar mond houdend. Dat leek haar al lang genoeg, hoewel het beter was dan tien jaar of wat ze na een andere uitspraak zou hebben kunnen krijgen.

'Dat stelt niks voor, meid, dat is zo voorbij.' Ze grinnikte zodat Grace kon zien dat ze al haar kiezen miste. 'Dus je bent nog maagd, hè?' Grace keek haar nerveus aan en ze legde uit: 'Ik bedoel dat dit je eerste keer is, nietwaar?'

Ze was echt een groentje, dacht de vrouw geamuseerd. Zij ging al voor de derde keer naar Dwight en ze was drieëntwintig. Ze had al een druk leven achter de rug.

'Ja,' antwoordde Grace zacht.

'Wat heb je uitgevoerd? Inbraak, autodiefstal, drugshandel? Dat laatste heb ik gedaan, ik gebruik al coke sinds mijn negende, en ben er op mijn elfde in New York in gaan handelen. Ik heb ook een tijd in een jeugdinrichting gezeten, wat een rotoord, zeg. Vier keer heb ik daar gezeten. Daarna stuurden ze me hier naartoe.' Ze had haar halve leven in inrichtingen gezeten. 'Dwight valt wel mee.' Ze vertelde erover alsof het een hotel was waar ze regelmatig logeerde. 'Er zitten daar een paar prima meiden, ook een paar bendes, van de Arische Zusterbeweging en zo. Voor die lui moet je oppassen, en ook voor die kwaaie zwarte vrouwen die de pest aan ze hebben. Als je die vermijdt, zul je geen probleem hebben.' 'En jij dan?' Grace keek haar met voorzichtige belangstelling aan. Nog maar drie maanden geleden had ze er zelfs niet van gedroomd ooit zo'n fenomeen te ontmoeten. 'Wat doe jij als je daar zit?' Vijf jaar in de gevangenis was een eeuwigheid, dus er moest toch wel iets te doen zijn. Grace wilde studeren. Ze had al gehoord dat je er cursussen kon volgen, naast opleidingen tot schoonheidsspecialiste, bezembinder of nummerplatenmaker die haar niet bepaald nuttig leken. Als het maar enigszins mogelijk was, wilde Grace een schriftelijke opleiding volgen aan een plaatselijke hogere-onderwijsinstelling. 'Ik weet nog niet wat ik ga doen,' zei de vrouw. 'Wat rondhangen, denk ik. Iets anders heb ik niet te doen. Sinds juni zit mijn vriendin er al, daar kon ik het goed mee vinden voordat ze opgepakt werd.'

'Dat is fijn.' Het zou prettig zijn daar een vriendin te hebben. 'Zeg dat wel.' De vrouw lachte en stelde zich toen voor als Angela Fontino. In de gevangenis werden zelden achternamen gebruikt. 'De tijd gaat een stuk vlugger als je een leuk smoeltje in je cel hebt zitten wachten tot je terugkomt van je baantje in de wasserij.'

Dat waren de verhalen die Grace gehoord had en waarvoor ze doodsbang was. Ze knikte tegen de vrouw en hield verder haar mond, maar het was duidelijk dat Angela plezier had om Grace' verlegenheid. Ze vond het leuk de jonge groentjes te plagen. Ze was al zo vaak in haar leven allerlei inrichtingen in en uit geweest dat haar seksuele leven heel gevarieerd was geworden. Soms had ze dat ook liever.

'Daar schrik je van, hè meid?' Angela grinnikte, waarbij ze ongegeneerd haar lege kaken ziet zien. 'Je raakt overal aan gewend. Wacht maar af, na twee jaar kom je misschien tot de ontdekking dat je de voorkeur geeft aan meisjes.'

Grace wist niet wat ze moest zeggen, ze wilde haar niet aanmoedigen, maar ook niet beledigen. Toen begon Angela luid te lachen, terwijl ze over haar polsen probeerde te wrijven waar de boeien haar geschaafd hadden.

'O mijn god, misschien ben je nog wel echt maagd. Heb je weleens een vriendje gehad? Misschien hoef je zelfs nooit met je kontje te draaien om er een te krijgen, omdat je het liever anders doet. Dat is lang niet slecht, hoor.' Ze glimlachte en Grace kreeg een misselijk gevoel. Het deed haar denken aan de middagen dat ze thuis was gekomen en geweten had wat haar die avond te wachten stond. Ze was het liefst helemaal niet naar huis gegaan, maar ze wist dat ze voor haar moeder moest zorgen en ook wat daarop zou volgen. Het was zo onvermijdelijk geweest als de ondergaande zon. Ze had er niet aan kunnen ontkomen. En nu voelde ze zich net zo. Zouden die vrouwen haar nu gaan verkrachten? Mishandelen, zoals haar vader had gedaan? Hoe moest ze hen dan van zich af houden? Als ze met z'n tienen of twaalven waren, of zelfs alleen maar met z'n tweeën, wat had ze dan voor kans? Bij die gedachte zonk de moed haar in de schoenen. Ze dacht aan haar belofte aan Molly en David dat ze sterk zou zijn en het zou overleven. Ze zou haar uiterste best doen, maar als het nu eens niet te verdragen was, als ze...

Wanhopig staarde ze naar de vloer terwijl de bus de snelweg verliet en naar het hek van de Dwight-strafinrichting toe reed. De andere vrouwen schreeuwden en juichten en stampten met hun voeten, maar Grace zat recht voor zich uit te kijken en probeerde niet te denken aan wat Angela haar zojuist verteld had.

'Oké, baby, we zijn thuis.' Angela grinnikte tegen haar. 'Ik weet niet waar ze je zullen huisvesten, maar ik kom je wel weer ergens tegen. Dan zal ik je aan een paar andere meiden voorstellen. Die zullen weg van je zijn.' Ze gaf Grace een knipoog en Grace kreeg er kippenvel van.

Een paar minuten later moesten ze allemaal uit de bus stappen. Grace stond op en kon nauwelijks lopen, zo stijf waren haar benen van het geboeid stilzitten.

Nadat ze uitgestapt was, zag ze een grauw uitziend gebouw, een wachttoren en een eindeloos lijkend hek van prikkeldraad, met daarachter een zee vrouwengezichten boven wat eruitzag als blauwe katoenen pyjama's. Grace wist dat ze een soort uniform zou moeten dragen, maar ze kreeg geen tijd om er beter naar te kijken, want ze werden meteen naar binnen geloodst. Met schrijnende polsen van de boeien en rammelende kettingen schuifelden ze door een lange gang, ontelbare hekken en zware deuren.

'Welkom in het paradijs,' zei een van de vrouwen spottend toen drie enorme zwarte cipiers hen met kwade gezichten zwijgend naar het volgende hek duwden. 'Dank u, wat heerlijk om terug te zijn, wat leuk jullie weer te zien!' ging ze verder. Een paar vrouwen lachten.

'Zo gaat het bij aankomst altijd,' zei een zwarte vrouw zacht tegen Grace. 'De eerste paar dagen behandelen ze je als oud vuil, maar daarna laten ze je meestal met rust. Ze willen je alleen maar laten weten wie de baas is.'

'Dat ben ik,' zei een forse zwarte vrouw. 'Als ze het wagen mijn dikke zwarte kont met een vinger aan te raken, roep ik de anti-discriminatievereniging erbij, de politie en de president. Ik ken mijn rechten. Het kan me niets schelen dat ik een veroordeelde ben, ze blijven maar gewoon van me af.' Ze was bijna twee meter lang en woog waarschijnlijk tegen de honderd kilo, en Grace kon zich niet voorstellen dat iemand haar het leven zuur zou durven maken. Ze glimlachte tegen de vrouw.

'Let maar niet op haar, meid,' zei de andere zwarte vrouw. Het verbaasde Grace dat de meesten zo aardig leken, maar toch hing er een dreigende sfeer. De bewaarders waren gewapend en overal hingen borden met waarschuwingen voor gevaar of straffen voor ontsnappen, het aanvallen van een bewaarder of het overtreden van de regels. De gevangenen die met haar mee naar binnen waren gekomen, zagen er behoorlijk ruw uit, vooral nu ze nog hun normale kleren aanhadden.

Grace droeg een schone spijkerbroek en een lichtblauwe trui die Molly haar gegeven had. Ze hoopte maar dat ze die zou mogen houden.

'Oké, dames.' Er klonk een schel fluitje en zes gewapende bewaarsters in uniform gingen op een rij voor hen staan als instructrices van een vrouwelijk worstelteam. 'Uitkleden. Alles wat je aan hebt op een stapeltje voor je voeten. Tot op je blote huid, alsjeblieft.' Er werd opnieuw gefloten om te waarschuwen dat ze niet meer mochten praten en de vrouw met het fluitje stelde zichzelf voor als sergeant Freeman. De ene helft van de bewaarsters was zwart, de andere blank, een vrij eerlijke afspiegeling van de huidskleur van de gevangenen.

Grace trok voorzichtig haar trui uit en legde die opgevouwen op de grond voor haar voeten. Een van de cipiers had hun handboeien afgedaan en liep nu rond om de stalen ring om hun middel weg te halen waaraan de kettingen vastzaten, en de enkelboeien, zodat ze hun spijkerbroek uit konden trekken. Het was een grote opluchting om de enkelboeien kwijt te zijn, en Grace stapte uit haar schoenen. Ze was verbaasd toen er weer gefloten werd en ze het bevel kregen alles uit hun haar te halen, elastiekjes en spelden. Ze moesten hun haar los laten hangen, en toen ze het elastiek van haar paardenstaart trok, viel haar kastanjebruine haar als een zijden doek tot over haar schouders.

'Mooi haar,' mompelde een vrouw achter haar. Grace keek niet om om te zien wie het was. Ze voelde zich heel ongemakkelijk bij de wetenschap dat de vrouw naar haar keek terwijl ze de rest van haar kleren uittrok. Een paar minuten later lagen al hun kleren in stapeltjes op de grond samen met hun sieraden, brillen en haarspelden. Volkomen naakt stonden ze daar terwijl zes bewaarsters tussen hen door liepen en hen bekeken. Ze moesten hun benen spreiden, hun armen heffen en hun mond opendoen. Handen gingen ruw door haar haar om te voelen of ze daar iets had verborgen, en bewogen haar hoofd hard heen en weer. Ze prikten met een stokje in haar mond zodat ze bijna moest braken, ze moest kuchen en op en neer springen om te laten zien dat er nergens iets uitviel. Daarna moesten ze een voor een op een tafel met stijgbeugels gaan liggen. Ze gebruikten steriele instrumenten en een enorme zaklantaarn om te zien of er niets in hun vagina verstopt zat. Grace wachtte op haar beurt en kon nauwelijks geloven dat ze dat echt moest doen. Maar er viel niet te protesteren, ze hadden geen zeggenschap in wat ze al of niet wilden doen. Eén bange vrouw probeerde tegen te stribbelen en ze zeiden dat ze haar, als ze niet wilde meewerken, zouden vastbinden. Daar zaten ze niet mee, en daarna zouden ze haar een maand lang spiernaakt in de isolatiecel zetten.

'Welkom in sprookjesland,' zei een van degenen die het al meerdere keren had meegemaakt. 'Leuk oord, hè?'

'Niet klagen, Valentine, jij mag zo meteen.'

'Bek dicht, Hartman.' Ze kenden elkaar al langer.

'Wil je meekijken als ik aan de beurt ben?'

Grace klom met bonzend hart op de tafel, maar het was een medisch onderzoek en niet erger dan de meeste andere dingen die ze had moeten doorstaan. Het was alleen vernederend er publiek bij te hebben, en een stuk of vijf vrouwen keken vol belangstelling toe.

'Lekker hoor, kom maar hier, groentje, kom maar bij mama! Zullen we doktertje spelen? Mag ik ook even kijken?' Ze sloot er haar oren voor af terwijl ze haar voorgangsters naar de andere kant van het vertrek volgde en daar op verdere instructies wachtte.

Daarna werden ze naar een doucheruimte gebracht, waar ze met bijna kokend water werden afgespoeld. Ieder lichaamsdeel met haar werd met een anti-luizenmiddel ingesmeerd en daarna werden ze opnieuw afgespoeld. Na afloop stonken ze allemaal naar chemicaliën en Grace voelde zich alsof ze gekookt was in een desinfecterend middel. Hun eigendommen werden in een plastic zak met hun naam erop gestopt, alle verboden spullen moesten op eigen kosten teruggestuurd of ter plekke vernietigd worden, zoals Grace' spijkerbroek. Maar ze was blij dat ze haar trui mocht houden.

Daarna kregen ze uniformen, twee ruwe lakens waarop hier en daar nog bloed- en urinevlekken zaten, en een briefje met hun afdelingsletter en celnummer. Vervolgens werden ze ergens anders naartoe gebracht voor een korte uitleg van de regels en kregen ze te horen dat ze de volgende morgen een baantje toegewezen zouden krijgen. Afhankelijk van het soort werk zouden ze daarmee tussen de twee en vier dollar per maand verdienen en als ze niet kwamen opdagen, werden ze onmiddellijk voor een week in een isoleercel gezet. De tweede keer dat ze niet verschenen, gingen ze een maand het hok in. Als ze helemaal niet wilden meewerken, stond hun zes maanden eenzame opsluiting te wachten met niets te doen en niemand om mee te praten.

'Dus maak het jezelf niet moeilijk, dames,' zei de cipier die de toespraak hield, 'en houd je aan de regels. Dat is hier in Dwight de enige manier om het vol te houden.'

'Ja, ja, dat zal wel,' fluisterde iemand ergens rechts van Grace. Eigenlijk klonk het nog niet eens zo ingewikkeld. Je hoefde alleen hun spelletje maar mee te spelen, naar je werk te gaan, aan tafel, te verschijnen, geen moeilijkheden te veroorzaken, op tijd terug in je cel te zijn, en dan viel het wel mee en kwam je op schema weer vrij. Als je vocht, je bij een bende aansloot, een bewaarder bedreigde of de regels verbrak, bleef je eeuwig vastzitten. Als je probeerde te ontsnappen, werd je 'een stuk dood vlees over het hek', zoals ze het noemden. Ze zeiden precies waar het op stond, maar er zat natuurlijk meer aan vast dan het alleen de cipiers naar de zin maken. Je moest ook met de rest van de gevangenen leven en die zagen er net zo ruw uit als de bewaarders of nog erger, en die hadden zo hun eigen plannetjes.

'Mogen we naar school?' vroeg een meisje achterin en iedereen juichte.

'Hoe oud ben je?' vroeg degene naast haar minachtend.

'Vijftien.' Net als Grace was ze minderjarig en als volwassene behandeld, hoewel dat zelden voorkwam. Dwight was eigenlijk alleen voor meerderjarigen en in elk geval voor echte misdaden. Net als Grace was het meisje beschuldigd van moord; ze had schuld bekend in ruil voor een uitspraak van doodslag, zodat ze niet de doodstraf had gekregen. Ze had haar broer vermoord nadat hij haar verkracht had. Nu wilde ze naar school en zorgen dat ze uit het getto kwam.

'Je hebt al genoeg geleerd,' zei de vrouw naast haar. 'Waarom moet je nou weer naar school?'

'Daar mag je na negentig dagen een verzoek voor indienen,' zei de cipier, en vertelde hun toen wat hun te wachten stond als ze zo dom waren om aan een oproer mee te doen. Toen ze erbij zei dat er bij het laatste oproer tweeënveertig gevangenen gedood waren, kreeg Grace koude rillingen. Als ze er nu eens toevallig in terechtkwam? Als ze haar gijzelden? En gedood werd door een medegevangene of een cipier terwijl ze niemand lastig viel? Hoe moest ze dit in vredesnaam overleven?

Haar hoofd tolde toen ze haar eindelijk naar haar cel brachten. Ze moesten achter elkaar lopen onder begeleiding van een stuk of vijf bewaarders, terwijl een heleboel medegevangenen vanaf de cellengangen boven hun hoofd hen gillend en lachend uitjouwden. 'Hé, kijk eens wat een lekkere groentjes... jum, jum!' Ze maakten kusgeluiden, krijsten en het meisje voor Grace werd zelfs geraakt door een Tampax, wat Grace misselijk maakte. Zelfs in haar stoutste dromen had ze niet vermoed dat er zo'n plaats bestond, de ergste nachtmerrie tot werkelijkheid geworden. Een reis naar de hel, waarvan Grace niet langer dacht terug te zullen keren. Ze rook nog steeds het insecticide op haar gezicht en haren en toen ze voor de haar toegewezen cel stilstonden, voelde ze haar astma opkomen.

'Adams, Grace, B-214.' De cipier ontsloot de deur, gebaarde dat ze naar binnen moest gaan en trok meteen de deur weer achter haar dicht en draaide de sleutel om. Ze stond in een vertrek van ruwweg tweeëneenhalve vierkante meter met twee britsen boven elkaar. De muren waren bedekt met foto's van naakte vrouwen, geknipt uit Playboy, Hustler en tijdschriften waarvan Grace zich niet kon voorstellen dat vrouwen die lazen. Hier deden ze dat blijkbaar wel, in elk geval haar celgenote. De onderste brits was keurig opgemaakt en met trillende handen maakte ze de bovenste op en zette haar tandenborstel en het papieren bekertje dat ze gekregen had op een plankje. Ze hadden gezegd dat ze haar eigen sigaretten en tandpasta moest kopen, maar ze rookte niet, dat kon ze niet eens met haar astma. Toen het bed opgemaakt was, klom ze erop. Met haar blik op de deur gericht bleef ze zitten en vroeg zich af wat er nu zou gaan gebeuren en hoe erg haar celgenote zou zijn. De foto's toonden duidelijk haar voorkeur en Grace zette zich schrap voor het ergste, maar tot haar verbazing kwam er twee uur later een zuur kijkende vrouw van achter in de veertig de cel binnen. Zwijgend keek ze naar Grace, maar leek niet onder de indruk van Grace' schoonheid. Pas een halfuur later zei ze haar gedag en stelde zich voor als Sally.

'Ik wil hier geen rotzooi,' zei ze kortaf. 'Geen flauwekul, geen bezoek van bendeleden, geen porno of drugs. Ik zit hier al zeven jaar, ik heb mijn vriendinnen en hou me gedeisd. Als jij hetzelfde doet, is er niks aan de hand, maar als je me sart, trap ik je van hier tot blok D. Gesnopen?'

'Ja.' Grace knikte, snakkend naar adem. Ze had het sinds die morgen steeds benauwder gekregen en tegen etenstijd stikte ze bijna. Ze haalde piepend adem en bij aankomst was haar inhaleerapparaat van haar afgepakt.

'Als je hulp nodig hebt, moet je een cipier roepen,' was haar gezegd, maar dat wilde ze alleen doen als het absoluut noodzakelijk was. Ze ging nog liever dood dan de aandacht op zich te vestigen, maar toen de fluit voor het avondeten ging en ze van haar brits afgleed, zag Sally dat Grace niet in orde was.

'O Jezus, ze hebben me een kind gestuurd. Hoor es, ik haat kinderen. Ik heb ze zelf niet en wilde ze ook niet, en nu helemaal niet. Je hebt hier je handen al vol genoeg aan jezelf.'

Toen Sally een schone blouse aantrok, zag Grace dat haar rug, borst en armen onder de tatoeages zaten. Toch viel ze Grace mee, en ze wilde niets liever dan zich gedeisd houden. 'Het gaat wel... echt waar...' zei ze hijgend. Maar Sally zag dat ze nauwelijks lucht kreeg. Ze had haar inhaleerapparaat broodnodig, maar het was er niet.

'Ja, ja. Ga maar zitten, ik zal je wel helpen, alleen deze keer.' Met een geërgerd gezicht knoopte ze met haar blik op de doodsbleke Grace haar blouse dicht. Toen de cipier de deur voor het avondeten van het slot kwam doen, wenkte Sally hem voordat hij door kon lopen en gebaarde vaag naar Grace, die in de hoek stond. 'Mijn groentje heeft een probleem,' zei ze zacht. 'Ziet eruit als astma of zoiets. Mag ik haar even naar de ziekenboeg brengen?'

'Doe dat maar, Sally, als je wilt. Denk je dat ze net doet alsof?' Maar toen ze haar nauwkeurig bekeken, zag Grace eerder grijs dan bleek en zagen ze dat ze echt in moeilijkheden verkeerde. Haar lippen waren zelfs een beetje blauw. 'Aardig van je dat je voor kindermeisje speelt, Sal,' zei de cipier plagend.

Sally stond bekend als een van de hardste vrouwen in de gevangenis. Niemand kon haar iets maken en ze zat voor twee verschillende moorden. Ze had haar vriendin vermoord en ook de vrouw met wie ze haar bedroog. 'Dan weet iedereen meteen hoe ik erover denk,' zei ze altijd tegen de vrouwen met wie ze een verhouding had. Maar nu had ze in blok C al drie jaar dezelfde vriendin. Iedereen wist dat ze zo goed als getrouwd waren en niemand viel Sally ooit lastig.

'Ga maar mee,' zei ze met een blik achterom tegen Grace, en duwde haar toen ongeduldig de cel uit. 'Ik zal je naar de verpleegster brengen, maar haal alsjeblieft niet weer dit soort streken uit. Als je een probleem hebt, moet je het zelf maar oplossen. Ik ben niet van plan je te vertroetelen alleen omdat je nou toevallig bij me in de cel zit.'

'Het spijt me,' zei Grace met betraande ogen. Het was geen goed begin en de vrouw was duidelijk boos op haar. Dat dacht ze tenminste, want ze wist niet dat de oudere vrouw medelijden met haar had. Zelfs zij kon zien dat Grace daar niet thuishoorde.

Vijf minuten later liet ze een nog steeds naar adem snakkende Grace bij de verpleegster achter. Die gaf haar zuurstof en streek ten slotte met de hand over haar hart door haar het inhaleerapparaat terug te geven. Grace zou haar te veel last bezorgen als ze dat niet deed. Deze keer moesten ze haar ook nog een geneesmiddel geven, want de aanval was inmiddels te erg geworden. Grace wist heel goed dat ze zonder medicijnen van benauwdheid kon stikken. Hoewel ze er nog niet van overtuigd was dat dat geen zegen zou zijn.

Ze verscheen een halfuur te laat ontdaan en bleek aan het avondeten. Het meeste voedsel was al op, er was niet meer overgebleven dan kruimels, vet en botten en wat niemand verder had willen opeten. Maar ze had toch geen honger, ze was nog steeds misselijk van de benauwdheid en de medicijnen hadden haar rillerig gemaakt. En ze was nog te veel overstuur. Ze wilde Sally bedanken dat die haar naar de verpleegster had gebracht, maar durfde haar niet aan te spreken toen ze haar bij een groepje hard uitziende, getatoeëerde oudere vrouwen zag staan en Sally haar negeerde.

'Wat zal het zijn? Filet mignon of gebraden eend?' vroeg een knap zwart meisje achter de toonbank met een glimlach. 'Ik heb achter nog wel een paar stukken pizza, heb je daar zin in?'

'Ja, graag.' Grace glimlachte vermoeid. 'Dank je wel.' Het meisje ging ze halen en keek Grace na toen ze ermee naar een tafeltje liep.

Grace ging op een lege stoel aan een tafeltje bij drie andere vrouwen zitten, maar niemand zei haar gedag of scheen haar te zien. Aan de andere kant van de zaal zag ze Angela uit de bus druk met een groepje vrouwen praten. Haar eigen tafelgenoten wilden blijkbaar niets met haar te maken hebben, maar ze was blij dat ze rustig haar pizza kon opeten. Ze had het nog steeds een beetje benauwd.

'Zo, zo, wat hebben jullie vandaag een schattig groentje bij je aan tafel, meisjes,' zei een stem achter haar toen ze een slokje koffie nam. Grace verroerde zich niet, maar voelde dat iemand haar een duw gaf. Ze probeerde net te doen of ze niets merkte en keek recht voor zich uit, maar ze zag dat de andere vrouwen aan haar tafeltje zenuwachtig werden. 'Doet niemand hier een mond open? Jezus, wat een onbeleefde krengen zijn jullie.'

'Sorry,' mompelde een van hen en maakte toen dat ze wegkwam. Opeens voelde Grace een warm lichaam tegen de achterkant van haar hoofd drukken. Nu moest ze wel iets doen, dus leunde ze naar voren en keek om en omhoog naar een forse, lange blondine met een opvallend figuur. Ze zag eruit als de Hollywood-versie van een slechte vrouw, ze was zwaar opgemaakt en droeg een strak doorzichtig t-shirt. Ze leek precies op een van Sally's pin-ups en was bijna een karikatuur van een sexy gevangene.

'Wat een mooi meisje,' zei de blondine op haar neerkijkend. 'Voel je je eenzaam, baby?' vroeg ze met een poeslieve, sexy stem. Ze drukte haar lendenen naar voren en Grace zag dat het shirt nat was, waardoor haar borsten en tepels duidelijk te zien waren en het leek of ze niets aanhad. 'Waarom kom je me niet een keertje opzoeken? Ik heet Brenda. Iedereen weet waar ik woon,' zei ze grinnikend.

'Dank u wel.' Grace hijgde nog steeds en de forse blondine glimlachte.

'Hoe heet je, Marilyn Monroe?' vroeg ze spottend, vanwege Grace' stem.

'Sorry... astma.'

'Och arm kind, slik je daar iets voor?' vroeg ze bezorgd klinkend. Grace wilde niet onbeleefd zijn en haar boos maken. De blondine zag er hard en zelfverzekerd uit en leek een jaar of dertig.

'Ja, ik heb een inhalatieapparaat.' Ze haalde het uit haar zak en liet het zien.

'Pas daar maar goed op.' Ze lachte, kneep in het puntje van Grace' borst en slenterde weg naar haar vriendinnen.

Grace bleef trillend in haar koffie zitten staren en dacht na over de andere vrouwen. Ze was echt in een wildernis terechtgekomen.

'Pas maar op voor haar,' fluisterde een van de vrouwen aan het tafeltje voordat ze wegliep. Brenda was gevreesd.

Daarna ging Grace meteen terug naar haar cel. Er werd die avond een film vertoond, maar daar had ze geen belangstelling voor. Ze wilde tot de volgende morgen rustig in haar cel blijven. Met een zucht van verlichting ging ze op haar bed liggen, 's Avonds moest ze haar inhalatieapparaat nog tweemaal gebruiken voordat ze zich kon ontspannen en weer goed kon ademhalen. Toen Sally om tien uur terugkwam van de film was ze nog wakker.

Sally zei geen woord, maar Grace draaide zich om en bedankte haar omdat ze haar naar de verpleegster had gebracht. 'Ze heeft me mijn inhalatieapparaat teruggegeven.'

'Laat het aan niemand zien,' raadde Sally haar aan. 'Om dat soort dingen worden mensen hier gepest. Hou het verborgen en gebruik het als je alleen bent.'

Dat was niet altijd mogelijk, maar het leek Grace een goede raad en ze knikte.

Nadat Sally het licht had uitgedaan en op de onderste brits was gaan liggen, zei ze in het donker: 'Ik zag Brenda Evans onder het eten tegen je praten. Blijf bij haar uit de buurt, ze is gevaarlijk. Je moet je hier heel vlug leren aanpassen, groentje, en je rug gedekt houden. Het is hier geen speeltuin.'

'Dank je wel,' fluisterde Grace terug. Nog heel lang lag ze daar in het donker terwijl stille tranen over haar wangen op de matras drupten. Urenlang lag ze nog te luisteren naar het gerammel en gebonk buiten haar cel, het geschreeuw en soms gegil, en door alles heen naar het troostende geluid van Sally's gesnurk.

5

Twee weken later kende Grace de weg in Dwight. Ze had een baantje in de voorraadkamer, waar ze de nieuwkomers handdoeken, kammen en tandenborstels uitreikte. Daar had Sally voor gezorgd, hoewel ze net deed of ze geen belangstelling voor Grace had. Maar vanuit de verte leek ze haar in de gaten te houden.

Molly was een keer op bezoek geweest en was vreselijk geschrokken van wat ze er allemaal gehoord en gezien had. Maar Grace had nadrukkelijk gezegd dat het goed met haar ging. Tot haar verbazing viel niemand haar lastig. Ze noemden haar groentje als ze de kans kregen en Brenda was tijdens het eten nog een paar keer met haar komen praten, maar daar hield het mee op. Ze had Grace' borst zelfs niet meer aangeraakt. Dus vond Grace dat ze tot nu toe geboft had. Ze was veilig en had een behoorlijk baantje. Haar celgenote zei niet veel, maar had een goed hart. Niemand had haar bedreigd of gevraagd bij een bende te komen. Het leek erop dat ze het redelijk gemakkelijk zou hebben, en zo zou ze die twee jaar wel volhouden.

Toen David op bezoek kwam, was ze vrij opgewekt, wat hem geruststelde. Hij vond het vreselijk dat ze daar was en vond meer dan ooit dat ze er niet thuishoorde, maar er was haar gelukkig nog niets overkomen en ze zei dat ze niet in gevaar verkeerde. Dat vrolijkte hem tenminste weer wat op. Tijdens zijn bezoek praatten ze over haar toekomst.

Ze had al besloten dat ze na haar vrijlating naar Chicago zou gaan. Ze moest tijdens haar twee jaar voorwaardelijk in de staat blijven, maar Chicago was precies wat ze wilde. De vijftigduizend dollar van haar vader, die Frank Wills haar gegeven had, was een appeltje voor de dorst. Als ze vrijkwam, wilde ze een baan zoeken, maar eerst wilde ze leren typen en zo gauw mogelijk aan een hogere opleiding beginnen.

David vertelde haar over hun beroep en hij klonk bemoedigend, maar toch viel er niet te voorspellen wat er zou gebeuren.

'Maak je maar niet te veel zorgen, het gaat heus wel goed met me,' zei ze vriendelijk.

Toen David haar de bezoekruimte had zien binnenkomen, was hij opnieuw verbaasd geweest over haar waardige houding. Ze liep kaarsrecht en was broodmager. Ze zag er mooier uit dan ooit, schoon en netjes, het was nauwelijks te geloven dat ze een gevangene was. Ze leek eerder op een studente of een cheerleader, op iemands knappe zusje. Alleen aan haar ogen was te zien wat ze allemaal meegemaakt had, het verdriet erin vertelde een ander verhaal. Hij voelde een diep mededogen en had altijd moeite om niet voortdurend aan haar te denken.

Toen hij wegreed, zwaaide hij bedroefd. Ze bleef staan tot zijn auto in de verte verdwenen was. Voor haar was het nog erger dan voor hem, zij voelde zich alsof ze in het oerwoud werd achtergelaten.

'Wie was dat?' vroeg een stem achter haar en toen ze zich omdraaide, zag ze Brenda staan. 'Je vriend?'

'Nee,' antwoordde Grace rustig, 'mijn advocaat.'

Brenda lachte haar uit. 'Verspil maar geen tijd aan hem, het zijn allemaal zakken. Ze zeggen wat ze allemaal gaan doen om je te redden en doen dan helemaal niks behalve je te verneuken, op alle mogelijke manieren als je ze de kans geeft. Ik heb er nog nooit een ontmoet die een knip voor de neus waard was. Eerlijk gezegd,' ze lachte weer, 'heb ik nog nooit een vent ontmoet die een knip voor de neus waard was. Jij?' Ze keek Grace veelbetekenend aan. Ze had weer een van haar natte t-shirts aan en Grace zag dat ze een tatoeage op haar arm had van een grote rode roos met een slang eronder. Onder haar ogen waren kleine traantjes getatoeëerd. 'Héb je een vriendje?'

Grace wist dat dat een gevaarlijke vraag was, omdat elk antwoord je in een moeilijke positie plaatste. Dus haalde ze nonchalant haar schouders op, ze had al heel wat geleerd. Ze liep langzaam naar binnen. 'Heb je haast?' vroeg Brenda.

'Nee, maar ik wil een paar brieven schrijven.'

'O wat schattig,' zei Brenda lachend. 'Net als in het zomerkamp. Moet je aan je papa en mama schrijven? En je hebt nog niet gezegd of je een vriend hebt.'

'Aan een vriendin.' Ze wilde Molly vertellen over Davids bezoek.

'Wacht maar eens af, dan zul je wel merken dat het hier best heel leuk kan zijn. Of heel vervelend, dat hangt van jezelf af, schat.'

'Maak je over mij maar geen zorgen,' zei Grace. Ze probeerde weg te komen zonder Brenda boos te maken, maar die maakte het haar niet gemakkelijk.

'Je celmaat is een echte griezel en die vriendin van haar ook. Heb je die al ontmoet?' Grace schudde haar hoofd. Sally was heel discreet over haar privé-leven. Ze had er Grace nooit iets over verteld en kwam buiten hun cel nooit naar haar toe. Ze bemoeide zich met haar eigen zaken. 'Een groot zwart kreng. Een saai stel. En jij? Hou je van feestjes? Met een beetje toverpoeder, of een beetje wiet?'

Brenda's ogen glinsterden bij de gedachte en Grace probeerde vaag te kijken voordat ze haar hoofd schudde.

'Nee, liever niet, ik heb zware astma.' En geen belangstelling voor drugs, maar dat zei ze niet, want het laatste dat ze wilde was Brenda beledigen. Ze had al van een heleboel anderen gehoord hoe gevaarlijk ze was. Ze was lid van een van de bendes en het gerucht ging dat ze niet alleen verslaafd was maar ook drugs verkocht. Ze liep kans binnenkort behoorlijk in de problemen te komen.

'Wat heeft astma daarmee te maken? Ik heb ooit een kamergenote gehad in Chicago met maar een long en die gebruikte van alles.'

'Ik weet het niet...' zei Grace vaag. 'Ik doe er niet aan.'

'Ik wil wedden dat je nog een heleboel andere dingen niet geprobeerd hebt, schatje.' Brenda lachte weer en Grace wandelde met een vriendelijk afscheidsgebaar weg. Toen liep ze vlug naar haar cel, een beetje kortademig. Ze tastte naar het inhaleerapparaat in haar zak en voelde zich gerustgesteld dat ze het bij de hand had. Soms maakte alleen de wetenschap dat ze het bij zich had haar ademhaling al soepeler,

's Avonds werd er weer een film vertoond, waar Sally naartoe ging. Behalve pin-ups scheen ze ook een zwak voor films te hebben, hoe gewelddadiger, hoe beter. Grace had er nog niet één gezien, ze was blij dat ze dan hun cel voor zich alleen had. Het was maar een benauwd hokje, maar soms was ze zo blij dat ze het voor zichzelf had dat ze het er bijna gezellig vond.

Na het eten werden de celdeuren van het slot gelaten, tenzij iemand verzocht hem wel op slot te doen. Dan mochten de gevangenen elkaar bezoeken of een spelletje doen. Er werd veel gekaart en een paar vrouwen speelden schaak of scrabble. Tussen zes en negen uur mochten de celbewoners zich binnen een bepaalde ruimte vrij bewegen.

Toen Grace 's avonds op haar brits aan Molly lag te schrijven, hoorde ze de deur open gaan, maar ze keek niet op. Ze nam aan dat het Sally was, terug van de film, en die zei dan nooit iets. Ze praatte zelden, dus Grace vond de stilte niet ongewoon, tot ze iemand naast zich voelde staan. Ze keek op in Brenda's gezicht. Brenda had een van haar borsten ontbloot en die op de rand van de brits gelegd. Vlak achter haar stond nog een vrouw.

'Hallo, schattepoes,' zei ze spinnend, terwijl ze glimlachend haar tepel streelde. Grace ging rechtop zitten. De andere vrouw was niet zo groot als Brenda, maar zag er een stuk gemener uit. 'Dit is Jane, die wilde je graag ontmoeten.'

Jane zei niets. Ze keek Grace strak aan terwijl Brenda een hand uitstak en Grace' borst streelde. Grace probeerde haar te ontwijken, maar Brenda pakte haar arm vast. Heel even dacht ze aan haar vader en ze voelde haar longen verkrampen.

'Wil je buiten komen spelen?' Het was geen uitnodiging, maar een bevel. Brenda zag eruit als een vervaarlijke blonde amazone.

'Nee, ik ben eigenlijk heel moe.' Grace wist niet wat ze moest zeggen. Ze was niet oud, hard of slim genoeg om zich in de gevangenis te kunnen handhaven en Brenda af te weren.

'Waarom kom je dan niet een poosje bij mij uitrusten? We hebben nog een uur voordat we weer opgesloten worden.'

'Nee, dank je,' zei Grace, het steeds benauwder krijgend. 'Liever niet.'

'Wat beleefd.' Brenda schaterde, kneep hard in Grace' borst en toen in haar tepel. 'Zal ik je eens wat vertellen, schat? Lieverkoekjes worden hier niet gebakken. Je gaat mee.'

'Nee, dat kan niet... ik eh... ik... alsjeblieft...' Ze wilde niet jammeren, maar ze hoorde zelf dat ze dat deed. Ze keek Brenda aan en hoorde plotseling een raspend geluid. Jane was dichterbij komen staan. Grace zag meteen dat ze een stiletto in haar hand had, die ze Grace dreigend voorhield.

'Vind je dat niet aardig?' zei Brenda met een glimlach. 'Een gegraveerde uitnodiging van Jane. Ze heeft dat soort werk wel meer gedaan, ze kan heel mooi snijden.' Nu lachten ze allebei en Brenda trok Grace' blouse open en likte over haar tepel. 'Lekker, hè? Ik zou het vreselijk vinden als Jane opgewonden raakte en hier alvast begon te kerven, weet je. Soms maakt ze een foutje en dan wordt het een behoorlijk vieze troep. Oké? Dus waarom spring je niet van je bed af en kom je niet met ons mee? Ik geloof echt dat je het leuk zult vinden.'

Dit was dan waarvoor ze zo bang was geweest. Een groepsverkrachting met god weet wat voor middelen, en misschien zetten ze dat mes ook nog wel in haar gezicht. Niets in haar leven had haar hierop voorbereid, zelfs haar vader niet.

Hijgend gleed ze van haar bed af, met haar pen en brief nog in de hand. Toen draaide ze zich met een soepele beweging om alsof ze die achter wilde laten, maar ze schreef één woord voordat ze het papier op Sally's brits legde: Brenda. Misschien zou het te laat zijn, of misschien kon of wilde Sally haar niet eens helpen. Maar dat was alles wat ze kon doen.

Tussen Brenda en Jane in liep ze de cel uit. Ze was ongeveer net zo groot als zij, maar vergeleken bij hen leek ze een kind, wat ze in veel opzichten ook nog was. Ze wist niets van vrouwen zoals zij.

Tot haar verbazing brachten ze haar niet naar hun cel, maar liepen ze langs de gymzaal naar buiten, alsof ze een luchtje wilden scheppen. De bewaarders zagen hen lopen, maar vonden het niet vreemd dat drie vrouwen voordat ze weer ingesloten werden nog even naar buiten wilden. Dat deden er een heleboel, om een frisse neus te halen, een sigaret te roken of zich voor het slapen gaan nog even te ontspannen. Brenda maakte in het voorbijgaan een grapje. Jane liep vlak naast Grace, met het mes onzichtbaar tegen Grace' hals terwijl ze een arm achteloos over haar schouders had gelegd. Ze maakten een vriendschappelijke indruk en niemand scheen Grace' angst op te merken.

Buiten liep Brenda voor hen uit naar een schuurtje dat Grace nooit was opgevallen. De cipiers in de wachttoren keken niet eens naar hen. Ze konden daar niets beginnen, het was gewoon een oud schuurtje zonder ramen, dat ze gebruikten om machines voor het onderhoud op te bergen. Brenda had er een sleutel van en nadat ze de deur had opengemaakt, schoten ze vlug naar binnen. Er stonden al vier andere vrouwen bij het licht van een zaklantaarn met een sigaret in hun hand tegen de machines te leunen. Het was een perfecte plaats om van alles met haar uit te halen of haar zelfs te vermoorden.

'Welkom in ons clubhuisje,' zei Brenda lachend. 'Ze wilde graag met ons komen spelen,' zei ze tegen de anderen. 'Nietwaar, Gracie? Wat een mooi meisje ben je toch,' vleide ze terwijl ze voorzichtig Grace' blouse losknoopte, wat Grace haar probeerde te beletten. Als het maar enigszins mogelijk was, lieten ze liever geen beschadigingen zoals gescheurde kleren na, tenzij er natuurlijk niets anders opzat. Als Grace hen ertoe dwong, konden ze heel wat aanrichten en als ze slim was, zou ze te bang zijn om later te verklappen wie de daders waren.

Grace voelde Janes mes tegen haar huid en haar blouse bleef open toen Brenda haar beha naar beneden trok. 'Lekker vers vlees, hè meisjes?' Iedereen lachte en een van degenen die hadden staan wachten, zei dat ze godverdomme moest opschieten. Ze hadden minder dan een uur en niet de hele nacht, verdomme.

'God, ik haat het om vlug te moeten eten,' zei Brenda, weer tot iedereens hilariteit. Toen zag Grace dat twee van de anderen met een touw en een lap aankwamen. Ze gingen haar vastbinden en een prop in haar mond stoppen.

'Vooruit, meid, laten we een beetje opschieten,' zei een van de oudere vrouwen. Ze greep Grace bij een arm, iemand anders pakte haar andere arm, ze trokken haar achteruit en gooiden haar zo hard tegen de grond dat het haar de adem benam. Ze werkten als een team. Twee vrouwen bonden haar armen aan de zware machines vast en trokken toen haar broek en haar ondergoed uit en gooiden die opzij. Twee anderen bonden haar benen vast en de laatste twee gingen erop zitten, en Jane ook zodat ze de punt van haar mes in Grace' buik kon drukken. Ze wist dat het geen zin had te vechten of te schreeuwen, want dan zouden ze haar vermoorden. Maar ze kon nauwelijks ademen en toen ze een bange blik op het inhaleerapparaat in de zak van haar blouse wierp, zag Brenda dat. Ze haalde het te voorschijn en hield het Grace plagend voor, maar Grace' handen waren vastgebonden. Toen liet Brenda het op de grond vallen en trapte Jane het met een van haar grote laarzen tot splinters.

'Sorry, meid.' Brenda lachte spottend. 'Oké? Snap je nou de spelregels?' Ze gooide haar blonde haar naar achteren over haar schouders en liet toen haar eigen broek zakken. 'Eerst nemen we jou en dan neem jij ons, een voor een, we zullen je wel vertellen hoe we het het liefste hebben. En daarna...' gromde Brenda en zette haar tanden hard in Grace' tepel terwijl ze over haar kruis wreef,'... ben je van ons. Snap je? Dan kom je hier naartoe wanneer we willen, zo vaak we willen, met wie we willen, en dan doe je precies wat we zeggen. Snap je? En als je het waagt ons te verraden, kreng dat je bent, snijden we je tong en je borsten eraf. Snap je? Als een soort borst-amputatie, weet je wel.'

Iedereen lachte behalve Grace, die trillend en hijgend op de koude grond lag, doodsbang voor wat ze met haar zouden gaan doen.

'Waarom... waarom is dit nodig? Jullie hebben mij niet nodig... alsjeblieft...' smeekte ze en dat vonden ze alleen maar leuk. Ze was een nieuweling, vers en jong, en ze wisten dat als zij haar niet zouden nemen, anderen dat zouden doen. Wie het eerst komt, het eerst maalt, was het gevangenismotto.

'Je wordt ons liefje, hè Grace,' zei Brenda terwijl ze geknield langzaam vooroverboog naar de plek tussen Grace' benen.

Grace was naakt en Brenda begon haar langzaam te likken. Dat vond ze het fijnste, het inwijden, iemand hebben die niemand nog gehad had, hen opwinden, bang maken, gebruiken, laten zien hoe hulpeloos ze waren, ze alles laten doen wat ze wilde. Ze hield even op en haalde een buisje uit de zak van haar jasje. Ze schroefde het open en inhaleerde vlug het witte poeder en wreef een klein beetje over haar tandvlees. Met één vinger smeerde ze een beetje op Grace en likte het heftig af. 'Heerlijk,' kreunde ze genietend, haar vingers in Grace stekend terwijl de anderen zeiden dat ze moest opschieten. Ze drukte haar hand zo ver mogelijk naar binnen en Grace kermde van de pijn. Maar de anderen begonnen te klagen, ze wilden ook een beurt. De tijd drong en dit was niet Brenda's huwelijksnacht. 'Misschien wel, teef,' snauwde ze tegen een van de klaagsters. 'Misschien houd ik haar wel voor mezelf, als ze goed is.' Maar Grace probeerde zich in allerlei bochten te wringen om van haar genadeloze vingers weg te komen, hoewel haar dat met vastgebonden benen niet lukte. Uit angst voor Janes mes durfde ze niet te schreeuwen, maar ze hadden geen prop in haar mond gestopt omdat ze die later voor hun genot nodig hadden.

Toen deed Grace haar ogen dicht en probeerde net te doen alsof ze er niet bij was, alsof er niets aan de hand was. Maar opeens hoorde ze een geluid en een klap, alsof er een deur dichtviel. Ze hoorde Brenda een kreet slaken en voelde dat ze haar hand terugtrok en opsprong, en toen Grace haar ogen opendeed, zag ze een lange, elegante zwarte vrouw in de deuropening staan. Ze wist niet of die ook bij het groepje hoorde, maar de anderen leken niet blij met haar komst.

'Oké, stomkoppen, maak haar los.' De zwarte vrouw was heel lang en kalm, en op een vreemde manier mooi. Haar oogwit schitterde in het licht van de lantaarn. 'Jullie hebben vijf minuten om haar naar buiten te brengen, anders gaat Sally naar de Man. Als ik niet binnen drie minuten buiten sta, is ze al op weg. En dan zitten jullie, lieverdjes, allemaal tot de kerst in het hok.'

'Flauwekul, Luana. Maak dat je wegkomt met je zwarte lijf of ik vermoord je.' Jane hield haar dreigend de stiletto voor en Brenda keek woedend, maar leek toch afgeleid. De cocaïne begon te werken en ze wilde zonder hun verdomde onderbrekingen met Grace verder.

'Waarom vechten jullie het niet ergens anders uit, teven?' gromde ze terwijl ze een stukje bij Grace vandaan ging.

'Nog twee minuten,' zei Luana kil. 'Maak haar los, zei ik.'

Bij het licht van de lantaarn zag ze er afschrikwekkend uit. Ze had bijna de spieren van een man en de lange, pezige benen van een olympische hardloper. Ze was de kampioene karate en boksen van de gevangenis en niemand wilde haar tot vijand hebben. Jane beweerde altijd dat ze niet bang voor haar was en had meer dan eens gezegd dat ze haar gezicht weleens wilde toetakelen. Maar de anderen wisten dat dat grootspraak was, want Luana had machtige relaties.

Er werd nog even geaarzeld en toen begon een van de vrouwen Grace' armen en handen los te maken, en iemand anders haar benen. Brenda jammerde van onvervulde hartstocht. 'Kreng dat je bent, je wilt haar zeker voor jezelf houden?'

'Ik heb al wat ik hebben wil. Sinds wanneer vergrijpen jullie je aan kinderen?' Maar Luana zag ook heel goed hoe mooi Grace was. Zoals ze daar lag met haar benen gespreid, kwijlden ze allemaal al bij voorbaat.

'Ze is oud genoeg,' snauwde Brenda in gefrustreerde woede. 'Beschouw je jezelf soms als de Lone Ranger? Rot op, Luana.'

'Nee, dank je.'

Even later stond Grace haar kleren aan te trekken en probeerde ze met trillende handen haar blouse dicht te knopen. Ze durfde niemand aan te kijken uit angst dat ze haar alsnog zouden vermoorden.

'Het feestje is afgelopen, dames,' zei Luana toen glimlachend. 'Waag het niet haar nog ooit aan te raken, want dan vermoord ik jullie.'

'Wat bedoel je daar verdomme mee?' vroeg Brenda boos.

'Ze is van mij, heb je dat goed gehoord?'

'Van jou?' Brenda keek werkelijk verbaasd. Dat had niemand tegen haar gezegd, en dan lag de zaak heel anders.

'En Sally dan?' vroeg Brenda wantrouwig.

'We zijn jou geen uitleg verschuldigd,' zei Luana kil toen ze Grace naar de deur duwde. Ze hijgde en trilde en Luana gaf haar zo'n harde zet dat ze bijna viel. Dit was geen vrouw om tegen te spreken, dat waren ze trouwens geen van allen.

Het was een andere wereld voor Grace en ze besefte nu dat ze dom was geweest te denken dat ze veilig zou zijn. Alle verhalen klopten. Ze hadden alleen maar een poosje gewacht.

'Jezus, doen jullie tegenwoordig triootjes?' vroeg Brenda klagelijk.

'Je hebt gehoord wat ik zei, ze is van mij. Dus blijf van haar af. Begrepen?' Niemand gaf antwoord maar de boodschap was duidelijk en Luana was een te belangrijke persoon in de gevangenishiërarchie om boos te maken. Ze hoefde maar een kik te geven en er kon een oproer ontstaan. Twee van haar broers waren de machtigste Zwarte Moslims in de staat en de twee andere hadden de grootste opstanden in de geschiedenis van Attica en San Quentin veroorzaakt.

Na haar waarschuwing om bij Grace uit de buurt te blijven, deed Luana vlug de deur open en duwde Grace naar buiten. Ze greep haar bij de arm en gromde dat ze gezellig pratend mee moest slenteren alsof er niets gebeurd was. Vijf minuten later stonden ze in de gymzaal. Grace was doodsbleek en kreeg nauwelijks adem, en ze was haar inhaleerapparaat kwijt. Sally stond met een bezorgd gezicht te wachten. Toen ze Grace zag, keek ze woedend.

'Wat moest je in vredesnaam met Brenda?' vroeg ze boos, terwijl Luana toekeek.

'Ze kwam onze cel binnen. Ik dacht eerst dat jij het was en keek niet eens op, tot ze vlak voor me stond, en Jane met een mes in haar hand achter haar.'

'Je hebt nog heel wat te leren.' Maar ze was ervan onder de indruk dat Grace zo slim was geweest om dat vel papier met het woord 'Brenda' erop op haar brits achter te laten. 'Gaat het een beetje?' Ze vroeg zich af hoe ver ze waren gegaan en keek Luana aan voor een antwoord.

'Niks aan de hand. Ze is stom geweest, maar ze zijn niet te ver gegaan. Brenda was nog te druk bezig met haar coke om veel schade aan te richten.'

Ze hadden al jaren meegemaakt dat meisjes voor de rest van hun leven beschadigd waren door honkbalknuppels en bezemstelen. Maar Luana was nog steeds boos omdat dit kind Sally er bijna bij betrokken had. Luana had erop aangedrongen zelf te gaan, zodat Sally als het nodig bleek te zijn de cipiers kon waarschuwen. Luana zorgde goed voor Sally. Ze waren al jaren samen en niemand waagde het om een van hen tweeën lastig te vallen, omdat haar broers haar wanneer mogelijk kwamen opzoeken. Twee van hen woonden in Illinois, een in New York en de andere in Californië. Ze waren alle vier voorwaardelijk vrij, maar iedereen kende hen en wist waartoe ze in staat waren als ze kwaad werden. Zelfs Brenda en haar vriendinnen durfden het niet met hen aan de stok te krijgen, of met Luana of Sally. Grace zou van nu af aan onder hun bescherming staan.

'Wat heb je tegen ze gezegd?' vroeg Sally aan Luana toen ze met Grace terugliepen naar hun cel.

'Dat ze van ons is,' antwoordde Luana zacht, met een geërgerde blik op Grace. Ze had tegen Sally gezegd uit te kijken voor Grace, omdat het meisje zo groen was dat ze van alles zou kunnen aanrichten. Luana ontzag haar niet toen ze weer in de cel waren en Grace begon te huilen. Ze wist dat ze pas de volgende dag een nieuw inhaleerapparaat kon gaan halen, en ze had het vreselijk benauwd.

'Het kan me geen reet schelen hoe bang en ziek je bent,' beet Luana haar woedend toe. 'Als je het ooit waagt om Sally nog eens in gevaar te brengen, vermoord ik je. Je laat geen briefjes achter, je vertelt haar niet wie je gekidnapt heeft. Je zanikt niet over je medicijnen of dat iemand je in de rij voor het eten in je kont heeft geknepen. Als je een probleem hebt, kom je bij mij. Ik weet niet wat je gedaan hebt dat je hier terecht gekomen bent en dat wil ik verdomme niet weten ook. Maar ik kan je wel vertellen dat ze je niet vanwege je goeie verstand hebben gestuurd, en als je niet zorgt dat je dat vlug krijgt, ga je dood. Zo eenvoudig ligt het. Dus ga nou maar gauw je hersens gebruiken, snap je? En intussen doe je alles wat Sally je opdraagt. Als ze zegt dat je de vloer moet schoonlikken of de wc met je wenkbrauwen uitborstelen, dan doe je dat. Gesnopen?'

'Ja, ja, ik snap het... en dank je wel.' Ze wist dat ze bij hen in veilige handen was, dat had Sally al bewezen. Als ze loyaal was, zouden ze haar van nu af aan beschermen. Ze hadden niets van haar nodig, geen sex en geen geld, maar ze hadden medelijden met haar en wisten dat ze daar niet thuishoorde. Vanaf die dag veranderde de situatie. Iedereen bleef van Grace af en behandelde haar met respect. Niemand plaagde haar, floot haar na of lachte haar uit. Het leek wel of ze niet langer bestond. Ze leidde een beschermd leven in een wildernis vol leeuwen, slangen en krokodillen. Haar enige vriendinnen waren Sally en Luana.

Ze werd gelovig. Haar astma werd steeds minder erg. Ze was met een schriftelijke opleiding aan een plaatselijke hoger-onderwijsinstelling begonnen, die ze in twee jaar af kon maken. Na haar vrijlating kon ze naar een avondschool gaan om haar einddiploma te halen. Ook volgde ze een secretaresseopleiding om een baan te kunnen vinden als ze naar Chicago ging. Ook David zag dat ze langzaam veranderde. Bij zijn bezoeken viel het hem op dat ze steeds meer zelfvertrouwen kreeg en rustiger werd. Daarom kon ze het ook op een rustige manier aanvaarden toen hij haar vertelde dat hun beroep afgewezen was en ze haar volle twee jaar moest uitzitten. Ze was precies een jaar geleden veroordeeld en David kon nauwelijks geloven dat ze opnieuw verloren hadden, maar Grace reageerde heel kalm. Ze troostte hem toen hij zei hoe beroerd hij zich voelde dat hij opnieuw gefaald had, en zei hem dat dat niet zijn schuld was. Hij had zijn best gedaan. Ze hoefde het nog maar één jaar vol te houden. Dat viel niet mee, maar ze kon in elk geval vooruitkijken. Haar reactie ontroerde hem, maar deed hem ook verdriet. Hij ging minder naar haar toe, omdat elk bezoek hem eraan herinnerde dat hij niet genoeg voor haar had kunnen doen. Ze hield hem nog steeds bezig. Ze was zo beeldschoon, zo jong en puur, en had in haar korte leven zo'n pech gehad, en toch had hij ondanks zijn genegenheid voor haar niets kunnen doen om dat te veranderen.

Dat gaf hem een gevoel van onmacht, woede en tekortschieten. Soms vroeg hij zich af of de situatie, als hij het beroep gewonnen zou hebben, anders zou zijn geweest. Of hij dan de moed zou hebben gehad om tegen haar te zeggen dat hij van haar hield. Maar nu had hij daar nooit iets van laten blijken en Grace had nooit iets van zijn gevoelens voor haar vermoed.

Molly wist al wel een poosje wat hij voor Grace voelde, maar ze had er nooit iets over gezegd. Maar de jonge advocate met wie David de laatste tijd uitging, had dat wel gedaan. Zij had allang vermoed hoe vaak zijn gedachten bij Grace waren, want hij praatte voortdurend over haar. Ze had hem er meer dan eens op gewezen en gezegd dat dat niet normaal was. Ze zei dat hij een 'heldencomplex' had en probeerde Grace te redden, en nog een heleboel andere dingen waarvan sommige goed raak waren. Maar het kwam er gewoon op neer dat hij ervan overtuigd was dat hij tegenover Grace gefaald had. En daarom voelde hij zich elke keer dat hij haar zag weer even ellendig. Gedurende haar tweede jaar in Dwight kwam hij steeds minder vaak. Hij had nu geen reden meer, want ze waren uitgeprocedeerd. Hij kon niets meer voor haar doen behalve haar vriend zijn. Maar zijn vriendin zei steeds weer dat hij zich met zijn eigen leven moest bezighouden.

Grace miste hem, maar ze begreep ook dat hij niets meer voor haar kon doen. Ze wist dat hij een vriendin had die veel voor hem betekende. Daar had hij de laatste paar keer dat hij langskwam iets over laten vallen en Grace had gemerkt dat hij zich op de een of andere manier schuldig voelde als hij bij haar kwam. Ze vroeg zich af of zijn vriendin jaloers was.

Molly kwam ook nog steeds, niet zo vaak als ze zou willen maar zo vaak als ze in haar drukke leven de tijd kon vinden. Ze vrolijkte Grace altijd op.

Bovendien voelde Grace zich nu ook op haar gemak met haar twee andere vriendinnen, Luana en Sally. Ze bracht haar tweede Kerstmis in Dwight samen met hen in hun cel door en ze genoten van de chocolaatjes en koekjes die Molly gestuurd had.

'Ben je ooit in Frankrijk geweest?' vroeg Luana een keer.

Grace schudde glimlachend haar hoofd. 'Nee, daar ben ik nooit geweest.'

Ze vroegen haar soms van die vreemde dingen, alsof ze van een andere planeet kwam. Dat was misschien ook bijna zo. Luana kwam uit het getto van Detroit en Sally kwam uit Arkansas. Luana plaagde haar graag door haar 'de Okie' te noemen, het scheldwoord voor rondtrekkende boerenknechten uit Oklahoma in de jaren dertig.

Ze waren een vreemd trio, maar ze waren goede vriendinnen geworden. Luana en Sally gedroegen zich een beetje als de bezorgde ouders die ze nooit had gehad. Ze beschermden haar, hielden een oogje op haar, foeterden op haar en leerden haar de dingen die ze moest weten om hier te overleven. Op hun eigen manier waren ze van haar gaan houden. Ze leefden met haar mee omdat ze een toekomst had. Ze kon nog een goed leven opbouwen. Als ze een mooi cijfer kreeg, waren ze trots op haar. Luana zei steeds dat ze ooit nog eens een belangrijk persoon zou worden.

'Dat denk ik niet, hoor,' zei Grace dan lachend.

'Wat ga je doen als je vrijkomt?' vroeg Luana voor de zoveelste keer. Grace gaf altijd hetzelfde antwoord.

'Dan ga ik naar Chicago om een baan te zoeken.'

'Wat voor baan?' Luana wilde het steeds weer horen, ze had levenslang en Sally moest nog drie jaar. Grace zou over een jaar vrijkomen en dan kon ze aan haar toekomst beginnen.

'Je moet model worden, zoals die meisjes op de televisie. Of misschien bij een spelshow?' Grace moest altijd om hun suggesties lachen, maar had zo haar eigen plannen. Ze was geïnteresseerd in psychologie en dacht er soms over om meisjes te gaan helpen die net zoiets doorgemaakt hadden als zij, of vrouwen zoals haar moeder. Ze wist het nog niet. Ze was pas negentien en moest nog een heel jaar wachten.

Meteen na nieuwjaar kwam David Glass op bezoek. Hij was drie maanden niet geweest en verontschuldigde zich omdat hij haar met Kerstmis niets gestuurd had. Hij scheen zich niet op zijn gemak te voelen en het bezoek verliep stroef. Eerst vroeg ze zich af of er iets aan de hand was, of de datum van haar vrijlating misschien opgeschoven was. Maar toen ze het hem vroeg, stelde hij haar meteen gerust.

'Daar verandert niets aan,' zei hij geruststellend, 'tenzij je een oproer begint of een bewaarder slaat, en dat zul je wel laten. Nee hoor, het is iets heel anders.' Hij wist dat hij het haar vertellen moest. Nog even dromend keek hij haar aan en wist toen dat zijn verloofde gelijk had. Grace was een obsessie voor hem geworden, maar ze was veel te jong, ze was zijn cliënte en zat in de gevangenis.

'Ik ga trouwen,' zei hij, bijna op een verontschuldigende toon, en voelde zich toen als een dwaas.

Grace keek hem verheugd aan. Uit zijn opmerkingen had ze wel begrepen dat zijn relatie met zijn vriendin vrij serieus was.

'Wanneer?'

'Pas in juni.' Maar er was meer, dat zag ze aan zijn gezicht. 'Haar vader heeft ons gevraagd of we bij zijn advocatenpraktijk in Californië willen komen. Ik vertrek volgende maand al, dan kan ik vast aan L.A. wennen. Ik moet het juristenexamen in Californië halen, we willen een huis kopen en ik heb voor ons huwelijk nog heel wat te doen.'

'O.' Het kreetje ontsnapte haar toen ze besefte dat ze hem waarschijnlijk nooit weer zou zien, of in elk geval heel lang niet. Zelfs als haar twee jaar voorwaardelijk waarin ze de staat niet mocht verlaten voorbij waren, kon ze zich niet voorstellen dat ze ooit naar Californië zou gaan. 'Je zult het daar waarschijnlijk heel fijn vinden.' De gedachte een goede vriend te verliezen bracht een weemoedige uitdrukking op haar gezicht. Ze had maar zo weinig vrienden en hij speelde een grote rol in haar leven.

Hij keek haar aan en pakte haar hand vast. 'Als je me nodig hebt, sta ik altijd voor je klaar, Grace. Voordat ik vertrek, zal ik je mijn telefoonnummer geven. Je zult het best redden.'

Ze knikte en ze bleven heel lang zwijgend zitten met haar hand in de zijne, denkend aan haar verleden en zijn toekomst. Opeens, heel even, leek het meisje uit Californië veel minder belangrijk voor David.

'Ik zal je missen,' zei ze zo eerlijk dat hij een steek door zijn hart voelde. Hij wilde zeggen dat hij altijd aan haar zou denken zoals ze nu was, zo jong en mooi, met die grote ogen en die perfecte, bijna doorzichtige huid.

'Ik zal jou ook missen. Ik kan me zelfs geen voorstelling maken van het leven in Californië, maar Tracy denkt dat ik het er geweldig zal vinden.' Maar hij klonk niet overtuigd.

'Ze moet wel een fantastische vrouw zijn dat ze je kan overhalen te verhuizen.' Grace keek hem recht aan en hij moest zich vermannen. Toen lachte hij bij de gedachte dat het achterlaten van Illinois zijn hart niet zou breken, maar het afscheid nemen van Grace wel. Hoewel hij haar nog maar heel weinig zag, vond hij het prettig te weten dat hij nog dicht genoeg bij haar was om haar te helpen als ze hem nodig had. 'Bel me in L.A. als je iets nodig hebt. En Molly zal je nog steeds komen bezoeken.' Hij had Molly die morgen nog gesproken.

'Dat weet ik. Zij denkt ook aan trouwen.' Dat had hij ook gehoord. Het werd tijd dat ze allebei de knoop doorhakten. Over acht maanden zou Grace ook met haar eigen leven kunnen beginnen. Zij waren al op weg, ze hadden een carrière, al een stuk eigen leven achter zich en een partner. Voor Grace zou het wanneer ze vrijkwam een nieuw begin worden.

Hij bleef die middag langer dan gewoonlijk en beloofde voor zijn vertrek nog een keer terug te zullen komen. Maar toen ze afscheid namen, wist Grace dat hij dat niet zou doen. Ze hoorde nog een paar keer van hem en toen was hij weg, en uit L.A. kreeg ze nog een brief waarin hij zijn spijt betuigde omdat hij geen tijd meer had gehad om haar op te zoeken voordat hij wegging. Maar ze wisten allebei dat hem de moed daartoe ontbroken had. Het zou te verdrietig zijn geweest en het was tijd voor hem om haar achter te laten. Dat wilde zijn verloofde ook, dat had ze hem nadrukkelijk gezegd. Maar dat wist Grace niet. Ze schreef hem dat voorjaar nog een paar brieven, maar hield er toen mee op. Ze wist intuïtief dat haar relatie met David Glass afgelopen was.

Ze praatte er een paar keer over met Molly, over het droevige gevoel dat ze kreeg als ze aan hem dacht. Ze had zo weinig vrienden dat het pijn deed er een te verliezen, en hij was belangrijk voor haar geweest. Maar nu was hij een ander leven gaan leiden.

'Soms moet je mensen hun eigen weg laten gaan,' zei Molly zacht. 'Ik weet hoeveel hij om je gaf, Grace, en ook dat hij het ellendig vond dat hij geen vrijspraak voor je kon krijgen of het beroep winnen.'

'Hij heeft zijn best gedaan,' zei Grace loyaal. In tegenstelling tot de meeste andere gevangenen in Dwight gaf ze haar advocaat er niet de schuld van dat ze in de gevangenis was beland. 'Ik mis hem alleen maar. Heb je zijn verloofde ooit ontmoet?'

'Een paar keer.' Molly glimlachte. Ze wist dat Grace nog steeds geen flauw idee had van Davids gevoelens voor haar na het proces. In sommige opzichten was ze een soort jonger zusje voor hem geworden, in andere een droom die nooit werkelijkheid zou worden, maar waarop hij toch had gehoopt. Maar zijn verloofde had het goed aangepakt. Ze had het ook doorgehad en Molly dacht niet dat het toeval was dat ze hem gevraagd had mee naar Californië te gaan.

'Het is een heel intelligente jonge vrouw,' zei Molly diplomatiek. Ze wilde niet laten merken dat ze haar niet echt aardig had gevonden. Maar ze paste waarschijnlijk goed bij David. Ze was slim, praktisch en ambitieus en volgens mensen die haar kenden een verdraaid goede advocaat.

'En jij dan? Wanneer gaan jij en Richard nu eens trouwen?' vroeg Grace plagend.

'Binnenkort.'

In april stelden Molly en Richard eindelijk een datum vast. Ze gingen op 1 juli trouwen en daarna op huwelijksreis naar Hawaï. Ze hadden er zes maanden voor nodig gehad om gelijktijdig vrij te kunnen krijgen. tweeëneenhalve maand later zou Grace vrijkomen. Het was nauwelijks te geloven dat de twee jaar bijna voorbij waren. Aan de ene kant waren ze omgevlogen, aan de andere kant had het een eeuwigheid geleken.

De dag voor haar huwelijk ging Molly bij Grace langs en vroeg haar om na haar vrijlating een paar dagen bij hen te komen logeren voordat ze naar Chicago ging. Grace had al beloofd dat ze Thanksgiving bij hen zou komen vieren en misschien Kerstmis.

Het grootste deel van hun trouwdag bracht Grace in haar cel door met haar gedachten bij hen, waarin ze hun het beste wenste. Ze kende al hun plannen tot in details. Ze had foto's van de jurk gezien en wist wie er uitgenodigd waren, en zelfs het tijdstip waarop ze naar Hawaï zouden vliegen. Ze zouden de volgende dag om vier uur van Chicago naar Honolulu vliegen en daar om tien uur plaatselijke tijd aankomen, en in het Outrigger Waikiki Hotel logeren. Grace had zich zo in de gebeurtenis verplaatst dat ze, toen ze om negen uur met haar medegevangenen naar het televisienieuws zat te kijken, het gevoel had dat ze er echt bij was geweest.

De volgende middag zat ze met Luana over een fitnessprogramma te praten, toen ze vanuit haar ooghoek iets over een vliegtuigongeluk zag. Het ging over een twa-vliegtuig dat een uur geleden boven de Rockies ontploft was. Er waren nog geen details bekend, maar de luchtvaartmaatschappij was bang dat het een bom was geweest en er waren geen overlevenden.

'Wat was dat precies?' vroeg Grace aan de vrouw naast haar. 'Waar waren ze?'

'Ik geloof dat het boven Denver was. Ze denken dat de daders terroristen waren. Het was een vlucht van Chicago naar Honolulu via San Francisco.'

Grace kreeg kippenvel en voelde een steek van pijn in haar borst. Dat kon toch niet, dat konden ze niet zijn, zo zou het toch niet doorgaan... niet na al die jaren. Niet zij allebei, op hun huwelijksreis... Haar enige vriendin, de enige op wie ze echt kon vertrouwen en bij wie ze het als haar thuis kon beschouwen. Ze was lijkbleek geworden en begon te hijgen. Sally zag het en pakte het inhalatieapparaat, ze begreep meteen waar Grace bang voor was.

'Zij zaten er waarschijnlijk niet in, hoor. Er gaan dagelijks tientallen vluchten naar Honolulu.' Sally wist van Molly's huwelijksreis af. Ze had wekenlang tot vervelens toe over het huwelijk moeten horen, maar nu maakte ze zich ook zorgen en wilde Grace geruststellen. Het was onwaarschijnlijk dat het hun vliegtuig was, maar na een week van slapeloze nachten en eindeloze dagen, wisten ze het zeker.

Grace had naar het ziekenhuis geschreven en gevraagd of Molly veilig was, en had een verdrietige brief teruggekregen waarin stond dat dokter York en dokter Haverson op hun huwelijksreis bij dat ongeluk omgekomen waren. Er stond bij dat het hele ziekenhuis om hen rouwde.

Grace ging die dag naar bed en was drie dagen later nog niet opgestaan. Sally had haar zo goed mogelijk verontschuldigd en Lu ook. Ze hadden gezegd dat het weer een astma-aanval was, dat ze moest vechten voor elk beetje adem en dat zelfs medicijnen en het inhalatieapparaat nauwelijks effect hadden. Iedereen wist inmiddels van haar inhalatieapparaat af, ze hoefde het niet langer te verbergen. Nu Lu haar beschermde, zou niemand het meer van haar afnemen. Maar toen de verpleegster naar haar cel kwam, zag ze dat Grace niet aan haar astma leed. Ze zei geen woord en lag zwijgend naar de muur te staren, ze wilde niet opstaan en ook geen antwoord geven.

Molly was haar enige vriendin geweest en nu David zo ver weg was, had ze niemand meer. Behalve haar twee vriendinnen in de gevangenis, was ze weer alleen.

De verpleegster zei dat ze de volgende dag weer aan het werk moest, en dat ze bofte dat ze haar wegens die twee verzuimde dagen nog niet naar het hok hadden gestuurd. Maar ze mocht het niet te bont maken.

Ondanks Sally's en Luana's dreigementen maakte ze de volgende dag nog steeds geen aanstalten om uit bed te komen. Ze bleef liggen en wenste dat ze dood was, net als Molly. Toen brachten ze haar naar het hok en lieten haar daar naakt in het donker achter, en ze kreeg maar een maaltijd per dag. Toen ze eruit kwam, was ze broodmager en doodsbleek, maar zag Sally aan haar ogen dat ze weer bij de levenden hoorde, diep gekwetst, maar ze had het gered.

Daarna praatte ze niet meer over Molly. Ze had het nooit meer over de mensen uit haar verleden: David, Molly of haar ouders. Ze leefde alleen nog maar in het heden en had het af en toe wel over Chicago.

Toen de grote dag aanbrak, wist ze niet of ze er wel klaar voor was. Ze had geen plannen, geen kleren en geen vrienden, en maar een klein beetje geld om van te leven. Wel had ze het diploma van haar tweejarige opleiding, en was ze in de gevangenis ouder, sterk en geduldig geworden. Ze was lang, slank en mooi, en sterker dan ooit. Luana had haar gewichten laten heffen en laten hardlopen, en haar figuur was perfect geworden. Met haar kastanjebruine haar in een paardenstaart en haar witte blouse en een spijkerbroek zag ze er bij haar vrijlating beeldschoon uit. Ze leek net een studente, fris en jong en pas twintig, maar ze had al ervaring voor een heel leven in haar ziel en een paar mensen in haar hart die ze nooit zou vergeten, zoals Molly, Luana en Sally.

'Pas goed op jezelf,' zei ze hees toen ze afscheid nam. Ze omhelsde hen allebei stevig en Luana gaf haar een kus op haar wang alsof ze een klein meisje was dat buiten mocht gaan spelen.

'Wees voorzichtig, Grace, en verstandig. Kijk goed om je heen en vertrouw op je intuïtie. Streef naar een doel, meid, en laat niet met je sollen. Dan red je het wel.'

'Ik hou van je,' zei ze tegen Luana. 'Ik hou van jullie allebei, zonder jullie had ik het niet gered.' Dat meende ze, want zij hadden haar beschermd.

Ze gaf Sally ook een kus op haar wang, wat Sally verlegen maakte. 'Geen stomme dingen doen, hoor.'

'Ik zal jullie schrijven,' beloofde Grace, maar Sally schudde haar hoofd. Ze wist wel beter, ze had er al heel wat zien komen en gaan. Wanneer je vrijkwam, vergat je alles, tot de volgende keer.

'Niet doen,' zei Luana scherp. 'We willen niets meer van je horen. En jij wilt ook niets meer met ons te maken hebben. Vergeet ons maar en ga je eigen leven leiden, Grace. Dit hoofdstuk is afgesloten. Begin weer helemaal opnieuw en kijk nooit achterom. Je hoeft geen bagage mee te slepen.'

'Maar jullie zijn mijn vriendinnen,' protesteerde Grace met tranen in haar ogen. Luana schudde opnieuw haar hoofd.

'Nee, meid, dat zijn we niet. Wij zijn geesten, herinneringen.

Je mag af en toe aan ons terugdenken, en blij zijn dat je van ons bevrijd bent. En waag het niet om terug te komen, hoor!' Ze schudde haar vinger voor Grace heen en weer en Grace lachte door haar tranen heen.

Luana had haar goede raad gegeven, maar ze kon hen toch niet zomaar achterlaten en vergeten? Of moest het echt zo gaan? Moest ze alles achter zich laten om verder te kunnen? Ze wilde dat ze het Molly had kunnen vragen.

'Wegwezen nu!' Luana gaf haar een duwtje en even later zat ze in het busje op weg naar het busstation in de stad. Sally en Luana stonden haar bij het hek na te wuiven, en zij zwaaide van achter het raampje tot ze hen niet langer kon zien.

6

De busreis van Dwight naar Chicago duurde bijna twee uur. Bij het verlaten van de strafinrichting had ze honderd dollar gekregen. Voordat hij naar de Westkust verhuisde, had David een rekening-courant voor haar geopend. Er stond vijfduizend dollar op, de rest stond op een spaarrekening en ze had zich voorgenomen daar niet aan te komen.

In Chicago had ze geen idee waar ze naartoe moest gaan of waar ze moest slapen. Ze had de gevangenisadministratie een adres moeten opgeven en men had haar de naam van een reclasseringsambtenaar in Chicago gegeven, met wie ze binnen twee dagen contact moest opnemen. Louis Marquez. Behalve zijn naam had ze zijn adres en telefoonnummer. Een van de vrouwen in Dwight had haar verteld waar ze een goedkoop hotel kon vinden.

Het busstation in Chicago was op de hoek van Randolph en Dearborn, en de goedkope hotels lagen er maar een paar straten vandaan. Maar toen ze het soort mensen in de buurt van die hotels zag, wilde ze er eigenlijk niet naar binnen gaan. Er liepen ook prostituees rond, die per uur een kamer huurden, en ze zag zelfs een paar kakkerlakken op de balie toen ze in een van de hotels op de bel van de receptionist drukte.

'Voor een dag, een nacht of een uur?' vroeg hij, de kakkerlakken wegvegend. Zelfs in Dwight was het een stuk schoner geweest.

'Is er een weekprijs?'

'Ja hoor, vijfenzestig dollar,' zei hij zonder een spier te vertrekken. Ze vond het duur klinken, maar wist niet wat ze anders moest doen. Ze nam een eenpersoonskamer met bad voor zeven dagen, en ging toen op zoek naar een restaurant om iets te eten. Twee zwervers hielden haar aan en vroegen om kleingeld en een prostituee op de hoek keek naar haar en vroeg zich af wat zo'n meisje in deze buurt deed. Ze hadden natuurlijk geen flauw idee dat ze net uit Dwight kwam. Maar hoe smerig de buurt ook was, ze was blij dat ze vrij was. Het was heerlijk om weer op straat te lopen, naar de lucht te kijken, een restaurant of een winkel binnen te mogen lopen, een krant of een tijdschrift te kopen of de bus te kunnen nemen. Ze maakte diezelfde avond nog een rondrit door de stad en was verbaasd over de schoonheid ervan. Met een royaal gebaar nam ze een taxi terug naar het hotel.

De prostituees waren er nog steeds en ook de klanten, maar ze schonk geen aandacht aan hen. Ze vroeg om haar sleutel en ging naar boven. Ze deed haar deur op slot en bladerde de kranten die ze gekocht had door op zoek naar uitzendbureaus. De volgende dag nam ze de krant mee en begon ze af te werken.

In de drie bureaus waar ze naar binnen stapte, werd haar gevraagd naar haar ervaring, haar vorige werkgever en waar ze vandaan kwam. Ze zei dat ze uit Watseka kwam, dat ze daar twee jaar een hogere opleiding had gevolgd plus een secretaressecursus, maar dat ze geen enkele ervaring had en ook geen referenties kon opgeven. Zonder dat konden ze haar niet voor een secretaressefunctie aanbevelen, maar wel voor die van receptioniste, serveerster of verkoopster. Ze zeiden ronduit dat dat alles was waarop ze in haar situatie kon rekenen.

'Heb je er weleens aan gedacht model te worden?' vroegen ze bij het tweede bureau. De vrouw was zo vriendelijk om twee namen voor haar op te schrijven. 'Dit zijn modellenagentschappen, misschien moet je daar eens langs gaan, je hebt precies het goede uiterlijk.' Ze glimlachte en beloofde Grace dat ze haar in het hotel zou bellen als ze een baan tegenkwam waar ze zonder ervaring terecht kon, maar ze gaf haar niet veel hoop.

Daarna ging Grace naar haar reclasseringsambtenaar, maar die ervaring deed bijna niet onder voor Dwight. Ze werd er moedeloos van, en deze keer had ze geen Luana en Sally om haar te beschermen.

Louis Marquez was een vettig uitziend mannetje met kraaloogjes, een half kaal hoofd en een snor. Toen Grace binnenkwam, hield hij op met wat hij aan het doen was en staarde haar verbaasd aan. Niet eerder had hij iemand die er zo uitzag in zijn kantoor gehad. Het grootste deel van de dag bracht hij door met drugsverslaafden, prostituees en soms een dealer. Hij zag maar weinig minderjarigen en zelden iemand zo jong en mooi als Grace, die zo'n zware misdaad op haar geweten had.

Ze had inmiddels een paar rokken gekocht, een donkerblauwe jurk om in te solliciteren en een zwart pakje met een roze satijnen kraag. Bij het bezoek aan hem droeg ze de donkerblauwe jurk omdat ze de hele dag naar werk had lopen zoeken, en haar voeten deden pijn van de hoge hakken.

'Kan ik je helpen?' vroeg hij nieuwsgierig, overtuigd dat ze het verkeerde kantoor was binnengelopen. Niet dat hij dat erg vond, hij kon best wat afleiding gebruiken.

'Meneer Marquez?'

'Ja?' Hongerig keek hij haar aan, ze moest echt bij hem zijn. Tot zijn verbazing zag hij haar het bekende reclasseringsformulier uit haar tas halen. Hij wierp er een blik op en staarde haar ongelovig aan. 'Kom jij uit Dwight?'

Ze knikte met een kalm gezicht.

'Niet bepaald een vakantieoord,' merkte hij verbaasd op. 'Hoe heb je dat twee jaar lang volgehouden?'

'Heel rustig.' Ze glimlachte, ze zag er wijzer uit dan haar jaren. In haar donkerblauwe jurk zag ze er ook ouder uit, wel als vijfentwintig. Toen hij haar rapport doorlas, was hij nog verbaasder.

'Opzettelijke doodslag nog wel. Had je ruzie gehad met je vriendje?'

De manier waarop hij dat vroeg, stond haar niet aan, maar ze antwoordde koel: 'Nee, met mijn vader.'

'O, ik snap het al.' Hij begon er plezier in te krijgen. 'Dus je moet voorzichtig aangepakt worden.'

Ze gaf geen antwoord en hij keek haar met zijn kraaloogjes onderzoekend aan, terwijl hij zich afvroeg hoe ver hij kon gaan. 'Heb je nu een vriend?'

Ze wist niet wat ze zeggen moest of waarom hij dat wilde weten. 'Ik heb vrienden.' Ze dacht aan Luana en Sally, nu haar enige vrienden in de hele wereld. En David natuurlijk, ver weg in Californië. Ze miste Molly nog steeds heel erg. Ze had maar drie vrienden, maar ze wilde niet dat hij dacht dat ze niemand had.

'Heb je hier familie?'

Ze schudde haar hoofd. 'Nee.'

'Waar woon je dan?' Ze wist dat hij dat soort vragen mocht stellen, dus gaf ze de naam van het hotel op, die hij opschreef. 'Geen erg geschikte buurt voor een meisje zoals jij. Vol prostituees, misschien is je dat opgevallen.' Met een kwaadaardige glinstering in zijn ogen voegde hij eraan toe: 'Als ze je oppakken, ga je voor nog twee jaar terug naar Dwight, dus zou ik wat extra verdienste maar uit mijn hoofd laten.'

Ze had hem graag een klap in zijn gezicht gegeven, maar in de gevangenis had ze geleerd niet te reageren en geduld te hebben. Dus ze zei niets.

'Zoek je een baan?'

'Ik ben al bij drie uitzendbureaus geweest en ik kijk de kranten na. Ik heb nog wat meer ideeën, die ik morgen ga opvolgen, maar ik wilde eerst hier langskomen.' Als ze zich te laat had aangemeld, had hij het haar moeilijk kunnen maken. En ze was niet van plan om ooit naar Dwight terug te gaan, niet voor twee jaar en zelfs niet voor twee minuten.

'Ik kan je hier wel wat laten doen,' zei hij bedachtzaam. Dan had hij haar de hele dag om zich heen. Het zou een ideale situatie zijn, want ze zou doodsbang voor hem zijn en alles doen wat hij wilde. Het idee begon hem steeds meer aan te trekken.

Maar Grace liet zich niet meer zo vlug inpalmen. De Louis Marquezzen van de wereld konden haar niets meer vertellen, die tijd lag achter haar.

'Dank u wel, meneer Marquez,' zei ze kalm. 'Als ik helemaal niets kan vinden, zal ik u bellen.'

'Als je geen baan kunt vinden, kan ik je terugsturen,' merkte hij gemeen op. Ze dwong zichzelf niet te antwoorden. 'Ik kan je ten allen tijde rapporteren, vergeet dat niet. Voor gebrek aan werk, gebrek aan geld, gebrek aan hygiëne of het breken van de regels van voorwaardelijke invrijheidstelling. Meer dan genoeg redenen om je terug te sturen.'

Er was altijd wel iemand die haar bedreigde, die het voor haar wilde bederven of haar wilde chanteren om zijn zin te krijgen. Wat een rotvent, dacht ze en keek hem mismoedig aan. Toen haalde hij een plastic bekertje met een deksel uit een la van zijn bureau. 'Ik moet een monster hebben, er is een wc aan de overkant van de gang.'

'Nu?'

'Natuurlijk, waarom niet? Ben je high?' Hij keek haar kwaadaardig en hoopvol aan.

'Nee,' antwoordde ze boos. 'Maar waarom? Ik heb nooit drugs gebruikt.'

'Je hebt iemand vermoord, je hebt vastgezeten en nu ben je voorwaardelijk vrij. Ik mag alles van je eisen wat me goeddunkt. Ik wil je urine laten onderzoeken, vind je dat goed of weiger je dat? Daar kan ik je ook voor terugsturen, hoor.'

'Goed dan.' Ze pakte de beker, stond op en liep naar de deur. Wat een schoft, dacht ze.

'Gewoonlijk moet mijn secretaresse mee om toe te kijken, maar ze is vandaag vroeg weggegaan. De volgende keer gaat ze mee, vandaag zal ik je matsen.'

'Dank u.' Ze keek hem met nauw verholen woede aan. Maar hij had haar in de tang, net als iedereen de afgelopen jaren: haar ouders, Frank Wills, de politie in Watseka, de cipiers in Dwight en zelfs krengen zoals Brenda en haar vriendinnen.

Tot Luana en Sally haar gered hadden. Maar nu was er niemand meer om haar te redden, nu moest ze het zelf doen en stand houden tegen smeerlappen zoals Louis Marquez.

Vijf minuten later kwam ze terug met een volle beker, die ze met een niet helemaal gesloten deksel op zijn bureau zette. Ze hoopte dat hij ermee over zijn paperassen zou morsen.

'Volgende week terugkomen,' zei hij nonchalant terwijl hij haar scherp aankeek. 'En laat me weten als je verhuist of een baan vindt. Ga de staat niet uit en ook nergens anders naartoe zonder het me te laten weten.'

'Goed, dank u.'

Ze stond op en met een wellustige blik keek hij naar haar heupen en lange benen toen ze zijn kantoor uitliep. Even later stond hij op en goot haar urine door zijn gootsteen. Hij wilde helemaal geen drugstest laten doen, maar had haar alleen willen vernederen en doen beseffen dat ze alles moest doen wat hij zei.

Woedend nam Grace de bus terug naar haar hotel. Louis Marquez was een voorbeeld van alles waar ze haar hele leven al tegen gevochten had, en ze was niet van plan zich nu nog door hem te laten koeioneren. Hij zou niet de kans krijgen haar waar dan ook naartoe te sturen, dan ging ze nog liever dood.

's Avonds zocht ze in de Gouden Gids de namen op van alle modellenbureaus in de stad. Ze wilde de raad van de vrouw opvolgen en er langsgaan, maar niet om model te worden. Misschien kon ze er receptioniste worden, of typiste. Ze maakte er een lijst van en wilde dat ze wist welke de beste was. Maar daar kon ze niet achter komen zonder ze te proberen.

De volgende morgen stond ze om zeven uur op. Toen ze nog in haar nachthemd haar tanden stond te poetsen, werd er op haar deur gebonsd. Ze vroeg zich af wie dat kon zijn, waarschijnlijk een prostituee of een klant, of iemand die zich in de deur vergiste. Ze sloeg een handdoek om en deed met haar tandenborstel nog in haar hand en haar kastanjebruine haar los over haar schouders de deur open. Het was Louis Marquez.

'Ja?' Eerst wist ze niet wie het was, maar toen herkende ze hem.

'Ik kom kijken waar je woont, dat hoort bij de taak van een reclasseringsambtenaar.'

'Wat aardig, ik zie dat u ook vroeg bent opgestaan,' zei ze boos. Dacht hij dat hij haar voor de gek kon houden? Hij leek haar vader wel, en ze begon te trillen bij de gedachte.

'Je vindt het toch niet erg dat ik even langskom?' vroeg hij gladjes. 'Ik wilde er zeker van zijn dat je hier echt woont.'

'Dat doe ik,' zei ze koel en hield de deur wijd open. Ze was niet van plan hem binnen te laten en de deur achter hem dicht te doen. 'En of ik het erg vind, hangt af van wat u hier van plan bent.' Ze keek hem scherp aan.

'Wat bedoel je?'

'Dat weet u best. Bent u echt gekomen om te zien waar ik woon? Oké, dat heeft u nu gezien. En nu? U hoeft geen ontbijt te verwachten.'

'Wees maar niet zo brutaal, kreng dat je bent. Ik kan alles met je doen wat ik wil, vergeet dat niet.'

Door de manier waarop hij dat zei, verloor ze haar zelfbeheersing. Ze deed een stap naar hem toe en beet hem met haar gezicht vlak voor het zijne woedend toe: 'De vorige man die dat tegen me zei en probeerde ernaar te handelen, heb ik doodgeschoten. Dat moet ú niet vergeten, menéér Marquez. Begrijpt u me goed?'

Hij was woedend, maar hij wist dat hij te ver was gegaan. Hij was hier naartoe gekomen om uit te vinden waartoe ze bereid was en hoe bang ze was. Maar Luana was een goede raadgeefster geweest en ze liet zich niet in een hoek drukken. 'Je mag wel op je woorden letten,' zei hij kwaadaardig vanaf de drempel. 'Want ik laat me door zo'n troela als jij die haar ouweheer heeft neergeknald niet de wet voorschrijven. Je denkt zeker dat je flink bent, maar je zult minder flink zijn als ik dat lattige lijf van je voor nog twee jaar terugstuur naar Dwight, en denk maar niet dat ik dat niet zou doen.'

'Daar moet je dan wel een goede reden voor hebben, Marquez, en hier om zeven uur 's morgens komen opdagen heeft daar niets mee te maken.' Ze wist precies waarom hij gekomen was en hij ook. En hij wist ook dat ze hem nu uitdaagde zijn woorden waar te maken. Dat verbaasde hem eigenlijk, hij had gedacht dat ze zich gemakkelijk bang zou laten maken, maar ze had hem toch teleurgesteld. Maar het was de moeite van het proberen waard geweest en als hij toch nog de kans kreeg, zou hij haar als een kakkerlak bespringen.

'Kan ik nog iets voor u doen? In een glas plassen of zo? Dat doe ik graag, hoor.' Ze keek hem uitdagend aan en zonder nog iets te zeggen, draaide hij zich om en liep de trap weer af. Ze was nog lang niet van hem af, hij had nog twee jaar om haar het leven zuur te maken.

Toen hij weg was, trok ze haar zwarte pakje met de roze kraag aan en besteedde extra veel aandacht aan haar kapsel. Ze wilde er vandaag heel verzorgd uitzien, koel, zelfverzekerd en goedgekleed, maar niet zo opvallend als een model.

Bij de eerste twee modellenbureaus zeiden ze dat ze geen plaats hadden en keurden ze haar nauwelijks een blik waardig. Het derde bureau was Swanson's aan Lake Shore Drive.

De wachtkamer was weelderig ingericht en overal hingen grote foto's van hun modellen. Het pand was door een bekende binnenhuisarchitect ingericht, en Grace was zenuwachtig toen ze in een van de kantoren werd binnengeroepen om Cheryl Swanson te ontmoeten. Cheryl wilde altijd zelf de sollicitatiegesprekken voeren en haar man Bob ook. De werknemers van Swanson hadden een bepaalde stijl en hun modellen waren de beste van de stad, zowel voor het mannequinwerk en foto's als voor reclame. Het hele kantoor was een toonbeeld van succes, stijl en schoonheid. Terwijl Grace op Cheryl zat te wachten, keek ze rond en was blij dat ze haar afgeprijsde Chanel-pakje droeg.

Even later kwam er een lange, donkerharige vrouw met grote passen het kantoor binnen. Ze had een keurige wrong in haar nek, een grote bril op en droeg een elegante zwarte jurk. Ze was niet knap, maar wel heel opvallend.

'Juffrouw Adams?' Ze glimlachte en zag meteen wat voor vlees ze in de kuip had. Het meisje was jong en nerveus, maar ze zag er intelligent en verzorgd uit. 'Ik ben Cheryl Swanson.'

'Goedemorgen. Dank u wel dat u me wilt ontvangen.' Grace gaf haar over het bureau heen een hand en ging weer zitten. Ze merkte dat ze het benauwd kreeg en hoopte dat ze geen aanval zou krijgen. Ze vond het doodeng om zomaar overal naar binnen te lopen en om een onderhoud te vragen, en dan te proberen aangenomen te worden. Ze was er al bijna drie dagen mee bezig, en had nog steeds niets gevonden. En ze wist dat haar reclasseringsambtenaar moeilijk zou gaan doen als ze volgende week nog steeds geen baan had.

'Ik zie hier dat u graag receptioniste wilt worden,' zei Cheryl met een blik op het briefje dat ze van haar secretaresse had gekregen. 'Dat is hier een belangrijke baan, want dan ben je het eerste gezicht dat ze zien en de eerste stem die ze horen.

Het eerste contact met Swanson. Daarom is het belangrijk dat alles wat je doet een afspiegeling is van ons en ons werk. Hebt u ooit van dit bureau gehoord?' Cheryl Swanson zette haar bril af en keek Grace onderzoekend aan. Ze had een mooie huid, fantastische ogen en prachtig haar. Ze vroeg zich af of Grace misschien via een achterdeurtje de modellenwereld probeerde binnen te komen. Maar misschien hoefde ze dat niet eens te doen.

'Hebt u belangstelling voor het beroep van model, juffrouw Adams?' Dat kon de bedoeling zijn.

Maar Grace schudde vlug haar hoofd. Dat was het laatste wat ze wilde: kerels die overal aan haar zaten en dachten dat ze losbandig was alleen maar omdat ze een model was, en fotografen die om haar heen hingen terwijl ze een badpak of nog minder aanhad. Nee, dank je wel.

'Nee, helemaal niet. Ik wil graag op kantoor werken.'

'Misschien zou u toch iets verder moeten kijken.' Ze keek weer op het briefje. 'Grace, misschien moet je er toch eens over nadenken. Ga eens staan.'

Grace ging met tegenzin staan en Cheryl zag tot haar genoegen hoe lang ze was. Maar Grace zag eruit of ze in snikken zou uitbarsten of het liefst weg wilde vluchten.

'Ik wil geen model worden, mevrouw Swanson. Ik wil alleen maar de telefoon beantwoorden, typen, boodschappen voor u doen of wat dan ook, als ik maar niet hoef te poseren.'

'Waarom niet? De meeste meisjes zouden een moord doen voor een loopbaan als model.'

Maar Grace niet, zij wilde alleen maar een normaal leven met een normale baan en een normale familie. Ze wilde haar nieuwe leven niet beginnen met het najagen van fantasieën.

'Dat wil ik gewoon niet, ik wil iets dat meer... meer...' ze zocht naar het juiste woord, '... solide is.'

'Goed dan,' zei Cheryl. 'We hebben inderdaad een vacature, maar ik vind het wel jammer. Hoe oud ben je eigenlijk?'

Grace dacht erover te liegen, maar zag er toch van af.

'Twintig. Ik heb het diploma van een tweejarige opleiding aan een hoger-onderwijsinstelling en ik kan typen, maar niet erg snel. Maar ik zal heel erg mijn best doen en hard werken, dat beloof ik u.'

Ze smeekte gewoon om de baan en Cheryl moest er om glimlachen. Ze was fantastisch om te zien en het zou jammer zijn haar achter een bureau de telefoon te laten aannemen. Aan de andere kant was ze precies het type dat representatief was voor Swanson. Ze kon een van hun modellen zijn.

'Wanneer kun je beginnen?' vroeg Cheryl met een moederlijke glimlach. Ze vond het een aardig meisje.

'Vandaag, nu meteen, wanneer u maar wilt. Ik ben net in Chicago aangekomen.'

'Waar vandaan?'

Maar Grace wilde niet zeggen dat ze uit Watseka kwam, voor het geval dat Cheryl van de moord op haar vader twee jaar geleden gehoord had, en ook niet dat ze uit Dwight kwam, voor het geval dat ze wist dat daar een gevangenis was. 'Uit Taylorville,' loog ze. Dat was een stadje ruim driehonderd kilometer van Chicago.

'Wonen je ouders daar?'

'Mijn ouders zijn allebei overleden toen ik op de middelbare school zat.' Dat was dicht genoeg bij de waarheid en vaag genoeg om niet in de problemen te komen.

'Heb je dan familie in de buurt wonen?' vroeg Cheryl Swanson met een bezorgd gezicht.

Grace schudde haar hoofd. 'Niemand.'

'Gewoonlijk vraag ik om referenties, maar zonder ervaring heb je die natuurlijk niet, hè? Ik kan hoogstens een aardige brief van je gymleraar verwachten, en zo ver kan ik je zelf ook wel beoordelen. Welkom bij onze familie, Grace.'

Haar nieuwe bazin stond op en gaf haar een vriendelijk klopje op haar arm. 'Ik hoop dat je je hier heel lang gelukkig zult voelen, in elk geval tot je besluit toch maar model te worden,' zei ze lachend.

Grace had de baan van receptioniste gekregen voor vierhonderd dollar per maand en ze was er dolgelukkig mee.

Cheryl nam haar mee het kantoor uit en stelde haar aan iedereen voor. Er waren zes impresario's en drie secretaresses, twee boekhouders en een paar mensen waarvan Grace niet wist wat ze deden. Aan het einde van de gang leidde Cheryl haar een prachtig kantoor binnen dat ingericht was met grijs leer en suède, en stelde haar voor aan haar man. Ze zagen er allebei uit als midden-veertigers en Cheryl had al gezegd dat ze twintig jaar getrouwd waren en geen kinderen hadden. De modellen zijn onze kinderen, had ze gezegd, onze baby's.

Bob Swanson nam Grace van achter zijn bureau op en schonk haar toen een warme glimlach, die haar echt het gevoel gaf nu bij de familie te horen. Toen stond hij op en kwam naar haar toe om haar een hand te geven. Hij was bijna twee meter lang, met een sportief uiterlijk, donker haar en blauwe ogen, en hij was zo knap als een filmster. In zijn jeugd was hij dat ook in Hollywood geweest, en ook model, net als Cheryl, in New York. Later waren ze samen naar Chicago verhuisd en hadden daar het agentschap gestart.

'Zei je receptioniste,' vroeg hij aan zijn vrouw, 'of bedoel je een nieuw model?' Hij keek vriendelijk op haar neer en Grace voelde dat ze eindelijk op een vertrouwde plaats was beland. Het waren heel aardige mensen.

'Ja, dat zei ik.' Cheryl keek hem glimlachend aan en het was duidelijk dat ze erg op elkaar gesteld waren en goed samenwerkten. 'Ze is koppig en houdt vol dat ze een kantoorbaan wil.'

'Hoe kom je zo verstandig?' vroeg hij lachend aan Grace. Ze was werkelijk heel mooi, zijn vrouw had gelijk, ze zou een succesvol model kunnen worden. 'Wij hebben er jaren over moeten doen, met veel vallen en opstaan.'

'Ik weet gewoon zeker dat ik dat nooit zou kunnen. Ik werk graag op de achtergrond, organisatie en zo.' Net zoals ze vroeger thuis de huishouding had gedaan en in Dwight de voorraadkamer had gerund. Ze was goed in het organiseren en vond het niet erg om lang door te werken en al het nodige te doen om het werk af te krijgen.

'Goed dan, welkom aan boord, Grace. Ga maar aan de slag.' Hij ging weer achter zijn bureau zitten, wuifde hen na en bleef hen even nakijken terwijl ze de gang doorliepen. Dat meisje had iets bijzonders, dacht hij, maar hij wist nog niet wat het was. Hij ging er altijd prat op dat hij wat mensen betrof een zesde zintuig had.

Cheryl vroeg twee van de secretaresses om Grace onder hun hoede te nemen en haar te laten zien hoe het telefoonsysteem en de apparatuur op kantoor werkten. Tegen het middaguur had ze het gevoel dat ze er al heel lang werkte. De vorige receptioniste was een week geleden weggegaan en ze hadden een paar invalsters gehad. Iedereen was blij dat ze nu weer een vaste medewerkster hadden om de telefoon aan te nemen, afspraken te maken en die in te schrijven. Het was ingewikkeld werk, waarbij ze op alles moest letten, maar aan het einde van de eerste week wist Grace dat ze het heerlijk vond. Het was een perfecte baan voor haar.

Toen Grace weer naar Louis Marquez moest, kon hij nergens iets op aanmerken. Ze had een goede baan met een behoorlijk salaris. Ze leidde een fatsoenlijk leven en was van plan te verhuizen zodra ze een appartementje had gevonden. Ze zou graag dichter bij haar werk wonen, maar de appartementen rondom Lake Shore Drive waren verschrikkelijk duur.

Op een middag zat ze in de krant te zoeken terwijl er vier modellen rondhingen in afwachting van een eventuele opdracht. Grace was er altijd weer van onder de indruk hoe mooi ze waren en hoe tot in de puntjes verzorgd. Ze hadden glanzend haar, perfecte nagels, hun make-up zag eruit alsof ze zojuist van de schoonheidsspecialiste kwamen en hun kleren waren om jaloers op te worden. Toch zou ze nog steeds geen baan willen hebben zoals zij. Ze wilde niet met haar uiterlijk of haar aantrekkingskracht werken en op die manier in het middelpunt staan. Ze wist dat ze dat emotioneel niet aan zou kunnen. Bij alles wat zij al had meegemaakt, had haar overleving afgehangen van haar onopvallendheid. Het was nu, zelfs op haar twintigste, te laat om daar iets aan te veranderen. Ze bleef het liefst op de achtergrond. Maar de modellen betrokken haar altijd in hun gesprekken, en nu hadden ze het over de huur van een herenhuis. Het klonk geweldig, maar veel te duur voor haar, ze hadden het over duizend dollar. Maar er waren vijf slaapkamers en ze hadden er maar vier nodig, en misschien zelfs nog een minder omdat een van hen van plan was binnenkort te trouwen.

'We moeten er nog iemand bij hebben,' zei een meisje dat Divina heette teleurgesteld. Ze was een beeldschone Braziliaanse. 'Wil jij niet?' vroeg ze Grace terloops. Maar die kon zich niet voorstellen dat ze bij hen zou wonen en een deel van een huur betalen die zij zich konden veroorloven.

'Ik zoek wel woonruimte,' zei ze eerlijk, 'maar ik denk niet dat ik zo'n hoge huur kan betalen als jullie.' Ze keek een beetje somber.

'Als we dit met z'n vijven nemen, hoeven we ieder maar tweehonderd te betalen,' zei het tweeëntwintigjarige Duitse model Brigitte praktisch. 'Zou dat gaan, Grace?' Grace vond dat ze een grappig accent had.

'Jawel, als ik niet meer eet.' Het zou haar de helft van haar salaris kosten, zodat ze niet veel geld voor eten of pleziertjes zou overhouden, of andere dingen. Ze kwam niet graag aan haar spaargeld, maar als het nodig was, kon ze dat natuurlijk wel doen. Misschien zou een fijn huis in een goede buurt met aardige mensen dat waard zijn. 'Ik zal erover nadenken.'

Een van de twee Amerikaanse meisjes lachte en keek op haar horloge. 'Oké, dan heb je tot vier uur om dat te doen. We moeten er weer naartoe en om halfvijf beslissen. Wil je mee?'

'Dolgraag, als ik dan weg mag. Dat moet ik eerst even aan Cheryl vragen.'

Maar Cheryl was heel enthousiast. Ze was vreselijk geschrokken toen ze gehoord had dat Grace in zo'n smerig hotel woonde. Ze had Grace gevraagd om zolang bij haar en Bob in hun appartement aan Lake Shore Drive te komen logeren, maar dat had Grace geweigerd.

'Goddank!' riep Cheryl en duwde Grace met de anderen de deur uit. Het was een aardig stel meisjes en ze dacht ook dat Grace, als ze met hen samenwoonde, misschien zou besluiten om toch model te worden. Dat idee had Cheryl nog steeds niet opgegeven, hoewel ze ook had ontdekt dat Grace' talent voor organisatie een geschenk uit de hemel was.

Het herenhuis bleek prachtig te zijn. Het had vijf vrij grote slaapkamers, drie badkamers, een behoorlijke keuken, een terras en een lager gelegen woonkamer met uitzicht op het meer. Ze waren er allemaal gelukkig mee en ondertekenden diezelfde middag het contract. Grace stond er een hele poos rond te kijken en kon nauwelijks geloven dat dat nu haar thuis was. Het was gedeeltelijk gemeubileerd met een bank, een paar stoelen en een eetkamerstel, en de andere meisjes zeiden dat ze genoeg spullen hadden om het verder in te richten. Grace hoefde alleen maar een bed te kopen en een paar meubels voor haar eigen slaapkamer. Het was ongelooflijk dat ze nu een baan, een thuis en vriendinnen had. Terwijl ze naar het meer stond te kijken, welden de tranen op in haar ogen. Ze liep naar het terras om het niet te laten merken.

Marjorie, een van haar nieuwe huisgenoten, was haar achterna gelopen. Ze had de ontroerde uitdrukking op Grace' gezicht gezien en maakte zich zorgen. Marjorie was de moederkloek van het groepje en de anderen plaagden haar altijd met haar bezorgdheid. Ze was pas eenentwintig, maar ze was de oudste van zeven kinderen. 'Is er iets?' vroeg ze aan Grace. Grace draaide zich om en zag de bezorgdheid op Marjories gezicht. Ze zuchtte en glimlachte door haar tranen heen, die ze vergeefs had geprobeerd te verbergen.

'Nee hoor, maar dit is net een droom. Het is meer dan ik ooit had kunnen wensen.' Ze wilde alleen dat Molly het had kunnen zien. Die zou ook stomverbaasd zijn geweest. Het arme, lamgeslagen, droevige wezentje van vroeger was tot bloei gekomen ondanks de twee jaar in de grauwe, steriele omgeving van de Dwight-strafïnrichting. En nu had ze een nieuw leven in een nieuwe wereld, het was werkelijk net een droom. David en Molly hadden gelijk gehad toen ze beweerden dat, als ze het lang genoeg zou volhouden, de ellende van het verleden voorgoed achter haar zou komen te liggen. Want nu had ze die inderdaad achter zich gelaten.

Ze had Luana en Sally een paar dagen geleden een kaart gestuurd om hun te laten weten dat het goed met haar ging en dat ze het in Chicago naar haar zin had. Ze geloofde niet dat ze ooit terug zouden schrijven, maar ze had hun willen vertellen dat ze een veilige plek had gevonden. En ook dat ze hen niet vergeten was.

'Het leek net of je zoëven een beetje van streek was,' drong Marjorie aan, maar Grace glimlachte alweer.

'Ik ben alleen maar gelukkig, het is alsof een wens is vervuld.' Marjorie zou nooit beseffen hoe belangrijk dit voor haar was. Ze wilde niet dat iemand hier te weten zou komen dat ze haar vader had vermoord en in de gevangenis had gezeten. Dat was verleden tijd.

'Voor mij is het ook iets heel bijzonders,' biechtte Marjorie op. 'Mijn ouders waren zo arm dat ik mijn enige behoorlijke paar schoenen met twee van mijn zusjes moest delen. Maar die hadden veel kleinere voeten en mijn moeder kocht altijd hun maat. In zo'n huis als dit heb ik nooit eerder gewoond, en dankzij de Swansons kan ik dat nu betalen.' En dankzij haar knappe uiterlijk natuurlijk. Als haar contract afgelopen was, ging ze naar New York om daar te werken, of misschien wel naar Parijs. 'Het is hier heerlijk, hè?'

'Fantastisch.'

De twee meisjes bleven nog even met elkaar praten en daarna ging Grace terug naar haar hotel om te pakken. Het kon haar niet schelen dat ze tot haar meubels gebracht werden op de grond zou moeten slapen. Ze wilde na vanavond geen nacht meer in dat goedkope hotel doorbrengen, kakkerlakken doodslaand en luisterend naar oude spugende mannen en doorspoelende wc's.

De volgende morgen vertrok ze uit het hotel en bracht op weg naar haar werk haar koffers naar het huis. In het lunchuur kocht ze een bed en nog een paar andere meubels bij John M. Smythe op Michigan Avenue. Ze trakteerde zichzelf zelfs op twee schilderijtjes. Ze beloofden alles op zaterdag af te leveren en in de tussentijd was Grace van plan om op het vloerkleed te slapen.

Ze was nog nooit zo gelukkig geweest en het ging heel goed met haar werk. Maar toen ze zich op vrijdag bij Marquez ging melden, kon hij haar fijn de wind van voren geven.

'Je bent verhuisd,' zei hij beschuldigend, met zijn vinger naar haar wijzend zodra ze op de drempel stond. Hij had al dagen op haar zitten wachten. Hij was het te weten gekomen omdat hij weer langs haar hotel was gegaan, waar ze hem verteld hadden dat ze dinsdag vertrokken was.

'Ja, wat zou dat?'

'Dat heb je me niet verteld.'

'In de paroolregels staat dat ik u binnen vijf dagen op de hoogte moet brengen. Ik ben drie dagen geleden verhuisd en daar breng ik u nu van op de hoogte. Is het zo goed, meneer Marquez?'

Hij probeerde haar op alle mogelijke manieren het leven zuur te maken en dat wist ze. Maar ze had niets misdaan en zich precies aan de regels gehouden.

'Wat is je nieuwe adres?' snauwde hij, klaar om het op te schrijven. Ze keek hem aan en had hem meteen door.

'Bent u van plan me zo nu en dan een bezoek te komen brengen?' vroeg ze bezorgd, wat hem plezier deed. Hij schepte er genoegen in haar in verlegenheid te brengen en haar zo mogelijk bang te maken. Ze haalde zijn primitiefste seksuele instincten naar boven.

'Misschien wel, dat hoort bij mijn taak, weet je. Heb je iets te verbergen?'

'Ja, u.' Ze keek hem recht aan en hij werd rood tot aan zijn wijkende haarlijn.

'Wat bedoel je daarmee?' Hij liet zijn pen uit zijn vingers vallen en keek haar geërgerd aan.

'Ik bedoel dat ik vier huisgenoten heb die niet hoeven te weten waar ik de afgelopen twee jaar geweest ben. Dat bedoel ik.'

'Je bedoelt opgesloten voor moord?' Hij straalde, want nu had hij een stok om haar mee te slaan. Hij kon dreigen dat hij haar huisgenoten zou inlichten.

'Dat bedoel ik. U weet het zo charmant te zeggen.'

'Het is ook charmant. Ik weet zeker dat ze dolgraag iets over je achtergrond zouden willen horen. En wat wil dat zeggen: vier huisgenoten? Het klinkt als een stel callgirls.'

'Dat zou u wel willen.' Ze was niet bang voor hem, maar ze maakte zich wel zorgen en ze had een verschrikkelijke hekel aan hem. 'Het zijn modellen.'

'Dat zeggen ze allemaal.'

'Ze staan ingeschreven bij het bureau waar ik werk.'

'Jammer. Maar ik moet toch je adres hebben, tenzij je natuurlijk wilt dat ik je rapporteer.' Hij keek haar hoopvol aan. 'Jezus, Marquez...' Maar ze gaf hem het adres en hij trok gluiperig een wenkbrauw op.

'Lake Shore Drive? Waar betaal je dat van?'

'Gedeeld door vijf kost het me precies tweehonderd dollar.'

Ze was niet van plan hem in te lichten over het geld dat ze door haar overeenkomst met Frank Wills had gekregen. Dat hoefde Louis Marquez absoluut niet te weten. Bovendien was het waar dat ze, als ze een beetje zuinig aan deed, zich haar nieuwe woonplaats net kon veroorloven.

'Ik zal dat huis eens gaan bekijken,' gromde Marquez. Ze haalde haar schouders op.

'Dat dacht ik wel. Wilt u een afspraak maken?' vroeg ze hoopvol. Maar zo inschikkelijk was hij niet.

'Ik kom wel een keer langs.'

'Geweldig. Maar doe me een plezier,' ze keek hem nors aan, 'en zeg niet wie u bent.'

'Wat moet ik dan zeggen?'

'Dat kan me niets schelen. Zeg maar dat u me een auto komt verkopen. Wat dan ook. Maar zeg niet dat ik voorwaardelijk vrij ben.'

'Denk eraan dat je je gedraagt, Grace,' zei hij met een veelbetekenende blik, 'want anders zou ik dat misschien ooit weleens moeten doen.' Ze keek hem aan, het akelige mannetje deed haar om de een of andere reden aan Brenda in de gevangenis denken. Hij had ook haar benen vastgebonden, en nu was Luana er niet meer om haar te redden.

7

De vijf huisgenoten konden het uitstekend met elkaar vinden. Ze hadden nooit ruzie over de rekeningen, ieder betaalde op tijd haar deel van de huur en ze waren aardig voor elkaar. Ze gaven elkaar cadeautjes en waren royaal met de boodschappen. Het was een ideale situatie en Grace was nog nooit zo gelukkig geweest. Elke dag vroeg ze zich af of het de werkelijkheid was of een droom.

De andere meisjes probeerden haar aan hun vrienden te koppelen, maar daar ging Grace niet op in. Levensmiddelen kon nog, maar mannen hoefde ze niet cadeau te hebben. Ze had er geen behoefte aan met iemand uit te gaan en haar leven ingewikkelder te maken. Ze was nu twintig, en ze was er heel tevreden mee om 's avonds thuis te blijven en een boek te lezen of naar de televisie te kijken. Haar vrijheid was al een geschenk voor haar en daar was ze heel blij mee, en ze verlangde absoluut niet naar romantiek. Alleen de gedachte al joeg haar angst aan, dus ze wilde met niemand uit. Misschien wel nooit. Haar huisgenoten plaagden haar daar eerst mee, maar hielden het er toen op dat ze een geheim leven had. Twee van hen waren ervan overtuigd dat ze met een getrouwde man omging, vooral toen ze regelmatig drie keer per week begon uit te gaan: maandag- en donderdagavond en zondag de hele dag. Gedurende de week ging ze rechtstreeks door van haar werk, verkleedde zich waar ze heenging, en was vaak pas na middernacht thuis.

Ze had erover gedacht hun de waarheid te vertellen, maar het fabeltje dat ze iemand ontmoette, was eigenlijk beter. Nu lieten ze haar met rust en probeerden haar niet langer aan hun vrienden te koppelen. Het was eigenlijk een ideale situatie.

De waarheid was dat haar uitjes driemaal per week het middelpunt van haar leven waren geworden. Toen ze eenmaal in het huis geïnstalleerd was, was ze gaan rondkijken op zoek naar wat extra werk. Niet voor geld, maar om iets terug te doen voor haar geluk. Ze vond dat ze zo geboft had dat ze ook anderen wilde helpen. Dat had ze zich voorgenomen als ze 's avonds in de gevangenis op haar bed lag, met Sally praatte of met Luana aan sport deed.

Het duurde een maand voordat ze geschikt vrijwilligerswerk had gevonden. Ze had het niemand kunnen vragen, maar ze had een paar artikelen gelezen en op de televisie een documentaire over St. Mary's gezien. Dat was een crisiscentrum voor vrouwen en kinderen in een oud rijtjeshuis in de stad, en toén ze voor het eerst was gaan kijken, was ze geschokt geweest over de vervallen staat ervan. De verf bladderde van de muren en er hingen kale peertjes aan de plafonds. Overal liepen schreeuwende kinderen rond en er zaten tientallen vrouwen. De meesten zagen er arm uit, een paar waren zwanger en ze waren allemaal wanhopig. Ze hadden gemeen dat ze mishandeld waren, wat sommigen bijna het leven had gekost. Een groot deel zat onder de littekens en anderen konden niet meer normaal functioneren of hadden in een inrichting gezeten.

Het huis werd gerund door Paul Weinberg, een jonge psycholoog die haar aan David Glass deed denken. Na haar eerste bezoek miste Grace Molly weer ontzettend. Ze zou er dolgraag met haar over gepraat hebben, want het had haar diep geraakt. De meesten die er werkten waren vrijwilligers, aangevuld door een handjevol betaalde krachten die stage liepen voor hun psychologiestudie of verpleegkundige waren. De vrouwen en kinderen in het crisiscentrum hadden medische en psychologische hulp nodig, plus een dak boven hun hoofd, kleren, aandacht en een hand om hen uit de afgrond te trekken.

Voor Grace waren haar uren in St. Mary's een licht in de duisternis. Het was een plek waar zielen geheeld werden en mensen weer gezond gemaakt, zo gezond mogelijk tenminste. Door die mensen te helpen, hielp ze zichzelf. Het gaf haar een gevoel van eigenwaarde. Ze had zich opgegeven voor drie diensten van zeven uur, een grote verplichting. Maar Grace voelde zich er vredig en ze kon er anderen ook vrede brengen. De vrouwen hadden net zulke dingen als zij meegemaakt en de kinderen ook. Er woonden zwangere veertienjarigen die door hun vader, broer of oom verkracht waren, zevenjarigen met glazige ogen en vrouwen die niet geloofden dat ze ooit weer vrij zouden zijn. Ze waren slachtoffers van geweld en meestal van gewelddadige echtgenoten. De meesten waren ook als kind al mishandeld en zetten die gewoonte met hun eigen kinderen voort, omdat ze niet wisten hoe het anders moest. En dat probeerde het zorgzame personeel van St. Mary's hun te leren.

Niets was Grace er te veel. Soms hield ze zich bezig met de vrouwen, maar ze was vooral dol op de kinderen. Ze liet hen in een kring om haar heen staan, trok hen een voor een op schoot en vertelde urenlang zelfbedachte verhaaltjes, 's Avonds nam ze hen mee naar het ziekenhuis voor hun wonden, een onderzoek of een injectie. Het vulde haar leven, hoewel het ook pijn deed omdat het allemaal zo bekend was.

'Het is soms hartverscheurend, hè?' merkte een van de verpleegkundigen een week voor Kerstmis op. Grace had net een tweejarig kind naar bed gebracht dat een hersenbeschadiging had opgelopen door haar vader, die nu in de gevangenis zat. Het was vreemd te bedenken dat hij opgesloten was, terwijl haar vader, die bijna net zulke erge dingen had gedaan, als een held was gestorven.

'Ja, zeg dat wel. Maar ze boffen ook.' Grace glimlachte, ze wist waar ze over praatte. 'Want ze zijn nu hier in plaats van waar ze mishandeld werden. Voorlopig zijn ze veilig.' Echt hartverscheurend was het dat sommigen teruggingen. Sommige vrouwen konden gewoon niet wegblijven van de mannen die hen sloegen en als ze teruggingen, namen ze hun kinderen mee. Die werden dan opnieuw verwond of zelfs gedood, of herstelden nooit meer van hun onzichtbare kwetsuren. Maar anderen grepen hun kans, hadden hun les geleerd en begonnen aan een gezond nieuw leven. Grace zat uren met hen te praten, over hun keuzemogelijkheden en de vrijheid die ze alleen maar hoefden te grijpen. Ze waren allemaal bang, verblind door hun pijn en overstuur door wat ze hadden meegemaakt. Het deed haar denken aan haar eigen situatie toen ze drie jaar geleden gearresteerd was en Molly had geprobeerd tot haar door te dringen. Op de een of andere manier deed ze het ook voor haar, om iets van Molly's liefde voor haar terug te geven.

'Hoe gaat het ermee?' Paul Weinberg, de psycholoog die de baas was, kwam laat op een avond bij haar staan voor een praatje. Hij was samen met de vrijwilligers en de vaste krachten druk bezig geweest met het opvangen van nieuwe bewoners. De meesten kwamen 's avonds, gewond, bang, lichamelijk en geestelijk gebroken, en eisten alle aandacht van het personeel op.

'Oké.' Grace glimlachte. Ze kende hem nauwelijks, maar hij leek haar erg aardig. En ze had bewondering voor zijn harde werken. Ze hadden die avond twee vrouwen naar het ziekenhuis moeten sturen en hij had hen zelf gebracht, terwijl Grace voor de kinderen zorgde. Ze hadden ieder vier kinderen, die nu in bed lagen. 'Het was druk vanavond.'

'Dat is het zo vlak voor de kerst altijd. Dan raken de mensen gauw van streek, en worden er meer vrouwen en kinderen geslagen dan in de rest van het jaar.'

'Hoe komt dat? Staan er advertenties in de krant, zoiets als "Sla nu je vrouw en kinderen, je hebt nog maar zes dagen voordat het Kerstmis is"?' Ze was moe, maar nog steeds opgewekt. Ze genoot van haar werk hier.

'Zoiets, ja.' Hij glimlachte en schonk een kop koffie voor haar in. 'Heb je er ooit over gedacht om dit voor vast te doen, tegen betaling bedoel ik?'

'Nee, eigenlijk niet,' zei ze eerlijk, maar ze voelde zich gevleid. Ze dronk met kleine slokjes haar dampende koffie. Paul had hetzelfde krullende haar als David Glass en dezelfde vriendelijke ogen, maar hij was langer en knapper. 'Wel heb ik er ooit over gedacht om psychologie te gaan studeren. Ik weet niet zeker of ik voor dit soort werk wel goed genoeg ben, maar ik vind het heerlijk. Ik werk graag met mensen en misschien helpt het een beetje wat we hier doen. Maar voorlopig ben ik er tevreden mee om vrijwilliger te zijn en hoef ik er niet voor betaald te worden. Ik geniet ervan.' Ze glimlachte weer en hij keek haar onderzoekend aan. Hij vond haar een interessant meisje en mocht haar graag.

'Je bent beslist goed genoeg, Grace, daarom vroeg ik het je juist. Je moet toch nog eens over die psychologiestudie nadenken als je tijd hebt.'

Ze werkte die avond tot twee uur door. Er kwamen nog een stuk of vijf vrouwen binnen, die ze niet zomaar achter kon laten. Toen iedereen in bed lag, bood Paul Weinberg haar een lift naar huis aan, wat ze graag aannam omdat ze doodmoe was.

'Je hebt het vanavond fantastisch gedaan,' zei hij prijzend, en ze bedankte hem voor het compliment. Hij was verbaasd te zien waar ze woonde, bewoners van Lake Shore deden gewoonlijk geen vrijwilligerswerk in St. Mary's.

'Hoe zit dat eigenlijk?' vroeg hij toen hij voor het huis stopte. 'Je woont in een dure buurt, Grace, ben je een rijke erfgename?'

Ze lachte en wist dat hij haar plaagde, maar toch was hij nieuwsgierig. Ze boeide hem steeds meer.

'Ik woon hier met vier andere meisjes.' Als het niet zo laat was geweest, had ze hem binnen gevraagd. 'Je moet eens langskomen als je even uit St. Mary's weg kunt.'

Ze klonk vriendelijk, hij voelde aan dat ze niet met hem probeerde te flirten. Ze behandelde hem als een broer, maar zijn belangstelling voor haar was zeker niet platonisch.

'Zo nu en dan kan ik me wel vrijmaken,' zei hij glimlachend. 'En jij? Wat doe jij als je je niet bezighoudt met vrouwen en kinderen in nood?' Hij wilde meer over haar te weten komen, ondanks het late uur en hun vermoeidheid.

'Ik werk voor een modellenbureau,' zei ze zacht. Ze hield van haar baan en was er trots op. Hij trok een wenkbrauw op. 'Dus je bent een model?' Het verbaasde hem niet, maar hij vond het wel ongewoon dat iemand die zoveel tijd aan zichzelf moest besteden, zich ook nog om anderen kon bekommeren. Want dat deed ze, dat zag hij zelf.

'Ik werk op kantoor,' zei ze glimlachend, 'maar mijn vier huisgenoten zijn model. Ik wil je best aan ze voorstellen, hoor.'

Ze probeerde hem duidelijk te maken dat ze niet in hem geïnteresseerd was, tenminste niet als man. Hij vroeg zich af of ze een vriendje had, maar hij zei niets.

'Ik zou jou graag een keer komen opzoeken,' zei hij nadrukkelijk. Maar dat was niet nodig, want ze was drie keer per week in St. Mary's en dan was hij er ook.

Ze bood aan om ook op kerstavond te komen werken en was verbaasd over het aantal vrouwen dat toen binnenkwam. Ze werkte onvermoeibaar door en kwam pas tegen vieren in de morgen thuis. Het lukte haar ook nog om de volgende dag op het jaarlijkse kerstfeestje van de Swansons te verschijnen, dat ze gaven voor al hun fotografen en modellen. Grace ging met de anderen mee en merkte tot haar verbazing dat ze het leuk vond. Het enige vervelende was dat Bob een paar keer met haar danste en haar toen te dicht tegen zich aan drukte, en dat ze zo goed als zeker wist dat hij een keer, toen hij een snack pakte, met zijn vingers over haar borst streek. Maar het zou wel per ongeluk zijn gebeurd en misschien had hij het niet eens gemerkt, hoewel een van haar huisgenoten er later iets over zei dat haar bezorgd maakte. Dat was Marjorie, de moederkloek, die altijd over hen waakte en zelf ook last van zijn trucjes had gehad.

'Was oom Bobby zich vanavond aan het opwarmen?' vroeg ze Grace, waarna die haar verbaasd aankeek.

'Wat bedoel je? Hij deed gewoon gezellig omdat het Kerstmis is.'

'O god, wat een onschuld,' kreunde Marjorie. 'Dat geloof je toch niet echt?'

'Doe niet zo mal.' Grace verdedigde hem, want ze wilde niet geloven dat Bob Cheryl bedroog. Natuurlijk stond hij wel altijd aan verleiding bloot.

'Wees niet zo naïef, je gelooft toch niet echt dat hij haar trouw is?' mengde Divina zich in het gesprek. 'Vorig jaar heeft hij me een uur lang in zijn kantoor achterna gezeten, ik moest zo mijn best doen om bij hem uit de buurt te blijven dat ik bijna mijn knie gebroken heb tegen die verdomde salontafel van hem. Ja hoor, oom Bob is een bezige bij en het ziet ernaar uit dat jij zijn volgende bloempje bent.'

'O jesses.' Grace keek hen ongelukkig aan. 'Eerst dacht ik wel dat hij een spelletje speelde, maar toen nam ik aan dat ik het me verbeeldde. Misschien was dat ook zo.'

'Dan moet ik het me ook verbeeld hebben,' zei Marjorie lachend. 'Maar ik dacht dat hij je de kleren van het lijf zou gaan rukken.'

'Weet Cheryl dat hij dat soort streken uithaalt?' vroeg Grace bezorgd. Het laatste dat ze wilde, was tussen hen in komen te staan en ze was niet van plan om Bob uit zijn tent te lokken of een verhouding met hem te beginnen. Ze wilde met niemand een verhouding, nu nog niet en misschien nooit. Ze had andere plannen.

Paul Weinberg had haar een paar keer opgebeld en haar mee uit eten gevraagd, maar ze had geweigerd. Maar op oudejaarsavond, toen ze weer in St. Mary's werkte, had hij erop aangedrongen dat ze in elk geval even bij hem kwam zitten om een broodje kalkoen te eten.

'Waarom ga je me uit de weg?' vroeg hij beschuldigend toen ze haar mond vol had. Ze moest even wachten voordat ze kon antwoorden.

'Ik ga je niet uit de weg,' zei ze eerlijk. Ze had hem nooit teruggebeld, maar ze vond het wel gezellig om hier samen met hem een broodje te eten.

'Dat doe je wel,' wierp hij tegen. 'Ben je al bezet?'

'Ja,' zei ze tevreden, en zijn gezicht betrok. 'Door St. Mary's, mijn baan en mijn huisgenoten. Dat is alles, maar dat is genoeg. Meer dan genoeg, want ik heb nauwelijks tijd over om de krant of een boek te lezen of naar de bioscoop te gaan. Maar het is best zo.'

'Misschien moet je hier wat minder naartoe komen.' Hij glimlachte, opgelucht dat ze het niet over een vriend had gehad. Hij mocht haar erg graag en wilde haar beter leren kennen. Hij was tweeëndertig en was nog nooit zo'n soort meisje tegengekomen. Ze was intelligent en grappig, heel zorgzaam, en toch zo verlegen en terughoudend. Op de een of andere manier maakte ze een ouderwetse indruk en dat trok hem aan. 'Je zou toch op z'n minst af en toe eens een film moeten zien.' Maar dat had hij ook al in geen maanden gedaan. Hij was een poosje met een van de verpleegkundigen omgegaan, maar dat was niets geworden. Vanaf Grace' eerste dag op St. Mary's had hij al een oogje op haar gehad.

'Maar ik wil niet minder komen, ik vind het hier heerlijk.' Ze slikte de laatste hap van haar broodje door en glimlachte.

'Waarom ben je op oudejaarsavond niet ergens anders?' vroeg hij en ze glimlachte weer.

'Dat zou ik jou ook kunnen vragen, hè?'

'Maar ik werk hier,' zei hij deugdzaam.

'Ik ook, je betaalt me er alleen niet voor.'

'Ik vind nog steeds dat je er over na moet denken om hier je beroep van te maken.' Maar voordat hij verder kon gaan, werden ze allebei weggeroepen. Het werd opnieuw heel laat en ze zag hem pas de volgende donderdag terug. Hij bood weer aan haar thuis te brengen, maar ze weigerde en nam een taxi. Ze wilde hem niet aanmoedigen. Maar de zondag daarna lukte het hem eindelijk weer haar in St. Mary's apart te nemen.

'Wil je met me gaan lunchen?'

'Nu?' vroeg ze verbaasd. Er waren vier nieuwe gezinnen binnengekomen.

'Nee, niet nu. Volgende week, wanneer je maar wilt. Ik wil graag met je uit.' Hij zag er jongensachtig en verlegen uit.

'Waarom?' flapte ze eruit.

Hij lachte. 'Hoezo waarom? Heb je deze week nog in de spiegel gekeken? Bovendien ben je intelligent en leuk en wil ik je graag beter leren kennen.'

'Er valt niet veel te kennen, ik ben eigenlijk heel saai,' zei ze.

Hij lachte weer. 'Laat je me een blauwtje lopen?'

'Misschien wel,' zei ze eerlijk. 'Om je de waarheid te zeggen, ga ik nooit met mannen uit.'

'Werk je dan alleen maar?' vroeg hij geamuseerd. Ze knikte. 'Perfect, dan zullen we het prima kunnen vinden. Ik werk ook alleen maar, maar volgens mij moet een van ons die cirkel eens doorbreken.'

'Waarom? Het bevalt ons zo best.' Opeens leek ze heel afstandelijk en een beetje angstig, en hij vroeg zich af waarom. 'Hoor eens, wil je gewoon eens een keertje met me gaan lunchen? Probeer het maar eens, je moet toch eten. Dan kom ik doordeweeks wel naar de stad, of regelen we iets anders.'

Maar ze wilde niets regelen. Ze mocht hem graag, maar ze wilde niet met een man uitgaan en wist niet hoe ze dat tegen hem moest zeggen.

Ten slotte stemde ze in om de volgende zaterdag met hem te gaan lunchen. Het was een ijskoude dag en ze gingen pasta eten in La Scala.

'Oké, vertel me nu maar eens de waarheid. Hoe ben je naar St. Mary's gekomen?'

'Met de bus.' Ze grinnikte ondeugend en leek opeens net een kind.

'Ha ha.' Maar toen vroeg hij: 'Hoe oud ben je eigenlijk?' Hij had haar op een jaar of vijfentwintig geschat, omdat ze op zo'n volwassen manier met de vrouwen en kinderen omging.

'Twintig,' zei ze trots, alsof het een hele prestatie was. Hij kreunde bijna, dat verklaarde waarschijnlijk een heleboel. 'Volgende zomer word ik eenentwintig.'

'Fantastisch, ik krijg het gevoel dat ik een kinderlokker ben. Ik word in augustus drieëndertig.'

'Je doet me heel erg aan een vriend van me denken, die nu advocaat is in Californië.'

'Ben je verliefd op hem?' vroeg Paul teleurgesteld. Hij wist dat er ergens in haar leven een oorzaak moest zijn voor haar gereserveerdheid. Het kon gedeeltelijk komen doordat ze nog zo jong was, maar er moest ook iets anders zijn.

Maar ze antwoordde lachend: 'Nee hoor, hij is getrouwd en ze verwachten een kind.'

'Wie is dan de gelukkige?'

'Welke gelukkige?' vroeg ze niet-begrijpend. 'Ik zei toch al dat ik geen vriend heb?'

'Val je wel op jongens?' Een vreemde vraag, maar je kon tegenwoordig niet weten.

'Dat weet ik niet,' zei ze terwijl ze hem eerlijk aankeek. Zijn hart zonk in zijn schoenen, maar ze voegde eraan toe: 'Ik ben nog nooit met iemand uit geweest.'

'Helemaal nooit?' Hij geloofde haar niet.

'Nee, helemaal nooit.'

'Dat is op je twintigste wel een record.' Het was ook een uitdaging. 'Is daar een bepaalde reden voor?' Ze zaten inmiddels smakelijk hun pasta te eten.

'Verschillende redenen, maar vooral omdat ik er geen zin in heb.'

'Dat is toch te gek, Grace.'

'Waarom?' vroeg ze voorzichtig. 'Misschien is dat wel de manier waarop ik wil leven. Niemand kan voor mij beslissen wat goed voor me is.'

Hij keek haar scherp aan en besefte opeens hoe kortzichtig hij was geweest. Ze was natuurlijk naar St. Mary's gekomen om anderen zoals zij te helpen.

'Heb je een nare ervaring gehad?' vroeg hij zacht.

Ze vertrouwde hem wel, maar tot op zekere hoogte, en was niet van plan hem deelgenoot te maken van al haar geheimen. 'Zo zou je het kunnen noemen. Een heel nare ervaring. Maar niet erger dan wat je elke dag in St. Mary's tegenkomt. En dat heeft zo zijn gevolgen.'

'Dat hoeft niet, je kunt het achter je laten. Praat je er met iemand over? Met een deskundige, bedoel ik?'

'Vroeger wel, ze was ook een vriendin van me. Ze is de vorige zomer verongelukt.' Hij kreeg medelijden toen hij haar bedroefde blik zag.

'En je familie dan? Heeft die je kunnen helpen?'

Ze glimlachte, ze wist dat hij haar wilde helpen, maar alleen de tijd zou haar kunnen helen. Ze wist dat het verder aan haarzelf zou liggen. 'Ik heb geen familie, maar dat is niet zo erg als het klinkt. Ik heb vriendinnen en een leuke baan, plus al die aardige mensen in St. Mary's.'

'Ik zou je graag willen helpen, als je denkt dat ik dat zou kunnen.' Maar de soort therapie die hij in gedachten had, joeg haar te veel schrik aan, hoewel ze wist dat hij ook als haar psycholoog zou kunnen optreden. Maar hij wilde liever haar vriend zijn, als ze daar ooit aan toe zou zijn.

'Als ik hulp nodig heb, zal ik je bellen.' Ze glimlachte, en ze bestelden koffie. Daarna genoten ze van een wandeling om het meer, waarbij ze over van alles en nog wat praatten. Hij wist nu dat hij haar niet mocht opjagen, daardoor zou ze zich bedreigd voelen. Het feit dat ze van zijn gevoelens op de hoogte was, had al een afstand tussen hen geschapen.

'Grace,' zei hij toen hij haar voor haar huisdeur afzette, 'ik wil je geen pijn doen, en ik zal altijd als vriend voor je klaarstaan.' Zijn jongensachtige glimlach gaf hem iets heel aantrekkelijks. 'Ik zou ook wel meer willen, maar ik wil je niet onder druk zetten.' Ze was nog zo jong, dat was ook een reden. Ze moest er eerst aan toe zijn.

'Dank je wel. Ik heb een heerlijke middag gehad.'

Daarna lunchten ze nog een paar keer samen. Hij wilde het niet helemaal opgeven en ze genoot van zijn gezelschap, maar verder dan een warme vriendschap kwam het niet. In sommige opzichten had hij Davids plaats ingenomen, maar niet die van Molly.

Met haar werk, haar huisgenoten en haar vrijwilligerswerk kabbelde haar leven rustig tot het voorjaar verder. Toen begon Louis Marquez weer moeilijk te doen. Ze wist niet dat hij en zijn vriendin uit elkaar waren en dat hem dat ongedurig maakte. Hij kwam een paar keer bij Grace langs, waarmee de anderen haar plaagden. Hij zei nooit wie hij was en Grace ook niet, behalve dat hij een vriend van haar vader was. Maar hij viel alle meisjes met zijn vragen lastig. Hielden ze van hun modellenwerk? Ontmoetten ze daardoor veel mannen? Hij nodigde Brigitte zelfs een keer uit, waarvoor Grace hem bij haar volgende bezoek aan zijn kantoor de mantel uitveegde.

'U hebt niet het recht me dat aan te doen! U hebt niet het recht bij me thuis mijn vriendinnen lastig te komen vallen!' 'Ik mag lastig vallen wie ik wil. Bovendien had ze al een halfuur naar me zitten lonken. Ik weet best wat dat soort meisjes wil. Laat je niet voor de gek houden, schatje, ze is heus geen maagd.'

'Nee, en ook niet blind,' beet Grace hem toe, wat hem nog kwader maakte. Ze kreeg steeds meer lef, vooral omdat hij zo onbehoorlijk was.

'Wees maar blij dat ik niet gezegd heb dat ik je reclasseringsambtenaar ben en dat je in de bak hebt gezeten.'

'Als u dat waagt, geef ik u aan. Dan sleep ik u voor de rechter omdat u me hindert en me in mijn eigen huis en op kantoor te kijk zet.'

'Flauwekul, je sleept niemand voor de rechter.'

Ze wist ook wel dat ze dat niet zou doen, maar ze moest zich verdedigen. Ze wist best dat hij, net als elke kwelgeest, in zijn schulp zou kruipen als ze maar hard genoeg terugschreeuwde.

Daarna kwam hij minder vaak, maar ze moest nog steeds elke week naar zijn kantoor.

Toen Brigitte in mei voor drie maanden voor haar werk naar Tokio ging, vonden ze een ander meisje om haar plaats in te nemen. Ze heette Mireille en was Frans, ze kwam uit Nice en was negentien. Iedereen mocht haar graag. Ze was dol op alles wat Amerikaans was, vooral popcorn en hotdogs. En Amerikaanse jongens, die weg van haar waren. Ze ging elke avond uit, zodat Divina, Marjorie, Allyson en Grace zich op de avonden dat ze niet uit hoefden met elkaar vermaakten.

Op 4 juli, Onafhankelijkheidsdag, gaven de Swansons een feest in hun buitenhuis in Barrington Hills. Alle modellen reden er voor een hele dag naartoe. Grace nodigde Paul uit, die zijn ogen uitkeek bij al dat moois. Haar huisgenoten vonden hem heel aardig en vroegen of hij de man was met wie ze al haar vrije tijd doorbracht.

'Min of meer,' antwoordde ze raadselachtig. Ze vonden het geweldig.

Daarna gaven de meisjes een verjaarsfeest voor haar. Het was een grote verrassing, ze nodigden iedereen van het kantoor uit en natuurlijk Paul. Het was haar eenentwintigste verjaardag. Na afloop zat ze met Paul en haar huisgenoten nog wat na te praten op het terras en dacht aan de positieve dingen van het afgelopen jaar. Paul wist natuurlijk niet dat ze haar twee vorige verjaardagen in de gevangenis had doorgebracht. En nu zat ze hier met hem en een groepje mooie meisjes en werkte ze voor een modellenbureau. Ze kon het soms nauwelijks geloven, en moest dan aan Luana en Sally, en aan David en Molly denken. Weemoedig besefte ze dan dat ze precies Luana's raad opvolgde: ze haalde hen af en toe als zoete herinneringen te voorschijn en sloot hen dan weer op in haar hart. Ze waren allemaal voorgoed uit haar leven verdwenen. Ze had sinds de geboorte van zijn zoon in maart niets meer van David gehoord en was uiteindelijk gestopt met haar brieven aan Luana en Sally. Ze hadden nooit teruggeschreven.

Toen ze opkeek en een vallende ster zag, sloot ze vlug haar ogen en wenste dat die hele periode op een dag werkelijk achter haar zou liggen. Nu was Louis Marquez er nog, met zijn dreigement om haar geheim aan haar vrienden te verklappen. Iemand had haar nog steeds in zijn macht. Ze hoopte dat ze ooit helemaal vrij zou zijn, voor het eerst van haar leven, zonder angst voor wie dan ook.

'Wat heb je net gewenst?' vroeg Paul, haar vragend aankijkend. Hij had nooit geprobeerd haar te dwingen tot een relatie die ze niet wilde, maar hij hoopte nog steeds dat ze op een dag open voor hem zou staan. Hij wist heel goed wat hij zelf bij een vallende ster gewenst zou hebben: dat zij naar hem verlangde.

'Ik dacht aan een paar oude vrienden,' zei ze met een verdrietige glimlach, 'en hoopte dat ooit alle moeilijke tijden nog maar een zwakke herinnering zullen zijn.' Hij voelde diep medelijden met haar.

'Zijn ze dat nog niet?' Hij had geen idee hoe ver haar moeilijke tijden achter haar lagen. Dat had ze hem nooit verteld en had hij haar nooit eerder gevraagd. 'Zijn ze nog niet voorbij?' vroeg hij er zacht achteraan.

'Bijna,' antwoordde ze met een glimlach, blij dat ze hem als vriend had. 'Bijna... volgend jaar misschien.'

8

De Swansons probeerden Grace nog steeds over te halen een van hun modellen te worden, maar intussen kreeg ze een forse salarisverhoging en werd ze tot Cheryls secretaresse benoemd. Beide Swansons verklaarden dat Grace eigenlijk degene was die het bureau voor hen runde. Ze was efficiënt, vlug, ordelijk, intelligent en kalm. Ze kende alle meisjes die voor hen werkten en de meeste mannen, en iedereen mocht haar graag.

In hun huis was het ook een komen en gaan. Brigitte kwam terug uit Tokio, maar ging samenwonen met een fotograaf. Allyson vertrok naar L.A. voor een rol in een film, en Divina werkte in Parijs. Alleen Marjorie en Grace bleven over, en Mireille, die op het punt stond bij haar nieuwste vriendje in te trekken. Maar ze vonden meteen twee nieuwe huisgenoten.

Met Kerstmis kondigde Marjorie haar verloving aan. Grace kwam gemakkelijk aan nieuwe huisgenoten, want er was een voortdurende stroom naar Chicago van meisjes die model wilden worden en een appartement zochten.

Louis Marquez, haar reclasseringsambtenaar, kwam haar nog steeds regelmatig controleren. En minstens een keer per maand dwong hij haar een drugstest te doen. Helaas voor hem werd er nooit iets gevonden. Hij was gemeen genoeg om er genoegen in te scheppen haar te kunnen rapporteren.

'Wat een akelig mannetje is dat toch,' zei Marjorie toen hij na de kerst haar nieuwe huisgenoten kwam inspecteren. 'Je vader had louche vrienden, hoor.' Tot haar ergernis had hij weer een hand op haar achterste gelegd toen hij net deed of hij een asbak wilde pakken. Hij stonk naar sigaretten en zweet, en al zijn kleren waren van polyester. 'Waarom stuur je hem niet de laan uit?' zei ze rillend toen hij weg was. Steeds als hij geweest was, had ze de neiging om in bad te gaan. Grace zou hem dolgraag willen verbieden ooit nog bij haar thuis te komen, maar ze had geen keus. Pas over negen maanden zou de nachtmerrie van haar voorwaardelijke straf voorbij zijn.

In maart nodigden de Swansons haar uit voor een reisje naar New York, maar ze moest het afslaan. Toen ze haar reclasseringsambtenaar om toestemming had gevraagd, had hij die pertinent geweigerd. Dus moest ze zeggen dat ze een andere verplichting had. Ze was teleurgesteld, maar zorgde ervoor dat ze het druk bleef hebben. Twee avonden per week en 's zondags werkte ze nog steeds in St. Mary's. Elke keer zag ze Paul Weinberg en ze was erg op hem gesteld geraakt, maar ze wist dat hij het had opgegeven op haar te wachten en dat hij een verhouding met een van de verpleegsters had.

Cheryl Swanson probeerde haar af en toe aan iemand te koppelen, maar zonder succes. Ze was nog steeds te bang en te diep gewond door haar verleden. Elke gedachte aan een uitje met een man deed haar nog steeds te veel aan de afschuwelijke tijd met haar vader denken.

Tot in juni Marcus Anders het bureau binnenkwam om Cheryl te spreken. Hij was een van de aantrekkelijkste mannen die Grace ooit gezien had, met dik blond haar, een jongensachtige glimlach en sproeten. Hij maakte een heel jeugdige indruk en Grace zag hem eerst voor een van hun modellen aan.

Hij was net uit Detroit aangekomen en had een indrukwekkende portefeuille met foto's. Hij had veel in de reclamewereld gewerkt en wilde nu meer bekendheid. Eerst had hij erover gedacht om naar L.A. of New York te gaan, maar toen had het hem beter geleken om stapje voor stapje de top te bereiken, wat verstandig van hem was. Hij was heel kalm en zelfverzekerd, en had veel gevoel voor humor. Na zijn gesprek met Cheryl bleef hij nog een poosje plagend met Grace staan praten, en besprak met haar waar hij het best naar woonruimte kon zoeken. Ze gaf hem de namen van een paar makelaars en stelde hem aan de modellen voor die binnenkwamen. Maar hij scheen niet veel belangstelling voor hen te hebben, want hij was altijd omringd door modellen. Zijn blik was op Grace gevallen en voordat hij wegging, vroeg hij of hij haar voor de grap mocht fotograferen. Maar ze schudde lachend haar hoofd, het was haar al vaker gevraagd en ze had er geen belangstelling voor.

'Nee, dank je. Ik blijf altijd ver bij de camera's vandaan.'

'O ja? Word je soms gezocht door de politie, heb je een verborgen leven?'

'Dat is het, de fbi zoekt me,' antwoordde ze grinnikend. Ze vond hem een leuke vent, maar ze liet zich niet door hem of door wie dan ook overdonderen. Een heleboel fotografen gebruikten hun camera om vrouwen te verleiden. 'Ik ga gewoon niet graag op de foto.'

'Slimme meid.' Met een bewonderende blik ging hij tegenover haar zitten, hij zag er adembenemend jong, gezond en knap uit. 'Maar je bent heel fotogeniek, met je fantastische bouw en prachtige ogen.' Hij keek haar aan en zag meer in haar ogen dan de eerste aanblik deed vermoeden. Er lag verdriet in, een diepe pijn die ze voor iedereen verborgen probeerde te houden. Maar Marcus kon het duidelijk zien. Ze wendde zich met een lachje schouderophalend van hem af, ze voelde hem te dichtbij komen en dat wilde ze niet.

'Waarom laat je het me niet een keer proberen, dan zien we wel hoe het gaat. Misschien ben je wel een beter model dan de rest hier.' Fotograferen was zijn lust en zijn leven, hij had een levenslange liefdesverhouding met zijn camera.

'Ik wil ze niet op stang jagen,' zei Grace plagend en keek hem weer aan. Ze droeg een strakke zwarte rok met een zwarte trui. Na twee jaar bij de Swansons en in de grote stad had ze geleerd zich met een passende chic te kleden.

'Denk er maar eens over na.' Marcus glimlachte en kwam met zijn lange lichaam omhoog uit de zwarte leren stoel in haar kantoor. 'Ik kom maandag terug.'

Maar de volgende dag belde hij op voor een praatje en om haar te vertellen over de studio's die hij bekeken had. Hij vond ze allemaal even vreselijk en zei dat hij zich erg eenzaam voelde. Grace lachte hem uit en deed net of ze medelijden had, en toen vroeg hij haar mee uit eten.

'Sorry, ik kan niet,' zei ze kortaf. Ze was gewend om mannen af te poeieren en het was nooit een probleem. 'Ik ben vanavond bezet.' Ze liet altijd doorschemeren dat ze genoeg mannelijk gezelschap had in plaats van dat van al die vrouwen en kinderen.

'Morgen dan.'

'Dan moet ik doorwerken, we nemen een reclamespot op met negen meisjes en Cheryl wil dat ik erbij blijf.'

'Geen probleem, dan kom ik ook. Ga toch mee.' Hij klonk weer zo jongensachtig dat het haar tegen wil en dank raakte. 'Ik ben hier helemaal vreemd, ik ken geen ziel en ik voel me eenzaam.'

'Hou alsjeblieft op, Marcus, gedraag je niet als een verwend kind.'

'Maar dat ben ik ook,' zei hij trots en ze lachten allebei. Ten slotte lukte het hem haar over te halen hem mee naar de opname te nemen, waar hij heel behulpzaam bleek te zijn. Er waren zoveel mensen bij betrokken, dat niemand merkte dat er een extra persoon bij was. De modellen vonden hem enig. Hij was intelligent en grappig en niet zo arrogant als de meeste andere fotografen.

Hij leek echt een aardige man te zijn en nadat hij een week lang elke dag bij Grace op kantoor was gekomen, stemde ze er eindelijk in toe met hem uit eten te gaan. Sinds Paul Weinberg was ze met niemand meer uit geweest.

Toen ze Marcus vertelde dat ze pas eenentwintig was, kon hij dat nauwelijks geloven. Hij vond haar zo wijs voor haar leeftijd en ze zag er zo elegant uit dat ze ouder leek. Ze droeg haar dikke kastanjekleurige haar nog steeds naar achteren getrokken, maar maakte er nu vaak een wrong van, en ze kocht het soort kleren dat de modellen ook droegen, als ze zich die kon veroorloven. Maar Marcus was gewend aan meisjes die er ouder uitzagen dan ze waren, hij was zelfs een paar keer zo dom geweest om een vijftienjarig model mee uit te nemen in de waan dat ze ouder was.

'Wat doe je eigenlijk in je vrije tijd?' vroeg hij belangstellend toen ze in Gordon zaten te eten. Hij had inmiddels een studio gevonden, een fantastische zolder met woonruimte en alles wat hij nodig had, had hij net uitgelegd.

'Van alles en nog wat.' Ze had een fiets gekocht en een van haar nieuwe huisgenoten gaf haar tennisles. Vroeger had ze nooit tijd voor hobby's gehad, en in de gevangenis had ze alleen aan gewichtheffen en hardlopen gedaan. Maar over die jaren in Dwight zou hij niets te horen krijgen, ze was niet van plan daar ooit tegen iemand een woord over te zeggen. Ze had Luana's raad goed in haar oren geknoopt en die tijd achter zich gelaten.

'Heb je veel vrienden en vriendinnen?' vroeg hij. Ze intrigeerde hem. Ze was erg terughoudend, maar hij vermoedde dat ze een boeiende vrouw was.

'Genoeg,' zei ze glimlachend. Maar hij had al van anderen gehoord dat dat niet zo was. Hij had ook gehoord dat ze nooit met mannen uitging, nogal eenzelvig en verlegen was en vrijwilligerswerk deed. Toen ze aan de koffie toe waren, vroeg hij haar ernaar en vertelde ze hem iets over St. Mary's.

'Waarom daar? Wat trekt je zo aan in mishandelde vrouwen?'

'Ze hebben onze hulp hard nodig,' zei ze ernstig. 'Vrouwen in dergelijke situaties denken dat er geen uitweg is, dat ze geen keus hebben. Ze staan voor het raam van een brandend gebouw en je moet ze eruit trekken, ze springen niet uit zichzelf naar buiten.'

Dat wist zij beter dan wie dan ook. Zij had nooit geloofd dat er een uitweg voor haar was, en had moeten doden om zichzelf te redden. En de prijs daarvoor was heel hoog geweest. Ze wilde anderen zulke drastische maatregelen besparen.

'Waarom trek je je hun lot zo aan, Grace?' Hij wilde dolgraag meer over haar weten, maar ze liet bijna niets los. Tijdens het eten was het hem steeds opgevallen hoe terughoudend ze was, heel vriendelijk maar op haar hoede.

'Het werk trekt me gewoon aan, vooral dat met de kinderen. Ze zijn zo hulpeloos en gekwetst door alles wat ze meegemaakt hebben.' Net als zij. Ze wist hoeveel littekens ze had overgehouden en wilde dat bij hen helpen voorkomen. Dat was haar geschenk aan hen en het maakte haar leven de moeite waard te weten dat haar pijn een ander ervoor kon behoeden dezelfde afschuwelijke weg als de hare af te moeten leggen. 'Ik schijn er aanleg voor te hebben. Soms denk ik erover om psychologie te gaan studeren, maar ik weet eigenlijk niet waar ik de tijd vandaan moet halen. Misschien komt het er ooit van.'

'Jij hebt helemaal geen psychologiediploma nodig.' Hij grinnikte en ze voelde iets voor hem dat ze nog nooit voor een ander gevoeld had. Het maakte haar bang, hij was zo ontzettend aantrekkelijk. 'Jij hebt een man nodig,' voegde hij eraan toe.

'Hoe kom je daar bij?' Ze glimlachte, hij leek wel een ondeugende jongen. Hij pakte haar hand vast.

'Omdat je ondanks al die mooie verhalen over je heerlijke leven zo eenzaam bent als wat. Ik geloof niet dat je ooit een echte man hebt gehad.' Ze lachte terwijl hij haar met samengeknepen ogen opnam. 'In feite wil ik er mijn laatste dubbeltje onder verwedden dat je nog maagd bent.'

Ze zei niets en trok voorzichtig haar hand weg.

'Heb ik gelijk of niet, Grace?'

Hij wist zo weinig van haar af dat ze zonder commentaar haar schouders ophaalde.

'Ik heb gelijk,' zei hij, overtuigd van zijn correcte inschatting van haar behoeften. Onder begeleiding van de juiste man zou ze een buitengewone vrouw kunnen worden.

'Niet iedereen heeft hetzelfde nodig, Marcus,' zei ze op een volwassen toon. 'Sommige mensen zijn heel wat gecompliceerder dan anderen.'

Maar Marcus dacht dat hij haar doorhad en dat ze alleen maar bang, verlegen en jong was en waarschijnlijk uit een heel streng gezin kwam.

'Vertel me eens iets over je familie. Wat voor soort ouders heb je?'

'Dode,' antwoordde ze koel. 'Gestorven toen ik op de middelbare school zat.'

Dat gaf hem een aanwijzing, dan had ze een groot verlies geleden en was jarenlang alleen geweest. Dat verklaarde dan die eenzaamheid, vermoedde hij.

'Heb je broers of zusjes?'

'Nee, ik ben enig kind. Ik heb helemaal geen familie.' Geen wonder dat ze zo'n volwassen indruk maakte. Hij dacht dat hij haar steeds beter begon te begrijpen.

'Het verbaast me dat je niet meteen met je vriendje van school bent getrouwd,' zei hij met nieuw ontzag in zijn stem. 'Dat zouden de meesten die zo jong al alleen kwamen te staan wel doen.' Ze moest een meisje met een sterk karakter zijn, ze was eigenlijk helemaal geen meisje meer maar een vrouw. Dat beviel hem wel.

'Ik had geen vriendje om mee te trouwen,' zei ze kalm.

'Wat heb je dan gedaan? Ben je bij vrienden gaan wonen?'

'Zoiets, ik heb bij een heleboel mensen gewoond.' In een politiecel en in de gevangenis, ze vroeg zich af hoe hij zou reageren als ze hem dat vertelde. Ze had er geen flauw idee van, maar hij zou het beslist walgelijk vinden dat ze haar vader vermoord had. De ironie van de situatie maakte haar aan het lachen. Hij wist in de verste verte niet wie ze was en hoe ze dacht, dat wist trouwens niemand. De mensen die haar echt kenden, waren er niet meer; dat waren Molly, David, Luana en Sally geweest. Nu moest ze het zonder hen stellen. Ze betaalde hen terug voor hun genegenheid door haar werk in St. Mary's, om hen te gedenken wilde ze anderen helpen.

'Feestdagen moeten wel heel vervelend voor je zijn,' zei hij. 'Kerstmis bijvoorbeeld.'

'Nu niet meer.' Ze glimlachte. Niet na Dwight. Kerstmis kon nooit meer zo erg worden als het daar was geweest. 'Je raakt eraan gewend.'

'Je bent een flink meisje, Grace.' Flinker dan hij dacht, veel flinker zelfs.

Na het eten gingen ze ergens iets drinken, in een café waar ze nog een oude jukebox hadden met muziek uit de jaren vijftig. En de volgende zondag fietsten ze het meer rond. Het was een prachtige middag in juni en alles stond in bloei. En ondanks alle innerlijke waarschuwingssignalen vond ze het steeds fijner om bij hem te zijn. Hij was heel geduldig en maakte geen haast, hij scheen te begrijpen dat ze tijd nodig had en een heleboel genegenheid voordat hij de volgende stap kon zetten. Maar hij had er al die tijd voor over en ging niet verder dan haar te kussen. Hij was de eerste man na haar vader die haar kuste en zelfs dat was eerst eng, maar ze moest toegeven dat ze het prettig vond.

Net als altijd was het Marjorie die haar tot voorzichtigheid maande toen ze drie weken nadat hij in de stad was aangekomen van een zaterdagmiddag met hem thuiskwam. Ze hadden tweedehands spullen voor zijn studio gekocht. Het bureau had Marcus al een paar opdrachten gegeven en de Swansons waren erg tevreden over hem. Hij had veel talent. 'Geniet maar zoveel mogelijk van hem,' had Cheryl glimlachend gezegd, 'want hij zal hier niet lang blijven. Ik wed dat hij binnen het jaar naar New York of Parijs vertrekt. Hij is te goed om het hier lang vol te houden.'

Maar Marjorie had ander commentaar op hem. Ze had vriendinnen over de hele wereld, allemaal modellen, en een vriendin in Detroit had niet veel goeds over Marcus te melden gehad.

'Ze zei dat hij een paar jaar geleden een meisje verkracht heeft, Grace, dus kijk maar goed uit. Ik vertrouw hem niet.'

'Wat een onzin. Hij heeft me er alles over verteld. Ze was zestien en zag eruit als vijfentwintig. En volgens Marcus heeft ze hem bijna verkracht.' Marcus had gezegd dat ze hem bijna de kleren van het lijf had gerukt. Dat was vier jaar geleden gebeurd, hij was toen dom en naïef geweest en had het Grace vol oprechte schaamte verteld.

'Ze was dertien en haar vader heeft geprobeerd hem de bak in te krijgen,' zei Marjorie streng. Ze hield niet van dat soort verhalen, jonge modellen werden wel vaker misbruikt. 'Ze zeggen dat Marcus zich heeft vrijgekocht. Er was nog een ander verhaal, misschien ging dat over die zestienjarige. Eloise zegt dat hij ook pornowerk heeft gedaan om aan geld te komen. Ik vind niet dat hij sympathiek klinkt.'

'Allemaal flauwekul,' verdedigde Grace hem bits. Ze wist zeker dat hij niet zo was. Als ze een ding van haar ervaringen en haar werk op het bureau had geleerd, was het mensenkennis. 'Mensen zeggen dat soort dingen altijd als ze jaloers zijn. Ze wilde hem waarschijnlijk zelf hebben en kon hem niet krijgen, en nu kan ze hem niet meer uitstaan,' zei Grace achteloos, geërgerd over Marjories vooroordeel. Dat verdiende hij niet. Marjorie kon iemand heel kritisch en streng beoordelen en gedroeg zich soms alsof ze het toezicht over het huis had, maar Grace had beslist geen toezicht nodig.

'Dat is niets voor Eloise,' verdedigde Marjorie haar vriendin in Detroit. 'En je mag wel oppassen, want je bent lang niet zo slim als je denkt. Je bent nog lang niet met genoeg mannen uitgeweest om het kaf van het koren te kunnen scheiden.' 'Je weet niet waar je het over hebt.' Voor het eerst was ze echt woedend op Marjorie en ze keek haar fel aan. 'Het is een heel fatsoenlijke vent en hij heeft nooit meer gedaan dan me kussen.'

'Mooi zo, dan bof je. Ik wilde je alleen maar laten weten dat hij een heel slechte reputatie heeft. Hou daar rekening mee, Grace, en doe geen domme dingen.'

'Bedankt voor de waarschuwing,' zei Grace kribbig. Even later ging ze naar haar kamer en deed de deur met een klap dicht. Wat misselijk om zoiets over Marcus te zeggen. Maar zo ging het in hun soort werk soms toe. Modellen die geen opdrachten konden krijgen, gaven daar de fotografen de schuld van en fotografen die het niet lukte een model te verleiden, zeiden afschuwelijke dingen, bijvoorbeeld dat ze verslaafd was of hem had willen versieren. Of modellen beweerden dat ze verkracht waren. Er deden allerlei verhalen de ronde, dat wist Marjorie ook wel. Dus had ze niet naar zulke roddels moeten luisteren. En dat van die porno was helemaal onzin. Hij had haar verteld dat hij zelfs kelner was geweest om de huur van zijn studio in Detroit te kunnen betalen. Hij had het nooit over porno gehad en ze wist gewoon dat hij dat, hoeveel moeite het hem ook zou hebben gekost, als het waar was zeker zou hebben gedaan. Hij was heel open en oprecht en heel eerlijk in het opbiechten van vroegere zonden. Ze had de laatste paar jaar niemand zo zeer vertrouwd als Marcus.

Op Onafhankelijkheidsdag gingen ze samen naar het feest van de Swansons in Barrington Hills en Cheryl smeekte hem in het openbaar Grace over te halen voor hem te poseren. Grace werd elke dag mooier en ze vond Marcus precies de juiste man om Grace zo ver te krijgen het te doen. Maar Grace lachte en schudde net als altijd haar hoofd, ze had geen enkele belangstelling voor het beroep van model.

Marcus praatte die middag met veel van de modellen en scheen het heel goed met hen te kunnen vinden, 's Avonds zei Marjorie nadrukkelijk dat hij met twee van hen een afspraakje had gemaakt en dat ze vond dat Grace dat moest weten.

'Hij is niet met me getrouwd,' zei Grace, hem weer verdedigend. Tenslotte gingen ze niet met elkaar naar bed. Hij had het haar wel gevraagd, maar ze had gezegd dat ze daar nog niet aan toe was. Ze dacht er wel steeds meer over, maar ze wilde hem eerst nog wat beter leren kennen. Niet dat ze hem niet vertrouwde, ze dacht zelfs dat ze verliefd op hem aan het worden was. Nadat Marjorie haar over die andere meisjes had verteld, was ze zelfs meer geneigd hem zijn zin te geven. Toen ze hem de volgende dag zag, durfde ze hem er niet naar te vragen. Hij begon weer over foto's van haar.

'Toe nou, Grace, je doet er toch geen kwaad mee, doe het dan voor ons... voor mij. Je bent zo mooi, laat me een paar foto's van je nemen. Als je ze niet mooi vindt, zal ik ze aan niemand laten zien, dat beloof ik je. Cheryl heeft gelijk, je zou een fantastisch model zijn.'

'Maar ik wil helemaal geen model worden,' zei ze en meende het.

'Waarom in vredesnaam niet? Je hebt alles wat je ervoor nodig hebt: lengte, een knap gezicht, stijl, je bent slank genoeg, jong genoeg... De meeste meisjes zouden er alles voor over hebben om met je te ruilen en een kans te krijgen. Wees nou verstandig, Grace, probeer het tenminste eens een keer. En wat is nou gemakkelijker dan dat met mij te doen? Bovendien wil ik zelf ook een paar foto's van je hebben. We gaan al een maand met elkaar om en ik mis je als je niet bij me bent.'

Hij plaagde haar en kuste haar hals en tot haar verbazing was ze laat in de middag zo ver dat ze hem zijn zin gaf. Hij moest wel beloven dat hij de foto's aan niemand zou laten zien. Ze spraken af dat hij haar de volgende zaterdag zou fotograferen en hij waarschuwde haar dat ze het niet moest wagen het af te zeggen.

'Ik snap niet waarom je er zo moeilijk over doet,' zei hij lachend toen ze in zijn zolderkeuken spaghetti stonden klaar te maken. Die avond vrijden ze intiemer dan ooit, maar op het laatst zei ze toch weer dat ze nog wilde wachten. Het was de verkeerde tijd van de maand en dat vond ze niet het geschikte moment voor het begin van hun verhouding. Bovendien zou nog een week uitstel geen kwaad doen, ze was zo gek op hem dat het er alleen maar beter door kon worden.

Ze zag de hele week tegen de fotosessie op, ze haatte de gedachte op die manier in de belangstelling te staan en een sexobject te zijn. Het was niets voor haar. Ze werkte graag met de modellen van het bureau, maar wilde beslist niet een van hen worden. Ze deed het alleen voor Marcus en voor de grap. Alles wat ze met hem deed, was leuk.

De volgende zaterdag verscheen ze zoals beloofd precies om tien uur in de fotostudio. De vorige avond had ze laat in St. Mary's doorgewerkt en ze was moe. Hij zette koffie voor haar en had alles al klaarstaan. Er stond een grote witte leren stoel met een witte bontdeken er overheen gegooid, en daar moest ze zich in haar spijkerbroek en witte t-shirt gemakkelijk op neervleien. Ze moest haar haar losmaken zodat het weelderig over haar schouders hing, en daarna moest ze haar t-shirt verruilen voor zijn gesteven witte overhemd. En stapje voor stapje kreeg hij haar zover dat los te knopen, maar de opnames waren allemaal heel preuts en netjes. Het verbaasde haar hoe leuk het was. Hij maakte wel duizend verschillende opnames, hij had fantastische muziek opgezet en terwijl hij om haar heen danste, voelde elke klik van de camera bijna als een streling.

Tegen het middaguur waren ze nog steeds bezig. Hij gaf haar een glas wijn en beloofde haar een heerlijke lunch van zelf klaargemaakte pasta als ze klaar waren.

'In elk geval weet je de weg naar het hart van een vrouw,' zei ze lachend. Hij bleef vlak voor haar staan en keek haar langs zijn camera heen droevig aan.

'Was dat maar waar, ik heb er al behoorlijk mijn best voor gedaan,' zei hij spijtig. Ze bloosde met een zedige uitdrukking op haar gezicht en hij nam een foto waarvan hij wist dat die prachtig zou zijn. Cheryl zou heel tevreden zijn.

'Kom ik al dichterbij, Grace? Bij je hart, bedoel ik,' fluisterde hij op sensuele toon en ze voelde een golf van genot door zich heen gaan. De wijn was haar naar het hoofd gestegen en het schoot haar te binnen dat ze niet de moeite had genomen te ontbijten. Ze was zo dom geweest om wijn te drinken op een lege maag en het glas dat hij voor de tweede keer gevuld had, was ook al halfleeg. Ze dronk meestal niet overdag en het verbaasde haar hoe sterk deze wijn was.

Voorzichtig vroeg hij of ze haar spijkerbroek wilde uittrekken en hij wees haar erop dat het overhemd lang genoeg was om haar helemaal te bedekken. Het viel inderdaad tot halverwege haar knieën, maar toch wilde ze haar spijkerbroek liever aanhouden. Maar uiteindelijk, nadat hij haar opnieuw had beloofd de foto's niet aan Cheryl te laten zien, trok ze hem toch uit. Met blote benen en voeten in het opengeknoopte overhemd, dat haar borsten nog net bedekte, ging ze weer op het bont liggen. Ze doezelde weg en toen ze wakker werd, was hij haar aan het kussen en voelde ze zijn handen haar lichaam strelen. Zijn lippen en vingers gleden overal naartoe en ze hoorde klikken en zag flitsen. Ze had geen idee wat er aan de hand was, alles draaide om haar heen en ze viel steeds weer in slaap. Ze was misselijk, maar ze kon zich niet bewegen, opstaan of haar ogen open doen, en hij bleef haar maar kussen. Opeens voelde ze dat hij haar daar aanraakte en werd ze weer doodsbang. Maar toen het haar toch lukte haar ogen open te krijgen, wist ze dat ze gedroomd had, want Marcus stond glimlachend naar haar te kijken. Haar mond was droog en ze was nog steeds misselijk.

'Wat is er met me aan de hand?' Ze was bang, ze voelde zich akelig en zag sterretjes.

Hij lachte. 'Ik denk dat de wijn naar je hoofd gestegen is.'

'Het spijt me verschrikkelijk.' Ze schaamde zich diep, maar hij knielde naast haar neer en kuste haar zo hard dat ze nog duizeliger werd. Maar ook vond ze het fijn, ze was zo opgewonden dat ze, hoewel ze eigenlijk wilde stoppen, ook wilde doorgaan.

'Het spijt mij helemaal niet,' fluisterde hij tussen haar borsten. 'Je bent fantastisch als je dronken bent.'

Ze ging weer achterover liggen en deed haar ogen dicht, en zijn tong gleed vol kwellend genot over haar buik naar haar onderbroek en toen erin. Hij likte steeds lager en opeens vlogen haar ogen weer open en schoot ze overeind. Nee, dat kon ze niet...

'Toe nou, baby, alsjeblieft...' Hoe lang liet ze hem nog wachten? 'Alsjeblieft, Grace, ik verlang naar je...'

'Ik kan het niet,' fluisterde ze hees. Ze verlangde naar hem, maar was te bang om eraan toe te geven. Ze kon alleen nog maar denken aan de avond van haar vaders dood; de kamer draaide om haar heen en ze werd steeds duizeliger. De wijn had haar behoorlijk te pakken en opeens kreeg ze het gevoel dat ze moest overgeven, maar ze durfde het niet te zeggen. Marcus betastte haar nog steeds op plaatsen waar niemand haar jarenlang aangeraakt had, niemand sinds haar vader. 'Ik kan het niet,' zei ze weer, maar ze had niet genoeg kracht om hem tegen te houden.

'O jezus, waarom niet?' Voor het eerst in hun vriendschap werd Marcus driftig, maar de wijn kreeg opnieuw de overhand en opeens verloor ze het bewustzijn. Toen ze weer bijkwam, lag hij naakt naast haar op de grote, witte leren stoel met de bontdeken. Ze had nog steeds zijn overhemd en haar ondergoed aan. Hij glimlachte, maar ze voelde alleen angst. Ze kon zich herinneren dat ze flauw gevallen was, maar wist niet voor hoelang en wat ze gedaan hadden, en het was duidelijk dat er iets gebeurd was.

'Wat is er gebeurd, Marcus?' vroeg ze doodsbenauwd, terwijl ze, nog steeds misselijk, zijn overhemd strak om zich heen trok.

'Dat zou je wel willen weten, hè?' zei hij geamuseerd. Ze was volkomen bewusteloos geweest. 'Je was fantastisch, baby, onvergetelijk.' Hij klonk koud, hard en boos.

'Hoe kun je dat zeggen? Hoe heb je zoiets kunnen doen terwijl ik niet eens bij bewustzijn was?' Ze kreeg weer braakneigingen en haar borst verkrampte zich, maar ze voelde zich te beroerd om haar inhaleerapparaat te pakken. Ze kon niet eens rechtop zitten en om zich heen kijken.

'Hoe weet je nou wat ik gedaan heb?' zei hij vals, terwijl hij met zijn prachtige, naakte lichaam arrogant door de kamer liep. 'Misschien werk ik wel altijd zo, dat is veel koeler.' Hij draaide zich naar haar om zodat ze hem goed kon bekijken, maar ze wendde haar blik af. Zo had ze zich hun eerste keer niet voorgesteld en ze wist niet of ze zich niet meer gekwetst dan boos voelde. Het was niet anders geweest dan vroeger: verkrachting. Dat had hij gewild.

'Eerlijk gezegd,' zei hij naar haar toekomend, 'is er niets gebeurd, Grace. Ik ben geen necrofiel, ik neuk geen lijken. En dat ben jij, nietwaar? Dood. Je doet net of je leeft en flirt met mannen, maar als het erop aankomt, val je met een hoop verontschuldigingen dood neer.'

'Het zijn geen verontschuldigingen,' zei ze en ging moeizaam rechtop zitten. Ze raapte haar spijkerbroek op, trok hem aan en stond wankelend op. Ze was hondsberoerd. Toen draaide ze zich om, trok zijn overhemd uit en haar t-shirt weer aan, zonder de moeite te nemen eerst haar beha aan te trekken. Ze voelde zich te akelig om daar tijd aan te verspillen, haar hoofd bonsde en tolde.

'Ik kan het je niet uitleggen,' zei ze in antwoord op zijn beschuldigingen. Ze voelde zich te ziek om erover te praten en bleef het gevoel houden dat er iets ergs was gebeurd. Ze kon zich herinneren dat ze elkaar gekust hadden en dat hij dingen tegen haar had gezegd en dat ze daar samen gelegen hadden, maar dat was alles. Ze hoopte maar dat het een nachtmerrie was, veroorzaakt door al die wijn op een lege maag. Ze zag flitsen van hun opgewonden lichamen, maar kon zich het moment niet voor de geest halen dat hij haar verkrachtte. Misschien had hij dat ook niet gedaan.

'Zelfs maagden neuken uiteindelijk, waarom denk jij dat je een uitzondering moet zijn?' Marcus was nog steeds woedend, ze was een flirt en hij had schoon genoeg van haar. Hij had meer dan genoeg andere meisjes kunnen krijgen en dat was hij nu ook van plan. Grace Adams was verleden tijd.

'Ik ben gewoon bang, ik kan het niet uitleggen.' Waarom was hij zo boos op haar? En waarom zag ze steeds zijn blote lichaam boven zich?

'Je bent helemaal niet bang,' zei hij en pakte zijn camera zonder de moeite te nemen eerst zijn kleren aan te trekken. 'Je bent psychotisch. Toen ik je aanraakte, zag je eruit alsof je me wilde vermoorden. Wat mankeert je eigenlijk? Ben je lesbisch?'

'Nee.' Maar met dat vermoorden sloeg hij de spijker op de kop. Misschien zou ze nooit veranderen, nooit in staat zijn om met iemand gemeenschap te hebben. Maar ze wilde zeker weten of er iets was gebeurd toen ze flauw gevallen was. Ze had geen idee wat hij met haar had uitgevoerd toen ze er niet bij was, maar die flitsen waren niet geruststellend.

'Vertel me de waarheid. Wat heb je met me gedaan, heb je met me gevrijd?' vroeg ze met tranen in haar ogen.

'Wat maakt dat nou uit? Ik heb toch gezegd dat ik niets gedaan heb? Geloof je me niet?'

Na wat er allemaal gebeurd was, niet meer. Hij had haar misbruikt terwijl ze buiten bewustzijn was. Hij had haar zich bijna helemaal laten uitkleden en hij had zijn eigen kleren ook uitgetrokken. Toen ze bijkwam, had het er niet erg normaal uitgezien, maar ze voelde zich niet alsof ze verkracht was. Dat gevoel kende ze, en dat troostte haar een beetje. Misschien had hij inderdaad niet meer gedaan dan ze zich herinnerde. Kussen, strelen en voelen. Ze had er best van genoten, maar ze was ook bang geweest. Waarschijnlijk had hij bijna gemeenschap met haar gehad, maar zich op het laatste moment bedacht. Misschien was hij daarom zo boos, gewoon uit frustratie.

'Hoe kan ik je nu nog geloven, na wat je vanmorgen allemaal gedaan hebt?' zei ze zacht. Ze voelde weer een golf van misselijkheid door zich heen gaan.

'Wat heb ik dan gedaan? Geprobeerd met je te vrijen? Dat is niet tegen de wet, hoor. Dat doen mensen elke dag, sommige mensen doen het zelfs graag. En je bent toch al eenentwintig? Dus wat ben je dan van plan, ga je de politie vertellen dat ik je gekust heb en mijn broek heb uitgetrokken?'

Toch voelde ze zich verkracht. Hij had tegen haar zin foto's van haar genomen en haar overgehaald meer kleren uit te trekken dan ze gewild had. Toen had hij haar willen misbruiken terwijl ze dronken was. Het gekke was dat ze nooit eerder van anderhalf glas wijn dronken was geworden. En ze voelde zich nog steeds beroerd.

'Ik heb schoon genoeg van die spelletjes met jou, Grace. Ik heb heel wat tijd en geduld voor je over gehad, en zaterdagmiddagen en pastamaaltijden. We hadden twee weken geleden al in bed moeten liggen. Ik ben geen tiener meer, ik doe niet aan dit soort flauwekul. Er lopen meer dan genoeg normale meisjes rond.'

Het waren gemene opmerkingen, maar nu ze hem zo in zijn eigen omgeving bezig zag en hem zo arrogant zijn broek zag aantrekken, besefte ze dat hij niet de man was voor wie ze hem aangezien had. Hij had iets heel wreeds en het was duidelijk dat hij niet van haar hield. Hij was alleen aardig geweest om te krijgen wat hij wilde hebben.

'Het spijt me dat ik zoveel van je tijd verspild heb,' zei ze kil. 'Mij ook,' zei hij achteloos. 'Ik stuur de negatieven wel naar het bureau, dan kun je er de foto's uitzoeken die je mooi vindt.'

'Ik wil ze niet eens zien, verbrand ze maar meteen.'

'Oké, dat zal ik doen,' zei hij bits. 'Tussen haakjes, je hebt gelijk, je zou een verschrikkelijk model zijn.'

'Dank je,' zei ze ongelukkig terwijl ze haar trui aantrok. Hij was plotseling een vreemde voor haar geworden. Ze pakte haar tas en liep naar de deur, en keek daar nog een keer om.

Hij stond bij de tafel een filmrol uit zijn camera te halen, en ze vroeg zich af hoe ze zich zo had kunnen vergissen. Opeens werd ze weer duizelig en viel bijna flauw. Ze vroeg zich af of ze griep kreeg of alleen maar van streek was. 'Het spijt me, Marcus,' zei ze verdrietig.

Hij haalde alleen maar zijn schouders op en keerde haar zijn rug toe, alsof hij het slachtoffer was. Hij had zich een poosje met haar geamuseerd, maar nu was het genoeg geweest. Mooie meisjes waren er te kust en te keur.

Hij liet haar zonder een woord vertrekken en ze kroop bijna de trap af. Ze riep een taxi aan en gaf de chauffeur haar adres. Toen ze daar aankwamen, moest hij haar wakker schudden zodat ze kon betalen en uitstappen.

'Sorry,' zei ze moeizaam. Ze voelde zich doodziek.

'Gaat het wel, juffrouw?' vroeg hij bezorgd terwijl ze hem zijn geld plus een grote fooi gaf. Hij keek haar na terwijl ze wankelend naar binnen ging.

Toen ze de deur achter zich dicht had gedaan, keek Marjorie op van de bank, waar ze haar nagels zat te lakken. Geschrokken keek ze Grace aan, die groen van ellende zag en op het punt leek flauw te vallen.

'Hé, wat is er met jou aan de hand?' Marjorie sprong op en kon Grace nog net opvangen. Ze bracht Grace, die zich voelde alsof ze doodging, naar bed.

'Ik geloof dat ik griep heb,' zei Grace met een onduidelijke stem. 'Of misschien ben ik vergiftigd.'

'Ik dacht dat je bij Marcus was,' zei Marjorie fronsend. 'Zou hij vandaag geen foto's van je nemen?' Dat kon ze zich vaag herinneren.

Grace knikte. Ze voelde zich te beroerd om Marjorie het hele verhaal te vertellen, bovendien wist ze niet zeker of ze dat wel wilde. Toen vervaagde alles weer om haar heen, net als toen ze in die witte stoel had gezeten en hem bij het wakker worden naakt naast zich had aangetroffen. Misschien zou Marjorie als ze haar ogen weer opendeed ook wel naakt zijn. Met haar ogen dicht begon ze hard te lachen. Marjorie keek naar haar en ging toen een zaklantaarn en een vochtige doek halen. Even later kwam ze terug en legde de doek op Grace' voorhoofd. Grace deed even één oog open.

'Wat is er gebeurd?' vroeg Marjorie op vastberaden toon.

'Dat weet ik niet zeker,' zei Grace eerlijk, met gesloten ogen. Toen begon ze zacht te huilen. 'Het was vreselijk.'

'Dat geloof ik graag,' zei Marjorie boos. Ze begreep het meteen, in tegenstelling tot Grace. Ze knipte de zaklantaarn aan en beval Grace haar ogen open te doen.

'Dat kan ik niet,' zei Grace met een erbarmelijke stem. 'Ik heb te veel hoofdpijn, ik ga dood.'

'Doe ze toch maar open, want ik wil even kijken.'

'Aan mijn ogen mankeert niets, het is mijn maag... hoofd...'

'Toe nou, even maar.'

Grace deed moeizaam haar ogen open en Marjorie scheen er met de zaklantaarn in. Het leek Grace toe of ze met een dolk in haar ogen stak, maar Marjorie had gezien wat ze wilde weten.

'Waar ben je vandaag geweest?'

'Dat heb ik toch gezegd, bij Marcus.' Haar ogen vielen weer toe en de kamer draaide.

'Heb je daar iets gegeten of gedronken?' Geen antwoord. 'Vertel me de waarheid, Grace, heb je drugs ingenomen?'

'Natuurlijk niet!' Haar ogen bleven lang genoeg open om verontwaardiging te tonen en ze probeerde op haar elleboog overeind te komen. 'Ik heb nog nooit van mijn leven drugs ingenomen.'

'Nu wel,' zei Marjorie boos. 'Je zit er vol mee.'

'Waarmee?' vroeg Grace geschrokken.

'Dat weet ik niet. Coke, Spaanse vlieg, kalmerende middelen, lsd... god weet wat voor raar mengsel. Wat heeft hij je gegeven?'

'Alleen maar twee glazen wijn, het tweede heb ik niet eens leeggedronken.' Ze liet haar hoofd weer op het kussen vallen, ze werd te misselijk van rechtop zitten. Ze voelde zich nog beroerder dan bij Marcus op zolder, het leek wel of het spul steeds meer effect kreeg.

'Dan heeft hij daar wat ingedaan. Begon je je daar al raar te voelen?'

'O god ja,' kreunde Grace. 'Het was zo vreemd allemaal...'

Ze keek naar haar vriendin en begon te huilen. 'Ik wist niet meer of ik droomde of niet... hij kuste me en deed andere dingen... en toen viel ik in slaap. En toen ik wakker werd, was hij naakt, maar hij zei dat er niets gebeurd was.'

'Die klootzak heeft je verkracht!' Marjorie kon hem namens Grace en al hun seksegenoten wel vermoorden. Ze had hem nooit gemogen, ze haatte dat soort rotkerels, vooral als ze misbruik maakten van kinderen of groentjes. Dat was zo gemakkelijk en zo verdomd kwaadaardig.

Grace ging verward verder: 'Dat weet ik niet eens... ik geloof het niet, ik kan het me niet herinneren...'

'Waarom had hij dan zijn kleren uitgetrokken?' vroeg Marjorie wantrouwig. 'Heb je met hem gevrijd voordat je flauwviel?'

'Nee, toen heb ik hem alleen maar gekust, ik wilde niet... ik was bang. Eerst wilde ik wel, maar toen heb ik geprobeerd hem tegen te houden, en toen werd hij woedend en zei dat ik psychotisch was en een flirt. Hij zei dat hij niet met me had willen vrijen omdat dat hetzelfde zou zijn als vrijen met een... met een lijk.'

'Maar hij liet je wel in de waan, hè? Toffe vent.' Het venijn droop van Marjories stem. 'Heeft hij je naakt gefotografeerd?'

'Toen ik flauwviel, had ik een onderbroek en zijn overhemd aan.' Dat herinnerde ze zich tenminste en dat had ze ook gedragen toen ze weer bijkwam. Ze dacht niet dat al haar kleren ooit uit waren geweest, zelfs niet toen hij haar overal aanraakte.

'Je kunt hem maar beter om de negatieven vragen. Zeg maar dat je de politie erbij haalt als hij weigert. Ik zal het wel doen, als je wilt.'

'Nee, ik doe het zelf wel.' Ze schaamde zich te veel om er ook nog iemand anders bij te betrekken. Dat ze het Marjorie had moeten vertellen, was al erg genoeg. Maar ze vond het wel fijn dat ze hier bij haar was. Marjorie haalde nog een vochtige doek en een kop hete thee voor Grace, die zich een halfuur later wat beter begon te voelen. Marjorie was naast haar bed op de grond gaan zitten om een oogje in het zeil te houden.

'Toen ik pas begon te werken, heeft een vent me ook eens zo'n streek geleverd. Hij deed een Mickey in mijn glas, en voordat ik het besefte, wilde hij pornofoto's van me nemen met een ander meisje dat net zo high was als ik.'

'Wat heb je toen gedaan?'

'Mijn vader heeft de politie gewaarschuwd en gedreigd hem in elkaar te slaan. Van ons heeft hij toen geen foto's kunnen nemen, maar bij andere meisjes lukt dat wel. Sommige hoeven daar niet eens drugs voor in te nemen, die zijn zo al bang genoeg. Die kerels zeggen dat ze anders nooit meer werk zullen krijgen of god weet wat, en dan doen ze het.'

Grace kreeg koude rillingen van haar verhaal. Ze was verliefd op Marcus geworden en had hem vertrouwd. Als hij nu eens wel naaktfoto's van haar had genomen terwijl ze bewusteloos was?

'Denk jij dat hij zoiets gedaan heeft?' vroeg ze doodsbenauwd. Ze dacht aan de bewering van Marjories vriendin in Detroit dat Marcus pornofoto's had gemaakt, wat zij niet geloofd had.

'Was er nog iemand anders bij jullie in de studio?' was Marjories bezorgde wedervraag.

'Nee, we waren met z'n tweeën, dat weet ik zeker. En zo lang ben ik denk ik niet buiten westen geweest.'

'In elk geval lang genoeg voor hem om zijn broek uit te trekken,' zei Marjorie, weer opnieuw boos wordend. 'Nee, ik denk het niet. In het ergste geval heeft hij een paar naaktfoto's gemaakt, en als je daarop te herkennen bent, mag hij daar zonder jouw toestemming niets mee doen. Als hij die met je gezicht en al wil publiceren, moet je daar schriftelijk toestemming voor geven. Dus hij zou je er alleen mee kunnen chanteren, maar daar heeft hij niets aan. Wat zou hij nou van jou kunnen eisen?' Ze glimlachte. 'Tweehonderd dollar? Bovendien heeft hij voor pornofoto's tijd en de medewerking van iemand anders nodig. Gewoonlijk nemen ze daar een paar meisjes en een paar mannen voor, of op z'n minst één man. Zelfs als je versuft bent van de drugs, moet je toch nog helder genoeg zijn om het spelletje mee te spelen. En het klinkt niet alsof jij na zijn toverdrank nog gezellig meedeed.'

Marjorie lachte en Grace kon eindelijk weer glimlachen. 'Deze keer heeft hij zijn slachtoffer verkeerd ingeschat, je moet als een boom in het bos geveld zijn.'

Ze schaterden allebei en Grace voelde zich enorm opgelucht.

Het was een afschuwelijke ervaring geweest en een diepe teleurstelling voor haar, maar toch vroeg ze zich af of ze het, als hij haar niet verdoofd of gedwongen had, met hem had kunnen doen. Misschien zou ze nooit zover komen. Voorlopig had ze er geen behoefte aan het opnieuw te proberen en zeker niet met Marcus.

'Ik drink niet veel en heb nooit drugs gebruikt, dus ik werd er alleen maar hondsberoerd van.'

'Dat zag ik.' Marjorie glimlachte meelevend. 'Toen je thuiskwam, zag je groen.' Toen besloot ze een suggestie te doen. 'Ik denk dat je voor die foto's niet bang hoeft te zijn, als je hem tenminste om de negatieven vraagt. Maar misschien wil je iets anders laten controleren. Vind je het geen goed idee om even bij mijn dokter langs te gaan? Ze is heel aardig en ik zal wel met je meegaan, Grace. Ik vind dat je moet weten of hij iets met je gedaan heeft. Dat kunnen ze zien. Het is wel vervelend, maar je moet het eigenlijk weten. Misschien heeft hij alleen maar een beetje aan je gefriemeld, maar het kan ook zijn dat hij, toen je buiten bewustzijn was, veel verder is gegaan. En dat weet je dan.'

'Ik denk dat ik dat wel zou weten, want ik weet nog dat ik bang was en het hem verbood.'

'Dat doet elk slachtoffer van verkrachting ter wereld, maar dat houdt iemand die niet wil ophouden niet tegen. Zou je het niet liever zeker willen weten? Dan kun je hem laten vervolgen als hij het wel heeft gedaan.'

En dan? Opnieuw diezelfde nachtmerrie? Ze moest er niet aan denken, en ook niet aan alle verhalen in de krant: secretaresse beschuldigt modefotograaf van verkrachting... hij zegt dat ze het zelf wilde en voor naaktfoto's poseerde... Ze kreeg al kippenvel bij de gedachte. Maar Marjorie had wel gelijk, het zou beter zijn om het te weten. Stel dat ze zwanger was geworden, dat was niet onmogelijk. De schrik sloeg haar om het hart.

Ze sputterde nog wat tegen, maar liet Marjorie ten slotte toch de dokter bellen en om vijf uur gingen ze naar haar toe. Grace was inmiddels weer veel helderder en de dokter bevestigde dat ze drugs toegediend had gekregen.

'Flinke vent,' was haar commentaar. Grace onderging het onderzoek met een bonzend hart, het deed haar aan het onderzoek na haar arrestatie denken. De dokter was verbaasd over wat ze zag. Er was geen bewijs van recente geslachtsgemeenschap, maar ze zag een heleboel oud littekenweefsel. Ze vermoedde de oorzaak en stelde Grace voorzichtig een paar vragen. Toen verzekerde ze haar dat de man, hoewel hij een grote schoft was geweest door haar te verdoven, niet bij haar was binnengedrongen of zaad in haar geloosd had.

'Gelukkig,' zei Grace. Nu hoefde ze zich alleen nog maar zorgen over de foto's te maken. En wat dat betreft had Marjorie haar al een beetje gerustgesteld door te zeggen dat hij die, als ze herkenbaar was, niet zonder haar toestemming zou kunnen gebruiken. En als ze dat niet was, kon het haar niets schelen. Als ze geluk had, zou hij haar de negatieven geven. Ze vond het walgelijk als hij ze werkelijk genomen had, maar ze begon te geloven dat hij alleen maar gedaan had alsof om haar te straffen omdat ze niet met hem naar bed had gewild.

En de drugs hadden niet geholpen, die hadden haar alleen maar nog banger gemaakt.

'Ben je ooit verkracht, Grace?' vroeg de dokter, maar ze wist het antwoord al voordat Grace knikte. 'Hoe oud was je toen?'

'Dertien, veertien, vijftien, zestien, zeventien.'

De dokter begreep het niet. 'Vijf keer?' Dat was ongewoon, maar misschien had ze psychologische problemen gehad waardoor ze zich steeds weer aan dat risico had blootgesteld.

Grace schudde mismoedig haar hoofd.

'Nee, ik werd vier jaar lang bijna elke dag door mijn vader verkracht.'

De dokter dacht er zwijgend over na. 'Wat vreselijk,' zei ze toen zacht. Ze kwam wel vaker dergelijke gevallen tegen en werd er steeds weer verdrietig van, vooral als het meisjes betrof die net zo jong waren als Grace was geweest. 'Is hij onder behandeling gesteld, heeft iemand het hem verder belet?' Ja, zei Grace bij zichzelf, dat heb ik gedaan. Ze had zichzelf gered, want niemand anders zou dat hebben gedaan.

'Hij is gestorven en daar hield het mee op.'

De dokter knikte. 'Heb je sindsdien ooit normaal geslachtsgemeenschap gehad?'

Grace schudde haar hoofd. 'Ik denk dat dat vandaag de bedoeling was en dat hij het zo graag wilde, dat hij dacht dat ik mee zou werken als hij iets in mijn wijn deed. We gingen al een maand met elkaar om en er was nog niets gebeurd. Ik was... ik wilde zeker van mezelf zijn, want ik was bang. En toen zei hij dat ik... dat ik doodsbang was toen hij het probeerde en...'

'Natuurlijk was je bang, en drugs zijn geen oplossing. Je hebt tijd nodig, therapie en de juiste man. En deze klinkt niet of hij dat is,' zei de dokter kalm.

'Daar ben ik ook achter gekomen.' Grace zuchtte, maar ze was opgelucht te weten dat hij haar niet verkracht had. Dat zou de zaak nog erger gemaakt hebben.

De dokter gaf haar de naam van een therapeut, maar Grace was niet van plan hem te bellen. Ze wilde niet meer over haar verleden praten, over haar vader, haar vier jaar in de hel en haar twee jaar in Dwight. Dat had ze met Molly al gedaan en toen was Molly gestorven. Ze wilde er niet weer met iemand anders over beginnen. Ze wilde alleen maar haar tegenwoordige leven voortzetten. Met een paar vriendinnen zoals Marjorie en haar huisgenoten, haar werk en de vrouwen en kinderen in St. Mary's om van te houden. Daar had ze genoeg aan, ook al begreep niemand dat.

Ze bedankte de dokter, ging met Marjorie terug naar huis en kroop om acht uur in bed om de drugs te laten uitwerken. Tot Marjories verbazing werd ze pas de volgende middag om twee uur wakker. 'Wat heeft hij je gegeven, een kalmeringsmiddel voor olifanten?'

'Misschien wel.' Grace grinnikte, ze voelde zich een stuk beter. Het was een afschuwelijke ervaring geweest, maar ze had wel ergere meegemaakt. Gelukkig was ze veerkrachtig,

's Middags ging ze naar St. Mary's om te werken en 's avonds belde ze Marcus. Ze verwachtte zo half en half zijn antwoordapparaat te horen, maar kreeg hem tot haar opluchting zelf aan de lijn. Hij klonk verbaasd toen ze haar naam zei.

'Voel je je beter?' vroeg hij sarcastisch.

'Het was een misselijke streek van je,' zei ze kalm. 'Ik ben doodziek geweest van wat je me gegeven hebt.'

'Sorry. Jezus, het waren alleen maar een paar valiumtabletten plus wat toverpoeder. Ik dacht dat het je een beetje zou helpen ontspannen.'

Ze wilde eigenlijk vragen hóe ontspannen ze was geweest, maar zei in plaats daarvan: 'Je had het niet moeten doen.'

'Dat heb ik gemerkt, het was verspilde moeite. Nog bedankt dat je me vijf weken lang voor de gek hebt gehouden, ik heb er echt van genoten.'

'Ik heb je niet voor de gek gehouden,' zei ze gekwetst. 'Ik heb er moeite mee. Ik kan het niet goed uitleggen, maar...' 'Laat maar, Grace, ik snap het wel. Ik weet niet waar je op valt, maar beslist niet op mannen, tenminste mannen zoals ik. Ik snap het wel.'

'Je snapt er niets van,' zei ze boos. Hoe kon hij dat ook?

'Misschien heb ik daar ook geen behoefte aan, het is me allemaal veel te ingewikkeld. Ik dacht dat je me in elkaar zou rammen toen ik je aanraakte.'

Daar kon ze zich niets van herinneren, maar het zou best kunnen. Ze was natuurlijk in paniek geraakt.

'Je hebt een goeie zieleknijper nodig in plaats van een vriend.'

'Bedankt voor de raad. En ik heb ook de negatieven nodig van de foto's die je genomen hebt. Ik wil ze maandag hebben.'

'O ja? Wie zegt dat ik foto's genomen heb?'

'Doe nou even normaal,' zei ze kalm. 'Je hebt toen ik nog bij de tijd was een heleboel foto's gemaakt en toen ik versuft was, hoorde ik de camera ook steeds klikken en zag ik de flitsen.

Ik wil die negatieven hebben, Marcus.'

'Dan moet ik ze eerst zoeken,' zei hij koel. 'Ik heb hier heel wat rommel liggen.'

'Hoor eens, ik kan ook de politie bellen en zeggen dat je me verkracht hebt.'

'Vergeet het maar. Volgens mij is het al jaren geleden dat het iemand gelukt is die betonnen doos van jou binnen te dringen, dus met dat verhaal hoef je niet aan te komen. Ik heb je alleen een paar keer gekust en mijn kleren uitgetrokken. Het stelde geen zak voor, juffrouw maagdelijkheid-blijf-van-me-af. Niemand gaat de bak in omdat hij in zijn eigen appartement zijn kleren uittrekt. En jij hebt je onderbroek niet eens uit gehad.'

Ze wist niet waarom, maar ze geloofde hem, en ze voelde zich ontzettend opgelucht.

'En de foto's dan?'

'De foto's? Die zijn alleen maar van jou in een mannenoverhemd met je ogen dicht, dus daar hoef je je niet druk over te maken. Je was verdomme niet eens naakt. Dat overhemd is nooit helemaal open geweest en bovendien zat je de helft van de tijd te snurken.'

'Ik heb astma,' zei ze stijf. 'En het kan me niets schelen hoe keurig die foto's zijn. Ik wil ze hebben. Je kunt er zonder mijn toestemming toch niets mee beginnen, dus je hebt er niets aan.' Ze maakte dankbaar gebruik van Marjories raad.

'Hoe kom je er bij dat je niets getekend hebt?' vroeg hij pesterig. Ze schrok. 'Bovendien wil ik ze misschien wel voor mijn plakboek gebruiken.'

'Daar heb je het recht niet toe. En wil je me vertellen dat je me in mijn verdoofde toestand iets hebt laten tekenen?' Ze raakte in paniek.

'Ik vertel je helemaal niets. En voor al die last die je me bezorgd hebt, heb ik recht op wat ik wil. Je bent alleen maar een grote flirt, kreng dat je bent. Ik ben je niets verschuldigd, dus laat me met rust.'

Hij had diezelfde avond al een afspraakje met een van de andere modellen van het bureau, wat Grace op maandagmorgen hoorde.

Cheryl vroeg hoe de fotosessie met Marcus op zaterdag was verlopen, en Grace antwoordde vaag dat ze wegens griep verhinderd was geweest.

Een paar weken later nam Bob Swanson haar mee uit lunchen om haar tweeëntwintigste verjaardag te vieren. Cheryl was voor zaken naar New York. Ze gingen naar Nick's Fishmarket, waar hij glimlachend een glas champagne voor haar inschonk en haar bewonderend opnam. Hij had zich altijd tot Grace aangetrokken gevoeld en hij was het met zijn vrouw eens dat ze een geschenk uit de hemel was.

'Tussen haakjes, ik ben onlangs Marcus Anders tegengekomen.'

Ze deed haar best om ongeïnteresseerd een slokje champagne te nemen. Het was Dom Pérignon en de eerste alcoholische drank sinds Marcus haar verdoofd had. Zelfs nu nog maakte de uitstekende Franse champagne haar een beetje misselijk.

Bob legde zijn hand over de hare, gaf er een kneepje in en vervolgde zacht: 'Hij heeft me een paar sensationele foto's van je laten zien, Grace. Je hebt je geheim goed bewaard gehouden, maar ik zie een gouden toekomst voor je. Ik heb in geen jaren zulke zwoele plaatjes gezien, niet veel modellen kunnen zo sexy overkomen. De mannen zullen ervan kwijlen.'

Ze keek hem met een misselijk gevoel aan en probeerde te doen alsof ze hem niet begreep. Wat een schoft was Marcus om die foto's aan Bob te geven. Hij had haar de negatieven niet gestuurd en haar ook niet teruggebeld. Ze wist nog steeds niet of ze toestemming voor publicatie gegeven had of niet, maar ze wist wel dat ze geen handtekening had gezet. Daar was ze niet toe in staat geweest en ze kon het zich ook niet herinneren. Hij had haar alleen maar schrik willen aanjagen.

'Ik weet echt niet wat je bedoelt, Bob,' zei ze kil. Ze probeerde onbekommerd weer een slokje champagne te nemen. 'Hij heeft maar een paar foto's kunnen nemen, want toen werd ik niet lekker. Ik had die dag griep.'

'Als je er met griep zo uitziet, moet je vaker ziek worden.'

Toen kon ze zich niet langer inhouden en keek haar baas recht aan. Hij leek wel een hongerige leeuw. Hij was een grote man met een even grote eetlust, had ze van een paar modellen gehoord.

'Wat heeft hij je precies laten zien?'

'Ik weet zeker dat je je die opnames nog heel goed kunt herinneren. Je had zo te zien een mannenoverhemd aan dat bijna helemaal open stond, en je hoofd lag achterover. Je zag er heel hartstochtelijk uit, alsof je net met hem gevrijd had of op het punt stond dat te doen.'

'Ik had toch kleren aan?'

'Ja, dat wel. In elk geval dat overhemd. Er was niets onbehoorlijks te zien, maar je gezicht sprak boekdelen.'

Dus Marcus had haar het overhemd niet uitgetrokken, godzijdank.

'Ik lag waarschijnlijk te slapen, hij heeft me verdoofd.'

'Je zag er niet bepaald verdoofd uit, maar wel verdomd sensueel. Je zou echt model moeten worden, of filmster.'

'Misschien in pornofilms?'

'Ja,' beaamde hij enthousiast. 'Als dat je een kick geeft. Hou je van porno?' vroeg hij belangstellend. 'Weet je wat, Gracie, ik heb een idee.' Hij had dat idee al heel lang en had voor hun aankomst een suite boven in het hotel geboekt, waar nog meer champagne op hen stond te wachten. Marcus had hem min of meer verteld dat ze er dan wel preuts uit mocht zien, maar dat ze met een natte vinger te lijmen was. Met weer een kneepje in haar hand ging hij fluisterend verder: 'Ik heb boven de grootste suite die ze hebben geboekt. Met satijnen lakens en al... en een videokanaal met alle pornofilms die je je maar kunt wensen. Misschien moet je er voordat je ze zelf gaat maken een paar bekijken.'

Ze walgde van hem en met een dichtgeknepen keel bedwong ze haar impuls hem een klap in zijn gezicht te geven.

'Ik ga niet met je mee naar boven, Bob. Nu niet en nooit. Als dat betekent dat je me ontslaat, dién ik mijn ontslag in. Maar ik ben geen hoer, pornoster of lekker stuk op het menu dat je naar believen kunt grijpen.'

'Wat bedoel je daar nou weer mee?' vroeg hij boos. 'Marcus zei dat je het wildste mokkel van de stad was en ik dacht dat je dus wel een beetje plezier wilde maken. Ik heb die foto's gezien' - hij keek haar dreigend aan - 'en je zag eruit of je ter plekke ging klaarkomen. Dus wat is dit maagd Maria-gedoe nu? Ben je bang voor Cheryl? Die komt het heus niet te weten, dat gebeurt nooit.'

Nee, maar de rest van de stad wel. Ze kon wel gillen, en Marcus was echt een grote schoft.

'Ik mag Cheryl graag, en jou ook. Maar ik ga niet met je naar bed en ik ben ook nooit met Marcus naar bed geweest. Ik weet niet waarom hij dat tegen je gezegd heeft, misschien uit wraak. En zoals ik al zei, heeft hij me drugs gevoerd. Op de meeste van die foto's lag ik te slapen.'

'Zo te zien in zijn bed,' zei Bob geërgerd. Na wat Marcus hem verteld had, had hij niet gedacht dat ze zo lastig zou zijn. Hij had haar altijd voor een keurig meisje aangezien en haar met rust gelaten, maar Marcus had gezegd dat ze drugs gebruikte en dol was op seksuele capriolen. Dat had hij voor waar aangenomen.

'Ik zat op een stoel in zijn studio.'

'Met wijdgespreide benen.' Hij werd weer opgewonden bij de gedachte.

'Naakt?' vroeg ze verschrikt en hij lachte.

'Dat was niet te zien, de slippen van het overhemd hingen tussen je benen, maar de boodschap kwam goed over. Dus wat denk je ervan? Een verjaarscadeautje voor oom Bob? Een geheimpje tussen ons beiden?'

'Sorry.' De tranen welden op in haar ogen en rolden over haar wangen. Ze was nu tweeëntwintig en voelde zich soms nog een kind. Waarom moest haar dit steeds weer overkomen? Waarom hadden mannen zo'n hekel aan haar dat ze haar alleen maar wilden misbruiken? 'Dat kan ik niet doen, Bob.'

Ze huilde nu openlijk, wat hem ergerde omdat het de aandacht trok.

'Hou daarmee op,' zei hij kortaf. Met samengeknepen ogen boog hij naar haar toe. 'Ik zal je een voorstel doen, Grace.

We gaan nu voor een paar uur naar boven om je verjaardag te vieren, of je bent je baan kwijt. Dus wat wil je horen: "Lang zal ze leven," of: "De paden op, de lanen in"?'

Als het niet zo vreselijk was geweest, had ze erom gelachen, maar nu kon ze alleen maar harder huilen. Ze keek hem door haar tranen heen aan en zei: 'Ik neem aan dat ik dus nu op straat sta. Ik kom morgen mijn salaris wel halen.'

Zonder nog iets te zeggen stond ze op en vertrok. Nog steeds huilend kwam ze in haar appartement aan, en de volgende dag ging ze naar het bureau om haar eigendommen en haar laatste salaris op te halen.

Cheryl was diezelfde dag uit New York teruggekomen en glimlachte breed toen ze Grace binnen zag komen. Grace vroeg zich af wat Bob haar verteld had, maar het deed er niet meer toe. Ze had een beslissing genomen, en binnenkort was haar voorwaardelijke straf voorbij en kon ze doen wat ze wilde.

'Voel je je beter?' vroeg Cheryl opgewekt. Ze had een heerlijke tijd gehad in New York, dat had ze altijd. Soms speet het haar dat ze daar niet woonden.

'Ja hoor,' antwoordde Grace zacht. Na eenentwintig maanden voor hen gewerkt te hebben, vond ze het jammer dat ze wegging, maar ze wist dat er niets anders opzat.

'Bob zei dat je van die lunch een erge voedselvergiftiging hebt opgelopen en thuis moest blijven. Arm kind.' Cheryl gaf haar een paar klopjes op haar arm en liep terug naar haar kantoor. Ze scheen er geen flauw idee van te hebben dat Grace ontslagen was en wegging. Op dat moment kwam Bob uit zijn kantoor en keek haar uitdrukkingsloos aan.

'Voel je je weer beter, Grace?' vroeg hij alsof er niets aan de hand was.

Zacht, zodat niemand anders het kon horen, antwoordde ze: 'Ik kom mijn salaris en mijn spullen ophalen.'

'Dat hoeft toch niet,' zei hij neutraal. 'We kunnen het toch allebei gewoon vergeten?'

Hij keek haar indringend aan en ze dacht even na voordat ze knikte. Het had geen zin een schandaal te veroorzaken, het was gebeurd en ze wist wat ze moest doen. De tijd was aangebroken.

Ze wachtte nog enige tijd en diende toen haar ontslag in, met een maand opzegtermijn. Cheryl vond het vreselijk en Bob deed net alsof, en Marjorie begon te huilen toen Grace het haar vertelde. Maar haar voorwaardelijke straftijd was binnenkort voorbij en ze wist dat ze Chicago beter kon verlaten.

Ze wist inmiddels zo goed als zeker dat de foto's die Marcus genomen had niet obsceen waren. Zelfs Bob Swanson had toegegeven dat ze helemaal gekleed was in een mannenoverhemd en dat er niets te zien was. Maar ze lagen haar zwaar op de maag en Marcus deed nog steeds vervelend tegen haar. En Bob ook. Marcus vertelde leugens over haar en zei dat ze een del was, en god weet wat Bob zei om zichzelf te beschermen, misschien wel dat ze geprobeerd had hem te verleiden. Ze had genoeg van dit soort mensen, van arrogante fotografen die dachten dat ze alles konden maken en modellen die bereid waren zich te laten misbruiken. Bovendien had ze in St. Mary's haar steentje bijgedragen. Het was tijd om verder te gaan.

Het bureau gaf een afscheidsfeestje voor haar, waar een heleboel fotografen en modellen kwamen opdagen. Een van de meisjes zou haar kamer overnemen.

De volgende dag ging ze naar Louis Marquez. Ze was twee dagen te laat voor haar wekelijkse bezoek, omdat ze het te druk had gehad met inpakken en haar werk overdragen, maar wettelijk kon hij haar niets meer maken.

'Waar ga je naartoe?' vroeg hij op een normale toon. Hij zou haar missen en ook zijn bezoekjes bij haar thuis.

'Naar New York.'

Hij trok een wenkbrauw op. 'Heb je al een baan?'

Ze lachte, ze hoefde hem niet langer alles uit te leggen. Ze was niemand meer iets verschuldigd, ze had aan al haar verplichtingen voldaan en Cheryl had haar een prachtig getuigschrift gegeven dat Bob ook ondertekend had.

'Nog niet, meneer Marquez. Maar dat zal geen probleem zijn, die zal ik daar wel gaan zoeken.' Ze had een getuigschrift en ervaring, meer had ze niet nodig.

'Je had hier moeten blijven en model worden. Je bent net zo mooi als die andere meisjes en veel slimmer.' Hij klonk bijna vriendelijk.

'Dank u.' Ze had hem graag op z'n minst neutraal willen beoordelen, maar dat kon ze niet. Hij had zich de afgelopen twee jaar alleen maar afschuwelijk tegen haar gedragen en ze wilde hem nooit meer zien. Ze tekende alle formulieren en toen ze hem zijn pen teruggaf, greep hij haar hand. Ze keek hem verbaasd aan en trok die toen los.

'Je wilt zeker niet nog even een drankje met me drinken, hè Grace?' Hij zweette opvallend en zijn hand was nat en plakkerig.

'Nee, dank u,' antwoordde ze kalm. Ze was niet langer bang voor hem, hij kon haar niets meer aandoen. Ze had zich aan de regels gehouden en hij had haar haar vrijheid teruggegeven met zijn handtekening op de formulieren die ze in haar hand had. Nu was ze weer een normale burger en haar verleden lag voorgoed achter haar. Deze schoft kon daar niets meer aan veranderen.

'Toe nou, Grace, doe niet zo flauw.' Hij kwam om zijn bureau heen naar haar toe en voordat ze kon weglopen, greep hij haar vast en probeerde haar te kussen. Ze gaf hem zo'n harde duw dat hij zijn been tegen een hoek van het bureau stootte. Hij schreeuwde: 'Nog steeds bang voor mannen, hè Grace? Wat ben je van plan, ga je de volgende die je probeert te neuken ook vermoorden? Ga je ze allemaal vermoorden?'

Nog voordat hij uitgeschreeuwd was, was ze al naar hem toegelopen en had hem bij zijn kraag gepakt. Hij was waarschijnlijk sterker dan zij, maar zij was een stuk groter en ze overviel hem ermee.

'Luister eens goed, rotzak die je bent. Als je me nog ooit durft aan te raken, haal ik er de politie bij en die mag je dan vermoorden. Mij is dat te veel moeite. En dan klaag ik je aan voor verkrachting, dat kan ik je verzekeren. Dus blijf bij me uit de buurt.'

Ze gooide hem van zich af en hij keek zwijgend toe terwijl ze haar tas pakte en zijn kantoor verliet, waarbij ze de deur hard achter zich dichttrok.

Het was voorbij, verleden tijd. Het ogenblik dat Molly haar jaren geleden beloofd had, was aangebroken. Haar leven behoorde nu alleen haarzelf toe.

9

Grace nam met moeite afscheid van Marjorie, haar enige echte vriendin. Ze vond het ook verdrietig om de mensen in St. Mary's achter te laten. Paul Weinberg wenste haar het beste en vertelde dat hij met Kerstmis ging trouwen. Daar deed haar genoegen. Toch was ze blij dat ze uit Chicago wegging en uit Illinois, waar ze zoveel ellende had meegemaakt. Ze was altijd bang geweest iemand uit Watseka tegen te komen die haar zou herkennen. Ze wist dat dat in New York niet zou gebeuren.

Anders dan toen ze met de bus van Dwight naar Chicago was gekomen, vloog ze nu naar New York. Dat kon ze zich veroorloven, want ze had nooit veel geld uitgegeven en de Swansons hadden haar goed betaald. Het was haar zelfs gelukt nog wat te sparen, zodat haar appeltje voor de dorst nu ruim vijftigduizend dollar bedroeg. Ze had het al telefonisch overgemaakt naar een bank in New York, en ze had er ook al een kamer gereserveerd in een hotel. Volgens het meisje dat het haar aanbevolen had, was het er heel saai omdat er geen mannen mochten komen, maar het was precies wat Grace zocht. Op het vliegveld nam ze een taxi naar het Barbizon voor Vrouwen op de hoek van Lexington en 63rd Street. Ze vond het meteen een gezellige buurt. Er waren winkels en appartementengebouwen, en het was er een en al leven. Het lag maar drie straten van Bloomingdale's af, waar ze jarenlang over gehoord had omdat ze een paar modellen kende die daar voor gewerkt hadden, en maar een straat van Park Avenue en drie van Central Park. Ze vond het ideaal.

Op zondag slenterde ze door Madison Avenue en bekeek etalages, en daarna ging ze naar de dierentuin, waar ze een ballon kocht. Het was een prachtige dag in oktober en op de een of andere vreemde manier voelde ze zich alsof ze eindelijk thuis was gekomen. Ze was nog nooit zo gelukkig geweest, 's Maandags ging ze naar drie uitzendbureaus om werk te zoeken, en de volgende morgen werd ze al gebeld over een stuk of vijf adressen. Twee ervan waren van modellenbureaus, die ze weigerde. Van dat soort leven en die mensen had ze schoon genoeg. De uitzendbureaus waren daar teleurgesteld over, omdat ze zo'n goede referentie had en dat wereldje kende. Het derde adres was van een plasticfabriek, maar dat klonk zo saai dat ze dat ook afsloeg. De laatste van het rijtje was een bekend advocatenkantoor: Mackenzie, Broad en Steinway, waarvan ze nog nooit gehoord had maar de hele zakenwereld in New York blijkbaar wel.

Ze trok een eenvoudige zwarte jurk aan die ze zich een jaar geleden bij Carson Pirie Scott in Chicago had aangeschaft, en een rode jas die ze 's morgens bij Lord en Taylor had gekocht. Ze zag er heel goed uit.

Eerst had ze een gesprek met iemand van personeelszaken en daarna werd ze doorgestuurd naar boven om met de chef administratie en het hoofd van de secretaresses te praten, en om kennis te maken met twee van de jongste vennoten. Haar administratieve kwaliteiten waren behoorlijk vooruitgegaan, maar ze had niet veel routine in het opnemen van brieven. Toch wilden ze haar wel aannemen, mits ze snel aantekeningen kon maken en kon typen. Ze vond iedereen met wie ze kennismaakte aardig, ook de jongste vennoten voor wie ze zou gaan werken: Tom Short en Bill Martin. Ze maakten allebei een serieuze, wat saaie indruk. Tom had eerst rechten aan Princeton gestudeerd en toen aan Harvard, Bill had zijn hele studie aan Harvard gedaan. Alles zag er even ordelijk en degelijk uit en zelfs de ligging was heel gunstig voor haar. Het kantoor lag op de hoek van 5 6th Street en Park Avenue, maar acht straten van haar hotel, hoewel ze nu een appartement moest zoeken.

Het advocatenkantoor nam tien verdiepingen in beslag en had ruim zeshonderd mensen in dienst. Het enige dat ze wilde, was opgaan in de menigte, en dat deed ze er ook. Het was een heel onpersoonlijke omgeving en daarin voelde ze zich thuis. Ze stak haar haar op, droeg heel weinig make-up en dezelfde kleren als bij Swanson in Chicago. Ze zag er iets chiquer uit dan nodig, maar de chef verwachtte dat dat vanzelf wel minder zou worden. Ze was intelligent en hij mocht haar wel.

Ze was aangenomen als de assistent-secretaresse van de twee junior-vennoten. De secretaresse was driemaal zo oud als zij en tweemaal zo dik, en scheen opgelucht te zijn dat ze hulp kreeg. De eerste dag vertelde ze Grace dat Tom en Bill aardige mannen waren en prettige werkgevers. Ze waren allebei met een blonde vrouw getrouwd en hadden elk drie kinderen. De een woonde in Stamford, de ander in Darien. Grace vond het eigenlijk net een tweeling, maar de mannen van het kantoor waren bijna allemaal van hetzelfde soort. En ze praatten alleen maar over hun zaken. Iedereen woonde in Connecticut of op Long Island, de meesten speelden squash, sommigen waren lid van een sociëteit en alle secretaresses leken ook op elkaar. Het was precies de anonieme wereld waar Grace naar verlangd had. Niemand scheen haar op te merken. Ze viel niet uit de toon, deed haar werk en niemand vroeg haar wie ze was, waar ze eerder gewerkt had of waar ze vandaan kwam. Het kon niemand iets schelen. Zo was New York en ze vond het heerlijk.

Het volgende weekeinde vond ze een appartement, op de hoek van 84th Street en First Avenue. Ze kon de ondergrondse of de bus naar haar werk nemen en van haar salaris gemakkelijk de huur betalen. Ze had haar bed en meubels in Chicago aan haar opvolgster verkocht en ging naar Macy's om nieuwe meubels te kopen, maar die bleken tot haar schrik vrij duur te zijn. Een van de meisjes op kantoor zei dat er in Brooklyn een goedkope meubelzaak was, en op een avond ging ze er na kantoortijd met de ondergrondse naartoe. Toen ze alleen in de metro zat, moest ze om zichzelf glimlachen. Ze had zich nog nooit zo volwassen en vrij gevoeld, zo meester over haar lot. Voor het eerst in haar leven was niemand de baas over haar, bedreigde niemand haar of probeerde niemand haar kwaad te doen. Niemand verlangde iets van haar, en ze kon alles doen wat ze wilde.

Op de zaterdagmiddagen deed ze boodschappen, kocht levensmiddelen in de dichtstbijzijnde A&P-supermarkt en bezocht galerieën aan Madison Avenue en de West Side. Ze waagde zich zelfs een paar keer in SoHo. Ze vond New York een geweldige stad. Ze ging dim sum eten in Mott Street en slenterde door de Italiaanse buurt. Ook liep ze geïnteresseerd een paar veilingen af. Een maand na haar aankomst had ze een baan, een appartement en een nieuw leven. Ze had inmiddels bijna genoeg meubels en hoewel die niet apart of stijlvol waren, waren ze wel heel comfortabel. Het gebouw waarin ze woonde was oud, maar schoon. In haar appartement hingen gordijnen en er lag beige vloerbedekking, die overal bij paste. De ruimte bestond uit een woonkamer, een keuken met een eethoekje, een kleine slaapkamer en een badkamer. Meer had ze niet nodig, en het was helemaal van haar alleen. Niemand kon het haar afnemen of het voor haar bederven. 'Hoe bevalt New York?' vroeg de personeelschef haar een keer tijdens de lunch in het cafetaria van het kantoor. Ze at er alleen met slecht weer of als ze vlak voordat ze weer salaris kreeg krap zat, anders wandelde ze in haar lunchtijd liever door de stad.

'Heel goed, ik vind het hier fantastisch.' Ze glimlachte. Hij was een kleine, kale, oudere man en had haar verteld dat hij vijf kinderen had.

'Dat doet me plezier.' Hij glimlachte terug. 'Ik krijg goede berichten over je, Grace.'

'Dank u wel.' Zijn beste eigenschap was volgens Grace dat hij van zijn vrouw hield en geen enkele belangstelling voor haar had. De anderen trouwens ook niet. Ze had zich nog nooit zo op haar gemak gevoeld. Iedereen deed zijn werk en sex leek het laatste waar ze aan dachten. Niemand scheen haar op te merken, vooral Tom en Bill niet, de twee jonge vennoten voor wie ze werkte. Al was ze honderd geweest, dan was het hun waarschijnlijk ook niet opgevallen. Ze waren vriendelijk, maar hadden alleen aandacht voor hun werk. Soms werkten ze tot acht of negen uur 's avonds door en ze vroeg zich af of ze hun kinderen ooit zagen. Soms gingen ze zelfs in het weekend naar kantoor om rapporten voor de senior vennoten te schrijven.

'Heb je al plannen voor Thanksgiving?' vroeg de secretaresse met wie ze werkte half november. Ze was een aardige vrouw van middelbare leeftijd, fors gebouwd met dikke benen, maar met een vriendelijk gezicht omlijst door grijs haar. Ze was nooit getrouwd geweest. Ze heette Winifred Apgard en iedereen noemde haar Winnie.

'Nee, maar ik vermaak me wel, hoor,' antwoordde Grace tevreden. Ze was met feestdagen nooit iets gewend geweest.

'Ga je niet naar huis?'

Grace schudde haar hoofd en zei niet dat ze geen thuis had. Haar appartement was haar thuis en ze had er alles wat ze nodig had.

'Ik ga naar Philadelphia om mijn moeder op te zoeken,' zei Winnie verontschuldigend. 'Anders had ik je wel uitgenodigd.' Ze zag eruit als een oude vrijster, ze was dol op haar werk en ook op haar bazen. Ze betuttelde hen als een moederkloek en de mannen plaagden haar voortdurend. Als het sneeuwde, zei ze dat ze hun overschoenen moesten aantrekken en ze waarschuwde hen als er storm op komst was en ze laat naar huis zouden rijden.

Grace had met Tom en Bill een heel ander soort relatie. Ze negeerden haar bijna. Ze vroeg zich soms af of ze haar jeugd als een bedreiging zagen, of een jaloerse vrouw hadden. Misschien vonden ze Winnie prettiger om zich heen. Maar het deed er niet toe. Ze zeiden nooit iets persoonlijks tegen haar en hoewel ze soms grapjes maakten met Winnie, vielen ze tegen haar nooit uit de plooi. Ze leken hun uiterste best te doen om niets over haar te weten te komen. Ze waren het tegenovergestelde van Bob Swanson, maar dat vond Grace juist prettig.

In de week voor Thanksgiving handelde ze tijdens haar lunchuur een paar persoonlijke telefoontjes af. Dat was ze al een poosje van plan geweest, maar ze had het nog te druk gehad met het inrichten van haar appartement. Maar nu werd het tijd om weer iets terug te geven. Dat was ze van plan de rest van haar leven vol te houden, omdat ze vond dat ze dat de mensen die haar geholpen hadden, verschuldigd was. Het was een schuld die ze nooit helemaal kon aflossen en het werd tijd dat ze de draad weer oppakte.

Ten slotte vond ze wat ze zocht. Het gebouw heette St. Andrew's Shelter en lag aan de Lower East Side in Delancey. De leiding was in handen van een jonge priester, die haar had uitgenodigd de volgende zondagmorgen met hen te komen kennismaken.

Ze nam de ondergrondse door Lexington, stapte over en stapte daarna uit in Delancey, en liep het laatste stukje. Onderweg merkte ze dat het een ruwe buurt was, vol rondslenterende zwervers en dronkaards die in voorportalen of op stoepen lagen te dommelen. Er stonden loodsen en flatgebouwen, en vervallen winkels met zware traliehekken ervoor. Hier en daar stond een auto geparkeerd en dreigend uitziende jongeren reden rond op zoek naar vertier. Ze keken wel naar Grace, maar niemand viel haar lastig.

Uiteindelijk bereikte ze St. Andrew's. Het was een oud bakstenen huis dat een vervallen indruk maakte, met een verveloze voordeur en een bord dat bijna van de muur viel. Maar het was er een komen en gaan van mensen, vooral vrouwen met kinderen en een paar jonge meisjes. Een van hen zag eruit als een jaar of veertien en Grace zag dat ze hoogzwanger was.

Binnen zaten drie jonge meisjes achter een balie; ze waren druk in gesprek en een van hen was bezig haar nagels te lakken. Grace had nog nooit zo'n lawaai gehoord. Het gebouw klonk of het er stampvol schreeuwende volwassenen en kinderen zat, ergens werd geruzied, er liepen zwarten en blanken rond, Chinezen en Portoricanen. Het zag eruit als New York in het klein, een willekeurige wagon van een ondergrondse.

Ze vroeg naar de jonge priester en moest een hele poos op hem wachten. Ze nam alles in zich op, en eindelijk verscheen hij in een spijkerbroek en een versleten beige trui.

'Vader Finnegan?' vroeg ze verbaasd. Hij zag er energiek uit en helemaal niet als een priester; hij had knalrood haar en leek nog heel jong. Maar de kraaienpootjes bij zijn ogen in een zee van sproeten op zijn lichte huid verrieden dat hij geen jongen meer was.

'Vader Tim,' verbeterde hij haar grinnikend. 'Juffrouw Adams?'

Grace.' Ze glimlachte, dat ging vanzelf, hij zag er zo vrolijk uit.

'Kom maar mee, dan kunnen we praten,' zei hij kalm. Hij baande zich een weg door een groepje kinderen dat elkaar in de hal achterna zat. Het gebouw zag eruit als een flatgebouw dat verbouwd was tot een tehuis. Aan de telefoon had hij haar verteld dat ze pas vijf jaar bestonden en een heleboel hulp nodig hadden, vooral van vrijwilligers. Hij was dolblij geweest dat ze belde, hij had gezegd dat ze een van de wonderen was waarop ze wachtten.

Hij ging haar voor naar een keuken met drie oude vaatwasmachines die ze cadeau hadden gekregen en een groot ouderwets aanrecht. Aan de muren hingen posters, er stonden een grote ronde tafel en een paar stoelen, en twee enorme potten koffie. Hij schonk twee koppen in en nam haar mee naar een kamertje met een bureau en drie stoelen, dat eruitzag alsof het de bijkeuken was geweest. Alles moest nodig geschilderd worden en aan het meubilair ontbrak ook van alles, maar tijdens haar gesprek met hem werd ze zich steeds minder van haar omgeving bewust. Zo'n soort mens was hij, hij straalde een charme uit waarvan hij zich niet bewust leek te zijn. Daarom was iedereen ook zo dol op hem.

'Wat heeft je bewogen naar ons toe te komen, Grace? Behalve je gouden hart en je naïeve instelling?' Hij grinnikte weer en nam met twinkelende ogen een slok van zijn dampende koffie.

'Ik heb al eerder dit soort vrijwilligerswerk gedaan, in Chicago. In een tehuis dat St. Mary's heet.' Ze gaf Paul Weinberg als referentie op.

'Die stad ken ik heel goed, ik kom ook uit Chicago, maar ik woon nu al twintig jaar hier. St. Mary's ken ik ook, we hebben geprobeerd hen een beetje na te volgen. Ze doen het daar prima.'

Ze noemde het aantal mensen dat per jaar bij St. Mary's binnenkwam en zei dat er gemiddeld zo'n tien gezinnen woonden. Daarnaast was het nog elke dag een af- en aangeloop van mensen die in St. Mary's troost en hulp kwamen zoeken.

'Hier doen we min of meer hetzelfde,' zei hij met een peinzende blik op haar. Hij vroeg zich af waarom een meisje als zij dit soort werk wilde doen. Al lang geleden had hij geleerd om Gods gaven niet in twijfel te trekken maar goed te gebruiken, en hij was dan ook zeker van plan om Grace aan te nemen. 'Maar we vangen meer mensen op, tot wel honderd per dag. Of nog meer.' Hij grinnikte opnieuw. 'We hebben hier weleens meer dan honderd vrouwen te logeren met soms tweemaal zoveel kinderen. We proberen het lawaai in de hand te houden, gemiddeld hebben we een stuk of zestig vrouwen en honderdvijftig kinderen. We sturen niemand weg, dat is de enige regel. Als ze bij ons binnenkomen, mogen ze als ze dat willen, blijven. De meesten blijven niet lang, ze gaan terug naar huis of beginnen een nieuw leven. Ik denk dat we ze gemiddeld een week tot hoogstens een maand houden. De meesten gaan na twee weken weer weg.' Dat was in St. Mary's ook het geval geweest.

'Kunt u al die mensen hier herbergen?' vroeg ze verbaasd. Zo groot leek het gebouw nou ook weer niet.

'Het zijn vroeger twintig appartementen geweest. We stapelen ze net zo hoog op als nodig is, Grace. Iedereen mag komen, niet alleen katholieken,' legde hij uit. 'Die vraag stellen we zelfs niet eens.'

Grace glimlachte, hij straalde een warmte uit die haar ziel beroerde. Hij had iets onschuldigs en puurs dat hem een soort heilig aura gaf, hij was echt een man van God. Grace voelde zich al meteen met hem op haar gemak en gezegend door zijn aanwezigheid. 'De psycholoog die St. Mary's runde, was een jood,' zei ze nonchalant.

Hij lachte. 'Zo ver ben ik nog niet, maar je weet nooit.'

'Heeft er hier een psycholoog of zo de leiding?'

'Dat ben ik. Ik ben jezuïet en afgestudeerd in de psychologie. Maar dokter Tim klinkt een beetje raar, vind je niet? Vader Tim ligt me beter.' Ze lachten allebei en hij ging voor hen allebei nog een kop koffie inschenken.

'Er werken hier zes nonnen, niet in habijt natuurlijk, en ongeveer veertig vrijwilligers in wisseldiensten. Ze zijn allemaal broodnodig. Ook krijgen we hulp van psychiatrische verpleegsters uit het universiteitsziekenhuis en stagiaires psychologie, meestal van de Columbia-universiteit. Het is een fijn stel mensen en ze werken als duivels... sorry, engelen.'

Ze vond hem enig, met zijn sproeten en lachende ogen.

'En jij dan, Grace? Wat is jouw reden om bij ons te komen?'

'Ik doe dit soort werk heel graag, het is heel belangrijk voor me.'

'Weet je er veel van? Waarschijnlijk wel, na twee jaar in St. Mary's.'

'Genoeg om me nuttig te kunnen maken, denk ik.' Het was bekend terrein voor haar, maar ze wist niet of ze hem dat moest vertellen. Ze kreeg wel de neiging, omdat ze hem meer vertrouwde dan wie ook in lange tijd.

'Hoe vaak per week werkte je in St. Mary's?'

'Twee avonden per week en elke zondag, en de meeste feestdagen.'

'Zo, zo!' riep hij bewonderend en verbaasd uit. Priester of niet, hij zag heus wel dat ze jong en mooi was, te jong om zo'n groot deel van haar leven aan een tehuis als dit te wijden. Toen vroeg hij met een onderzoekende blik: 'Zie je het als een speciale opdracht, Grace?'

Het leek wel of hij het al wist, of hij het aanvoelde. Ze knikte. 'Ik denk het wel. Ik kan deze dingen... begrijpen.' Ze wist niet wat ze nog meer moest zeggen, maar hij knikte en raakte even haar hand aan.

'Ik begrijp het wel. Genezing komt op vele manieren, en hulp aan anderen is de beste.'

Ze knikte met betraande ogen. Hij wist het, en begreep het. Ze voelde zich alsof ze hier bij hem een toevluchtsoord had gevonden.

'We hebben je nodig, Grace, we hebben beslist een plaats voor je. Dan kun je een heleboel mensen vreugde en troost schenken en jezelf ook.'

'Dank u wel, vader,' fluisterde ze. Ze bette haar ogen droog terwijl hij glimlachend toekeek. Hij vroeg niet verder, ze hoefde hem niets meer uit te leggen. Niemand wist beter wat deze vrouwen meemaakten dan iemand die het zelf ook meegemaakt had, iemand die zelf ook door een man of een vader, een moeder of een vriend mishandeld was.

'Oké, laten we dan nu iets afspreken,' zei hij weer met lachende ogen. 'Wanneer kun je beginnen? We laten je niet zomaar weer vertrekken, want je zou tot bezinning kunnen komen.'

'Nu meteen?' Ze had erop gerekend meteen aan de slag te gaan als hij haar wilde hebben, en dat was zo. Hij liep met haar mee naar de keuken, waar ze hun lege mokken in een vaatwasmachine zetten en toen door naar de hal, waar hij haar aan een aantal mensen voorstelde. De drie meisjes achter de balie waren vervangen door een jongen van begin twintig die aan Columbia medicijnen studeerde. Er stonden twee vrouwen te praten met een groepje kleine meisjes, die vader Tim aan haar voorstelde als zuster Theresa en zuster Eugene, maar die Grace helemaal niet op nonnen vond lijken. Ze zagen er vriendelijk uit en leken begin dertig te zijn. De een droeg een trainingspak en de ander een spijkerbroek met een versleten trui. Zuster Eugene bood aan om Grace mee naar boven te nemen en haar de kamers te laten zien waar de vrouwen sliepen, en de kinderkamer waar ze voor de kinderen zorgden van vrouwen die te mishandeld waren om dat voorlopig zelf te doen.

Er was ook een ziekenafdeling, geleid door een verpleegster die ook non was en die een schone witte jas over een spijkerbroek droeg. Het licht was er gedempt en ze liepen zachtjes naar binnen, waarbij zuster Eugene een gebaar maakte naar de dienstdoende verpleegster. Toen Grace naar de vrouwen in de bedden keek, ging er een steek door haar hart bij het zien van de bekende gevolgen van genadeloze aframmelingen. Twee vrouwen hadden een arm in het gips, een had 'brandwonden van sigaretten over haar hele gezicht en iemand anders lag te kreunen terwijl de verpleegster haar gebroken ribben opnieuw inzwachtelde en zakjes ijs op haar gezwollen ogen legde. Haar man zat nu in de gevangenis, werd Grace verteld.

'De ergste gevallen sturen we naar het ziekenhuis,' zei zuster Eugene zacht toen ze de kamer uitliepen. Zonder nadenken was Grace stil blijven staan om een hand aan te raken, en de vrouw had haar wantrouwig aangekeken. Dat was ook niets nieuws voor Grace. Deze vrouwen waren soms zo overstuur en zo mishandeld dat ze dachten dat iedereen hun pijn wilde doen. 'Maar als het mogelijk is, houden we ze hier, dat vinden ze minder verontrustend. Soms hebben ze ook alleen maar kneuzingen, want degenen met zware verwondingen gaan rechtstreeks door naar de eerste hulp.'

Zoals de vrouw die twee dagen geleden binnen was gekomen. Haar man had een heet strijkijzer tegen haar gezicht gedrukt nadat hij haar met een kruissleutel achter op haar hoofd had geslagen. Hij had haar bijna vermoord, maar ze was zo doodsbang voor hem dat ze geweigerd had hem aan te klagen. De politie had hun kinderen bij hen weggehaald en die woonden nu bij pleegouders. Maar de vrouwen moesten bereid zijn zichzelf te redden en een groot aantal had daar de moed niet toe. Slachtoffers van mishandeling werden eenzelvig, ze wilden zich voor iedereen verborgen houden, zelfs voor degenen die hen zouden kunnen helpen. Dat wist Grace maar al te goed.

Daarna nam zuster Eugene haar mee naar de kinderkamer en even later was Grace omringd door kleine meisjes en jongetjes. Ze vertelde verhaaltjes, bond strikken om vlechtjes en maakte schoenveters vast terwijl de kinderen haar vertelden wie ze waren. Sommige vertelden ook wat er gebeurd was en waarom ze hier gekomen waren. Maar andere konden dat niet. Omdat een broertje of zusje door een ouder gedood was, of omdat een moeder boven lag en te zwaar mishandeld was om zich nog te kunnen verroeren en te beschaamd om hen te willen zien. Het was een ziekte die hele families verwoestte en diep ingreep in het leven van degenen die het meegemaakt hadden. Grace wist met een zwaar hart dat maar heel weinig van deze kinderen tot normale mensen zouden opgroeien of ooit weer anderen zouden kunnen vertrouwen.

Toen ze wegging, was het al acht uur geweest. Vader Tim stond bij de voordeur met een politieagent te praten, die juist een meisje van twee had binnengebracht dat door haar vader verkracht was. Grace haatte dat soort gevallen. Zij was tenminste nog dertien geweest, maar in St. Mary's had ze zelfs baby's meegemaakt die door hun vader verkracht waren.

'Zware dag?' vroeg vader Tim meelevend toen de agent wegging.

'Fijne dag.' Ze glimlachte. Ze had de meeste tijd met de kinderen doorgebracht en de laatste paar uur met een paar vrouwen, luisterend naar hun verhalen en trachtend hun moed in te spreken om de juiste stappen te zetten. Niemand anders kon dat voor hen doen. De politie kon helpen, maar ze moesten zichzelf redden. Ze hoopte maar dat die vrouwen, als ze maar genoeg met hen praatte, niet dezelfde weg hoefden af te leggen als zijzelf. Niet eerst naar de gevangenis hoefden om daarna vrij te zijn. Dit was haar manier om voor een zonde te boeten die haar moeder haar nooit vergeven zou hebben. Maar zij had geen keus gehad en ze had er ook geen spijt van. Ze wilde alleen niet dat een ander ook zo'n hoge prijs zou moeten betalen.

'Het is een geweldig tehuis,' complimenteerde ze hem. Ze vond het er nog prettiger dan in St. Mary's. De sfeer was er gezelliger en op de een of andere manier ook hartelijker.

'Net zo geweldig als de mensen die hier werken. Heb je belangstelling om terug te komen? Zuster Eugene zegt dat je het prima doet.'

'Zij ook.' De non had de hele dag onvermoeibaar doorgewerkt, en alle anderen ook. Ze vond iedereen aardig. 'Ik denk niet dat u het me kunt beletten.' Ze had zich al voor twee avonden die week opgegeven en ook voor de volgende zondag. 'Ik kan op Thanksgiving ook wel komen, hoor.'

'Ga je dan niet naar huis?' vroeg hij verbaasd. Ze was nog wel erg jong om zo onafhankelijk te zijn.

'Geen huis om naartoe te gaan,' antwoordde ze zonder te aarzelen. 'Geeft niet hoor, ik ben eraan gewend.'

Hij keek haar in de ogen en knikte. Ze hield een heleboel voor zich.

'We willen je graag hebben.' Feestdagen waren altijd moeilijk voor mensen die thuis problemen hadden en het aantal mensen dat binnenkwam, verdubbelde dan vaak. 'Want dan is het hier net kermis.'

'Daar ben ik dol op. Tot volgende week, vader.' Ze schreef zich uit in het logboek. Ze zou onder zuster Eugene gaan werken en was dolblij dat ze was gekomen. Het was precies wat ze gezocht had.

'God zegene je, Grace,' zei vader Tim toen ze vertrok.

'U ook, vader!' riep ze voordat ze de deur achter zich dichttrok.

De wandeling terug naar de ondergrondse was lang, koud en een beetje angstig, want ze moest weer langs de zwervers, de dronkaards en het schoelje op jacht naar vertier. Maar weer viel niemand haar lastig en een halfuur later liep ze over First Avenue terug naar haar appartement. Ze was doodmoe van de lange dag, maar ze voelde zich als herboren, alsof de verschrikkingen van haar leven tenminste voor een paar mensen van nut waren geweest. Door die gedachte leek de pijn die ze met zich meedroeg tenminste altijd de moeite waard. Haar lijden was niet voor niets geweest.

10

Zoals ze beloofd had, bracht Grace Thanksgiving Day in St. Andrew's Shelter door. Ze hielp zelfs mee de kalkoen te braden. Daarna werd het weer de bekende routine en ging ze er dinsdag- en vrijdagavond naartoe en zondag de hele dag. Vrijdagen waren altijd druk, omdat dan het weekend begon en de lonen waren uitbetaald. Gewelddadige echtgenoten gingen naar de kroeg en werden dronken, en sloegen bij thuiskomst hun vrouw. Ze ging nooit voor tweeën 's nachts weg en soms nog later. Op zondag probeerden ze alle vrouwen en kinderen af te handelen die in het weekend waren binnengekomen. Alleen op dinsdagavond kregen zuster Eugene en zij kans om te praten. Tegen Kerstmis waren ze goed bevriend geraakt. Zuster Eugene had haar zelfs gevraagd of het ooit bij haar was opgekomen om non te worden.

'O god, nee, dat kan ik me absoluut niet voorstellen!' riep Grace stomverbaasd uit.

'Het verschilt niet zoveel van waar je nu mee bezig bent, hoor.' Zuster Eugene glimlachte. 'Je geeft erg veel van jezelf aan anderen, en aan God, hoe je het zelf ook bekijkt.'

'Ik geloof niet dat dat zoiets heiligs is,' zei Grace glimlachend en een beetje in verlegenheid gebracht. 'Ik betaal alleen maar een oude schuld af. Vroeger zijn er een paar mensen heel goed voor mij geweest, zo goed als ik toeliet. Dat wil ik graag aan anderen doorgeven.' Er waren niet zo erg veel mensen goed voor haar geweest, maar wel een paar. En nu wilde zij op haar beurt weer een van de weinigen zijn die goed voor deze mensen waren. Maar ze wilde haar leven niet aan God wijden, alleen aan mishandelde vrouwen en kinderen.

'Heb je een vriend?' vroeg zuster Eugene een keer, giechelend als een jong meisje.

Grace lachte. Zuster Eugene was nieuwsgierig naar haar leven, maar ze vertelde haar weinig. Ze was erg terughoudend, maar zo voelde ze zich veilig.

'Ik weet niet goed hoe ik met mannen moet omgaan,' zei Grace eerlijk. 'Dat is niet mijn sterke punt. Ik kom liever hier om me nuttig te maken.'

En dat deed ze. Ze bracht Kerstmis en oud en nieuw bij hen door, en soms had ze naderhand een soort vredige gloed op haar gezicht. Op kantoor was dat Winnie opgevallen, die dacht dat het door een man in haar leven kwam. Ze leek zo gelukkig en tevreden. Maar het kwam doordat ze zoveel aan anderen gaf, bijvoorbeeld door een hele nacht een mishandeld kind in haar armen te wiegen en liedjes te zingen, zoals niemand ooit met haar had gedaan. Ze streefde ernaar om iets voor die kinderen te betekenen en dat lukte haar ook.

Nadat ze bijna vijf maanden hadden samengewerkt, nodigde Winnie haar uit voor een lunch op zondag. Grace was heel gevleid, maar ze legde uit dat ze 's zondags een vaste verplichting had, die ze nooit afzei. Daarom ontmoetten ze elkaar op een zaterdag in Schrafft's op Madison Avenue en wandelden naar Rockefeller Center om naar de schaatsers te kijken.

'Wat doe je dan op zondag?' vroeg Winnie nieuwsgierig, nog steeds in de overtuiging dat Grace een vriend had. Ze was een mooi meisje en nog jong, dus kon het bijna niet anders.

'Ik werk in Delancey Street in een tehuis voor mishandelde vrouwen en kinderen,' legde Grace uit terwijl ze keken naar vrouwen die in korte rokjes over het ijs zwierden en naar vallende, lachende kinderen die hun ouders of vriendjes achterna zaten en er zo blij uitzagen.

'O ja?' reageerde Winnie verbaasd. 'Waarom?' Ze kon zich niet voorstellen dat zo'n knap jong meisje als Grace zulk moeilijk en droevig werk deed.

'Omdat ik dat belangrijk vind. Ik werk er drie keer in de week. Het is een fantastisch tehuis en ik vind het er heerlijk,' zei Grace met een glimlach.

'Heb je altijd zulk werk gedaan?' vroeg Winnie nog steeds verbaasd en Grace knikte.

'In elk geval al heel lang. Ook in Chicago, maar hier bevalt het me beter. Het tehuis heet St. Andrew's.' Lachend vertelde ze erbij dat zuster Eugene gesuggereerd had dat ze non moest worden.

'O mijn god,' zei Winnie geschrokken. 'Dat doe je toch niet?'

'Nee, hoewel ze wel een gelukkige indruk maken. Maar het is niets voor mij, ik doe het liever op deze manier.'

'Drie keer per week is heel wat, dan heb je vast niet veel tijd voor andere dingen.'

'Nee, maar dat hoeft ook niet. Ik geniet van mijn werk en van het werk in St. Andrew's. 's Zaterdags heb ik voor mezelf en ook nog een paar avonden in de week. Meer heb ik niet nodig.'

'Dat is toch niet normaal,' zei Winnie een beetje verontwaardigd. 'Een meisje van jouw leeftijd moet meer plezier maken. Met jongens, je weet wel,' voegde ze er moederlijk aan toe. Grace lachte. Ze mocht Winnie graag en werkte ook prettig met haar samen. Ze had verantwoordelijkheidsgevoel, ze was efficiënt en ze was echt op haar bazen en op Grace gesteld en bemoederde hen alle drie.

'Ik vermaak me best, heus waar. Als ik groot ben, is er nog tijd genoeg om met jongens uit te gaan,' zei Grace plagend. Winnie schudde haar hoofd terwijl ze een vermanende vinger opstak.

'Het leven gaat een stuk sneller voorbij dan je denkt. Ik heb mijn hele leven voor mijn ouders gezorgd en nu zit mijn moeder in een tehuis in Philadelphia zodat ze vlak bij mijn tante zit, en ben ik hier alleen. Mijn vader is overleden en ik ben nooit getrouwd. Toen hij stierf en mama naar Philadelphia ging om bij tante Tina in de buurt te zijn, was ik daar te oud voor.'

Ze klonk zo bedroefd dat Grace medelijden met haar kreeg. Ze vermoedde dat Winnie erg eenzaam was en haar daarom voor de lunch had uitgenodigd.

'Op een dag zul je er spijt van krijgen, Grace, als je niet trouwt en een eigen gezin opbouwt.'

'Ik weet niet of ik dat wel wil.' Ze was de laatste tijd gaan geloven dat ze eigenlijk liever niet wilde trouwen. Ze had genoeg geleden en ook de ontmoetingen met mannen zoals Marcus, Bob Swanson en zelfs haar reclasseringsambtenaar hadden haar wijzer gemaakt. Ze wilde er eigenlijk niets meer mee te maken hebben. Zelfs aardige mannen als David en Paul konden haar niet op andere gedachten brengen. Die waren van het goede soort, maar toch had ze er geen behoefte aan. Ze had het alleen best naar haar zin en deed geen enkele poging om mannen te ontmoeten of een andere vrijetijdsbesteding te kiezen buiten St. Andrew's.

Daarom was ze hoogst verbaasd dat een van de andere junior-vennoten, wiens kantoor vlak bij het hare was, haar op een dag mee uit eten vroeg. Ze wist dat hij een vriend was van de belastingspecialisten voor wie ze werkte, en dat hij pas gescheiden was en erg aantrekkelijk, maar ze had er absoluut geen behoefte aan met hem uit te gaan of met wie dan ook van kantoor. Hij kwam een keer tijdens het lunchuur bij haar bureau staan en vroeg met een verlegen, zachte stem of ze de volgende vrijdag met hem wilde gaan eten. Ze legde hem uit dat ze op vrijdagavond vrijwilligerswerk deed en dus moest weigeren, maar ze leek niet erg verheugd met zijn uitnodiging, dus maakte hij een beetje schichtig dat hij wegkwam.

Nog verbaasder was ze toen een van haar bazen haar de volgende middag vroeg waarom ze de uitnodiging van Hallam Ball voor een etentje had afgeslagen. 'Hal is een heel aardige vent,' verklaarde hij, 'en hij vindt je aardig.' Alsof dat genoeg was voor een afspraakje. Niemand begreep waarom ze geweigerd had.

'Ik eh... het was erg vriendelijk van hem en ik geloof best dat hij aardig is.' Ze stotterde bijna van verlegenheid omdat ze moest uitleggen waarom ze niet mee wilde. 'Ik ga niet uit met mensen met wie ik werk, dat vind ik geen goed idee,' zei ze toen ferm.

Haar baas knikte. 'Dat heb ik hem ook gezegd, ik vermoedde wel dat het zoiets was. Eigenlijk is dat heel verstandig, maar ik vind het wel jammer omdat ik denk dat je hem graag zou mogen. Hij kan sinds zijn scheiding vorige zomer best wat gezelligheid gebruiken.'

'Het spijt me,' zei ze koel.

Winnie berispte haar ook nog door te zeggen dat Hallam Ball een van de meest begeerde vrijgezellen van het kantoor was, dat ze heel dom gehandeld had en dat ze als ze niet oppaste nog een oude vrijster zou worden.

'Mooi zo,' zei Grace glimlachend. 'Ik kan nauwelijks wachten. Dan vraagt niemand me tenminste meer mee uit en hoef ik geen smoesjes meer te verzinnen.'

'Je bent niet wijs!' zei Winnie. 'Echt een domoor,' voegde ze er mopperend aan toe, en toen een juridisch medewerker Grace de volgende maand mee uit vroeg en ze het met hetzelfde excuus weigerde, raakte Winnie door het dolle heen. 'Ik heb nog nooit zo'n dom meisje meegemaakt!' riep ze uit. 'Ik kan je dit niet laten doen. Het is een lieve jongen en hij is zelfs net zo lang als jij.'

Grace lachte alleen maar en wilde niet op haar besluit terugkomen. Niet lang daarna wist iedereen dat Grace Adams niet met mannen van kantoor wilde uitgaan. De meesten dachten dat ze een vriend had of verloofd was en een paar probeerden haar toch nog over te halen. Maar ze kwam nooit op haar besluit terug en gaf altijd hetzelfde antwoord. Hoe aantrekkelijk ze ook waren, ze nam hun uitnodiging niet aan. Het leek wel of alle mannen haar onverschillig lieten en sommige mensen vroegen zich af waarom.

'Hoe denk je eigenlijk ooit te zullen trouwen?' riep Winnie op een middag toen ze naar huis gingen gefrustreerd uit.

'Ik ben niet van plan te trouwen, Win, zo eenvoudig ligt het.'

De bezorgdheid van de oudere vrouw ontroerde Grace, maar bracht haar niet van haar stuk.

'Dan kun je toch maar beter non worden,' zei Winnie boos. 'Je bent er al bijna een.'

'Ja mevrouw,' zei Grace opgewekt. Bill, een van hun bazen, trok een wenkbrauw op toen hij hen bij het verlaten van zijn kantoor hoorde praten. Hij was het met Winnie eens dat Grace kansen voorbij liet gaan. Jeugd en schoonheid duurden niet eeuwig.

'Lekker aan het ruziën, dames?' vroeg hij plagend terwijl hij zijn jas aantrok en zijn paraplu pakte. Het was maart en het regende al weken, maar gelukkig sneeuwde het niet.

'Ze is niet goed snik!' riep Winnie uit terwijl ze verward raakte in haar jas en Grace haar te hulp moest schieten. Hun baas lachte.

'Grace niet? Hemelse goedheid, Grace, wat heb je Winnie aangedaan?'

'Ze wil met niemand uit, dat doet ze me aan!' Ze rukte haar jas uit Grace' handen en knoopte die scheef dicht terwijl de andere twee hun lachen probeerden in te houden. 'Dan wordt ze net zo'n oude vrijster als ik en daar is ze veel te jong en te mooi voor.'

Toen Grace zag dat ze bijna in huilen uitbarstte, boog ze zich naar haar toe en gaf haar vol genegenheid een kus op haar wang. Soms leek Winnie wel haar moeder en ze was altijd een lieve vriendin.

'Ze heeft waarschijnlijk al een vriend,' zei Bill kalmerend tegen zijn oudere secretaresse. Hij had zich zelfs afgevraagd of Grace met een getrouwde man omging en of ze daarom alle uitnodigingen van de jonge mannen op kantoor afsloeg. 'En dat houdt ze geheim.' Hij geloofde niet langer dat haar gereserveerdheid helemaal veroorzaakt werd door deugdzaamheid en gezond verstand. Er moest meer achter zitten, en dat waren een paar van zijn collega's met hem eens.

Winnie keek Grace aan, die glimlachend haar mond hield, waardoor Winnie meteen aannam dat haar baas gelijk had en dat het een getrouwde man moest zijn.

Beneden in de hal gingen de twee vrouwen met een groet ieder hun eigen kant op. Grace ging naar Delancey Street om de avond door te brengen bij de mensen die haar nodig hadden.

Toen ze de volgende morgen op haar werk verscheen, zag ze er moe uit, waardoor Winnie concludeerde dat haar baas gelijk had en dat Grace inderdaad een vriend had. Maar Grace dacht dat ze griep kreeg. Ze was de vorige avond bij haar lange wandeling naar St. Andrew's kletsnat geworden en was helemaal niet blij toen de personeelschef haar om elf uur opbelde en vroeg of ze in het lunchuur bij hem langs wilde komen. Het zat haar niet lekker en Winnie was duidelijk bezorgd. Ze kon zich niet voorstellen dat hij reden tot klagen had, tenzij een van de mannen met wie ze niet uit had gewild haar het leven zuur wilde maken. Dat had ze al eerder bij de hand gehad en het zou haar niet meer verbazen.

'Vertel hem geen dingen die hem niets aangaan,' waarschuwde Winnie voordat ze naar boven ging.

Maar hij had haar niet voor een klacht laten komen, hij gaf haar een compliment. Hij zei dat ze haar werk heel goed deed en dat iedereen op haar afdeling op haar gesteld was, ook haar twee bazen. 'Ik wil je eigenlijk om een gunst vragen, Grace. Ik weet hoe vervelend het is om een poosje van je eigen werk weg te moeten en ik weet ook dat Tom en Bill daar niet blij mee zullen zijn, maar juffrouw Waterman heeft gisteravond in de ondergrondse een ongeluk gehad. Ze is van de trap gevallen en heeft een gebroken heup, en dat kan wel een maand of twee, drie duren, het klinkt vrij ernstig. Ze ligt in Lenox Hill, haar zusje heeft ons gebeld. Je kent haar toch wel?'

Grace pijnigde haar geheugen af maar kon haar niet thuisbrengen. Blijkbaar een van de andere secretaresses. Ze vroeg zich af of het een stap hoger of lager zou betekenen en wie haar baas zou worden. Hopelijk niet een van de mannen die haar ooit mee uit hadden gevraagd, dat zou pijnlijk zijn.

'Ik geloof niet dat ik haar ken,' zei Grace.

'Ze werkt voor Mr. Mackenzie,' zei de personeelschef op een toon die alles moest verklaren.

Grace keek hem niet-begrijpend aan. 'Welke meester Mackenzie?'

'Mr. Charles Mackenzie,' zei hij alsof hij haar maar een sufferd vond. Charles Mackenzie was een van de senior-vennoten van de firma.

'Dat meent u toch niet?' riep ze uit. 'Waarom kiest u mij daarvoor uit? Ik kan niet eens stenograferen.' Haar stem was omhoog geschoten. Ze voelde zich op haar eigen plaats op haar gemak en had niet de minste behoefte aan de druk van een promotie.

'Je kunt heel vlug brieven opnemen en je bazen zeggen dat je uitstekend je werk doet. Mr. Mackenzie heeft duidelijk gemaakt dat hij jou wil hebben.' Hij voelde zich nogal ongemakkelijk, want hij mocht tegen niemand zeggen dat Charles Mackenzie een hekel had aan klagende oude secretaresses die niet wilden overwerken en niet voldeden aan zijn hoge eisen. Dus moest hij per se een jonge vrouw sturen, maar dat kon hij haar niet vertellen. Mackenzie wilde eigenlijk alleen maar een secretaresse van onder de dertig, dat was zelfs Grace ter ore gekomen. 'Zolang juffrouw Waterman weg is, wil hij iemand die vlug en efficiënt werkt en hem niet voor de voeten loopt. Zodra ze terug is, mag jij natuurlijk terug naar je eigen plaats, Grace. Het is maar voor een paar maanden.'

Hij wil natuurlijk een stoeipoes, dacht Grace ongelukkig. Dat soort mannen kende ze, en ze wilde niet meespelen. Ze hield van haar baan en werkte graag met Winnie samen. Haar twee bazen waren absoluut niet lastig. Ze schonken nauwelijks aandacht aan haar, wat haar goed beviel.

'Heb ik een keus?' vroeg ze met een zorgelijk gezicht.

'Eigenlijk niet,' antwoordde hij eerlijk. 'We hebben hem vanmorgen drie cv's voorgelegd en hij heeft er de jouwe uitgekozen. Je weigering zou moeilijk te verklaren zijn.' Hij keek haar spijtig aan. Hij had niet verwacht dat ze tegen zou stribbelen. Als ze weigerde, zou hem dat geen goeddoen, want Charles Mackenzie was niet gewend te horen dat hij zijn zin niet kon krijgen.

'Wat een pech.' Ze leunde mismoedig achterover in haar stoel.

'Ik weet zeker dat je salaris tijdelijk verhoogd zal kunnen worden.'

Maar dat maakte de pil niet minder bitter. Het laatste wat ze wilde, was werken voor een ouwe vent die zijn tweeëntwintigjarige secretaresse voortdurend achterna zat. Als ze daar ook maar iets van zou merken, was ze meteen verdwenen. Dan zocht ze wel weer een andere baan. Ze zou het een paar dagen proberen maar als die vent haar niet beviel, ging ze weg. Maar dat zei ze niet tegen de personeelschef, dat besloot ze in stilte.

'Goed dan,' stemde ze koel in. 'Wanneer moet ik beginnen?' 'Na de lunch. Mr. Mackenzie vond het heel lastig dat hij het vanmorgen zonder hulp moest stellen.'

'Hoe oud is juffrouw Waterman eigenlijk?' Ze had de boodschap begrepen.

'Vijfentwintig, denk ik, misschien een jaar ouder. Ze is een uitstekende secretaresse en al drie jaar bij hem.'

Misschien hebben ze wel een verhouding, dacht Grace, en hebben ze ruzie gehad en zoekt ze nu een andere baan. Alles was mogelijk. Maar dat zou ze over een uurtje wel merken. De personeelschef zei dat ze zich om één uur bij Mr. Mackenzie moest melden. Toen ging ze terug naar haar eigen kantoor om haar spullen op te halen en Winnie in te lichten.

'Wat fantastisch!' riep Winnie loyaal uit. 'Ik zal je missen, maar het is een mooie kans voor je.'

Zo zag Grace het helemaal niet en ze barstte bijna in tranen uit toen een van de typistes haar kwam vervangen. Ze nam afscheid van de twee vennoten voor wie ze bijna een halfjaar gewerkt had en ging met haar tas met spullen naar Mr. Mackenzies kantoor op de negenentwintigste verdieping. Winnie had beloofd haar die middag te bellen om te vragen hoe het ging.

'Hij klinkt afschuwelijk,' had Grace zacht tegen haar gezegd, maar Winnie had dat vlug tegengesproken.

'Dat is hij helemaal niet, al zijn ondergeschikten zijn dol op hem.'

'Dat zal best,' had ze bits geantwoord en Winnie toen een kus op haar wang gegeven.

Het leek wel een verhuizing en in een slecht humeur kwam ze boven aan. Het ergerde haar dat er zomaar over haar bedisseld was. Bovendien had ze geen tijd gehad om te lunchen en had ze nu een vreselijke hoofdpijn. En ze dacht nog steeds dat ze griep kreeg van die koude wandeling van gisteravond. Zelfs haar nieuwe kantoor, met een schitterend uitzicht op Park Avenue, kon haar niet opvrolijken. Ze behandelden haar vol respect en drie secretaresses die vlakbij werkten, kwamen haar begroeten. Het leek daarboven wel een select clubje en als ze in een betere stemming was geweest, had ze moeten toegeven dat iedereen erg aardig was.

Ze keek een paar formulieren door die de personeelschef voor haar had achtergelaten, en een lijst opdrachten van haar nieuwe baas, die meteen uitgevoerd moesten worden. De meeste betroffen het winnen van inlichtingen en verder waren het een paar persoonlijke telefoontjes, zoals een afspraak maken met zijn kleermaker en met zijn kapper, en een reservering voor twee personen in '21' voor de volgende avond. Klinkt sexy, dacht ze nors terwijl ze de lijst verder doornam. Toen begon ze te bellen.

Toen hij om kwart over twee van zijn lunch terugkwam, had ze de afspraken gemaakt, de helft van de informatie binnen en een paar boodschappen aangenomen. Hij hoefde niet terug te bellen, want ze had alle bellers de informatie gegeven waar ze om gevraagd hadden. Hij was erg verbaasd over haar efficiëntie, maar zij was nog verbaasder toen ze hem zag. De oude man die ze verwacht had, bleek tweeënveertig te zijn, lang, met brede schouders, donkergroene ogen en zwart haar met grijzende slapen. Zijn brede kaken gaven hem het uiterlijk van een filmster en hij gedroeg zich heel natuurlijk, alsof hij geen flauw idee had hoe knap hij was. Na een werklunch met een paar andere vennoten kwam hij bedaard binnenlopen. Hij begroette haar ontspannen en vriendelijk en prees haar vanwege haar snelle werkwijze.

'Ze hadden me al verzekerd dat je goed bent, Grace.' Hij glimlachte warm en ze nam zich vastberaden voor hem te weerstaan. Ze zou zich niet door zijn uiterlijk of zijn positie laten verleiden, wat juffrouw Waterman ook had gedaan. Zijzelf was niet bij de taakomschrijving inbegrepen. Ze zou uiterst beleefd zijn, maar meer ook niet.

De twee weken daarop maakte ze al zijn afspraken, zowel zakelijk als privé, nam de telefoon aan, ging met hem mee naar vergaderingen en notuleerde correct, en was het toppunt van efficiëntie.

'Ze is goed, hè?' vroeg Tom Short Charles op een bezitterige toon toen hij hem voor een vergadering even sprak.

'Jawel, hoor,' antwoordde de oudere man voorzichtig maar niet bepaald enthousiast, wat Tom opviel.

'Mag je haar niet?'

Charles aarzelde. 'Mijn oprechte mening? Nee. Ze is verdomd nors en loopt zo stijf als een bezemsteel door het kantoor. Ik heb nog nooit zo'n vijandig mens meegemaakt, ik krijg steeds de neiging een emmer water over haar leeg te gooien.'

'Grace?' Haar vorige baas keek verbijsterd. 'Maar ze is ontzettend aardig en gezellig.'

'Misschien mag ze me niet. Jezus, ik zal blij zijn als Waterman terug is.'

Maar vier weken later kregen ze een bericht van Elizabeth Waterman dat hen beiden diep teleurstelde. Ze had er lang over nagedacht, maar na haar ongeluk en de manier waarop de mensen haar behandeld hadden toen ze met een gebroken been en heup in de ondergrondse lag, had ze besloten New York na haar genezing voorgoed te verlaten en terug te gaan naar Florida, waar ze vandaan kwam.

'Ik denk dat we hier geen van beiden blij mee zijn,' zei Charles Mackenzie eerlijk tegen Grace toen hij het gehoord had. Grace had zes weken lang onberispelijk voor hem gewerkt, maar nauwelijks een mond open gedaan. Hij was steeds heel vriendelijk tegen haar geweest, maar elke keer dat ze hem zag en het haar opnieuw opviel hoe knap hij was en hoe ontspannen hij met haar en met iedereen omging, kreeg ze nog meer een hekel aan hem. Ze had zichzelf ervan overtuigd dat ze zijn soort kende en dat hij alleen maar een gelegenheid afwachtte waarop hij haar kon grijpen en seksueel intimideren. Net als Bob Swanson gedaan had, en daar moest ze niets van hebben. Nooit en zeker niet van hem. Elke week opnieuw zag ze vrouwen St. Andrew's binnenkomen en dat herinnerde haar er steeds weer aan hoe slecht mannen waren, hoe gevaarlijk, en hoe je jezelf kon schaden als je hen vertrouwde.

'Je voelt je hier niet gelukkig, hè Grace?' vroeg Charles Mackenzie haar ten slotte op vriendelijke toon. Ze zag zijn groene ogen en dacht aan alle vrouwen die al zijn hele leven voor hem gevallen waren, Elizabeth Waterman inbegrepen.

'Ik ben waarschijnlijk niet de juiste secretaresse voor u,' antwoordde ze zacht. 'Ik heb niet genoeg ervaring. Ik heb nooit eerder bij een advocatenfirma gewerkt en zeker niet voor zo'n belangrijk iemand als u.'

Hij glimlachte, maar ze bleef even gespannen als altijd.

'Wat heb je hiervoor gedaan?' Dat was hij vergeten.

'Ik heb twee jaar bij een modellenbureau gewerkt,' zei ze en vroeg zich af waar hij op aanstuurde. Misschien stond hij nu op het punt om toe te slaan, dat zou uiteindelijk toch gebeuren. Dat deden ze allemaal.

'Als model?' vroeg hij, niet verbaasd.

Maar ze schudde haar hoofd. 'Nee, als secretaresse.'

'Dat moet heel wat interessanter zijn geweest dan een advocatenpraktijk. Je kunt mijn werk niet bepaald boeiend noemen.' Als hij glimlachte, leek hij veel jonger. Ze wist dat hij getrouwd was geweest met een bekende actrice en dat ze geen kinderen hadden gekregen. Hij was twee jaar geleden gescheiden en volgens de geruchten ging hij met een heleboel vrouwen uit. Ze had afspraken genoeg voor hem gemaakt, maar die waren niet allemaal met vrouwen. Sommige waren met zijn collega's of met cliënten.

'De meeste banen zijn niet zo boeiend,' zei Grace verstandig, verbaasd dat hij de moeite nam met haar te praten. 'De mijne op dat modellenbureau was dat ook niet. Eigenlijk,' zei ze nadenkend, 'vind ik dit leuker, en de mensen zijn ook aardiger.'

'Dan ligt het dus aan mij,' zei hij bijna bedroefd, alsof ze hem gekwetst had.

'Wat bedoelt u?' Ze begreep hem niet.

'Nou ja, het is nogal duidelijk dat je je werk niet leuk vindt en als dat niet aan deze firma ligt, moet het door mij komen. Eerlijk gezegd heb ik het gevoel dat je het vreselijk vindt om voor me te werken, Grace. Dat ik elke keer dat ik het kantoor binnenkom, een domper op je vreugde zet.'

Ze bloosde van verlegenheid. 'Nee, ik... het spijt me echt. Dat is niet mijn bedoeling...'

'Wat dan wel?' Hij wilde het graag uitpraten, want ze was de beste secretaresse die hij ooit had gehad. 'Kan ik iets doen om onze samenwerking wat makkelijker te maken? Nu Elizabeth wegblijft, moeten we het of oplossen of opgeven, vind je niet?'

Grace knikte, ze schaamde zich nu dat ze haar afkeer zo duidelijk had laten merken. Het kwam niet doordat hij haar persoonlijk iets aangedaan had, maar door het beeld dat ze zich van hem gevormd had. Maar in werkelijkheid was hij lang niet zo'n flirt als ze gedacht had. Alleen zijn voorbije, in de schijnwerpers staande huwelijk met de beroemde actrice had hem die naam gegeven.

'Het spijt me echt, meneer Mackenzie. Ik zal mijn best doen om voortaan wat vriendelijker te zijn.'

'Ik ook,' zei hij, en ze liep met een schuldig gevoel zijn kantoor uit. Dat gevoel werd nog sterker toen Elizabeth Waterman op krukken afscheid van hem kwam nemen. Ze zei dat ze het vreselijk vond bij hem weg te gaan en dat hij de aardigste man was die ze kende. Huilend zei ze hem en iedereen gedag. Grace kreeg niet de indruk dat ze een eind maakte aan een liefdesrelatie, maar dat ze echt bedroefd was een geliefde werkgever achter te laten.

'Hoe gaat het boven?' vroeg Winnie op een middag.

'Oké.' Grace schaamde zich ervoor toe te moeten geven hoe onaardig ze geweest was, maar ze had op de negenentwintigste verdieping tot nu toe nog steeds geen vriendschap met iemand gesloten en haar vorige bazen hadden van verschillende mensen gehoord hoe stug ze was. Ze wist dat ze die reputatie had gekregen en dat ze niet beter verdiende. Ze schaamde zich nog dieper toen Winnie zei dat ze van een paar mensen gehoord had dat Grace Mr. Mackenzie niet vriendelijk behandelde.

Na haar gesprek met Mr. Mackenzie deed Grace haar best om wat toeschietelijker te zijn en begon ze ook meer plezier in haar werk te krijgen. Ze had zich er inmiddels bij neergelegd dat ze niet meer naar Winnie en haar jonge bazen terug zou gaan, bovendien moest ze toegeven dat haar huidige baan veel interessanter was.

In mei kondigde Charles Mackenzie plotseling aan dat hij naar Los Angeles moest vliegen en dat zij met hem mee moest. Ze schrok er geweldig van en zei trillend tegen Winnie dat ze dat zou weigeren.

'Waarom in vredesnaam? Het is een prachtige kans, Grace.' Waarvoor? Om met haar baas het bed in te duiken? Nee, ze deed het beslist niet. Naar haar mening was het een vooropgezet plan en een valstrik.

Maar toen ze hem de volgende dag wilde vertellen dat ze niet meeging, bedankte hij haar zo vriendelijk voor haar bereidheid om haar vrije tijd aan de reis op te offeren, dat ze niet wist hoe ze het uit moest leggen. Ze dacht er zelfs aan haar baan dan maar op te zeggen, maar tot haar verbazing begon ze erover tegen vader Tim in St. Andrew's.

'Waar ben je dan bang voor, Grace?' vroeg hij vriendelijk. De angst straalde van haar af.

'Ik ben bang dat... o, ik weet het niet.' Ze voelde zich in het nauw gedreven, maar wist dat ze het hem toch moest vertellen als ze zijn raad wilde hebben. 'Ik ben bang dat hij me net als iedereen in mijn leven wil verleiden of nog erger. Toen ik hier naartoe kwam, had ik dat eindelijk achter me gelaten en nu begint het weer met dit stomme reisje naar Californië.'

'Heeft hij ooit laten blijken dat hij je wil verleiden?' vroeg vader Tim zacht. 'Of van een seksuele belangstelling voor je?' Hij wist precies waar de kern van het probleem lag en waarom ze bang was.

'Eigenlijk niet,' gaf ze toe, nog steeds met een ongelukkig gezicht.

'Zelfs niet een klein beetje? Wees eerlijk, je weet heel goed wat ik bedoel.'

'Goed dan, nee, zelfs niet een klein beetje.'

'Waarom denk je dan dat dat nu zal veranderen?'

'Dat weet ik niet. Een man neemt zijn secretaresse niet mee op reis tenzij hij... u weet wel.'

Hij glimlachte om haar voorzichtige woordkeus. Hij had in zijn leven al van alles gehoord en vaak veel ergere verhalen. Zelfs haar verhaal zou hem niet geschokt hebben.

'Sommige mannen nemen hun secretaresse mee op reis zonder "u weet wel". Misschien heeft hij je hulp inderdaad nodig. En als hij zich misdraagt, ben je volwassen genoeg om op het vliegtuig te stappen en weer naar huis te gaan. Einde verhaal.'

'Ja, dat is zo.' Ze dacht even na en knikte.

'Jij bent de baas over jezelf, hoor. Dat leren we de mensen hier en dat weet je maar al te goed. Je kunt weglopen wanneer je maar wilt.'

'Oké, dan ga ik misschien wel mee.' Ze zuchtte en keek hem dankbaar aan, maar was nog niet helemaal overtuigd.

'Doe wat je juist acht, Grace, maar neem geen beslissingen uit angst. Dan bereik je nooit wat je wilt. Doe alleen maar wat je zelf goed vindt.'

'Dank u, vader.'

De volgende morgen zei ze tegen Charles Mackenzie dat ze met hem mee naar Californië ging. Ze maakte zich er nog steeds zorgen over, maar ze had zichzelf herhaaldelijk voorgehouden dat ze, als hij zich misdroeg, alleen maar een vliegticket terug naar huis hoefde te kopen. Zo eenvoudig lag het, en ze had een creditcard om ervoor te gebruiken.

Op weg naar het vliegveld haalde hij haar af in een limousine. Ze kwam naar buiten met een koffertje en een nerveus gezicht. Hij had een aktekoffertje bij zich en belde verschillende mensen vanuit de auto, en schreef ook een paar instructies voor haar op. Verder maakte hij een praatje met haar en las de krant. Hij toonde geen overmatige belangstelling voor haar en een van de telefoontjes was naar een vrouw geweest. Ze wist dat een bekende vrouw hem vaak op kantoor belde en hij klonk alsof hij haar graag mocht. Maar Grace had niet het gevoel dat hij dolverliefd op iemand was.

Ze vlogen eerste klas naar Los Angeles en hij zat bijna de hele vlucht te werken terwijl Grace naar de film keek. Hij moest er voor een van zijn cliënten de financiële kant van een filmproductie regelen. De cliënt had ook een speciale advocaat aan de Westkust, maar Mackenzie behandelde de financiële contracten en Grace vond het interessant te zien hoe hij het aanpakte.

In Los Angeles werd het nog interessanter. Ze kwamen om twaalf uur plaatselijke tijd aan en gingen rechtstreeks door naar het kantoor van de collega-advocaat. Grace luisterde geboeid naar de gesprekken tijdens de vergaderingen, die de hele dag plaatsvonden. Ze bleven er tot zes uur, wat voor haar en Charles Mackenzie neerkwam op negen uur. Daarna had hij een afspraak voor het diner. Hij zette haar af bij het hotel en zei dat ze alle onkosten op zijn rekening moest laten schrijven. Ze logeerden in het Beverly Hills Hotel en ze moest toegeven dat ze het leuk vond vier filmsterren door de lobby te zien lopen.

Ze probeerde achter het telefoonnummer van David Glass te komen, maar merkte tot haar teleurstelling dat zijn nummer niet in het telefoonboek van Beverly Hills of Los Angeles voorkwam. Ze had al jarenlang niets meer van hem gehoord, maar ze had hem graag weer gezien. Ze had het gevoel dat zijn vrouw de connectie tussen hen had willen verbreken, dat had ze uit zijn brieven kunnen opmaken. Sinds de geboorte van hun kind had hij niets meer laten horen. Ze had hem graag willen vertellen dat het goed met haar ging, dat ze een goede baan had en gelukkig was met haar nieuwe leven. Ze hoopte dat het ook goed met hem ging en het speet haar dat ze hem niet kon bereiken. Ze dacht nog steeds af en toe aan hem en miste hem dan.

Ze liet haar diner naar haar kamer brengen, keek naar de televisie en bestelde toen een film die ze al jaren had willen zien, maar waarvoor haar de tijd ontbroken had. Het was een komedie die haar deed schateren van het lachen. Daarna deed ze alle ramen en deuren op slot en maakte zelfs de ketting van de deur vast. Ze verwachtte zo half en half dat hij bij terugkomst op haar deur zou bonzen om binnengelaten te worden, maar ze sliep tot zeven uur de volgende morgen als een roos.

Toen belde hij naar haar kamer en vroeg haar in de eetzaal bij hem te komen zitten. Aan het ontbijt legde hij haar uit waar de vergaderingen die dag over zouden gaan en wat ze moest doen. Net als zij was hij heel ordelijk en had hij plezier in zijn werk, en hij maakte het haar altijd gemakkelijk door van te voren precies te vertellen wat hij van haar verlangde.

'Je hebt het gisteren uitstekend gedaan,' prees hij. Hij zag er keurig uit in een grijs pak met een wit overhemd, meer gekleed voor New York dan voor Los Angeles. Zij droeg een roze zijden jurk met een bijpassend vest over haar schouders. Ze had de jurk twee jaar geleden in Chicago gekocht en hij zag er wat vrouwelijker uit dan de meeste andere kleren die ze naar kantoor droeg.

'Je ziet er vandaag heel leuk uit,' zei hij achteloos. Ze verstijfde, maar dat viel hem niet op. 'Heb je gisteravond in de lobby nog filmsterren gezien?'

Ze vergat zijn opmerking over haar uiterlijk en vertelde hem opgewonden over de vier die ze gezien had en over de film die haar zo aan het lachen had gemaakt. Heel even waren ze bijna vrienden, dat voelde hij. Ze was iets meer ontspannen, wat het voor hem een stuk gemakkelijker maakte. Het was heel moeilijk om met haar om te gaan als ze zo op haar hoede was. Hij vroeg zich soms af hoe dat kwam, maar durfde er niet naar te vragen.

'Dat vind ik ook een leuke film,' zei hij eraan terugdenkend. 'Ik heb hem in het begin drie keer gezien, ik heb een hekel aan deprimerende films.'

'Ik ook,' gaf ze toe terwijl hun ontbijt werd opgediend. Hij at roerei met spek en zij havermoutpap.

'Je eet niet genoeg,' zei hij op een vaderlijke toon met een blik op haar bord.

'En u moet op uw cholesterol letten,' zei ze plagend, hoewel hij heel slank was.

'O god, spaar me. Mijn vrouw was vegetariër en boeddhist. Net als de rest van Hollywood. De scheiding was alleen al de moeite waard omdat ik toen weer in alle rust een cheeseburger kon eten.' Hij glimlachte en Grace moest wel lachen.

'Bent u lang getrouwd geweest?'

'Lang genoeg.' Hij grinnikte. 'Zeven jaar.' Twee jaar geleden was hij gescheiden, dat had hem bijna een miljoen dollar gekost, maar ondanks de financiële stress was het de moeite waard geweest zijn vrijheid terug te krijgen. Niemand had sindsdien zijn hart beroerd, maar het enige dat hij jammer vond, was dat hij geen kinderen had. 'Ik ben op mijn drieëndertigste met haar getrouwd en was er toen van overtuigd dat een huwelijk met Michelle Andrews de vervulling van al mijn dromen was. Maar een huwelijk met Amerika's beroemdste ster was niet zo gemakkelijk als ik dacht. Die mensen betalen een hoge prijs voor hun bekendheid, hoger dan we denken. De pers is nooit aardig voor ze en het publiek wil ze met huid en haar opeten. Ze kunnen het bijna niet aan en daarom zoeken ze hun heil in godsdienst of drugs, en wat mij betreft is geen van beide een ideale oplossing. Elke stap die ze zetten, veroorzaakt krantenkoppen of een nieuw schandaal. Het was moeilijk en uiteindelijk niet meer op te brengen. Nu zijn we goede vrienden, maar drie jaar geleden niet.'

Grace had in het tijdschrift People gelezen dat zij sindsdien alweer twee keer getrouwd was geweest, met een jongere rockster en met haar agent.

'Bovendien was ik veel te conservatief voor haar, te stijf en te saai.'

Grace vermoedde dat hij voor zijn ex-vrouw het enige vaste punt in haar leven was geweest.

'En jij dan? Getrouwd? Verloofd? Al zeven keer gescheiden? Hoe oud ben je ook alweer, dat ben ik vergeten. Drieëntwintig?'

'Bijna.' Ze bloosde. 'In juli. En nee, getrouwd noch verloofd. Daar ben ik te verstandig voor, hoor.'

'O ja, oma, lees me de les maar.' Hij lachte en ze probeerde er niet op te letten hoe aantrekkelijk hij dan was. Ze wilde hem eigenlijk helemaal niet beter leren kennen. 'Op je tweeëntwintigste ben je natuurlijk ook nog veel te jong om met iemand uit te gaan, dus ik hoop dat je dat niet doet.'

Hij plaagde haar, maar ze antwoordde serieus: 'Dat doe ik ook niet.'

'Dat meen je toch niet?'

'Misschien wel.'

'Ben je van plan om als je groot bent na je loopbaan bij een advocatenfirma het klooster in te gaan?' Nu ze zich een beetje meer liet gaan, begon hij haar amusant te vinden. En boeiend, ze was intelligent en vlug van begrip, en vol humor als ze wat minder voorzichtig was.

'Ik heb een vriendin die me probeert over te halen.'

'Wie dan wel? Dan zal ik eens met haar gaan praten. Nonnen zijn tegenwoordig niet meer in, wist je dat niet?'

'Waarschijnlijk niet,' zei Grace lachend. 'Zij is er wel een, ze heet zuster Eugene. Ze is fantastisch.'

'O god, je bent een godsdienstfanaat, ik wist het wel. Waarom moet ik altijd weer zulk soort mensen tegenkomen? Mijn vrouw wilde dat ik de Dalai Lama uit Tibet liet overkomen om bij ons te logeren! Jullie zijn geen van allen goed wijs.'

Hij deed net of hij haar wegwuifde toen de kelner nieuwe koffie kwam inschenken, en Grace lachte.

'Ik zweer dat ik geen godsdienstfanaat ben, maar soms lijkt het me wel prettig. Hun leven is zo eenvoudig.'

'En zo onwerkelijk. Je kunt de wereld ook helpen zonder je eruit terug te trekken,' zei hij ernstig. Dat meende hij oprecht. Hij hielp graag mensen zonder zich ergens bij aan te sluiten. 'Hoe heb je die non leren kennen?' vroeg hij nieuwsgierig. Ze hoefden pas over tien minuten weg.

'We werken samen in een tehuis waar ik vrijwilligerswerk doe.'

'En waar is dat?'

Het was haar opgevallen dat hij gladgeschoren was en er onberispelijk uitzag, maar ze probeerde er geen aandacht aan te schenken. Het was een zakenreis.

'Het heet St. Andrew's en ligt aan de Lower East Side. Het is een tehuis voor mishandelde vrouwen en kinderen.'

'En daar werk je?' vroeg hij verbaasd. Er stak meer in haar dan hij vermoed had, ondanks het feit dat ze zo jong en soms zo kribbig was. Hij begon haar steeds aardiger te vinden.

'Ja, driemaal per week. Het is een fantastisch tehuis, ze nemen er honderden mensen op.'

'Ik had nooit gedacht dat jij zoiets zou doen,' zei hij eerlijk.

'Waarom niet?' vroeg ze verbaasd.

'Omdat dat een zware verplichting is en de meeste meisjes van jouw leeftijd liever naar een disco gaan.'

'Ik ben nog nooit in een disco geweest.'

'Als ik niet te oud was, zou ik je zelf meenemen, maar dat zou je moeder waarschijnlijk niet goedvinden,' zei hij op zo'n neutrale toon dat Grace het niet eens als een bedreiging opvatte. Maar ze vertelde hem niet dat ze geen moeder meer had.

Even na tienen kwam de limousine hen afhalen om naar een paar vergaderingen te gaan. En de volgende dag werden de documenten getekend en vlogen ze om negen uur 's avonds terug naar New York, waar ze om zes uur de volgende ochtend aankwamen. Toen ze geland waren, zei hij dat ze die dag vrij mocht nemen. Het waren vermoeiende dagen geweest en ze hadden in het vliegtuig geen oog dicht gedaan. Hij had gewerkt en zij had hem geholpen.

'Neemt u vandaag vrij?' vroeg ze.

'Dat kan niet. Ik heb om tien uur een vergadering met Arco en ik heb een berg werk liggen. Bovendien moet ik naar een lunch met de vennoten en heb ik een paar klachten.'

'Dan ga ik ook naar kantoor.'

'Doe niet zo mal. Ik laat mevrouw Macpherson wel komen of een typiste.'

'Als u werkt, werk ik ook. Ik hoef geen vrije dag, ik kan vanavond wel slapen,' zei ze vastbesloten.

'Wat heerlijk om jong te zijn. Weet je het wel zeker?' Hij keek haar onderzoekend aan. Zo langzamerhand werd ze precies zoals de anderen zeiden dat ze was: loyaal, ijverig en een plezier om mee te werken. Het had wel lang geduurd.

Op weg naar huis zette hij haar af bij haar appartement en zei dat ze zich niet hoefde te haasten en als ze van gedachten veranderde, zou hij dat begrijpen. Maar ze was nog eerder op kantoor dan hij en toen hij binnenkwam had ze al zijn aantekeningen uit het vliegtuig uitgetypt, de notities voor de vergadering van tien uur op zijn bureau gelegd en ook de dossiers die hij nodig zou nebben. Bovendien stond zijn koffie klaar precies zoals hij die lekker vond.

'Grote goedheid, waaraan heb ik dit allemaal verdiend?' vroeg hij glimlachend.

'U hebt me drie maanden lang verdragen. Ik ben helemaal niet aardig geweest en dat spijt me.' Hij had zich in Californië als een heer gedragen en nu wilde ze wel op vriendschappelijke voet met hem omgaan.

'Dat viel best mee. Ik denk dat we aan elkaar moesten wennen.' Hij scheen het goed te begrijpen en hij was erg dankbaar dat ze zulk uitstekend werk leverde.

Om drie uur 's middags stuurde hij haar naar huis en dreigde haar te zullen ontslaan als ze dat weigerde. Er was iets veranderd tussen hen, dat voelden ze allebei. Ze waren geen vijanden meer en ze zou hem voortaan echt helpen.

11

Juni was dat jaar in New York een prachtige maand. De bomen waren weelderig groen, de dagen waren heet met een zoele wind en de nachten waren warm. 's Avonds zaten de mensen voor hun huizen of hingen uit de ramen, het was het soort weer om verliefd te worden of te wensen iemand te hebben om verliefd op te zijn.

Er waren die maand twee nieuwe vrouwen in het leven van Charles Mackenzie gekomen. Grace had hen allebei ontmoet en vond geen van beide echt aardig.

Met de een was hij samen opgegroeid, zei hij. Ze was gescheiden en had twee studerende kinderen. De ander was de producer van een succesvolle Broadwayshow. Hij scheen grote belangstelling voor het theater te hebben, hij had Grace zelfs twee kaartjes voor het stuk gegeven. Ze had er Winnie mee naartoe genomen en ze hadden genoten.

'Hoe is hij eigenlijk als mens?' vroeg Winnie toen ze na afloop bij Sardi's kwarktaart zaten te eten.

'Aardig, heel aardig,' gaf Grace toe. 'Het heeft lang geduurd voordat ik dat wilde inzien. Ik zat er alleen maar op te wachten tot hij me de kleren van het lijf zou rukken en haatte hem al voordat hij het zelfs maar geprobeerd had.'

'En heeft hij het geprobeerd?' vroeg Winnie hoopvol. Ze wilde dolgraag dat Grace verliefd zou worden.

'Natuurlijk niet, hij is een echte heer.' Ze vertelde Winnie over het reisje naar Californië.

'Jammer,' zei Winnie teleurgesteld. Grace was degene die nog wat opwinding in haar leven bracht, haar enige contact met de jeugd, de dochter die ze nooit had gekregen. Ze wenste een fantastisch leven voor Grace en vooral een aantrekkelijke man.

'Er lopen heel wat vrouwen achter hem aan, maar ik geloof niet dat hij echt verliefd op iemand is. Volgens mij heeft zijn ex-vrouw hem erg schichtig gemaakt. Hij zegt er niet veel over en beschuldigt haar nooit ergens van, maar ik heb de indruk dat ze hem goed te pakken heeft gehad.' Niet alleen financieel, hij had ook een emotionele deuk opgelopen.

'Een van de meisjes van de veertiende verdieping zegt dat hij bijna een miljoen dollar heeft moeten ophoesten,' fluisterde Winnie.

'Ik had het niet over geld,' zei Grace zuinig. 'Hoe dan ook, het is een aardige man, die bovendien keihard werkt. Hij gaat 's avonds pas heel laat naar huis.' Als zij moest overwerken, liet hij haar altijd met een taxi of limousine thuisbrengen, en hij zorgde er ook altijd voor dat ze op de dagen dat ze naar St. Andrew's moest op tijd weg kon. 'En hij is heel attent.' Sinds ze hem over St. Andrew's had verteld, had hij voortdurend gemopperd dat het veel te gevaarlijk voor haar was om 's nachts in die buurt met de ondergrondse te reizen. Zelfs op zondag vond hij het geen goed idee.

'Neem dan toch een taxi,' had hij nors geopperd, maar dat zou haar een fortuin kosten. En ze had nooit problemen gehad.

Toen vertelde Winnie dat Toms vrouw weer een kind verwachtte. Ze vroegen zich lachend af hoe lang het zou duren voordat Bills vrouw ook weer zwanger zou zijn. Die twee mannen leken wel klonen.

Weer op straat riepen ze een taxi aan. Grace zette Winnie thuis af en dacht op weg naar haar eigen huis aan het plezier dat ze nu in haar werk had.

Charles ging in juni weer naar Californië, maar nam haar deze keer niet mee. Hij zou maar een dag wegblijven en vond dat niet de moeite waard. Op de zaterdag dat hij terugkwam, ging ze naar kantoor. Ze werkten tot zes uur door en hij verontschuldigde zich dat hij haar niet mee uit eten kon nemen. Hij had al een afspraak, maar hij vond het vreselijk dat hij haar een hele dag had laten werken zonder daar iets tegenover te stellen.

'Volgende week mag je een vriend of vriendin meenemen naar "21" en het op mijn rekening laten schrijven,' stelde hij met een vergenoegd gezicht voor. 'Of vanavond al, als je daar zin in hebt.' Grace dacht meteen aan Winnie, ze wist dat ze die geen groter plezier kon doen.

'Maar dat hoeft toch niet,' weerstreefde ze verlegen.

'Ik vind van wel. Je verdient hier iets extra's voor, hoor. Als je voor de hoogste baas werkt, hoor je daar af en toe iets leuks voor te krijgen. Ik weet eigenlijk niet wat voor leuks, maar volgens mij is een etentje in "21" wel geschikt. Dus reserveer maar een tafeltje.'

Hij vroeg haar nooit zelf mee uit en dat beviel haar best. Ze kon nu helemaal zichzelf zijn. Voordat ze weggingen, bedankte ze hem nog een keer. Ze dacht dat hij een afspraakje met een nieuwe vrouw had, een advocate bij een concurrerende firma. Er waren de laatste tijd heel wat telefoontjes van Spielberg en Stein geweest.

Die avond bleef ze thuis en keek naar de televisie, maar ze belde Winnie op om haar van het etentje in '21' te vertellen. Winnie zei dat ze van de voorpret geen oog meer dicht zou doen.

De volgende dag ging Grace net als altijd naar St. Andrew's. Het was nog steeds warm en er waren veel mensen op straat, wat Grace een veiliger gevoel gaf. Ze werkte de hele dag hard met de nieuw aangekomenen, door de hitte waren het er veel meer dan gewoonlijk. Er schenen allerlei redenen te zijn om vrouwen vaker te mishandelen dan normaal.

Ze at haar avondeten in de keuken met zuster Eugene en vader Tim en vertelde hun over de filmsterren die ze in Californië in de hotellobby had gezien.

'Is het goed gegaan?' vroeg vader Tim. Ze hadden de afgelopen maand nog geen tijd gehad om erover te praten, maar hij had aangenomen dat ze het hem wel zou laten weten als er iets mis was.

'Het was fantastisch,' zei ze stralend.

Ze ging pas om elf uur weg, later dan normaal op zondag. Ze dacht er even over een taxi te nemen, maar het was nog zo warm dat ze toch maar met de ondergrondse ging. Ze was nog geen straat verder, toen iemand haar aan haar arm ruw een portiek in trok. Ze zag meteen dat het een lange, magere zwarte man was, waarschijnlijk een drugsverslaafde of een kruimeldief. Haar buik verkrampte van angst terwijl ze hem aankeek en hij haar hard heen en weer rammelde en toen klem zette tegen de deur.

'Je vindt jezelf wel een slim wijf, hè? Je denkt dat je het allemaal zo goed weet...' Hij legde zijn handen om haar keel terwijl ze hem recht bleef aankijken. Hij scheen het niet op haar geld voorzien te hebben, maar wilde haar blijkbaar alleen mishandelen.

'Ik weet helemaal niet veel,' zei ze kalm. Ze wilde hem niet op stang jagen, hoewel hij haar keel bijna dichtkneep. 'Laat me nou los, man, dit heeft toch helemaal geen zin.'

'O jawel, hoor.' Razendsnel haalde hij een lang, smal mes te voorschijn dat hij met een geoefend gebaar tegen haar keel drukte. Ze bleef doodstil staan en dacht meteen terug aan haar gevangenistijd. Maar nu was er niemand om haar te komen redden, geen Luana of Sally.

'Niet doen, neem mijn tas maar. Er zit vijftig dollar in, meer heb ik niet, en ik heb een horloge.' Ze stak haar arm uit. Een lage prijs voor haar leven.

'Ik hoef dat verdomde horloge van je niet, kreng. Ik wil Isella.'

'Isella?' Ze wist niet over wie hij het had. Hij stonk naar goedkope whisky en zweet, en hield haar nu tegen zijn borst gedrukt met het mes op haar keel.

'Mijn vrouw, jullie hebben me mijn vrouw afgepikt en nu wil ze niet meer terugkomen. Ze zegt dat ze naar Cleveland teruggaat.'

Dus het had met St. Andrew's te maken en met een van de vrouwen die ze daar geholpen had.

'Ik heb haar niet van je afgepikt, ik heb helemaal niets met haar gedaan. Misschien moet je eens met haar praten, misschien wil ze wel terugkomen als jij ook hulp zoekt.'

'Jullie hebben mijn kinderen ook...' Nu huilde hij en zijn hele lichaam schokte terwijl zij haar geheugen afpijnigde op zoek naar een vrouw die Isella heette. Maar ze kon zich haar niet voor de geest halen, ze ontmoette daar zoveel vrouwen. Ze vroeg zich af of ze deze ooit had gezien, want gewoonlijk kon ze zich de namen wel herinneren. Maar niet de naam Isella.

'Niemand kan je je kinderen afpakken, en je vrouw ook niet. Je moet met ze gaan praten, dan helpen ze je wel. Hoe heet je?' Misschien zou hij haar niet vermoorden als ze hem bij zijn naam noemde.

'Sam... wat kan jou dat schelen?'

'Het kan me zeker iets schelen.' Toen bedacht ze iets dat haar misschien zou kunnen redden. 'Ik ben een non, ik wijd mijn leven aan God voor mensen zoals jij, Sam. Ik ben in gevangenissen en een heleboel andere plaatsen geweest, en het zal ons geen van beiden goeddoen als je me pijn doet.'

'Ben jij een non?' schreeuwde hij. 'Jezus, dat heeft niemand me ooit verteld, godverdomme...' Hij schopte hard tegen de deur, maar die werd niet opengedaan. En niemand zag hen staan, niemand trok zich in Delancey ergens iets van aan. 'Waarom bemoei jij je met mijn zaken? Waarom heb je gezegd dat ze naar huis moest gaan?'

'Zodat je haar geen pijn meer kunt doen. Want dat wil je toch niet, Sam, je wilt niemand meer pijn doen...'

'Godverdomme.' Hij begon nog harder te huilen. 'Die verdomde nonnen ook,' snauwde hij, 'die denken maar dat ze van alles kunnen uithalen, voor God. Ik heb schijt aan God en schijt aan jou... schijt aan jullie allemaal, rotwijf...' Hij greep haar bij de keel en sloeg hard met haar hoofd tegen de deur. Het leek alsof haar hoofd vol zand stroomde, alles werd
grijs en wazig. Toen ze in elkaar zakte, schopte hij haar keer op keer in haar buik en stompte haar in het gezicht. Ze was weerloos, ze kon niet roepen of zijn naam zeggen terwijl een hagel van stompen op haar gezicht, hoofd en rug neerdaalde. Toen hield het op. Ze hoorde hem terwijl hij wegrende nog iets roepen en toen was hij verdwenen en proefde ze op de grond in het portiek liggend haar eigen bloed.

Later in de nacht troffen politieagenten haar daar liggend aan. Ze prikten haar net als ze bij de dronkaards deden met hun stok en toen zag een van hen in het licht van de straatlantaarn dat er bloed aan zat.

'Verdomme!' zei hij en riep naar zijn partner: 'Waarschuw vlug een ambulance!' Hij knielde naast Grace neer en voelde haar pols. Die was heel zwak, maar ze leefde nog. Toen hij haar langzaam op haar rug draaide, zag hij hoe erg ze eraan toe was. Haar gezicht zat onder het bloed en haar haren kleefden op haar hoofd. Hij wist niet of er ook gebroken botten of inwendige verwondingen waren, maar in haar bewusteloze staat haalde ze moeizaam adem.

Even later kwam zijn partner erbij staan. 'Wat heb je hier bij de hand?'

'Niet veel fraais. Aan haar kleren te zien, hoort ze hier niet thuis. God weet waar ze vandaan komt.'

Terwijl ze op de ambulance van het Bellevue-ziekenhuis wachtten, doorzocht hij haar handtas en opende haar portefeuille. 'Ze woont in 84th Street, een heel eind weg. Ze moet toch beter weten dan hier rond te wandelen.'

'Een eindje verder is een crisiscentrum,' zei de agent die om de ambulance had gebeld, terwijl de ander weer haar pols voelde en haar handtas voorzichtig onder haar hoofd schoof. 'Misschien werkt ze daar. Als jij met de ziekenwagen meegaat, zal ik daar wel even gaan informeren.'

Een van hen moest mee om in het ziekenhuis verslag uit te brengen, als ze dat tenminste haalde. Ze gaf hun daar niet veel hoop op, haar hartslag en ademhaling werden steeds zwakker.

Binnen vijf minuten kwam de ambulance met loeiende sirenes aanrijden. De broeders legden haar vlug op de brancard en gaven haar zuurstof terwijl ze haar in de auto schoven.

'Kun je er iets van zeggen?' vroeg een van de agenten aan de broeder die de leiding had. Grace was nog steeds buiten bewustzijn en had zich niet verroerd sinds ze haar gevonden hadden. Onder het zuurstofmasker haalde ze nog steeds hijgend adem.

'Het ziet er niet zo best uit,' zei de broeder eerlijk. 'Zo'n hoofdwond kan van alles betekenen.' De dood, niet meer normaal kunnen functioneren of een coma, ze konden er nog niets van zeggen. Ze zag er verschrikkelijk uit. Haar gezicht was bijna helemaal in elkaar geslagen, haar opgezwollen ogen zaten dicht, ze had een snijwond in haar hals en toen ze haar blouse opentrokken en haar spijkerbroek losmaakten, zagen ze de zware kneuzingen. Haar aanvaller had haar bijna vermoord. 'Niet erg hoopgevend,' zei de broeder fluisterend tegen de agent. 'Er is niet veel van haar over. Zou die vent haar gekend hebben? Hoe heet ze?'

De agent sloeg haar portefeuille weer open en las haar naam hardop. De broeder knikte en ging door met zijn pogingen om haar tot ze Bellevue bereikten in leven te houden.

'Toe dan, Grace, doe je ogen eens open! Je hoeft niet meer bang te zijn, je bent nu in goede handen. We brengen je naar het ziekenhuis, Grace. Grace... Grace... Verdomme!' Ze hadden haar een infuus gegeven en namen steeds haar bloeddruk op, maar die daalde opeens drastisch. 'Daar gaat ze,' zei hij tegen zijn collega toen haar bloeddruk steeds verder zakte en opeens wegviel. Die pakte razendsnel de defibrillator, rukte haar beha af en zette de kussentjes op haar borst. 'Achteruit!' waarschuwde hij de agent terwijl ze de oprit opreden. 'Hebbes.' Haar lichaam schokte en haar hart begon weer te kloppen toen de chauffeur de deuren opensloeg en twee verpleegkundigen van de eerste hulp naar hen toe kwamen rennen.

'Haar hart stond net even stil,' legde de broeder uit terwijl hij een jasje over haar blote bovenlijf legde. 'Ik denk dat ze inwendige bloedingen heeft, plus een hoofdwond.' Hij lichtte hen verder in terwijl ze met z'n vijven naast de brancard het ziekenhuis binnenrenden. Haar bloeddruk viel weer bijna weg, maar deze keer bleef haar hart doorkloppen. De chefarts kwam binnen met drie verpleegkundigen en begon bevelen te geven en de broeders gingen met de agent naar de receptie om formulieren in te vullen.

'Jezus, wat een ellende,' zei een van de broeders tegen de agent. 'Weet jij wat er met haar gebeurd is?'

'Een normale New Yorkse straatoverval,' antwoordde de agent mismoedig. Hij had op haar rijbewijs gezien dat ze pas tweeëntwintig was. Te jong om door een overvaller van het leven te worden beroofd. Dat was elke leeftijd, maar bij zo'n jong ding was het extra erg. Er was niet meer te zien of ze knap was geweest, en niet te voorspellen of ze dat ooit weer zou worden, als ze tenminste bleef leven.

'Het lijkt meer dan een normale overval,' zei de broeder. 'Niemand slaat een ander zo erg in elkaar als hij niet een grief heeft. Misschien was het haar vriendje wel.'

'In een portiek in Delancey? Vergeet het maar. Ze draagt een dure spijkerbroek en woont aan de Upper East Side. Het was een overval.'

Maar toen zijn partner het in St. Andrew's had verteld, vermoedde vader Tim dat Grace niet door een ellendig toeval was neergeslagen. De vorige dag was de politie hem komen vertellen dat een vrouw met de naam Isella Jones die dag door haar man vermoord was en haar kinderen ook, en dat de man sindsdien verdwenen was. De agent had hem aangeraden zijn verpleegkundigen en maatschappelijk werksters te waarschuwen dat de dader gewelddadig en voortvluchtig was. Misschien zou hij nooit naar St. Andrew's komen, maar misschien ook wel, als hij hun er de schuld van gaf dat Isella bij hem wegging en terug wilde naar Cleveland. Maar het was nooit bij hem opgekomen er iets over tegen Grace te zeggen. Toen de mishandelde Isella met haar kinderen was komen opdagen, was zij in Californië geweest. Hij had de anderen gewaarschuwd en gezegd dat ze moesten uitkijken voor een man die Sam Jones heette. Ze hadden ook een waarschuwing op het prikbord willen hangen, maar waren daar door de drukte niet aan toe gekomen.

Toen vader Tim hoorde wat er met Grace gebeurd was, wist hij zeker dat het Sam Jones was geweest. De politie vaardigde een opsporingsbevel uit met een foto en een beschrijving. Hij was al vaker met de politie in aanraking geweest en had al een dik crimineel dossier, en stond bekend als gewelddadig. Als ze hem ooit te pakken kregen, zou hij voor de moord op zijn vrouw en kinderen levenslang krijgen, nog daargelaten wat hij met Grace had uitgevoerd.

'Hoe gaat het met haar?' vroeg vader Tim met een ongelukkig gezicht. 'Is het heel erg?'

'Toen de ambulance wegreed, zag ze er niet bepaald goed uit, vader, het spijt me.'

'Mij ook.' Met tranen in zijn ogen trok hij zijn zwarte t-shirt uit en een zwart overhemd met een priesterboordje aan. 'Kun je me bij het ziekenhuis afzetten?'

'Natuurlijk, vader.' Vader Tim zei vlug tegen zuster Eugene waar hij heen ging en liep toen met de agent mee naar de politieauto. Even later kwamen ze bij Bellevue aan. Grace lag nog steeds op de eerste hulp, een hele groep artsen en verpleegsters was met haar bezig. Maar tot nu toe had niemand veel hoop, het was nog steeds kantje boord.

'Hoe gaat het met haar?' vroeg vader Tim de verpleegkundige aan de balie.

'Kritiek, meer weet ik niet.' Nou ja, hij was tenslotte een priester en een van de artsen had tegenover haar laten vallen dat ze het waarschijnlijk niet zou halen omdat er vanbinnen niet veel meer van haar heel was. 'Wilt u haar zien?'

Hij knikte, hij voelde zich verantwoordelijk voor wat er gebeurd was. Sam Jones had Grace te pakken gekregen en haar ook bijna vermoord. Hij liep achter de verpleegkundige aan de kamer binnen en schrok ontzettend. Er waren drie verpleegkundigen met haar bezig, twee co-assistenten en een specialist-in-opleiding. Ze lag zo goed als naakt onder een laken en wat hij van haar lichaam kon zien, was gezwollen en blauw. Haar gezicht leek op een donkerpaarse meloen. Er lagen ijszakken tegen haar aan, overal zat verband omheen, ze lag aan een infuus en haar toestand werd op allerlei beeldschermen weergegeven. Hij had nog nooit iemand in zo'n toestand meegemaakt en na een knik van de arts diende hij haar het heilig oliesel toe. Hij wist niet of ze godsdienstig was, maar dat deed er niet toe. Ze was een kind van God en Hij wist hoeveel ze gegeven had. Vader Tim stond in een hoek van de kamer huilend voor haar te bidden terwijl ze nog een hele poos met haar bezig bleven. Toen ze klaar waren, zat haar hoofd ook in het verband, haar gezicht en keel waren gehecht. De aanvaller had het mes alleen voor haar keel gebruikt, haar gezicht had hij met zijn vuisten bewerkt. Ze had een gebroken arm en vijf gebroken ribben; zodra haar toestand stabiel was, zou ze geopereerd worden. Ze wisten al van de foto's dat ze een gescheurde milt had, dat haar nieren beschadigd waren en dat haar bekken ook gebroken was.

'Heeft hij nog iets gemist?' vroeg vader Tim, ongelukkig.

'Niet veel.' De arts was heel wat gewend, maar dit was zelfs hem bijna te erg. Ze had het nauwelijks overleefd. 'Haar voeten zien er nog goed uit.' De arts glimlachte en de priester probeerde het ook.

Om zes uur 's morgens ging ze naar de operatiezaal en tegen het middaguur kwam ze er weer uit. Inmiddels had zuster Eugene zich bij vader Tim gevoegd en ze zaten samen stil te bidden toen er een chirurg naar hen toe kwam.

'Bent u familie van haar?' vroeg hij. Vanwege het priesterboordje had hij eerst aangenomen dat vader Tim de ziekenhuispastor was, maar nu besefte hij dat hij hier speciaal voor

Grace naartoe was gekomen, net als de vrouw naast hem.

'Ja,' antwoordde vader Tim zonder aarzelen. 'Hoe gaat het met haar?'

'Ze heeft de operatie overleefd. We hebben haar milt eruit gehaald, haar nieren gehecht en een pen in haar bekken gezet. Ze boft, we hebben de belangrijkste dingen kunnen herstellen. Onze plastisch chirurg heeft haar gezicht gehecht en zegt dat het heel mooi zal genezen. Het belangrijkste is nu haar hoofd. Op de foto ziet het er goed uit, maar je weet nooit, ze kan ook in een coma raken. We kunnen er nog niets van zeggen, misschien over een paar dagen. Het spijt me, vader.' Hij raakte even de arm van de priester aan, knikte tegen de jonge non en wilde weglopen om even rust te nemen. Het was een moeilijke operatie geweest en hoewel het even kritiek was geweest, had ze die gelukkig doorstaan. Maar vader Tim bedankte hem eerst nog en vroeg wanneer ze Grace mochten zien. De arts antwoordde dat ze over een paar uur uit de verkoeverkamer naar de intensive care boven zou worden gebracht, waar ze naar haar toe mochten gaan.

Vader Tim en zuster Eugene gingen naar het cafetaria om iets te eten. Zuster Eugene zei dat hij naar huis moest gaan om wat uit te rusten, maar daar wilde hij nog niet van horen.

'Ik denk dat we haar kantoor moeten bellen. Alleen wij weten wat er met haar gebeurd is, dus ze zullen zich wel afvragen waar ze blijft.'

Dat was ook zo. Charles Mackenzie had een van de andere secretaresses al een keer of vijf naar Grace' huis laten bellen, maar er werd niet opgenomen. Ze suggereerden dat ze misschien nog bij een vriend was, maar hij hield vol dat dat niets voor Grace was. Hij wist niet met wie hij verder nog contact kon opnemen, maar misschien was Grace wel onder de douche uitgegleden en lag ze hulpeloos in het bad. Even dacht hij eraan de conciërge van haar gebouw te bellen, maar besloot daar nog tot na de lunch mee te wachten.

Toen hij daarvan terugkwam, meldde een van de secretaresses dat er een vader Timothy Finnegan aan de lijn was en dat het over Grace ging.

'Verbind maar door,' zei hij en pakte met een akelig voorgevoel de hoorn op. 'Hallo?'

'Meneer Mackenzie?'

'Ja, vader, wat kan ik voor u doen?'

'Voor mij niets, het gaat over Grace.'

Charles schrok hevig. Hij wist meteen dat haar iets heel ergs overkomen was.

'Is er iets met haar gebeurd?'

Het bleef stil. Toen zei vader Tim: 'Ja, ze heeft gisteravond een verschrikkelijk ongeluk gehad. Nadat ze uit St. Andrew's, het crisiscentrum waar ze vrijwilligerswerk doet, is weggegaan, is ze overvallen en in elkaar geslagen. Het was al laat en hoewel we het nog niet zeker weten, denken we dat de dader de over zijn toeren geraakte man van een van onze cliënten is. Hij heeft zaterdag zijn vrouw en kinderen vermoord.

Als hij het is, is ze op een haar na aan de dood ontsnapt.'

'Waar ligt ze?' Charles pakte met bevende hand zijn pen en een blocnote.

'In Bellevue. Ze is net geopereerd.'

'Hoe is haar toestand?' Wat een tragedie, ze was nog zo jong, levenslustig en mooi.

'Vrij slecht. Ze hebben haar milt eruit gehaald, maar de dokter zegt dat ze zonder kan. Haar nieren zijn beschadigd, ze heeft een gebroken bekken, een gebroken arm en een paar gebroken ribben. Haar gezicht is behoorlijk toegetakeld en hij heeft haar in haar keel gesneden, maar niet diep. Het ergste is de hoofdwond, dat is nu de grootste zorg. Ze moeten afwachten wat daarmee gebeurt. Het spijt me dat ik zulk slecht nieuws heb, maar ik vond dat u het moest weten.' Hij wist niet waarom hij eraan toevoegde: 'Ze heeft veel respect voor u, meneer Mackenzie, en ze mag u erg graag.'

'Ik mag haar ook ontzettend graag. Kan ik op dit moment iets voor haar doen?'

'Bidden.'

'Dat zal ik doen, vader. Dank u wel voor uw telefoontje. Wilt u me waarschuwen als er verandering in haar toestand komt?'

'Natuurlijk.'

Meteen daarna belde Charles de directeur van Bellevue en een neurochirurg die hij goed kende en aan wie hij vroeg onmiddellijk naar Grace te gaan kijken. De directeur beloofde dat ze naar een eenpersoonskamer zou worden gebracht en privé-verpleegkundigen zou krijgen. Maar ze moest eerst naar de intensive care, waar ze over trauma-deskundigen beschikten.

Charles kon het allemaal nauwelijks bevatten. Hij herinnerde zich dat hij haar gewaarschuwd had voor de gevaarlijke buurt en gezegd had dat ze een taxi moest nemen. En nu was dit gebeurd. Hij was de hele middag van streek en belde om vijf uur weer naar het ziekenhuis om naar haar toestand te vragen. Ze lag inmiddels op de intensive care, maar er was geen nieuws en haar toestand was nog steeds kritiek.

Toen zijn vriend, de neurochirurg, hem om zes uur belde, zat hij nog steeds op kantoor. 'Die vent heeft haar op een onmenselijke manier in elkaar geslagen, Charles, het valt nauwelijks te geloven.'

'Wordt ze beter?' vroeg Charles bedroefd. Dat haar zoiets moest overkomen, vond hij verschrikkelijk. Het verbaasde hem te merken hoezeer hij op haar gesteld was geraakt. Maar ze zou zijn dochter kunnen zijn, besefte hij geschrokken.

'Dat zou best kunnen,' antwoordde de arts. 'Het is nog moeilijk te zeggen. Die andere verwondingen zullen gauw genoeg genezen, maar haar hoofd is een ander verhaal, dat kan nog alle kanten op. Het hangt er maar vanaf of ze binnen de volgende paar dagen bijkomt. Gelukkig was er geen hersenoperatie nodig, maar er zullen wel een poosje wat zwellingen zijn. We moeten geduld hebben. Is ze een vriendin van je?'

'Mijn secretaresse.'

'Verdomd jammer. Ik zag op de kaart dat ze nog heel jong is. En ze heeft geen familie, hè?' 'Dat weet ik eigenlijk niet, ze heeft het er nooit over.' Hij vroeg zich opeens af hoe haar omstandigheden waren, hij wist bijna niets van haar af.

'Ik heb even gepraat met een non die bij haar zat. De priester die er ook was, is blijkbaar even naar huis gegaan om uit te rusten. Volgens die zuster staat ze alleen op de wereld, geen pretje voor zo'n jong kind. Het schijnt een knap meisje te zijn, hoewel daar nu niets van te zien is. Maar de plastisch chirurg beweert dat dat wel weer in orde zal komen. Alleen dat hoofd baart ons zorgen.'

Charles legde met een ellendig gevoel de hoorn op het toestel. Wat verschrikkelijk allemaal, en hoe kon ze nu op haar tweeëntwintigste al helemaal geen familie meer hebben? Hij begreep er niets van. De enigen die zich om haar bekommerden, waren een non en een priester.

Hij bleef nog een uur lang aan zijn bureau zitten, maar kon zijn gedachten niet bij zijn werk houden. Ten slotte hield hij het niet langer uit. Om zeven uur nam hij een taxi naar Bellevue en ging naar de intensive care. Zuster Eugene was inmiddels ook weg, maar vanuit St. Andrew's werd regelmatig gebeld en vader Tim had gezegd dat hij later op de avond, als het daar wat rustiger was geworden, weer langs zou komen. Maar nu zaten er alleen verpleegkundigen bij haar en haar toestand was niet veranderd.

Charles ging ook bij haar zitten en kon zijn ogen nauwelijks geloven. Hij herkende haar alleen aan haar lange, gracieuze vingers, die hij vastpakte en zacht streelde.

'Hallo, Grace, ik ben het,' zei hij zacht. Hij wilde niemand storen, maar hij hoopte dat ze zou verstaan wat hij zeggen wilde, hoewel dat niet waarschijnlijk leek. 'Je wordt weer helemaal beter, hoor, en vergeet ook dat etentje in "21" niet. Als je weer gauw beter wordt, zal ik je daar zelf mee naartoe nemen. Ik zou het ook heel fijn vinden als je je ogen even open deed zodat ik weet dat je me kunt horen. Doe je ogen eens open, Grace, toe dan, doe je ogen eens open...' Hij bleef een hele poos op kalmerende toon doorpraten en net toen hij het wilde opgeven, zag hij haar oogleden trillen. Met een bonzend hart waarschuwde hij de verpleegkundigen achter de balie. Ze móest blijven leven, hij kende haar nauwelijks, maar hij wilde haar niet verliezen.

'Ik geloof dat ze haar oogleden bewoog,' zei hij.

'Dat is waarschijnlijk alleen een reflex,' antwoordde de verpleegkundige met een vriendelijke glimlach. Maar toen deed ze het weer, en de verpleegkundige keek aandachtig naar haar. 'Beweeg je ogen nog eens, Grace,' zei hij kalm. 'Toe dan, ik weet dat je dat kunt. Zie je wel!' Haar oogleden knipperden en heel even deed ze haar ogen open, kreunde en sloot ze weer. Hij kon wel juichen van blijdschap. 'Wat betekent dat?' vroeg hij aan de verpleegster.

'Dat ze weer tot bewustzijn komt.' Ze glimlachte. 'Ik zal de dokter even waarschuwen.'

'Dat was heel goed, Grace,' zei hij prijzend terwijl hij opnieuw haar vingers streelde en haar in gedachten dwong te blijven leven. Dat moest haar lukken, al was het alleen maar om een overvaller te beletten zich het leven van een ander toe te eigenen. 'Vooruit, Grace, je kunt daar niet zomaar blijven liggen slapen. We moeten werken, hoe zit het met die brief die je voor me zou schrijven?' Hij zei wat hem te binnen schoot, maar zijn ogen schoten vol tranen toen hij zag dat ze fronste, haar ogen weer open deed en hem uitdrukkingsloos aankeek.

'Welke... brief?' vroeg ze schor met haar opgezwollen lippen en haar ogen vielen weer dicht. Toen huilde hij echt, de tranen rolden over zijn wangen. Ze had hem gehoord. De dokter kwam binnen en Charles legde uit wat er gebeurd was. Ze maakten weer een ecg en haar hersengolven waren nog steeds normaal, maar ze begon nu te reageren. Ze draaide haar hoofd om toen ze met een licht in haar ogen wilden schijnen, en ze kreunde en huilde toen ze haar aanraakten. Ze had pijn en dat scheen een goed teken te zijn. Om beter te worden, moest ze alleen nog maar verschillende stadia van ellende doorstaan.

Om middernacht zat Charles nog steeds naast haar bed. Hij kon het niet opbrengen haar achter te laten. Er was nu gebleken dat ze geen hersenbeschadiging had opgelopen. Ze zouden nog een paar onderzoeken moeten doen om er zeker van te zijn dat er geen sprake was van een verborgen trauma, maar het zag ernaar uit dat ze uiteindelijk weer helemaal beter zou worden.

Vader Tim was ook weer teruggekomen en was erbij toen de dokter Charles vertelde dat de prognose goed was. De twee mannen gingen naar de gang terwijl een verpleegkundige Grace verzorgde en haar een injectie tegen de verschrikkelijke pijn gaf, het resultaat van alle kneuzingen, de operatie en de wonden aan haar hoofd.

'Mijn God, ze haalt het!' zei vader Tim met een blij gezicht. Hij had de hele dag voor haar gebeden en twee missen voor haar opgedragen. Alle nonnen zouden die nacht ook voor haar bidden. 'Het is een fantastische meid.'

Ze hadden Sam Jones te pakken gekregen en hem beschuldigd van de moord op zijn vrouw en twee kinderen, en de poging tot moord op Grace Adams. Hij had bekend dat hij haar aangevallen had omdat zij de eerste was die hij uit St. Andrew's had zien komen, de plek waar volgens hem al zijn problemen begonnen waren.

'U hebt geen flauw idee wat ze allemaal voor ons doet, meneer Mackenzie. Ze heeft een hart van goud,' zei vader Tim in de gang tegen Charles.

'Waarom doet ze dat werk?' vroeg Charles toen ze koffie zaten te drinken. In hun opluchting over Grace voelden ze een bijna broederlijke verwantschap.

'Ik denk dat er met Grace een heleboel aan de hand is waar wij niets van afweten,' antwoordde vader Tim zacht. 'Ik geloof niet dat het leven van mishandelde vrouwen en kinderen haar vreemd is. Volgens mij heeft ze zelf ook heel veel geleden en is dat te boven gekomen, en nu wil ze anderen helpen hetzelfde te doen. Ze zou een fantastische non zijn,' voegde hij er grinnikend aan toe.

Charles wees met een vinger naar hem. 'Waag het niet haar dat aan te praten! Ze hoort te trouwen en kinderen te krijgen!'

'Ik weet niet of dat ooit zal gebeuren,' zei vader Tim eerlijk. 'Ik geloof niet dat ze dat wil. Sommige kinderen genezen, net als zij, maar een groot aantal kan nooit meer zo gezond worden dat ze een leven kunnen leiden waarin ze mensen weer kunnen vertrouwen. Het is een wonder als ze zo ver komen als Grace en zoveel aan anderen kunnen geven. Misschien is het te veel gevraagd meer van hen te verlangen.'

'Maar als ze zoveel mensen iets kan geven, waarom dan niet aan een man?'

'Omdat dat veel moeilijker is.' Vader Tim glimlachte filosofisch en besloot iets op te biechten waar Charles misschien iets aan zou hebben. 'Ze was doodsbang om met u mee naar Californië te gaan. En zielsdankbaar toen bleek dat u haar geen pijn wilde doen of misbruiken.'

'Misbruiken? Wat bedoelt u daarmee?'

'Ik denk dat ze heel wat meegemaakt heeft. Een heleboel mannen doen vreselijke dingen, dat maken we elke dag mee. Ik denk dat ze verwachtte dat u haar ook weer iets zou aandoen.'

Charles Mackenzie geneerde zich alleen al voor de gedachte en schrok omdat ze hem van zoiets verdacht had en dat zelfs tegen iemand anders gezegd had.

'Daarom was ze waarschijnlijk zo van slag toen ze voor me begon te werken. Ze vertrouwde me niet.'

'Waarschijnlijk niet, ze vertrouwt eigenlijk niemand. En dit zal het niet beter maken, hoewel dit niet iets persoonlijks was. Dat maakt verschil. Als iemand van wie je houdt, je pijn doet, is dat verwoestend. Een moeder haar kind, bijvoorbeeld, of een man zijn vrouw.'

Hij was een wijze man, en Charles luisterde aandachtig en vroeg zich af welke van zijn woorden betrekking hadden op Grace. Hij leek ook niet helemaal van haar achtergrond op de hoogte te zijn en Charles vroeg zich af of hij het mis kon hebben, hoewel hij haar een stuk beter leek te kennen dan hijzelf. De dingen die hij hoorde, maakten hem diepbedroefd. Hij vroeg zich af welke afschuwelijke dingen haar overkomen waren die zulke littekens hadden achtergelaten. Hij had geen flauw idee wat er achter haar gereserveerde houding en vriendelijke manier van doen verscholen lag.

'Weet u iets van haar ouders af?' vroeg Charles nieuwsgierig. 'Daar heeft ze het nooit over, ik weet alleen dat ze gestorven zijn. Ze heeft helemaal geen familie meer, maar ik geloof niet dat ze daaronder lijdt. Ze komt uit Chicago, maar ze heeft het nooit over familie of vrienden. Ze is heel eenzaam, maar schijnt dat te aanvaarden. Het enige waarvoor ze leeft, is haar baan bij u en St. Andrew's. Ze werkt vijfentwintig tot dertig uur per week bij ons.'

'Dan blijft er alleen maar tijd over om te slapen, want ze werkt vijfenveertig tot vijftig uur voor mij.'

'Daar komt het dan op neer, meneer Mackenzie.'

Charles wilde dolgraag met haar praten en haar vragen over haar leven stellen en over de werkelijke reden van haar werk in St. Andrew's. Ze was opeens niet langer het meisje dat elke dag met hem samenwerkte, maar iemand die hem bijzonder begon te interesseren.

De verpleegkundige liet hen weer binnen, en vader Tim ging een stukje van het bed af staan zodat Charles weer met Grace kon proberen te praten. Hij voelde dat de man meer voor haar voelde dan hij zelf wist of dan Grace vermoedde.

Toen Charles weer naast haar bed ging zitten, was ze heel wazig van de injectie, maar gelukkig had ze niet meer zoveel pijn. 'Dank u wel... dat u gekomen bent.' Ze probeerde te glimlachen, maar haar gezwollen lippen lieten dat niet toe.

'Ik vind het zo ontzettend erg dat je dit overkomen is, Grace.'

Hij was van plan met haar over haar werk in St. Andrew's te praten als ze tenminste wilde luisteren, maar dat kon wachten. 'Ze hebben de dader al gepakt.'

'Hij was... boos... over zijn vrouw... Isella.' Ze zou die naam nooit vergeten.

'Ik hoop dat ze hem ophangen,' zei Charles boos. Ze deed haar ogen open en keek hem aan. Deze keer lukte het haar een klein glimlachje te voorschijn te toveren, maar ze leek nu heel slaperig. 'Waarom ga je niet lekker slapen, dan kom ik morgen terug.'

Ze knikte. Vader Tim ging ook nog even met haar praten en toen gingen de beide mannen weg. Charles zette vader Tim met een taxi bij het tehuis af en liet zich na een belofte om contact te houden naar zijn eigen huis rijden. Hij vond de jonge priester erg aardig, hij had hem beloofd het tehuis te komen bekijken. Dat was hij ook echt van plan, hij wilde meer over Grace te weten komen en dat was de enige manier. De volgende drie dagen ging Charles weer bij Grace op bezoek, waarvoor hij al zijn lunchafspraken afzei. Zelfs die met zijn vriendin, de producer, omdat hij Grace niet in de steek wilde laten. Toen ze op een normale kamer kwam te liggen, nam Charles Winnie een keer mee, die huilde en jammerde en haar een kus gaf op het enige stukje van haar gezicht dat niet onder het verband zat. Grace zag er iets beter uit, de zwellingen waren wat afgenomen. Maar alles deed pijn en met al die breuken kon ze zich nauwelijks bewegen. Haar nieren genazen goed en de dokter had gezegd dat ze haar milt niet zou missen, maar toch voelde ze zich ellendig, alsof ze totaal vermorzeld was.

Op zaterdag, bijna een week na het ongeluk, haalde de verpleegkundige die Charles speciaal voor haar had aangenomen, haar over om uit bed te komen en naar de badkamer te lopen. Ze viel bijna flauw van de pijn, maar toen ze weer in bed lag, vierde ze haar overwinning met een glas vruchtensap. Ze zag spierwit toen Charles binnenkwam met een bos voorjaarsbloemen. Hij had elke dag bloemen, tijdschriften, snoep en boeken voor haar meegebracht in een poging haar op te vrolijken, en hij hoopte maar dat dat de juiste manier was.

'Wat kom jij hier doen?' vroeg ze verbaasd en bloosde van verlegenheid. Hij stond er nu op dat ze hem tutoyeerde. 'Het is zaterdag, heb je niets beters te doen?' voegde ze er bijna op haar oude plagende toon aan toe. Haar gezicht leek wel een regenboog maar het was bijna geslonken tot normale proporties, en de hechtingen waren nauwelijks meer te zien. Charles maakte zich na zijn gesprek met vader Tim nu alleen nog maar zorgen over haar geestesgesteldheid, maar het was nog te vroeg om haar daarnaar te vragen.

'Zou je dit weekend niet weggaan?' Ze kon zich herinneren dat ze reserveringen voor hem gemaakt had voor een zeilwedstrijd op Long Island. Ze had een huisje voor hem gehuurd in Quogue, waar hij nu geen gebruik van maakte.

'Dat heb ik afgezegd,' zei hij neutraal en keek haar onderzoekend aan. 'Je ziet er goed uit.' Glimlachend gaf hij haar een paar tijdschriften. Hij had haar de hele week al cadeautjes gestuurd: een bedjasje, een paar slippers, een kussentje voor haar nek en eau de cologne. Het was wel gênant, maar ze moest toegeven dat ze het ook leuk vond. Ze had het door de telefoon tegen Winnie gezegd, en die had als een moederkloek tevreden geluidjes gemaakt. Grace had gelachen en gezegd dat ze die belachelijke gedachten over een romance nu maar eens uit het hoofd moest zetten. 'Geen sprake van!' had Winnie ferm geantwoord. Ze had beloofd dat ze Grace zondag zou komen opzoeken.

'Ik wil naar huis,' zei Grace met een somber gezicht tegen Charles.

'Ik geloof niet dat daar voorlopig sprake van kan zijn,' antwoordde hij glimlachend. Grace had de dag ervoor te horen gekregen dat ze nog drie weken zou moeten blijven. Ze was er niet blij om en het betekende dat ze haar verjaardag in het ziekenhuis zou moeten vieren.

'Ik wil weer aan het werk.' Ze hadden ook gezegd dat ze nog een maand of twee op krukken zou moeten lopen, maar toch wilde ze zodra ze uit het ziekenhuis kwam weer aan de slag. Ze had niets anders te doen. Ook wilde ze zo gauw mogelijk weer naar St. Andrew's.

'Doe nou maar kalm aan, Grace. Waarom neem je hierna niet een tijdje vrij en ga je ergens vakantie houden?'

Ze lachte alleen maar. 'Aan de Rivièra, bedoel je?' Ze kon zich geen lange vakantie veroorloven, misschien alleen een weekend in Atlantic City. Ze had geen vakantie tegoed, ze had nog niet eens lang genoeg bij de firma gewerkt om een week vrij te kunnen nemen. Ze wist dat ze pas na een jaar twee weken vrij zou kunnen krijgen. En het was al te veel dat, zoals hij haar had verteld, de firma voor alles zou betalen wat niet door haar verzekering gedekt werd. Die drie weken in Bellevue en al die behandelingen zouden waarschijnlijk wel ongeveer vijftigduizend dollar kosten.

'Ja, waarom niet de Rivièra? Huur een jacht,' zei Charles plagend. 'En maak eens wat plezier.'

Ze lachte en ze praatten samen een tijdje. Het verbaasde haar hoe gemakkelijk ze met hem kon praten en hij scheen helemaal geen haast te hebben. Toen de verpleegkundige ging lunchen, was hij er nog steeds en terwijl ze zich aan zijn arm vastgreep, hielp hij haar zelfs naar de stoel schuifelen. Toen ze dat triomfantelijk maar bleek en uitgeput haalde, stopte hij voorzichtig een kussen achter haar rug.

'Waarom heb je eigenlijk geen kinderen?' vroeg ze opeens terwijl hij onder het praten zorgzaam een glas gemberbier voor haar inschonk. Hij zou een geweldige vader zijn, dacht ze, maar dat zei ze niet.

'Mijn vrouw had een hekel aan kinderen,' zei hij. 'Ze wilde zelf het kind zijn, zo zijn actrices. En daar legde ik me bij neer,' voegde hij er een beetje beschaamd aan toe.

'Vind je dat jammer? Dat je geen kinderen hebt, bedoel ik?'

Het leek wel alsof ze hem er nu te oud voor vond, en hij lachte en dacht erover na.

'Soms wel. Toen Michelle bij me weg was, dacht ik dat ik zou hertrouwen en dan kinderen krijgen. Maar misschien gebeurt dat niet, misschien heb ik het nu wel te veel naar mijn zin om nog zoiets dramatisch te doen.' Hij was de afgelopen paar jaar te lui geworden om nog een serieuze verhouding op te bouwen. Hij was tevreden met zijn tijdelijke relaties, zijn vrijheid en onafhankelijkheid. Het was verleidelijk om het maar zo te laten. Maar haar vraag zette de deur ook voor hem op een kier.

'En jij dan? Waarom wil jij geen man en kinderen?'

Hij wist nu veel meer van haar af, maar die vraag verbaasde haar. Hoe wist hij dat?

'Hoe kom je daarbij?' Ze keek in het nauw gedreven een andere kant op. Maar toen ze hem weer aankeek, zag ze aan zijn ogen dat hij te vertrouwen was. 'Hoe weet je dat ik er zo over denk?'

'Een meisje van jouw leeftijd brengt niet al haar vrije tijd door met vrijwilligerswerk en zestigjarige oude vrijsters zoals Winnie tenzij ze erg weinig belangstelling voor een eventuele echtgenoot heeft. Klopt dat?' vroeg hij terwijl hij haar met een glimlach onderzoekend aankeek.

'Klopt.'

'Waarom?'

Ze wachtte een hele poos met antwoorden. Ze wilde niet liegen, maar ze was ook nog niet zo ver dat ze hem de waarheid kon vertellen. 'Dat is een lang verhaal.'

'Heeft het met je ouders te maken?' Hij keek haar scherp maar niet onvriendelijk aan. Hij had al bewezen dat ze hem kon vertrouwen en dat hij bezorgd om haar was.

'Ja.'

'Was het heel erg?' Ze knikte en hij voelde diep medelijden met haar. Haar pijn deed ook hem pijn. 'Heeft iemand je geholpen?'

'Een hele tijd niet, en toen was het al te laat. Toen was het al afgelopen.'

'Het is nooit afgelopen en nooit te laat. Je hoeft dat verdriet niet de rest van je leven met je mee te dragen, Grace. Het is je goed recht het van je af te schudden en met een aardige man aan een toekomst te bouwen.' Hij wilde haar beschermen en haar van een prettig, veilig leven verzekeren.

'Het heden betekent meer voor me, dat is nu tenminste van mij. Ik stel niet zulke hoge eisen aan de toekomst,' zei Grace zacht met een verdrietig gezicht.

'Maar dat moet je juist wel doen,' drong hij aan. 'Je bent nog maar zo jong, ongeveer half zo oud als ik. Jouw leven begint pas.'

Maar ze schudde met een wijze, bedroefde glimlach haar hoofd. 'Geloof me nou maar, Charles, mijn leven begint niet, het is al half voorbij.'

'Dat denk je nu alleen maar. Maar je hebt nog een heel stuk voor de boeg en daarom moet je meer doen dan voor mij en in St. Andrew's werken.'

'Probeer je me aan iemand te koppelen?' Ze lachte en strekte haar lange benen. Hij was een aardige man en hij bedoelde het goed, maar hij had geen idee waar hij het over had. Ze was geen doorsnee tweeëntwintigjarige met een paar vervelende herinneringen en een mooie toekomst voor zich. Zij voelde zich meer als een overlevende uit een concentratiekamp en dat was ze in zeker opzicht ook. Charles Mackenzie had zoiets nooit meegemaakt en wist daarom ook niet hoe hij ermee moest omgaan.

'Ik wou dat ik iemand kende die goed genoeg voor je is,' antwoordde hij glimlachend. De mannen die hij kende, waren of te oud of te dom. Die verdienden haar niet.

Toen praatten ze over andere dingen. Over zeilen, waar hij dol op was, over de zomers die hij als kind in Martha's Vineyard had doorgebracht en over andere plaatsen waar hij geweest was. Hij had nog steeds een huis in Martha's Vineyard, maar ging er nauwelijks meer naartoe. Ze roerden geen pijnlijk onderwerp meer aan en hij ging pas laat in de middag weg om haar te laten rusten. De volgende dag zou hij op bezoek gaan bij vrienden in Connecticut. Het ontroerde haar dat hij zoveel tijd bij haar doorbracht.

Op zondagmiddag kwamen Winnie en vader Tim. Toen ze 's avonds voordat ze ging slapen nog even naar de televisie wilde kijken, kwam Charles opeens binnenlopen in een kaki broek en een gesteven blauw overhemd. Hij zag eruit als een advertentie in GQ en rook naar het platteland.

'Ik ben op weg naar huis en wilde nog even komen kijken hoe het met je is,' zei hij met een uitdrukking vol genegenheid. Ze straalde. Ze had hem die middag gemist en maakte zich daar wel een beetje ongerust over. Tenslotte was hij alleen maar haar baas, geen vriend voor het leven, en ze had geen recht op hem. Maar ze genoot meer dan ze ooit verwacht had van zijn gezelschap.

'Heb je je vermaakt in Connecticut?' vroeg ze opgelucht dat hij terug was.

'Nee,' antwoordde hij eerlijk. 'Ik heb de hele middag aan jou gedacht. Ik vermaak me met jou veel beter dan met hen.'

'Nu weet ik zeker dat je niet goed snik bent.'

Hij ging op het voeteneind zitten en vertelde over grappige voorvallen van die middag. Om tien uur zei hij dat ze moest gaan slapen en ging met tegenzin weg, en zij vond het ook vervelend.

Maar toen ze in het donker aan hem lag te denken, kreeg ze het benauwd. Wat voelde ze eigenlijk voor hem en waar wilde ze naartoe? Als ze zo doorging, zou hij haar uiteindelijk alleen maar pijn doen. Ze dwong zich aan de ellende en de schaamte te denken die Marcus haar bezorgd had. Marcus was eerst ook heel aardig en geduldig geweest en had haar daarna bedrogen. Met Charles Mackenzie zou het haar net zo kunnen vergaan, misschien zag hij haar alleen maar als een van zijn veroveringen. Haar ademhaling ging opeens stroever en toen rinkelde de telefoon naast haar bed.

Alsof hij haar gedachten gelezen had, zei Charles bezorgd: 'Ik wil je iets zeggen, Grace. Je denkt misschien dat ik niet goed wijs ben, maar ik moet het zeggen. Ik wil je vriend zijn, Grace. Ik zal je nooit pijn doen, en ik ben ongerust over wat je misschien van me denkt. Ik weet niet wat er aan de hand is, maar ik weet wel dat ik voortdurend aan je moet denken en dat ik me zorgen maak over wat er in het verleden met je gebeurd is. Ik kan me er geen beeld van vormen, maar ik wil je niet verliezen of je bang maken, of bezorgd over je baan. Dus stel ik vóór dat we gewoon beginnen met twee heel goede vrienden te zijn die veel om elkaar geven, als jij dat ook wilt, en dan voorzichtig verder gaan.'

Ze kon haar oren nauwelijks geloven, maar voelde zich vreselijk opgelucht.

'Maar wat moeten we dan doen, Charles?' vroeg ze zenuwachtig. 'En mijn baan dan? We kunnen niet net doen alsof ik niet voor je werk, dus wat doen we als ik weer mag werken?' 'Voorlopig gebeurt dat niet, Grace. En tegen die tijd zijn we een stuk verder. Ik denk dat we allebei iets voelen wat we niet helemaal begrijpen. Misschien is het alleen vriendschap, misschien heeft je ongeluk ons allebei de schrik op het lijf gejaagd. Of misschien is het meer dan dat. En misschien wordt het nooit wat. Maar je moet me beter leren kennen en ik wil jou beter leren kennen. Je verdriet en je humor... en ik wil je steun en toeverlaat zijn.'

'En dan? Dan laat je me misschien weer in de steek en vind je een nieuwe secretaresse waarmee je je een poosje kunt amuseren en die je al haar geheimen vertelt?' Ze was heel blij met zijn telefoontje, maar ze durfde hem niet haar vertrouwen te schenken.

Charles dacht eraan dat vader Tim gezegd had dat sommige overlevenden het verleden niet los kunnen laten. Maar hij wilde dat zij dat wel zou doen, wat het hem ook zou kosten.

'Dat is niet eerlijk,' zei hij plagend. 'Ik heb dit nooit eerder meegemaakt. Ik ben nog nooit met iemand van de firma of met een werkneemster uitgeweest. En je wilt toch niet beweren dat ik met jou uitga,' de glimlach klonk door in zijn stem, 'want jij kunt alleen maar van je bed naar je stoel, en zelfs ik zou het niet wagen me nu aan je te vergrijpen.'

Ze lachte met een sexy geluid, ze wilde hem dolgraag vertrouwen maar durfde het nog steeds niet... of toch wel?

'Ik weet het niet...' zei ze onzeker.

'Je hoeft het ook nog niet te weten, ik wil alleen horen of ik je nog steeds mag opzoeken. Dat is de enige beslissing die je nu moet nemen. Ik was gewoon bang dat je na mijn vertrek in paniek zou raken en van alles zou gaan denken.'

'Dat deed ik ook,' antwoordde ze eerlijk. 'Ik lag me af te vragen waar we mee bezig zijn.'

'We zijn nog nergens mee bezig, dus maak je geen zorgen meer en word beter. En dan wil ik graag,' voegde hij er aan toe met een stem die bijna als een liefkozing klonk, 'dat je me een dezer dagen, als je je sterk genoeg voelt, vertelt wat er in het verleden met je gebeurd is. Want anders kun je niet van me verwachten dat ik je begrijp. Heb je het ooit aan iemand verteld?' Daar had hij zich ook zorgen over gemaakt, want hoe kon ze zo'n zwaar geheim met zich meedragen?

'Aan twee mensen,' gaf ze toe. 'Aan een fantastische vrouw die ik gekend heb, een therapeut, die bijna drie jaar geleden tijdens haar huwelijksreis bij een vliegongeluk is omgekomen. En aan een man die mijn advocaat was, maar ik heb al heel lang geen contact meer met hem.'

'Je hebt niet veel geluk gehad, hè Grace?'

Ze schudde verdrietig haar hoofd en haalde haar schouders op. 'Dat weet ik nog zonet niet, de laatste tijd mag ik niet mopperen!' Ze waagde de sprong. 'Ik had geluk toen ik jou ontmoette.' Hij wist hoeveel moeite die woorden haar kostten.

'Niet zoveel geluk als ik. Ga nu maar lekker slapen, liefste,' zei hij zacht in de telefoon. 'Dan kom ik morgen in het lunch-uur langs. En misschien 's avonds weer, zal ik iets uit "21" voor je meenemen?'

'Ik was van plan om Winnie daar volgende week mee naartoe te nemen,' zei ze met een schuldig gevoel.

'Als je weer beter bent, heb je daar meer dan genoeg tijd voor. En ga nu slapen,' fluisterde hij, wensend dat hij zijn armen beschermend om haar heen kon slaan. Ze wekte allerlei nieuwe gevoelens bij hem op. Hij wilde dolgraag voor haar zorgen en haar voor verder verdriet behoeden. Ze had al te veel verschrikkingen moeten doorstaan, zelfs vorige week nog. Daar wilde hij nu een eind aan maken.

Ze wensten elkaar welterusten en verbraken de verbinding, en ze bleef nog een hele poos aan hem liggen denken. Hij maakte haar een beetje bang met zijn woorden en zijn voortdurende aandacht, maar toch was ze er blij mee. En Charles Mackenzie was de enige man die haar dit tintelende gevoel in haar buik had gegeven.

12

De volgende dag kwam Charles tweemaal langs en de drie weken daarna een of twee keer per dag, tot ze eindelijk naar huis mocht. Ze kon inmiddels op krukken aardig uit de voeten, maar haar uithoudingsvermogen liet nog te wensen over. De dokter zei dat ze nog twee weken moest wachten voordat ze weer aan het werk kon gaan.

Charles maakte op kantoor van invalsters gebruik, wat Grace een schuldgevoel gaf. Hij had gezegd dat ze eerst nog kalm aan moest doen en pas weer aan het werk mocht als ze er klaar voor was.

In het ziekenhuis hadden ze uren gepraat. Ze wist dat hij doordat hij zoveel tijd aan haar besteedde bijna al zijn afspraken had moeten afzeggen, maar daar had hij heel nonchalant over gedaan. Ze hadden plezier gemaakt, kaartspelletjes gedaan en hij had haar geplaagd. Hij had haar niet tot vertrouwelijkheden gedwongen, haar geholpen met door de gang lopen en haar verzekerd dat de littekens nauwelijks te zien waren. Toen ze had geklaagd over de lelijke ziekenhuishemden, had hij prachtige nachthemden van Pratesi voor haar meegebracht.

Ze had het allemaal een beetje gênant gevonden en was nog steeds bang voor het verdere verloop, maar ze had er ook geen eind aan kunnen maken. Als hij in het lunchuur niet was komen opdagen, had ze niet kunnen eten, en als hij een avond had moeten overslaan, had ze zich afschuwelijk eenzaam gevoeld. Elke keer dat ze zijn gezicht in de deuropening had zien verschijnen, had ze zo blij gekeken als een kind dat haar enige vriendje terugzag, of haar beertje of zelfs haar moeder. Hij had overal voor gezorgd, met de artsen gepraat, specialisten geraadpleegd en de verzekering afgehandeld. Niemand van kantoor wist hoe innig hun relatie inmiddels geworden was, zelfs Winnie niet. Grace kon heel goed een geheim bewaren.

Toen ze thuis was, werd ze bang dat alles zou veranderen. Ze zat zich twee uur lang zorgen te maken, tot hij naar haar appartement kwam met champagne, ballonnen en een picknicklunch. Hij had haar met een gehuurde limousine van het ziekenhuis naar huis gebracht en haar alleen even achtergelaten om wat noodzakelijke dingen te doen.

'Wat zullen ze wel van ons denken?' had ze tijdens de rit terug naar 84th Street gevraagd. Ze vermoedde dat iedereen wist dat haar baas dag en nacht bij haar doorbracht en dat van de daken zou gaan schreeuwen.

'Eerlijk gezegd denk ik niet dat iemand zich druk over ons maakt. Iedereen heeft het veel te druk met zichzelf, dus laten wij dat ook maar doen. Jij bent het beste wat me ooit overkomen is.'

Toen hij met de lunch voor de deur stond, herhaalde hij dat. Ook had hij een blauw doosje bij zich met daarin een smalle gouden armband.

'Waarom geef je me die?' vroeg ze onder de indruk van zijn vrijgevigheid. Hij kwam van Tiffany en paste precies, maar ze wist niet zeker of ze hem wel mocht aannemen.

Hij lachte. 'Weet je dan niet welke datum het is?'

Ze schudde haar hoofd, ze had de dagen in het ziekenhuis niet bijgehouden. Ze kon zich Onafhankelijkheidsdag nog wel herinneren, maar daarna had ze er niet meer op gelet.

'Het is je verjaardag, domoor! Daarom heb ik ervoor gezorgd dat ze je vandaag lieten gaan in plaats van maandag. Je kunt je verjaardag toch niet in het ziekenhuis vieren!'

De tranen sprongen haar in de ogen, hij had zelfs een verjaarstaartje meegebracht van Greenberg's. Een heerlijke, romige chocoladetaart.

'Je verwent me veel te veel,' zei ze verlegen maar heel gelukkig. Sinds de overval had hij van alles voor haar gedaan en haar van alles gegeven, zijn tijd inbegrepen. Niemand was ooit zo goed voor haar geweest.

'Dat valt best mee,' antwoordde hij. 'Ik heb geen kinderen om te verwennen. Misschien moet ik jou adopteren, dat zou alles een stuk eenvoudiger maken, of niet soms?'

Ze lachte, wat haar gevoelens betrof zou dat inderdaad een stuk eenvoudiger zijn geweest.

Nu ze weer in haar appartement terug was, kwam er op een subtiele manier verandering in hun relatie. Ze kwamen nader tot elkaar en het werd veel moeilijker om vol te houden dat ze alleen vrienden waren. Er waren geen verpleegkundigen en andere mensen meer in de buurt die hen konden storen, ze waren opeens alleen. Grace was er eerst verlegen onder, maar hij deed net alsof hij dat niet merkte. Met de picknicklunch en de andere dingen had hij ook een gek verpleegsterskapje meegebracht, dat hij opzette toen hij haar dwong naar bed te gaan. Samen keken ze naar de televisie en toen maakte hij in haar keukentje iets te eten voor haar klaar. Ze schuifelde naar hem toe om te helpen, maar hij duwde haar op de stoel om toe te kijken.

'Ik ben niet langer hulpeloos, hoor,' protesteerde ze.

'Dat ben je wel en ik ben de baas,' zei hij ferm, en ze lachte.

Ze voelde zich ontzettend op haar gemak bij hem.

Na het eten gingen ze samen op haar bed liggen en praatten met haar hand in de zijne. Hij was doodsbang om verder te gaan, omdat hij niet wist wat er dan zou gebeuren. Ten slotte kon hij zich niet langer beheersen. Hij draaide zich naar haar toe en stelde de vraag die hem al wekenlang bezighield. 'Ben je bang voor me, Grace? Lichamelijk, bedoel ik. Want ik wil niets doen dat je bang maakt of pijn doet.'

Het ontroerde haar dat hij dat vroeg. Hij had al twee uur lang met haar hand in de zijne naast haar gelegen. Ze waren inmiddels dikke vrienden, maar er bestond ook een spanning tussen hen. En nu was Charles degene die bang was. Hij wilde niets doen dat hun verhouding in gevaar zou kunnen brengen en waardoor hij haar zou kunnen verliezen.

'Soms ben ik bang voor mannen,' zei ze eerlijk.

'Iemand heeft je iets vreselijks aangedaan, hè?' Ze knikte. 'Een vreemde?' Ze schudde haar hoofd en het bleef lang stil.

'Mijn vader.' Maar ze wist dat die verklaring niet genoeg was.

Ze zuchtte, bracht zijn hand naar haar lippen en kuste zijn vingers. 'Mijn hele leven hebben mensen geprobeerd me pijn te doen of te misbruiken. Toen hij... er niet meer was, probeerde mijn eerste baas me te verleiden. Hij was getrouwd, en het was zo... zo smerig. Hij nam gewoon aan dat hij recht op me had. Een andere man met wie ik zakelijk moest omgaan, deed hetzelfde.' Ze bedoelde Louis Marquez en wilde daar nog niet verder op ingaan, hoewel ze wist dat ze dat, als hun verhouding echt serieus werd, toch zou moeten doen. 'Die man bleef maar dreigen dat ik mijn baan zou verliezen als ik niet met hem naar bed ging. Hij kwam steeds opdagen waar ik woonde. En er was ook nog iemand met wie ik toen uitging, die ongeveer hetzelfde deed. Hij zette me voor gek, het kon hem niets schelen. Hij heeft een keer iets in mijn drankje gedaan waar ik vreselijk ziek van geworden ben, maar hij heeft me tenminste niet verkracht. Eerst was ik bang dat hij dat nadat hij me verdoofd had, gedaan had, maar dat was niet zo. Daarna heeft hij me een loer gedraaid. Het was een grote schoft.'

Charles keek verbijsterd, hij kon zich zulke mensen niet voorstellen en helemaal niet dat zij daar het slachtoffer van was geweest. Wat vreselijk! 'Hoe weet je dat hij je niet verkracht heeft?' vroeg hij, ontsteld over wat ze doorstaan had.

'Mijn huisgenootje heeft me mee naar de dokter genomen en die zei dat er niets gebeurd was. Maar hij zei tegen iedereen van wel. Ook tegen mijn baas, die me daarom ook lastig ging vallen en verwachtte dat ik met hem naar bed zou gaan. Daarom heb ik mijn baan opgezegd en ben uit Chicago weggegaan.'

'Een bof voor mij.' Hij legde glimlachend zijn arm om haar schouders en trok haar naar zich toe.

'Dat waren de enige mannen met wie ik ooit iets te maken heb gehad. Die ene was de enige met wie ik ooit uit ben geweest en hij heeft me voor schut gezet. Op de middelbare school heb ik nooit een vriendje gehad, vanwege mijn vader.'

'Waar heb je gestudeerd?' vroeg hij.

Ze glimlachte bij de herinnering. 'In Dwight, Illinois,' antwoordde ze eerlijk.

'En met wie ben je daar uit geweest?'

Nu lachte ze voluit en dacht aan de mogelijkheden. 'Met niemand. Je zou het een meisjesschool kunnen noemen.' Maar ze wist dat ze het hem toch zou moeten vertellen, alleen wilde ze dat niet op haar verjaardag doen. Dat was te moeilijk, en het was zo'n heerlijke dag geweest. De fijnste verjaardag van haar leven, ondanks de hechtingen en de krukken. Hij had met zijn eten, cadeautjes en genegenheid een heleboel goedgemaakt.

Hij wilde haar niet tot verdere ontboezemingen dwingen, maar iets was hem nog niet duidelijk. 'Begrijp ik dus goed dat je geen maagd meer bent?'

'Ja.' Ze keek op naar zijn gezicht. In de blauwe satijnen ochtendjas die hij haar gegeven had, zag ze er beeldschoon uit. 'Dat vroeg ik me alleen maar af. En sinds die tijd heb je dus geen intieme relaties meer gehad, hè?'

Ze schudde haar hoofd. 'Ik beloof je dat we er binnenkort verder over zullen praten, maar niet vanavond.'

Hij wilde haar verjaardag ook niet bederven, want hij vermoedde dat het geen gemakkelijk gesprek voor haar zou worden.

'Je moet er zelf aan toe zijn. Ik wilde alleen maar weten... ik wil geen dingen doen die je bang maken.'

Maar toen hij haar aandachtige gezicht onder het zijne zag, boog hij zich als vanzelf naar haar toe. Voorzichtig legde hij zijn handen om haar gezicht en kuste haar zacht. Eerst hield ze zich in, maar toen voelde hij dat ze hem terugkuste. Hij ging weer naast haar liggen, trok haar dicht tegen zich aan en kuste haar met een intens verlangen opnieuw, maar hij liet zijn handen geen moment over haar lichaam omlaagglijden.

'Dank je wel,' fluisterde ze en kuste hém deze keer. 'Omdat je zo goed en zo geduldig bent.'

'Reken daar maar niet te veel op,' kreunde hij nadat hij haar weer gekust had. Het zou niet gemakkelijk zijn, maar hij was vastbesloten haar over haar angst heen te helpen. Hij wilde haar koste wat kost redden.

Hij ging pas laat weg, toen hij haar had ingestopt en ze bijna sliep. Na nog een laatste kus liet hij zichzelf uit. Hij nam haar sleutel mee, zodat ze niet hoefde op te staan en hij de deur achter zich op slot kon doen.

Toen ze de volgende morgen naar de badkamer was geschuifeld en haar haar stond te borstelen, hoorde ze hem tot haar verbazing het appartement weer binnenkomen. Hij had sinaasappelsap, broodjes met roomkaas en de New York Times meegebracht, en maakte bovendien roerei met spek voor haar klaar.

'Met veel cholesterol, dat is goed voor je, geloof me nou maar.'

Ze lachte.

Na het ontbijt zei hij dat ze zich moest aankleden en ging hij een eindje met haar wandelen op First Avenue. Toen ze moe was, gingen ze weer naar huis. 's Middags deed ze een dutje in zijn armen terwijl hij naar een baseballwedstrijd keek. In haar slaap zag ze er mooi en vredig uit. Toen ze wakker werd en zijn gezicht boven zich zag, vroeg ze zich af waarom ze zo geboft had.

'Wat doe je hier, meneer Mackenzie?' Ze glimlachte slaperig en hij gaf haar een kus.

'Ik kom je helpen met je steno.'

'Ja, ja, dat zal wel.'

's Avonds bestelden ze een pizza en werkte hij aan wat meegebrachte documenten, maar hij weigerde haar te laten helpen. Toen hij ermee klaar was, keek ze hem schuldig aan. Ze behoorde nu toch eigenlijk geen geheimen meer voor hem te hebben, hoewel hij haar er niet over lastig viel.

'Ik vind dat ik je nog een paar dingen moet vertellen, Charles,' zei ze even later zacht. 'Je hebt er recht op die te weten. Misschien ga je dan anders over me denken.' Voordat ze verder gingen, moest de lucht geklaard zijn. Niet iedereen wilde een vrouw die een moord had gepleegd. De meeste mannen niet, vermoedde ze, en Charles misschien ook niet.

Toen ze op het punt stond te beginnen, nam hij haar handen in de zijne en keek haar recht aan. 'Ik wil eerst dat je weet dat ik, wat er ook gebeurd is, wat iemand je ook heeft aangedaan en wat je zelf ook gedaan hebt, van je hou. Dat moet je nu al goed beseffen, en nadat je het me verteld hebt ook.' Het was voor het eerst dat hij tegen haar zei dat hij van haar hield en ze begon al te huilen voordat ze nog maar een woord gezegd had. Maar nu moest hij luisteren, dan kon hij daarna een beslissing nemen. Misschien lagen de zaken dan wel heel anders.

'Ik hou ook van jou, Charles,' zei ze met haar ogen dicht terwijl de tranen over haar wangen rolden. 'Maar er is nog een heleboel dat je over me weten moet.' Ze haalde diep adem, tastte naar het inhaleerapparaat in haar zak en begon bij het begin.

'Toen ik nog klein was, sloeg mijn vader mijn moeder altijd. Ik bedoel echt altijd, elke avond, zo hard hij kon. Dan hoorde ik haar gillen en het geluid van zijn stompen, en ze was voortdurend bont en blauw. Ze loog er altijd over en deed net of er niets aan de hand was, maar als hij 's avonds thuiskwam, begon hij al te schreeuwen en zij weer te gillen, en dan sloeg hij haar weer. Als dat soort dingen gebeuren, heb je geen normaal leven meer. Je kunt geen vriendinnen hebben, omdat die erachter zouden kunnen komen. Je kunt het tegen niemand zeggen, omdat iemand dan je vader weleens kwaad zou kunnen doen. Mijn moeder smeekte me altijd mijn mond te houden, dus dan ga je liegen om het te verbergen. Dan doe je ook alsof het normaal is en word je langzamerhand een zombie. Zo herinner ik me mijn jeugd.' Ze zuchtte. Het viel niet mee hem dit allemaal te vertellen, maar er zat niets anders op. Hij hield haar handen stevig in de zijne.

'Toen kreeg mijn moeder kanker,' ging Grace verder. 'Ik was dertien. Het zat in haar baarmoeder en ze kreeg radiotherapie en...' Ze aarzelde, ze kende hem nog steeds niet goed genoeg om het niet gênant te vinden. 'Daar is ze erg door veranderd, dus...' Haar ogen stonden weer vol tranen en ze kreeg het erg benauwd, maar ze dwong zich om verder te gaan omdat haar overleven ervan afhing, net als van het openen van haar ogen in Bellevue. '... toen zei mijn moeder dat ik voor mijn vader moest zorgen, dat ik goed voor hem moest zijn en zijn lieve kleine meisje moest zijn. Dan zou hij nog meer van me houden.' Charles ging steeds bezorgder kijken. 'Ik begreep eerst niet wat ze bedoelde, maar toen kwamen zij en papa op een avond mijn slaapkamer binnen en hield ze me voor hem vast.'

'O mijn god.' De tranen sprongen Charles in de ogen.

'Ze hield me elke avond vast, tot ik wist dat ik geen keus had. Ik moest het doen. Als ik het niet deed, zou hij haar weer slaan, hoe ziek ze ook was. Ik had geen vriendinnen en kon het aan niemand vertellen. Ik kreeg een hekel aan mezelf en aan mijn lichaam. Ik droeg ruime, lelijke kleren omdat ik niet wilde dat iemand mijn lichaam zag. Ik voelde me vuil en beschaamd en ik wist dat wat ik deed verkeerd was, maar als ik het niet deed, zou hij haar slaan en mij ook. Soms sloeg hij me toch en verkrachtte me daarna. Het was altijd verkrachting, hij hield van geweld. Hij vond het fijn om mij en mijn moeder pijn te doen. Toen ik het een keer niet wilde doen omdat...' ze bloosde en voelde zich weer net een tiener, '... omdat ik menstrueerde, heeft hij haar zo hard geslagen dat ze wel een week gehuild heeft. De kanker zat toen al in haar botten en ze stierf van de pijn. Daarna heb ik altijd toegegeven, hoe erg hij me ook pijn deed.' Ze haalde diep adem, ze was er bijna. Hij had het ergste al gehoord, bijna tenminste, en hij huilde nu ook. Ze veegde voorzichtig de tranen van zijn wangen en kuste hem.

'O Grace, wat verschrikkelijk.' Hij wilde de pijn van haar afnemen, haar verleden uitwissen en haar een heerlijke toekomst geven.

'Stil maar, het is voorbij.' Ze vervolgde: 'Vier jaar later is mijn moeder gestorven. Na de begrafenis kwamen er een heleboel mensen bij ons langs. Honderden, mijn vader was heel geliefd. Hij was advocaat en met iedereen bevriend. Hij speelde golf, was lid van de Rotary en van de Kiwani's. Iedereen vond hem de aardigste man die je je maar kunt voorstellen en iedereen vertrouwde hem. Niemand kende zijn ware aard. Hij was pervers en een echte rotzak.

Na de begrafenis kwam iedereen bij ons eten en drinken, en deden ze hun best hem te troosten. Maar dat hoefde helemaal niet, want hij had mij nog. Ik weet niet waarom, maar bij mij had het allemaal met mijn moeder te maken. Ik deed het voor haar, zodat hij haar geen pijn zou doen. Toen ze dood was, dacht ik dat hij wel iemand anders zou zoeken. Maar dat was hij absoluut niet van plan, hij had geen ander nodig want ik was er toch? Tenminste voorlopig.

Toen iedereen vertrokken was, ruimde ik het huis op, deed de vaat, ging naar mijn kamer en deed de deur op slot. Hij kwam me achterna, dreigde dat hij de deur zou intrappen, haalde een mes en maakte het slot open. Toen sleurde hij me mee naar haar slaapkamer, wat hij niet eerder gedaan had. Hij was altijd bij mij gekomen. Maar omdat ik toen mee naar haar kamer moest, leek het net alsof ik de plaats van mijn moeder moest innemen. Toen wist ik dat er nooit een eind aan zou komen, tot hij doodging of ik. En opeens kon ik het niet meer.' Ze hijgde, en Charles was van ontzetting opgehouden met huilen. 'Ik weet niet precies wat er toen gebeurd is. Hij deed me die avond ontzettend pijn, hij stompte me en sloeg me. Hij had gewonnen, hij kon me voortaan slaan en verkrachten en kwellen wanneer hij wilde. En toen herinnerde ik me het pistool in mijn moeders nachtkastje. Ik wist niet wat ik ermee zou gaan doen: hem slaan, bang maken of schieten. Ik wist het echt niet, maar ik was hysterisch van angst en pijn. Hij zag het pistool en probeerde het van me af te pakken en toen ging het ineens af en viel hij bloedend boven op me. Ik had hem door zijn keel geschoten en de kogel had zijn ruggenmerg en een long doorboord. Ik denk dat ik toen de politie gebeld heb, want daarna kan ik me pas weer herinneren dat ik met een deken om me heen met agenten praatte.' 'Heb je toen tegen ze gezegd wat hij met je gedaan had?' vroeg Charles bezorgd, alsof hij de rest van het verhaal wilde veranderen hoewel hij wist dat hij dat niet kon.

'Natuurlijk niet, dat kon ik mijn moeder niet aandoen. En hem ook niet. Ik dacht dat ik hem mijn zwijgen verschuldigd was, wat natuurlijk waanzin was. Maar zo reageren vrouwen en kinderen in dergelijke situaties meestal. Ze gaan nog liever dood dan hun mond open te doen. Ze hebben me meteen mee naar het politiebureau genomen en een psychiater laten komen om met me te praten. Zij heeft me naar het ziekenhuis gestuurd, waar ze erachter kwamen dat hij me verkracht had, of zoals de officier van justitie het noemde, "dat iemand geslachtsgemeenschap met me had gehad".'

'Heb je ze ooit de waarheid verteld?'

'Eerst niet. Molly, de psychiater, heeft net zolang gezeurd tot ik het haar vertelde, hoewel niet helemaal, want hij bleef mijn vader. Maar uiteindelijk wist mijn advocaat het hele verhaal uit me te krijgen.'

'En toen? Ik neem aan dat ze je toen vrijlieten.'

'Nee, hoor. De officier van justitie bedacht een verhaal dat ik het had voorzien op mijn vaders fortuin, dat ik door hem te vermoorden in handen had willen krijgen. Dat fortuin bestond uit een klein huis met een grote hypotheek en de helft van zijn advocatenpraktijk, die een stuk kleiner was dan de jouwe. Maar ik kon helemaal niets erven omdat ik hem gedood had. Ik had geen vrienden, niemand wist ergens iets van.

Mijn leraren zeiden dat ik teruggetrokken en vreemd was, klasgenoten zeiden dat ze me nauwelijks kenden. Het was heel gemakkelijk te geloven dat ik hem in een vlaag van waanzin van het leven had beroofd. Zijn partner loog en zei dat ik na de begrafenis naar mijn vaders financiële toestand had gevraagd. Daar was niets van waar, en hij zei ook dat mijn vader hem veel geld schuldig was. Ten slotte heeft hij alles gekregen en mij vijftigduizend dollar gegeven, maar dan moest ik hem nooit meer lastig vallen en verdwijnen. Dat heb ik gedaan, en dat geld heb ik nog steeds. Ik kan er maar niet toe komen het uit te geven.

De officier van justitie bleef erbij dat ik mijn vader om zijn geld vermoord had, dat ik die avond waarschijnlijk met een vriendje op stap was geweest en dat mijn vader toen ik thuiskwam, woedend was geworden en dat ik hem toen vermoord heb.' Ze glimlachte bitter bij de herinnering. 'Ze beweerden zelfs dat ik waarschijnlijk had geprobeerd mijn vader te verleiden. Mijn nachthemd had op de grond gelegen omdat mijn vader dat van me afgerukt had, en ze zeiden dat ik dat waarschijnlijk zelf had gedaan en dat ik hem, toen hij me niet wilde hebben, doodgeschoten heb. Ze beschuldigden me van moord met voorbedachten rade, waar de doodstraf op staat. Hoewel ik pas zeventien was, werd ik berecht als een volwassene. Behalve Molly en David, mijn advocaat, wilde niemand me geloven. Mijn vader was te goed en te geliefd geweest. Iedereen haatte mij omdat ik hem vermoord had. Zelfs de waarheid kon me niet redden, het was al te laat.

Het vonnis luidde doodslag, en ik kreeg twee jaar gevangenisstraf plus twee jaar voorwaardelijk. Ik heb precies twee jaar in de Dwight-strafinrichting gezeten, waar ik een schriftelijke opleiding heb gevolgd en afgemaakt. Eigenlijk was het een hele ervaring. Als twee vrouwen daar, Luana en Sally -ze waren een paar - me niet in bescherming hadden genomen, had ik nu niet meer geleefd. Ik ben er op een avond gekidnapt door een bende die me wilde verkrachten en als slavin gebruiken, en toen hebben Sally, mijn celgenote, en haar vriendin Luana me gered. Ze waren keihard maar doodgoed, en zij hebben verder een oogje op me gehouden. Niemand heeft me daarna nog aangeraakt, zij ook niet. Ik weet niet eens waar ze nu zijn. Luana zit waarschijnlijk nog vast, maar Sally moet inmiddels vrij zijn, tenzij ze iets stoms heeft uitgehaald om bij Luana te kunnen blijven. Maar toen ik wegging, zeiden ze dat ik hen moest vergeten en alles achter me moest laten.

Ik ben nooit meer thuis geweest, maar naar Chicago gegaan. Daar dreigde mijn reclasseringsambtenaar steeds dat hij me naar de gevangenis zou terugsturen als ik niet met hem naar bed ging. Maar dat heb ik kunnen vermijden. De rest weet je eigenlijk wel, die heb ik je gisteravond al verteld. Tijdens mijn proeftijd heb ik twee jaar in Chicago gewerkt. Niemand heeft ooit geweten waar ik vandaan kwam en wat er met me gebeurd was. Jij bent de eerste sinds Molly en David aan wie ik het hele verhaal verteld heb.' Ze voelde zich uitgeput, maar kilo's lichter, het was een grote opluchting.

'En vader Tim, weet die ervan?'

'Hij heeft het geraden, maar ik heb nooit iets gezegd. Dat was niet nodig. Maar ik heb in St. Mary's in Chicago gewerkt en ik werk nu in St. Andrew's om te boeten voor wat ik gedaan heb, en omdat ik misschien een ander kind kan behoeden voor wat ik doorgemaakt heb.'

'Mijn god, mijn god, Grace, hoe heb je het allemaal kunnen overleven?' Hij nam haar in zijn armen en wiegde haar tegen zijn borst heen en weer, niet in staat om de pijn en ellende die zij doorstaan had zelfs maar te bevatten. Hij wilde haar voor eeuwig koesteren.

'Door gewoon door te gaan, denk ik. Maar ik ben wel een stuk van mezelf kwijtgeraakt, want ik ben ooit maar met één man uitgeweest en heb nooit met iemand durven vrijen. Ik weet niet eens of ik dat wel aankan. De man die me drugs heeft gegeven, zei dat ik hem bijna vermoordde toen hij me aanraakte, en misschien had ik dat ook wel gedaan. Ik ben bang dat ik wat dat betreft nooit meer normaal zal worden.' Toch had ze Charles gekust en had hij haar helemaal geen angst ingeboezemd, dus vroeg ze zich af of ze hem misschien toch zou kunnen leren vertrouwen. Als hij haar na dit hele verhaal nog wilde hebben. Ze zocht in zijn ogen naar enig teken van verachting, maar ze zag alleen verdriet en medelijden.

'Ik wou dat ik hem voor je had kunnen vermoorden. Hoe hebben ze jou daar ooit voor naar de gevangenis kunnen sturen? Hoe hebben ze ooit zo blind en misleid kunnen zijn?'

'Zo gaat het soms nu eenmaal.' Ze was niet verbitterd, ze had het allang leren aanvaarden. Maar ze besefte wel dat, als hij haar nu verraadde en andere mensen over haar verleden vertelde, haar leven in New York verwoest was. Dan moest ze opnieuw verhuizen, en dat wilde ze niet. Door het hem te vertellen, had ze hem haar vertrouwen geschonken, maar ze hoopte dat hij dat waard zou zijn.

'Waarom denk je dat je intimiteit nooit meer aankunt? Heb je het ooit geprobeerd?'

'Nee. Maar ik kan me niet voorstellen dat ik het ooit zou kunnen doen zonder weer die nachtmerrie te beleven.'

'Je hebt alles achter je gelaten, waarom dat dan niet? Dat ben je jezelf ook verschuldigd, Grace, en degene die van je houdt. Mij dus.' Hij glimlachte en vroeg toen voorzichtig: 'Zou je als het nodig was, bereid zijn om naar een therapeut te gaan?' Ze wist het niet zeker, ze voelde het een beetje als een verraad aan Molly. 'Misschien,' antwoordde ze aarzelend. Misschien zou ze therapie niet eens aankunnen.

'Ik heb het gevoel dat je normaler bent dan je denkt. Ik geloof niet dat je al die ellende had kunnen doorstaan als dat niet zo was. Volgens mij ben je alleen bang, en dat kan ik me heel goed voorstellen. Maar je bent nog geen honderd, hoor.'

'Ik ben al drieëntwintig,' zei ze alsof dat al heel wat was. Hij lachte en gaf haar een kus.

'Daar ben ik niet van onder de indruk, hoor. Ik ben bijna twintig jaar ouder dan jij.'

Ze wist dat hij in het najaar drieënveertig zou worden. Ernstig keek ze hem aan. 'Zeg me nu eens eerlijk of mijn geschiedenis niet een beetje te veel voor je is?'

'Ik zie niet in waarom. Het was niet jouw schuld, net zomin als die overval in Delancey Street. Je bent alleen maar het slachtoffer geweest van twee heel perverse mensen die je misbruikt hebben, Grace. Jij hebt niets gedaan. Zelfs toen je met hem vrijde, had je geen andere keus. Ieder ander kind zou hetzelfde hebben gedaan en zich door doodsangst gedwongen hebben gevoeld om zijn stervende moeder te helpen. Hoe had je je ooit tegen hen teweer kunnen stellen? Met geen mogelijkheid. Je bent al die tijd het slachtoffer geweest, tot je Chicago verliet en in oktober naar New York bent gekomen. Vind je niet dat je dat nu eens moet veranderen? Die nachtmerrie is tien jaar geleden begonnen, bijna de helft van je leven geleden. Geloof je niet dat je nu recht hebt op een goed leven? Ik vind dat je dat wel verdiend hebt.' Hij kuste haar hartstochtelijk en legde er al zijn liefde in. Hij vergiste zich niet in zijn gevoelens, hij hield ontzettend veel van haar en was bereid haar verleden te aanvaarden in ruil voor haar toekomst. 'Ik hou van je, ik ben verliefd op je. Het kan me niet schelen wat je gedaan hebt en wat er met je gebeurd is, behalve dat ik het verschrikkelijk vind dat je zoveel verdriet en ellende hebt moeten doorstaan. Ik wou dat ik het allemaal kon uitwissen en je andere herinneringen kon geven, maar dat kan ik niet. Ik neem je precies zoals je bent, ik hou van je precies zoals je bent en het enige dat ik wil is wat we elkaar nu kunnen geven. Ik dank de hemel voor de dag dat je mijn kantoor binnenkwam en ik voel me gezegend dat ik je ontmoet heb.'

'Ik bof net zoveel,' zei ze, ontroerd door zijn reactie. Ze kon haar oren nauwelijks geloven. 'Waarom zeg je al die dingen?' vroeg ze, bijna weer in tranen.

'Omdat ik ze meen. Waarom ontspan je je nu niet en hou je niet eens op met je overal zorgen over te maken? Probeer er eens van te genieten! Jij hebt je al lang genoeg zorgen gemaakt, nu is het mijn beurt. Ik doe jouw zorgen wel bij de mijne, oké?' Hij boog zich glimlachend naar haar toe en veegde de tranen van haar wangen. 'Oké?'

'Oké, Charles. Ik hou van je.'

'Ik hou nog meer van jou,' zei hij. Hij nam haar weer in zijn armen en kuste haar. Toen begon hij zachtjes te lachen.

'Wat is er zo grappig?' fluisterde ze terwijl ze met haar vingertoppen zijn lippen aanraakte, wat hem nog meer opwond. Hij verlangde ontzettend naar haar, maar hij wist dat het nog wel even zou duren voordat hij haar helemaal kon beminnen.

Hij antwoordde met een glimlach: 'Ik dacht eraan dat je fragiele geestesgesteldheid me lang niet zo sterk verhinderd je hartstochtelijk te beminnen als de pen die ze in je bekken hebben gezet. Eerlijk gezegd is dat het enige dat me tegenhoudt.' 'Foei toch,' zei ze plagend. Ze vroeg zich opeens af of ze het wel zo fijn vond dat die pin hem tegenhield. Een interessante vraag.

De volgende twee weken zorgde Charles voor haar en was zoveel mogelijk bij haar in het appartement. In de weekeinden sliep hij naast haar in haar bed. Ze vond het heerlijk knus zo naast hem te liggen en in zijn armen wakker te worden. Hij vertelde haar verhalen over zijn jeugd en over zijn ouders die gestorven waren, van wie hij veel had gehouden en die heel goed voor hem waren geweest. Hij was enig kind en was zich ervan bewust dat hij een goed leven had gehad.

Zij vertelde hem grappige dingen over Luana en Sally. Het was een vreemd mengelmoes van herinneringen.

Na een week huurde hij een limousine en maakte in het weekend met haar een rit door Connecticut. Ze genoten van een heerlijke lunch in de Cobbs Mill Inn in Weston en kwamen ontspannen en uitgeput in New York terug.

De artsen zeiden dat ze goed genas en een week later weer aan het werk mocht, maar Charles haalde haar over om nog een week langer thuis te blijven. Ze had haar dokter nog een voor haar belangrijke vraag gesteld en was tevreden over het antwoord. Overdag nam ze een keer een taxi naar St. Andrew's, waar iedereen blij was haar te zien. Ze beloofde dat ze zo gauw mogelijk weer zou komen werken, maar dat zou wel september worden, wanneer ze haar krukken niet meer nodig had.

Een week later nam Charles haar een weekend mee naar de Hamptons. Ze logeerden in een knus hotelletje, waar het heerlijk naar de zee rook. Ze kwamen er vrijdagavond laat aan en ze kreeg hem zover dat hij haar met krukken en al meenam voor een strandwandeling. Ze ging op het zand naar het geluid van de golven liggen luisteren en hij ging naast haar zitten.

'Ik kan je niet vertellen hoe fantastisch ik dit vind. Voordat ik naar New York kwam, had ik de zee nog nooit gezien.'

'Wacht maar tot je in Martha's Vineyard bent.' Hij beloofde haar daar het weekend van de Dag van de Arbeid mee naartoe te nemen. Ze maakte zich nog steeds zorgen over de toekomst. Hoe moesten ze het oplossen als ze over een week weer naar kantoor ging? Ze zouden hun verhouding geheim moeten houden. Dat was een vreemde gedachte, want hoewel het nog geen seksuele relatie was, was het lang niet alleen vriendschap meer.

'Waar denk je nu weer aan?' vroeg hij vanuit het donker naast haar.

'Aan jou,' antwoordde ze op de plagende toon die hem altijd amuseerde.

'Wat dacht je over mij?'

'Ik vroeg me af wanneer we met elkaar naar bed zouden gaan,' zei ze achteloos. Hij keek haar niet-begrijpend aan.

'Wat bedoel je precies? Bovendien,' zei hij grinnikend, 'doen we dat al. Je snurkt zelfs af en toe.'

'Je weet best wat ik bedoel.' Ze gaf hem een duwtje en hij lachte, hij vond haar zo schattig.

'Bedoel je...' Hij trok zogenaamd verbaasd een wenkbrauw op. 'Je stelt toch niet voor dat we...'

'Ik denk het wel,' zei ze blozend. 'De orthopedisch chirurg zei gisteren dat ik weer in orde ben. Dus nu hoeven we ons alleen nog maar zorgen te maken over mijn hoofd en niet meer over mijn bekken.'

Hij lachte, dankbaar omdat ze de gelegenheid hadden gekregen elkaar al die weken te leren kennen zonder de complicaties van haar verleden en een seksuele relatie. Ze gingen nu al ruim een maand met elkaar om en het leek wel of het nooit anders was geweest. Ze voelden zich bij elkaar helemaal op hun gemak.

'Is dit een uitnodiging?' vroeg hij met de aanbiddelijke grijns die steeds opnieuw een golf van tederheid door haar heen joeg. 'Of speel je alleen met me?'

'Allebei waarschijnlijk.' Maar ze had er al dagen over lopen nadenken en wilde het nu proberen. Ze moest weten wat er zou gebeuren en of ze samen een toekomst hadden.

'Dus is nu het moment aangebroken dat ik van dit warme zand moet opspringen en je bij je haren naar onze kamer moet slepen, met achterlating van je krukken?'

'Klinkt niet gek.'

Ze zorgde ervoor dat hij zich weer jong voelde en ondanks haar verleden maakte ze hem steeds weer aan het lachen. Hij genoot ervan, het was zo anders dan met zijn eerste vrouw, die zo gespannen, egocentrisch en nerveus was geweest. Het leven met Grace was totaal anders. Zij was ontspannen, intelligent, hartelijk en zorgzaam. Ondanks alles wat ze had meegemaakt, was ze een lieve vrouw met een groot gevoel voor humor.

'Vooruit dan maar, laten we dan maar teruggaan naar het hotel.' Hij trok haar omhoog en ze liepen langzaam terug, maar kochten onderweg eerst nog een ijsje.

'Hou je van bananasplits?' vroeg ze terwijl ze aan haar ijsje likte.

Hij glimlachte, soms was ze net een kind en dan weer een vrouw van de wereld. Hij vond het een heel aantrekkelijke combinatie. Ze had het voordeel van haar jeugd en hij verheugde zich op een boeiende toekomst met haar. Hij wilde kinderen met haar hebben, de rest van zijn leven met haar doorbrengen en haar beminnen... maar eerst moest ze haar ijs opeten.

'Ja, ik hou van bananasplits,' antwoordde hij grinnikend. 'Hoezo?'

'Ik ook. Laten we er morgen een gaan eten.' 'Oké. Mogen we nu naar het hotel?' Het had vier uur gekost om in het drukke verkeer van New York naar de Hamptons te rijden en het was al bijna middernacht.

'Ja, we mogen nu terug naar het hotel.' Ze schonk hem een mysterieuze, verleidelijke glimlach. Het leek net of er steeds een ander wezen vanachter de wolken te voorschijn kwam. Hij vond het leuk dat ze zo speels was, nog niet helemaal volwassen.

De hotelkamer was ingericht met Victoriaanse meubels en gestoffeerd in een rozenpatroon. Er stond een mooie marmeren wastafel en een hemelbed. Charles had champagne besteld in een ijsemmer en een enorm boeket van seringen en rozen, haar lievelingsbloemen.

'Jij denkt ook overal aan.' Ze gaf hem een kus terwijl hij de deur dichtdeed.

'Ja,' antwoordde hij trots, 'terwijl ik niet eens een secretaresse heb die ervoor kan zorgen.'

'Dat is maar goed ook.' Ze keek hem gelukkig aan terwijl hij de champagne inschonk en haar een glas gaf. Ze nam een klein slokje en zette het neer, ze was te opgewonden om meer te drinken. Het was net een huwelijksreis en ze waren allebei zenuwachtig omdat ze niet wisten welke spoken er uit het verleden zouden opduiken.

'Ben je bang?' fluisterde hij toen hij in zijn boxershort in bed stapte. Zij had haar nachthemd aangetrokken, en ze knikte.

'Ik ook,' biechtte hij op.

Ze drukte haar gezicht in zijn hals en klemde zich aan hem vast. Hij had het licht uitgedaan, er brandde alleen nog een kaars en de kamer zag er heel romantisch uit.

'Wat doen we nu?' fluisterde ze even later in zijn oor.

'Laten we gaan slapen,' fluisterde hij terug.

'Meen je dat?' vroeg ze geschrokken.

Hij lachte. 'Nee, eigenlijk niet.' Hij begon haar te kussen, bijna wensend dat het al voorbij was, maar bang om te beginnen. Hij wist eigenlijk niet hoe hij het moest aanpakken en hij wilde haar pas genezen wonden ook geen pijn doen. Het was toch moeilijker dan hij verwacht had.

Maar terwijl ze elkaar kusten, dacht hij niet langer aan haar gebroken botten en zij niet meer aan de verschrikkingen van haar verleden. Herinneringen verdwenen, de tijd stond stil en er was alleen nog Charles met zijn grenzeloze zorgzaamheid, die haar vol liefde steeds inniger liefkoosde zodat ze elkaar steeds hartstochtelijker omhelsden en ten slotte één werden, en ze alles vergat. Op het toppunt van hun extase bereikten ze allebei hun hoogtepunt en daarna lag Grace verbijsterd in zijn armen. Wat ze nu had meegemaakt, leek in de verste verte niet op haar belevenissen van vroeger. Ze had geen pijn gehad en alleen Charles en hun liefde voor elkaar gevoeld, en een poosje later was het Grace die naar hem verlangde. Ze plaagde en knuffelde hem tot hij het niet langer kon verdragen.

'O god,' zei hij even later. 'Je bent te jong voor me, je wordt mijn dood, maar wat een heerlijke dood.' Toen besefte hij opeens wat een stomme opmerking dat geweest was en hij keek haar geschrokken aan. Maar ze lachte alleen maar, tot hun beider verbazing kon het verleden haar niet meer deren.

De volgende dag dwong ze hem een bananasplit te gaan eten, en het werd een heerlijk weekend. Ze brachten veel tijd in hun kamer door om elkaar verder te ontdekken, en de rest van de tijd op het strand in de zon. Toen ze zondagavond weer terug waren in New York, beminden ze elkaar in haar bed om er zeker van te zijn dat ze het in haar appartement net zo fijn zouden vinden. Charles vond het zelfs fijner.

'O ja,' fluisterde hij daarna slaperig, 'je bent ontslagen, Grace.'

Ze vloog overeind. Wat zei hij nu? 'Wat?' riep ze ontsteld in het halfdonker uit. Hij deed een oog open. 'Wat bedoel je?' Ze, staarde hem aan.

'Je hebt me best gehoord, je bent ontslagen.' Hij glimlachte tevreden.

'Waarom?' vroeg ze bijna huilend. Ze vond het heerlijk om voor hem te werken, vooral nu, en ze zou deze week weer aan de slag gaan. Dit was niet eerlijk. Wat was hij dan van plan?

'Ik ga niet naar bed met mijn secretaresses,' legde hij grinnikend uit. 'Kijk maar niet zo bezorgd, want ik heb heus wel een andere baan voor je. Het is een promotie, tenminste als je het zo wilt beschouwen. Zou je mijn vrouw willen worden?' Hij was nu klaarwakker.

Ze keek hem verbijsterd aan. Trillend antwoordde ze: 'Meen je dat?'

'Nee hoor, ik maak maar een grapje. Natuurlijk meen ik het! Wil je dat?'

'Heus waar?' Ongelovig keek ze hem aan.

Hij lachte. 'Natuurlijk heus waar.'

'Jeetje.'

'Nou?'

'Dolgraag.' Ze boog naar hem toe en kuste hem, en hij nam haar opnieuw in zijn armen.

13

Grace ging niet meer terug naar kantoor. Zes weken later, in september, trouwden ze voor de burgerlijke stand. Daarna vlogen ze voor een huwelijksreis van twee weken naar het Westindische eiland Saint Barthélemy. Ze had haar weinige eigendommen naar zijn kleine, stijlvolle herenhuis in East 69th Street laten verhuizen.

Precies een week na hun thuiskomst hadden ze hun eerste ruzie, die er niet om loog. Zij wilde haar vrijwilligerswerk in St. Andrew's weer oppakken en werd woedend toen hij haar dat wilde beletten.

'Is het je in je bol geslagen? Weet je niet meer wat er in die buurt met je gebeurd is? Vergeet het maar!' Hij verbood het haar absoluut, ze mocht alles doen wat ze wilde behalve dat.

Ze kon hem niet tot andere gedachten brengen.

'Maar dat was gewoon pech,' bleef ze volhouden, maar Charles was nog koppiger dan zij.

'Dat was helemaal geen pech. Die vrouwen hebben stuk voor stuk een gevaarlijke man, en jij raadt hun daar aan van huis weg te lopen. Die andere kerels kunnen je net zo goed te pakken willen nemen als Sam Jones.'

Sam Jones had door schuld te bekennen voor zijn aanval op Grace en de moord op zijn vrouw en kinderen een lichtere straf die gedeeltelijk voorwaardelijk was gekregen, en voor zover ze wisten zat hij al in Sing Sing.

'Je gaat niet. Als het moet, ga ik met vader Tim praten, Grace. Ik wil het beslist niet hebben.'

'En wat moet ik dan de hele dag uitvoeren?' vroeg ze bijna in tranen. Ze was drieëntwintig en had niets te doen tot hij om zes uur thuiskwam. Ze mocht ook niet op zijn kantoor werken. Af en toe kon ze Winnie mee uit lunchen nemen, maar daar kon ze haar dagen niet mee vullen. Bovendien dacht Winnie erover naar Philadelphia te verhuizen om dichter bij haar moeder te zijn.

'Ga winkelen, volg een cursus. Zoek een liefdadige instelling die je bevalt en word bestuurslid. Ga naar de film, eet bananasplits,' zei Charles vastberaden. Hij probeerde elke dag thuis te komen lunchen, maar dat lukte niet altijd.

Toen Grace vader Tim te hulp riep, viel die haar ook niet bij.

Hoewel hij haar graag terug wilde hebben en ze in St. Andrew's goed werk had verricht, was hij het met Charles eens. Ze had al een te hoge prijs voor dat werk betaald en ze moest ophouden met boeten voor de zonden van anderen. Nu moest ze haar eigen leven gaan leiden.

'Geniet van je man en verwen jezelf nu eens, Grace. Dat heb je verdiend,' raadde de priester haar verstandig aan. Maar Grace was nog steeds opstandig en zocht een nieuw project. Ook dacht ze erover een studie te gaan volgen, maar in november, zes weken na hun trouwdag, bleek dat ze dat voorlopig maar beter kon vergeten.

'Wat zit jij daar te spinnen? Je lijkt wel een kat die een vogel verslonden heeft,' zei Charles toen hij voor de lunch naar huis was gekomen. Op kantoor begon hij erom bekend te staan dat hij lange lunchpauzes nam en zeiden ze plagend dat zijn jonge vrouw wel veel extra werk opleverde. Maar hij wist dat dat alleen jaloezie was en dat ze er alles voor over zouden hebben om in zijn schoenen te staan... of in zijn boxershort. 'Wat heb je uitgespookt?' Hij vroeg zich af of ze een bezigheid had gevonden. Zijn veto over St. Andrew's had haar al wekenlang een slecht humeur bezorgd. 'Waar ben je vandaag geweest?'

'Bij de dokter,' zei ze grinnikend.

'Hoe gaat het met je bekken?'

'Prima, dat is helemaal genezen.' Ze glimlachte zo stralend dat hij erom moest lachen. Als ze een geheimpje had, zag ze er altijd zo grappig uit. 'Maar er is iets anders aan de hand.'

Charles keek meteen weer ernstig. 'Is er iets mis?'

'Nee.' Grinnikend gaf ze hem een kus op zijn mond en trok de ritssluiting van zijn broek open. De voorzichtigheid van het begin van hun relatie in aanmerking genomen, hadden ze de schade sinds hun verloving beslist ingehaald. 'We krijgen een kind,' fluisterde ze terwijl hij steeds hartstochtelijker werd en op het punt stond haar naar hun bed te dragen.

Stomverbaasd keek hij haar aan. 'O ja? Nu?'

'Niet nu, gekkie, in juni. Ik denk dat ik op Saint Barthélemy zwanger ben geraakt.'

'Grote goedheid!' Op zijn drieënveertigste ging hij vader worden, hij was er sprakeloos van. Het maakte hem dolgelukkig en hij wilde het wel van de daken schreeuwen. 'Kunnen we nog steeds vrijen?'

'Natuurlijk,' zei ze lachend. 'Daar kunnen we tot juni mee doorgaan.'

'Weet je zeker dat we dan niets beschadigen?'

'Heel zeker.'

Net als altijd vrijden ze in plaats van te eten, en op weg naar kantoor kocht hij bij een stalletje een hotdog. Zijn leven was nog nooit zo goed geweest, veel beter dan toen hij getrouwd was met een filmster en veel beter dan tijdens alle romances van zijn jeugd. Ze paste perfect bij hem en hij aanbad haar. Ze brachten de kerst door in St. Moritz en met Pasen wilde hij haar eerst meenemen naar Hawaï, maar ze gingen toch maar naar Palm Beach. Dat was dichterbij voor haar, want ze was inmiddels zeven maanden in verwachting.

De zwangerschap verliep moeiteloos, de dokter was alleen een beetje bezorgd over het effect van de bevalling op haar bekken. Als het ernaar uit zou zien dat de spanning daar te groot voor zou worden, zou hij een keizersnede doen, had hij gewaarschuwd. Als dat niet nodig zou zijn, zou Charles erbij blijven, had hij beloofd. In mei gingen ze op zwangerschapsgymnastiek in Lenox Hill. Ze had de kinderkamer al ingericht en 's avonds maakten ze lange wandelingen over Madison of Park Avenue, en praatten over hun leven en hun kind.

Ze konden hun geluk nog steeds niet op en waren er ook verbaasd over dat haar verleden in elk geval in bed nooit bij haar was komen spoken. Hij had haar een keer gevraagd hoe ze zich zou voelen als het verhaal over haar vader en haar gevangenisstraf ooit bekend zou worden, en ze had geantwoord dat ze dat verschrikkelijk zou vinden.

'Hoezo?' Ze vroeg zich af hoe hij daarbij gekomen was.

'Omdat dat soms gebeurt,' antwoordde hij filosofisch. Dat had hij met zijn eerste vrouw, die voortdurend blootgesteld was aan de roddelpers, wel gemerkt. Hun scheiding had enorm veel stof doen opwaaien en er hadden allerlei geruchten de ronde gedaan, van de bewering dat zij aan drugs verslaafd was of lesbisch tot het verhaal dat hij homoseksueel was. Uiteindelijk hadden ze hen met rust gelaten en waren ze ieder hun eigen kant op gegaan. Maar als het ooit zou uitkomen, zou het verhaal over Grace veel grotere koppen krijgen. Gelukkig stonden ze niet in de publieke belangstelling en waren ze niet belangrijk. Nu hij niet langer de echtgenoot van een filmster was, was hij weer een gewone burger en Grace was alleen maar zijn vrouw.

Toen ze op een avond naar huis liepen, begonnen haar weeën. Ze hadden op Madison Avenue etalages gekeken en van de eerste krampen had ze nauwelijks iets gemerkt. Pas na een poosje drong het tot haar door wat er aan de hand was. Ze belden de dokter en die zei dat ze zich niet hoefden te haasten, want een eerste kind nam er altijd de tijd voor.

'Gaat het?' vroeg hij steeds toen ze op hun bed naar de televisie lagen te kijken en zij een schaaltje gelatinepudding at. 'Mag dat wel?' vroeg hij zenuwachtig. Hij voelde zich volkomen hulpeloos en was bang dat ze erg veel pijn zou moeten lijden of zou bevallen voordat ze de deur nog maar uit waren. Haar buik was de laatste tijd enorm groot. Maar ze lag zorgeloos naar haar lievelingsprogramma's te kijken, gemberbier te drinken en ijs te eten. Pas tegen middernacht begon ze echt last van de weeën te krijgen en kon ze er tussendoor niet meer praten, dus toen wist hij dat het tijd was de dokter te waarschuwen en haar naar het ziekenhuis te brengen. Toen hij haar de trap af hielp, snauwde ze een paar keer tegen hem, waar hij om moest glimlachten. Dat hoorde erbij, en binnenkort zouden ze een kind hebben. Ze hadden nog nooit zoiets spannends meegemaakt.

Toen Grace in een kraamkamer lag, was ze gekalmeerd. Ze was verbaasd over de pijn en de hevigheid van de weeën. Tegen tweeën zei ze hijgend dat ze die niet langer kon verdragen. Charles deed alles wat hij geleerd had, maar het hielp niets en hij begon zich af te vragen of het toch een keizersnede zou moeten worden. De pijnen werden steeds erger en ze begon te schreeuwen en zich aan hem vast te klampen. Hij kon het bijna niet aanzien en smeekte de verpleegkundige haar een verdovend middel te geven.

'Maak u maar geen zorgen, meneer Mackenzie, uw vrouw doet het prima.' Zijn vrouw zag eruit alsof ze liever dood wilde, en uiteindelijk reden ze haar naar de verloskamer, waar ze mocht beginnen met persen. Charles was van mening dat hij nog nooit zoiets pijnlijks had gezien en het speet hem dat ze ooit gevrijd hadden. Hij wilde niets liever dan haar in zijn armen nemen en de pijn laten ophouden. Maar daar was geen sprake van en de dokter weigerde haar een verdoving toe te dienen, hij gaf zowel voor de moeder als voor het kind de voorkeur aan een natuurlijke bevalling. Charles kon hem bij het zien van Grace' lijden wel vermoorden.

Ze perste een uur lang en inmiddels was het vijf uur in de ochtend. Ze verging van de pijn en sloeg bij elke wee wartaal uit. Charles keek toe en besloot dat ze dit nooit weer zouden meemaken, hij wilde Grace zijn verontschuldigingen aanbieden omdat hij haar dit had aangedaan. Als Grace en het kind het overleefden, was dit de laatste keer. Toen hij op het punt stond te zweren dat hij haar nooit meer zou aanraken gaf ze een bloedstollende gil en hij keek opeens in het gezichtje van de zoon die ze van plan waren Andrew Charles Mackenzie te noemen. Hij had de grote blauwe ogen van Grace en kastanjebruin haar, maar verder leek hij precies op Charles, tot en met zijn vingertjes. Zijn vader vond het net alsof hij in de spiegel keek, hij lachte en huilde tegelijk.

'O mijn god, wat een prachtig kind,' zei hij diep ontroerd, en boog zich voorover om zijn vrouw een kus te geven. Na al dat harde werken lag ze nu plat op haar rug en glimlachte in-gelukkig.

'Is het kindje helemaal in orde?' vroeg ze een paar keer. Toen ze hem schoongemaakt hadden en naar zijn longen hadden geluisterd, gaven ze hem aan zijn moeder. Daar drukte hij zijn gezichtje al meteen tegen haar borst, en Charles keek toe.

'Hoe kan ik je ooit bedanken, Grace?' vroeg Charles, zich afvragend hoe hij ooit zo lang zonder dit kind had kunnen leven. En Grace was zo ontzettend flink geweest om dat allemaal voor hem over te hebben. Hij was nog nooit zo ontroerd geweest en had nog nooit zoveel van zijn vrouw gehouden.

Ze gingen terug naar haar kamer, waar Andrew naast haar kwam te liggen. Tot verbazing van Charles mochten ze de volgende morgen alweer naar huis. Grace was jong en gezond, de baby mankeerde niets en woog bijna negen pond. Het was een natuurlijke bevalling geweest en er was geen enkele reden om niet naar huis te gaan, legde de gynaecoloog uit.

Charles besefte dat er een wereld voor hem open was gegaan. Hij vond het doodeng om zo'n kleine baby mee naar huis te nemen, maar Grace deed net of het heel normaal was en scheen zich al vanaf het eerste moment met haar zoon op haar gemak te voelen. Charles had er een paar dagen voor nodig, maar toen werd hij heel geroutineerd en schepte op over zijn zoon tegen wie er maar wilde luisteren. Het enige waar zijn vrienden hem niet om benijdden, waren de slapeloze nachten. Hij ging elke morgen naar kantoor met het gevoel alsof hij de hele nacht in de draaiton van een hamsterkooi had gelopen. De kleine Andrew werd om de twee uur wakker om gevoed te worden en deed er een uur over om weer in slaap te vallen, en Charles ook. Hij rekende uit dat hij steeds een kwartiertje sliep en per nacht ongeveer tweeëneenhalfuur slaap kreeg, vijfeneenhalfuur minder dan wat hij nodig had. Toch genoot hij en aanbad zijn vrouw en zijn kind.

De maand juli huurden ze een huis in East Hampton en vierden daar Grace' verjaardag. Charles kwam twee of drie keer per week over en Grace nam tussendoor de baby mee naar New York om bij hem te zijn. In augustus nam hij twee weken vrij en gingen ze naar zijn oude huis in Martha's Vineyard.

Grace was gelukkiger dan ooit en ontdekte in oktober dat ze opnieuw in verwachting was, waar ze allebei blij om waren. 'Waarom nemen we deze keer geen tweeling en laten het daarbij?' vroeg Charles opgewekt. Hij was dol op hun zoon. Die sliep nu vier tot vijf uur per nacht, wat al een hele verbetering was. Het amuseerde hem dat het leven zo vlug kon veranderen.

De geboorte van hun tweede kind duurde veel langer en opnieuw stond Charles op het punt om de goden te beloven dat hij zijn vrouw nooit meer zou aanraken. Maar deze keer was de dokter bereid haar een verdoving toe te dienen. Niet dat die veel hielp, maar het was beter dan niets. Negentien uur na het begin van de weeën kwam Abigail Mackenzie ter wereld en keek haar vader met een verbaasd gezicht aan. Hij verloor meteen zijn hart aan haar. Ze was een miniatuur van haar moeder, maar met het donkere haar van haar vader. Een echte schoonheid. Ze had het bovendien voor elkaar gekregen om op de vijfentwintigste verjaardag van haar moeder geboren te worden. Charles was bijna vijfenveertig.

Het waren gelukkige jaren. Grace had het druk met haar kinderen. Ze ging met hen naar speeltuinen, speelgroepjes, peutergymnastiek en muzieklessen voor kleuters. Ze wijdde haar hele leven aan hen. Ze maakte zich er wel zorgen over dat Charles haar misschien saai zou vinden, maar hij scheen heel tevreden met hun leven te zijn. Het was een heel nieuwe ervaring voor hem en iedereen benijdde hem zijn jonge, mooie vrouw en leuke kinderen. Hij had niets te klagen.

Grace was nooit meer vrijwilligerswerk gaan doen, hoewel ze het er soms nog wel over had. Na Andrews geboorte had ze uit zijn naam een gift aan St. Andrew's gegeven: al het geld van Frank Wills. Ze had er geen beter doel voor kunnen bedenken. Op de een of andere manier was ze het altijd als bloedgeld blijven beschouwen en als een overblijfsel uit een leven dat haar alleen ellende had gebracht. Ze wist zeker dat vader Tim er wel een bestemming voor had. Bij Abigails geboorte schonken ze een kleiner bedrag. Maar ze was er al heel lang niet op bezoek geweest, ze had het te druk met haar man en kinderen.

Gedurende drie jaar na Abigails geboorte bracht Grace elke minuut van de dag met de kinderen door en de avond met Charles. Ze ging mee naar etentjes met de vennoten, feestjes en de schouwburg, en hij nam haar voor het eerst mee naar de opera, waar ze van genoot. Haar leven was totaal anders geworden en soms voelde ze zich schuldig omdat ze wist dat op andere plaatsen andere mensen lang niet zo boften als zij, en leden zoals zij vroeger geleden had. En zij was nu zo gelukkig en vrij. Soms vroeg ze zich af wat er met Luana en Sally gebeurd was en met de vrouwen die ze in St. Andrew's had geprobeerd te helpen. Maar dat hoofdstuk was afgesloten. Ook dacht ze soms aan David in Californië en vroeg ze zich af waar hij nu was. Die moeilijke tijd lag zo ontzettend ver achter haar, zelfs zij kon zich soms nauwelijks herinneren dat ze voor haar huwelijk met Charles een ander leven had gehad. Het leek wel of ze op de dag dat ze hem ontmoet had, herboren was.

Toen Abigail naar de kleuterschool ging, wilde ze graag nog een kind erbij, maar ze raakte niet weer in verwachting. Ze was pas achtentwintig en de dokter zei dat hij haar ook niet kon zeggen waarom het de ene keer eerder lukte dan de andere. In elk geval had ze, met haar verleden, geboft dat ze nog twee kinderen had kunnen krijgen. Soms stond ze een hele poos alleen maar glimlachend naar hen te kijken. En dan nam ze Andrew mee naar de keuken om cakejes te bakken, of ging ze met Abigail papieren poppetjes knippen, kralen rijgen of plaatjes maken van spaghetti. Ze vond het heerlijk met hen bezig te zijn en het verveelde haar nooit.

Op een morgen zat ze, tot het tijd was om de kinderen van school te halen, in de keuken met een kop koffie de krant te lezen. Toen ze de kop in de New York Times zag, werd ze bijna misselijk. Een psychiater in New York had zijn geadopteerde zesjarige dochtertje vermoord terwijl zijn mishandelde, hysterische vrouw erbij stond. De tranen sprongen haar in de ogen. Het was niet te geloven, want hij was een hoog opgeleide man met een grote praktijk en een functie als docent aan een medische faculteit. Toch had hij hun dochtertje vermoord, dat ze vlak na haar geboorte geadopteerd hadden.

Hun eigen kind was twee jaar daarvoor om het leven gekomen bij een ongeluk, waaraan nu getwijfeld werd. Grace begon tijdens het lezen te huilen, zo erg leefde ze met het arme meisje mee. Onderweg naar school moest ze er nog steeds om huilen. Toen ze met de kinderen naar huis liep, was ze zo stil dat Andrew aan zijn moeder vroeg wat er was.

Niets, wilde ze zeggen, maar ze bedacht zich. Ze wilde eerlijk zijn. 'Ik heb verdriet.'

'Waarom, mama?' Hij was vier en een schattig ventje. Behalve zijn kastanjebruine haar en blauwe ogen leek hij precies op Charles, ook wat zijn manier van doen betrof. Ze moest er steeds opnieuw om glimlachen, maar vandaag gaf de aanblik van haar eigen kinderen haar vanwege dat kleine vermoorde meisje een droevig gevoel. 'Waarom ben je verdrietig?' vroeg Andrew weer.

Met betraande ogen probeerde ze een begrijpelijk antwoord te geven. 'Iemand heeft een klein meisje pijn gedaan en toen ik dat hoorde, deed me dat verdriet.' 'Is ze naar het ziekenhuis gegaan?' vroeg hij ernstig. Hij was dol op ziekenauto's, politiewagens en sirenes, hoewel hij er ook een beetje bang voor was. Hij had een levendige belangstelling voor alles om zich heen.

Grace wist niet precies wat ze nu moest zeggen en of ze hem moest vertellen dat het meisje dood was. Toen besloot ze dat dat voor een jongetje van vier te veel zou zijn. 'Ik denk het wel, Andrew. Ik geloof dat ze erg ziek is.'

'Zullen we een tekening voor haar maken?'

Grace knikte en wendde haar hoofd af zodat hij haar tranen niet zou zien. Dat kleine meisje zou zelf nooit meer tekenen, nooit meer gekoesterd worden, nooit gered worden.

De volgende paar dagen was dit voorval het gesprek van de dag. De mensen waren geschokt en verontwaardigd. De onderwijzers van haar lagere school verdedigden zich door te beweren dat ze niets vermoed hadden. Het was een teer poppetje geweest dat gemakkelijk blauwe plekken opliep, en ze had nooit iets over haar huiselijk leven gezegd. Dat maakte Grace woedend. Kinderen zeiden nooit iets over mishandeling die thuis plaatsvond en verdedigden hun kwelgeesten altijd. Dat wisten onderwijzers, en ook dat ze tegenwoordig hun ogen en oren moesten openhouden.

Mensen legden dagenlang bloemen en boeketten voor het gebouw aan Park Avenue waar ze gewoond had en toen Grace en Charles er de volgende dag op weg naar een etentje bij vrienden langsreden, verkrampte Grace' keel toen ze een groot hart van roosjes zag liggen met een roze lint eromheen met de naam van het meisje erop.

'Ik kan er niet tegen!' snikte ze in de zakdoek die Charles haar gaf. 'Ik weet hoe het is,' fluisterde ze. 'Waarom begrijpen de mensen het niet? Waarom merken ze niets, waarom kunnen ze het niet voorkomen? Waarom heeft niemand vermoed wat zich achter die gesloten deuren voor afschuwelijke dingen afspeelden?' Het tragische was dat de mensen die het wel wisten, er niets aan deden. Aan die onverschilligheid zou ze een einde willen maken. Ze zou de mensen wakker willen schudden.

Charles sloeg een arm om haar schouders. Het deed hem steeds weer verdriet wanneer hij herinnerd werd aan haar verleden, en hij deed zijn best om dit elke dag aan haar goed te maken.

'Ik wil weer gaan werken,' zei ze. Ze zaten achter in een taxi en hij keek haar verbaasd aan.

'Op een kantoor?' Hij kon zich niet voorstellen waarom ze dat weer zou willen. Ze was thuis bij de kinderen helemaal gelukkig.

Maar ze glimlachte en schudde terwijl ze haar neus snuitte haar hoofd. 'Natuurlijk niet, tenzij je een nieuwe secretaresse nodig hebt,' zei ze plagend.

Hij grinnikte. 'Voor zover ik weet niet. Dus wat ben je dan van plan?'

'Toen ik over dat meisje nadacht, besefte ik dat ik weer met mishandelde vrouwen en kinderen wil gaan werken.' Haar dood had Grace aan haar schuld herinnerd en aan haar voornemen om mensen die hetzelfde hadden meegemaakt als zij, te helpen. Zij was ontsnapt naar een beter leven, maar ze kon hen niet vergeten. Ze wist dat ze altijd de behoefte zou voelen een helpende hand naar hen uit te steken.

'Maar niet in St. Andrew's,' zei hij ferm. Na hun huwelijk had hij haar daar alleen af en toe op bezoek laten gaan. Vorig jaar was vader Tim naar Boston overgeplaatst om daar ook zo'n tehuis te beginnen. Hij had hun een kerstkaart gestuurd. Maar Grace dacht aan iets heel anders, iets van een veel grotere omvang.

'Ik denk aan een soort organisatie.' Ze had al twee dagen lopen bedenken hoe ze daadwerkelijk kon helpen. 'Een instelling die niet alleen mensen in getto's bereikt maar ook mensen in betere buurten waar mishandeling niet zo voor de hand ligt en beter verborgen blijft. Iets wat zich tot het onderwijs uitstrekt en waarbij leraren, ouders, geestelijken, kleuteropvang en iedereen die iets met kinderen te maken heeft, duidelijk wordt gemaakt waarop ze moeten letten en wat ze eraan moeten doen. En ook het grote publiek, mensen zoals jij en ik en onze buren, alle mensen die mishandelde kinderen onder ogen krijgen en dat niet eens zien.'

'Het klinkt als een hele kluif,' zei hij voorzichtig, 'maar het is wel een goed idee. Bestaat er niet al zoiets om je bij aan te sluiten?'

'Misschien wel.' Maar vijf jaar geleden nog niet, toen bestonden er alleen hier en daar tehuizen zoals St. Andrew's. En de verschillende comités ten behoeve van slachtoffers van mishandeling waarvan ze gehoord had, schenen slecht georganiseerd te zijn en geen nut te hebben. 'Ik weet eigenlijk niet waar ik zou moeten beginnen, misschien moet ik eerst wat onderzoek doen.'

'Misschien moet je je ook eens een beetje minder zorgen over alles maken,' zei hij glimlachend. Hij boog zich naar haar toe en gaf haar een kus. 'De vorige keer dat je je grote hart liet spreken, ben je als dank in elkaar geslagen. Misschien moet je het nu maar aan andere mensen overlaten. Ik wil niet dat je er weer bij gewond raakt.'

'Als dat toen niet gebeurd was, was je nooit met me getrouwd,' zei ze zelfvoldaan.

Hij lachte. 'Wees daar maar niet zo zeker van. Ik had al heel lang een oogje op je, ik wist alleen niet waarom je zo'n hekel aan me had.'

'Ik had helemaal geen hekel aan je, ik was bang voor je. Dat is iets heel anders.'

Ze dachten allebei glimlachend terug aan de tijd dat ze elkaar ontmoet hadden en verliefd op elkaar waren geworden. Er was nog niets veranderd, ze hielden meer van elkaar dan ooit. Toen ze 's avonds thuiskwamen, begon Grace weer over haar idee. Ook de weken die volgden, liet het haar niet los, tot Charles het niet langer kon aanhoren.

'Oké, oké, ik snap het al, je hebt hulp nodig. Waar zullen we beginnen? Laten we er dan maar eens iets aan gaan doen.'

Hij praatte er met enkele vrienden over en met een paar van zijn partners van het advocatenkantoor. Sommige van hun vrouwen hadden belangstelling en anderen kenden mensen die nuttig konden zijn en gaven tips. Twee maanden later had Grace een heleboel informatie verzameld en wist ze precies hoe ze het wilde aanpakken. Ze had er met een psycholoog over gepraat en met het hoofd van de school van de kinderen, en ze besloot dat ze voldoende voorbereid was. Ook had ze zuster Eugene van St. Andrew's opgespoord, die haar de namen van mensen had opgegeven die tegen een kleine vergoeding wilden meehelpen. Ze had vrijwilligers, psychologen, onderwijskrachten, zakenlieden, vrouwen en zelfs een paar slachtoffers nodig. Daarmee wilde ze een team samenstellen dat bereid was in de maatschappij mensen over alle mogelijke vormen van kindermishandeling voor te lichten.

Ze richtte een organisatie op die ze de eenvoudige naam 'Help kinderen!' gaf. Eerst leidde ze die vanuit huis en na zes maanden huurde ze een kantoor op Lexington Avenue, twee straten van hun huis af. Toen had ze inmiddels een groep van eenentwintig medewerkers die praatten met scholen, ouderverenigingen, lerarenorganisaties en mensen die vrijetijds- en sportclubs leidden. De respons verbaasde haar. Toen ze zelf voor het eerst een lezing moest geven, trilde ze als een espenblad. Ze vertelde een groep onbekende mensen over de manier waarop zij als kind mishandeld was, hoe niemand dat had gezien of had willen zien en iedereen haar vader een geweldige man had gevonden. 'En misschien was hij dat ook wel,' zei ze terwijl ze met bevende stem haar tranen probeerde te bedwingen, 'maar niet voor mij of mijn moeder.' Ze vertelde er niet bij dat ze hem vermoord had om zichzelf te redden, maar haar verhaal maakte diepe indruk. Al hun sprekers hadden een dergelijk verhaal, sommige vertelden over hun eigen ervaringen en sommige over die van hun leerlingen of patiënten. Iedereen bracht de boodschap goed over, een boodschap recht uit het hart. 'Help kinderen!' en dat meenden ze.

Vervolgens opende ze een speciale telefoonlijn voor mensen die vrienden of buren hadden die zich aan mishandeling schuldig maakten, voor ouders die hulp nodig hadden en kinderen die in slechte omstandigheden verkeerden. Ze probeerde uit alle macht geld in te zamelen en kocht ruimte op reclameborden om posters met het nummer van de hulplijn op te plakken. Ze kreeg het voor elkaar de hulplijn dag en nacht te bemannen, een hele prestatie. Het was bijna een opluchting toen Abigail anderhalf jaar later ook naar de kleuterschool ging, zodat ze meer tijd kreeg voor 'Help kinderen!', hoewel ze haar tijdens de lunch wel miste. Het lukte haar haar werk 's morgens af te handelen, zodat ze 's middags bij de kinderen kon zijn. Maar het was inmiddels een grote organisatie geworden, die door vijf stichtingen werd gefinancierd. Hun huidige project was geld inzamelen en gratis ontwerpers bij elkaar krijgen voor reclames op de televisie. Ze wilde een campagne organiseren om nog dieper in de maatschappij te kunnen doordringen. Ze verzon van alles om mishandelde kinderen en de mensen die daarvan op de hoogte waren, te bereiken. In de ouders van die kinderen was ze minder geïnteresseerd, de meeste waren zo pervers dat ze niet eens geholpen wilden worden. Maar heel zelden meldde zich iemand aan die daarom vroeg. Het was makkelijker om buitenstaanders te waarschuwen.

Ze wisten niet precies wat hun resultaten waren, maar de hulplijn was dag en nacht door wanhopige bellers bezet. Het waren vooral buren, vrienden en onderwijzers die niet zeker wisten of ze het moesten melden of niet, en steeds vaker kinderen met verschrikkelijke verhalen. Grace en Charles namen ieder ook twee lange diensten per week voor hun rekening en Charles kwam vaak diepbedroefd thuis door de ellende die hij had moeten aanhoren. Het was onmogelijk niet met die kinderen mee te voelen. De enigen die dat niet deden, waren hun ouders.

Grace had het zo druk dat de dagen omvlogen, maar ze was gelukkiger dan ooit. Ze was stomverbaasd toen ze een lovende brief van de vrouw van de president kreeg, waarin stond dat mensen zoals Grace de wereld beter hielpen maken, net als Moeder Teresa.

'Dat meent ze niet,' zei Grace verlegen lachend toen ze Charles de brief liet zien. Het was gênant, maar ook heel leuk. Weliswaar ging het om de hulp aan kinderen, maar het was ook prettig daar erkenning voor te krijgen. Charles prees haar ook royaal. Hij vond het fijn voor haar en een hele belevenis toen ze voor een diner op het Witte Huis werden uitgenodigd. Het was het Jaar van het Kind geweest en Grace zou voor haar bijdrage met 'Help kinderen!' worden bekroond.

'Maar dat kan ik niet aannemen,' zei ze in verlegenheid gebracht. 'Denk eens aan al die mensen die ons bij de opzet geholpen hebben, en al die mensen die er nu deel van uitmaken.' Bijna niemand kreeg ervoor betaald, allemaal waren ze vol toewijding en sommigen droegen flink financieel bij. 'Waarom moeten ze mij speciaal bedanken?' Ze was het er niet mee eens en wilde de uitnodiging voor het diner afslaan, ze vond dat de bekroning naar de organisatie moest gaan in plaats van naar haar persoonlijk.

'Maar wie is ermee begonnen?' Charles glimlachte. Ze was de bescheidenheid zelve en dat was een van de dingen die haar zo bijzonder maakten. Ze had al haar verdriet omgezet in een zegen voor velen. Elk moment van geluk dat hij haar kon geven, schonk hem vreugde. Hij was nog nooit zo gelukkig geweest en hij hield ontzettend veel van Grace. Ze was een goede echtgenote, een goede vrouw en iemand voor wie hij veel respect had. 'Ik vind dat we naar Washington moeten gaan, dat zou ik in elk geval heel leuk vinden. Weet je wat, ik zal die prijs wel in ontvangst nemen en zeggen dat het hele idee van "Help kinderen!" van mij kwam.' Hij plaagde haar en ze lachte erom. Ze kibbelden er twee weken lang over, maar hij had de uitnodiging allang namens haar aangenomen. Ten slotte huurde ze mopperend hun vaste oppas om de huishoudster te helpen en vlogen ze op een besneeuwde middag in december naar Washington. Ze hield vol dat de sneeuw een slecht voorteken was, maar toen ze op Pennsylvania Avenue aankwamen, besefte ze dat ze zich vergist had. De kerstboom van het Witte Huis stond vrolijk te twinkelen en het hele gebouw zag eruit als een schilderij van Norman Rockwell.

Ze werden binnengeleid door mariniers en Grace voelde haar knieën bijna knikken toen ze eerst de president en daarna zijn vrouw een hand gaf. Charles kwam op de ontvangst een paar bekenden tegen. Met Grace' arm ter bemoediging stevig in de zijne stelde hij haar voor aan een aantal advocaten en congresleden die hij nog van vroeger kende. Een van hen vroeg Charles plagend wanneer hij de stoute schoenen zou aantrekken om zich ook op het politieke vlak te begeven. Hij was ooit een van Charles' medevennoten geweest.

'Ik geloof niet dat dat iets voor mij is, ik heb het te druk met mijn kinderen naar school brengen en de telefoon voor Grace aannemen,' antwoordde Charles met een glimlach. Maar hij vermaakte zich best en maakte zelfs een praatje met de president, die zei dat hij Charles' firma kende. Hij gaf hem een compliment over de manier waarop hij vorig jaar een moeilijke zaak met betrekking tot een paar regeringscontracten had opgelost.

Na het diner werd er gedanst en zong een kinderkoor heel mooi kerstliedjes. Het waren schattige kinderen en Grace kreeg even heimwee naar hun eigen kinderen.

Voordat ze weggingen, kwam het congreslid nog eens naar hen toe en zei tegen Charles dat hij er toch echt over na moest denken. 'De politieke arena kan je best gebruiken, Charles. Ik zou er graag wanneer het je maar uitkomt eens met je over willen praten.'

Maar Charles bleef volhouden dat het hem in zijn advocatenpraktijk heel goed beviel.

'Maar de wereld is heel wat groter dan alleen die van Park Avenue en Wall Street, dat vergeten de mensen in hun ivoren torens weleens. Je zou veel goeds kunnen doen, er zijn heel wat belangrijke dingen gaande. Ik bel je wel,' zei de man voordat hij wegliep.

Charles en Grace kwamen om middernacht terug in het Willard Hotel. Het was een heerlijke avond geweest en Grace had een prachtige gedenkplaat gekregen ter erkenning van haar onbaatzuchtige hulp aan kinderen.

'Dat zal ik aan de kinderen laten zien als ze me weer eens verwijten dat ik gemeen ben,' zei ze glimlachend terwijl ze hem op de tafel in hun hotelsuite legde. Ze was blij dat ze toch gegaan waren, ze had er echt van genoten. Toen ze in bed lagen na te praten over de mensen die ze er ontmoet hadden en over de indrukwekkende kennismaking met de president en zijn vrouw, vroeg ze hem naar zijn vriend, het congreslid.

'Roger?' zei hij achteloos. 'Hij was vroeger een van onze vennoten. Een prima kerel, ik heb hem altijd graag gemogen.'

'En wat vind je van zijn opmerking?' Ze was nieuwsgierig naar zijn reactie.

'Over in de politiek gaan?' Hij keek geamuseerd. 'Dat is niets voor mij.'

'Waarom niet? Je bent er juist heel geschikt voor.'

'Misschien word ik dan een keer presidentskandidaat, want jij zou een beeldschone presidentsvrouw zijn,' zei hij plagend.

Toen draaide hij zich liefkozend naar haar om en kuste haar hartstochtelijk, en als altijd beantwoordde ze zijn passie geestdriftig.

Om twee uur de volgende middag waren ze terug in New York. Charles was in een feestelijke bui en besloot niet meer naar kantoor te gaan. Hij ging met Grace mee naar huis, waar de kinderen hen vol vreugde begroetten. Ze klemden zich aan hun ouders vast en wilden weten wat die voor hen hadden meegebracht.

'Helemaal niets,' jokte Charles met een effen gezicht, en ze gilden ongelovig. Ze wisten wel beter. Charles en Grace hadden op het vliegveld een paar speeltjes en souvenirs voor hen gekocht. Wanneer Charles op zakenreis ging, wat zelden gebeurde, kwam hij nooit met lege handen terug. Grace vertelde over het Witte Huis en de verlichte kerstboom op het grasveld ervoor, en de kinderen die gezongen hadden.

'Wat hebben ze gezongen?' vroeg Andrew, en Abigail wilde typisch meisjesachtig weten wat ze aan hadden gehad. Ze waren nu zes en vijf jaar oud.

De week erna was het Kerstmis en dat weekend zetten ze de boom op. Grace en Charles hingen de versieringen bovenin en de kinderen deden het gedeelte waar ze bij konden. Ze maakten ook slingers van popcorn en cranberries, een traditie waar ze dol op waren.

Grace nam hen mee om te schaatsen in Rockefeller Plaza, voor een bezoek aan de kerstman in Saks, en na schooltijd bekeken ze de prachtig versierde etalages op Fifth Avenue. Ze mochten zelfs mee naar hun vaders kantoor om hem op te halen voor een lunch. Ook gingen ze naar Serendipity in 6oth Street tussen Second en Third Avenue, waar ze getrakteerd werden op hotdogs en enorme milkshakes. Grace bestelde een bananasplit, waar Charles om moest lachen omdat het hem deed denken aan de bananasplit die hij voor haar gekocht had toen ze voor het eerst een weekend weggingen. Ze at hem helemaal op en hij prees haar omdat ze lid van de schonebordenclub was.

'Drijf je de spot met me?' vroeg ze grinnikend met een dotje slagroom op haar neus. Abigail zag het en begon te giechelen en zelfs Andrew vond het leuk.

'Natuurlijk niet, ik vind het geweldig dat je er geen hapje van verspild hebt.' Charles glimlachte, hij voelde zich jong en tevreden.

'Pas maar op, anders bestel ik er nog een.' Ze was nog net zo slank als vroeger.

Maar na nieuwjaar klaagde ze dat ze geen enkel kledingstuk meer aan kon. Ze had in de vakantie een paar keer per week de hulplijn bediend, want ze wist dat dat een moeilijke tijd was voor gezinnen met problemen en hulpeloze kinderen en had zelf zoveel mogelijk beschikbaar willen zijn. Net als de anderen wanneer die telefoondienst hadden, had ze een heleboel koekjes en popcorn zitten snoepen, vooral omdat het kersttijd was.

'Ik voel me moddervet,' klaagde ze toen ze de rits van haar spijkerbroek dichtdeed om tot besluit van een lui weekend met Charles een wandeling in het park te gaan maken.

'De meeste vrouwen zouden graag net zo moddervet als jij willen zijn.' Ondanks haar twee kinderen en het feit dat ze dat jaar dertig was geworden, had ze nog steeds het figuur van een model. Charles was net vijftig geworden en was nog net zo knap als vroeger.

Ze vormden een aantrekkelijk paar. Grace droeg een warme muts van vossenbont en een bijpassend jasje dat hij haar met Kerstmis gegeven had. Het was perfect voor de ijskoude winters van New York. Er lag sneeuw in het park. Ze hadden de kinderen voor een paar uur met een oppas achtergelaten, omdat de huishoudster vrij had. Op zondag maakten ze graag af en toe een lange wandeling of ze reden met een taxi naar SoHo en dronken daar koffie, of ze gingen ergens lunchen en daarna in een galerie schilderijen of beelden bekijken.

Maar die dag genoten ze van hun wandeling en bereikten ten slotte het Plaza Hotel. Ze besloten naar binnen te gaan en in het Palm Court een kop hete chocolademelk te drinken. Hand in hand keuvelend liepen ze het stijlvolle, oude hotel binnen. 'De kinderen vergeven het ons nooit als ze erachter komen,' zei Grace met een schuldig gevoel. Die waren dol op het Palm Court. Maar het was ook romantisch om er met Charles alleen te zijn. Ze vertelde hem over haar uitbreidingsplannen voor 'Help kinderen!' voor het komende jaar, ze wilde nog veel meer doen. Onder het praten at ze een hele schaal koekjes leeg en dronk twee koppen chocolademelk met slagroom.

Toen ze alles op had, werd ze misselijk en had er spijt van.

'Je bent net zo erg als Andrew,' zei Charles lachend. Hij vermaakte zich altijd met haar, soms gedroeg ze zich als een meisje en dan weer als een volwassen vrouw.

Bij het verlaten van het Plaza riep hij een rijtuigje aan, waarin ze naar huis reden. Net als tieners of een paartje op hun huwelijksreis zaten ze onder de dikke deken te knuffelen, te kussen en te fluisteren. Toen ze thuiskwamen, renden ze naar binnen om de kinderen te halen, zodat die het paard konden aaien. De koetsier reed hen alle vier voor een extra bedrag nog een blokje om. Daarna gingen ze weer naar binnen en toen de oppas weg was, kookte Grace pasta voor het avondeten.

In de weken die volgden, had ze het druk met haar nieuwe plannen en met de kinderen. Ze merkte wel dat ze voortdurend doodmoe was, zo moe dat ze twee diensten aan de hulplijn aan iemand anders overdroeg, wat zelden voorkwam. Toen Charles het in de gaten kreeg, vroeg hij haar bezorgd wat er mis was.

'Ben je wel in orde?' Hij was soms bang dat haar verleden en de aframmeling bij St. Andrew's op een dag hun tol zouden eisen en als ze zich niet lekker voelde, schrok hij daar meteen van.

'Natuurlijk wel,' antwoordde ze, maar de kringen onder haar ogen en haar bleke gezicht vertelden een ander verhaal. Ze had zelden meer last van astma, maar ze begon er net zo uit te zien als toen hij haar voor het eerst ontmoet had. Een beetje afgetrokken en te ernstig, en niet helemaal gezond.

'Ik wil dat je naar de dokter gaat,' drong hij aan.

'Ik heb niets,' zei ze koppig.

'Ik meen het,' zei hij streng.

'Oké, oké.' Maar ze maakte geen afspraak en zei dat ze het te druk had. Uiteindelijk maakte Charles er een en dreigde dat hij, als ze de volgende morgen niet zou gaan, haar er zelf naartoe zou brengen. Het was inmiddels een maand na Kerstmis en ze zat midden in een grote geldinzamelingsactie voor 'Help kinderen!' Ze moest allerlei dringende telefoontjes afhandelen en met een heleboel mensen praten.

'Schei nou toch uit!' zei ze de volgende morgen kribbig toen hij haar eraan herinnerde. 'Ik ben alleen maar moe, meer niet. Het stelt niets voor, dus ik snap niet waar je je zo druk over maakt.'

Hij pakte haar bij de schouders en draaide haar gezicht naar zich toe.

'Begrijp je dan niet hoe belangrijk je bent voor mij en voor ons gezin? Ik hou van je, Grace. Verwaarloos je gezondheid alsjeblieft niet zo, want ik heb je nodig.'

'Goed dan,' stemde ze kalm in. 'Ik ga wel.' Ze had een ontzettende hekel aan doktoren, die haar altijd deden denken aan slechte ervaringen zoals verkrachting, de dood van haar moeder, de nacht dat ze haar vader gedood had en zelfs de tijd in Bellevue na haar aframmeling bij St. Andrew's. Behalve de keren dat ze haar kinderen kreeg, hadden artsen altijd narigheid betekend.

'Heb je zelf een idee wat er mis kan zijn? Hoe voel je je?' vroeg hun huisarts vriendelijk. Hij was een man van middelbare leeftijd met een intelligent gezicht en een ontspannen manier van doen, en wist niets van Grace' verleden of haar afkeer van doktoren.

'Ik voel me prima, Charles moet niet zo paniekerig doen.' Ze glimlachte.

'Hij mag zich best zorgen maken. Heb je naast die vermoeidheid nog andere klachten?'

Ze dacht even na en haalde haar schouders op. 'Eigenlijk niet. Ik ben soms een beetje duizelig en heb af en toe hoofdpijn.' Ze zei het achteloos, maar eerlijk gezegd was ze af en toe erg duizelig geweest en zelfs zo misselijk dat ze had moeten overgeven. Maar ze had het aan de spanning over hun inzamelingsactie geweten. 'Ik heb het erg druk.'

'Misschien moet je zo nu en dan eens vrij nemen,' raadde hij glimlachend aan. Hij schreef vitaminen voor, deed een bloedonderzoek en stelde haar gerust. Verdere onderzoeken waren niet nodig, ze was jong en gezond en haar bloeddruk was laag, wat weleens de reden voor de duizeligheid en de hoofdpijn kon zijn. 'Veel rood vlees eten,' voegde hij eraan toe, 'en spinazie.' Ze moest de groeten doen aan Charles, die ze vanuit een telefooncel voorlopig geruststelde. Ze voelde zich opeens een stuk beter en liep in de koude januarilucht naar huis. De zon scheen en ze voelde zich ijzersterk en een dwaas dat ze naar de dokter was geweest. Toen ze de hoek van hun straat omsloeg, dacht ze glimlachend aan Charles' zorgzaamheid en hoe ze met hem bofte. Opeens werd ze weer een beetje draaierig, hoewel niet erger dan voorheen. Maar toen ze voor hun huis stond, kon ze zich nauwelijks meer staande houden en greep ze zich vast aan een oudere man, die haar verbaasd aanstaarde. Ze keek hem met niets ziende ogen aan, deed twee stappen in de richting van de voordeur, mompelde iets onverstaanbaars en viel bewusteloos op de grond.

14

Toen Grace op de stoep voor hun huis weer bijkwam, stonden er drie mensen en twee agenten over haar heen gebogen.

De oudere man die ze bijna omver had getrokken toen ze viel, was naar een telefooncel gelopen en had de alarmcentrale gebeld, maar toen er een politiewagen kwam aanrijden, zat ze alweer rechtop. Ze was meer geschrokken dan verwond, maar ze was nog te duizelig om te kunnen opstaan.

'Wat is er met u aan de hand?' vroeg de ene agent vriendelijk. Het was een grote man, die de hele situatie scherp opnam. Zo te zien was ze niet dronken of high, en het was een knappe, goed geklede vrouw. 'Zullen we een ambulance voor u bellen? Of uw huisarts?'

'Nee, dank u, het gaat wel weer,' zei ze en stond op. 'Ik weet niet hoe het kwam, maar ik werd opeens heel duizelig.' Ze had niet ontbeten, maar verder was er niets aan de hand.

'U kunt beter even naar de dokter gaan, mevrouw. We zetten u met plezier bij het New York-ziekenhuis af, dat ligt een eindje verderop,' bood hij vriendelijk aan.

'Dat hoeft echt niet, ik woon hier.' Ze wees naar het dichtstbijzijnde huis in de rij. Ze had het bijna gehaald. Ze bedankte de oudere man en zei dat het haar speet dat ze hem bijna omvergetrokken had. Hij gaf haar een paar klopjes op haar hand en raadde haar aan een dutje te doen en iets te eten. De agent ging met haar mee het huis binnen en keek naar de mooie inrichting.

'Kan ik iemand voor u bellen? Uw man, een vriendin of een buurvrouw?'

'Nee, ik...' De telefoon onderbrak hen en toen ze die opnam, bleek Charles aan de lijn te zijn.

'Wat heeft hij gezegd?'

'Er is niets aan de hand,' antwoordde ze schaapachtig, het feit negerend dat ze net op de stoep was flauwgevallen.

'Wilt u dat we even bij u blijven?' vroeg de agent. Ze schudde haar hoofd.

'Wie is dat? Is er iemand bij je?' Ze durfde hem niet te vertellen wat er gebeurd was.

'Niemand. De dokter zegt dat ik niets mankeer en...'

'Wie zei er net iets tegen je?' Wat Grace betrof, had Charles een zesde zintuig en hij voelde aan dat er iets aan de hand was.

'Een politieagent, Charles.' Ze zuchtte en voelde zich als een dwaas. Opeens werd ze weer heel duizelig. De agent zag haar wit wegtrekken en heen en weer zwaaien, en hij pakte haar bij de arm. Grace snapte niet wat er met haar aan de hand was, ze voelde zich te beroerd om verder te praten. Met de hoorn in de hand liet ze zich op de vloer zakken en boog haar hoofd tussen haar knieën. Een van de agenten ging een glas water voor haar halen en de ander pakte de hoorn op van de vloer.

'Hallo? Hallo? Wat gebeurt daar toch allemaal?' riep Charles ongerust.

'U spreekt met agent Mason, met wie spreek ik?' zei de agent kalm, terwijl Grace hulpeloos en beschaamd naar hem opkeek. 'Met Charles Mackenzie, en u bent bij mijn vrouw. Wat is er aan de hand?'

'Het valt wel mee, meneer. Uw vrouw voelde zich niet lekker en is vlak voor uw huis flauwgevallen. We zijn met haar mee naar binnen gegaan en ik geloof dat ze zich nog steeds niet goed voelt. Misschien heeft ze buikgriep, dat heerst.'

'Is er niets ergers aan de hand?' Charles was bleek geworden en greep al pratend zijn jas.

'Ik denk het niet. Ze wil niet naar het ziekenhuis worden gebracht, dat hebben we haar gevraagd.'

'Trekt u zich daar maar niets van aan. Kunt u haar naar Lenox Hill brengen?'

'Met plezier.'

'Dan ben ik daar over tien minuten bij u.'

De agent legde de hoorn neer en keek glimlachend op Grace neer. 'Uw man wil dat we u naar Lenox Hill brengen, mevrouw Mackenzie.'

'Ik wil niet.' Ze klonk als een nukkig kind en hij glimlachte weer.

'Hij duldt geen tegenspraak en zal u daar ontmoeten.'

'Mij mankeert heus niets.'

'Dat zal best, maar het kan geen kwaad dat even te laten onderzoeken. Er dwalen allerlei virussen rond, gisteren is er in Bloomingdale's nog een vrouw met Hong-Konggriep ingestort. Voelt u zich al lang niet lekker?' vroeg hij vriendelijk terwijl zijn partner er ook bij kwam.

'Het gaat echt wel weer,' zei ze terwijl ze de voordeur op slot deden en haar in de politieauto hielpen. Opeens drong het tot haar door dat het leek alsof ze gearresteerd werd. Ze zou erom gelachen hebben als het haar niet aan de avond van de moord op haar vader had doen denken. Toen ze in Lenox Hill aankwamen, had ze een astma-aanval, de eerste in twee jaar, en ze had niet eens haar inhalatieapparaat bij zich. Ze had nu zoveel zelfvertrouwen dat ze dat meestal thuis liet liggen. Ze brachten haar naar binnen en ze legde de verpleegkundige van de eerste hulp uit dat ze een astma-aanval had. Meteen gaven ze haar een inhalatieapparaat en een pil, maar toen Charles aankwam, was ze nog doodsbleek en trilden haar handen.

'Wat is er gebeurd?' vroeg hij zacht met een verschrikte uitdrukking op zijn gezicht.

'Ik werd zenuwachtig van die politieauto.'

'Ben je daarom flauwgevallen?' Hij begreep er niets van.

Ze schudde haar hoofd. 'Daarom kreeg ik een aanval.'

'Maar waarom ben je dan flauwgevallen?'

'Dat weet ik niet.'

De agenten gingen weg en het duurde nog een uur voordat ze bij een van de artsen van de eerste hulp terecht konden. Inmiddels was ze weer wat opgeknapt, ze ademde bijna normaal en was niet duizelig meer. Charles had een kop kippensoep, wat snoep en een broodje voor haar uit een automaat gehaald. Ze had een goede eetlust, zei ze tegen de dokter die haar onderzocht.

'Heel goed,' bevestigde Charles.

De dokter onderzocht haar grondig, zei dat het waarschijnlijk griep was, maar vroeg toen: 'Zou u zwanger kunnen zijn?' 'Dat denk ik niet.' Sinds Abby's geboorte had ze geen anticonceptiepillen meer geslikt, maar Abby was al zes en er was niets gebeurd. 'Dat kan ik me niet voorstellen.'

'Slikt u de pil?' Ze schudde haar hoofd. 'Waarom niet? Een bepaalde reden?' Hij wierp een blik op Charles.

'Een zwangerschap is echt heel onwaarschijnlijk,' zei Grace beslist. Ze wilde dolgraag nog een kind, maar ze geloofde niet dat die wens ooit nog in vervulling zou gaan. En na zes jaar helemaal niet meer.

'Het zou best kunnen.' Charles glimlachte, het was niet eerder bij hem opgekomen, maar ze had er alle symptomen van. 'Kunt u dat controleren?' vroeg hij de arts.

'Bij de drogist op de hoek kunt u een zwangerschapstest kopen. Ik wed dat u gelijk hebt en zij niet.' De dokter glimlachte tegen Grace. 'Misschien ontkent u het, maar u hebt inderdaad alle symptomen. Misselijkheid, duizeligheid, grotere eetlust, vermoeidheid, slaap, een opgezwollen gevoel en u hebt uw menstruatie overgeslagen, wat volgens u door nervositeit komt. Dat ben ik niet met u eens, ik vermoed dat u in verwachting bent. Ik kan u doorsturen naar de afdeling gynaecologie, maar u kunt net zo goed zo'n testsetje kopen en naar uw eigen arts gaan.'

'Dank u wel,' zei ze stomverbaasd. Het was niet eens bij haar opgekomen. Ze had heel lang op een derde kind gehoopt, maar die hoop ten slotte laten varen en zichzelf voorgehouden dat het gewoon niet meer zou gebeuren.

Ze gingen naar de drogist om de test te kopen en namen daarna een taxi naar huis. Charles drukte haar stevig tegen zich aan, dankbaar dat er niets ergs met haar gebeurd was. Toen hij de agent aan de lijn had gekregen, was hij in paniek geraakt en had hij het ergste gevreesd.

Thuis volgde ze precies de aanwijzingen op en wachtte volgens Charles' stopwatch glimlachend de vijf minuten af. Ze waren er nu allebei van overtuigd dat ze zwanger was en dat bleek waar te zijn.

'Wanneer zou het gebeurd zijn, denk je?' vroeg ze verbijsterd. Ze vond het nog steeds een wonder.

'Volgens mij na het diner in het Witte Huis,' zei Charles lachend en gaf haar een kus.

Hij had gelijk. Ze ging de volgende dag naar haar gynaecoloog, die zei dat de baby eind september zou komen. Charles mompelde iets over vaderschap op zijn leeftijd - hij zou dan eenenvijftig zijn - maar Grace wilde het woord 'oud' niet horen.

'Je gedraagt je nog steeds als een jongen,' zei ze grinnikend. Ze waren allebei dolblij.

Toen de baby geboren werd, bleek het een heel mooi jongetje te zijn, dat op hen beiden leek. Alleen had hij lichtblond haar, dat volgens hen in geen van hun families voorkwam. Ze noemden hem Matthew en zijn broertje en zusje waren meteen dol op hem. Abby wilde hem voortdurend vasthouden en noemde hem 'mijn baby'.

Met drie kinderen barstten ze bijna uit hun herenhuis in 69th Street, dat ze die winter verkochten. Ze kochten een mooi wit huis in Greenwich met een houten paaltjeshek eromheen en een enorme achtertuin. Charles kocht een donkerbruine labrador voor de kinderen en hun geluk was compleet.

'Help kinderen!' bleef een bloeiende organisatie en Grace ging tweemaal in de week naar de stad om toezicht te houden, hoewel ze voor de dagelijkse gang van zaken iemand anders had aangenomen. In Connecticut opende ze een kleiner kantoor, waar ze de andere ochtenden doorbracht. Meestal nam ze de baby in zijn wandelwagentje mee.

Het leven in Connecticut was heerlijk. Andrew en Abigail zaten in de tweede en de eerste klas en genoten van hun nieuwe school.

De volgende zomer werd Charles opgebeld door Roger Marshall, zijn vroegere medevennoot die nu congreslid was. Roger wilde dat Charles toch eens over een politieke loopbaan ging nadenken, want het jaar daarna zou er een belangrijke zetel vrijkomen in Connecticut wanneer een ouder congreslid eindelijk met pensioen ging. Maar Charles had er geen belangstelling voor, hij had het druk met zijn firma en hield van zijn werk. Als hij zich voor het Congres verkiesbaar zou stellen, zou hij als hij won in elk geval gedeeltelijk in Washington moeten wonen en dat zou voor Grace en de kinderen heel vervelend zijn. Bovendien waren politieke campagnes duur en vermoeiend. Hij lunchte met Roger om erover te praten, maar sloeg het voorstel af.

Maar toen een jong congreslid uit hun district een hartaanval kreeg en later dat jaar overleed, belde Roger opnieuw op en raadde Grace Charles tot zijn verbazing aan er toch maar eens over na te denken.

'Dat meen je niet.' Charles keek haar onderzoekend aan. 'Dat is toch niet het soort leven dat je aantrekt, Grace?' Hij was tijdens zijn eerste huwelijk een bekende persoonlijkheid geweest en had daar geen goede herinneringen aan, maar hij moest toegeven dat hij regeringspolitiek altijd interessant had gevonden, vooral die vanuit Washington.

Hij zei tegen Roger dat hij erover zou nadenken. Toen hij ten slotte besloot het niet te doen, wierp Grace tegen dat hij goede dingen zou kunnen bewerkstelligen en het misschien heel leuk zou vinden. Ze was van mening dat het een uitdaging voor hem zou betekenen, vooral omdat hij had toegegeven dat hij die de laatste tijd in zijn juridische werk miste. De gedachte aan zijn drieënvijftigste verjaardag gaf hem een gevoel oud te zijn en hij kon alleen nog enthousiasme opbrengen voor Grace en hun kinderen.

'Je moet aan iets nieuws beginnen, Charles,' zei Grace zacht. 'Aan iets waarvoor je warm kunt lopen.'

'Ik heb jou toch,' zei hij glimlachend. 'Voor jou loop ik al warm genoeg. Mijn jonge vrouw en drie kinderen houden me de volgende vijftig jaar heus wel bezig. Bovendien heb je toch geen behoefte aan al die onzin in je leven? Voor jou en de kinderen zou het heel vervelend zijn, alsof je in een vissenkom leeft.'

'Als jij het leuk vindt, zal ons dat heus wel lukken. Washington ligt niet op de maan. We kunnen dit huis aanhouden en gedeeltelijk hier blijven wonen. Of je kunt forenzen wanneer het Congres zitting houdt.'

Hij lachte om haar voorbarige plannen. 'Voorlopig hoeven we ons niet druk te maken. Niemand kent me, dus waarschijnlijk win ik niet eens.'

'Iedereen in deze omgeving heeft respect voor je. Je hebt goede ideeën, je bent integer en je hebt oprechte belangstelling voor het land.'

'Stem jij op me?' vroeg hij terwijl hij haar kuste.

'Natuurlijk.'

Hij zei tegen Roger dat hij zich verkiesbaar zou stellen en begon mensen om zich heen te verzamelen om hem bij de campagne te helpen. In juni begonnen ze er serieus aan te werken en Grace deed wat ze kon, van postzegels plakken en handen schudden tot van huis tot huis folders uitdelen. Hun campagne was gericht op de 'gewone man' en hoewel ze er geen geheim van maakten dat Charles van goede familie en welgesteld was, was het ook duidelijk dat hij zorgzaam en oprecht was en goede bedoelingen had. Hij was eerlijk en had het beste met het land voor. De mensen vertrouwden hem en tot Charles' verbazing waren de media dol op hem. Ze versloegen onbevooroordeeld al zijn daden.

'Waarom zouden ze dat niet doen?' vroeg Grace verrast door zijn verbazing. Maar hij kende de pers beter dan zij.

'Ze zijn niet altijd zo eerlijk. Wacht maar, vroeg of laat nemen ze me te pakken.'

'Wees toch niet zo cynisch.'

Ze hield zich zoveel mogelijk van de campagne afzijdig, behalve als hij vond dat ze met hem mee moest. Ze deed veel veldwerk, ook al moest ze de kinderen daarvoor meenemen. Maar ze had er geen behoefte aan in het voetlicht te treden. Charles was de kandidaat en zijn standpunt was het belangrijkste, dat vergat ze nooit. Ze had nauwelijks meer tijd voor haar eigen projecten en 'Help kinderen!' moest het tijdens de campagne grotendeels zonder haar stellen. Wanneer ze tijd had, deed ze nog steeds dienst aan de hulplijn, maar het werk voor Charles nam de meeste tijd in beslag.

Ze zag dat hij ervan genoot. Ze gingen naar picknicks, barbecues en beurzen overal in de staat en hij hield toespraken voor politieke groeperingen, boeren en zakenlieden. Hij maakte duidelijk dat hij echt wilde helpen en ze geloofden hem en waren het met zijn opvattingen eens. Grace was ook geliefd; hoewel bekend was wat ze allemaal voor 'Help kinderen!' deed, viel het in goede aarde dat haar man en kinderen bij haar op de eerste plaats kwamen.

In november won hij ruimschoots. Hij gaf zijn aandeel in de firma tijdelijk in beheer en voor zijn vertrek gaven zijn ex-medewerkers in het Pierre Hotel een groot feest voor hem.

Daarna ging hij met Grace en de kinderen naar Washington om een huis te zoeken, ze wilden na Kerstmis verhuizen. De kinderen zouden naar een andere school moeten, wat ze eng maar toch ook spannend vonden. Het was een hele verandering.

Ze vonden een leuk huis in R Street in Georgetown en Grace schreef de kinderen in op de lagere school Sitwell Friends. In januari werd Andrew daar in de vierde en Abigail in de derde klas geplaatst en ging de tweejarige Matthew naar een peuterklasje.

Ze brachten de feestdagen en de vakanties in Connecticut door, en ook de dagen waarop het Congres geen zitting hield en de kinderen vrij waren. Charles hield nauw contact met zijn achterban en met zijn vrienden, en genoot van zijn werk in het Congres. Hij hielp mee nieuwe wetten goed te keuren en vond het werk van de vele commissies waartoe hij behoorde boeiend en nuttig.

Tijdens hun tweede jaar in Washington richtte Grace er in de binnenstad ook een afdeling van 'Help kinderen!' op, volgens het model van die in Connecticut en New York. Ze zat vaak aan de hulplijn, verscheen een paar keer voor de televisie en sprak voor de radio. Als vrouw van een congreslid had ze meer invloed dan ooit tevoren en daar maakte ze voor het goede doel dan ook dankbaar gebruik van.

Ze hadden een druk sociaal leven, woonden politieke bijeenkomsten bij en werden geregeld uitgenodigd op het Witte Huis. Aan hun rustige leventje was een einde gekomen, behalve wanneer ze in Connecticut waren. Hoewel Charles nu een bekende politicus was, wisten ze hun privé-leven zoveel mogelijk buiten de schijnwerpers te houden. Ze hielden niet van drukte en overdaad. Hij was een hardwerkend congreslid, nauw verbonden met zijn wortels en zij een bescheiden werker op haar eigen terrein en met hun kinderen.

Na vijf jaar, halverwege Charles' derde termijn in Washington, kreeg hij een bijzonder interessant aanbod. Hij was blij met zijn positie als congreslid en had er nuttige ervaringen opgedaan, maar hij had ook gezien dat hij op andere plaatsen meer macht zou hebben en meer invloed op de gebeurtenissen in het land zou kunnen uitoefenen. Hij had veel vrienden gemaakt in de Senaat en een zetel daar trok hem wel aan. Deze keer werd hij rechtstreeks door een medewerker van de president benaderd, die hem vroeg of hij bereid was zich daarvoor kandidaat te stellen.

Hij vertelde het meteen aan Grace en ze bekeken het aanbod van alle kanten. Hij voelde er wel voor, maar was er ook bang voor. De druk zou groter worden, er zouden hogere eisen worden gesteld, de verantwoordelijkheid zou zwaarder wegen en er zou meer aandacht aan hem worden besteed. Als congreslid was hij populair en in veel opzichten nog een van het volk. Als senator zou men jaloers op hem kunnen worden of zich door hem bedreigd kunnen voelen. Eventuele presidentskandidaten zouden hem scherp in de gaten houden en hem het leven heel zuur kunnen maken.

'Het kan er heel gemeen toegaan,' zei hij eerlijk tegen Grace. Bovendien maakte hij zich zorgen over haar. Ze was tot nu toe buiten schot gebleven; ze stond bekend om haar liefdadig werk, haar solide huwelijk en haar hechte gezin, maar ze trad zelden op de voorgrond. Als vrouw van een senator zou er ook aan haar veel meer aandacht worden besteed en wie weet hoe dat zou uitpakken.

'Ik wil niet iets doen waardoor jij het moeilijk zou kunnen krijgen,' zei Charles bezorgd. Zij en hun gezin waren altijd het belangrijkste voor hem, en daarom hield Grace des te meer van hem.

'Doe niet zo mal, ik ben nergens bang voor, hoor. Ik heb niets te verbergen,' zei ze onnadenkend. Hij glimlachte en ze begreep waar hij aan dacht. 'Goed dan, dat heb ik wel. Maar niemand heeft ooit nog iets gezegd of me naar mijn verleden gevraagd. En ik heb ervoor geboet, dus wat zouden ze me nu nog kunnen maken?'

Het was al zo lang geleden. Ze was achtendertig, haar problemen lagen al eenentwintig jaar achter haar en in veel opzichten was die tijd voor Grace nog maar een vage droom.

'Een heleboel mensen beseffen waarschijnlijk niet wie je bent omdat je een andere naam hebt en een volwassen vrouw bent. Maar als je de vrouw van een senator bent, zouden ze in je verleden kunnen gaan spitten, Grace. Wil je dat echt?'

'Nee, maar dat mag jou toch niet tegenhouden? Is dit wat je echt wilt doen?' vroeg ze toen ze een keer 's avonds laat in hun slaapkamer zaten te praten. Hij knikte langzaam. 'Laat je dan door niets weerhouden. Je hebt er recht op en je doet het prima. We kunnen ons leven niet door angst laten beheersen,' zei ze vastberaden. 'We hoeven nergens bang voor te zijn.'

In die overtuiging kondigde hij twee weken later aan dat hij zich in november verkiesbaar zou stellen voor de Senaat. Het zou erom spannen en de huidige functionaris tegen wie hij het moest opnemen, liet niet met zich spotten. Maar die zat er al lang en men vond het tijd worden dat hij vervangen werd. Charles Mackenzie was een aantrekkelijke kandidaat. Hij had al veel bereikt, hij had een goede reputatie en veel vrienden. Bovendien was hij knap om te zien en had hij een leuk gezin, wat ook geen kwaad kon.

De campagne begon met een persconferentie en Grace merkte meteen het verschil. De vragen die ze hem stelden, hadden betrekking op zijn verleden, zijn advocatenkantoor, zijn financiële situatie, zijn inkomen, zijn belastingen, zijn werknemers en zijn kinderen. Daarna gingen ze over Grace, haar werkzaamheden bij 'Help kinderen!' en daarvoor in St. Andrew's. Vreemd genoeg waren ze op de hoogte van hun donaties aan dat tehuis. Ondanks hun indringende vragen leken ze haar te mogen. Tijdschriften vroegen om interviews met foto's, die ze eerst weigerde te geven. Ze wilde niet op de voorgrond treden, maar gewoon doorgaan met wat ze tot nu toe gedaan had: hard werken en vlak achter hem staan. Maar dat viel niet in goede aarde. Ze hadden een achtenvijftigjarige kandidaat voor het senatorschap die eruitzag als een filmster, met een mooie vrouw die twintig jaar jonger was dan hij. Tegen het voorjaar wilden ze alles over haar en de kinderen weten.

'Maar ik wil geen interviews geven,' klaagde ze op een ochtend aan het ontbijt tegen Charles. 'Jij bent de kandidaat, ik niet. Waarom laten ze mij dan niet met rust?' Ze schonk een tweede kop koffie voor hem in. Ze hadden een huishoudster die later op de dag kwam, maar Grace hield ervan om 's morgens zelf voor Charles en de kinderen het ontbijt klaar te maken.

'Ik heb je hiervoor gewaarschuwd,' zei Charles kalm. Hij liet zich door niets uit het veld slaan, ook niet als er minder vleiende dingen over hem gezegd werden, wat nu vaak voorkwam. Zo was het nu eenmaal in de politiek, dat wist hij. Zodra je de ring instapte, was je van hen en konden ze met je doen wat ze wilden. De vredige dagen van zijn congrestijd, toen hij zich alleen zorgen hoefde te maken over zijn achterban en de plaatselijke pers, lagen achter hem. Nu had hij met de landelijke pers te maken en met al hun eisen, streken, sym- en antipathieën. 'Bovendien,' hij glimlachte en dronk zijn koffie op, 'zouden ze je, als je lelijk was, geen blik waardig keuren. Misschien moet je iets aan je uiterlijk doen.' Hij boog zich over haar heen en gaf haar een kus.

Net als altijd bracht hij de kinderen naar school. Matthew, hun jongste, zat nu in de tweede klas en Andrew zat net op de middelbare school. Inmiddels hadden ze meer vriendjes en vriendinnetjes in Washington dan in Connecticut, maar ze voelden zich in beide plaatsen thuis.

Tot juni liep alles op rolletjes. De campagne verliep naar Charles' zin. Maar toen ze op het punt stonden om voor de zomervakantie terug naar Greenwich te gaan, kwam Charles onverwacht op een middag heel bleek thuis. Grace dacht even geschrokken dat er iets met een van de kinderen was gebeurd. Ze hoorde hem binnenkomen, rende de trap af en zag hem in de hal zijn koffertje neerzetten.

'Wat is er aan de hand?' vroeg ze hijgend. Misschien hadden ze hem het eerst gebeld. Wie zou het zijn: Andy, Abigail of Matt?

'Slecht nieuws,' zei hij met een somber gezicht en liep vlug naar haar toe.

'O god, wat is er dan?' Ze kneep zo hard in zijn hand dat ze, toen ze losliet, de afdruk van haar vingers erin zag staan.

'Ik heb net een telefoontje gehad van iemand bij Associated Press.' Dan ging het niet over de kinderen. 'Grace, ze weten het van je vader en je tijd in Dwight.' Hij vond het ellendig, maar hij moest haar erop voorbereiden en het speet hem verschrikkelijk dat hij haar in een situatie had gebracht waarin ze opnieuw gekwetst kon worden. Hij besefte nu dat hij dat nooit had mogen doen; het was dom, egoïstisch en naïef van hem geweest om te denken dat ze ongeschonden door deze verkiezingscampagne konden komen. En nu zou de pers haar vermorzelen.

'O,' zei ze alleen maar, hem met grote ogen aanstarend. 'Ik eh... oké.' Toen vroeg ze bezorgd: 'Hoeveel kwaad kan dat voor jou?'

'Dat weet ik niet en dat doet er ook niet toe. Ik wilde niet dat jij weer zoiets moest doormaken.' Met een arm om haar schouders leidde hij haar naar de zitkamer. 'Ze zullen het verhaal op het nieuws van zes uur bekendmaken en willen voor die tijd onze medewerking aan een persconferentie.'

'Moet dat?' Ze zag grauw.

'Nee, dat hoeft niet. We kunnen ook afwachten wat ze zeggen en daarna zien hoe we het zullen aanpakken.'

'En de kinderen dan? Wat moet ik tegen hen zeggen?' Grace was kalm, maar haar handen trilden.

'De waarheid.'

Ze haalden samen de kinderen van school en gingen thuis met hen om de eettafel zitten.

'Mama en ik moeten jullie iets vertellen,' zei Charles bedaard. 'Gaan jullie scheiden?' vroeg Matt bang. Veel van zijn vriendjes hadden gescheiden ouders.

'Nee, natuurlijk niet,' antwoordde zijn vader met een glimlach zijn kant op. 'Maar dit is ook geen goed nieuws. Het is iets heel moeilijks voor mama, maar we vinden dat jullie het moeten weten.' Charles keek ernstig en hield Grace' hand vast.

'Ben je ziek?' vroeg Andrew zenuwachtig. De moeder van zijn beste vriend was onlangs aan kanker overleden.

'Nee hoor, mij mankeert niets.' Grace haalde diep adem en voelde sinds lange tijd haar borst weer verkrampen. Ze wist niet eens waar het inhalatieapparaat lag. 'Het gaat over iets dat lang geleden gebeurd is en dat heel moeilijk uit te leggen is, en ook heel moeilijk te begrijpen. Heel moeilijk, behalve als je er zelf bij bent geweest.' Ze deed haar best om haar tranen te bedwingen en Charles kneep bemoedigend in haar hand.

'Toen ik nog een klein meisje was, net zo oud als Matty, was mijn Vader heel gemeen tegen mijn moeder en sloeg hij haar ook,' begon ze op een kalme, verdrietige toon.

'Echt waar?' vroeg Matt met wijd open ogen van verbazing. Grace knikte.

'Ja. Hij sloeg haar vaak en deed haar erg pijn. Dat duurde jaren en toen werd ze heel erg ziek.'

'Omdat hij haar sloeg?' Dat was Matthew weer.

'Waarschijnlijk niet. Ze kreeg kanker, net als de moeder van Zack.' Van Zacks moeder wisten ze het allemaal. 'Ze is vier jaar lang ziek geweest en toen ze zo ziek was, sloeg hij mij soms ook. Hij deed een heleboel vreselijke dingen en bleef mijn moeder slaan. Maar ik dacht dat als ik het goedvond dat hij mij pijn deed...' Tranen welden op in haar ogen en haar keel werd dichtgeknepen, en Charles hield haar hand stevig vast om haar moed te geven. '... ik dacht dat hij, als ik het goedvond dat hij mij pijn deed, haar niet zoveel pijn meer zou doen, dus liet ik hem alles doen waar hij zin in had. Dat was vreselijk. Toen is ze gestorven, ik was zeventien en op de avond na haar begrafenis...' Ze deed haar ogen dicht en weer open, vastbesloten het verhaal af te maken dat ze haar kinderen nooit had willen vertellen. Maar nu moest ze dat toch doen, voordat iemand anders het deed. '... sloeg hij me weer, heel hard, en deed hij me vreselijk pijn. Ik werd verschrikkelijk bang en toen dacht ik eraan dat er een pistool in mijn moeders nachtkastje lag, en dat heb ik gepakt. Ik denk dat ik hem alleen maar bang wilde maken...' Ze snikte het nu uit en de kinderen keken haar vol ontzetting aan. '... ik weet het niet meer, ik was zo bang en ik wilde niet meer dat hij me pijn deed. Hij probeerde het pistool van me af te pakken en toen is het per ongeluk afgegaan... De kogel heeft hem geraakt en hij is diezelfde avond gestorven.' Ze haalde diep adem.

'Heb je je vader dóódgeschoten?' vroeg Andrew met grote ogen verbijsterd. Grace knikte. Ze moesten het weten, maar als het enigszins kon, wilde ze hun niet over de verkrachtingen vertellen.

'Ben je toen naar de gevangenis gegaan?' vroeg Matthew geboeid. Het leek wel een politieverhaal van de televisie. Hij vond het niet leuk dat zijn moeder geslagen was, maar verder was het heel spannend.

'Ja,' antwoordde ze zacht met een blik op haar dochter, die nog geen woord gezegd had. 'Ik heb twee jaar in de gevangenis gezeten en daarna in Chicago gewoond tijdens de twee jaar voorwaardelijk die ik gekregen had. Toen was het voorbij en ben ik naar New York verhuisd, waar ik je vader heb ontmoet. We zijn getrouwd en hebben jullie gekregen en sinds die tijd ben ik heel gelukkig geweest.' De afgelopen vijftien jaar waren zo glad verlopen en nu zou het weer zo moeilijk worden. Maar er was niets aan te doen. Ze hadden de kans dat het bekend zou worden op de koop toe genomen en moesten nu de prijs voor Charles' politieke carrière betalen.

'Ik kan mijn oren niet geloven,' zei Abigail, haar met grote ogen aankijkend. 'Je hebt in de gevangenis gezeten? Waarom heb je ons dat niet eerder verteld?'

'Dat leek me niet nodig, Abby. Ik was er niet trots op en het was een pijnlijk onderwerp voor me.'

'Maar je hebt altijd gezegd dat je ouders dood waren, niet dat je ze vermoord hebt,' zei Abigail verwijtend.

'Ik heb ze niet allebei gedood, alleen hem,' legde Grace uit.

'Het klinkt alsof je jezelf verdedigen moest,' zei Abby weer.

'Dat was ook zo.'

'Maar dan was het toch zelfverdediging en hoefde je toch niet naar de gevangenis?'

Grace knikte bedroefd. 'Dat was het ook, maar ze geloofden me niet.'

'Ik kan nauwelijks geloven dat je in de gevangenis hebt gezeten.' Abigail kon nergens anders aan denken dan aan wat haar vriendinnen zouden zeggen als ze het verhaal hoorden. Ze kon zich niets ergers voorstellen.

'Heb je papa's ouders ook vermoord?' vroeg Matt belangstellend.

'Natuurlijk niet.' Grace glimlachte naar hem. Hij was eigenlijk nog veel te jong om er iets van te begrijpen.

'Waarom heb je ons dit nu verteld?' vroeg Andrew ongelukkig. Abigail had gelijk, het was een afschuwelijk verhaal en hun vrienden zouden het heel raar vinden.

'Omdat de pers erachter is gekomen,' antwoordde Charles voor Grace. Hij had nog niets gezegd omdat hij het Grace op haar eigen manier had willen laten vertellen, wat haar goed afgegaan was. Maar het was moeilijk te bevatten, vooral voor kinderen als het om hun moeder ging. 'Het komt vanavond op het nieuws en we wilden dat jullie er al van af zouden weten.'

'O, dank je wel, net op tijd dus. Jullie verwachten toch niet dat ik morgen naar school ga, hè? Want dat doe ik niet,' zei Abigail woedend.

'Ik ook niet,' zei Matt er meteen achteraan. Toen vroeg hij nieuwsgierig aan zijn moeder: 'Heeft hij erg gebloed? Je vader, bedoel ik.'

Grace moest er wel om lachen en Charles ook. Voor Matt was het een soort televisiefilm.

'Dat doet er toch niet toe, Matt,' zei Charles bestraffend.

'Heeft hij dan geschreeuwd?'

'Matthew!'

'Het is niet te geloven,' zei Abigail en begon te huilen. 'Je hebt het ons nooit verteld en nu komt het opeens op het televisienieuws. Je bent een moordenaar, een bajesklant.'

'Je begrijpt niets van de omstandigheden, Abigail,' zei Charles. 'Je hebt geen flauw idee van wat je moeder doorstaan heeft. Waarom denk je dat ze altijd zoveel belangstelling voor mishandelde kinderen heeft?'

'Om op te vallen,' antwoordde Abby boos. 'En wat weet jij er dan van? Jij was er toch niet bij? Bovendien komt dit allemaal door jou en je stomme campagne! Als we niet naar Washington waren gekomen, zou dit nooit gebeurd zijn.'

Dat was waar, en Charles voelde zich al schuldig genoeg zonder dat Abby hem dat nog eens onder de neus hoefde te wrijven. Maar voordat hij iets terug kon zeggen, rende ze al naar boven en gooide haar slaapkamerdeur achter zich dicht.

Grace stond op om haar achterna te gaan, maar Charles trok haar weer terug op haar stoel.

'Laat haar eerst maar tot bedaren komen,' raadde hij verstandig aan. Andrew keek naar hen en rolde met zijn ogen. 'Het is zo'n kreng, ik snap niet dat jullie altijd alles van haar slikken.'

'We houden van haar en van jullie ook,' zei Charles. 'Dit is moeilijk voor ons allemaal. We moeten het ieder op onze eigen manier verwerken en elkaar steunen. Wanneer de pers je moeder aan stukken gaat scheuren, wordt het nog veel erger.'

'Wij staan achter je, hoor mam,' zei Andrew lief en stond op om haar te omhelzen. Matthew dacht nog steeds na over wat ze hun verteld had en vond het eigenlijk een spannend verhaal.

'Misschien schiet Abby jou wel dood, pap,' zei hij hoopvol.

Charles moest opnieuw lachen.

'Dat hoop ik niet, Matt. Er wordt niet meer geschoten.'

'Ook niet door mama?'

Grace keek met een ironisch glimlachje naar haar jongste zoon. 'Ik zou maar goed luisteren als ik zeg dat je je kamer moet opruimen of je bord leeg eten.'

'Oei, oei,' zei hij grinnikend, waarbij zichtbaar werd dat hij zijn voortanden aan het wisselen was. In tegenstelling tot zijn broer en zus was hij niet ondersteboven van het verhaal van zijn moeder, hij was nog te jong om de gevolgen ervan te overzien.

Grace liep ten slotte naar boven om met Abigail te praten, maar ze wilde haar moeder niet binnenlaten. Om zes uur gingen ze in de studeerkamer naar het nieuws op de televisie kijken. Abigail kwam naar beneden en ging zonder een woord te zeggen achter hen zitten. De telefoon had al een paar uur onafgebroken gerinkeld, maar Grace had het antwoordapparaat aangezet. Ze wilden met niemand praten. Charles' assistenten konden hem op een geheim nummer bereiken. Ze belden een paar keer om hen te waarschuwen dat ze gehoord hadden dat ze zich op het ergste moesten voorbereiden.

Het werd als een apart onderdeel van het programma gepresenteerd, met een vergroting van haar gevangenisfoto. Grace schrok van haar jonge gezicht. Ze was toen nog een kind geweest, pas drie jaar ouder dan Andrew nu, en ze zag er nog jonger uit dan Abigail.

'Jeetje, mam, ben jij dat?'

'Ssst, Matthew!' zeiden ze allemaal tegelijk en keken vol ontzetting naar wat er volgde.

Het was inderdaad heel erg. Eerst werd verteld dat Grace Mackenzie, de vrouw van congreslid Charles Mackenzie, kandidaat voor de Senaat bij de volgende verkiezingen, op haar zeventiende haar vader in een sexschandaal had doodgeschoten en tot twee jaar gevangenisstraf was veroordeeld. Ze lieten beelden van haar zien met handboeien om bij binnenkomst in de rechtbank en van haar aantrekkelijke vader. Ze zeiden dat hij de steun en toeverlaat van hun stadje was geweest, dat zijn dochter hem had beschuldigd van verkrachting en hem had vermoord. Ze had beweerd dat het zelfverdediging was, maar de jury had haar niet geloofd. Het resultaat was een gevangenisstraf van twee jaar geweest voor opzettelijke doodslag, gevolgd door twee jaar voorwaardelijk.

Daarna lieten ze nog een foto zien van haar vertrek uit de rechtszaal, van haar vertrek naar Dwight in hand- en enkelboeien en een uit de tijd dat ze in Dwight zat. Ze beschreven haar als een soort vrouwelijke gangster, die twee jaar in de strafinrichting in Dwight had doorgebracht en in 1973 was vrijgelaten voor twee jaar voorwaardelijk in Chicago. Daarna was ze voor zover bekend niet meer met de wet in aanraking geweest, maar dat werd verder onderzocht.

'Onderzocht? Wat bedoelen ze daar verdomme mee?' vroeg Grace. Charles maakte een gebaar dat ze stil moest zijn, hij wilde de rest ook horen.

Er werd gezegd dat de mensen in het stadje het verhaal van het sexschandaal niet hadden geloofd, waarop een gesprek met de politiechef die haar gearresteerd had volgde. Na eenentwintig jaar beweerde hij dat hij zich die avond nog glashelder kon herinneren.

'De aanklager vermoedde dat ze geprobeerd had...' - hij glimlachte vals zodat Grace braakneigingen kreeg - '... haar vader te verleiden en boos werd toen hij daar niet intrapte. Het was toen nogal een pervers meisje. Ik weet natuurlijk niet hoe ze nu is, maar een vos verliest nooit zijn streken, nietwaar?' Grace kon haar oren niet geloven, en ze moedigden hem nog aan ook.

Voor degenen die het begin van de uitzending gemist hadden, werd herhaald dat ze een van moord beschuldigde misdadiger was. Ze lieten nog een keer haar gevangenisfoto zien en daarna een slechte foto van haar naast Charles toen hij voor het Congres beëdigd werd. Ten slotte vermeldden ze dat Charles zich verkiesbaar had gesteld voor de Senaat.

Grace liet zich verbijsterd achterover in haar stoel vallen. Ze voelde zich volkomen leeg, ze hadden geen detail overgeslagen.

'Ze beweerden bijna dat ik hém verkracht heb. Heb je die schoft gehoord?' Grace was woedend over de verklaring van de politieman dat ze een 'nogal pervers meisje' was geweest dat haar vader had geprobeerd te verleiden. 'Kunnen we ze niet voor de rechter slepen?'

'Misschien wel,' antwoordde Charles, zo kalm mogelijk vanwege Grace en de kinderen. 'We moeten eerst afwachten wat er gaat gebeuren. Ze zullen er een heleboel ophef over maken, daar kunnen we van op aan.'

'Het kan nauwelijks erger,' zei ze boos.

'Wacht maar af.' Zijn assistenten hadden hem al gewaarschuwd en hij was zijn vroegere ervaringen met de pers niet vergeten.

Om zeven uur stonden er televisiecamera's voor hun huis. Eén omroep drong er zelfs met behulp van een megafoon op aan dat ze naar buiten kwam om hen te woord te staan. Charles belde de politie, maar die kon er alleen voor zorgen dat de journalisten uit hun tuin verdwenen en aan de overkant van de straat gingen staan. Twee filmploegen klommen in de bomen zodat ze hun slaapkamer konden filmen, dus Charles ging naar boven om de gordijnen dicht te doen. Het was een belegering.

'Dit kan nog wel een poosje duren, misschien wel heel lang.' Toen ze elkaar in de keuken uitgeput zaten aan te kijken, vroeg Charles of ze misschien naar buiten wilde gaan om haar kant van de zaak toe te lichten.

'Is dat nodig? Kunnen we ze geen proces aandoen?'

'Ik weet het ook allemaal niet.' Hij had al twee bekende advocaten gespecialiseerd in lasterzaken gebeld, hoewel hij besefte dat de pers hun telefoon waarschijnlijk afluisterde en hij van huis uit of zelfs vanuit zijn kantoor geen bijzonderheden kon bespreken. Het was voorlopig een rampzalige situatie.

De volgende morgen stond de pers er nog steeds en werden Charles en Grace gewaarschuwd dat er opnieuw een uitzending op zowel de lokale als de landelijke zenders zou zijn. Ze was in het hele land het nieuws van de dag.

Er was een gesprek met twee cipiers in Dwight, die allebei beweerden dat ze Grace heel goed gekend hadden. Ze waren nog jong en Grace wist zeker dat ze hen nooit had gezien.

'Ik ken die lui helemaal niet,' zei Grace met een misselijk gevoel tegen Charles. Hij was thuis gebleven om haar bij te staan. Ze kon de deur niet uit en Abby weigerde haar bed uit te komen. Een vriend had aangeboden om Andrew en Matt naar school te brengen en Grace was blij dat die er niet waren. Ze had haar handen vol aan Abby en zichzelf.

De cipiers zeiden dat Grace lid van een gewelddadige bende was geweest en lieten doorschemeren dat ze ook drugs gebruikt had.

'Waarom doen ze me dit in vredesnaam aan?' Grace sloeg huilend haar handen voor haar gezicht. Ze begreep er niets van. Waarom vertelden die mensen zulke leugens?

'Grace, ze willen gewoon even in het middelpunt van de belangstelling staan, meer niet. Op de televisie nog wel, zodat ze even een ster zijn, net als jij.'

'Ik ben helemaal geen ster, ik ben een huisvrouw,' zei ze naïef. 'Voor hen ben je dat wel.' Hij was wereldwijzer dan zij.

Op een andere zender werd de politiechef weer ondervraagd en in Watseka beweerde een vrouw die Grace nog nooit had gezien dat ze Grace' beste schoolvriendin was geweest en dat Grace altijd had gezegd dat ze zoveel van haar vader hield en jaloers was op haar moeder. De indruk werd gevestigd dat ze haar vader in een vlaag van jaloezie had vermoord.

'Zijn die lui gek of ben ik het? Die vrouw ziet er tweemaal zo oud uit als ik en ik ken haar niet eens.' Ook de naam zei haar niets.

Daarna spraken ze met een van de agenten die bij haar arrestatie betrokken was geweest. Hij zag eruit als een oude man en gaf toe dat ze Grace doodsbang en hevig trillend hadden aangetroffen.

'Zag ze eruit alsof ze verkracht was?' vroeg de journalist meteen.

'Dat kan ik niet zeggen, ik ben geen arts,' antwoordde hij verlegen. 'Maar ze had geen kleren aan.'

'Was ze naakt?' De journalist keek geschrokken recht in de camera.

De agent knikte. 'Ja, maar ik geloof niet dat de artsen in het ziekenhuis zeiden dat ze verkracht was. Ze zeiden alleen maar dat ze met haar vriendje gevrijd had of zoiets. Misschien had haar vader hen wel gestoord.'

'Dank u wel, sergeant Johnson.'

Op een andere zender kwam als klap op de vuurpijl Frank Wills - die er nog verwaarloosder en loucher uitzag dan twintig jaar geleden - zonder omhaal vertellen dat Grace altijd al een vreemd meisje was geweest dat het op het geld van haar vader voorzien had.

'Wat! Hij heeft alles gekregen en god weet dat het niet veel was,' schreeuwde ze tegen Charles en legde toen wanhopig haar hoofd achterover tegen de leuning.

'Grace, je moet ophouden met je zo over elk woord op te winden. Je weet heel goed dat ze de waarheid niet zullen vertellen. Waarom zouden ze?'

Waar waren David Glass en Molly? Waarom zei niemand iets aardigs over haar? Waarom hield niemand van haar? Vroeger niet en nu nog steeds niet? Waarom was Molly doodgegaan en David verdwenen? Waar waren ze nu?

'Ik kan er niet meer tegen!' riep ze hysterisch. Er viel niet aan te ontsnappen, het werd niet minder en voor deze marteling was geen beloning.

'Dat zul je wel moeten,' zei Charles kalm. 'Want het is voorlopig nog niet voorbij.' Hij wist maar al te goed dat een laaiend vuur als dit maar langzaam doofde.

'Waarom moet ik dat?' vroeg ze huilend.

'Omdat mensen dit soort vuilspuiterij prachtig vinden. Ze smullen ervan. Toen ik met Michelle getrouwd was, hingen die roddeljournalisten dag en nacht om haar heen. Ze schreven leugens en verzonnen van alles om haar te kwellen. Dat hoort er gewoon bij en dat moet je aanvaarden.'

'Dat kan ik niet. Zij was filmster en hield van aandacht, dus dan kan zij het nooit zo erg hebben gevonden.' Grace weigerde enige overeenkomst te zien.

'En ik ook niet, omdat ik politicus ben, bedoel je.'

Ze bleef nog een uur bij hem in de studeerkamer uithuilen en ging toen naar boven om weer te proberen met Abby te praten. Maar Abby weigerde nog steeds naar haar te luisteren.

Ze had in de slaapkamer van haar ouders ook naar alle kanalen gekeken.

'Hoe heb je al die dingen kunnen doen?' vroeg Abby snikkend terwijl Grace ontdaan naar haar keek.

'Ik héb die dingen niet gedaan,' zei Grace met betraande ogen. 'Ik voelde me ellendig, eenzaam en bang. Ik was doodsbenauwd voor hem, hij sloeg me en heeft me vier jaar lang verkracht, ik kon er niets aan doen. Ik weet niet eens of ik wel van plan was op hem te schieten, het gebeurde gewoon. Ik was net een gewond dier, ik sloeg blindelings van me af om mezelf te redden. Ik had geen keus, Abby.' Ze begon te snikken en Abby keek huilend naar haar moeder. 'De andere dingen die ze op de televisie gezegd hebben, zijn niet waar.' Grace haatte de journalisten om wat ze haar dochter aandeden. 'Absoluut niet. Ik ken die mensen niet eens, behalve mijn vaders partner, en wat hij zei was ook niet waar. Hij heeft zelf het geld van mijn vader ingepikt, ik kreeg een klein beetje en dat heb ik aan een liefdadige instelling gegeven. Ik heb mijn hele leven mijn best gedaan om mensen zoals ik te helpen, zodat zij het ook konden overleven. Ik ben mijn jeugd nooit vergeten. O god, Abby,' Grace sloeg haar armen om Abby heen, 'ik hou zoveel van je en ik wil helemaal niet dat je door mij zoveel verdriet hebt. Ik vind het vreselijk dat je zo ongelukkig bent. Ik heb een afschuwelijke jeugd gehad, Abby. Niemand is ooit aardig voor me geweest tot ik je vader tegenkwam. Hij heeft mijn leven veranderd door van me te houden en hij heeft me jullie drieën gegeven. Hij is een van de weinige mensen die ooit aardig voor me zijn geweest. Abby,' ze huilde onbeheerst en haar dochter sloeg haar armen om haar heen, 'het spijt me zo, ik hou zoveel van je. Vergeef het me alsjeblieft...'

'Het spijt mij ook dat ik zo gemeen tegen je ben geweest, mama. Het spijt me echt...'

'Dat geeft niet, dat geeft niet, ik hou van je...'

Charles stond op de drempel met een betraand gezicht naar hen te kijken. Hij sloop weg om weer een advocaat te bellen, maar toen die hen 's middags kwam bezoeken, had hij geen goed nieuws. Mensen in openbare functies zoals politici en filmsterren hadden geen enkel recht op privacy. Men kon van alles over hen zeggen zonder te hoeven bewijzen dat het waar was. Als publieke figuren anderen een proces wilden aandoen, moesten zij bewijzen dat het leugens waren, wat vaak onmogelijk was. Ze moesten ook bewijzen dat hun inkomen eronder geleden had of dat ze niet meer in staat waren hun beroep net zo goed uit te oefenen als voorheen, bovendien moesten ze bewijzen dat wat beweerd was boos opzet was geweest. De echtgenoten van politici hadden, als ze meegeholpen hadden aan hun verkiezingscampagne of met hen in het openbaar waren verschenen - zoals Grace had gedaan -net zo weinig rechten als de politici zelf. Dus Grace had geen been om op te staan.

'Dat betekent,' legde de advocaat uit, 'dat u zo goed als niets kunt uitrichten tegen wat mensen over u zeggen. Maar als ze beweren dat u uw vader vermoord hebt, is dat een ander verhaal. Ze mogen wel zeggen dat u daarvan beschuldigd bent. Als ze zeggen dat u in de gevangenis bij een bende hoorde, moet u bewijzen dat dat niet waar was en hoe kunt u dat doen, mevrouw Mackenzie? Door verklaringen te krijgen van uw medegevangenen uit die tijd? En u moet bewijzen dat die dingen gezegd zijn met de opzet u kwaad te doen, en dat u daardoor minder goed in staat bent in uw levensonderhoud te voorzien.'

'Met andere woorden, ze kunnen tegen mij doen wat ze willen en ik kan daar, behalve als ik kan bewijzen dat ze liegen, niets tegen inbrengen. Klopt dat?'

'Dat klopt. Geen plezierige situatie, maar iedereen die enige bekendheid geniet, zit in hetzelfde schuitje. Jammer genoeg viert de roddeljournalistiek tegenwoordig hoogtij. De media denken dat het volk niet alleen de minder fraaie kanten wil zien, maar zelfs bloed. Ze willen mensen maken en breken, ze willen ze aan flarden scheuren en stukje bij beetje aan het publiek voeren. Dat is niets persoonlijks, het gaat alleen om geld. Ze verslinden de lijken, het zijn net aasgieren. Ze betalen wel honderdvijftigduizend dollar voor een verhaal en doen dan net alsof het nieuws is, en de onbetrouwbare bronnen die dat geld opstrijken, zijn bereid alles te zeggen om de aandacht vast te houden. Als het ze wat oplevert en ze op de televisie mogen, zeggen ze met plezier dat u naakt op uw vaders graf hebt gedanst en dat ze dat zelf hebben gezien. Zo gaat het tegenwoordig. En de zogenaamde serieuze pers doet niet voor ze onder, die bestaat niet eens meer. Het is walgelijk. Ze gebruiken onschuldige mensen zoals u en uw gezin en laten voor een zo groot mogelijk effect niets van u heel. Het is het kwaadaardigste spelletje dat er bestaat en toch is boos opzet nauwelijks te bewijzen. Het is niet eens kwaadaardigheid meer, maar hebzucht en onverschilligheid voor de medemens.

U hebt voor uw daad de prijs betaald en genoeg geleden. U was pas zeventien. Dit zou niet moeten gebeuren, niet voor u en niet voor uw man en kinderen. Maar ik kan u eigenlijk niet helpen. We zullen de zaak blijven volgen en als er ook maar iets is waarmee we naar de rechter kunnen stappen, zullen we dat doen. Maar daar moet u ook voor oppassen. Een proces maakt de gieren nog hongeriger, ze zijn dol op de lucht van bloed.'

'U klinkt niet erg bemoedigend, meneer Goldsmith,' zei Charles somber.

'Nee, dat is waar.' Hij glimlachte spijtig. Hij mocht Charles graag en had medelijden met Grace. Maar de wet bestond niet om mensen zoals zij te beschermen, die maakte alleen slachtoffers van hen.

De aasgieren bleven zich nog wekenlang tegoed doen. De kinderen gingen met tegenzin weer naar school. Gelukkig begon een week later de zomervakantie, en het gezin ging terug naar Connecticut. Maar daar was het niet veel anders, daar werden ze nog steeds door journalisten en fotografen belaagd.

Nog steeds verschenen er mensen op de televisie die beweerden de beste vrienden met haar te zijn geweest, maar van wie ze nog nooit had gehoord. Het enige goede was dat David Glass uit het verleden opdook. Hij belde op en zei dat hij in Van Nuys woonde en vier kinderen had. Hij vond het verschrikkelijk wat haar overkomen was, hij wist hoe ze eronder leed. Maar niemand kon de media beletten nog meer leugens te verspreiden en ze wist net zo goed als hij dat de pers, als hij het voor haar zou opnemen, zijn woorden toch zou verdraaien. Het deed hem genoegen dat ze ondanks deze ellende gelukkig getrouwd was en kinderen had. Ook verontschuldigde hij zich dat hij zo lang niets van zich had laten horen. Hij was nu de oudste vennoot van de advocatenpraktijk van zijn overleden schoonvader. Tracy, zijn vrouw, was in het begin ontzettend jaloers op Grace geweest, gaf hij schaapachtig toe. Daarom had hij niet meer geschreven. Maar hij was blij haar stem te horen, hij had het gevoel gehad te moeten bellen.

Grace was blij met zijn telefoontje. Ze waren het erover eens dat de pers geen behoefte had aan de feiten, maar alleen aan schandaal en smerigheid. Ze wilden eigenlijk horen dat ze in de gevangenis cipiers gepijpt had en met vrouwen aan de ketting had gevrijd. Ze wilden niet horen hoe kwetsbaar ze was geweest, hoe geterroriseerd, getraumatiseerd, bang, jong en lief. Dat was niet erg genoeg. David was het met Charles eens dat het het beste was om de storm zonder commentaar te laten uitwoeden.

Maar zelfs na een maand was het einde nog niet in zicht. Ze was nog steeds voorpaginanieuws in de roddelbladen, en in de praatprogramma's van de televisie hadden ze iedereen behalve de conciërge van de gevangenis ondervraagd. Grace vond het tijd worden nu zelf haar mond open te doen. Charles en zij brachten een hele dag door met Charles' campagneleider en ze kwamen ten slotte overeen dat Grace zich zou laten interviewen. Misschien zou dat afdoende zijn.

'Ze zullen je daarna heus niet met rust laten, hoor,' waarschuwde Charles. Maar als ze het goed deed, kon het misschien geen kwaad.

Het gesprek zou een week voor haar verjaardag plaatsvinden tijdens een bekend praatprogramma van een grote omroep. Het werd overal aangekondigd en de dag ervoor verschenen er weer allerlei cameraploegen voor hun huis. De kinderen vonden het vreselijk, ze wilden niemand meer mee naar huis brengen of zelf ergens naartoe gaan, ze vermeden zelfs hun vrienden. Grace begreep het maar al te goed. Elke keer dat ze naar de supermarkt ging, kwam er iemand naar haar toe die zogenaamd zomaar een praatje wilde maken, dat altijd uitliep op een vraag- en antwoordspelletje over haar leven in de gevangenis. Of ze nu over meloenen of auto's begonnen, ze eindigden altijd met de vraag of haar vader haar echt verkracht had, hoe erg haar tijd in de gevangenis was geweest en of er daar echt zoveel lesbische vrouwen zaten.

'Echt waar?' vroeg Charles ongelovig toen ze er tegen hem over klaagde. Het gebeurde altijd als ze alleen was of met de kinderen. Die dag was er bij het benzinestation een vrouw naar haar toe gekomen die zomaar geroepen had: 'Beng, die is er geweest! Zo ging het toch, Grace?'

'Ik voel me soms net die vrouw uit Bonnie en Clyde,' zei ze. Ze moest er ook weleens om lachen, zo vreemd waren de reacties soms. Charles kreeg er ook weleens iets over te horen, maar niet zo vaak of op zo'n vervelende manier als Grace. Het leek wel of iedereen het nog erger voor haar wilde maken. Ze had zelfs een kribbige brief van Cheryl Swanson uit Chicago gekregen, waarin ze vertelde dat ze met pensioen was gegaan en van Bob gescheiden was - wat Grace niet verbaasde - maar dat ze niet begreep waarom Grace haar nooit verteld had dat ze in de gevangenis had gezeten.

'Omdat ze me dan nooit had aangenomen,' zei ze tegen Charles terwijl ze de brief naar hem toe gooide. Ze kreeg een heleboel gemene brieven en telefoontjes en zelfs een keer een blanco vel met in bloed het woord 'moordenares' erop, dat ze aan de politie doorgaf. Maar ze had ook een aardige brief van Winnie in Philadelphia gekregen, waarin ze Grace liefdevol steunde, en een van vader Tim, die nu in Florida de pastor was van een bejaardencentrum. Hij zei dat hij vol genegenheid aan haar dacht en voor haar bad, en hij herinnerde haar eraan dat ze een kind van God was en dat Hij van haar hield.

Dat hield ze zich op de dag van het interview voortdurend voor. Ze hadden haar er zorgvuldig op voorbereid en de p.r.-mensen van Charles hadden de vragen bekeken - dat dachten ze tenminste. Maar op de een of andere geheimzinnige manier waren de goedgekeurde vragen bij het begin van het gesprek opeens verdwenen en werd Grace plompverloren de vraag gesteld wat het voor haar had betekend om met haar vader te vrijen.

'Wat het voor me betekende?' Ze keek haar interviewer stomverbaasd aan. 'Wat het voor me betékende? Hebt u ooit met slachtoffers van mishandeling te maken gehad? Ooit gezien wat kindermishandelaars met kinderen doen? Die verkrachten ze, die verminken ze, die dóden ze. Ze drukken sigaretten op hun armpjes en gezicht uit, ze zetten ze tegen hete radiatoren aan en nog meer van dat soort vreselijke dingen.

Hebt u ooit aan zo'n kind gevraagd wat het voor hem of haar betékent als iemand kokend water in hun gezicht gooit of een arm bijna uit de kom rukt? Als iemand een kind zoiets aandoet, betekent dat heel veel. Het betekent dat niemand van ze houdt, dat ze voortdurend in gevaar verkeren, het betekent dat ze elke minuut van de dag doodsbang zijn. Dat betekent het, en dat betekende het ook voor mij.' Ze had op een heftige toon gesproken en de interviewer keek haar verbouwereerd aan.

'Ik eh... wij... alle mensen die u bewonderen hebben zich natuurlijk afgevraagd hoe u het vindt dat uw gevangenisverleden aan de grote klok is gehangen.'

'Het doet me verdriet en ik betreur het. Ik ben het slachtoffer geweest van een paar verschrikkelijke misdaden, gepleegd binnen het heiligdom van het gezin. Op mijn beurt heb ik iets vreselijks gedaan door mijn vader te vermoorden. Maar daar had ik daarvoor en heb ik daarna een prijs voor betaald. Ik ben van mening dat het geen enkel nut heeft gehad die feiten op deze sensationele manier bekend te maken, zo'n schandaal te veroorzaken en zoveel ellende voor ons gezin, voor mijn man en mijn kinderen. Het enige doel was om ons in een kwaad daglicht te stellen en niet om het publiek te informeren.'

Ze praatte verder over de mensen die hun mening hadden gegeven maar die haar niet eens kenden en die alleen leugens hadden verkondigd om zelf belangrijk te kunnen zijn. Ze noemde de naam van de krant niet, maar zei wel dat er één was waarvan alle koppen grote leugens waren geweest. Daar moest de interviewer om glimlachen.

'U denkt toch niet dat mensen geloven wat ze in de roddelbladen lezen, mevrouw Mackenzie?'

'Dan hoeft het ook niet gedrukt te worden,' zei Grace ferm. Na nog een groot aantal lastige vragen vroeg de interviewer ten slotte of Grace iets wilde vertellen over 'Help kinderen!' en haar werk met de slachtoffers van kindermishandeling. Grace vertelde over St. Mary's en St. Andrew's, over haar organisatie en hun streven om kinderen niet te laten lijden zoals zij geleden had. Ondanks de vooral in het begin onsympathieke en gluiperige manier van interviewen was het Grace gelukt er een ontroerende uitzending van te maken, waarmee iedereen haar na afloop gelukwenste. Vooral Charles was trots op haar, en nadat de televisieploeg weg was, praatten ze nog een poos rustig over alles na. Het was een afschuwelijke tijd voor Grace geweest, maar in elk geval had ze nu haar woordje gezegd.

Ze vierden thuis haar verjaardag en Abigail had een paar vriendinnetjes te logeren. Daar hadden haar ouders op aangedrongen, omdat zij ook jarig was. Grace zat zwijgend naast Charles bij het zwembad, ze was nog steeds van streek en haatte het om de deur uit te moeten. Ze werd voortdurend lastig gevallen, zelfs in de rij voor het loket van de bank en in het toilet van een openbare gelegenheid. Ze bleef het liefste thuis achter hun hoge muur en vond het zelfs vervelend om met Charles uit te gaan. Ondanks zijn verkiezingscampagne werd het een rustige zomer.

In augustus leek de situatie weer normaal te zijn geworden. Er stonden geen fotografen meer voor de deur en ze had al wekenlang niet op een voorpagina gestaan.

'Ik denk dat je niet langer populair bent,' zei Charles plagend. Het was hem zowaar gelukt een week vrij te nemen om samen met Grace door te brengen, waar hij blij om was. Voor het eerst sinds jaren had ze weer last van astma en ze voelde zich helemaal niet lekker. Hij was ervan overtuigd dat het door de stress kwam, maar deze keer vermoedde zij de waarheid voordat hij dat deed. Ze was zwanger.

'Midden in al deze toestanden? Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?' Hij was geschokt maar ook blij, hun kinderen hadden hun in al die jaren van hun huwelijk de meeste vreugde geschonken. Maar hij maakte zich zorgen over haar werk tijdens de verkiezingscampagne. De baby werd in maart verwacht en ze was twee maanden zwanger, wat betekende dat ze het vooral de eerste maanden heel druk zou hebben. Met de verkiezingen zou ze vijf maanden in verwachting zijn. Hij wilde dat ze het kalm aan zou doen en niet overstuur zou raken van de pers wanneer ze weer naar Washington terug zouden gaan.

Toen zei hij kreunend: 'Als dit kind geboren wordt, ben ik negenenvijftig! En tachtig als hij of zij afstudeert! O mijn god, Grace!' Hij glimlachte spijtig.

Grace zei mopperend: 'Hou toch op! Ik begin er zo langzamerhand ook uit te zien als een oudere vrouw, dus je hoeft niet te klagen. Je ziet er nog steeds uit als dertig.'

Ze had bijna gelijk. Niet als dertig, maar wel als veertig. Zijn uiterlijk was nauwelijks veranderd, maar Grace zag er op haar negenendertigste ook nog heel goed uit.

In september gingen ze terug naar Washington. De rest van de zomer was ook rustig verlopen en ze waren in Greenwich alleen met goede vrienden uitgeweest. Vanwege de situatie rondom Grace en haar zwangerschap had Charles zonder haar campagne gevoerd.

Abigail ging dat jaar naar de middelbare school. Andrew ging naar de tweede klas en kreeg een nieuw vriendinnetje, de dochter van de Franse ambassadeur. En Matt ging naar de derde klas van de lagere school, met alle bijbehorende drukte over een nieuwe schooltas en andere benodigdheden, en de vraag of hij op school een warme lunch moest eten of zelf een boterham mee zou nemen. Voor Matt was elke dag een nieuw avontuur.

Ze hadden de kinderen nog niet over de nieuwe baby verteld, omdat Grace het nog te vroeg vond. Ze was pas drie maanden in verwachting en ze wilden wachten tot na Matts verjaardag in september. Grace was van plan een feestje voor hem te geven. Ze ging af en toe weer met Charles mee, hoewel het moeilijk was in het openbaar te treden met de wetenschap dat haar verleden in elke huiskamer besproken was. Maar er was al wekenlang niets meer over haar geschreven en ze voelde zich schuldig dat ze haar man alleen op het verkiezingspad had gestuurd.

Op een warme septembermiddag ging Grace de dag voor Matts feestje naar Sutton Place Gourmet om nog wat ijs, plastic bestek en frisdrank te kopen. Toen ze in de rij voor de kassa stond en haar blik op het nieuwste nummer van het roddelblad Thrill viel, werd ze duizelig van schrik. Op de voorpagina stond een naaktfoto van haar met haar hoofd achterover en haar ogen gesloten. Haar borsten en kruis waren bedekt met zwarte blokjes en verder liet de foto niets aan de verbeelding over. Haar benen waren gespreid en ze lag er heel wellustig bij. Erboven stond: 'Vrouw van senator maakte porno in Chicago'. Met een misselijk gevoel pakte ze alle nummers en stak met trillende handen een briefje van honderd dollar uit. Ze wist niets beters te doen.

'Wilt u ze allemaal meenemen?' vroeg de jongeman aan de kassa verbaasd. Grace knikte, ze kon bijna geen adem meer krijgen, maar ze had tegenwoordig altijd haar inhaleerapparaat bij zich.

'Heb je er nog meer?' vroeg ze hees. Hij knikte. 'Ja hoor, achter. Wilt u die ook hebben?'

'Ja.' Ze kocht de benodigdheden voor Matts feestje en vijftig exemplaren van Thrill, en rende ermee naar haar auto alsof het de enige waren, die ze zo gauw mogelijk moest verstoppen. Toen ze huilend naar huis reed, besefte ze hoe dom ze gehandeld had. Ze kon ze immers niet allemaal kopen, ze had water naar de zee willen dragen.

Ze parkeerde de auto en rende het huis binnen, maar Charles zat al verbijsterd met het blad in zijn hand in de keuken. Zijn eerste assistent had het voor hem meegebracht, ze waren er niet eens voor gewaarschuwd. De assistent wierp een blik op Grace' gezicht en ging meteen weer weg, en Charles keek haar voor het eerst geschokt aan. Ze had hem nog nooit zo verloren en vermoeid gezien en ging bijna door de grond.

'Wat moet dit voorstellen, Grace?'

'Dat weet ik niet.' Ze ging huilend en rillend naast hem zitten. 'Dat weet ik niet.'

'Dat kun jij toch niet zijn.' Maar ze leek er wel op, dat was ondanks de gesloten ogen duidelijk te zien. Opeens drong het tot haar door dat hij haar kleren toch uitgetrokken moest hebben, allemaal. Ze had alleen nog een zwart lint om haar hals, dat hij haar toen ze bewusteloos was moest hebben omgedaan zodat ze er sexy uitzag. De naam van de fotograaf was Marcus Anders. Ze werd nog bleker. Charles had haar blik van herkenning gezien en wist dat er iets achter stak.

'Weet je wie deze foto genomen heeft?'

Ze knikte, ze wilde dat ze ter plekke doodging. Voor hem wilde ze dat ze hem nooit ontmoet had en hem nooit kinderen had gebaard.

'Wat betekent dit dan, Grace?' Voor het eerst in zestien jaar klonk hij ijskoud. 'Wanneer heb je hiervoor geposeerd?'

'Ik weet niet zeker of ik dat wel gedaan heb,' zei ze moeizaam. 'Ik eh... ik ben in Chicago een paar keer met een fotograaf uitgeweest. Dat heb ik je ook verteld. Hij zei dat hij foto's van me wilde nemen en het bureau wilde dat ook...' Ze aarzelde bij zijn geschokte gezicht.

'Wilden ze dat je pornofoto's liet maken? Wat voor soort bureau was dat dan?'

'Een modellenbureau.' Ze voelde zich uitgeput, ze kon zich niet eeuwig blijven verdedigen. Als hij dat wilde, zou ze bij hem weggaan. Ze zou alles doen wat hij wilde. 'Ze wilden dat ik ook model zou worden en hij zei dat hij wel een paar foto's van me zou nemen, voor een portfolio. We waren bevriend en ik vertrouwde hem en vond hem aardig. Hij was de eerste man met wie ik ooit uit ben gegaan. Ik was eenentwintig en had geen enkele ervaring. Mijn huisgenoten hadden een hekel aan hem, die waren verstandiger dan ik. Hij nam me mee naar zijn studio, draaide muziek, gaf me wijn... en deed daar een verdovend middel in. Dat heb ik je allemaal lang geleden al verteld.' Maar hij kon het zich niet herinneren. 'Ik denk dat ik buiten bewustzijn ben geraakt. In die toestand heeft hij waarschijnlijk foto's van me genomen, maar ik had wel een mannenoverhemd aan. Ik heb me niet helemaal uitgekleed, zo erg was het niet.'

'Hoe weet je dat zo zeker?'

Ze keek hem eerlijk aan. Ze had nog nooit tegen hem gelogen en was dat nu ook niet van plan. 'Dat weet ik niet zeker. Ik weet het helemaal niet. Ik dacht dat hij me verkracht had, maar dat was niet zo. Een van mijn huisgenoten heeft me mee naar de dokter genomen en die zei dat er niets gebeurd was. Ik heb geprobeerd de negatieven van hem los te krijgen, maar die wilde hij niet geven. Ten slotte zeiden mijn huisgenoten dat ik het maar moest vergeten. Als ik herkenbaar was, moest ik toestemming voor publicatie geven en als ik dat niet was, zou er geen haan naar kraaien. Ik had ze wel graag willen hebben, maar het lukte gewoon niet. Hij probeerde me nog wel wijs te maken dat ik die toestemming gegeven had, maar even later ontkende hij dat weer. Volgens mij was ik daar ook niet toe in staat geweest, ik was zo versuft van die drugs dat ik toen ik wegging nauwelijks op mijn benen kon staan.

Daarna heeft hij die foto's aan mijn baas laten zien, die toen geprobeerd heeft me het bed in te krijgen. Hij zei dat het heel sexy foto's waren, maar dat ik een overhemd aanhad, dus daarom dacht ik dat het wel in orde was. Die foto's heb ik nooit gezien en hem ook niet meer. Ik heb ook nooit gedacht dat ik ooit in deze situatie zou komen te verkeren, dat ik met een belangrijke persoon zou trouwen en we zo kwetsbaar zouden zijn.'

Nu mocht hij doen wat hij wilde. Die foto was vreselijk, echt pornografisch met dat zwarte lint om haar keel. Ze staarde ernaar en zag dat ze er versuft bijlag, helemaal slap. Maar een vreemde zou er met heel andere ogen naar kijken. Ze kon nauwelijks geloven dat Marcus haar die streek geleverd had. Met één foto had hij haar leven verwoest. Ze keek naar Charles en liet haar schouders hangen van verdriet toen ze de pijn in zijn gezicht zag. Het was al erg genoeg dat ze haar vader uit zelfverdediging vermoord had, maar hoe moest hij dit nu weer aan zijn achterban, de media en hun kinderen uitleggen?

'Ik weet niet wat ik zeggen moet. Ik kan me niet voorstellen dat jij zoiets hebt kunnen doen.' Hij werd overmand door verdriet en zijn kin trilde van de ingehouden tranen. Hij kon niet langer naar haar kijken en wendde zijn hoofd af en begon te huilen. Het was het ergste dat hij haar kon aandoen, ze had nog liever dat hij haar geslagen had.

'Maar ik heb het niet gedaan, Charles,' zei ze zwak en begon ook te huilen. Ze wist zeker dat deze foto van Marcus een einde aan hun huwelijk had gemaakt. 'Ik was verdoofd.'

'Hoe heb je ooit zo stom kunnen zijn, zo stom...' Daar kon ze geen antwoord op geven. 'En wat een schoft om zoiets met je uit te voeren.' Ze knikte, ze kon geen woord uitbrengen.

Even later stond Charles op en ging met het blad naar hun slaapkamer. Ze liep niet achter hem aan. Ze was verschrikkelijk overstuur en wist dat ze hem op maandag, de dag na Matts feestje, moest verlaten. Hen allemaal moest verlaten. Ze kon hun niet langer dit soort dingen aandoen,

's Avonds werd de foto op het nieuws getoond en het werd weer zo'n schandaal dat journalisten vanuit het hele land opbelden. Charles' assistenten probeerden geagiteerd uit te leggen dat het een vergissing was en dat het meisje alleen maar op Grace leek, en ze zeiden dat Grace niet beschikbaar was voor commentaar.

De volgende dag was er een interview met Marcus te zien. Zijn haar was wit en hij zag er verlopen uit, maar hij verklaarde met een wellustige grijns dat hij die foto wel degelijk van Grace Mackenzie had genomen en dat ze toestemming voor publicatie had gegeven. Hij hield die omhoog en zei dat ze achttien jaar geleden in Chicago zijn model was geweest.

'Ze was een lekker geil ding,' zei hij glimlachend. Aan de foto te zien, had hij gelijk.

'Had ze in die tijd hard geld nodig?' vroeg de interviewer, sympathie met Grace voorwendend.

'Helemaal niet, ze vond het gewoon fijn,' antwoordde hij glimlachend. 'Sommige vrouwen zijn zo.'

'Heeft ze u schriftelijke toestemming gegeven om die foto voor commerciële doeleinden te gebruiken?'

'Natuurlijk,' zei hij verontwaardigd.

Ze lieten de foto nog een keer zien en gingen toen op een ander onderwerp over. Grace staarde met onverbloemde haat naar het scherm. Ze had Marcus Anders nooit toestemming gegeven en toen Goldsmith, de advocaat, hen omstreeks het middaguur terugbelde, zei ze dat ook.

'We zullen ons best doen, Grace. Maar als je voor die foto geposeerd hebt en wel toestemming hebt gegeven, kunnen we je niet helpen.'

'Ik weet heel zeker dat ik niets getekend heb.'

'Misschien heeft hij je handtekening wel vervalst. Ik zal mijn best doen, maar je kunt het gebeurde niet ongedaan maken, Grace. Als jij achttien jaar geleden die foto hebt laten maken, moest je weten dat die nog ergens bestond en zou kunnen opduiken.' Toen vervolgde hij ongerust: 'Zijn er nog meer? Weet je ook hoeveel hij er genomen heeft?'

'Geen idee.' Ze kreunde bijna.

'Als de krant ze in goed vertrouwen van hem gekocht heeft en hij hun jouw schriftelijke toestemming heeft laten zien, kunnen we hun niets maken. 'Waarom kan iedereen mij wél iets maken? Waarom krijg ik overal de schuld van?' Het was steeds weer hetzelfde liedje, zij was altijd het slachtoffer. Maar in plaats van verkracht te worden door haar vader, werd ze nu door de hele wereld verkracht. Het was niet eerlijk, niet eerlijk dat ze alleen omdat Charles een politicus was, het recht hadden om haar en haar gezin te verwoesten. Ze hadden zestien heerlijke jaren gehad en nu was het een nachtmerrie geworden. Het leek wel of de cirkel weer rond was, of ze weer in de gevangenis zat. Tegen al die leugens kon ze zich niet verweren, niemand was geïnteresseerd in de waarheid. Alles wat ze gedaan en bereikt had in haar leven was voor niets geweest.

's Middags kreeg ze een kopie van haar schriftelijke toestemming onder ogen en kon ze niet langer ontkennen dat het haar handtekening was. Het schrift was een beetje bibberig en de letters wat vreemd gevormd, maar ze zag duidelijk dat het van haar was. Ze kon haar ogen niet geloven. Dat had hij natuurlijk voor elkaar gekregen toen ze half verdoofd was.

Matthews feestje was niet erg uitbundig, iedereen had het blad gezien of ervan gehoord. De ouders die hun kind kwamen brengen, keken Grace met een eigenaardige blik aan, zo voelde ze het tenminste. Charles was er ook bij, maar ze hadden sinds de vorige avond nauwelijks een woord gewisseld en hij had in de logeerkamer geslapen. Hij had tijd nodig om over de dingen na te denken.

Ze hadden 's morgens met de kinderen over de foto gepraat. Matthew begreep nauwelijks waar het over ging, maar Abigail en Andrew begrepen het wel. Andrew had zorgelijk gekeken en Abigail was weer gaan huilen. Hoe kon haar moeder hun dit nu weer aandoen?

'Hoe kun je ons nu vertellen hoe we ons gedragen moeten, dat we fatsoenlijk moeten zijn en niet met jongens moeten slapen en zo, terwijl je zelf dat soort dingen wél hebt gedaan? Hij heeft je er zeker weer toe gedwongen, net als je vader, was dat het, mama?'

Grace had deze keer haar geduld verloren en Abigail een klap in haar gezicht gegeven, waar ze zich meteen geschrokken voor verontschuldigd had. Maar ze kon er niet meer tegen, ze was doodmoe van de leugens en de prijs die ze allemaal moesten betalen.

'Ik heb het niet gedaan, Abigail, althans niet bewust. Ik was jong en dom en ben door een fotograaf in Chicago verdoofd en in de val gelokt. Maar ik heb nooit met opzet voor die foto geposeerd.'

'Ja, ja, dat zal wel.'

Grace had niet de energie om er nog verder op in te gaan. Even later was Abigail naar een vriendin gegaan en was Andrew zijn vriendin gaan ophalen om uit te gaan. Matthew genoot toch van zijn feestje en na afloop maakte Grace eten voor hem klaar. Abby belde op om te zeggen dat ze bij haar vriendin bleef slapen, waar Grace geen bezwaar tegen maakte. Om negen uur kwam Andrew thuis, maar liet hen met rust.

Charles zat in de studeerkamer te werken en Grace wist wat ze moest doen. Toen hij even later zo normaal mogelijk hun slaapkamer binnenkwam om een paar documenten te halen, zag hij tot zijn verbazing dat ze een koffer aan het pakken was.

'Wat ben je van plan?' vroeg hij nonchalant.

'Ik vind dat je nu wel genoeg hebt moeten doorstaan,' zei ze kalm met haar rug naar hem toe. Ze was twee grote koffers aan het inpakken en opeens werd hij ongerust. Hij was niet aardig geweest, maar daar had hij toch wel een reden voor gehad. Iedereen zou van iets dergelijks overstuur zijn geraakt. Maar hij was bereid haar verleden gewoon achter zich te laten; dat had hij nog niet tegen haar gezegd, maar tot die conclusie was hij gekomen. Het was niet makkelijk geweest en hij had tijd nodig gehad om het te verwerken. Hij had gedacht dat ze dat begrepen had, maar dat was blijkbaar niet zo.

'Waar ga je naartoe?' vroeg hij zacht.

'Dat weet ik niet. Waarschijnlijk naar New York.'

'Om een baan te zoeken?' Hij glimlachte, maar dat zag ze niet.

'Ja, als pornoster, ik heb een fantastische portfolio.'

'Toe nou, Grace.' Hij liep naar haar toe. 'Doe niet zo mal.'

'Mal?' Ze draaide zich om. 'Vind je dat mal? Vind je dat wat mij allemaal overkomen is soms ook mal? En ben ik mal geweest om de carrière van mijn man te verwoesten en ervoor te zorgen dat mijn kinderen me zijn gaan haten?'

'Ze haten je niet, ze begrijpen het gewoon niet. We begrijpen het geen van allen. Het is ook heel moeilijk te bevatten waarom de mensen jou zo willen kwetsen.'

'Dat is nu eenmaal zo. Ze doen het mijn hele leven al, dus ik zou er inmiddels aan gewend moeten zijn. Het is niets nieuws.

Maar maak je geen zorgen, want zonder mij win je de verkiezingen wel.' Ze klonk gekwetst, boos en verslagen.

'Jij bent veel belangrijker voor me,' zei hij bedaard.

'Klets niet,' zei ze hard. Ze haatte zichzelf om alles wat ze hem aangedaan had, omdat ze van hem was gaan houden en om haar overtuiging dat ze het verleden achter zich kon laten. Ze kon niets achter zich laten, ze sleepte alles met zich mee als een touw met rinkelende etensblikjes die bedorven roken.

Charles nam aan dat ze een poosje alleen wilde zijn en ging weer naar beneden, en ze brachten allebei een eenzame nacht door.

De volgende morgen maakte ze het ontbijt klaar voor Charles, Andrew en Matt. Charles drukte haar op het hart vooral niet weg te gaan. Hij had het over haar koffers en hun gesprek van de vorige dag, maar in het bijzijn van de jongens deed ze net alsof ze niet begreep wat hij bedoelde. Andrew en Matt gingen naar school, Charles had een paar belangrijke vergaderingen en moest de pers tot bedaren brengen. Toen hij tegen het middaguur eindelijk tijd had om haar te bellen, werd er niet opgenomen.

Grace was allang weg. De vorige avond had ze in bed zittend alle kinderen een brief geschreven, waarbij de tranen op het papier hadden gedrupt zodat ze steeds opnieuw had moeten beginnen, om hun te zeggen hoeveel ze van hen hield en hoeveel spijt ze had van al het verdriet dat ze hun had aangedaan. Ze had gezegd dat ze voor hun vader moesten zorgen en lief voor hem moesten zijn. De moeilijkste brief was die aan Matt geweest. Hij was nog zo jong en zou nauwelijks kunnen begrijpen waarom ze hen verlaten had. Maar ze deed het juist voor hen. Zij was het aas geweest waarop de haaien afgekomen waren en nu moest ze zo ver mogelijk weg gaan zodat niemand hun meer kwaad kon doen. Ze ging een paar dagen naar New York om bij te komen en liet de brieven voor Charles achter om aan de kinderen te geven.

Daarna was ze van plan om naar L.A. te gaan. Tot aan de bevalling zou ze daar een baan kunnen nemen. Daarna zou ze het kind aan Charles geven, of misschien vond hij het goed dat ze het hield.

Huilend en in de war verliet ze het huis. De huishoudster zag haar gaan en hoorde haar hartverscheurend snikken in de garage, maar ze wilde niet storen. Ze dacht dat ze wel wist waarom Grace huilde, ze had zelf ook gehuild toen ze het roddelblad zag.

Maar Grace liet de auto staan. Ze had een taxi gebeld en bleef met haar koffers voor de deur staan wachten. De huishoudster zag de taxi wegrijden, maar wist niet zeker wie erin zat. Ze dacht dat Grace nog in de garage was en een paar boodschappen wilde gaan doen voordat ze Matthew van school haalde. Maar Grace had een vriendin gevraagd hem op te halen. Met de brieven aan de kinderen had ze ook een lange, verdrietige brief voor Charles achtergelaten.

De taxichauffeur reed zo vlug mogelijk naar het vliegveld Dulles en praatte honderduit. Hij kwam uit Iran en vertelde haar hoe blij hij was in de Verenigde Staten te wonen en dat zijn vrouw in verwachting was. Hij ratelde maar door en Grace besteedde geen enkele aandacht aan hem. Tot haar ontzetting zag ze het nummer van Thrill met haar foto erop op de plaats naast hem liggen. Toen hij haar tijdens zijn verhaal een keer over zijn schouder aankeek, reed hij pardoes tegen een andere taxi aan, waarna er van achteren twee auto's tegen hem aan botsten. Het duurde wel een halfuur voordat alle auto's uit elkaar waren getrokken. De politie kwam maar niemand was gewond, dus hoefden de bestuurders alleen hun rijbewijs te laten zien en hun naam, adres en verzekering op te geven. Grace vond het allemaal eindeloos lang duren, maar ze hoefde nergens naartoe en kon altijd de volgende vlucht nemen.

'Mankeert u niets?' vroeg de chauffeur haar bezorgd. Hij was doodsbang dat ze een klacht bij zijn baas zou indienen, maar ze beloofde dat niet te doen. 'Hé,' zei hij en wees naar het blad. De paniek golfde door haar heen. 'U lijkt op haar.' Hij bedoelde het als een compliment, maar Grace keek niet verheugd. 'Mooi meisje hè?' Vol bewondering keek hij naar de foto waarvan Grace wist dat zij het was, maar die niets met haar te maken leek te hebben. 'Getrouwd met een congreslid,' ging hij verder. 'Bofkont!'

Vonden andere mensen dat ook? vroeg ze zich af. Dat hij een bofkont was? Jammer genoeg dacht Charles er heel anders over, maar wie kon hem dat kwalijk nemen?

Hij zette haar bij het vliegveld af. Ze had een beetje pijn in haar nek van de klap en was wat stijf, maar verder was er niets aan de hand en ze wilde hem geen last bezorgen. Ze haalde haar vlucht nog net. Pas nadat ze in New York geland waren, merkte ze dat ze vloeide. Niet erg, dus als ze nu maar gauw in een hotel kon uitrusten, zou het wel overgaan. Toen ze Andrew en Matt verwachtte, was dat ook weleens gebeurd. De dokter had haar dan gezegd dat ze rust moest houden en daarmee was het altijd weer opgehouden.

Ze gaf de taxichauffeur het adres van het Carlyle Hotel op de hoek van East 76th Street en Madison Avenue, waar ze vanuit het vliegtuig een kamer had gereserveerd. Het lag maar een paar straten verwijderd van waar ze vroeger gewoond had en ze vond het een prettig hotel. Ze had er een keer met Charles gelogeerd en daar had ze een goede herinnering aan. Tot aan juni had ze goede herinneringen aan haar hele leven met Charles, tot dat moment waren ze heel gelukkig geweest.

Ze meldde zich bij de receptie; ze had de naam Grace Adams opgegeven en werd verwacht. Ze kreeg een kleine kamer gedecoreerd in glanzende katoen met een rozenpatroon, waar de piccolo haar twee koffers neerzette. Ze gaf hem een fooi en hij liep de kamer uit. Niemand had haar gewezen op de gelijkenis tussen haar en de pornoster op het roddelblad.

Ze ging op het bed liggen en vroeg zich af of Charles al thuis was en haar brief gevonden had. Ze was niet van plan om te bellen, het was beter om alle contact te vermijden. Als ze zou bellen en Charles of Matt aan de lijn zou krijgen, zou ze zich niet goed kunnen houden.

Uitgeput lag ze aan haar gezin te denken, ze voelde zich totaal leeg. Haar nek deed nog steeds pijn en ze had lichte kramp onder in haar buik en in haar rug. Ze wist dat het niets ergs was en had geen kracht meer om naar de badkamer te lopen. Ze bleef zwak en verdrietig liggen en langzaam begon de kamer te draaien en zonk ze in het duister weg.

Om vier uur in de ochtend werd ze weer wakker en nu was de kramp veel erger geworden. Ze rolde op haar zij en kreunde van de pijn. Met opgetrokken knieën bleef ze een hele poos liggen en toen keek ze naar het bed onder haar lichaam. Het was doordrenkt van het bloed, en haar lange broek ook. Ze wist dat ze vlug iets moest doen, voordat ze weer flauwviel. Met pijn en moeite kwam ze overeind, pakte haar handtas, sloeg haar regenjas om zich heen en wankelde naar de deur. Toen schuifelde ze de gang door en drukte op de liftknop. Ineengedoken liet ze zich naar beneden brengen, maar de liftbediende zei niets.

Ze wist dat het ziekenhuis maar een klein eindje verder lag en dat ze dat snel moest zien te bereiken. Ze zag dat de piccolo's en de receptionist naar haar keken, maar ze liep naar buiten en voelde zich in de warme septemberlucht weer iets beter.

'Taxi, mevrouw?' vroeg de portier. Ze schudde haar hoofd en probeerde rechtop te gaan staan, wat niet lukte. Een steek van pijn deed haar naar adem snakken en opeens begaven haar knieën het doordat er een verschrikkelijke kramp door haar heen golfde. De portier kon haar nog net opvangen. 'Bent u ziek?'

'Nee, ik voel me alleen... niet erg lekker.' Hij dacht eerst dat ze dronken was, maar toen zag hij aan haar gezicht dat ze pijn had. Ze kwam hem vaag bekend voor, maar er kwamen zoveel regelmatige gasten en filmsterren bij hen logeren dat het moeilijk te zeggen was of hij iemand kende of niet. 'Ik ben op weg naar... het ziekenhuis.'

'Waarom neemt u dan geen taxi? Er staat er al een voor, die u zo aan de andere kant van Park Avenue kan afzetten. Ik zou u zelf wel even willen brengen, maar ik mag mijn post niet verlaten,' zei hij verontschuldigend.

Ze zei dat ze de taxi zou nemen, omdat ze nauwelijks meer kon lopen. De portier gaf de chauffeur de naam van Lenox Hill op en ze gaf de portier en de chauffeur ieder vijf dollar. 'Dank u wel, nu gaat het wel,' zei ze geruststellend, maar dat was haar niet aan te zien.

Toen de chauffeur de taxi voor de eerstehulppost parkeerde, keek hij om, maar hij zag haar niet zitten. Ze was van de bank gegleden en lag bewusteloos op de vloer.

15

Toen Grace op een brancard naar een onderzoekkamer werd gereden, zag ze lichtflitsen boven haar hoofd en hoorde ze geluiden. Ze klonken metaalachtig en ook riep iemand steeds haar naam. Ze deden vreselijke dingen met haar, en toen voelde ze een verschrikkelijke pijn. Ze probeerde overeind te komen om hen tegen te houden. Wat voerden ze uit... ze vermoordden haar bijna... het was afschuwelijk, ze had nog nooit zo'n pijn gehad. Ze gilde het uit en toen werd alles zwart en stil.

In het huis in Washington rinkelde de telefoon. Het was halfzes in de ochtend, maar Charles sliep niet. Hij had de hele nacht wakker gelegen en gehoopt dat ze hem zou bellen. Wat een idioot was hij geweest; hij had helemaal verkeerd gereageerd, maar ze waren door die voortdurende aanvallen van de roddelpers allemaal aan het eind van hun Latijn. Bovendien was het een enorme schok geweest. Maar het laatste wat hij wilde, was haar verliezen. Hij had tegen de kinderen gezegd dat ze naar New York was gegaan voor een vergadering van 'Help kinderen!' en dat ze over een paar dagen terug zou zijn. Nu had hij een paar dagen de tijd om haar te vinden. Hij wist niet waar ze was, hij had de hele avond het huis in Connecticut gebeld, maar daar was ze niet. In het Carlyle Hotel in New York logeerde ook niemand met de naam Mackenzie. Hij vroeg zich af of ze zich misschien ergens in een hotel in Washington verscholen hield. Toen de telefoon rinkelde, hoopte hij dat zij het was. Maar ze was het niet.

'Meneer Mackenzie?' Een onbekende stem. Op de identiteitskaart in haar portefeuille stond zijn naam alleen als Charles Mackenzie en op haar rijbewijs stond Grace Adams Mackenzie.

'Ja?' Misschien was het wel weer een treitertelefoontje en had hij niet moeten opnemen. Op die foto was weer een zee van brieven en telefoontjes gevolgd.

'We hebben hier een Grace Mackenzie,' lichtte de stem hem op neutrale toon in.

'Wie bent u?' Was ze gekidnapt, of dood? O god...

'Ik bel vanuit het Lenox Hill-ziekenhuis in New York. Mevrouw Mackenzie is zojuist uit de operatiekamer gekomen.'

O god, nee toch, ze had een ongeluk gehad... 'Ze is door een taxichauffeur hierheen gebracht met een ernstige bloeding.' O nee, de baby... Zijn hart kromp ineen, maar zijn grootste zorg was Grace.

'Is het erg met haar?' vroeg hij hees en angstig.

De verpleegkundige stelde hem enigszins gerust. 'Ze heeft veel bloed verloren, maar we geven haar liever geen transfusie.' Dat was tegenwoordig een laatste redmiddel. 'Ze is nu stabiel en haar toestand is redelijk.' Met een bijna menselijke klank voegde de stem eraan toe: 'Ze heeft een miskraam gehad, het spijt me.'

'Dank u wel.' Hij haalde diep adem en probeerde een beslissing te nemen. 'Is ze wakker? Kan ik met haar praten?'

'Ze ligt op de verkoeverkamer, daar zal ze waarschijnlijk tot een uur of negen blijven. Haar bloeddruk moet omhoog voordat ze naar een kamer kan. Die is nog vrij laag, dus geloof ik niet dat ze gauw aan de wandel gaat.'

'Ze kan het ziekenhuis toch niet uitlopen?'

'Dat denk ik niet,' antwoordde de verpleegkundige met een verbaasde klank in haar stem. 'Ik geloof niet dat ze daartoe in staat zal zijn. In haar tas zit een sleutel van het Carlyle Hotel, dus dat heb ik eerst gebeld. Ze zeiden dat ze alleen was.'

'Dank u, dank u wel dat u mij gebeld hebt. Ik kom er zo gauw mogelijk aan.'

Hij sprong meteen uit bed en krabbelde in een briefje aan de kinderen dat hij heel vroeg een vergadering had. Toen kleedde hij zich zonder zich te scheren in een paar minuten aan en reed naar het vliegveld, waar hij om halfzeven aankwam en de vlucht van zeven uur haalde. Een paar bemanningsleden herkenden hem, maar niemand zei iets. Net als de andere passagiers brachten ze hem een krant, sinaasappelsap, een broodje en een kop koffie en lieten hem verder met rust. Het grootste deel van de vlucht zat hij uit het raampje te staren.

Ze landden om kwart over acht en hij kwam even na negenen bij het Lenox Hill aan, waar ze net bezig waren Grace naar een kamer te brengen. Hij volgde de brancard, en Grace keek hem verbaasd en nog steeds versuft aan.

'Hoe kom jij hier?' Ze begreep er niets van en haar ogen vielen steeds weer dicht. De verpleegkundige en de verpleeghulp liepen de kamer uit. Grace zag er grauw en doodmoe uit.

'Met het vliegtuig,' zei hij glimlachend en pakte haar hand voorzichtig in de zijne. Hij wist niet of ze het al wist van de baby.

'Ik geloof dat ik gevallen ben,' zei ze vaag.

'Waar?'

'Dat weet ik niet meer. Ik zat in Washington in een taxi en toen is er iemand tegen ons op gereden...' Ze wist eigenlijk niet of ze dat gedroomd had. '... en toen kreeg ik vreselijke pijn...' Opeens keek ze hem bezorgd aan. 'Waar ben ik eigenlijk?'

'In het Lenox Hill in New York,' zei hij op een kalmerende toon. Hij ging op een stoel naast haar zitten, maar liet haar hand niet los. Ze zag er zo slecht uit dat hij zich ongerust afvroeg wat de dokter te zeggen had.

'Hoe ben ik hier gekomen?'

'Een taxichauffeur heeft je hier blijkbaar naartoe gebracht. Je bent in zijn taxi flauwgevallen. Weer eens dronken, neem ik aan.' Hij glimlachte, maar ze begon opeens te huilen. Ze had aan haar buik gevoeld en die was plat, het heuveltje van drie maanden oud was verdwenen. Toen herinnerde ze zich de vreselijke pijn van de vorige avond en het bloeden. Niemand had nog een woord over de baby gezegd.

'Grace? Liefste, ik hou van je, ik hou meer van je dan van wie of wat ook. Dat moet je toch weten, ik wil je niet verliezen.'

Ze ging steeds harder huilen, om hem, om de baby die ze verloren hadden en om hun kinderen. Alles was nu zo moeilijk en zo verdrietig.

'Ik heb een miskraam gehad, hè?' Ze keek hem vragend aan en hij knikte. Terwijl hij haar in zijn armen hield, huilden ze daar allebei om.

'Het spijt me zo verschrikkelijk. Ik had zo slim moeten zijn om te beseffen dat je echt van plan was weg te gaan, maar ik dacht dat het alleen maar een dreigement was en dat je die avond alleen wilde zijn. Toen ik je brief las, ging ik door de grond.'

'Heb je de kinderen mijn brieven gegeven?'

'Nee,' antwoordde hij eerlijk. 'Die heb ik zelf gehouden. Ik wilde je gaan zoeken en weer mee naar huis nemen. Maar als ik niet zo stom was geweest om je te laten gaan, dan zou je ook dat ongeluk niet gehad hebben en...' Hij was ervan overtuigd dat het allemaal zijn schuld was.

'Ssst, misschien is het wel door alle stress gekomen. En eigenlijk was het helemaal de verkeerde tijd, met al die toestanden.'

'Het is nooit de verkeerde tijd, ik wil graag nog een baby met je krijgen,' zei hij liefdevol. Het kon hem niet schelen hoe oud ze waren, ze hielden dolveel van hun kinderen. 'Ik wil ons oude leven terug.'

'Ik ook,' fluisterde ze. Ze praatten nog een poosje terwijl hij haar over haar haren streelde en haar gezicht kuste. Ten slotte viel ze in slaap en ging hij op zoek naar haar dokter. Die was niet bemoedigend. Ze had ontzettend veel bloed verloren en hij dacht dat het wel even zou duren voordat ze zich weer helemaal goed voelde. Hoewel ze beslist in staat zou zijn nog een kind te krijgen, raadde hij het hun af. Ze had erg veel littekens en het verbaasde hem dat ze al drie kinderen had gekregen.

Charles gaf geen verklaring voor de littekens. De dokter raadde aan haar in het hotel nog een paar dagen te laten uitrusten en haar dan mee terug naar Washington te nemen, waar ze nog minstens een week in bed zou moeten blijven. Een miskraam na drie maanden en dat enorme bloedverlies was niet iets om licht op te vatten.

Die middag gingen ze terug naar het hotel, en Grace was stomverbaasd toen ze merkte hoe slap ze zich voelde. Ze was nauwelijks in staat om te lopen. Charles droeg haar het hotel en hun kamer binnen en legde haar meteen in bed. Hij liet het eten boven brengen. Ze was verdrietig, maar ze waren blij weer bij elkaar te zijn en het was heel knus in de kamer.

Hij belde zijn assistenten in Washington en zei dat hij pas over een paar dagen terug zou zijn, en daarna belde hij hun huishoudster en vroeg haar tegen de kinderen te zeggen dat hij bij hun moeder in New York was en over twee dagen weer thuis zou komen. Ze beloofde tot zijn thuiskomst bij hen te blijven en Matt naar school te brengen, dus alles was geregeld.

'Ziezo. Nu hoef je alleen nog maar beter te worden en te proberen al deze ellende te vergeten.'

Maar nadat ze het ziekenhuis verlaten hadden, had de verpleegkundige aan de balie tegen de dokter gezegd: 'Weet u wie dat was?' Hij had geen idee, de naam zei hem niets. 'Dat was congreslid Mackenzie van Connecticut en zijn vrouw, de pornoster. Leest u de roddelbladen niet?'

'Nee,' had hij niet erg geamuseerd geantwoord. Pornoster of niet, de vrouw had geboft dat ze niet doodgebloed was. Hij vroeg zich af of haar porno-activiteiten iets met die littekens te maken hadden, maar hij had geen tijd om er bij stil te staan, hij moest de hele middag opereren. Bovendien was ze zijn probleem niet.

In het hotel liet Charles haar zoveel mogelijk slapen en de volgende morgen voelde ze zich beter. Ze at een ontbijt, ging in een stoel zitten en wilde een eindje met hem gaan wandelen, maar daar bleek ze toch geen kracht voor te hebben. Ze kon nauwelijks geloven dat ze zich zo akelig voelde. Charles belde haar vroegere gynaecoloog in New York, die zo vriendelijk was om langs te komen. Hij schreef wat medicijnen en vitamines voor en zei dat ze geduld moest hebben. Toen Charles daarna met hem in de gang stond, vroeg hij hem naar de littekens waar de dokter in het ziekenhuis het over gehad had. Maar de gynaecoloog maakte zich daar niet druk over, hij zei dat die al heel oud waren en haar nooit last hadden bezorgd. 'Maar ze moet het nu wel kalm aan doen, Charles. Ze ziet eruit alsof ze heel wat bloed verloren heeft, ze heeft waarschijnlijk bloedarmoede.'

'Dat weet ik, en ze heeft een heel moeilijke periode achter de rug.'

'Daar heb ik over gehoord, en dat hebben jullie geen van beiden verdiend. Ik vind het heel erg voor jullie, Charles.'

Charles bedankte de arts en na zijn vertrek ging hij bij Grace op de bank zitten. Ze lieten hun eten boven brengen en keken naar een oude film. De volgende dag bestelde hij een limousine om hen naar het vliegveld te brengen, waar hij haar in een rolstoel zette. Hij had erover gedacht haar in de auto mee terug naar Washington te nemen, maar dat zou te vermoeiend zijn en vliegen ging sneller. Ze vlogen eerste klas en na aankomst haalde hij weer een rolstoel, waarin hij haar vlug naar de uitgang reed. Maar toen ze langs de krantenkiosk kwamen, gebaarde ze hevig dat hij moest stoppen. Sprakeloos stonden ze te staren.

Op het laatste nummer van het roddelblad stond met grote letters: vrouw van senator vertrekt stiekem naar new york voor een abortus. Grace barstte meteen in tranen uit en hij nam niet eens de moeite het blad te kopen zodat ze het artikel konden lezen. Er stond ook een grote foto van haar bij op een feestje van congresleden een maand geleden. Hij reed haar razendsnel het gebouw uit naar de plek waar hij twee dagen geleden zijn auto had geparkeerd. Toen hij met een strak gezicht het portier voor haar opendeed, huilde ze nog steeds. Zouden ze hen dan nooit met rust laten? Het zag er niet naar uit.

Hij hielp haar instappen, liep om de auto heen en ging op zijn plaats zitten. Toen draaide hij zich naar haar toe en zei met een uitdrukking in zijn ogen die haar diep ontroerde: 'Ik hou van je. Je mag hun niet toestaan ons de vernieling in te helpen, of jezelf. We moeten hier doorheen komen.'

'Dat weet ik,' zei ze, maar de tranen bleven komen.

Deze keer was er op het nieuws van zes uur tenminste geen commentaar op het verhaal, dat werd aan de roddelpers overgelaten. 's Avonds vertelden ze het aan de kinderen, maar zeiden erbij dat het een leugen was. Ze zeiden dat Grace in New York in een taxi een ongeluk had gehad, wat gedeeltelijk waar was. Het was in Washington gebeurd en ze had de baby verloren, maar Grace vond het niet nodig dat ze iets over de miskraam te horen kregen.

De volgende dag voelde ze zich nog steeds heel slap. De kinderen waren heel lief voor haar en Abby bracht haar zelfs een ontbijt op bed. Tegen lunchtijd ging Grace beneden een kopje thee drinken en keek toevallig naar buiten. Daar liepen mensen met borden waarop stond: moordenares!, baby killer! en abortuspleger!. Ze hielden ook foto's van geaborteerde foetussen omhoog en Grace kreeg meteen een astma-aanval.

Ze liet Charles oproepen en toen hij belde en ze het vertelde, schrok hij ontzettend en zei dat hij meteen de politie zou bellen. Die kwam onmiddellijk, maar de demonstranten verzetten zich niet en gingen gewoon een eindje verderop lopen. Toen kwam er een cameraploeg bij en werd het weer een heel circus. Even later kwam Charles thuis, die zich afvroeg of ze ooit weer een normaal leven zouden kunnen leiden. Hij weigerde voor de camera iets te zeggen, behalve dat zijn vrouw een auto-ongeluk had gehad en ziek was, en dat hij het zou waarderen als ze weggingen. Het enige resultaat was gelach en gejoel.

Toen de kinderen 's middags uit school kwamen, waren de demonstranten weg en stonden alleen de cameramensen er nog. Grace stond doodsbleek eten te koken.

Charles probeerde haar over te halen naar boven te gaan, maar daar wilde ze niets van horen. 'Ik heb er schoon genoeg van. Ik laat ze niet langer ons leven ruïneren. Van nu af aan doen we weer normaal.'

Ze was vastbesloten, hoewel ze stond te trillen op haar benen, en Charles had grote bewondering voor haar. Hij drukte haar op een stoel en zei dat ze moest gaan zitten terwijl hij het eten klaarmaakte. 'Zou je deze krachtsinspanning misschien een weekje kunnen uitstellen?' vroeg hij hoopvol.

'Geen sprake van,' antwoordde ze beslist.

Tot hun verbazing werd het een gezellig avondmaal. Tijdens Grace' afwezigheid leek Abby weer gekalmeerd te zijn, ze was zelfs behulpzaam en meelevend. Grace kon niet bedenken waardoor ze zo veranderd was, misschien was ze bij alle ellende tot het besef gekomen dat ze elkaar nodig hadden. En Andrew maakte een vernietigende opmerking over die griezels buiten en dreigde met blote billen voor zijn slaapkamerraam te gaan staan om hen te verjagen. Daar moest iedereen om lachen, zelfs Grace, hoewel ze het hem verbood.

'Ik geloof niet dat we behoefte hebben aan nog meer Mackenzie-bloot in de bladen,' zei ze ironisch.

Toen ze naderhand aan het opruimen waren, vroeg Abby zacht: 'Dat van die abortus is toch niet waar, mam?' Ze keek Grace ongerust aan.

'Nee, lieve schat, dat is niet waar.'

'Nee, dat dacht ik ook niet.'

'Ik zou nooit abortus laten plegen. Ik hou erg veel van je vader en ik zou dolgraag nog een kind willen hebben.' 'Denk je dat dat ooit nog zal gebeuren?'

'Misschien, ik weet het niet. Op het ogenblik hebben we het te druk met andere zaken en die arme papa heeft heel wat te verduren.'

'Jij ook,' zei ze voor het eerst aardig. 'Ik had het er met Nicoles moeder over en die zei dat ze erg met je te doen had en dat ze meestal alleen maar leugens opdissen en levens verwoesten. Toen dacht ik er eigenlijk pas over na hoe verschrikkelijk dit allemaal voor je moet zijn. Ik heb het niet erger willen maken.' Ze had tranen in haar ogen.

'Dat heb je ook niet gedaan.' Grace gaf haar een kus.

'Het spijt me, mam.' Zwijgend stonden ze een hele poos met hun armen om elkaar heen en liepen toen arm in arm de trap op. Charles keek hen glimlachend na.

Behalve de hatelijke brieven over de zogenaamde abortus waren de volgende dagen rustig, maar in het weekend stond er weer een foto van Marcus in Thrill. Grace had hetzelfde zwarte fluwelen lint om haar hals en was ook weer naakt; het enige verschil was dat ze een iets andere, iets suggestievere pose had aangenomen. Ze was niet eens meer geschokt, alleen boos. Haar zogenaamde toestemming sloeg natuurlijk ook op deze foto.

'Moeten we soms een hele serie afwachten?' brieste Grace tegen Goldsmith. Hij kon niets anders doen dan herhalen dat ze wettelijk geen been hadden om op te staan. Blijkbaar had ze haar handtekening gezet en hij kon als eigenaar van de foto's van de vrouw van een bekende man ermee doen wat hij wilde. Ze hadden nu eenmaal geen recht op privacy, dus die kon ook niet geschonden worden. Verlies van inkomsten konden ze niet bewijzen en ook geen boos opzet.

'Lijkt het je een goed idee om die schoft van een Marcus te bellen en te proberen de eventuele rest van de foto's van hem te kopen?' vroeg ze Charles, maar die schudde zijn hoofd.

'Dat kunnen we niet doen, dat zou hetzelfde zijn als betalen bij chantage. Bovendien kan hij weigeren, of er stiekem een paar achterhouden. Thrill betaalt hem waarschijnlijk royaal, dit soort foto's van mensen zoals jij zijn heel wat waard.'

'Wat een bof voor hem, misschien moeten we commissie eisen.'

Ze was woedend, maar machteloos. De week erna ging ze met Charles mee naar een politieke bijeenkomst. Het was moeilijk te zeggen hoeveel schade de roddelbladen hun hadden berokkend, want de mensen begroetten haar nog steeds hartelijk. Maar hoe dan ook, niemand voelde zich helemaal op zijn gemak.

Twee weken later werd er een derde foto gepubliceerd en deze keer kwam Matt huilend uit school. Toen Grace hem vroeg waarom, antwoordde hij dat een van zijn vriendjes een scheldwoord voor haar gebruikt had. Het was alsof ze een klap in haar gezicht kreeg.

'Welk scheldwoord dan?' vroeg ze zo kalm mogelijk.

'Je weet wel, dat met een "h",' zei hij ongelukkig.

Ze glimlachte verdrietig. 'Wat akelig, lieverd.'

Ze sloeg haar armen om hem heen. Het liefst zou ze weer ergens anders naartoe gaan, maar ze wist dat ze haar gezin niet meer in de steek kon laten.

De volgende dag gebeurde hetzelfde en de dag daarna ook. Die avond kregen Charles en Grace er ruzie over. Grace wilde de kinderen meenemen naar Connecticut, maar hij zei dat ze niet weg mocht lopen. Ze moesten het trotseren, maar Grace zei dat ze weigerde hun gezin nog langer door zijn 'verdomde campagne' te laten verwoesten. Maar daar ging het niet om, dat wisten ze allebei. Ze waren gefrustreerd door hun machteloosheid en omdat ze er niets tegen konden doen, moesten ze wel tegen elkaar schreeuwen. Maar Matthew begreep dat niet en toen Grace hem wilde gaan instoppen, kon ze hem niet vinden. Ze vroeg Abby waar hij was, maar die haalde haar schouders op en wees naar zijn kamer. Ze stond met Nicole te telefoneren en had Matt niet gezien. Andrew wist ook niet waar hij was. Nog steeds kribbig ging ze naar Charles in de studeerkamer beneden en vroeg of hij Matthew had gezien.

'Is hij dan niet boven?' Ze keken elkaar aan en opeens merkte hij Grace' bezorgdheid op en hielp haar verder zoeken. 'Hij kan de deur niet uit zijn,' zei Charles ongerust. 'Want dat zouden we gezien hebben.'

'Nee hoor, dat hoeft niet. Denk je dat hij ons heeft horen ruziemaken?' voegde ze er zacht aan toe.

'Misschien wel.' Charles keek nog bezorgder dan zij. Als Matt op straat rondzwierf, zou hij best eens gekidnapt kunnen worden, want Washington was gevaarlijk in het donker. Toen ze weer naar boven liepen, vonden ze in zijn kamer een briefje: 'Maak maar geen ruzie meer over mij, want ik ga weg. Liefs, Matt. Mama en papa, ik hou van jullie. Zeg Kisses dag van me.'

Kisses was hun donkerbruine labrador; toen ze haar gekregen hadden, had Grace gezegd dat ze precies op een bergje Hershey Kisses-bonbons leek.

'Waar denk je dat hij naartoe is gegaan?' vroeg Grace in paniek.

'Geen idee. Ik ga de politie bellen.' Charles' gezicht stond strak en hij klemde zijn kaken op elkaar.

'Dat komt natuurlijk ook weer in de roddelbladen te staan,' zei Grace nerveus.

'Dat kan me niets schelen. Ik wil hem vanavond weer thuis hebben, voordat hem iets overkomt.'

Ze waren allebei overstuur en de politie verzekerde hun dat ze hun best zouden doen om hem zo gauw mogelijk te vinden. Volgens hen liepen kinderen van zijn leeftijd wel vaker weg en bleven dan meestal vrij dicht in de buurt van hun huis. Ze vroegen om de namen van zijn vriendjes en een foto, en reden meteen weg. Charles en Grace bleven thuis, voor het geval dat hij terugkwam. Maar de agenten kwamen al een halfuur later met hem aanrijden. Hij had in een winkel twee straten verder Hostess Twinkies-cakejes staan kopen om zichzelf te troosten. Hij was hun meteen opgevallen en was gedwee met hen mee terug naar huis gegaan.

'Waarom heb je dat gedaan?' vroeg Grace, nog steeds van streek. Het was voor het eerst dat een van hun kinderen weggelopen was, maar de situatie thuis was natuurlijk wel gespannen.

'Ik wilde niet dat jij en papa ruzie over me maakten,' zei Matt verdrietig. Maar hij had het op straat wel eng gevonden en was blij dat hij terug was.

'We maakten toch geen ruzie, we praatten alleen maar.'

'Nee hoor, jullie maakten ruzie.'

'Iedereen maakt weleens ruzie,' zei Charles. Hij ging zitten en trok Matt op zijn knieën. De agenten waren net weg en hadden beloofd het niet aan de pers door te geven. Er moest toch iets van hun privacy overblijven, al was het alleen maar het voor een halfuurtje weglopen van hun achtjarig zoontje. De rest van hun leven lag al voor iedereen te grabbel.

'Mama en ik houden toch van elkaar, dat weet je best.'

'Ja, dat weet ik ook wel, maar alles is tegenwoordig zo vervelend. Op school zeggen ze nare dingen en mama huilt altijd.'

Grace dacht er met een schuldig gevoel over na. Ze huilde tegenwoordig inderdaad vaak, maar wie kon haar dat kwalijk nemen?

'Je moet onthouden wat ik pas nog tegen je gezegd heb,' zei Charles. 'We moeten sterk zijn, allemaal, om elkaar te helpen. We mogen niet weglopen en het niet opgeven, we moeten samen standhouden.'

'Oké,' zei hij, niet helemaal overtuigd maar wel blij dat hij weer thuis was. Hij wist best dat het geen goed idee was geweest om weg te lopen.

Grace bracht hem naar boven en stopte hem in, en hij viel bijna meteen in slaap. Kisses lag aan het voeteneinde zacht te snurken. Ze gingen allemaal vroeg naar bed, Grace en Charles waren doodmoe.

Een week later werd er weer een foto gepubliceerd, deze keer met Grace' gezicht naar de camera. Haar wijdopen ogen stonden glazig en ze keek verbaasd, alsof iemand onverwachts iets heerlijks met haar deed. Het was de meest erotische reeks foto's die ze ooit gezien had en ze werd er langzamerhand helemaal gek van. Ze belde inlichtingen, zich afvragend waarom ze daar zo lang mee gewacht had. Marcus woonde niet meer in Chicago en ook niet in New York, maar via Thrill kwam ze erachter dat hij in Washington woonde. Des te beter, waarom was ze daar niet eerder op gekomen? Ze wist dat ze geen keus had en het deed er niet meer toe wat er met haar gebeurde, ze moest het doen.

Ze haalde Charles' pistool uit de kluis, stapte in haar auto en reed naar het adres dat ze op een papiertje had geschreven. De kinderen waren op school en Charles op kantoor. Niemand wist waar ze naartoe ging of wat ze van plan was. Ze was vastbesloten, en het zou haar elke prijs waard zijn.

Ze drukte op de bel van zijn studio in F Street en was verbaasd dat de deur openging zonder dat iemand vroeg wie ze was. Dat betekende dat het een bekende, drukke fotostudio was of dat ze erg laks waren, want met al die dure apparatuur zouden ze voorzichtiger moeten zijn. Maar ze bofte. Het was zo gemakkelijk dat ze niet wist waarom ze het niet eerder had gedaan. Toen ze binnenkwam, zag ze alleen Marcus.

Hij had niet eens een assistent. Met zijn rug naar haar toe stond hij over een camera gebogen, die gericht was op een schaal met fruit op een tafel. Hij hoorde haar niet binnenkomen.

'Hallo Marcus.' Na al die jaren herkende hij haar stem niet meer, die sensueel en langzaam klonk, alsof ze blij was hem te zien.

'Wie bent u?' Hij draaide zich met een verbaasd glimlachje om en herkende haar eerst niet. Wat een mooie vrouw... Plotseling besefte hij wie ze was en bleef stokstijf staan. Glimlachend hield ze een pistool op hem gericht.

'Ik had dit al weken geleden moeten doen,' zei ze kalm. 'Ik snap niet waarom ik er niet eerder aan gedacht heb. Leg die camera neer en raak de sluiter niet aan, anders schiet ik zowel op jou als op die camera, en dat laatste zou ik jammer vinden. Leg hem dus maar gauw neer.' Haar stem klonk niet langer sensueel maar scherp, en hij legde de camera voorzichtig op de tafel achter zich.

'Toe nou Grace, wees niet zo onsportief, ik probeer alleen maar een beetje geld te verdienen.'

'Ik ben het niet eens met de manier waarop je dat doet,' zei ze koel.

'Je moet toch toegeven dat het prachtige foto's van je zijn.' 'Dat interesseert me geen bal. Je bent een vuile schoft. Je zei dat je mijn kleren niet uitgetrokken had.'

'Dat heb ik gelogen.'

'Bovendien heb je me die toestemming laten ondertekenen toen ik bijna bewusteloos was.' Ze was woedend, maar volkomen beheerst. Deze keer had ze het van te voren overdacht en zou het moord met voorbedachten rade zijn. Ze was van plan hem dood te schieten en dat zag hij. Hij had het te ver gedreven en ze was door het lint gegaan. Het kon haar niets schelen wat ze haar zouden aandoen, ze had het al eerder overleefd en het was het waard.

'Toe nou, Grace, doe niet zo flauw. Het zijn heel mooie foto's en het maakt nu niets meer uit, ze zijn al gepubliceerd. Ik zal je alle negatieven geven.'

'Die mag je houden. Ik schiet je ballen eraf en daarna schiet ik je dood. Daar heb ik geen toestemming voor nodig, alleen een pistool.'

'Jezus, Grace, schei uit. Het zijn maar foto's!'

'Je hebt mijn leven verknoeid en dat van mijn man en mijn kinderen, mijn huwelijk...'

'Je man moet wel een idioot zijn om met jou te kunnen leven. Jezus, ik herinner me die preutse flauwekul van negentien jaar geleden nog. Zelfs met drugs in je lijf viel er niets met je te beleven. Je was een trut, Grace, een echte trut,' zei hij gemeen. Als ze niet zo gespannen was geweest, zou ze gezien hebben dat hij flink high was. Het geld van Thrill gebruikte hij om zijn verslaving te kunnen betalen. 'Je was toen al een waardeloze griet.' Ze wist nu gelukkig wel beter.

'We hebben nooit gevrijd,' zei ze koel.

'Wel waar, en ik heb foto's om dat te bewijzen.'

'Je bent pervers.'

Toen begon hij te jammeren dat ze geen recht had op zo'n manier binnen te komen vallen en zich met de manier waarop hij zijn brood verdiende te bemoeien.

'Je bent een misselijk gluiperdje,' zei ze en zette het pistool op scherp. Ze schrokken er allebei van.

'Je gaat toch niet echt schieten, hè Grace?' jankte hij.

'Ja, dat ga ik wel. Je verdient niet beter.'

'Dan ga je de bak weer in,' jengelde hij waarschuwend, terwijl het snot uit zijn neus liep. De afgelopen negentien jaar waren geen succes geweest. Hij had zich tot een heleboel dingen verlaagd die niet allemaal even legaal waren.

'Dat kan me niets schelen,' antwoordde ze kil. 'Dat is jouw dood me wel waard.'

Hij liet zich op zijn knieën vallen. 'Niet doen, alsjeblieft! Ik zal je alle negatieven geven, ze drukken er toch nog maar twee af. Een ervan is met een vent, een hele mooie foto, die mag je gratis hebben,' zei hij huilend.

'Waar zijn die negatieven?' Welke vent? Er was niemand anders bij geweest, of toch wel toen ze bewusteloos was? Wat een walgelijke gedachte.

'Ik heb ze zelf, in de kluis. Ik pak ze wel even.'

'Waag het niet, daar heb je waarschijnlijk ook een pistool liggen. Ik heb ze niet nodig.'

'Wil je ze dan niet zien? Ze zijn fantastisch.'

'Het enige dat ik wil zien, is jouw bloedende lichaam dood op de grond.' Haar hand trilde. Maar plotseling moest ze aan Charles denken, en aan Matthew... Als ze Marcus doodschoot, zou ze nooit meer met hen samen kunnen zijn behalve waarschijnlijk voor de rest van haar leven in de bezoekersruimte van een gevangenis. Die gedachte benam haar de adem en opeens wilde ze alleen nog maar bij hen zijn en hen vasthouden, en Abby en Andrew ook. 'Ga staan!' snauwde ze tegen Marcus.

Hij kwam huilend overeind.

'En hou op met dat gejank, ellendige schijtlaars die je bent.'

'Schiet alsjeblieft niet, Grace...'

Langzaam liep ze achteruit naar de deur en hij wist dat ze van daar op hem zou schieten. Jammerend smeekte hij haar het niet te doen.

'Waarom zou jij nou willen blijven leven?' vroeg ze boos. Ze was alleen nog maar woedend, hij was het niet waard dat ze zoveel tijd aan hem besteedde of haar leven door hem liet vernielen. Waarom had ze dat niet eerder beseft? 'Wat heeft zo'n zielige schoft als jij nou om voor te leven? Alleen geld? Het verwoesten van andermans leven? Je bent een kogel niet eens waard.'

Ze draaide zich om en liep vlug de trap af, voordat hij haar achterna zou kunnen komen. Haastig stapte ze weer in de auto.

Marcus ging weer op de grond zitten huilen, hij kon nauwelijks geloven dat ze hem niet doodgeschoten had. Hij was ervan overtuigd geweest dat ze dat ging doen en dat was ze tot aan de laatste vijf minuten ook van plan geweest. Maar toen het tot haar doorgedrongen was wat een zielige figuur hij eigenlijk geworden was, had haar gezonde verstand weer de overhand gekregen.

Ze reed naar huis, legde het pistool terug op zijn plaats en belde Charles. 'Ik moet je spreken,' zei ze dringend. Voor het geval iemand meeluisterde, wilde ze hem niet via de telefoon vertellen wat ze bijna gedaan had, maar hij moest het wel weten. Ze had zichzelf nog net op tijd voor de waanzin behoed.

'Kan het tot lunchtijd wachten?'

'Ja, goed.' Ze trilde nog steeds. Inmiddels had ze al op weg naar het politiebureau kunnen zijn en vandaar naar de gevangenis voor de rest van haar leven. Hoe had ze bijna zoiets stoms kunnen doen! Zo ver hadden al die leugens, de ellende, de vernedering en de publiciteit haar nou gekregen!

'Is er iets?' vroeg hij ongerust.

'Nee hoor, het gaat een stuk beter met me.'

'Wat heb je uitgespookt?' vroeg hij plagend. 'Iemand om zeep gebracht?'

'Nee, eerlijk gezegd niet,' antwoordde ze geamuseerd.

'Ik ontmoet je om één uur in Le Rivage.'

'Ik zal er zijn. Ik hou van je.'

Ze hadden al een hele tijd niet samen geluncht en ze zag hem met een blij gevoel het restaurant binnenkomen, waar ze al zat te wachten. Hij bestelde een glas wijn, Grace dronk niet bij de lunch en zelden bij het diner. Nadat ze hun lunch hadden besteld, vertelde ze hem zacht wat er gebeurd was. Hij verbleekte en was verbijsterd. Ze wist hoe verkeerd het was, maar het had heel even de moeite waard geleken. .

'Misschien heeft Matt gelijk en moet ik me maar heel goed gedragen, omdat je mij anders ook neerschiet,' fluisterde hij.

Ze lachte. 'Onthou dat maar.' Maar ze wist dat ze nooit meer zoiets zou doen. Het was een moment van blinde waanzin geweest, maar zelfs op het hoogtepunt van haar woede had ze het niet gedaan en daar was ze blij om. Marcus Anders was het niet waard.

'Wat ik je wilde vertellen, haalt het hier niet bij,' zei Charles.

Ze hadden allebei een zware dag gehad. Hij kon zich geen voorstelling maken van de ellende die het met zich meegebracht zou hebben als ze Marcus Anders inderdaad vermoord had. Wel kon hij zich voorstellen hoe tot het uiterste getergd ze was, hij wist niet wat hij zelf gedaan zou hebben als hij oog in oog met Marcus was komen te staan. Goddank was ze tot zichzelf gekomen. Nu wist hij helemaal zeker dat hij de juiste beslissing genomen had, en die was hem niet eens moeilijk gevallen.

'Ik trek me terug uit de verkiezingscampagne, Grace. Het is het niet waard en het is niets voor ons. We hebben al meer dan genoeg ellende meegemaakt. Ik meende het toen ik in New York zei dat ik ons normale leven terug wil, ik heb er sindsdien steeds over nagedacht. Hoe hoog moet de prijs voor dit soort leven zijn? Wat zou een eventuele overwinning ons nog moeten gaan kosten?'

'Weet je dat wel zeker?' Ze vond het vreselijk dat hij zich om haar uit de politiek moest terugtrekken. Hij deed niet meer mee aan de race om de congreszetel en als hij zich nu ook nog uit die om het senatorschap terugtrok, betekende dat voorlopig of misschien wel voorgoed het einde van zijn politieke loopbaan. 'En wat wil je dan gaan doen?'

'Ik vind heus wel wat,' zei hij glimlachend. 'Zes jaar in Washington is lang genoeg geweest.'

'Zul je hier ooit terugkomen?' vroeg ze verdrietig. 'Zullen wij hier ooit terugkomen?'

'Dat betwijfel ik. Voor sommige mensen is de prijs te hoog. Sommige mensen lukt het om aan dit soort openbare ellende te ontsnappen, maar ons niet. Er is in jouw verleden te veel gebeurd en te veel mensen waren jaloers op ons. Alleen al onze relatie en ons gezin maakt ze afgunstig. Er zijn heel wat jaloerse, ongelukkige mensen op de wereld. Daar kunnen we ons niet eeuwig mee bezig blijven houden, en ook niet eeuwig tegen blijven vechten. Ik ben negenenvijftig en ik ben moe, Grace. Het wordt tijd dat we hier opbreken en naar huis gaan.'

Hij had voor de volgende dag een persconferentie afgesproken op het moment dat zij Marcus Anders met de dood bedreigde. De ironie ervan was verbijsterend.

's Avonds vertelden ze het aan de kinderen, die teleurgesteld waren. Ze waren eraan gewend dat hun vader politicus was en wilden ook niet voorgoed terug naar Connecticut. Behalve 's zomers vonden ze het daar saai.

'Eerlijk gezegd,' gaf Charles voor het eerst toe, 'loop ik er al een poos over na te denken dat we misschien allemaal aan een heel andere omgeving toe zijn. Europa bijvoorbeeld, Londen of Frankrijk of misschien een jaar of twee in Zwitserland.'

Abby keek hem vol afschuw aan en Matthew onzeker. 'Wat hebben ze in Zwitserland, pap?'

'Koeien,' antwoordde Abby vol afkeer, 'en chocola.'

'Dat klinkt wel goed, ik hou van koeien en chocola. Kunnen we Kisses meenemen?'

'Ja, behalve als we naar Engeland gaan.'

'Dan kunnen we dus niet naar Londen,' zei Matthew beslist. Ze wisten allemaal dat Andrew voor Frankrijk zou kiezen, omdat zijn vriendinnetje voor twee jaar terug naar Parijs zou gaan. Haar vader werd overgeplaatst naar zijn thuisbasis op de Quai d'Orsay, dat had ze hem al verteld.

'Als ik terugga naar de firma, kan ik op het kantoor in Parijs of op dat in Londen gaan werken, maar als we op onze uitgaven letten, kunnen we ook ergens op een boerderij gaan zitten en onze eigen groente verbouwen. We kunnen allerlei kanten op.' Hij glimlachte, hij had al sinds het begin van de aanvallen van de roddelpers over een verandering nagedacht. Het was de hoogste tijd dat ze uit Washington weggingen, dat wisten ze allemaal. Het leven daar eiste te veel van een man en zijn gezin.

Hij had Roger Marshall opgebeld en zijn verontschuldigingen aangeboden, en Roger had gezegd dat hij het volkomen begreep. Hij had ook gezegd dat er in de toekomst misschien nog andere interessante mogelijkheden waren, maar daar wilde Charles voorlopig niets van horen.

De volgende morgen lichtte hij op een hoffelijke en oprechte manier de pers in dat hij zich om persoonlijke redenen uit campagne voor de senaatsverkiezingen terugtrok.

'Heeft het te maken met die foto's waar uw vrouw jaren geleden voor geposeerd heeft, meneer Mackenzie? Of met het bekend worden van haar gevangenisstraf?' Het waren zulke
schoften allemaal. De journalistiek was veranderd en niet ten goede. Er was ooit een tijd geweest dat dit niet gebeurd zou zijn, maar tegenwoordig was het niet anders dan roddel, leugens en kwaadaardigheid, bewijsbaar of niet. Ze stonden allemaal klaar om iemand een stiletto in zijn lijf te steken, waar dan ook, als het er maar bloederig uitkwam. Ze verkeerden allemaal in de waan dat dat het was wat de lezers wilden. 'Voor zover ik weet heeft mijn vrouw nooit voor die foto's geposeerd, meneer,' antwoordde Charles. '

En die abortus dan, was dat waar? Komt u over twee jaar terug in het Congres? Hebt u andere politieke plannen? Wat vindt u van een ministerspost? Heeft de president iets gezegd over als hij herkozen wordt? Is het waar dat ze in Chicago in pornofilms heeft gespeeld?'

'Dank u wel, dames en heren, voor uw vriendelijkheid en beleefdheid van de afgelopen zes jaar. Tot ziens.' Tot het laatste ogenblik bleef hij de perfecte heer en liep toen zonder om te kijken de zaal uit. Over twee maanden, aan het einde van zijn termijn in het Congres, zou hij weg zijn en zou alles voorbij zijn.

16

Twee weken nadat Charles zich teruggetrokken had, verscheen de laatste foto in Thrill en dat was zelfs voor Grace een anticlimax. Marcus had hem al een maand geleden aan het blad verkocht en had hem ondanks veel gezeur niet terug , kunnen krijgen. De deal was gesloten en hij had het geld al uitgegeven. Hij was doodsbang dat Grace weer met dat pistool voor zijn neus zou staan en hem deze keer wel dood zou schieten. Hij durfde de studio nauwelijks meer uit te gaan en besloot uit de stad te vertrekken. Hij had niet de foto van Grace samen met die vent verkocht, een fantastische opname waarop het net leek alsof ze het aan het doen waren. Maar dan zou ze hem zeker neerknallen en Thrill vond het niet zo erg. Mackenzie stapte uit de politiek en was oud nieuws, dus wat kon iemand zijn vrouw nu nog schelen?

Drie dagen na de laatste foto werd er naar een radiostation gebeld door een man uit New York, die zei dat hij een fotolaboratorium had en dat Marcus Anders hem voor een groot bedrag had opgelicht. Anders had dankzij hem een half miljoen verdiend en had het allemaal zelf gehouden. Bovendien wist hij dat Anders een onfris spelletje speelde. Eerst had hij het niet zo erg gevonden, maar die foto's waren blijven komen. Ze hadden die vrouw in de diepste ellende gestort en toen was die arme kerel van haar ermee opgehouden. Dat was hem te ver gegaan, dus nu wilde hij zijn mond opendoen.

Zijn naam was Jose Cervantes en hij was de beste trucfotograaf in New York en waarschijnlijk in het hele vak. Voor fatsoenlijke fotografen deed hij prachtig retoucheerwerk en daarnaast deed hij ook wel eens gekke dingen voor lui die hem goed betaalden, zoals Marcus Anders. Hij kon bijvoorbeeld het hoofd van Margaret Thatcher op het lichaam van Arnold Schwarzenegger zetten, dat kon hij met een heel dun naadje voor elkaar krijgen. Presto! Tovenarij! Voor die foto's van Grace had hij een zwart lint om haar hals gedaan en er gewoon een ander lichaam onder geplakt, legde hij uit. Omdat Marcus gezegd had dat het voor een grap was, had hij een wulps lichaam genomen in een paar tamelijk wellustige houdingen. Pas toen hij die foto's in Thrill had zien staan, was het tot hem doorgedrongen waar die fotograaf mee bezig was. Hij had zich wel eerder kunnen melden, maar hij had er niets mee te maken willen hebben. Ze zouden hem van fraude kunnen beschuldigen, maar trucfoto's waren niet illegaal. Het werd altijd gedaan voor advertenties, grappen, ansichtkaarten of ontwerpen. Pas als je ze voor zoiets als wat Marcus gedaan had gebruikte, was het illegaal. Dan pas was er sprake van boos opzet en kon je er tegen optreden.

Dus Marcus Anders had haar leven willen verwoesten. Hij had niets met de bekendmaking van haar gevangenisstraf te maken gehad, want daar had hij niets vanaf geweten, en die foto's van haar was hij totaal vergeten. Maar toen hij in Thrill had gelezen dat ze haar vader vermoord had en daarvoor gestraft was, had hij die foto's opgediept en was ermee naar José gegaan. Jose had haar pas herkend toen de eerste in Thrill was verschenen en opeens beseft waar Marcus mee bezig was. Maar toen had hij Marcus die andere trucfoto's al gegeven. De originele foto's waren precies zoals Grace zich die herinnerde, in het witte overhemd van Marcus en vaak zelfs ook in haar spijkerbroek. Maar waar ze zoveel aan gehad hadden, was de uitdrukking op haar gezicht toen ze versuft achterover op het bontkleed lag. Die suggereerde dat ze aan het vrijen was.

Er werd veel bekendheid aan zijn verhaal gegeven en Thrill kon voor de rechter gedaagd worden. Mr. Goldsmith, de advocaat, was dolblij en Marcus werd aangeklaagd voor fraude en kwaadwilligheid. Maar hij was opeens verdwenen en men zei dat hij naar Europa was gegaan.

Marcus en Thrill hadden het voor de grap en voor het geld gedaan en ook om te bewijzen dat het hun zou lukken. De fotograaf, de vervalser en de redacteur had het niets kunnen schelen wat ze ermee aanrichtten en de Mackenzies waren het slachtoffer geweest.

Maar toen ze al hun spullen in Washington inpakten om Kerstmis in Connecticut te gaan vieren, zagen ze er allemaal weer opgewekt en gezond uit. Na de vakantie kwam de verhuiswagen naar het huis in R Street, dat ze meteen aan een nieuw congreslid uit Alabama hadden kunnen verkopen.

'Zul je Washington missen?' vroeg Grace aan Charles toen ze hun laatste nacht in Georgetown doorbrachten. Ze wist eigenlijk niet of ze het zelf erg vond om weg te gaan of niet, in bepaalde opzichten zou ze het missen. Maar ze was bang dat Charles altijd het gevoel zou hebben dat hij zijn werk in Washington niet afgemaakt had, hoewel hij dat ontkende. Hij had in die zes jaar in het Congres heel wat voor elkaar gekregen en veel geleerd. De belangrijkste les was geweest dat hij nu wist dat zijn gezin meer voor hem betekende dan zijn baan. Hij wist dat hij het juiste besluit had genomen. Ze hadden meer dan genoeg ellende doorstaan, hoewel de kinderen er ook sterker uit gekomen waren en het hun allemaal dichter bij elkaar gebracht had.

Hij had aanbiedingen gekregen van bedrijven in de particuliere sector en van een paar stichtingen, en natuurlijk wilde zijn eigen firma hem graag terughebben, maar hij had nog geen beslissing genomen. Eerst gingen ze doen wat hij voorgesteld had: een maand of acht in Europa doorbrengen. Ze gingen naar Zwitserland, Frankrijk en Engeland. Hij had al twee scholen voor de kinderen geregeld, een in Genève en een in Parijs. Kisses zou tot hun terugkeer in de zomer bij vrienden in Greenwich logeren. Tegen die tijd zou hij wel weten wat hij verder wilde gaan doen. En misschien konden ze, als Grace daartoe in staat was, nog een baby krijgen. Als dat niet gebeurde, was het ook goed. Charles kon alle kanten uit.

Toen Grace en de kinderen de volgende dag al in de auto zaten, rinkelde de telefoon. Charles was nog een laatste ronde door het huis aan het maken om te zien of er niets achtergebleven was, maar hij had alleen Matts voetbal gevonden en een paar oude gymschoenen onder de veranda. Verder was het leeg.

Er was een man aan de lijn van het ministerie van binnenlandse zaken, die Charles vaag kende. Charles wist dat hij nauw met de president samenwerkte, maar hij had weinig met hem te maken gehad. Hij wist ook dat het een goede vriend van Roger Marschall was. 'Als u tijd hebt, wil de president u vandaag graag even spreken,' zei hij. Charles schudde glimlachend zijn hoofd. Hoe was het mogelijk, zo op het laatste nippertje, maar misschien wilde hij alleen maar even afscheid nemen en hem bedanken voor al zijn goede werk.

'We staan op het punt om naar Connecticut te rijden, de kinderen zitten al in de auto.'

'Zou u op weg daarheen niet langs kunnen komen? Dan houden we de kinderen wel even bezig. De president heeft om kwart voor elf een kwartiertje tijd, als u dat schikt.'

Charles wilde eigenlijk vragen 'waarom?', maar hij wist dat dat niet kon en bovendien wilde hij geen deuren achter zich in het slot gooien, zeker niet die naar het kantoor van de president.

'Dat zou wel kunnen, als u ertegen kunt dat ik drie rumoerige kinderen en een hond meebreng.'

'Ik heb vijf kinderen,' zei de man lachend, 'plus een varken dat mijn vrouw me met Kerstmis gegeven heeft.'

'Dan komen we eraan.'

De kinderen waren er diep van onder de indruk dat ze op het Witte Huis afscheid gingen nemen.

'Ik wed dat hij dat niet bij iedereen doet,' zei Matt trots. Hij vond het jammer dat hij het niet aan iemand kon vertellen.

'Waar gaat het over?' vroeg Grace toen hij achter het stuur van de stationcar zat en naar Pennsylvania Avenue reed.

Charles wist zeker dat er al in geen tijden een auto met zo'n huiselijk tafereel de oprit naar het Witte Huis opgereden was en hij zei tegen Grace dat hij geen flauw idee had wat de bedoeling was.

'Ze willen dat je je over vier jaar verkiesbaar stelt voor het presidentschap,' zei Grace grinnikend. 'Zeg maar dat je daar geen tijd voor hebt.'

'Goed, dat zal ik doen,' zei hij lachend. Hij liet hen in de auto achter en een assistent kwam hen ophalen. De kinderen kregen een korte rondleiding en een jonge marinier ging met Kisses wandelen. De sfeer was vriendelijk, een afspiegeling van de huidige regering, en bezoekers inclusief kinderen en honden werden altijd aardig ontvangen.

Dat werd Charles ook. In het Oval Office zei de president tegen hem dat het hem speet dat Charles zich uit de verkiezingscampagne teruggetrokken had, maar dat hij het begreep. Soms moest iemand een beslissing nemen ten behoeve van zijn privé-leven en niet van het hele land. Charles zei dat hij blij was dat de president er zo over dacht, dat hij Washington zou missen en dat hij hoopte dat ze elkaar nog eens ergens zouden tegenkomen.

'Dat hoop ik ook,' zei de president met een glimlach, en vroeg toen wat zijn plannen waren. Charles antwoordde dat ze die week naar Zwitserland zouden vliegen om twee weken te gaan wintersporten.

'Wat vind je van Frankrijk?' vroeg de president langs zijn neus weg. Charles vertelde dat ze naar Normandië en Bretagne zouden gaan en dat hij in Parijs scholen voor de kinderen had gevonden. 'Wanneer denken jullie daar aan te komen?' vroeg de president toen bedachtzaam.

'Waarschijnlijk in februari of maart, en dan blijven we daar tot het einde van het schooljaar in juni. Daarna gaan we nog een maand in Engeland rondreizen en dan gaan we weer naar huis. Tegen die tijd zullen we wel heimwee hebben en dan moet ik toch ook weer eens aan het werk.'

'Wat vind je van april?'

'Wat bedoelt u?'

De president glimlachte. 'Wat vind je ervan om in april weer aan het werk te gaan?'

'Dan ben ik nog in Parijs,' zei Charles ontwijkend. Hij was niet van plan om binnen een jaar of zelfs twee jaar weer voet in Washington te zetten en wilde niet eerder dan de volgende zomer weer in het land terug zijn.

'Dat is geen probleem,' ging de president verder. 'De huidige ambassadeur in Frankrijk wil graag in april met pensioen gaan en hier terugkomen. Hij voelt zich de laatste tijd niet erg lekker. Zou je er iets voor voelen om een jaar of twee, drie ambassadeur in Frankrijk te zijn? Dan kunnen we het daarna over de volgende verkiezingen hebben. We hebben over vier jaar een paar goeie kerels nodig, Charles, en ik zou jou daar graag bij hebben.'

'Ambassadeur in Frankrijk?' vroeg Charles verbaasd. Daar kon hij zich geen voorstelling van maken, maar het klonk als de kans van zijn leven. 'Mag ik daar eerst eens met mijn vrouw over praten?'

'Natuurlijk.'

'Dan bel ik u wel, meneer de president.'

'Denk er maar rustig over na. Het is een mooie baan, Charles, ik denk dat je je daar op je plaats zult voelen.'

'Wij allemaal wel, denk ik.' Charles was er beduusd van. Bovendien zou de deur naar Washington dan voor hem open blijven.

Hij beloofde de president dat hij hem zijn beslissing een paar dagen later zou laten weten. De twee mannen schudden elkaar de hand en Charles ging opgewonden weer naar beneden. Grace kon aan hem zien dat er iets bijzonders was gebeurd en brandde van nieuwsgierigheid. Maar het duurde nog een hele poos voordat de kinderen en de hond weer in de auto zaten, en toen vroegen ze hem allemaal wat de president gezegd had.

'Niet veel,' zei hij plagend, en terwijl hij wegreed, liet hij hen nog een poosje in spanning zitten. 'De normale dingen, je weet wel: tot ziens, goeie reis, laat eens wat horen en zo.'

'Papa!' zei Abby verwijtend en Grace gaf hem een duwtje.

'Vertel je het ons of niet?'

'Hangt af van wat jullie ervoor bieden.'

'Als je het niet gauw zegt, duw ik je de auto uit,' dreigde Grace.

'Je kunt maar beter naar haar luisteren, pap,' waarschuwde Matt en de hond begon te blaffen alsof zij het ook wilde weten.

'Vooruit dan maar. Hij zei dat hij nog nooit zulke slecht opgevoede mensen heeft meegemaakt en dat hij ons nooit meer wil zien.' Hij grinnikte en ze riepen allemaal dat hij niet grappig was. 'Zo slecht dat we volgens hem maar beter in Europa kunnen blijven.'

Het was moeilijk geweest na zes jaar afscheid van hun vrienden in Washington te nemen, maar ze verheugden zich allemaal op hun avonturen in het buitenland en Andrew popelde van verlangen naar zijn vriendinnetje in Parijs.

Charles keek met een eigenaardige blik naar Grace. 'Hij heeft me de ambassadeurspost in Parijs aangeboden,' zei hij zacht terwijl de kinderen achterin doorgingen met lawaai maken.

'O ja?' antwoordde Grace verbaasd. 'Nu?'

'In april.'

'Wat heb je geantwoord?'

'Dat ik het eerst met jullie moest bespreken en het hem dan zou laten weten. Wat denk je ervan?' Hij wierp een blik op haar gezicht terwijl hij in noordelijke richting door Washington reed naar Greenwich.

'Ik denk dat we ontzettend boffen,' zei ze en meende het oprecht. Ze waren zonder kleerscheuren door de hel gegaan en nog steeds bij elkaar. 'En weet je wat ik nog meer denk?' fluisterde ze naar hem toe buigend.

'Wat dan?'

Zonder dat de kinderen het konden horen, zei ze: 'Ik denk dat ik zwanger ben.'

Hij keek haar aan, grinnikte en fluisterde zodat zij het wel kon horen maar de kinderen op de achterbank niet: 'Als deze afstudeert, ben ik tweeëntachtig, dus misschien moet ik ophouden met rekenen. Dan zullen we hem maar François noemen.'

'Françoise,' verbeterde Grace hem en hij lachte.

'Een tweeling. Bedoel je dat we het doen?' vroeg hij beleefd. 'Het lijkt er wel op, hè?' Achter hen zongen de kinderen luidkeels Franse liedjes en Andy straalde.

'Vind je het een bezwaar om daar te bevallen?' vroeg hij zacht, een beetje bezorgd.

'Nee hoor,' antwoordde ze grinnikend. 'Parijs is de beste plaats die ik me kan voorstellen.'

'Dus het wordt "ja"?'

Ze knikte. 'Ja, dat denk ik wel.'

'Hij zei dat hij me hier graag over een jaar of twee, drie, terug wil zien om het over de volgende verkiezingen te hebben. Maar dat valt nog te bezien, ik weet niet of ik de moed heb om nog een keer aan zoiets te beginnen.'

'Misschien valt het de volgende keer wel mee, misschien hebben ze inmiddels al hun kruit verschoten.'

'Na die truc van die idioot met de foto's zijn we tegen die tijd misschien wel de eigenaars van Thrill,' zei hij spottend. Goldsmith zou het nog heel druk krijgen.

'Dan kunnen we het gebouw afbranden, wat een goed idee,' zei ze met een kwaadaardig lachje.

'Ik doe mee.' Hij glimlachte en boog naar haar toe voor een vlugge kus. Als hij zo hun kinderen hoorde zingen en lachen op de achterbank en naar Grace keek, zou hij bijna geloven dat hij zich de nachtmerrie van de afgelopen maanden maar verbeeld had.

'Au revoir, Washington!' riepen de kinderen toen ze de Potomac overstaken.

Charles keek naar de plaats waar zoveel dromen geboren werden en zoveel hoop de bodem werd ingeslagen en haalde zijn schouders op. 'Aju!'

Grace schoof een stukje naar hem toe en keek glimlachend uit het raampje.

Table of Contents

- Inhoud
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16