(On)mogelijk
Author: Danielle Steel
Date: 2011-12-12T11:17:24+00:00
Keywords: Roman

Inhoud

Wanneer Sasha de Suvery plotseling weduwe wordt, stort haar wereld in. Ze heeft twee succesvolle galeries, in Parijs en New York. Dan ontmoet Sasha de jonge en zeer talentvolle schilder Liam, die er een wilde levensstijl op na houdt. Een gepassioneerde relatie bloeit op. Een relatie die de onkreukbare reputatie van Sasha doet wankelen. Een drama in Liams familie lijkt beiden te dwingen tot een onmogelijk offer.'

1

De Suvery Galerie in Parijs zat in een indrukwekkend achttiende-eeuws hotel particulier aan de Faubourg St. Honoré. Kunstverzamelaars bezochten het pand alleen op afspraak en kwamen dan via enorme bronzen toegangsdeuren op de binnenplaats. Recht vooruit lag het hoofdgebouw, links het kantoor van Simon de Suvery, de eigenaar. Rechts bevond zich de afdeling onder leiding van zijn dochter: de vleugel met moderne kunst. Aan de achterzijde lag een grote smaakvolle tuin met sculpturen, waarvan de meeste van Rodin waren. Simon de Suvery's galerie zat hier al meer dan veertig jaar. Zijn vader, Antoine, was een van de belangrijkste Europese verzamelaars geweest, en Simon had zich voor hij zijn galerie begon verdiept in de renaissanceschilders en de Hollandse Meesters. Tegenwoordig werd hij geraadpleegd door musea vanuit heel Europa, geprezen door privéverzamelaars, en bewonderd maar ook vaak gevreesd door de mensen die hem kenden.

Simon de Suvery was een intimiderend man. Hij was lang, krachtig gebouwd, met grimmige trekken en donkere ogen die recht tot in het diepst van je ziel keken. Simon was laat getrouwd. Toen hij jong was had hij het te druk gehad met het opzetten van zijn zaak om tijd te verdoen aan romantiek. Op zijn veertigste was hij getrouwd met de dochter van een belangrijke Amerikaanse verzamelaar. Het was een goed en gelukkig huwelijk geweest. Marjorie de Suvery had zich nooit rechtstreeks bemoeid met de galerie, die al een gevestigde reputatie had toen ze trouwden. Zijn werk intrigeerde haar en ze was dol op de kunst die hij tentoonstelde. Ze hield met hart en ziel van hem en was oprecht geïnteresseerd in alles wat hij deed. Marjorie had zelf ook geschilderd, maar ze was te onzeker over haar werk geweest om het aan een groot publiek te durven tonen. Ze schilderde verfijnde landschappen en portretten, die ze weggaf aan vrienden. En Simon vond haar schilderijen niet onaardig, maar was er niet echt van onder de indruk. Hij was meedogenloos in zijn keuzes en genadeloos in aankopen voor de galerie. Hij had een ijzeren wil, een messcherpe geest, een keihard zakeninstinct, maar, vanbinnen, diep begraven, zat een grotendeels verborgen gehouden goed hart. Althans, dat was wat Marjorie zei. Hoewel niet iedereen haar geloofde. Hij was goed voor zijn medewerkers, eerlijk tegen zijn cliënten, en onvermurwbaar in zijn jacht op datgene waarvan hij vond dat het in zijn galerie thuishoorde. Soms kostte het hem jaren om in het bezit te komen van een specifiek schilderij of beeldhouwwerk, maar hij gaf niet op voordat het van hem was. Eigenlijk had hij zijn vrouw, voor hun huwelijk, min of meer op dezelfde manier het hof gemaakt. En toen hij haar eenmaal de zijne mocht noemen, koesterde hij haar als een schat en hield hij haar, meestal, voor zichzelf. Hij verscheen alleen in het openbaar als hij het gevoel had dat het echt niet anders kon, en het liefst ontving hij zijn gasten dan in een van de vleugels van hun huis.

Pas later in hun huwelijk kozen ze voor een kind. Eigenlijk was het Simons beslissing dat ze daar tien jaar mee hadden gewacht. Omdat hij wist hoe Marjorie naar een gezin verlangde, had hij uiteindelijk ingestemd met haar wens, en het speet hem nauwelijks dat Marjorie beviel van een dochter in plaats van een zoon. Simon was vijftig toen Sasha geboren werd en Marjorie negenendertig.

Vanaf het allereerste ogenblik werd Sasha de liefde van haar moeders leven. Ze waren onafscheidelijk. Marjorie kon urenlang, kirrend en koerend met haar in de tuin spelen. Ze verviel zelfs bijna in diepe rouw toen ze van elkaar gescheiden werden omdat haar dochtertje naar school moest.

Sasha was een knap en lief kind, en een interessante combinatie van haar beide ouders. Ze had het donkere uiterlijk van haar vader en haar moeders zachtaardigheid. Marjorie was een engelachtige blondine met blauwe ogen. Ze leek op een madonna uit een Italiaans schilderij. Sasha had de fijne trekken van haar moeder, en de donkere haren en ogen van haar vader, maar in tegenstelling tot Marjorie en Simon, was ze tenger en klein. Als kind plaagde haar vader haar vaak goedaardig dat ze eruitzag als een miniatuurkind. Maar buiten haar postuur was er niets kleins aan Sasha. Ze had de ijzeren wilskracht van haar vader, de warmte en vriendelijke zachtheid van haar moeder, en een directheid die ze al vroeg in haar leven van haar vader overgenomen had. Ze was al een jaar of vier voor hij haar echt opmerkte, en vanaf dat moment praatte hij over niets anders dan kunst met zijn dochter. In zijn vrije momenten wandelde hij met haar door de galerie en vertelde hij over schilderijen en oude meesters, bladerde door kunstboeken, en toen ze eenmaal oud genoeg was om te kunnen schrijven, verwachtte hij dat Sasha zich niet alleen de namen herinnerde, maar ze ook kon spellen. In plaats van zich tegen hem af te zetten, zoog ze alle informatie in zich op en onthield ze elk flintertje informatie dat haar vader haar toewierp. Hij was ontzettend trots op haar. En meer dan ooit was hij vervuld van liefde voor de vrouw die drie jaar na de geboorte van Sasha ziek was geworden.

In het begin leek Marjories ziekte een mysterie, de artsen stonden voor een raadsel. Simon dacht heimelijk dat het psychosomatisch was. Hij had geen geduld voor ziekte of zwakheden en was van mening dat elke lichamelijke klacht te bestrijden was en overwonnen kon worden. Maar in plaats van beter werd Marjorie juist zieker. Het duurde meer dan een jaar voor de diagnose gesteld werd in Londen en in New York bevestigd werd. Marjorie leed aan een zeldzame degeneratieve ziekte die haar zenuwen en spieren aantastte en waardoor haar longen en hart uiteindelijk verlamd zouden raken. Simon verkoos die prognose naast zich neer te leggen. Marjorie gedroeg zich dapper, klaagde nauwelijks en deed wat ze kon, zolang ze kon. Ze gebruikte al haar energie voor haar echtgenoot en haar dochter, en in de tussentijd probeerde ze zo veel mogelijk te rusten. De ziekte kreeg haar goede humeur niet in zijn macht, maar uiteindelijk moest haar lichaam zich zoals voorspeld overgeven. Vanaf Sasha's zevende kon Marjorie niet meer uit bed komen, en ze stierf kort na haar dochters negende verjaardag.

Ondanks de voorspellingen van de artsen was Simon stomverbaasd. Net als Sasha. Geen van haar ouders had haar voorbereid op haar moeders overlijden. Sasha en Simon waren er allebei aan gewend geraakt dat Marjorie vanuit haar bed meeleefde met alles wat ze deden. Het plotselinge besef dat ze uit hun leven verdwenen was sloeg in als een bom en smeedde een nog sterkere band tussen Sasha en haar vader dan daarvoor. Buiten zijn werkzaamheden voor de galerie draaide Simons leven alleen nog maar om Sasha.

Sasha's jeugd bestond uit het eten en drinken van, dromen over en genieten van kunst. Het was het enige leven dat ze kende, het enige wat ze deed, en het enige waar ze van hield, buiten haar vader. Ze aanbad de grond waarop hij liep, net als andersom het geval was. Als kind wist ze al net zoveel van de galerie en de ingewikkelde en intrigerende gang van zaken als de meesten van zijn medewerkers. Eigenlijk vond Simon zelfs dat zijn jonge dochter slimmer en creatiever was dan al zijn medewerkers. Het enige wat hem ergerde, en hij stak dat niet onder stoelen of banken, was haar grote belangstelling voor moderne en hedendaagse kunst.

Met name hedendaagse kunst irriteerde hem en hij schrok er nooit voor terug om het troep te noemen, of het nu in gezelschap was of niet. Hijzelf hield alleen van de Grote Meesters, zijn enige liefde in de kunst. Net als haar vader voor haar, ging Sasha studeren aan de Sorbonne, en behaalde daar haar masters in kunstgeschiedenis. En zoals ze haar moeder had beloofd, ging ze daarna naar Columbia University in New York om te promoveren. Tot slot rondde ze haar studietijd af met een twee jaar durende stage in het Metropolitan Museum of Art. Gedurende die tijd reisde ze vaak naar Parijs, soms zelfs maar voor een weekeinde, en Simon bezocht haar zo vaak hij kon in New York. Hij voerde als excuus aan dat het hem de gelegenheid gaf om cliënten, musea en verzamelaars in de Verenigde Staten te bezoeken, maar eigenlijk kwam hij alleen voor Sasha, die hij zo vaak mogelijk wilde zien. In wezen wilde hij maar één ding, en dat was dat Sasha weer naar huis kwam. Tijdens haar jaren in New York was hij lichtgeraakt en ongeduldig.

Eén ding waar Simon nooit op had gerekend, was de komst van Arthur Boardman. Sasha ontmoette hem tijdens haar tweede studieweek aan Columbia. Ze was toen tweeëntwintig, en ondanks grommend protest van haar vader trouwde het paar binnen zes maanden na hun eerste ontmoeting. Simon vond het vreselijk dat ze al zo jong trouwde, en het enige wat hem milder stemde en hem uiteindelijk deed besluiten toestemming voor het huwelijk te geven, was dat Arthur zijn schoonvader beloofde met Sasha naar Parijs te verhuizen zodra ze haar studie en stage in New York afgerond had. Simon liet het hem praktisch in bloed op schrift zetten. Maar zelfs hij kon niet ontkennen dat Sasha er nog nooit zo gelukkig uit had gezien. Ten slotte kon Simon niet anders dan toegeven dat Arthur Boardman een goed mens was, en dat hij de juiste man voor zijn dochter was.

Arthur was tweeëndertig, tien jaar ouder dan Sasha. Hij had eerst aan Princeton gestudeerd en daarna zijn mba gehaald aan Harvard. Hij had een goede baan bij een investeringsbank aan Wall Street die als prettige bijkomstigheid een filiaal in Parijs had. Al vroeg in hun huwelijk was hij gaan lobbyen om dat filiaal te mogen gaan leiden. Binnen een jaar werd hun zoon Xavier geboren. Twee jaar later kwam Tatianna. Toch leed Sasha's studie daar niet onder. Wonderlijk genoeg werden beide kinderen in de zomervakantie geboren. Ze nam een oppas voor de tijden dat ze lessen volgde en in het museum werkte. Als kind had ze van haar vader, en zijn werk in de galerie geleerd om veel om handen te hebben. Ze was dol op haar drukke leven en aanbad Arthur en hun twee kinderen. En hoewel Simon in het begin wat aarzelend tegenover zijn rol als opa stond, wende hij daar snel aan. Het waren verrukkelijke kinderen.

Sasha bracht elk vrij moment dat ze had met ze door, en vermaakte ze met dezelfde liedjes en kinderspelletjes die haar moeder vroeger met haar had gespeeld. Tatianna leek zo sprekend op haar oma dat Simon het daar eerst erg moeilijk mee had, maar naarmate Tatianna ouder werd vond hij het heerlijk om gewoon bij haar te zitten en naar haar te kijken en aan zijn overleden vrouw te denken. Het was alsof hij zijn vrouw als klein meisje herboren zag.

Arthur hield zich aan zijn woord en verhuisde het hele gezin naar Parijs nadat Sasha haar tweejarige stageperiode bij het Metropolitan in New York had afgerond. De investeringsbank had hem op zijn zesendertigste letterlijk de dagelijkse leiding over hun Parijse filiaal in handen gegeven. Ze hadden alle vertrouwen in hem, net als Sasha.

Sasha zou het in Parijs zelfs nog drukker krijgen dan in New York waar ze parttime in het museum had gewerkt en de rest van de tijd vrij was geweest voor haar kinderen. In Parijs zou ze voor haar vader in de galerie gaan werken. Ze was er klaar voor. Hij had toegezegd dat ze elke middag om drie uur weg mocht om er voor haar kinderen te zijn. En ze wist dat ze het druk zou krijgen met sociale verplichtingen voor haar man. Triomfantelijk, goed opgeleid, vol verwachting, onverschrokken en dolblij weer thuis te zijn, keerde ze terug naar Parijs. En Simon was minstens zo blij om haar weer bij zich te hebben en dat ze eindelijk voor hem kwam werken. Daar had hij zesentwintig jaar op gewacht, en eindelijk was het tot hun beider vreugde dan zover.

Simon leek nog net zo stug als vroeger, maar toen ze eenmaal naar Parijs waren verhuisd, viel het zelfs Arthur op dat Simon met het verstrijken van de jaren milder werd. Af en toe kletste hij zelfs zomaar met zijn kleinkinderen, hoewel hij tijdens zijn bezoekjes meestal stilletjes naar ze keek. Hij had zich nu eenmaal nooit op zijn gemak gevoeld met kleine kinderen, ook niet met Sasha toen ze klein was. Tegen de tijd dat ze terug verhuisden naar Parijs was hij zesenzeventig. En Sasha's leven begon nu pas echt.

De eerste beslissing die ze moesten nemen, ging over hun toekomstige woning, en Simon verraste ze door dat probleem voor ze op te lossen. Sasha was van plan geweest een appartement te zoeken aan de linkeroever van de Seine. Hun gezin was te groot voor het appartement van de bank in het zestiende arrondissement. Simon bood aan om zijn vleugel van het huis af te staan, het smaakvolle, drie verdiepingen tellende domein waar hij zijn hele getrouwde leven en de jaren ervoor en erna had gewoond. Hij bood het hun aan onder het voorwendsel dat het te groot was voor een man alleen, en de trappen problemen opleverden voor zijn knieën. Sasha geloofde hem niet. Haar vader maakte nog steeds kilometers lange wandelingen. Hij bood aan om naar de andere kant van de binnenplaats te verhuizen, naar de bovenste verdieping van de vleugel die in gebruik was voor extra kantoren en opslagruimte. Prompt ging hij ermee aan de slag. Hij liet oeil de boeuf-ramen aanbrengen onder een mansardedak, en er kwam een grappig liftstoeltje naast de trap waarmee hij zijn kleinkinderen schaterlachend op en neer liet zoeven.

Sasha hielp hem met de inrichting en kwam opeens op een idee. Een idee dat hij verafschuwde. Eigenlijk was het gebaseerd op een plan waar ze al jaren mee rondliep en haar hele leven van had gedroomd. Ze wilde de galerie uitbreiden met hedendaagse kunst. De vleugel die voorheen gebruikt was als opslagruimte was volmaakt voor dit plan. Hij lag aan de overzijde van hun kantoren en haar vaders nieuwe onderkomen. Ze beaamde dat de toevoeging aan de galerie hun opslagruimte beperkte, maar ze had al een architect ingeschakeld om op de bovenverdieping functionele opslagrekken te creëren.

De eerste keer dat ze haar plan ter sprake bracht, reageerde Simon woedend. Hij zei dat hij niet van plan was de achtenswaardige naam van de galerie te grabbel te gooien met de verkoop van die troep van onbekende, talentloze kunstenaars waar Sasha zo van hield. Het kostte haar bijna een jaar vol bittere woordenwisselingen voor ze hem eindelijk wist te overtuigen.

Simon gaf pas toe op het moment dat ze dreigde de galerie te verlaten om haar eigen zaak op te zetten, en toen nog was het vol wrok en met een flinke dosis gemopper. Maar Sasha leek dan misschien vriendelijker dan haar vader, toch was ze net zo hard en onvermurwbaar. Maar toen het idee eindelijk vorm kreeg, durfde ze haar nieuwe kunstenaars niet eens op het hoofdkantoor te ontvangen vanwege haar vaders onbeschofte gedrag. Toch was Sasha minstens zo stijfkoppig als hij. Een jaar na hun verhuizing naar Parijs opende ze met veel tamtam en gevoel voor stijl het aan de galerie toegevoegde deel met hedendaagse kunst. En tot haar vaders grote verbazing ontving ze onveranderlijk lovende kritieken. Niet alleen omdat ze Sasha de Suvery was, maar vooral dankzij haar goede oog voor goede, eerlijke hedendaagse kunst, net als haar vader voor zijn tak van kunst.

Opvallend genoeg lukte het Sasha om een vinger aan de pols te houden in beide werelden. Ze had veel verstand van het goed verkopende oudere werk en was een absolute kenner van moderne kunst. Op haar dertigste, drie jaar nadat ze Suvery Contemporary aan zijn zaak had toegevoegd, was het de belangrijkste galerie met hedendaagse kunst van Parijs geworden, misschien zelfs wel van heel Europa.

Nog nooit van haar leven had ze zo genoten. Arthur ook niet. Hij hield van haar werk en steunde haar bij alles wat ze deed, bij elke beslissing, elke investering. Meer zelfs dan haar vader, die zich onwillig tegenover moderne kunst bleef opstellen, al bewonderde hij haar om wat ze had bereikt. Eigenlijk had ze zijn galerie met een ferme klap in de tegenwoordige tijd gezet. Arthur genoot van het contrast tussen haar beroep en dat van hem. Hij was dol op de speelsheid van de kunst die zijn vrouw tentoonstelde en de idioterie van haar kunstenaars die totaal anders waren dan de bankiers met wie hij zaken deed. Hij reisde vaak met haar mee naar andere steden als ze op bezoek ging bij nieuwe kunstenaars en vergezelde haar graag naar kunstbeurzen. Hun drie verdiepingen tellende huis was nagenoeg in een museum van moderne kunst van opkomende kunstenaars veranderd. Daarbij waren de schilderijen die ze bij Suvery Contemporary verkocht, veel betaalbaarder dan de Impressionisten en Oude Meesters die haar vader verkocht. Hun zaak floreerde op beide takken.

Sasha had haar tak van het bedrijf acht jaar gerund toen ze in hun eerste echte crisis belandden. De bank waar Arthur jaren eerder partner in was geworden, besloot dat hij terug moest komen naar het filiaal aan Wall Street. Twee van de partners waren omgekomen nadat hun privéjet neergestort was, en iedereen was het erover eens dat Arthur de meest logische opvolger was om de bank in zijn geboorteland te gaan leiden. De enige opvolger zelfs. Arthur kon een weigering niet verantwoorden. Zijn carrière was belangrijk, en de bank was vastbesloten. Ze hadden hem nodig in New York.

Sasha huilde hartverscheurend toen ze de situatie aan haar vader uitlegde, en ook in zijn ogen stonden tranen. Tijdens de dertien jaar dat zij en Arthur getrouwd waren, had hij haar en haar carrière altijd in alles ondersteund, en ze wist dat ze nu hetzelfde voor hem moest doen en mee moest verhuizen naar New York. Ze kon hem onmogelijk vragen zijn carrière op te geven omwille van de hare zodat ze in de galerie kon blijven werken bij haar vader, ook al viel niet te ontkennen dat hij oud aan het worden was. Sasha was intussen vijfendertig, en Simon was, ook al zag hij daar niet naar uit en gedroeg hij zich ook niet dusdanig, vijfentachtig. Ze hadden gewoon geluk gehad dat Arthur zo lang in Parijs had kunnen werken zonder zijn carrière daarmee schade toe te brengen. Maar nu was zijn tijd gekomen om naar huis te gaan, en Sasha ging mee.

Kenmerkend voor Sasha, kostte het haar precies zes weken om met een plan op de proppen te komen. Over een maand zouden ze teruggaan naar New York. De eerste keer dat ze het idee ter sprake bracht, reageerde haar vader sprakeloos en ontsteld. Hij zag niets in het idee en was er fel op tegen, net als destijds met haar plan om hedendaagse kunst te gaan verkopen. Maar deze keer dreigde ze niet, ze smeekte. Wat Sasha wilde, was een filiaal in New York, voor zowel traditionele als hedendaagse kunst. Haar vader vond het plan belachelijk. De Suvery Galerie was de meest gerespecteerde galerie in Parijs. Ze werden dagelijks vanuit Amerika en musea vanuit de hele wereld geraadpleegd over belangwekkende aankopen. Er bestond geen enkele noodzaak voor een filiaal in New York, behalve dan dat Sasha daar nu ging wonen en dat ze het werk voor haar geliefde vader en galerie wilde voortzetten in de stijl van de afgelopen negen jaar.

Ze stonden voor een belangrijk keerpunt. Arthur vond het plan geniaal en ondersteunde het volledig. Uiteindelijk was hij dan ook degene die haar vader wist te overtuigen, hoewel Simon tegen de tijd dat ze vertrokken nog steeds riep dat het een belachelijk idee was. Sasha bood aan om het plan uit eigen middelen te financieren en ook Arthur wilde erin investeren, maar ten slotte kwam haar vader zoals altijd met het geld.

Zodra ze in New York waren, vond Sasha een appartement aan Park Avenue. Voor Suvery New York vond ze een patriciërswoning aan 64th Street, tussen Madison en Fifth Avenue. En zoals altijd wanneer ze haar zinnen ergens op had gezet, ging Sasha met een ongelooflijke inzet en energie aan de slag en bleek haar plan een geweldig idee. Haar vader kwam een paar keer op bezoek en gaf met tegenzin toe dat de ruimte bijzonder geschikt was, al was het uiteraard wel een kleinere afspiegeling van hun Parijse vestiging. En negen maanden later kwam hij naar New York voor de opening van de galerie en was hij vol lof. Sasha was het gesprek van de dag in de New Yorkse kunstwereld. Op haar vijfendertigste was ze hard op weg een van de belangrijkste handelaren ter wereld te worden, net als haar vader was geweest en nog steeds was. Ze was net toegetreden tot het bestuur van zowel het Metropolitan als het Museum of Modern Art, en dat was een ongekende eer.

Xavier en Tatianna waren intussen twaalf en tien. Xavier hield van tekenen en Tatianna pakte elk fototoestel dat ze in handen wist te krijgen om ongelooflijk grappige foto's te maken van verbijsterde volwassenen. Tatianna zag eruit als een blond elfje, en Xavier leek sprekend op zijn vader, met uitzondering van de van zijn moeder en opa geërfde gitzwarte haren. Het waren knappe, lieve kinderen die allebei tweetalig waren. Sasha en Arthur hadden als school het Lycée voor ze gekozen. Tatianna had het er vaak over dat ze terug wilde naar Parijs. Ze miste haar vrienden en vriendinnen. Xavier daarentegen besloot eigenlijk vanaf zijn allereerste dag dat hij meer van New York hield.

De daaropvolgende twee jaar putte Sasha voldoening uit het leiden van haar galerie in New York. Ze reisde regelmatig naar Parijs, meestal zo'n twee keer per maand. Soms nam ze de Concorde om haar vader bij te staan bij belangrijke afspraken, en vloog dan nog dezelfde avond terug naar Arthur en de kinderen in New York. 's Zomers ging ze altijd met de kinderen op vakantie naar Frankrijk. Ze bracht veel tijd door met haar vader in het huis dat hij al jaren huurde in St. Jean Cap Ferrat, maar logeerde zelf met de kinderen in Eden Roc. Simon hield veel van zijn kleinkinderen, maar werd nerveus als hij ze te lang om zich heen had. En hoewel Sasha het niet graag toegaf, begon haar vader oud te worden. Hij was intussen zevenentachtig en werd langzaam maar zeker trager.

Met tegenzin hadden ze besproken wat er moest gebeuren als hij er niet meer zou zijn. Sasha kon het zich niet voorstellen, maar Simon wel. Hij had een lang leven geleid en was niet bang voor wat zou komen. En hij had zijn mensen goed opgeleid. Als het eenmaal zover was, zou ze kunnen kiezen of ze in Parijs of New York wilde wonen en in beide steden vakkundige medewerkers in dienst hebben. Ze zou zich natuurlijk regelmatig in beide galeries moeten vertonen en veel op en neer moeten reizen, maar dankzij haar vaders kundigheid en vooruitziende blik lag de keuze voor haar woonplaats helemaal bij haar. Ze hadden uitstekende managers in beide steden. Toch voelde Parijs nog steeds aan als haar thuis, al woonde en werkte ze met veel plezier in New York. Het leed geen twijfel dat Arthur intussen te stevig met de bank verankerd was om nog ergens anders te kunnen wonen dan in New York. Ze wist dat ze tot zijn pensioen daaraan vast zou zitten. En omdat hij pas zevenenveertig was, was dat pensioen nog lang niet in zicht. Ze had gewoon geluk dat haar vader op zijn zevenentachtigste nog steeds zijn kant van het bedrijf draaiende hield. Hij was een bijzonder mens, al was hij nauwelijks merkbaar wat trager geworden. Desondanks, of misschien juist wel daarom, overviel het Sasha toen haar vader op zijn negenentachtigste plotseling overleed. Ze had verwacht dat hij het eeuwige leven had. Simon stierf, precies zoals hij het zich had gewenst, achter zijn bureau aan een zware hartaanval. De artsen zeiden dat hij niet geleden had. Hij was onmiddellijk overleden, vlak nadat hij een belangrijke verkoop had gesloten met een Nederlandse verzamelaar.

Nog diezelfde avond vloog Sasha als verdoofd naar Parijs, waar ze doelloos door de galerie zwierf, vol ongeloof dat hij er niet meer was. De begrafenis was waardig, en werd druk bezocht door hooggeplaatste personen. De president van de Franse republiek was er, en ook de minister van cultuur. Iedereen van betekenis in de kunstwereld kwam condoleren, en uiteraard waren haar vaders vrienden, Arthur en de kinderen er ook. Het was een koude novemberdag toen ze hem naar zijn laatste rustplaats droegen op de Père Lachaise begraafplaats in het twintigste arrondissement aan de oostgrens van Parijs. Simon de Suvery werd omringd door vooraanstaande personen als Victor Hugo, Proust, Balzac en Chopin, een passende laatste rustplaats.

Na de begrafenis bleef Sasha nog vier weken in Parijs achter om gesprekken te voeren met advocaten, een aantal zaken in orde te maken en haar vaders papieren en persoonlijke financiën te regelen. Ze bleef langer dan nodig was, maar ze kon het deze keer niet verdragen om weg te gaan. Voor de allereerste keer sinds ze naar New York verhuisd was, wilde ze thuisblijven, in de buurt zijn van waar haar vader had gewoond en gewerkt. Toen ze ten slotte een maand later uit Parijs vertrok, voelde ze zich een weeskind. De winkels en straten in New York, die kerstsfeer uitademden, voelden als een belediging na het verlies dat ze zojuist had doorstaan. Het werd een lang en zwaar jaar voor haar. Desondanks floreerden beide filialen van de galerie. De daaropvolgende jaren verliepen vredig, gelukkig en vruchtbaar. Ze miste haar vader, maar langzaam maar zeker begon ze zich thuis te voelen in New York toen haar kinderen opgroeiden. En ze bleef Parijs als vanouds twee keer per maand bezoeken om het overzicht over de gang van zaken in de galerie te houden.

Acht jaar na de dood van haar vader, had ze twee bloeiende, succesvolle galeries. Arthur zei dat hij op zijn zevenenvijftigste met pensioen wilde gaan. Hij stond in hoog aanzien en had veel bereikt in zijn carrière, maar onder vier ogen had hij aan Sasha toegegeven dat hij er genoeg van had. Xavier was vierentwintig. Hij woonde en schilderde in Londen, en exposeerde daar in een kleine galerie. En hoewel Sasha zijn schilderijen bewonderde, wist ze dat hij nog niet klaar was om door haar vertegenwoordigd te worden. Haar liefde voor hem verblindde haar niet voor zijn huidige niveau. Hij was talentvol, maar artistiek nog niet op zijn hoogtepunt. Toch werkte hij vol overgave. Hij was dol op alles wat de kunstwereld van Londen hem te bieden had, en Sasha was trots op hem. Ze was ervan overtuigd dat hij op een dag een beroemd schilder zou worden, en dat ze zijn werk later in haar galerie kon verkopen.

Tatianna was vier maanden eerder afgestudeerd aan Brown University in beeldende kunst en fotografie. Ze was begonnen als derde assistente van een bekende New Yorkse fotograaf, wat betekende dat ze af en toe een filmrolletje voor hem mocht vervangen, hem koffie bracht en de vloer moest aanvegen.

Haar moeder verzekerde haar dat dat nu eenmaal de manier was waarop het in het begin ging. Geen van haar beide kinderen toonde interesse om bij haar in de galeries te komen werken. Sasha besefte hoe uniek het was geweest alles wat ze wist van haar vader geleerd te hebben en zo'n grote kans van hem gekregen te hebben en hoe onbetaalbaar de opleiding was die ze binnen het bedrijf van hem gekregen had. Ze vond het jammer dat ze ditzelfde niet aan haar kinderen door kon geven.

Sasha vroeg zich af of er ooit een dag zou komen waarop Xavier bij haar in de galerie zou willen werken, maar voorlopig leek dat niet het geval te zijn. Nu Arthur het over stoppen met werken had, had ze het gevoel dat haar wortels in Parijs weer aan haar trokken. Ondanks haar liefde voor New York scheen het leven in haar geboortestad haar altijd veel vriendelijker toe. In haar ogen was Parijs nog steeds haar thuis, ondanks de dubbele nationaliteit die ze dankzij haar moeder had, en ondanks het feit dat ze zestien van haar zevenenveertig jaar, een derde van haar leven, had doorgebracht in New York. Diep vanbinnen voelde ze zich nog steeds een Française. Arthur stond niet negatief tegenover het idee om na zijn pensioen terug te gaan naar Parijs, en dat najaar spraken ze er serieus over.

Op een zonnige vrijdagmiddag in oktober met het laatste staartje warm zomerweer, maakte Sasha een korte inspectieronde langs een paar oude schilderijen die verkocht zouden worden aan een museum in Boston. De Oude Meesters en ander traditioneel werk stelden ze tentoon op de bovenste twee verdiepingen van het patriciërshuis. De hedendaagse kunst waar ze tegenwoordig bekend om stonden, werd geëxposeerd op de begane grond en eerste verdieping. Sasha's kantoor lag verscholen in een verre uithoek van de begane grond.

Na haar tocht over de bovenste verdiepingen stak ze wat papieren in haar koffertje en liet ze haar ogen over de beeldentuin achter het kantoor dwalen. Zoals met al hun hedendaagse kunst, waren ook de sculpturen een afspiegeling van haar persoonlijke smaak. Ze keek graag naar de beelden in de tuin, vooral als het sneeuwde. Maar op het moment dat ze haar uitpuilende koffertje optilde, duurde het nog zeker twee maanden voor het zou gaan sneeuwen. De hele komende week zou ze niet op kantoor zijn. Zondagmorgen vertrok ze naar Parijs om haar gezicht daar te laten zien. In beide galeries was ze thuis en na al die jaren was ze eraan gewend geraakt tussen de twee steden heen en weer te reizen. Het leverde geen problemen op. Ze had zowel in de ene als in de andere stad een leven, vrienden en cliënten. Sasha voelde zich net zo op haar gemak in Parijs als in New York.

Denkend aan het weekeinde dat voor haar lag wilde ze net haar kantoor uitlopen toen de telefoon ging. Het was Xavier die haar, zo zag ze na een blik op haar horloge, rond middernacht vanuit Londen belde. Ze glimlachte toen ze zijn stem hoorde. Haar beide kinderen waren haar dierbaar, maar op de een of andere manier had ze een beter contact met Xavier. Hij was altijd gemakkelijker voor haar geweest. Tatianna trok meer naar haar vader en leek in sommige opzichten ook meer op Sasha's vader. Ze had van kinds af aan altijd iets hards en veroordelends gehad en was minder geneigd om toe te geven en compromissen te sluiten dan haar oudere broer. Xavier en zijn moeder waren in veel opzichten zielsverwanten: allebei zachtaardig, vriendelijk en vergevingsgezind. Tatianna stelde zich veel harder op tegenover mensen in het bijzonder en het leven in het algemeen.

'Ik was even bang dat je al weg was,' zei Xavier glimlachend en gapend. Ze deed haar ogen dicht en zag zijn gezicht voor zich. Hij was altijd een mooi kind geweest en was uitgegroeid tot een knappe man.

'Ik stond op het punt de deur uit te lopen. Je bent net op tijd. Wat doe jij thuis op vrijdagavond?' Xavier leidde een druk sociaal leven binnen de Londense kunstwereld en had een zwak voor knappe vrouwen. Veel knappe vrouwen. Zijn moeder moest er altijd om lachen en plaagde hem er vaak mee.

'Ik kom net binnen,' verklaarde hij, daarmee zijn reputatie verdedigend.

'Alleen? Wat een teleurstelling,' pestte ze. 'Heb je een leuke avond gehad?'

'Ik ben met een vriend naar de opening van een nieuwe galerie geweest, en daarna zijn we ergens een hapje gaan eten. Op een gegeven moment was iedereen dronken en begon het een beetje uit de hand te lopen, dus toen leek het me maar beter om naar huis te gaan voor we allemaal opgepakt zouden worden.' 'Dat klinkt interessant.' Sasha ging weer achter haar bureau zitten en terwijl ze eraan dacht hoe ze haar zoon miste, staarde ze uit over de tuin. 'En waarom zou er iemand opgepakt worden?' Ondanks zijn liefde voor vrouwen, waren de meeste van Xaviers activiteiten ongevaarlijk en tamelijk rustig. Hij was gewoon een man die graag plezier maakte en soms jongensachtige streken uithaalde. Zijn zus beweerde altijd dat zij veel volwassener was dan hij en ze vond de vrouwen met wie hij uitging afschuwelijk. Dat vertelde ze niet alleen aan haar moeder, maar ook aan haar broer, die zijn vriendinnen vol vuur verdedigde, al waren ze nog zo ordinair.

'Ik was samen met een andere schilder op die opening. Hij wil zich nog wel eens als een ongeleid projectiel gedragen, maar het is een waanzinnig goede schilder. Ik zou je graag een keer aan hem voor willen stellen. Hij heet Liam Allison. Hij maakt geweldig abstract werk. Ze hadden een mooie tentoonstelling vanavond, ook al dacht hij daar anders over. Hij verveelde zich en is toen dronken geworden. En toen we in de pub zaten te eten werd het erger.' Xavier vertelde graag over zijn vrienden. Hij had weinig geheimen voor haar. En ze genoot altijd van zijn onthullingen over zijn escapades. Ze miste hem vreselijk vanaf de dag dat hij uit huis was gegaan.

'Goh, gezellig. Dat hij dronken werd, bedoel ik.' Ze nam aan dat die vriend van haar zoons leeftijd was. Twee jongens die zich samen misdroegen, maar dan wel op een gezonde manier. 'Eerlijk gezegd was het dat ook. Je kunt erg met hem lachen. Hij had zijn broek uitgedaan terwijl we aan de bar zaten. Het komische was dat helemaal niemand dat in de gaten had, totdat hij op een bepaald moment met een meisje wilde gaan dansen. Ik denk eigenlijk dat hij het zelf vergeten was, tot hij in zijn boxershort op de dansvloer stond en een oud dametje hem met haar tasje om zijn oren begon te slaan. Dus toen vroeg hij of zij dan misschien met hem wilde dansen en heeft hij haar een paar keer rondgewalst. Ik dacht echt dat ik erin bleef, mam. Ik denk dat ze een meter vijftig groot was en ze bleef hem maar slaan met dat tasje. Het leek wel een aflevering van Monty Python. Hij kan geweldig goed dansen.' Lachend luisterde Sasha naar zijn verhaal. Ze stelde zich het tafereel voor met de kunstenaar in zijn onderbroek, dansend met een oud dametje dat hem met haar tas sloeg. 'Hij bleef heel erg beleefd tegen haar en iedereen lag op de grond van het lachen, maar op een bepaald moment zei de barkeeper dat hij de politie ging bellen, dus toen heb ik hem maar naar huis, naar zijn vrouw gebracht.'

'Is hij getrouwd?' Sasha klonk perplex na dat stukje nieuws. 'Zo jong al?'

'Hij is ouder dan ik, mam. Hij is achtendertig en hij heeft drie kinderen. Leuke kinderen. En een leuke vrouw ook.'

'Waar was zij dan?' Er klonk afkeuring door in Sasha's stem.

'Ze gaat liever niet met hem stappen,' antwoordde Xavier tamelijk laconiek. Liam Allison was een van zijn beste vrienden geworden in Londen. Het was een serieuze kunstenaar die luchtig door het leven huppelde, een geweldig gevoel voor humor had, en dol was op grappen, streken en ongein.

'Nee, ik snap wel waarom zijn vrouw niet met hem uit wil,' reageerde Sasha. 'Ik geloof ook niet dat ik graag gezien zou willen worden met een man die in het bijzijn van anderen zijn broek laat zakken en dan oude dames ten dans vraagt.'

'Dat was dus ook zo ongeveer wat zijn vrouw zei toen ik hem thuis afleverde. Hij viel meteen in coma op de bank, dus toen heb ik nog een glas wijn samen met haar gedronken voor ik ging. Het is een goed mens.'

'Dat kan haast niet anders als ze dat allemaal van hem pikt. Is hij alcoholist?' vroeg Sasha ernstig, en ze vroeg zich af met wat voor soort mensen hij daar omging. Xaviers vriend klonk niet bepaald als het ideale gezelschap, en zeker niet als iemand met een goede invloed.

'Nee, hij is geen alcoholist,' lachte Xavier. 'Hij verveelde zich gewoon en hij wilde met me wedden dat het minstens een uur zou duren voor iemand doorhad dat hij zijn broek uittrok. Hij heeft gewonnen. Ze merkten het pas toen hij op de dansvloer stond.'

'Nou, ik mag toch hopen dat jij de jouwe aangehouden hebt,' zei ze moederlijk.

Xavier antwoordde lachend. Hij droeg haar op handen. 'Om eerlijk te zijn: ja. Liam vond me laf. Hij zei dat hij mij het dubbele zou betalen als ik mijn broek ook uittrok. Maar dat heb ik niet gedaan.'

'Goddank, lieverd. Daar ben ik blij om.' Ze wierp een korte blik op haar horloge. Ze had om zes uur met Arthur afgesproken en het was nu al tien over zes. Ze vond het heerlijk om met haar zoon bij te praten. 'Schat, het spijt me, maar ik had tien minuten geleden eigenlijk al met je vader afgesproken. We rijden na het eten naar de Hamptons.'

'Dat dacht ik al. Daarom belde ik nog even.'

'Lief van je. Heb jij nog speciale plannen dit weekeinde?' Ze was graag op de hoogte van zijn doen en laten, net als dat van Tatianna, hoewel die veel minder van zich liet horen. Haar dochter wilde haar vleugels uitslaan. En tegenwoordig belde ze vaker met haar vader dan naar haar moeder. Sasha had haar al de hele week niet gesproken.

'Nee, niets bijzonders. Het is hier vreselijk weer. Ik was eigenlijk van plan om te gaan schilderen.'

'Goed zo. Ik vlieg zondag naar Parijs. Ik bel je als ik er ben. Heb je komende week tijd om even daarheen te komen?'

'Misschien. Ik spreek je zondagavond. Prettig weekeind en de groeten aan pap.'

'Zal ik doen. Ik hou van je... en zeg tegen die vriend van je dat hij de volgende keer zijn broek aanhoudt. Jullie hebben mazzel dat ze jullie niet achter slot en grendel hebben gezet voor het veroorzaken van een rel, of het vertonen van ongepast bloot, of het hebben van te veel plezier, of God mag weten wat.' Het maakte niet uit waar Xavier was, hij vermaakte zich overal, en kennelijk was zijn vriend Liam net zo. Xavier had het al eens eerder over hem gehad en begon er elke keer over dat hij graag wilde dat zijn moeder het werk van zijn vriend eens zou zien. Het moest er ooit maar eens van komen, hoewel ze altijd tijd te kort leek te komen. Ze had altijd haast, en als ze in Londen was had ze afspraken met kunstenaars die ze al vertegenwoordigde, en wilde ze Xavier zien. Ze had tegen haar zoon gezegd dat hij zijn vriend moest vragen dia's van zijn werk op te sturen, maar dat had hij tot nu toe niet gedaan. Dat gaf haar het idee dat hij dan wel niet serieus genoeg bezig was met zijn werk, of dat hij er nog niet klaar voor was het aan haar te laten zien. Hoe dan ook kwam hij op haar over als een apart figuur. En van dat type vertegenwoordigde ze er al een paar en ze wist niet of ze er nog zo een bij wilde, hoe leuk Xavier hem blijkbaar ook vond. Het was een stuk eenvoudiger om kunstenaars te vertegenwoordigen die hun carrière serieus namen en zich als volwassen mensen gedroegen. Mannen van bijna veertig die zich in het openbaar misdroegen en hun broek lieten zakken, betekenden hoofdpijn, en daar had ze weinig zin in. 'Ik spreek je zondag.'

'Ik bel je in Parijs. Dag, mam,' zei Xavier vrolijk voor hij ophing. Met een glimlach haastte Sasha zich haar kantoor uit. Ze vond het vervelend om Arthur te laten wachten en ze moest nog koken. Maar het was fijn geweest om haar zoon even te spreken.

Ze zwaaide even naar iedereen toen ze gehaast het kantoor verliet en met haar gedachten bij Xavier nam ze een taxi voor het kleine stukje naar het appartement. Ze wist dat Arthur op haar zat te wachten en hunkerde om de stad uit te gaan. Op vrijdag was het altijd vreselijk druk op de weg, hoewel het iets minder erg was als ze na het eten vertrokken. Het was een schitterende dag geweest. Ook al was het oktober, het was toch nog warm en zonnig. Ze liet haar hoofd even tegen de steun rusten en deed haar ogen dicht. Ze had een zware week achter de rug en ze was moe.

Het appartement waar ze nu naar onderweg was, was het enige in haar leven waarvan ze het gevoel had dat het niet meer bij haar leven paste. Ze woonden er al twaalf jaar, vanaf het moment dat ze uit Parijs waren gekomen, en nu de kinderen niet meer thuis woonden leek het veel te groot. Ze probeerde Arthur al een tijdje over te halen om het te verkopen en naar een kleinere flat met uitzicht op het park aan Fifth Avenue te verhuizen. Maar ze hadden besloten geen definitieve plannen te maken voordat vaststond of ze na zijn pensioen inderdaad weer in Parijs gingen wonen. Als ze inderdaad daar naartoe zouden verhuizen, zouden ze in New York niets anders nodig hebben dan een klein pied-à-terre. Het was zo'n moment dat ze het gevoel had dat haar leven constant in beweging was. Eigenlijk was dat al zo vanaf het moment dat Tatianna afgestudeerd was en op zichzelf was gaan wonen. Sasha's leven voelde soms een beetje leeg nu de kinderen weg waren. Arthur plaagde haar daarmee als ze het erover had en zei dan dat ze volgens hem de drukst bezette vrouw was van heel New York en misschien wel van heel de wereld. En toch miste ze de kinderen. Ze waren een wezenlijk en levendig onderdeel van haar leven geweest, en nu ze uit huis waren, voelde ze zich soms verdrietig, waardeloos en minder nuttig. Ze was blij dat Arthur en zij graag samen reisden en dingen ondernamen. Het leek wel of hun band sterker was dan ooit en alsof ze nog meer van elkaar waren gaan houden. In de afgelopen vijfentwintig jaar was hun liefde en passie niet minder geworden. Het verstrijken der jaren had hun band er alleen maar sterker op gemaakt.

Arthur zat op haar te wachten toen ze thuiskwam en er trok een lach over zijn gezicht toen hij haar zag. Hij had de mouwen van het witte overhemd dat hij die dag naar kantoor aan had gehad, opgerold. Zijn jasje hing achteloos over een stoelleuning. Toen hij thuiskwam, had hij alvast een paar spullen in een tas gepakt voor het weekeind in hun huis in Southampton. Sasha was van plan om een maaltijdsalade met wat koude kip te maken. Ze vonden het altijd prettig om na de avondspits te vertrekken; die was afschuwelijk in de zomer en herfstweekeinden.

'Hoe was je dag?' vroeg hij terwijl hij een kus ergens boven op haar hoofd plantte. Haar donkere haar zat in een knot naar achteren getrokken, zoals ze het haar hele leven al droeg. In de weekeinden in de Hamptons droeg ze het in een lange vlecht. Ze droeg daar graag oude kleren, spijkerbroeken, versleten truien, of verschoten t-shirts. Het was een verademing om er niet uit te hoeven zien zoals in de galerie. Arthur trok er graag op uit om te golfen en strandwandelingen te maken. In zijn jeugd was hij een fervent zeiler geweest, net als hun kinderen, en hij daagde haar graag uit voor een partijtje tennis. Als ze er het weekeinde naartoe gingen, tuinierde ze wat of krulde ze zich op de bank op met een boek. Ze probeerde dan niet te werken, hoewel ze soms wel papieren meenam.

Net als hun appartement in de stad was hun huis in de Hamptons eigenlijk te groot voor ze geworden, maar hier stoorde het haar veel minder. Hier kon ze zich voorstellen hoe er op een dag kleinkinderen rond zouden lopen, en hun kinderen kwamen vaak langs en namen dan vrienden mee. Het huis in de Hamptons was levendiger. Misschien kwam dat door het uitzicht op zee. Het appartement in de stad leek tegenwoordig eenzaam en doods.

'Sorry dat ik zo laat ben,' verontschuldigde ze zich toen ze vlug naar de keuken liep nadat ze hem een kus had gegeven. 'Xavier belde op het moment dat ik klaar stond om te vertrekken.'

'Hoe was het met hem?'

'Hij was een beetje aangeschoten, geloof ik. Hij was wezen stappen met een zich nogal misdragend type.'

'Een vrouw?' vroeg Arthur belangstellend.

'Nee, een schilder. Hij heeft zijn broek laten zakken in de pub.' 'Xavier heeft zijn broek laten zakken?' Arthur keek stomverbaasd naar Sasha, die de sla om stond te scheppen.

'Nee, die vriend. Zo'n schilder uit de categorie losgeslagen kunstenaars.' Hoofdschuddend legde ze de kip op een bord.

Arthur bleef bij haar staan kletsen terwijl Sasha hun avondeten bereidde, de keukentafel dekte met linnen placemats, servetten en mooi servies, en het eten neerzette. Ze hield ervan om dat soort kleine dingen voor hem te doen, en hij zag het altijd en gaf complimentjes.

'Je hebt een behoorlijk pak werk mee naar huis genomen, Sasha,' merkte hij op terwijl hij wat sla op zijn bord schepte; hij zag er ontspannen en gelukkig uit. Hij was dol op hun weekeinden aan het strand, en ze waren heilig voor beiden. Ze lieten er nooit iets tussen komen, tenzij ze met een onverwachte ziekte of belangrijke gebeurtenis te kampen kregen. Normaliter zorgden ze er iedere vrijdag voor, weer of geen weer, zomer en winter, dat ze rond zeven uur 's avonds in de auto zaten op weg naar Southampton.

'Ik vertrek zondag toch naar Parijs?' bracht ze hem in herinnering terwijl ze hun salade aten en ze gaf hem nog een stuk kip.

'O ja, dat is waar. Hoe lang blijf je?'

Ze zaten gezellig te kletsen zoals mensen die al jaren getrouwd zijn en aan elkaar gewend. Ze bespraken niets belangrijks, genoten gewoon van elkaars gezelschap. Hij vertelde over iemand die met pensioen ging en een onbelangrijke transactie die niet helemaal naar wens was verlopen. Sasha vertelde hem over een nieuwe kunstenaar die ze had binnengehaald, een bijzonder getalenteerde jonge schilder uit Brazilië. Ze liet ook vallen dat Xavier had gezegd dat hij zou proberen de komende week naar Parijs te komen. Hij hield rekening met dat soort dingen en plande zijn eigen agenda, in tegenstelling tot Tatianna die was overgeleverd aan de grillen van de fotograaf voor wie ze werkte. Haar werkgever maakte lange dagen en de vrije tijd die ze overhad, bracht ze graag door met haar vrienden. Maar Tatianna was dan ook twee jaar jonger dan haar broer en had nog steeds het idee dat ze moest vechten voor haar onafhankelijkheid.

'En wie is het snoepje van de week?' vroeg Arthur met pretogen. Hij kende zijn zoon door en door, net als Sasha. En toen ze Arthur glimlachend aankeek, viel haar zoals zo vaak op hoe knap haar man nog steeds was. Lang, slank, gezond, met fijn besneden gelaatstrekken en een krachtige kin. Ze was verliefd op hem geworden op het moment dat hij haar leven binnenwandelde. En om eerlijk te zijn hield ze nu meer van hem dan ooit. Ze besefte hoeveel geluk ze had gehad. Veel van haar vriendinnen in New York waren gescheiden, een paar waren weduwe, en geen van allen leken ze nog een leuke man te kunnen vinden. Ze vertelden Sasha steeds weer hoeveel geluk ze had. Maar dat hoefden ze haar niet te vertellen. Arthur was vanaf hun eerste ontmoeting haar grote liefde geweest.

'De laatste keer dat ik ernaar vroeg, was het een of ander naaktmodel van zijn tekenlessen,' grijnsde Sasha. Xavier was berucht en beroemd bij vrienden en familie vanwege de constant wisselende schare vrouwen die zich bewonderend aan zijn voeten wierpen. Hij was een knappe man, die ook nog eens ontzettend aardig was, en vrouwen vonden hem onweerstaanbaar. En op zijn beurt vond hij het vrouwelijk geslacht onweerstaanbaar.

'Ik vraag maar niet eens meer hoe ze heten,' zei Sasha toen ze de tafel afruimde onder de bewonderende blik van haar echtgenoot. Ze zette de borden in de afwasmachine. Hun maaltijden waren tegenwoordig ongecompliceerd. Vroeger, toen de kinderen nog thuis woonden, hadden ze uitgebreide en verantwoorde maaltijden gegeten. Tegenwoordig aten Arthur en Sasha meestal een licht maal aan de keukentafel, dat was veel gemakkelijker.

Arthur lachte om haar opmerking. 'Ik vraag Xavier al jaren niet meer naar de namen van zijn vriendinnetjes.' 'Elke keer als ik er eentje bij naam noem, blijkt dat ik vijf namen achterloop. Dus ik kijk wel uit.' Hij liep weg om zich te verkleden in een kakibroek en een lekkere oude trui, en Sasha deed hetzelfde.

Twintig minuten later waren ze klaar voor vertrek in Sasha's stationcar. Nadat de kinderen het huis uit waren gegaan, had ze besloten de auto te houden omdat hij handig was voor het vervoer van schilderijen. Ze had wat boodschappen achter in de auto gezet en voor allebei een kleine weekeindtas. Al hun strandkleren lagen in Southampton zodat ze nooit veel mee hoefden te nemen. Ze had ook een koffer bij zich met kleren voor Parijs en de uitpuilende attachékoffer. Haar plan was om zondagmorgen vroeg vanaf het vliegveld van Southampton te vertrekken om op die manier op een enigszins redelijk tijdstip in Parijs aan te komen. Soms nam ze de nachtvlucht als het niet anders kon, maar er was nu niets dringends en dan was het logischer om overdag te vliegen, al vond ze het jammer om de zondag met Arthur mis te lopen.

Om tien uur waren ze in Southampton en Sasha merkte tot haar verbazing dat ze moe was. Zoals altijd had Arthur gereden en had zij naast hem liggen doezelen. Ze was blij dat ze tegen middernacht naast hem in bed kon kruipen. Tot die tijd hadden ze op de veranda gezeten, en bij het licht van de maan uitgekeken over de oceaan. Het was een warme, geurende avond met een heldere hemel. En eenmaal in bed vielen ze in slaap zodra hun hoofd het kussen raakte.

Zoals meestal in hun huis aan het strand, vrijden ze de volgende ochtend. Daarna bleven ze in elkaars armen liggen. Hun liefdesleven was met het verstrijken van de jaren niet ten prooi gevallen aan verveling, maar was eerder beter geworden omdat ze elkaar door en door kenden en respecteerden. Een tijdje later liep hij haar achterna naar de badkamer om te douchen terwijl zij in bad zat. Ze genoot van hun lome ochtenden in Southampton. Later liepen ze samen naar beneden. Sasha maakte het ontbijt klaar in de keuken en na het eten trokken ze eropuit voor een lange strandwandeling. Het was een stralend warme en zonnige dag met nauwelijks een zuchtje wind. Het was de eerste week van oktober, en binnenkort zou de herfst koudere lucht aanvoeren, maar vandaag nog niet. De zomer leek niet van wijken te weten.

Zaterdagavond nam Arthur Sasha mee naar een klein Italiaans restaurantje waar ze graag kwamen. Naderhand besloten ze thuis nog even op de veranda te gaan zitten met een glas wijn. Het leven was prettig en vredig. Die avond gingen ze vroeg naar bed omdat Sasha de volgende ochtend bijtijds op moest staan voor haar vlucht naar Parijs. Ze haatte het om hem achter te moeten laten, maar het was iets wat bij hun leven was gaan horen. Hem vier of vijf dagen niet zien was een vast verschijnsel geworden. Ze kroop stevig tegen hem aan en viel in slaap met haar armen om hem heen en haar lichaam tegen hem aangedrukt. Ze moest om vier uur opstaan en om vijf uur vertrekken om om zeven uur op het vliegveld te zijn voor de vlucht van negen uur. Ze zou om negen uur 's avonds plaatselijke tijd in Parijs aankomen en om elf uur in hun huis zijn, en nog een fatsoenlijke nacht kunnen slapen voordat ze de volgende dag aan het werk ging.

Toen de wekker de volgende ochtend om vier uur ging, zette ze hem snel uit, sloeg haar armen nog even om Arthur heen en stapte toen spijtig uit bed. Ze liep op haar tenen in het donker naar de badkamer en trok daar een spijkerbroek en een zwarte trui aan. Haar voeten stak ze in Hermès loafers die betere tijden hadden gehad. Maar ze was al lang geleden gestopt zich op te doffen voor intercontinentale vluchten. Het was belangrijker dat haar kleren lekker zaten. Meestal sliep ze als ze in het vliegtuig zat. Ze bleef even naar Arthur staan kijken voor ze het huis verliet, en bukte toen om hem zachtjes een kus op zijn hoofd te geven zonder hem wakker te maken. Maar hij bewoog zich toch en glimlachte in zijn slaap. Even later werd zijn glimlach breder en keek hij haar door samengeknepen ogen aan. Hij stak een hand uit en trok haar naar zich toe.

'Ik hou van je, Sash,' fluisterde hij slaperig. 'Kom je snel weer terug? Ik zal je missen.' Hij zei altijd van dat soort dingen. Het was een van de redenen waarom ze zoveel van hem hield. Ze drukte een kus op zijn wang en stopte hem toen in, net als ze vroeger bij haar kinderen deed.

'Ik hou ook van jou,' antwoordde ze fluisterend. 'Ga maar weer lekker slapen. Ik bel je als ik in Parijs ben.' Dat deed ze altijd. Ze wist dat ze hem nog zou spreken voor hij terugreed naar de stad, en ze wilde dat ze bij hem kon blijven.

Het zou fijn zijn als hij eenmaal met pensioen was en haar altijd kon vergezellen. Opgevrolijkt door die gedachte deed ze de slaapkamerdeur zacht achter zich dicht en verliet het huis. De taxi had ze de avond ervoor al besteld. De chauffeur stond buiten op haar te wachten en had niet aangebeld, zoals ze had verzocht. Ze vertelde hem naar welk vliegveld ze moest en met welke luchtvaartmaatschappij ze vloog. Tijdens de rit keek ze glimlachend naar buiten. Ze besefte heel goed dat ze een gezegende vrouw was. Ze was een gelukkig mens met een goed leven, een echtgenoot die net zoveel van haar hield als zij van hem, twee fantastische kinderen, en twee galeries die haar al haar hele leven plezier in haar werk en een goede boterham hadden gegeven. Er bleef niets te wensen over. Sasha de Suvery Boardman had alles wat haar hartje begeerde.

2

De vlucht naar Parijs verliep zonder bijzonderheden. Sasha at haar lunch, keek naar een film, sliep drie uurtjes, en werd wakker toen ze op de luchthaven Charles de Gaulle landden. De purser kende haar en de meeste stewards en stewardessen ook, en ze wisten dat ze haar zo veel mogelijk met rust moesten laten. Ze was een prettige en gemakkelijke passagier die tijdens de vlucht niets anders dan water dronk. Ze wist intussen hoe ze jetlag moest voorkomen. Ze at weinig, probeerde te slapen, dronk alleen water, ging thuis direct naar bed, en wist dat ze dan de volgende morgen uitgerust wakker werd en zich had aangepast aan het tijdverschil. Ze reisde intussen al twaalf jaar op en neer tussen Parijs en New York.

Het was fris en regenachtig in Parijs. In New York mocht de Indian summer dan op haar hoogtepunt zijn, hier was het winter. Ze had een kasjmieren sjaal meegenomen om na de landing over haar jas te dragen, en zoals altijd stond er een wagen met chauffeur voor haar klaar. Tijdens de rit naar Parijs maakten ze een praatje over het weer en de vlucht, en ze kwam binnen in een stil huis. De schoonmaakster, die daar tijdens haar afwezigheid elke dag kwam, had zoals altijd eten voor Sasha in de koelkast gezet. En zodra Sasha de deur doorging, liep ze naar de telefoon om Arthur te bellen. Het was vijf uur 's middags bij hem en hij klonk blij toen hij haar hoorde. Hij was hun huis in Southampton net aan het afsluiten en stond op het punt te vertrekken.

'Ik mis je,' zei hij nadat ze verslag had uitgebracht over het Parijse weer. Ze vergat soms hoe somber het weer daar in de winter kon zijn. 'Misschien wordt het tijd voor een galerie in Miami,' plaagde hij. Hij wist dat ze als het aan haar lag ondanks het slechte weer, zo snel mogelijk terug wilde verhuizen naar Parijs. En dat had hij voor haar over, nadat hij het komende jaar met pensioen zou gaan. Hij had het er naar zijn zin gehad tijdens de beginjaren van hun huwelijk. Hij hield van beide steden. Zolang hij maar bij haar kon zijn en zijn leven met haar kon delen.

'Dinsdag ga ik naar Brussel. Ik heb een afspraak met een nieuwe schilder en ik ga even langs bij een van onze oude,' vertelde Sasha.

'Als je komend weekeinde maar weer thuis bent.' Ze wilden naar een verjaardagsfeest van een van Sasha's beste vriendinnen. De jarige was een jaar geleden weduwe geworden en had nu een nieuwe vriend met wie niemand overweg kon. Ze had het afgelopen jaar veel verschillende afspraakjes met mannen gehad, en geen van die mannen was een succes geweest bij haar vriendinnen. Iedereen mocht haar erg graag, en ze hoopten dat ook deze laatste man snel weer uit beeld zou verdwijnen. Haar overleden echtgenoot was een van Arthurs beste vrienden geweest, en hij was overleden aan kanker na een lang en slopend ziekbed. Hij was maar tweeënvijftig geworden, en zijn weduwe was net zo oud. Tegenwoordig maakte ze zwartgallige grappen over hoe moeilijk het was om terug op de markt te zijn na een huwelijk van negenentwintig jaar. Arthur en Sasha hadden allebei medelijden met haar, en dat was de reden dat ze de vervelende mannen met wie hun vriendin telkens verscheen, verbeten accepteerden. Sasha wist uit gesprekken met haar vriendin maar al te goed hoe eenzaam ze was.

'Ik probeer donderdag weer thuis te zijn, en anders wordt het vrijdag. Ik wil Xavier graag even zien, en het hangt er een beetje van af wanneer hij kan,' legde Sasha uit.

'Geef hem een kus van me,' zei Arthur, en ze praatten nog een paar minuten door. Nadat ze opgehangen had, maakte Sasha een salade voor zichzelf, nam wat papieren door die haar Parijse manager daar voor haar had neergelegd en opende haar post. Tussen die post zaten uitnodigingen voor diverse feesten, een keur aan aankondigingen van exposities en een brief van een vriendin. Ze ging zelden naar etentjes in Parijs, alleen als het uitnodigingen waren van belangrijke klanten en ze zich verplicht voelde te gaan. Ze hield er niet van om uit te gaan zonder Arthur en genoot meer van hun rustige leven samen of intieme etentjes met vrienden, behalve wanneer ze samen naar kunstevenementen gingen.

Ze belde Xavier zoals ze had beloofd, maar hij was er niet. Ze liet een bericht achter op zijn antwoordapparaat. Tegen middernacht lag ze in bed, viel vrijwel onmiddellijk in slaap en werd de volgende ochtend om acht uur wakker van haar wekker. Het was regenachtig en mistig, en het leek wel hartje winter. Om halftien trok ze haar regenjas aan en rende via de binnenplaats naar de galerie. Ze had om tien uur afgesproken met haar manager. De galerie was op maandag gesloten, waardoor ze rustig konden werken. Zij en Bernard, de manager, waren bezig met het organiseren van tentoonstellingen en het plannen van hun agenda voor het komende jaar.

Ze at achter haar bureau en de middag vloog voorbij. Het liep tegen zessen toen haar secretaresse meldde dat haar dochter aan de telefoon was vanuit New York. Xavier belde haar over het algemeen vaker dan Tatianna, en hem had ze die dag al twee keer gesproken. Hij kwam woensdag naar Parijs om ergens met haar te gaan eten zodat ze donderdag terug kon vliegen naar Arthur. Glimlachend nam Sasha op, in de verwachting meer klachten te horen over Tatianna's werkgever, de fotograaf. Ze hoopte maar dat Tatianna geen ontslag genomen had. Ze kon vreselijk eigenwijs zijn en hield er niet van naar bevelen van anderen te moeten luisteren of onredelijk behandeld te worden, en Sasha wist dat haar dochter vond dat haar werkgever haar niet goed behandelde. Ze had verwacht meer met haar diploma van Brown te mogen doen dan koffie inschenken en de studio aanvegen.

'Bonjour, chérie,' zei Sasha ongemerkt in het Frans, en verbaasd luisterde ze naar de stilte aan de andere kant van de lijn. Ze nam aan dat de verbinding verbroken was en verwachtte dat Tatianna terug zou bellen. Ze wilde net ophangen toen ze een diep keelgeluid hoorde dat eerder dierlijk dan menselijk klonk. 'Tati? C'est toi? Ben jij dat? Lieverd, wat is er aan de hand?' Nu hoorde ze inderdaad dat het haar dochter was, die huilend en snikkend aan de andere kant van de lijn hing. Het duurde een hele tijd voor ze iets zei.

'Mammie... je moet thuiskomen...' Ondanks al haar nieuw verworven mondaine gedrag klonk ze ineens als een meisje van vijf.

'Wat is er gebeurd? Ben je ontslagen?' Dat was het enige wat Sasha kon bedenken dat haar dochter zo van streek kon hebben gemaakt. Tatianna had momenteel geen relatie, dus daar kon het niet aan liggen.

'Papa...,' zei ze, en ze barstte weer in huilen uit. Sasha's hart leek uit haar borst te knappen. Wat was er in godsnaam met Arthur?

'Tatianna, praat tegen me. Nu. Je maakt me bang.'

'Hij... ze belden net van kantoor...' In New York was het bijna middag. Sasha berekende dat ze haar de vorige avond zouden hebben gebeld als hij 's avonds op weg naar de stad een ongeluk had gehad. Hij had alle nummers waarop ze bereikbaar was altijd bij zich, net als zij die van hem. 'Is alles goed met hem?'

Sasha had het gevoel dat haar borst gevangen zat in een bankschroef toen ze het vroeg, en Tatianna barstte in wild snikken uit.

'Hij heeft een hartaanval gehad... op kantoor... ze hebben de ambulance gebeld...'

'O mijn god...' Sasha kneep haar ogen stijf dicht terwijl ze luisterde. Haar handen klemden zich om de hoorn terwijl ze wachtte tot haar dochter verderging.

'Mam... hij is dood.' Sasha's wereld stortte in toen Tatianna dat zei. De kamer stond op zijn kop. Zonder dat ze het in de gaten had hield ze de telefoon met haar ene hand vast en hield ze zich met haar andere hand overeind aan het bureau dat ooit van haar vader was geweest. Ze had het gevoel alsof ze in een bodemloze put werd geworpen.

'Dat kan niet. Het is een vergissing,' zei Sasha. Alsof ze het kon terugdraaien door pure wilskracht en ontkenning. 'Het is niet waar!' schreeuwde ze terwijl de tranen over haar wangen rolden. Ze had het gevoel alsof ze van top tot teen was geraakt door een bijna fatale elektrische schok. Ze hapte naar adem. 'Het is echt waar,' jammerde Tatianna wanhopig. 'Mevrouw Jenkins belde me. Ze hebben hem naar het ziekenhuis gebracht, maar hij was al dood. Mama... je moet thuiskomen...'

'Ik kom eraan,' zei ze. In blinde paniek kwam ze overeind en keek ze wild om zich heen alsof ze verwachtte dat er uit het niets iemand zou verschijnen die haar zou vertellen dat het niet waar was. Maar er kwam niemand. Ze was helemaal alleen in haar kantoor. 'Waar ben je nu?'

'Op mijn werk.'

'Ik wil dat je naar huis gaat... Nee, niet naar huis gaan. Ga maar naar de galerie. Ik wil niet dat je alleen bent. Vertel hun wat er is gebeurd. Ze zullen het begrijpen.' Tatianna deed niets anders dan huilen terwijl ze naar haar moeder luisterde. Sasha wist dat er om negen uur een vlucht van Parijs naar New York vertrok en dat ze zeven uur later thuis kon zijn. Het was zes uur vroeger in New York. Ze zou om elf uur 's avonds in New York zijn, dan was het vijf uur 's morgens in Parijs. Ze wist dat haar trouwe assistente Tatianna naar hun appartement zou brengen. 'Blijf waar je bent, Tati, ik zal zorgen dat Marcie je oppikt.' Marcie werkte al vanaf de allereerste dag in de New Yorkse vestiging van de galerie. Het was een hartelijke vrouw van begin veertig, die nooit getrouwd was geweest, geen kinderen had, en van Sasha's kinderen hield alsof het haar eigen kinderen waren. En voordat ze ophing, te midden van alle ellende en chaos, zei Sasha: 'Ik hou van je, Tati. Ik kom er zo snel mogelijk aan.'

Sasha trilde van top tot teen toen ze ophing. En in een seconde van totale waanzin belde ze naar Arthurs mobiele nummer. Zijn secretaresse, mevrouw Jenkins, nam op. Ze had op het punt gestaan Sasha te bellen. Tatianna had haar het eerst te pakken gekregen. Eén waanzinnig moment hoopte Sasha dat Arthur op zou nemen. Maar in plaats daarvan kreeg ze zijn secretaresse aan de lijn.

'Het is zo vreselijk, mevrouw Boardman... Ik vind het zo erg... het gebeurde zomaar ineens. Ik wist van niets... hij heeft me niet eens gebeld... vijf minuten daarvoor was ik nog bij hem. En toen ik even later bij hem binnenliep om hem een aantal papieren te laten ondertekenen lag hij over zijn bureau gebogen. Hij was al dood. Ze hebben geprobeerd... maar ze konden niets meer doen.' Ze bespaarde Sasha het afschuwelijke tafereel van de ziekenbroeders die hadden geprobeerd Arthur te reanimeren en daar niet in waren geslaagd. Ze huilde ook. 'Ik zal voor u doen wat ik kan. Zijn er mensen die ik voor u moet bellen? Het ziekenhuis? De begrafenisondernemer? Ik vind het zo erg...'

'Dat doe ik zelf allemaal als ik thuis ben.' En anders zou ze het Marcie laten doen. Ze wilde niet dat iemand anders beslissingen nam over haar man. Ze wilde ze zelf niet eens nemen. En eerst moest ze haar zoon bellen.

Sasha vertelde in het kort aan Eugénie, haar secretaresse in Parijs, wat er was gebeurd, en vroeg haar een stoel voor haar te boeken op de avondvlucht en thuis een paar spullen voor haar in te pakken. Haar secretaresse reageerde geschokt. Ze kon het eerst niet geloven, maar toen ze de blik op Sasha's gezicht zag, wist ze dat het waar was. Sasha was lijkbleek en leek in shock te zijn. Eugénie zag dat haar handen trilden als espenbladeren toen ze de hoorn oppakte om Xavier te bellen.

Eugénie verliet de kamer, kwam even later terug met een kop thee voor Sasha en verdween toen weer om het ticket te boeken. Tegen die tijd zat Sasha huilend aan de telefoon met Xavier, die al net zo overstuur was. Hij stelde voor om naar Parijs te komen om zo samen naar New York te kunnen vliegen, maar Sasha wist dat ze elkaar mis zouden lopen als zijn vlucht vanuit Londen vertraging opliep. Ze zei tegen hem dat ze liever had dat hij rechtstreeks naar New York vloog, diezelfde avond nog, als dat lukte. Niet dat het nog iets uit zou maken voor zijn vader, maar voor haar en Tatianna wel. Xavier zat zachtjes te huilen toen ze ophing. De rest van de avond verliep als in een waas.

Zoals haar was gevraagd, had Eugénie Sasha's koffer ingepakt en haar afspraken voor de rest van de week afgezegd. Haar reis naar Brussel zou moeten wachten. Haar hele leven was zojuist in een fractie van een seconde ingestort. Sasha kon het gewoonweg niet bevatten, en probeerde dat ook maar niet. Haar secretaresse en manager brachten haar naar het vliegveld, en als een stel bezorgde ouders drentelden ze om haar heen tot ze in het vliegtuig stapte. Daarna gingen ze naar de baliemedewerkster bij de uitgang en legden ze discreet uit wat er was gebeurd. Ze maakten zich allebei zorgen over Sasha. Bernard, haar manager, had aangeboden om mee te reizen, maar Sasha had hem beleefd afgewezen, al had ze daar spijt van op het moment dat het vliegtuig opsteeg. Ze werd overspoeld door zo'n enorme golf van paniek dat ze even bang was dat zijzelf ook een hartaanval kreeg. Een van de stewardessen vertelde aan een ander dat Sasha letterlijk groen was geworden en dat het zweet haar aan alle kanten uit was gebroken. Ze hadden haar ingestopt onder een stapel dekens, hadden de passagier naast haar gevraagd ergens anders plaats te nemen en de purser was een poosje naast haar komen zitten. Ze vroegen haar of ze misschien een kalmerend middel bij zich had en ze zei dat dat niet het geval was, die gebruikte ze nooit. Maar ze had haar echtgenoot ook nog nooit eerder verloren. Zelfs toen haar vader overleden was, had ze zich niet gevoeld als nu, en dat was al verschrikkelijk geweest. Maar hij was negenentachtig geweest en had haar zelf herhaaldelijk gewaarschuwd dat hij er op een dag niet meer zou zijn. In zekere mate was ze er toen op voorbereid geweest. Maar hierop niet. Niet op Arthurs dood. Gisteren nog had hij tegen haar gezegd dat hij van haar hield. Ze had afscheid van hem genomen in hun bed in Southampton en nu was hij voorgoed weg. Het kon gewoon niet. Dit gebeurde niet echt. En toch was het zo. De enige keer die ze zich kon herinneren dat ze zich ook zo had gevoeld, totaal machteloos en doodsbang, was toen haar moeder overleed toen ze negen was. En net als toen voelde ze zich als een klein kind. Een weeskind. Ze huilde gedurende de hele vlucht naar New York. En na een telefoontje van Bernard naar New York, stond Marcie Sasha op te wachten toen ze door de douane kwam. Ze had Tatianna onder de hoede van een vriendin achtergelaten in het appartement.

Marcie vroeg niet hoe het met Sasha ging. Dat was niet nodig. Sasha kon nauwelijks praten. Ze was de geweldigste vrouw die Marcie kende, en nu zag ze er compleet gebroken uit. Stilletjes sloeg Marcie haar armen stevig om Sasha heen voor ze de huilende vrouw onder nieuwsgierige blikken van onbekenden wegleidde van het vliegveld. Even later hielp ze haar in de auto en zoefde de chauffeur weg in de richting van New York. Sasha was te erg van streek om een gesprek te voeren, totdat ze halverwege de rit ineens begon te ratelen en vragen begon te stellen waarvan de antwoorden er op dit moment even helemaal niet toe deden. Hoe je het ook wendde of keerde: Arthur was weg. Zonder waarschuwing vooraf. Zonder een kik te geven. Zonder afscheid te nemen van zijn vrouw en kinderen. Weg.

De hereniging van Sasha en Tatianna, een halfuur later in het appartement, was pijnlijk om te zien. Marcie stond er zwijgend bij te huilen. Machteloos smeerde ze een paar boterhammen, die vervolgens door niemand gegeten werden. Ze bood Sasha een glas sterke drank aan, maar ook dat wilde ze niet. En om twee uur 's morgens kwam Xavier aan vanuit Londen. Hij had een vriend gebeld en gevraagd hem af te halen op het vliegveld. Een van zijn jonge kunstenaarsvrienden liep vlak achter Xavier toen hij vanuit de deuropening recht op zijn moeder afliep. Hij sloeg zijn armen om haar en Tatianna, en een hele tijd bleven ze met z'n drieën huilend zo staan. Marcie voelde een steek in haar hart bij de aanblik van het tafereel. Ze bleven bijna de hele nacht wakker om te praten. De enige die iets at van het eten dat Marcie had klaargemaakt, was Xaviers vriend. De anderen aten en dronken niets.

Tegen de ochtend drong de harde werkelijkheid pas echt goed tot ze door. Sasha ging naar het ziekenhuis en wilde met alle geweld haar echtgenoot zien. Ze wilde even met hem alleen zijn. Toen ze uit de kamer kwam, zag ze eruit als een geest, maar ze huilde niet. Ze was verbijsterd. Ze had afscheid van hem genomen. Daarna gingen ze naar de begrafenisondernemer om de uitvaart te regelen, en de dominee kwam langs in haar appartement. Al die tijd bleef Marcie bij haar. Xavier was met Tatianna meegegaan naar haar flat. Nadat de dominee vertrokken was, wendde Sasha zich tot Marcie.

'Gebeurt dit allemaal echt? Ik kan het nauwelijks geloven. Ik blijf de hele tijd hopen dat iemand me straks wakker schudt om me te vertellen dat het allemaal een flauwe grap is. Maar dat is het niet, hè?' Marcie schudde haar hoofd. Op de een of andere manier kroop de dag voorbij, terwijl Sasha, die eruitzag als een geest, probeerde haar kinderen te steunen. Uiteindelijk aten ze 's avonds een pizza, meer niet. Tatianna bleef in haar oude slaapkamer slapen, Xavier ging met vrienden de stad in en kwam dronken thuis. Sasha bleef in de woonkamer voor zich uit staren. Ze kon het niet opbrengen naar hun slaapkamer te gaan. Ze wilde hem terug. En toen ze uiteindelijk toch naar bed ging, te moe om te slapen, rook ze de geur van zijn aftershave op zijn kussen. Ze begroef haar gezicht erin en lag eenzaam te snikken. Marcie, trouwe vriendin als ze was, bracht de nacht op de bank door, nadat ze die avond eerst uren bezig was geweest al hun vrienden te bellen en hen in te lichten over de begrafenis. Ze belde ook naar de galerie in Parijs. Iedereen kwam.

Marcie bestelde de bloemen, Sasha zocht de muziek uit. Vrienden kwamen spontaan langs om hulp aan te bieden. Uit Arthurs beste vrienden en zakenpartners kozen ze voorgangers. Sasha kon het nauwelijks aan om Arthurs kleren te kiezen. En ten slotte arriveerden ze allemaal aangekleed en op tijd voor de begrafenis. Naderhand gingen er mensen mee naar huis. En pas lang daarna durfde Sasha toe te geven dat ze zich helemaal niets wist te herinneren. Niets van de muziek en de bloemen, niemand van de mensen die waren gekomen. Ze had geen flauw idee wie er naar haar appartement waren gekomen. Ze had er normaal en evenwichtig uitgezien, zo beheerst als gezien de situatie mogelijk was. Maar vanbinnen was ze in shock. Net als haar kinderen. Ze klampten zich als drenkelingen aan elkaar vast. En dat was precies hoe Sasha zich voelde. Het moeilijkste kwam de dag erna. De werkelijkheid, zonder Arthur. De dagelijks terugkerende nachtmerrie van een leven zonder hem. De pijn was onbeschrijflijk, als een operatie zonder verdoving. Sasha kon zich niet voorstellen hoe ze verder moest leven met de wetenschap dat ze elke dag opnieuw op zou moeten staan zonder hem ooit terug te zien. Alles wat ooit dierbaar en heerlijk en kalm was geweest, was nu een kwelling en ondraaglijk zwaar. Er kwam geen beloning voor een dag zonder hem, het had geen zin om 's morgens op te staan, er was niets meer om naar uit te kijken, geen reden meer om te blijven leven, behalve voor haar kinderen.

Xavier ging na twee weken terug naar Londen. Hij belde Sasha vaak. Tatianna was na een week weer aan het werk gegaan. Sasha belde haar elke dag, en meestal huilde Tatianna alleen maar wanneer ze haar moeders stem hoorde. De enigen die Sasha echt steunden, los van de ingetogen meelevende werknemers en de niet-aflatend trouwe Marcie, waren de vriendinnen die hetzelfde hadden doorgemaakt. Het was vreselijk om naar ze te moeten luisteren. Ze vond het vreselijk om hun verhalen te moeten aanhoren, en meestal raakte ze er alleen maar dieper van in de put, maar in elk geval vertelden zij haar de waarheid over wat ze kon verwachten. En dat klonk niet bepaald aantrekkelijk.

Alana Applebaum, degene die getrouwd was geweest met Arthurs beste vriend en die Sasha op haar verjaardagsfeest had moeten missen omdat Arthurs begrafenis de dag ervoor plaatsvond, zei tegen haar dat het eerste jaar van het begin tot het einde een pure hel was geweest. En dat het dat nog steeds was, soms. Maar nadat ze het eerste jaar doorgekomen was, had ze zichzelf gedwongen om afspraakjes met andere mannen te maken. Ze zei dat de meesten afschuwelijk waren, en dat ze nog geen enkele leuke man had ontmoet, maar dat ze in elk geval niet huilend alleen thuis zat. In haar beleving was het beter om op pad te zijn met een man die ze niet aardig vond, dan alleen thuis te zitten.

Een van Sasha's beste vriendinnen in Parijs die haar echtgenoot drie jaar eerder geleden had verloren bij een skiongeluk in Val d'Isère, zag het anders. Ze was vijfenveertig, op haar tweeënveertigste weduwe geworden, en zei dat er gewoon geen leuke mannen rondliepen, dat de ware mannen allemaal al getrouwd waren. Wat er overbleef waren idioten, of nog erger. Ze hield vol dat ze liever alleen bleef. Maar Sasha was zich er pijnlijk van bewust dat haar vriendin in de afgelopen jaren langzaam maar zeker te veel was gaan drinken. En het kwam vaak voor dat ze Sasha aangeschoten belde zonder rekening te houden met het tijdsverschil. Dus met haar ging het ook niet zo goed.

Over die telefoontjes zei Sasha tegen Marcie: 'Misschien is alcoholisme wel de enige manier om dit te overleven.' Het was deprimerend om naar die verhalen te moeten luisteren. En de gescheiden vrouwen die Sasha kende, maakten het er ook niet beter op. Weliswaar hadden zij niet dat ondraaglijke verdriet waar ze mee hoefden te leven en konden zij zich verschuilen achter hun haat voor hun ex-echtgenoten, vooral als ze in de steek gelaten waren voor andere, jongere vrouwen. Hun verhalen waren beangstigend. Dat was de reden dat Sasha hen ontliep, zich afzonderde en zich begroef in haar werk. Soms hielp dat. Maar meestal niet.

De eerste kerstdagen zonder Arthur kwamen en gingen met een reeks grote en kleinere worstelingen. Xavier en Tatianna kwamen op kerstavond naar haar toe, en tegen middernacht zaten ze met z'n allen te huilen in de woonkamer. Geen van drieën had zin om hun cadeaus uit te pakken, en Sasha wel het minst. Van Tatianna kreeg ze een dikke kasjmieren omslagdoek, aangezien Sasha het tegenwoordig kennelijk altijd koud had, waarschijnlijk omdat ze zelden at of sliep. En van Xavier kreeg ze een serie kunstboeken waarvan hij wist dat ze die graag wilde hebben. Maar zonder Arthur was het geen Kerstmis.

De volgende dag gingen allebei haar kinderen op skivakantie met vrienden. Op oudejaarsavond stapte ze om acht uur in bed met een slaappil en de volgende middag werd ze om twee uur 's middags wakker, blij dat de avond ongemerkt aan haar voorbij was gegaan. Zij en Arthur hadden nooit speciale dingen gedaan op oudejaarsavond, maar ze waren in elk geval altijd samen geweest.

Het was al mei voor ze zich weer enigszins menselijk begon te voelen. Er waren zeven maanden verstreken sinds Arthurs dood. Het enige wat ze in die tijd had gedaan, was één keer per maand naar Parijs reizen, waar ze 's avonds bibberend in elkaar gekropen in huis zat, haar werkzaamheden zo snel mogelijk afrondde en dan weer zo snel mogelijk terugvloog naar New York. Gedurende die maanden droeg ze zo veel mogelijk van haar taken over aan haar managers, en ze was blij met hun hulp. Zonder hen zou ze verloren geweest zijn, iets wat ze nu al bijna was. De zondagen waren het ergst, ongeacht in welke stad ze was, omdat ze niet naar haar werk kon gaan. Ze was sinds zijn dood niet meer naar hun huis in de Hamptons geweest. Ze wilde er niet naartoe zonder hem, maar ze wilde het huis ook niet verkopen. Ze liet het maar gewoon zo, en zei tegen haar kinderen dat ze van het huis gebruik konden maken wanneer ze maar wilden. Zelf zou ze dat niet doen. Ze had geen idee wat ze met de rest van haar leven moest doen, buiten haar werk waar ze tegenwoordig geen enkele vreugde meer uit putte, maar dat tegelijk haar enige houvast was. Voor de rest strekte haar leven zich voor haar uit als een uitzichtloos, wanhopig geheel. Ze had zich nog nooit zo hulpeloos en verloren gevoeld.

Allebei haar galeriemanagers, en zelfs Marcie, drongen er bij haar op aan dat ze eens vrienden zou moeten opzoeken. Al maanden belde ze niemand terug, behalve de mensen van de galerie. En zelfs die laatsten schoof ze door naar anderen als ze kon. Sinds Arthurs dood wilde ze niemand meer spreken.

Maar in mei begon ze zich eindelijk een beetje beter te voelen. Tot haar eigen verbazing accepteerde ze in juni een uitnodiging voor een etentje bij Alana, al had ze daar op hetzelfde moment alweer spijt van. En toen het eenmaal zover was, kreeg ze nog veel meer spijt. Het laatste wat ze op dat moment wilde, was zich aankleden en de deur uitgaan. Marcie had tegen haar gezegd dat Arthur gewild zou hebben dat ze mensen ontmoette. Hij zou kapot geweest zijn van verdriet als hij had kunnen zien hoe ze er nu uitzag. Ze was bijna acht kilo afgevallen. Mensen die haar slechts oppervlakkig kenden, zeiden dat ze er geweldig uitzag, zonder te weten wat er was gebeurd. In hun ogen zag een vrouw die uitgemergeld was van verdriet er stijlvol en slank uit.

Zo gebeurde het dat ze zich op een zekere avond in juni voor het eerst weer onder de mensen begaf. Ze had een zwartzijden broekpak aangetrokken met daaronder hoge hakken. Haar haren zaten in een strakke knot naar achteren. De diamanten oorbellen had ze met hun laatste gezamenlijke Kerstmis van Arthur gekregen. Ze huilde toen ze de knopjes in haar oren stak. En haar kleren slobberden rond haar lichaam. Ze was vel over been, en al haar kleren waren ineens te wijd.

Het dinertje begon gezelliger dan ze had verwacht, en ze kende de meeste gezichten. Alana had ondertussen alweer een nieuwe vlam, en met deze leek eindelijk eens weinig mis te zijn. Hij praatte een tijdje met Sasha, en ze ontdekte dat hij moderne kunst verzamelde en zelfs een paar keer bij haar in haar galerie was geweest. De ellende begon voor Sasha toen ze ontdekte dat Alana hem had gevraagd een vriend mee te brengen. Deze vriend stortte zich tijdens het eten op Sasha. Hij was intelligent en zou best interessant geweest zijn als hij niet besloten had Sasha te ondervragen alsof ze zich had opgegeven voor een datingsite op het internet, wat niet het geval was en wat ze niet van plan was, nu niet en nooit. Ze wist van Alana dat ze meer dan eens mannen had ontmoet via het internet. Sasha vond de gedachte alleen al een verschrikking. Ze wilde geen afspraakjes, niet met deze man en niet met andere mannen. Ze was van plan eeuwig te blijven rouwen om Arthur.

'Goed, vertel eens, hoeveel kinderen heb je nog thuis?' vroeg hij haar botweg voordat ze aan tafel zaten. Sasha overwoog de mogelijkheid om te verdwijnen na een zogenaamd plotseling opkomende migraineaanval. Maar ze wist dat ze Alana daarmee zou beledigen. Ze wist dat de gastvrouw het goed bedoelde, maar dit was niet wat Sasha wilde. Ze wilde alleen maar met rust gelaten worden. Haar wonden waren nog vers. En ze had niet de behoefte om Arthur te vervangen. Ooit.

'Ik heb twee volwassen kinderen,' antwoordde Sasha ontmoedigd.

'Dat is fijn voor je,' zei hij met een opgeluchte blik op zijn gezicht. Ze wist dat hij effectenhandelaar was, en hij had uit zichzelf al verteld dat hij veertien jaar geleden gescheiden was. Ze schatte hem een jaar of vijftig, twee jaar ouder dan zijzelf.

'Eerlijk gezegd is dat helemaal niet zo prettig,' antwoordde ze eerlijk met een verdrietige glimlach. 'Ze zijn weg. Ik mis ze verschrikkelijk. Ik had liever gehad dat ze jonger waren en nog thuis woonden.' Hij reageerde ongemakkelijk op haar antwoord.

'Je wilt toch geen kinderen meer, of wel?' Ze begon het gevoel te krijgen dat hij een vragenlijstje aan het afwerken was.

'Ik zou het graag willen, maar ik ben weduwe.' Dat feit was voor haar een afdoende antwoord. Voor hem niet.

'Dan zul je wel hertrouwen.' Klets, in één enkele klap had hij Arthur van de kaart geveegd en was hij overgestapt naar een ander onderwerp. Maar dat stond Sasha niet toe.

'Ik ben absoluut niet van plan opnieuw te trouwen,' antwoordde Sasha vastberaden terwijl ze naar hun plaats aan tafel liepen. Tot haar ontzetting ontdekte ze dat hij naast haar geplaatst was. Alana had duidelijk een plan gesmeed.

'Hoe lang ben je getrouwd geweest?' vroeg hij met hernieuwde belangstelling. Hij was niet geïnteresseerd in vrouwen die op zoek waren naar een nieuwe echtgenoot. Ga niet langs start en ontvang geen 200 euro.

'Vijfentwintig jaar,' antwoordde ze stijfjes toen ze gingen zitten. Er scheen geen einde aan zijn vragenlijst te komen.

'Tja, dan snap ik dat je niet wilt hertrouwen. Het wordt zo'n sleur, hè, na zoveel jaar? Ik ben zelf elf jaar getrouwd geweest, en ik moet zeggen dat ik dat lang genoeg vond.' Sasha keek hem geschokt aan en het duurde een hele tijd voor ze antwoord gaf.

'Mijn huwelijk was geen sleur,' zei ze ferm. 'Ik hield zielsveel van mijn man.'

'Dat is dan jammer,' zei hij terwijl hij aanviel op zijn voorgerecht. Het was de eerste keer dat hij Sasha even met rust liet. 'Waarschijnlijk heb je het in je herinnering mooier gemaakt dan het was. Een ziekte waar de meeste weduwen en weduwnaren aan lijden. Na het wegvallen van hun partner denken ze allemaal dat ze getrouwd waren met halve heiligen. Maar toen hun man of vrouw nog leefde, waren ze lang niet zo dol op ze.'

Met het gevoel dat ze hem het liefst ergens mee zou willen slaan, antwoordde Sasha waardig: 'Ik kan je verzekeren dat ik dol was op mijn man. Dat is een vaststaand feit en geen waanidee.' De ijspegels hingen aan haar woorden.

'Goed dan, jij je zin,' zei hij zonder zich uit het veld te laten slaan. 'Ik geloof je op je woord. Maar vertel eens, met hoeveel mannen ben je uit geweest sinds zijn dood?' Op dat moment keek Alana hun kant op, zag de blik op Sasha's gezicht en begreep dat het niet goed ging. Sasha was witheet.

'Ik ben met geen enkele man uit geweest en dat ben ik ook absoluut niet van plan. Ooit. Mijn man is acht maanden geleden overleden en dit is de eerste keer dat ik een uitnodiging voor een etentje heb aangenomen.' Haar tafelgenoot staarde haar stomverbaasd aan.

'Mijn god, je bent dus nog maagd.' Hij leek haar in eerste instantie als een rariteit te beschouwen, maar daarna bekeek hij haar met hernieuwde interesse, als een uitdaging. Maar dan kende hij Sasha nog niet.

'Nee, ik ben geen maagd, zoals jij het noemt. Net zomin als ik zit te wachten op iemand die me te na komt. Ik ben een weduwe van achtenveertig die heel erg veel van haar overleden man hield.' En met die woorden keerde ze hem haar rug toe en wendde ze zich tot haar tafelgenoot aan haar andere zijde, een man die Arthur goed gekend had. Hij was getrouwd en Arthur en zij hadden hem en zijn vrouw altijd graag gemogen.

'Gaat het?' vroeg haar oude vriend bezorgd toen ze hem met fonkelende ogen aankeek. Hij vroeg het zachtjes, en de tranen stonden in haar ogen toen ze knikte. De man aan haar linkerzijde was niet alleen onbeschoft geweest, maar ook nog eens deprimerend. Dus dit was wat haar vanaf nu als weduwe te wachten stond. Ze begon zich af te vragen of ze in de toekomst maar gewoon aan mensen moest vertellen dat ze getrouwd was. Ze had geen zin om iemands 'maagd' te worden. Het beroofde haar van alle waardigheid en respect waarmee ze tijdens haar huwelijk met Arthur bejegend was. Niet alleen had ze de man van wie ze hield verloren, maar van de ene op de andere dag was ze ook nog eens beschamend kwetsbaar geworden, had ze de bescherming van een liefhebbende echtgenoot verloren, en het veilige, aangename schild van het huwelijk.

'Het gaat wel,' antwoordde ze zacht aan haar buurman.

'Het spijt me voor je, Sasha,' zei hij, en hij gaf een vriendelijk klopje op haar hand. Dat gebaar maakte dat de tranen over haar wangen stroomden en ze in haar avondtasje grabbelde naar een zakdoek. Ze ging de deur nooit meer uit zonder. Ze voelde zich opgelaten en schaamde zich toen ze haar neus snoot. Gedurende de rest van de maaltijd prikte ze wat in haar eten en toen de anderen naar de woonkamer gingen om koffie te drinken, verdween ze zo onopvallend mogelijk. Ze kon het zelfs niet opbrengen om Alana te groeten en hield zichzelf voor dat ze haar de volgende ochtend zou bellen.

Dat was niet nodig. Alana belde haar op kantoor. Het was weliswaar zaterdag, maar zoals intussen gebruikelijk, was Sasha aan het werk in de galerie. Voor haar bestonden er geen weekeinduitstapjes meer naar de Hamptons. Met Arthur had ze daar genoten, maar in haar eentje durfde ze het niet aan.

'Wat is er gebeurd?' vroeg Alana op klagende toon. 'Het is echt een aardige vent als je hem eenmaal kent. En hij vond je aardig. Sterker nog, hij vond je geweldig!' Dat stukje informatie vond Sasha zo mogelijk nog deprimerender.

'Fijn voor hem. Ik zat niet te wachten op een afspraakje, Alana. Ik kwam gewoon naar je etentje.'

'Je kunt niet voor eeuwig alleen blijven, Sasha. Er komt een dag dat je er weer op uit zult moeten. Je bent nog jong. En luister, laten we wel wezen, zoveel fatsoenlijke mannen lopen er niet rond. En dit is een prima vent.' Althans, dat was wat Alana dacht. Maar ze had het voorbije jaar vaker dan eens laten zien dat haar beoordelingsvermogen gekleurd werd door wanhoop.

'Ik wil geen prima vent,' antwoordde Sasha verdrietig. Ze mocht haar vriendin graag, ze had haar tenminste altijd graag gemogen, maar ze was niet blij met wat er van haar geworden was. Haar goede smaak, en gevoel voor waarde waren blijkbaar verdwenen nadat haar man overleden was. Sasha was ervan overtuigd dat niet alle weduwen werden zoals zij. Maar Alana had ook nog eens veel financiële zorgen, en ze was dan ook wanhopig op zoek naar een echtgenoot om die problemen voor haar op te lossen. En, zoals Arthur een keer had gezegd, mannen roken dat. Eau de Paniek had hij het genoemd. Niet bepaald een geurtje waar mannen voor vielen.

'Nee, jij wil Arthur,' zei Alana, zout in haar wond wrijvend. 'Nou, als je de waarheid wil weten: ik wil Toby. Maar ze zijn er niet meer, Sash. Ze komen niet meer terug en we zullen verder moeten zonder ze. We zullen er het beste van moeten maken.'

'Zover ben ik nog niet,' antwoordde Sasha vriendelijk. Ze vertelde haar vriendin niet hoe gênant haar gedrag was en hoe belachelijk ze zichzelf maakte. 'Misschien is het beter om alleen te blijven. Ik kan mezelf niet met een andere man voorstellen.' En dat wilde ze ook niet.

'Sasha, je bent achtenveertig, ik ben drieënvijftig. We zijn te jong om de rest van ons leven alleen te blijven.'

Tijdens haar huwelijk met Arthur had ze zich jong gevoeld. Sinds zijn dood voelde ze zich stokoud. 'Ik weet het niet hoor, Alana. Ik heb geen oplossing. Ik weet alleen dat ik op dit moment liever dood zou gaan dan dat ik met andere mannen uit zou moeten gaan.' Zoals altijd was ze goudeerlijk.

'Gun jezelf de tijd. Geef die mannen een kans. Vroeg of laat komt er een voorbij die je wilt houden.' Afgaand op de mannen met wie Alana in het afgelopen jaar uit was geweest, met uitzondering van het laatste exemplaar, had Sasha geen enkele man gezien in wie een gezonde vrouw iets zou hebben gezien, behalve dan misschien een goed gevulde portemonnee. Maar Alana had dan ook een heel ander doel voor ogen dan Sasha. Sasha probeerde niets anders dan het verlies van Arthur te verwerken. 'Over een paar maanden denk je er vast anders over. Laat er eerst maar eens een heel jaar voorbijgaan. Je zult zien dat je er dan klaar voor bent.'

'Ik hoop van niet. Ik heb mijn kinderen, mijn galeries en mijn kunstenaars.' Hoewel zonder Arthur niets meer belangrijk was, alleen de kinderen. Ze kon zich tegenwoordig nauwelijks nog concentreren op haar werk. Het was alleen nog maar een reden om uit haar appartement in New York of haar huis in Parijs te komen. Maar vreugde bracht het haar niet.

'Dat is niet genoeg, dat weet je best,' zei Alana bestraffend.

'Misschien is het dat voor mij wel.'

'Nou, voor mij niet,' antwoordde Alana vastbesloten. 'Ik ben op zoek naar een leuke vent die met me wil trouwen.' En als hij niet leuk was, dan moest hij op zijn minst rijk zijn. Sasha zocht geen van beide. 'Gun jezelf nog een maand of zes, en dan zul je zien dat je ook weer op de markt bent.'

'Jezus, ik hoop van ganser harte van niet,' antwoordde Sasha wanhopig. Ze werd al naar van het idee alleen al.

'Dat zullen we nog wel eens zien,' zei Alana, alsof ze beter wist. Maar één ding stond als een paal boven water: het was tegenwoordig voor niemand gemakkelijk om een man te vinden, of je nu weduwe was of gescheiden. Alana zei dat ze dat van al haar vriendinnen hoorde. Sasha had hetzelfde gehoord. Niet dat het haar iets kon schelen.

De daaropvolgende week ging ze naar Parijs, en deze keer bleef ze er twee weken. Voor het eerst in maanden ging ze langs bij een aantal van haar kunstenaars in Brussel, Amsterdam en München. En op de terugweg maakte ze een tussenstop bij haar zoon in Londen. Het ging al veel beter met hem en hij had een paar fantastische nieuwe schilderijen gemaakt. Ze was diep onder de indruk toen hij ze haar liet zien. Ze gaf hem de naam van een galerie waar hij volgens haar naartoe moest gaan, en daar was hij haar dankbaar voor. Hij wilde niet exposeren bij Suvery. In zijn ogen riekte dat naar nepotisme, en hij was vastbesloten het op eigen kracht te maken.

Xavier had de naam van zijn vriend Liam Allison in de afgelopen maanden regelmatig laten vallen. Hij hield vol dat Liam een van de meest talentvolle schilders was die hij ooit had ontmoet, en hij wilde dat ze zijn werk zou bekijken.

'Dat vind ik geen enkel probleem, maar ik wil dat hij me eerst dia's stuurt.' Ze wilde haar tijd niet verdoen, en het beoordelen van werk aan de hand van dia's was een eerste selectie. Maar hoe vaak ze het ook tegen Xavier zei, zijn vriend stuurde haar nooit de gevraagde dia's. Xavier probeerde haar te overtuigen van het feit dat hij verlegen was, wat niet ongebruikelijk was voor jonge, en soms zelfs oudere kunstenaars, maar wel in tegenspraak met de verhalen die Xavier altijd over hem vertelde. De keren dat Xavier uit de band was gesprongen, zich had misdragen, naar een of ander wild feest was geweest, of iets onverantwoordelijks had uitgehaald dat te gek voor woorden was, was Liam daar op wonderbaarlijke wijze altijd bij geweest. Nog niet al te lang geleden waren ze op een lome zondagmiddag samen gaan lunchen, hadden daarbij te veel wijn gedronken, waren naderhand in een taxi richting het vliegveld gestapt en samen vier dagen naar Marrakesh gegaan. Xavier zei dat hij nog nooit zo gelachen had. Toen hij terug was belde hij zijn moeder. Ze was ongerust nadat hij haar al bijna een week niet had teruggebeld.

'Laat me raden,' zei ze toen hij eindelijk weer boven water was en vertelde waar hij was geweest. 'Die Liam had hier vast iets mee te maken.' Ze kon de klok er intussen bijna op gelijk zetten. Elke keer als Xavier iets onverwachts of geks deed, volgde daarna zijn verklaring dat hij het samen met Liam had gedaan. 'Volgens mij is die knul gestoord. Zijn vrouw moet wel een heilige zijn.'

'Ze doet niet moeilijk,' gaf Xavier toe, 'hoewel ze er soms schoon genoeg van heeft. Ze heeft een baan en ze verwacht dat hij een oogje op de kinderen houdt.'

'Waarschijnlijk is zij degene die hem en de kinderen onderhoudt,' zei Sasha begrijpend. Ze kende meer van dit soort kunstenaars, hoewel, als ze afging op de verhalen van Xavier, er geen een zo losbandig of gedragsgestoord was als Liam. 'Als ik haar was, had ik hem waarschijnlijk zijn nek allang omgedraaid.'

'Ik geloof dat ze daar ook een paar keer mee heeft gedreigd. Ik heb niet het idee dat onze reis naar Marokko een hoogtepunt in hun relatie was.'

'Goh, verrassend. Hij klinkt als een van die kinderen waar je vroeger van mij nooit mee mocht spelen omdat ze je altijd in moeilijkheden brachten. Er komt een dag dat hij jou of zichzelf in een situatie brengt waar je niet op zit te wachten.'

'Hij heeft geen kwaad in de zin, en hij doet nooit iets gevaarlijks. Hij maakt gewoon graag een lolletje en hij houdt er niet van als hem wordt verteld wat hij wel of niet mag doen. Ik geloof dat hij vroeger nogal in de maat moest lopen. Hij is allergisch voor etiquette. Hij bepaalt gewoon graag zelf wat hij doet.'

'Dat blijkt wel, ja. Ik kan niet wachten tot ik hem zie,' zei Sasha spottend. Eigenlijk hoopte ze dat, als hij er ooit toe zou komen haar die dia's toe te sturen, ze zijn werk niets zou vinden. Hij klonk als hoofdpijn, en daar zat ze niet op te wachten. Hoewel sommige energieke mensen zoals hij enorm veel talent hadden. Schilders als Liam moesten volgens Sasha gedwongen worden in het gareel te lopen en flink achter hun broek gezeten worden, anders vergaten ze te werken. Hoewel Xavier altijd zei dat Liam vol overgave schilderde en zijn werk heel serieus nam. Alleen wat betreft de rest gedroeg hij zich onverantwoordelijk. En Xavier bleef vastbesloten hen aan elkaar voor te stellen. Hij was ervan overtuigd dat het werk van zijn vriend bij Suvery thuishoorde. Maar tot Sasha's grote opluchting was het Xavier tot nu toe niet gelukt om de twee met elkaar in contact te brengen.

Sasha bracht de hele maand juli in New York door zonder een stap in de richting van haar huis in de Hamptons te zetten. Ze kon het gewoon niet opbrengen en zei tegen Tatianna dat zij naar het huis kon gaan zo vaak ze wilde. Sasha wilde het niet eens zien. En in augustus ging ze twee weken op bezoek bij vrienden in St. Tropez. Ze voelde zich tegenwoordig op een vreemde manier onverschillig en ontheemd. De rest van de maand bracht ze door in het huis in Parijs, waar ze zich als een eenzame knikker in een enorme schoenendoos voelde. De hele wereld leek te groot voor haar nu Arthur er niet meer was. Het leven was als een paar schoenen geworden waar ze nooit in zou groeien. Ze had zich nog nooit zo klein gevoeld. Zelfs toen haar vader overleden was, had ze Arthur om haar heen gehad om de ergste klappen op te vangen. Nu had ze niemand meer, behalve haar herinneringen aan hem en een incidenteel bezoek van haar kinderen.

Eind augustus ging ze terug naar New York, en uiteindelijk bracht ze de moed op om het weekeinde van Labor Day naar Southampton te gaan. Het was voor het eerst in bijna een jaar dat ze er terugkwam, en in sommige opzichten was het een opluchting. Het was alsof ze er een deel van hem terugvond, een deel dat ze vreselijk had gemist. Hun kasten zaten nog steeds vol met zijn spullen, en toen ze naar het bed keek, herinnerde ze zich de laatste keer dat ze hem had gezien. De ochtend dat ze vertrok had hij gefluisterd dat hij van haar hield, ze had hem een kus gegeven en toen was hij weer in slaap gevallen. De herinneringen hier waren overweldigend, en ze liep urenlang aan hem te denken op het strand. Maar uiteindelijk voelde ze hier hoe de pijn begon te verzachten.

Na dat weekeinde in de Hamptons zag ze er beter uit toen ze weer naar de galerie ging. Ze speelde intussen al een maand met een plan dat zich in haar hoofd had gevormd. Ze had nog geen besluit genomen. Het was iets wat ze met Arthur had willen doen. En nu scheen het haar nog logischer toe dan tevoren. Ze wilde naar huis. Het was te zwaar voor haar om in New York te zijn zonder hem.

De maand september vloog voorbij met een expositie die onder haar leiding werd geopend voor een nieuwe kunstenaar en nog een andere solotentoonstelling. Sasha was de curator voor al hun exposities. Zij bepaalde welk werk op welke plek kwam te hangen, en in welke combinatie elk schilderij het best tot zijn recht kwam. Ze had daar altijd al gevoel voor gehad, en het was iets wat ze leuk vond om te doen. Ze had ook ontmoetingen met een aantal oude, bekende klanten, en woonde uit hoofde van haar bestuursfuncties vergaderingen van musea bij. En ze organiseerde een herdenkingsdienst voor Arthur om het eerste jaar van zijn dood af te sluiten. De dienst was, zoals verwacht, een verdrietig moment voor hen allemaal. Al zijn voormalige partners waren er, haar kinderen, en hun beste vrienden. Het deed haar vrienden verdriet om te zien hoe ernstig en ongelukkig ze eruitzag. Toen ze later gezamenlijk de kerk verlieten, was het moeilijk te geloven dat er al een heel jaar voorbij was.

Die avond na de herdenkingsdienst vertelde Tatianna haar moeder dat ze ontslag had genomen om een paar maanden met vrienden door India te gaan reizen. Ze wilde daar gaan fotograferen en was van plan een baan te zoeken bij een tijdschrift wanneer ze terugkwam. Ze beloofde voor de kerstdagen weer terug te zijn. Ze was drieëntwintig en zei dat het tijd werd om haar vleugels uit te slaan. Sasha maakte zich daar wel een beetje zorgen om, maar ze wist dat ze geen andere keuze had dan haar dochter te laten gaan. Toen was het tijd om haar eigen plannen met haar kinderen te delen. Ze had besloten terug te verhuizen naar Parijs, de dagelijkse leiding over de galerie daar over te nemen, en haar werkzaamheden van de afgelopen dertien jaar in omgekeerde volgorde voort te zetten. Sinds Arthurs dood had ze niets anders gewild dan terugkeren naar haar geboortegrond. En nu Tatianna weg zou zijn, zou ze in Parijs dichter in de buurt van Xavier zijn. Tatianna was geschokt door haar besluit, maar Xavier was blij.

'Ik denk dat je daar goed aan doet,' zei hij lief. Hij maakte zich al een jaar zorgen om haar. In zijn herinnering was ze in Parijs altijd gelukkiger geweest, en misschien kon ze daar nu de draad weer oppakken. Ze was het afgelopen jaar zo verschrikkelijk verdrietig geweest.

'Ga je het appartement verkopen?' vroeg Tatianna bezorgd. Ze sliep er bijna nooit meer, maar ze vond het een prettig idee te weten dat het er nog was. Ze wist niets van haar vaders plannen om met pensioen te gaan en de gesprekken van haar ouders over de verkoop van het appartement en het kopen van een kleiner pied-à-terre.

'Voorlopig niet. Ik zal hier wonen als ik in New York ben.' Tatianna keek opgelucht. Eigenlijk zou er maar weinig veranderen voor Sasha. Voortaan zou ze drie weken in Parijs zijn in plaats van één of twee, en nog maar één week in New York, of langer als het nodig was. Ze voelde zich in beide steden thuis, en zo leefde ze al dertien jaar. Haar managers in allebei de plaatsen waren goed opgeleid om hun werk te doen zoals zij dat wilde en stonden in nauwe verbinding met haar wanneer ze niet aanwezig was. Het zou een eenvoudige omschakeling voor haar zijn.

Sasha wachtte met haar verhuizing naar Parijs tot november. De maand oktober was altijd een drukke maand in de kunstwereld van New York. Ze had bestuursvergaderingen waarbij ze aanwezig moest zijn, exposities die voorbereid moesten worden, en voordat ze ertoe over zou gaan het grootste deel van haar tijd in Parijs door te brengen, wilde ze een aantal vrienden in New York opzoeken. De meesten had ze een jaar niet gezien. Ze organiseerde een intiem etentje voor Alana die zich zojuist verloofd had en er enorm opgelucht uitzag. Ze ging trouwen met de man aan wie ze Sasha in juni had voorgesteld, en beiden leken gelukkig met hun beslissing. En zoals gewoonlijk, kon Alana het niet laten te vragen of ze nu klaar was voor afspraakjes met mannen. Dat vroeg ze elke keer als ze elkaar spraken. Het was een mantra waar Sasha een enorme hekel aan begon te krijgen.

'Nog niet,' antwoordde ze beleefd voor ze wegliep om zich aan haar andere gasten te wijden. Nooit, zei ze bij zichzelf. Het laatste weekeinde voor vertrek bracht ze door in de Hamptons, en Thanksgiving vierde ze bij vrienden. Xavier zat in Londen en Tatianna reisde samen met haar vrienden door India. Het was prettiger voor Sasha om deze feestdag ergens anders door te brengen dan thuis. Zo was het onpersoonlijker en minder pijnlijk. Vorig jaar, in haar eigen huis, was de pijn van Arthurs afwezigheid voor allemaal nog te vers en te rauw geweest. Dit jaar ging het beter.

Ze was verbaasd om tijdens een etentje een oude vriend tegen te komen en te horen dat hij na een huwelijk van vierendertig jaar gescheiden was. Hij was van Arthurs leeftijd en ze hadden hem in geen jaren gezien. Tijdens het eten vertelde hij Sasha tactvol dat zijn vrouw alcoholiste geworden was en de laatste twintig jaar van hun huwelijk met diverse psychische problemen te kampen had gehad. Hij was verdrietig, maar ook opgelucht, dat het voorbij was, en het speet hem te horen dat Sasha ging verhuizen. Ze voerden een prettig gesprek tijdens het etentje, en Sasha ving een aantal hoopvolle blikken van hun gastvrouw op. Ze had gehoopt dat het iets zou worden tussen die twee. Ze waren de enige twee alleenstaanden in het gezelschap. Sasha was verbaasd toen hij haar de volgende dag belde op het moment dat ze haar spullen voor Parijs aan het inpakken was. Ze vertrok de volgende dag al.

'Ik vroeg me af of je misschien een keertje met me uit eten zou willen gaan,' zei hij aarzelend en een beetje ongemakkelijk. Hij had Arthur altijd graag gemogen en, net als Sasha, had hij in geen jaren afspraakjes gemaakt. Hij klonk zenuwachtig en onzeker.

'Dat zou ik leuk gevonden hebben,' antwoordde ze zonder aarzelen. Ze wist dat ze vertrok en dat het dus niet aan de orde was. Dat zou het sowieso niet geweest zijn. Wat haar betreft waren ze niets anders dan twee oude vrienden en zou het ook nooit anders worden. 'Maar ik vertrek morgen al naar Parijs. Ik heb je verteld dat ik ging verhuizen,' zei ze opgelucht. Ze wist dat ze voor zichzelf de juiste beslissing genomen had. Zelfs haar kinderen waren het daarmee eens.

'Dat spijt me te horen. Ik had gehoopt dat ik je een keer kon uitnodigen voor de film of een etentje.' Hij had het leuk gevonden dat hij haar weer tegen was gekomen. En zelfs Sasha moest eerlijk toegeven dat er niets mis met hem was. Het was een aardige man. Alleen was hij Arthur niet, en ze had geen enkele interesse in een relatie met een andere man.

'Ik ben van plan om elke maand een paar dagen hierheen te komen. Je moet maar eens een keer naar een expositie komen,' zei ze neutraal, en hij beloofde dat hij dat zou doen.

'Ik zal je bellen als ik in Parijs ben. Ik kom er regelmatig voor zaken.' Maar eigenlijk was hij op zoek naar een vrouw die geografisch en emotioneel iets eenvoudiger bereikbaar zou zijn, en ze wist dat ze nooit meer iets van hem zou horen. Het kon haar weinig schelen. Hij wenste haar veel geluk, en de volgende ochtend nam ze een taxi naar het vliegveld. Om negen uur zat ze hoog in de lucht, en een halfuur later was ze diep in slaap. Het was een knisperend zonnige dag geweest toen ze New York verliet, en toen ze aankwam in Parijs was het ijzig koud en regende het pijpenstelen. Soms vergat ze hoe deprimerend Parijse winters konden zijn. En toch was ze blij dat ze er was. Die nacht lag ze voor ze in slaap viel in haar Parijse bed naar het geluid van de stortregen te luisteren.

Toen ze op zondagmorgen wakker werd, hing de mist zo laag dat hij op de daken leek te steunen. En toen ze aan het einde van de dag in bed stapte, voelden zelfs de lakens vochtig aan en was ze verkleumd tot op het bot. Heel eventjes verlangde ze naar haar warme, knusse appartement in New York. Maar toen ze in bed lag en wachtte op de slaap besefte ze dat haar verdriet met haar meereisde, ongeacht waar ze was. Het maakte niet uit in welke stad ze woonde of in welk bed ze sliep. In welk land of welke stad ze ook was, haar bed was altijd leeg, en ze was altijd alleen.

3

Sasha's decembermaand in Parijs was druk. De galerie floreerde. Ze had afspraken met hun belangrijkste cliënten die allemaal voor het einde van het jaar belangrijke aankopen of verkopen leken te willen doen. En ze sprak Xavier in Londen bijna elke dag. Ze had een skivakantie geboekt voor haarzelf en de kinderen. Tweede kerstdag vertrokken ze naar St. Moritz. Daar zaten ook een paar belangrijke klanten van Suvery.

Haar sociale leven in Parijs ging er veel formeler aan toe dan ze gewend was geweest in New York. Haar klanten in New York waren ook succesvol, maar gedroegen zich vaak veel informeler, en met velen was ze met het verstrijken van de jaren bevriend geworden. Het waren boeiende mensen uit verschillende lagen van de bevolking met uiteenlopende vakgebieden. In Parijs golden de vaak zo typisch Europese sociale scheidslijnen. Haar belangrijkste cliënten waren van aristocratische komaf, vaak met titel, of van reeds eeuwenlang vermogende families zoals de Rothschilds en anderen die gewend waren grote feesten te geven. Veel van deze mensen waren al bevriend geweest met haar vader. De feesten waarvoor ze tegenwoordig uitgenodigd werd, waren oneindig veel chiquer en overdadiger dan de partijtjes die ze in New York had bezocht, ook in de tijd dat Arthur nog leefde. En hier was het veel lastiger om uitnodigingen af te slaan, met name omdat de gastheren en -vrouwen vaak belangrijke werken bij haar hadden aangeschaft. Ze voelde zich verplicht te gaan. Ze beklaagde zich erover tegen Xavier, en hij drong er bij haar op aan dat het haar juist goed zou doen. Maar zelfs op haar leeftijd was ze vaak de jongste, en ze verveelde zich bij dit soort gelegenheden vaker wel dan niet. Maar ze ging erheen uit zakelijke overwegingen. En elke keer opnieuw was ze blij als ze weer thuis was.

Halverwege de maand december, toen ze op de zoveelste mistige dag in haar kantoor zat te werken, meldde haar secretaresse dat er een cliënt voor haar was. Ze had hem de avond ervoor ontmoet tijdens een diner. Hij had belangstelling getoond voor de aanschaf van een belangrijk Vlaams schilderij, en het deed haar plezier dat hij vervolg gaf aan hun gesprek. Ze kwam uit haar kantoor om hem rond te leiden, en liet hem een aantal werken zien die hem blijkbaar wel aanstonden.

Tijdens de tweeëneenhalf uur dat hij in de galerie was, was het iedereen behalve Sasha duidelijk dat zijn belangstelling ook gold voor de eigenaresse van de galerie. Hij nodigde haar uit voor een etentje bij Alain Ducasse de volgende avond, om zijn eventuele aankoop met haar te bespreken. Het was een van de beste restaurants in Parijs en ze wist dat het een drie- of viergangendiner zou worden, iets wat ze doorgaans saai en langdradig vond. Maar ze zag het als een kans om een miljoenenverkoop te sluiten. Werk, dat was het enige waar ze tegenwoordig nog aan dacht, behalve wanneer ze Tatianna of Xavier sprak.

'Misschien wil hij meer van je dan alleen dat schilderij, mam,' plaagde Xavier haar toen ze hem vertelde over haar etentje de volgende dag.

'Doe niet zo belachelijk, mijn vader ging zo vaak met cliënten uit eten. En geloof me maar, er was niemand die achter hem aanzat.' Hoewel ze wist van een paar vrouwen die het hadden geprobeerd na de dood van haar moeder. Maar ze had haar vader nooit anders dan zakelijk geïnteresseerd gezien in een vrouw. Net als zij, was hij de herinnering aan zijn vrouw tot aan het einde trouw gebleven. Dat was in elk geval het beeld dat zij van hem gekregen had. Ze had het er nooit met hem over gehad. Als er door de jaren heen vrouwen in zijn leven hadden bestaan, was hij daar uiterst discreet mee omgegaan, maar ze betwijfelde het.

'Je weet maar nooit,' zei Xavier hoopvol. Noch hij noch zijn zus wilde dat hun moeder voor altijd alleen zou blijven. 'Je bent een mooie vrouw en je bent nog jong.'

'Nee, dat ben ik niet. Ik ben achtenveertig.'

'Dat zeg ik, je bent nog jong. Een van mijn vrienden gaat uit met vrouwen die ouder zijn dan jij.'

'Dat is ziek. Dat noem ik kinderlokkerij,' lachte ze. Het idee van een jongere man vond ze belachelijk.

'Dat zou je niet zeggen als het om een man van jouw leeftijd ging met een jongere vrouw.'

'Dat is iets anders,' antwoordde ze terwijl ze het zich voorstelde.

Nu was het Xavier die lachte. 'Nee, dat is het helemaal niet. Maar het komt gewoon vaker voor. Ik zou niet weten waarom de vrouw niet ouder mag zijn dan de man.'

'Probeer je me soms te vertellen dat je nieuwste liefje twee keer zo oud is als jij? Want als dat zo is wil ik het niet weten.' Daarbij kwam dat Sasha wist dat die nieuwe vlam dan binnen een week weer van het toneel verdwenen zou zijn. Zo was Xavier nu eenmaal, het maakte niet uit hoe oud zijn vriendinnen waren. Wat vrouwen betreft had hij de aandachtsspanne van een vuurvliegje.

'Nee, dat heb ik nog niet geprobeerd, maar ik zou er geen enkel probleem mee hebben om een relatie te hebben met een vrouw die ouder was dan ik. Doe niet zo ouderwets, mam.' Meestal was ze dat juist helemaal niet, ze was juist erg modern in haar opvattingen. Wat dat betreft was ze erg Frans. Ze was altijd veel ruimdenkender geweest dan de moeders van zijn Amerikaanse klasgenoten van vroeger. Ze had er bijvoorbeeld altijd voor gezorgd dat er een goed gevulde stolpfles met condooms op zijn kamer stond voor hem en zijn vrienden. Ze had nooit vragen gesteld, maar gewoon gezorgd dat de pot gevuld bleef. Dat was haar realistische inslag, en wat dat betreft was ze erg Frans.

'Ik waarschuw je, als jij van plan bent om te trouwen met een vrouw die twee keer zo oud is als jij, dan zie je mij niet op je trouwdag, en al helemaal niet als het om een van mijn vriendinnen gaat.'

'Je weet maar nooit, mam. Ik vind gewoon dat je overal voor open moet blijven staan. Jij ook dus.' Hij wist dat ze nog steeds geen afspraakjes met andere mannen maakte. Ze wisten alles van elkaar, en hij zou het van haar hebben gehoord als dat zo was.

'Misschien moet ik maar eens rond gaan hangen bij de plaatselijke kleuterschool, of misschien moet ik mijn nummer gaan uitdelen bij het Lycée. Ik kan er altijd nog een adopteren als ze niet met me uit willen.' Ze lachte hem uit om het volslagen absurde en ietwat onsmakelijke idee van haarzelf met een jonge jongen of man. Ze was gewend aan een partner die ouder was. 'Tegen de tijd dat je er klaar voor bent, komt dat vanzelf, mam,' zei Xavier rustig.

'Dat wil ik helemaal niet,' antwoordde ze vastbesloten, en de lach in haar stem stierf weg. Het was een onderwerp dat ze niet met hem, noch met anderen wilde bespreken.

'Dat weet ik. Maar laten we hopen dat er een dag komt dat je dat wel wilt.' Zijn vader was nu veertien maanden dood, en hij wist als geen ander hoe eenzaam ze was. Ze belde hem elke avond als ze thuiskwam, en zoals altijd als ze niet aan het werk was, hoorde hij dan het verdriet in haar stem. Hij vond het vreselijk om op die manier aan haar te moeten denken. Tatianna zat in India en had veel minder contact met hun moeder. En hij had het idee dat zijn moeder openhartiger was tegen hem dan tegen zijn zus. Ze hadden die speciale band die moeders en zoons soms kunnen hebben. Ze waren vertrouwelingen en vrienden.

Ze vertelde dat ze de daaropvolgende week naar New York zou vliegen voor een bestuursvergadering, en dat ze de dag voor kerstavond terug zou zijn.

Het was de bedoeling dat hij en Tatianna de middag voor Kerstmis in Parijs zouden aankomen. En op tweede kerstdag zouden ze dan naar St. Moritz vertrekken. Ze verheugden zich er allemaal op. Haar potentiële nieuwe klant had er ook een huis. Ze hoopte dat de koop tegen die tijd gesloten zou zijn.

De volgende dag haalde de man haar op voor hun etentje bij Alain Ducasse aan het Plaza Athénée. Ze zou de voorkeur gegeven hebben aan een smaakvol maar wat eenvoudiger diner bij Le Voltaire, maar dit was een zakendiner en ze moest zich voegen naar de smaak van haar cliënt. Je hoefde geen helderziende te zijn om op te merken dat hij haar probeerde te imponeren, maar Sasha was nooit bijzonder onder de indruk geweest van ingewikkelde, zware gerechten, ongeacht het aantal sterren van de kok. En Alain Ducasse had er drie.

Zoals te verwachten was, was het een verbluffend maal. Hun gesprek was geanimeerd, en niets leek de verkoop nog in de weg te staan toen Gonzague de St. Mallory haar naar huis bracht. Hij was charmant, ontwikkeld, extreem rijk, een graaf en enorm snobistisch. Le Comte de St. Mallory. Hij was twee keer getrouwd geweest, had vijf door hem erkende kinderen, en voor zover Sasha wist, nog eens drie buitenechtelijke. Wat dat soort zaken betreft was Frankrijk een klein land, en Parijs een kleine stad. Zijn verhoudingen waren legendarisch, voor zijn maîtresse werd goed gezorgd, en zijn onwettige kinderen waren het gesprek van de dag.

'Ik bedacht dat ik het schilderij graag in mijn huis in St. Moritz zou willen uitproberen voor ik een definitieve beslissing neem,' zei de graaf nadenkend toen hij haar in zijn Ferrari naar huis bracht. Dit type auto zag je niet veel in Parijs, grote auto's waren onhandig. Sasha reed in een kleine Renault, die veel gemakkelijker in het verkeer paste en eenvoudig te parkeren was. Ze had niet de behoefte om in Parijs, of waar dan ook, te pronken met een dure auto. 'Misschien kun je me met een bezoekje vereren en zeggen wat je ervan vindt,' zei hij toen hij stopte voor het hotel particulier waarin de galerie en haar woning gevestigd waren.

'Dat lijkt me geen enkel probleem,' antwoordde ze vriendelijk. 'We kunnen het naar u in St. Moritz verzenden, en dan zie ik u over twee weken wanneer ik daar ben met mijn kinderen.' Meteen keek hij geïrriteerd.

'Ik wilde eigenlijk voorstellen dat u bij mij zou verblijven. U zou dat tripje met uw kinderen kunnen verzetten.' Hij schoof haar kinderen klakkeloos terzijde. Zij niet.

'Ik ben bang dat dat niet zal gaan,' zei Sasha beslist, en ze keek hem recht aan. 'We hebben deze vakantie al een hele tijd geleden gepland. En zelfs als dat niet zo was geweest, dan nog verheug ik me erg op het gezelschap van mijn kinderen.' Ze probeerde hem duidelijk te maken dat hij wat haar betreft zijn moeite verspilde, en dat had niets met haar kinderen te maken. Ze was niet van plan zaken in haar privéleven te betrekken, en zeker niet met hem. Hij had een bijzonder pittige reputatie. Hij was vierenvijftig en stond bekend om zijn grote schare jongere vriendinnen.

'Ik neem aan dat u het schilderij wilt verkopen,' antwoordde Gonzague op dezelfde toon. 'Ik denk dat we elkaar begrijpen, mademoiselle De Suvery?'

'Zeer zeker, monsieur Le Comte. Het schilderij is te koop. Ik niet. Zelfs niet voor een miljoen dollar. Maar ik zal er met alle plezier naar komen kijken als ik daar ben,' vervolgde ze iets vriendelijker. Maar tegen die tijd spuwden zijn ogen vuur. Ze hadden elkaar hun wederzijdse standpunten duidelijk gemaakt. En hij was niet blij met wat hij te horen had gekregen. Hij was niet gewend afgewezen te worden door vrouwen, vooral niet door vrouwen van Sasha's leeftijd. Wat hem betreft zou hij haar een gunst hebben bewezen door met haar naar bed te gaan. In zijn ogen zag ze eruit als een verdrietige, eenzame vrouw. Maar kennelijk niet zo eenzaam als hij had gedacht. En niet wanhopig uit op een transactie.

'Dat zal niet nodig zijn,' zei hij kil. 'Ik heb zojuist besloten het schilderij niet aan te schaffen. Eigenlijk betwijfel ik ten zeerste of het geen vervalsing is.' Na het uitspreken van die woorden stapte hij uit en liep rond de wagen om het portier voor haar te openen. Maar toen hij haar kant van de auto had bereikt, stond ze al met een ziedende blik in haar ogen op de stoep.

'Bedankt voor het heerlijke etentje,' zei ze kil. 'Gezien uw reputatie had ik geen idee dat u bereid was zoveel geld op tafel te leggen voor een vrouw. Ik had gedacht dat een man met uw charme en intelligentie ze wel gratis zou kunnen krijgen. Hartelijk dank voor de prettige avond.' En voor hij de kans kreeg te reageren, liep ze naar de bronzen deur, toetste een code in op het paneel, en verdween. Niet meer dan een paar seconden later hoorde ze hem weg racen. Trillend van woede liep ze naar huis. De klootzak had geprobeerd haar bij het schilderij te kopen en verwacht dat ze zo graag wilde verkopen dat ze met hem naar bed zou gaan. Het was te beledigend voor woorden. Toen Arthur nog leefde zou niemand het in zijn hoofd hebben gehaald om haar op die manier te behandelen. Nog steeds sidderend belde ze even later naar Xavier om hem het verhaal te vertellen. Hij kraaide het bijna uit van plezier toen ze vertelde wat haar laatste woorden waren geweest.

'Je bent geweldig, mam. Je hebt mazzel dat hij je niet platgereden heeft met die Ferrari.'

'O, dat had hij graag gedaan. Wat een schoft zeg,' zei ze, en Xavier lachte weer.

'Ja, dat kun je wel stellen. Maar je zou je gevleid moeten voelen. Ik heb wel eens gehoord dat hij uitgaat met meisjes die jonger zijn dan Tatianna. Hij zit vaak hier, bij Annabel's.'

'Dat verbaast me niets.' Annabel's was een particuliere nachtclub in Londen waar de beau monde kwam, en ook veel oudere mannen met jonge meisjes. Sasha en Arthur waren er vaak samen geweest. Ze waren lid van de club die van dezelfde eigenaar was als Harry's Bar. 'Hoe komt het dat mannen wegkomen met dit soort gedrag?'

'Er zijn vrouwen die daar juist als een blok voor vallen. De meeste galeriehoudsters zouden waarschijnlijk wel met hem naar bed zijn gegaan om dat schilderij te verkopen.'

'Ja, en dan hadden ze dat schilderij de volgende dag toch wel teruggekregen.' Haar vader had haar in de tijd dat ze net begon, gewaarschuwd voor dit soort mannen. Gonzague de St. Mallory was zeker geen uitzondering, maar in de ogen van Sasha wel bijzonder slechtgemanierd.

Die avond, toen ze in bed lag, lag ze nog steeds te briesen. En de volgende ochtend vertelde ze aan haar manager dat de verkoop van het schilderij aan de graaf niet doorging.

'O? Ik dacht dat je gisteravond met hem zou gaan eten,' reageerde Bernard.

'Dat heb ik ook gedaan. De graaf heeft zich bijzonder slecht gedragen en hij mag van geluk spreken dat hij geen klap in zijn gezicht heeft gekregen. Op de een of andere manier verwachtte hij dat ik bepaalde extra diensten bij het schilderij zou leveren. Hij vond dat ik maar bij hem moest komen logeren in St. Moritz en mijn vakantie met de kinderen af moest zeggen.'

'Je gaat me toch niet vertellen dat je zijn aanbod hebt afgeslagen?' antwoordde Bernard quasigeschokt. 'Dat is toch geen verkoopmentaliteit? Mijn god, Sasha, een miljoen dollar. Heb je dan helemaal geen gevoel voor het bedrijf van je vader?' Hij plaagde haar graag. Ze waren goede vrienden geworden in de vijftien jaar dat ze samenwerkten in de galerie.

'Ach, hou je mond, Bernard,' antwoordde ze half lachend voor ze naar kantoor beende en aan het werk ging. Wat Sasha betreft was dit het meest schofferende aanbod geweest dat ze ooit had gehad. Toen ze het een week later aan haar manager in New York vertelde, was deze oprecht geschokt.

'Dat zou je met een Amerikaan nooit gebeurd zijn,' zei Karen, haar mannelijke landgenoten met een rotsvast geloof verdedigend.

'Er zijn er vast die zich nog veel slechter gedragen. Ik begin te geloven dat mannen nu eenmaal zo zijn, ongeacht waar ze vandaan komen, hoewel ik met je eens ben dat Franse mannen zich wat vrijpostiger opstellen. Maar ik weet zeker dat hier ook dat soort dingen gebeuren. Heb jij ooit meegemaakt dat iemand suggereerde dat je met hem naar bed moest om een schilderij aan hem te kunnen verkopen?' Grinnikend liet Sasha zich achterover zakken op haar stoel. Ze kon er intussen de humor van inzien. Karen, haar manager van de New Yorkse vestiging, dacht even na en schudde toen haar hoofd.

'Ik geloof van niet. Maar misschien is het me ontgaan.'

'En wat zou je dan hebben gedaan?' Sasha speelde een spelletje met haar.

'Ik zou met hem naar bed zijn gegaan en hem dat miljoen op de koop toe hebben betaald,' mengde Marcie, haar assistente, zich in het gesprek. 'Ik heb zijn foto wel eens in de bladen gezien. Hij is onwijs knap, Sash.'

'Ja, dat is waar,' antwoordde Sasha, niet onder de indruk. Ze vond haar overleden echtgenoot veel knapper. Ze hield niet zo van het opgepoetste, gladde uiterlijk van de graaf. Ze gaf de voorkeur aan Arthurs veel verzorgdere Gary Cooperachtige voorkomen. Mannen als Gonzague de St. Mallory waren geen knip voor de neus waard, of ze nu in een Ferrari reden of niet. Ze kende hun soort.

De drie dagen die Sasha in New York was, waren druk en vlogen voorbij. Ze had afspraken met een paar kunstenaars, ontmoetingen met een aantal belangrijke cliënten en de voornaamste reden van haar bezoek, de bestuursvergadering. De eerste twee avonden bleef ze thuis in het appartement om Arthurs spullen uit te zoeken. Ze had zich voorgenomen om in elk geval een deel op te ruimen. Ze had veertien maanden nodig gehad om tot die stap te komen, en haar kasten zagen er verdrietig leeg uit toen ze klaar was. Maar het werd tijd.

Op haar laatste avond ging ze naar een kerstfeest bij vrienden. Het had iets bitterzoets om vlak voor Kerstmis in New York te zijn. Het deed haar denken aan de tijd dat haar kinderen nog klein waren en ze met z'n allen gingen schaatsen bij het Rockefeller Center, en aan toen Arthur nog leefde, eerverleden Kerstmis. Het was zwaar om hier te zijn. Ze vond het fijn om haar vrienden te zien, maar was het beu om telkens te moeten uitleggen dat er geen andere man in haar leven was. Het leek tegenwoordig de enige vraag te zijn die men nog stelde. Alsof ze niet bestond als ze niet aan een man vastgeplakt zat. Ze begon te denken dat men haar een mislukking vond omdat haar man was overleden en zij alleen achtergebleven was. Het zien van al haar vrienden die in paren vertrokken, gaf haar het gevoel dat ze de enige van een alleenstaand ras op de ark van Noach was. Ze was opgelucht dat ze de volgende dag weer naar Parijs ging, en opgewonden over het vooruitzicht dat haar kinderen de dag daarna kwamen.

Ze had iemand ingehuurd om de kerstgans voor ze te bereiden op kerstavond, en ze had een boom opgetuigd en overal in huis versieringen opgehangen. Ze was dolgelukkig om Tatianna na twee maanden weer te zien. Ze zag er goed en gezond uit en had een heerlijke tijd gehad. Ze wilde haar moeder meteen alle foto's laten zien. Ze zaten ze samen te bekijken toen Xavier over Gonzague begon.

'Mam had onze vakantie naar St. Moritz bijna afgezegd,' begon hij. Tatianna keek verbaasd. 'Ze wilde zonder ons gaan om een schilderij van een miljoen dollar aan een Franse graaf te kunnen verkopen.'

'Dat is helemaal niet waar. Rotjoch.' Ze vertelde het verhaal aan haar dochter. Tatianna reageerde geschokt dat een Parijse playboy haar moeder in bed had geprobeerd te krijgen door haar te lokken met de verkoop van een schilderij van een miljoen.

'Dat is te walgelijk voor woorden, mam,' zei Tatianna meelevend tegen haar moeder. Ze kon zich heel goed voorstellen hoe vernederend die situatie voor haar moest zijn geweest.

'Helemaal niet. Ik vind juist dat ze zich gevleid zou moeten voelen,' viel Xavier in.

'Wat ben je toch een smerige seksist,' antwoordde Tatianna met een boze blik. 'Het is juist verschrikkelijk voor mama.'

'Goed, goed. Jullie je zin. Ik zal hem in elkaar gaan slaan. Waar woont hij?' zei hij lachend tegen zijn moeder.

'Ik had het je nooit moeten vertellen. Nu moet ik dit tot in lengte van dagen aan horen.'

'Precies. O ja, ik vergeet je telkens te vertellen dat Liam heeft gezegd dat hij je dia's zal sturen. Ik heb ze al gezien. Ze zien er goed uit,' zei hij met plaatsvervangende trots.

'Ik kijk ernaar uit.' Ze wist dat Xavier soms een goed oog had voor kunst, maar ook dat hij soms vrienden probeerde te helpen ten koste van haar. Ze wist nooit van tevoren wat ze kon verwachten, maar het was de moeite van het bekijken waard. Ze hoorde nu al jaren over die Amerikaanse kunstenaar in Londen. Hoewel de verhalen meer over zijn avonturen en gedrag gingen dan over zijn kunst.

'Ik denk dat je onder de indruk zult zijn van zijn werk,' verzekerde Xavier haar. Sasha knikte zonder antwoord te geven. Ze bleef het tegendeel hopen. Hij klonk als een moeilijk persoon. 'Wat is zijn achternaam ook weer?' vroeg ze afwezig.

'Allison. Liam Allison. Hij komt uit Vermont. Maar hij woont al in Londen sinds hij afgestudeerd is.'

'Ik zal zijn naam onthouden. Als ik de dia's iets vind zal ik hem de volgende keer dat ik in Londen ben opzoeken.' Eens in de zoveel tijd deed hij wat goed verkenningswerk voor haar, en wie weet, misschien was dit zo'n geval. Ze kon het werk in elk geval bekijken. Dat was waar ze haar reputatie aan had verdiend. Sasha had een avontuurlijke instelling en een scherp oog. Maar ze wist ook al op voorhand dat Liam een losgeslagen projectiel was. Aan die conclusie viel niet te ontkomen na alle streken die Xavier dankzij zijn vriend had uitgehaald.

Die avond gingen ze naar de nachtmis en de volgende dag brachten ze luierend door. Tatianna had een schitterende sari voor haar moeder meegebracht uit India, en schattige bijpassende gouden sandaaltjes. Xavier had een gouden armband voor haar uitgezocht in een antiekwinkel in Londen. Het was precies het soort cadeau dat zijn vader voor haar zou hebben gekocht, en het was hartverwarmend om te zien hoe haar gezicht straalde toen ze hem om haar pols schoof.

Toen ze op eerste kerstdag 's avonds naar bed gingen, keek ze haar twee kinderen liefdevol glimlachend aan. 'Ik ben de gelukkigste vrouw ter wereld,' zei ze, en ze meende elk woord. Want voor het eerst in lange tijd wist ze dat het zo was.

4

Sasha en haar kinderen hadden een geweldige tijd in St. Moritz, hoewel ze haar genadeloos pestten met Gonzague. Ze logeerden in de weelderige kamers van het Palace Hotel. Ze verwende ze graag, vooral tijdens vakanties. Dat hadden zij en Arthur altijd gedaan. Ze voelden zich rijk dat ze zich dat konden veroorloven, en met z'n allen koesterden ze warme herinneringen aan al hun vakanties. Dit jaar in St. Moritz werd daar een van.

Af en toe ging ze samen met de kinderen skiën, en de andere keren in haar eentje. Xavier was een fantastische skiër, en Tatianna was net zo goed, alleen was zij een tikje verstandiger en minder overmoedig. Beide kinderen ontmoetten mensen waarmee ze 's avonds op stap gingen. En het gebeurde vaker wel dan niet dat Sasha 's avonds in haar eentje op haar kamer zat te eten. Ze vond het niet erg. Ze had een aantal boeken meegenomen en ze had geen zin zich in het nachtleven te storten. Toen ze terugkeerden naar Parijs, was ze uitgerust, vrolijk en ontspannen. Tatianna bleef maar een paar dagen. Ze wilde snel terug naar New York om een baan te zoeken. Xavier bleef twee dagen langer voor hij terugging naar zijn atelier in Londen, maar nog voor hij vertrok kwamen de dia's van zijn vriend Liam Allison aan. Tot Sasha's verrassing en ergernis waren ze zelfs nog beter dan Xavier had voorspeld. Sasha was er diep van onder de indruk, maar om een weloverwogen beslissing te kunnen nemen over het vertegenwoordigen van zijn werk zou ze zijn schilderijen in het echt moeten zien.

'Ik probeer volgende week te komen, en anders de week daarna,' beloofde ze Xavier, en dat meende ze ook. Toch was het al de laatste week van januari voor ze eindelijk naar Londen afreisde om drie van haar kunstenaars te bezoeken en Liam te ontmoeten. Met enige onrust plande ze haar afspraak met hem op haar laatste middag in Londen. De avonturen en misdragingen die Xavier haar beschreven had, maakten nu niet bepaald dat ze ernaar uitzag een kunstenaar als hij te vertegenwoordigen, maar zijn talent was onmogelijk te negeren. Ze had het gevoel dat ze hem moest ontmoeten. En eenmaal in zijn atelier, was ze blij dat ze was gegaan.

Met een ongerust gezicht en een zenuwachtig lachje liet Liam haar binnen. Xavier was met haar meegekomen en gaf zijn vriend een geruststellend schouderklopje. Hij wist hoe Liam hier naar uitgekeken had. Sasha leek koel en zakelijk toen ze binnenwandelde, bijna streng zelfs. Ze had een zwarte spijkerbroek aan met een zwarte trui en zwarte laarzen. Haar haren leken bijna net zo zwart als haar trui, en zoals meestal had ze het in een strakke, lage knot in haar nek gebonden. Ondanks haar postuur vond Liam haar angstaanjagend toen hij haar een hand gaf. Hij wist dat alles wat ze dacht of zou zeggen voor de rest van zijn leven invloed op zijn werk zou hebben. Als ze het ongeschikt of niet goed genoeg voor haar galerie zou vinden, wist hij dat dat zou aanvoelen als een stomp in zijn maag. Hij voelde zich kwetsbaar, en angstig volgde hij met zijn blik haar gang door zijn atelier. Beleefd bedankte zij hem voor de uitnodiging. Ondanks alles wat Xavier over haar had verteld, kon hij onmogelijk weten dat wat hij aanzag voor kilheid juist verlegenheid was. Haar belangstelling ging uit naar de kunst, meer dan naar de persoon die erachter zat. Maar het viel niet te ontkennen dat Liam moeilijk te negeren was. Ze had te veel verhalen over hem gehoord van haar zoon. Ze wist wat een onbeheerst en zich vaak misdragend type hij was. De enige verzachtende omstandigheid, hoopte ze, waren zijn vrouw en kinderen. Ze bedacht dat hij niet volledig onbetrouwbaar en waardeloos kon zijn als hij een vrouw en kinderen had. Xavier had nooit de indruk gegeven dat hij achter andere vrouwen aanzat, alleen dat hij niet te stuiten en een ontzettende grappenmaker was, en dat hij er niet tegen kon als hem werd verteld hoe hij zich moest gedragen. Hij bood verzet tegen elke poging zijn gedrag bij te schaven, of de verwachting dat hij zich als een volwassene zou gedragen, omdat hij dat als een vorm van controle beschouwde. Volgens Xavier steunde hij zwaar op zijn vak van kunstenaar en gaf dat hem het idee dat hij zich aan niemand hoefde aan te passen en kon doen wat hij wilde. Ze had wel vaker te maken gehad met dit soort gedrag, maar ze vond het meestal moeilijke mensen om mee te werken. Ze werkten alleen maar wanneer ze zin hadden, gingen feesten als ze geen zin hadden om te werken, en misten meestal hun deadline voor het inleveren van werk voor exposities. Mannen zoals hij wilden behandeld worden als kinderen. Kennelijk nam zijn vrouw daar genoegen mee. Maar Sasha niet, hoe knap of charmant hij ook was. Als hij zijn schilderen serieus nam, tot op zekere hoogte tenminste, dan verwachtte ze van hem ook dat hij zich als een volwassene zou gedragen, of in elk geval zou doen alsof. Afgaand op alles wat ze over hem had gehoord, wist ze zo net nog niet of Liam daarop voorbereid zou zijn. En uiteindelijk, charmante man of niet, zou zijn werk voor zich moeten spreken.

Langzaam liep ze door het atelier langs de verschillende grote, heldere schilderijen die hij daar opgehangen had. Drie kleinere schilderijen stonden op ezels uitgestald. Liams werk was verbazingwekkend en overweldigend, hij gebruikte krachtige kleuren, en het formaat van zijn grotere schilderijen versterkte dat effect nog eens. Woordeloos knikkend bekeek ze zijn schilderijen uitvoerig, terwijl Liam zijn adem inhield. Xavier wist dat haar zwijgen een goed teken was, maar dat wist Liam niet. Hij stond nog steeds letterlijk zijn adem in te houden toen ze zich ten slotte naar hem omdraaide en de volgende acht woorden uitsprak: 'Het is geweldig. Ik wil het graag hebben.' Naderhand biechtte hij op dat hij bijna flauwgevallen was van opluchting. Maar in plaats daarvan slaakte hij een vreugdekreet, pakte haar vast en zwaaide hij haar zo hard rond dat haar voeten van de vloer loskwamen. Hij grijnsde breeduit toen hij haar uiteindelijk neerzette.

'Lieve god, ik durf het nauwelijks te geloven... Ik hou van je! Jezus! Ik dacht echt dat je zou zeggen dat je er niets in zag, dat je het rotzooi vond!'

'Het is absoluut geen rotzooi.' Lachend keek ze hem aan. Ze was blij voor hem en ze was Xavier dankbaar dat hij Liam voor haar gevonden had en haar over hem had verteld. 'Het is geweldig. Mijn hart gaat sneller kloppen en ik krijg tranen in mijn ogen van je kleurgebruik. Maar het duurt nog zeker een jaar voordat ik je expositieruimte kan bieden. We zijn op dit moment helemaal volgeboekt. Ik wil je werk de eerste keer presenteren in New York, niet in Parijs.' Exposities in Parijs werden altijd minder druk bezocht. Ze opende belangrijke exposities van moderne kunst altijd liever in New York. Xavier wist dat dat een goed teken was en zei tegen zichzelf dat hij dat later tegen Liam moest zeggen. Hij wilde niet al zijn moeders geheimen verklappen terwijl ze erbij stond. Hij was zielsgelukkig dat hij ze bij elkaar had gebracht. Hij was er al die tijd van overtuigd geweest dat Liams werk geweldig was, en hij was opgelucht en trots dat zijn moeder het met hem eens was.

'Jezus,' zei Liam nog een keer. Hij liet zich op de grond zakken en barstte bijna in tranen uit. Dit was het moment waar hij bijna twintig jaar naartoe had gewerkt, en nu was het eindelijk zover. Hij zou gaan exposeren in de Suvery Gallery in New York. Het was niet te geloven. En Sasha zelf zat hier in zijn atelier en bewonderde zijn werk. Ze vertelde hem dat hij hard aan de slag zou moeten om alles af te krijgen voor zijn expositie. 'Hoe kan ik je hier ooit voor bedanken?' Hij keek haar aan alsof ze een goede fee was die zojuist in zijn atelier was verschenen. Hij voelde zich als een jongen die net was geconfronteerd met een maagd met een stigma.

'Zorg maar gewoon dat je goed werk aanlevert. Ik had al een contract meegenomen uit Parijs, voor het geval dat. Je kunt het laten nakijken door een advocaat als je wilt. Er is geen haast bij.' Ze zette nooit iemand onder druk om te tekenen.

'Geen haast? Dat had je gedacht! Stel dat je van gedachten verandert? Waar is dat contract? Geef maar, ik teken nu meteen.'

Hij wist niet waar hij het zoeken moest van geluk. Sasha bekeek hem en zoals ze hem nu zag, leek hij nauwelijks ouder dan haar zoon.

Uit het cv dat hij met de dia's had meegestuurd, wist ze dat hij negenendertig was. Maar als ze dat niet had geweten zou ze dat nooit geloofd hebben. Hij had lessen gevolgd bij een aantal toonaangevende schilders en een paar kleine exposities gehad bij wat onbelangrijke galeries. Maar hij zag eruit als een kind. Alles aan hem leek losbandig en vrij en jong. Hij was lang, slank en knap. Hij had lang blond haar dat meestal los op zijn rug hing, maar voor hun ontmoeting had hij het in een paardenstaart gebonden. Ook zijn gezicht was glad en jeugdig. Hij had brede schouders en smalle, sierlijke handen, en hij stuiterde door zijn atelier als een tiener in zijn spijkerbroek, gympen en T-shirt, die allemaal onder de verfspatten zaten. Hij torende als een hebberig kind boven haar uit toen hij om het contract smeekte.

'Het ligt echt in het hotel,' antwoordde ze geruststellend. Ze klonk ineens als zijn moeder. Nu hij op het punt stond een van haar kunstenaars te worden voelde ze zich beschermend ten opzichte van hem. 'Ik zal het bij je langs brengen voor ik ga, en anders laat ik het bezorgen. Ik verander nooit van gedachten, Liam. Nooit,' zei ze vriendelijk. Ze klonk kalm, het ontroerde haar dat hij zo opgewonden was. Hij zei dat dit een van de allesbepalende momenten in zijn leven was. Ze was het niet met hem eens, maar ze was blij dat dit zoveel voor hem betekende. Dit was wat het werken met jonge kunstenaars als hij zo waardevol voor haar maakte. Hoewel Xavier wel gelijk had dat hij niet zo jong was, zag hij er toch zo uit. Alles aan hem was jongensachtig. Hij was maar negen jaar jonger dan zij, maar hij gedroeg zich als een kind van veertien en zag eruit als halverwege de twintig, en niet als negenendertig. In haar ogen zag hij er nauwelijks ouder uit dan Xavier, en dat maakte dat ze zich moederlijk naar hem opstelde. 'Wil je het contract niet aan je vrouw laten zien?' Het was zo'n puinhoop in het atelier dat hij daar onmogelijk kon wonen, en er was geen teken van de vrouw en de drie kinderen waar Xavier het tegen haar over had gehad. Ze nam aan dat ze ergens anders woonden, hoewel er overal kleren slingerden, allemaal onder de verf. Zijn werkkleren dus. Ze veronderstelde daarom dat er ergens een opgeruimdere, schonere plek was waar ze met z'n allen woonden.

'Ze zit in Vermont,' antwoordde Liam verontschuldigend. 'Ik zal haar een kopie sturen als ik getekend heb. Dit gelooft ze nooit,' zei hij nadat hij eerst een korte blik naar Xavier geworpen had.

Met een vrolijk gezicht zaten ze bij elkaar nadat Liam voor hen alle drie een glas wijn ingeschonken had. Sasha nam een klein slokje en Liam dronk zijn glas binnen een minuut leeg. Hij was door het dolle. Ze was intens gelukkig dat ze hem had ontdekt. Meer dan ooit wenste ze dat Xavier zou besluiten voor haar te komen werken. Hij had net als zijzelf een goed oog voor talent. Dat hadden ze allebei van haar vader geërfd. Maar Xavier wilde kunstenaar zijn in Londen, geen galeriehouder in New York of Parijs. Misschien konden ze op een dag een galerie in Londen openen. Het was voor het eerst sinds jaren dat ze aan uitbreiden dacht. Maar Xavier was nu nog te jong voor een dergelijke verantwoordelijkheid. Misschien zou het ooit zover komen. Hij was pas net vijfentwintig geworden, hoewel ze zelf al op haar zesentwintigste onder begeleiding van haar vader aan de slag was gegaan. 'Mag ik jullie allebei uitnodigen voor een etentje?' vroeg Liam hoopvol. 'Dit moet gevierd worden.' Hij zag eruit alsof hij op het punt stond uit elkaar te spatten van geluk, en dat was ook zo.

'Dat zou ik erg leuk gevonden hebben, maar...,' zei Xavier schalks, en Sasha begreep meteen wat hij bedoelde. God verhoede dat een etentje met zijn moeder en een kunstenaar zijn liefdesleven zou verstoren. Hij was overduidelijk nog niet klaar voor de overstap naar haar zaak. Op zijn leeftijd was ze al getrouwd, werkte ze bij het Metropolitan en had ze twee kinderen. Zover was Xavier nog lang niet.

Sasha aarzelde even. Ze had gehoopt die avond ergens met Xavier te zullen gaan eten, ze wist niet dat hij andere plannen had. Maar zo was haar zoon nu eenmaal. Ze keek Liam aan. 'Waarom laat je mij jou niet op een etentje trakteren, Liam? Aangezien ik vanaf nu je vertegenwoordiger ben hoef je mij niet uit te nodigen. Het kan geen kwaad om elkaar wat beter te leren kennen,' zei ze vriendelijk. Hij ontdekte een zachtaardige kant aan haar die hij nog niet eerder had gezien. Hij mocht haar stille verlegenheid en doortastendheid wel. Alles aan Sasha leek betrouwbaar en solide, en hij vond haar aardig. Op het eerste gezicht had ze hem angst ingeboezemd. Maar achter dat strakke, zakelijke uiterlijk vermoedde hij een hartelijke vrouw. Haar reputatie boezemde hem angst in, maar als mens deed ze dat niet.

Ze vroeg zich af of hij een pak had. Bij de meesten van haar jonge kunstenaars was dat niet het geval. En Liam leek daarop geen uitzondering. Eigenlijk zag hij er nog erger uit dan de ergste uitzondering, hoewel hij knap was om te zien. Bijzonder knap zelfs.

'Graag. Dan teken ik mijn contract tijdens het eten,' antwoordde hij met een grijns die al veel mensen had betoverd.

'Ik vind toch echt dat je het eerst rustig moet lezen,' zei ze bestraffend. 'Je moet zeker weten dat je je in de inhoud kunt vinden. Zet nou geen handtekening zonder het op zijn minst te lezen of het aan een advocaat voor te leggen.'

'Ik zou mezelf tot slavernij dwingen, of je mijn linker bal afstaan als je dat van me vroeg,' antwoordde hij botweg. Sasha knipperde met haar ogen, maar ze was gewend aan kunstenaars die dat soort uitspraken deden.

'Eerlijk gezegd lijkt me dat nergens voor nodig,' zei ze uitgestreken. 'Voor zover ik weet wordt er in onze contracten geen melding gemaakt van testikels. Je mag ze allebei houden. Je vrouw zal me dankbaar zijn.' Hij glimlachte en gaf geen antwoord.

Toen ze hem bekeek deed hij haar denken aan een knap jongetje. Hij was een lust voor het oog, en ondanks zijn jongensachtige uitstraling en gedrag, was het een bijzonder getalenteerde kunstenaar. 'Waar zullen we gaan eten?' Ze was van plan geweest om Xavier mee te nemen naar Harry's Bar, maar die wist hoe hij zich moest kleden en gedragen. Ze betwijfelde of Liam betere manieren of kleren had dan hij haar tot nu toe had laten zien. Hij was tenslotte een berooide kunstenaar, hoewel dat, als het aan haar lag, niet lang meer zou duren. Ze verwachtte dat hij een grote hit zou worden in New York, en na verloop van tijd ook in Parijs. Liam was een geweldige vondst. Die zeldzame combinatie van iemand met veel talent die nog fantastische schilderijen maakte ook.

'Ik zou me graag opdoffen en je mee uit nemen om je te bedanken,' zei hij nederig en dat raakte haar tot in haar ziel.

'En over hoe opgedoft hebben we het dan?' vroeg ze op moederlijke toon. Hij maakte moederlijke gevoelens in haar los. Alles aan hem gaf je de indruk dat je met een jonge jongen te maken had in plaats van een volwassen man. Plotseling wilde ze niets liever dan hem beschermen en helpen. Ze was opgetogen over de kans om met hem samen te werken en hem te helpen een grote carrière op te bouwen. Hij was een enorme ontdekking. Deze middag was niet alleen belangrijk voor hem, maar ook voor Sasha.

'Ik heb een pak en twee nette overhemden. Een van die twee is schoon. Ik geloof dat ik die andere heb gebruikt om mijn auto te poetsen,' zei hij schaapachtig en Sasha lachte. Hij had iets kwajongensachtigs en onweerstaanbaars. Hij deed haar denken aan de tijd dat Xavier veertien was en worstelde om man te worden. In het geval van Xavier was dat gelukt, in Liams geval niet.

'Dan stel ik voor dat we naar Harry's Bar gaan,' antwoordde ze eenvoudigweg. Ze vond het heerlijk om daar te eten. Het was haar lievelingsrestaurant in Londen.

'Shit, dat meen je niet. Gebeurt dit echt? Geloof jij het?' vroeg hij grijnzend aan Xavier die zijn vriend lachend aan stond te kijken. Dit had zelfs beter uitgepakt dan hij had gehoopt. Hij was dolgelukkig voor Liam, en dankbaar dat zijn moeder hem een kans gaf.

'Zeker wel,' antwoordde hij.

'Man, ik sta diep bij je in het krijt.' En met die woorden gaf Liam hem een high five. In Sasha's ogen zagen ze eruit als twee jongens in een clubhuis, en ze hoopte maar dat hij zich vanavond in Harry's Bar zou gedragen. Kunstenaars waren meestal onvoorspelbaar, wat precies de reden was dat ze hen zelden mee daarnaar toe nam. Maar ze besloot de gok te wagen met Liam. Hij had iets onschuldigs en bekorends, en als hij zich misdroeg, of luidruchtig en rumoerig werd, zou ze hem gewoon tot de orde roepen. Haar kunstenaars waren als haar kinderen, soms zelfs als ze heel wat ouder waren. Soms voelde ze zich als een surrogaatmoeder voor ze, en dat bracht veel werk met zich mee, maar tegelijkertijd maakte dat haar vak juist zo leuk. De kunstenaars waren haar kleine kuikentjes, en zij was de moederkloek. En hoewel ze niet zo heel veel ouder was dan hij, gaf Liam de indruk dat hij een moeder kon gebruiken, net als Peter Pan.

'Ik zal reserveren voor acht uur. Ik zal zorgen dat mijn chauffeur je om halfacht ophaalt, dan kun jij me daarna ophalen bij mijn hotel. Ik wacht op je in de lobby,' zei ze voordat ze samen met Xavier vertrok.

'Vergeet het contract niet,' herinnerde hij haar nog toen ze de trap afliep.

Het was een vruchtbare middag geweest voor hen allebei, en Liam verheugde zich op hun etentje. Hij wilde met haar praten over zijn expositie en over de hoeveelheid schilderijen die ze van hem verwachtte. Hij had het er voor over om het komende jaar als een galeislaaf aan de slag te gaan om het beste werk te leveren dat hij ooit had gemaakt. Hij zou haar niet teleurstellen. Dit was zijn grote kans, en dat besefte Liam heel goed. Hier had hij zijn hele leven naartoe gewerkt. En hoe slecht hij zich ook mocht gedragen in zijn privésfeer en in zijn vrije tijd met Xavier, zijn werk had Liam altijd heel serieus genomen. Vanaf zijn kindertijd had hij geweten dat hij op de wereld was gezet om te schilderen. Dat had als kind een eenzaam buitenbeentje van hem gemaakt, maar ook later nog als tiener en jonge man. Hij had altijd geweten dat hij anders was, en het kon hem weinig schelen. Zijn moeder had hem altijd aangemoedigd en gezegd dat hij zijn dromen moest najagen. De rest van de familie was minder enthousiast geweest, en zijn vader behandelde hem zelfs als een rariteit. Dat had voor altijd een wig tussen hen gedreven. Het was alsof alleen zijn moeder zijn talent zag. De rest, zijn vader, broers, en zelfs zijn vrienden, vonden hem alleen maar vreemd en ze zagen niets in zijn vroegere schilderijen. Zijn vader noemde het troep, en zijn broers hadden het altijd over zijn krabbels. Ze hadden hem in alles wat ze deden buitengesloten, en juist daardoor had hij in zijn eenzaamheid troost gezocht in het schilderen. Zoals bij alle mensen die vroeger veel geleden hebben, had Liam veel meer diepgang dan hij liet blijken. Sasha wist dat nog niet, maar ze had wel het gevoel. Alle kunstenaars die ze kende hadden wel een persoonlijk verdriet of eigen hel doorleefd. Uiteindelijk maakte dat hun leven misschien pijnlijker, maar hun werk en toewijding aan de kunst werden er des te meer door versterkt. Het verlies van haar eigen moeder op jonge leeftijd had ervoor gezorgd dat ze met ze mee kon leven en begrip kon opbrengen voor hun pijn. Ze begreep ze, soms zelfs beter dan ze zelf in de gaten had. Het was alsof er een onuitgesproken verstandhouding was.

'Ik dacht wel dat je hem goed zou vinden,' zei Xavier tevreden in de auto. 'Hij heeft veel talent,' voegde hij er, trots op zijn vriend, aan toe.

'Ja, inderdaad.' Daar was ze van overtuigd en ze was blij dat Xavier haar naar hem toe had geleid. Ze was bijzonder trots op het kennersoog van haar zoon.

'En hij is echt aardig, hoor,' zei Xavier geruststellend. 'Hij is vriendelijk en fatsoenlijk en eerlijk. Hij is gek op zijn vrouw en zijn kinderen. Hij kan misschien af en toe een beetje vreemd uit de hoek komen, maar het is echt een goeie vent. Hij is gek, maar ongevaarlijk.'

'Jammer dat zijn vrouw in Vermont zit. Ik had haar graag ontmoet. Huwelijkspartners kunnen je veel over iemand vertellen,' zei Sasha rustig, en het duurde even voor Xavier antwoord gaf.

'Ze is geweldig. Ze zijn al eeuwen getrouwd. Maar ze zit nu al een poosje in Vermont.'

'Wat bedoel je daarmee?' Sasha keek haar zoon vragend aan. 'Zijn ze nog steeds getrouwd of is ze bij hem weggegaan?'

'Ik denk dat het antwoord op allebei je vragen ja is. Ze zijn nog steeds getrouwd, en ik geloof dat ze tijdelijk uit elkaar zijn. Hij praat er nooit over. Ze gaat elke zomer op bezoek bij haar ouders in Vermont. En dit jaar kwam ze niet terug in september. Hij zei dat ze een paar maanden langer wilde blijven. Ze is al sinds juli weg. Het is een geweldige vent, maar ik denk niet dat het gemakkelijk is om met hem te leven. Zij heeft zijn opleiding betaald met allerlei baantjes in de horeca. Hier in Londen werkte ze als secretaresse. Zij is degene die hem en de kinderen voornamelijk onderhoudt, en dat rare kunstenaarsgedrag van hem laat ze grotendeels maar over zich heen komen. Ik denk niet dat hij van haar zal willen scheiden, maar ik denk niet dat ze het gemakkelijk heeft gehad met het onderhouden van een gezin van vijf. Ik hoop dat ze terugkomt. Het is een leuk mens, en ik weet dat hij van haar houdt.'

'Misschien betekent dit de omslag voor hem,' zei Sasha. Het was het oude bekende liedje. De meesten van haar kunstenaars brachten hun partners tot wanhoop en schilderden terwijl hun talent werd gesponsord. Dit was niet het eerste huwelijk dat onder druk was komen te staan, of misschien zelfs opgeofferd, ter wille van de kunst. Ze had het al zo vaak gehoord. 'Ik zou hem een klein voorschot kunnen geven als hij daar wat aan heeft. Eerst maar eens even afwachten wat hij me tijdens het eten vertelt. Misschien doet hij haar daar een plezier mee.'

'Waarschijnlijk wel. Het komt wel heel erg goed uit nu. Zijn oudste zoon gaat volgend jaar studeren. Hij kan het geld goed gebruiken.'

'Laten we hopen dat hij heel veel geld gaat verdienen. Maar dat zal niet van de een op de andere dag gaan.' Hoewel ze allebei wisten dat dat heel af en toe wel gebeurde. Na wat Xavier haar net had verteld, hoopte ze maar dat het Liam zo zou vergaan. Zijn gezin verdiende het net zo hard als hij. Vooral met een studerende zoon. Liam zag er op geen stukken na oud genoeg uit om een bijna volwassen tienerzoon te hebben. Zo zag hij er zelf nog uit.

Xavier omhelsde zijn moeder en beloofde de volgende dag met haar te zullen ontbijten. Ze spraken af om tien uur omdat Sasha eerst nog wat zakelijke telefoontjes wilde afhandelen. Ze zou 's middags vertrekken van het vliegveld en ze wilde haar laatste uurtjes in Londen met haar zoon doorbrengen.

'Gedraag je, hè, vanavond,' waarschuwde ze moederlijk op gespeeld strenge toon. Lachend liep hij weg. In elk geval zou Liam dit keer niet bij hem zijn, dacht Sasha bij zichzelf. Maar nu ze Liam ontmoet had, maakte ze zich veel minder zorgen over zijn invloed op Xavier. En ze vermoedde dat Xavier gelijk had. Liam mocht dan jeugdig lijken, en misschien zelfs onvolwassen, maar hij was ongevaarlijk.

'Ik zie je morgenochtend!' Xavier zwaaide, stapte in zijn auto, en even later reed hij, immens tevreden met zichzelf, weg. Ze hadden goede zaken gedaan die middag. Liam zat op de rit. Zijn beginnende carrière had zojuist een enorme opwaartse duw gekregen.

5

Sasha's chauffeur haalde Liam exact om halfacht op, en verscheen toen om kwart voor acht bij het Claridge Hotel om Sasha op te pikken. Zoals beloofd stond ze beneden te wachten en ze glipte naast Liam op de achterbank. Hij had een keurig zwart pak aan, met een rood overhemd dat hij zelf had geverfd nadat het ooit wit was geweest. Hij was vergeten wat hij met zijn andere goede overhemd had gedaan, dat ene dat hij niet had gebruikt om zijn auto in de was te zetten. Dit overhemd had hij op een dronken avond beschilderd en dat toen erg grappig gevonden. Vanavond was hij tot de constatering gekomen dat het zijn enige overhemd was. Hij hoopte maar dat Sasha het kon waarderen. Dat was niet het geval, maar ze zei er niets van. Hij was een kunstenaar. Dat was haar zoon ook, maar als hij iets dergelijks aangetrokken zou hebben voor een etentje bij Harry's Bar, had ze hem vermoord. Maar Liam was haar zoon niet.

Onopvallend bekeek ze zijn schoenen die er redelijk netjes uitzagen, maar dat toch net niet waren. Het waren echte zwarte herenschoenen die met veters gestrikt hoorden te zijn, maar om een of andere duistere reden had hij die veters weggelaten. Toen Liam ze aantrok besefte hij dat hij ze waarschijnlijk ergens anders voor had gebruikt, misschien om een pakje dicht te binden dat hij ergens naartoe had verstuurd, hij kon het zich niet herinneren. Hoe dan ook vond hij dat zijn schoenen er beter uitzagen zonder veters, en dan zaten ze ook lekkerder. Hij was gladgeschoren, fris gedoucht, rook heerlijk, en had zijn onberispelijk schone haar met een elastiekje in een paardenstaart gedaan en omwikkeld met een zwart lintje. Hij zag er knap en keurig uit, en buiten het overhemd en de schoenen zonder veters zou hij er ook fatsoenlijk hebben uitgezien, maar ja, hij was tenslotte schilder. Liam hield zich niet aan regels, en had dat nooit gedaan ook. Hij zag geen enkele reden om zich aan andermans regels te houden, en dat was een van de redenen dat zijn vrouw niet was teruggekomen uit Vermont en dat ze elkaar dus sinds juli niet meer hadden gezien. Ondanks zijn roodgeverfde overhemd en blonde paardenstaart, straalde hij iets knaps en edels uit. Hij was een mooie man, maar ook een man van contrasten. Als hij een ander leven had geleid of een ander beroep had gekozen, had hij net zo goed acteur of model, of advocaat of bankier kunnen zijn, maar zijn overhemd schreeuwde naar iedereen die het horen wilde dat hij niet alleen kunstenaar was, maar ook een opstandig kind. Het riep: 'Kijk dan naar me. Ik doe wat ik wil. En je houdt me lekker toch niet tegen!'

'Zie ik er goed uit zo?' vroeg hij zenuwachtig aan Sasha, en ze knikte. Ze wilde zijn gevoelens niet kwetsen, en zijn overhemd was tenslotte een kunstwerk. Het gebrek aan schoenveters viel haar pas op toen ze al bij Harry's Bar binnen stonden. En toen hij op een barkruk schoof, zag ze dat hij de sokken ook had weggelaten. De gerant kende haar goed, en zonder een woord te zeggen overhandigde hij Liam een zwarte das die zelfs goed bleek te staan toen hij hem eenmaal om had. Ze hielp hem met het strikken, net als ze dat vroeger bij Xavier had gedaan. Liam zei dat hij in geen jaren een das had gedragen en dat hij was vergeten hoe je zo'n ding hoorde te strikken. Het leek hem niets te kunnen schelen. Het feit dat alle aanwezigen tot in de puntjes verzorgd waren, de mannen in een op maat gemaakt pak en overhemd uit Parijs en de vrouwen in een cocktailjurk van een beroemde ontwerper, leek hem absoluut niet te raken. Eén ding waar het Liam niet aan ontbrak, was zelfvertrouwen, behalve wanneer het Sasha aanging. Hij wilde indruk op haar maken en had geen flauw idee hoe. Ze zag er zo ontzettend bekwaam en zelfverzekerd uit, en ze babbelde zo ingetogen met hem, dat hij zich ineens de naïeveling voelde die hij was. Ze behandelde hem als een kind. Toen hij haar ernaar vroeg antwoordde ze dat hij er prima uitzag, ze liep trots naast hem door het restaurant, en ze gedroeg zich alsof ze vond dat elke aanwezige man die avond eruit had moeten zien als hij. Liam werd er bijna duizelig van toen hij zo naast haar liep, en aan tafel voelde hij zich net Picasso.

In de auto had hij haar al twee keer naar het contract gevraagd. Voor hun beider rust gaf ze hem het contract meteen toen ze aan tafel zaten. Ondanks haar waarschuwingen zette hij zijn handtekening zonder het te lezen en keek haar toen stralend aan. Nu was hij een van Suvery's schilders. Precies waar hij de afgelopen tien jaar van had gedroomd. Eindelijk was het dan zover, en hij was vast van plan om van elke seconde te genieten. Hij wist dat dit een avond werd om nooit te vergeten, en Sasha dacht er net zo over. Ze vermoedde dat er een dag zou komen dat ze hard zouden lachen om de avond waarop hij in een zelf geverfd overhemd Harry's Bar binnengestapt was. Ondanks zijn jeugdigheid en zotte voorkomen had hij de uitstraling van een machtig man.

Nadat hij eerst al een martini had gedronken aan de bar, bestelde ze een fles champagne. Ze bracht een toost op hem uit, en hij daarna op haar. Ze dronk twee glazen en zonder met zijn ogen te knipperen dronk Liam de rest van de fles leeg. Tegen die tijd had hij haar verteld dat hij het zwarte schaap van de familie was. Zijn vader was bankier en woonde in San Francisco, zijn beide broers waren respectievelijk arts en advocaat en allebei getrouwd met societydebutantes. Liam zei dat hij van begin af aan anders was geweest. Zijn broers pestten hem vroeger altijd door te zeggen dat hij geadopteerd was, wat niet waar was. Maar vanaf het allereerste moment was hij anders geweest. Hij haatte alles wat zij leuk vonden, had een hekel aan sport, en haalde slechte cijfers op school terwijl zijn broers tot de besten van de klas hoorden. Op de universiteit waren ze de aanvoerders geworden van de football-, basketbal- en hockeyteams. Hij op zijn beurt, had eenzaam op zijn kamer zitten schilderen. En ze pestten hem intens gemeen door zijn schilderijen weg te gooien. Liam vertelde aan Sasha dat zijn vader hem al vroeg in zijn leven had laten weten dat hij een grote teleurstelling voor hem was en dat zijn vader zich voor hem schaamde. Op een gegeven moment was hij gedurende een klein jaar als straf voor zijn slechte schoolresultaten naar een militaire opleiding gestuurd. Op een avond was hij daar de kantine binnengeslopen om karikaturen van docenten op de muren te tekenen, sommige zelfs pornografisch, met de opzet om hierdoor van de opleiding gestuurd te worden. Breed grijnzend vertelde hij Sasha dat dit bijzonder effectief was geweest. Eenmaal weer in zijn ouderlijk huis gingen de folteringen van zijn familie verder als altijd. Ze hadden geen idee wat ze met hem aan moesten en ten slotte negeerden ze hem volledig. Ze deden alsof hij niet bestond, vergaten hem te roepen als het eten 's avonds klaar was en namen niet eens de moeite om iets tegen hem te zeggen als ze toevallig in dezelfde ruimte waren. Hij werd een niet-bestaand gezinslid, en ten slotte zelfs een paria. Hoe slechter ze hem behandelden, hoe erger het met hem werd en hoe slechter hij zich ging gedragen. Aangezien hij zich niet aanpaste, zich niet aan hun regels hield en niet instemde met hun plannen voor hem, sloten ze hem volledig buiten. Het was meer dan eens voorgekomen dat hij zijn vader had horen zeggen dat hij twee zoons had in plaats van drie. Liam weigerde zich te schikken naar de manier waarop zijn familie wilde leven, dus meden ze hem. Uiteindelijk kroop hij ook op school in de rol van verschoppeling. Wanneer de toneelclub beschilderde decors nodig had, of aanplakbiljetten of posters, riepen ze zijn hulp in, maar verder schonk er nooit iemand aandacht aan hem. Thuis niet en op school niet. Zijn medeleerlingen noemden hem 'dat verknipte kunsttype'. In het begin vatte hij dat op als een grove belediging, maar later besloot hij dat hij het juist wel leuk vond en diepte hij die rol zover mogelijk uit. In zijn tienerjaren vroeg hij zich soms wel eens af of hij misschien echt gek was.

'Weet je, op een bepaald moment bedacht ik dat ik kon doen wat ik wilde als ik inderdaad verknipt was, dus dat ben ik toen maar gaan doen. Ik deed gewoon waar ik zin in had.' En ten slotte, doordat hij nooit de moeite nam zijn huiswerk te maken, werd hij van de ene na de andere school gestuurd. Halverwege het eindexamenjaar was hij van school gegaan en hij nam niet de moeite nog examen te doen. Totdat zijn vrouw hem daar alsnog toe dwong toen ze eenmaal getrouwd waren. Maar school was gewoon niets voor hem geweest. Het was niets anders dan een plek waar hij gepest werd omdat hij anders was dan de rest. Volgens Liam had niemand behalve zijn moeder zijn talent ooit onderkend. De enige dingen waar volgens hen eer aan te behalen viel, waren sport en studie, en dat waren precies de zaken waarin hij niet uitblonk, en ook niet zijn best voor deed. Sasha vroeg zich af of hij misschien een nooit geconstateerde leerstoornis had waardoor hij zo fel tegen school gekant was geweest. Dat was bij veel kunstenaars het geval, en had vaak tot diepe droefenis geleid die gecompenseerd werd door hun artistieke talent. Maar ze kende Liam nog niet goed genoeg om dat te durven vragen, dus luisterde ze zonder commentaar geïnteresseerd en meelevend naar zijn verhaal.

Hij hield vol dat hij al kunstenaar had willen worden vanaf het moment dat zijn moeder hem had gebaard. Een keer, op kerstochtend, had hij voor de anderen waren opgestaan een wandschildering in de woonkamer gemaakt, en vervolgens had hij de piano en de bank beschilderd. Het overhemd van vanavond lag kennelijk in het verlengde hiervan. Op die doorslaggevende ochtend was hij pas zeven geweest, en hij kon maar niet begrijpen waarom niemand waardeerde wat hij had gedaan. Zijn vader had hem een flink pak slaag gegeven, en vervolgens vertelde Liam op emotionele maar toch afstandelijke toon dat zijn moeder kort daarna erg ziek was geworden. Ze was de zomer daarna overleden en vanaf dat moment was zijn leven een grote nachtmerrie geworden. Zijn enige beschermer, en de enige die ooit van hem gehouden had en hem had geaccepteerd zoals hij was, was verdwenen. Er waren avonden geweest dat ze niet eens de moeite hadden genomen hem eten te geven. Het was alsof hij tegelijk met zijn moeder was gestorven. Schilderen werd zijn enige troost en uitlaatklep, de enig overgebleven band die hij met zijn moeder had, omdat ze alles prachtig had gevonden wat hij maakte. Hij zei tegen Sasha dat hij jarenlang het gevoel had gehad, en zelfs nu af en toe nog, dat hij schilderde voor zijn moeder. De tranen stonden in zijn ogen toen hij dat zei. Zijn hele familie had altijd gedaan alsof hij gek was. Dat vonden ze nog steeds. Hij vertelde dat hij zijn vader en zijn broers al in geen jaren had gezien.

Zijn vrouw, Beth, had hij ontmoet tijdens een skivakantie in Vermont. Hij had zijn ouderlijk huis op zijn achttiende verlaten en woonde en schilderde in New York. Op zijn negentiende waren ze getrouwd, in de tijd dat hij als berooide schilder in Greenwich Village woonde. Volgens Liam had ze gewerkt als een paard en hem, tot verdriet van haar familie vanaf dat moment onderhouden. Haar familie was net zo conservatief als de zijne en mocht hem net zomin. Ze hadden een hekel aan hem vanwege zijn onverantwoordelijkheid en gebrek aan mogelijkheden om hun dochter te onderhouden. Hij en Beth hadden samen drie kinderen. Twee jongens van zeventien en elf, en een dochtertje van vijf. Samen met Beth waren ze de zonnetjes van zijn leven geweest, totdat zijn vrouw in juli naar haar familie in Vermont was vertrokken.

'Denk je dat ze nog terugkomt?' vroeg Sasha bezorgd. Hij had iets liefs en kwetsbaars over zich waardoor ze de neiging kreeg haar armen om hem heen te slaan en alles weer voor hem in orde te maken. Maar uit ervaring met andere kunstenaars wist ze dat de puinhopen die ze creëerden zelden te herstellen waren. Zijn relatie met zijn familie was blijkbaar niet meer te herstellen, en het was waarschijnlijk niet de moeite van het proberen waard. Maar het brak haar hart om hem te horen vertellen over zijn eenzame jeugd en vervolgens over zijn vrouw en kinderen. Het leek alsof hij verloren was zonder hen, en Sasha had het idee dat er meer achter stak. Met een openhartige blik keek hij Sasha aan, aarzelde even en schudde toen zijn hoofd voor hij antwoord op haar vraag gaf.

'Nee, waarschijnlijk niet.' Hij klonk overtuigd. Hij geloofde intussen dat Beth voor altijd vertrokken was.

'Misschien verandert ze van gedachten als ze hoort dat het vanaf nu financieel een stuk beter zal gaan?' Ze wist niet precies waarom, maar ze hoopte voor Liam dat Beth terugkwam. Sasha was er niet van overtuigd dat Liam dat ook wilde. Het deed hem verdriet dat ze weg waren, maar hij leek het te accepteren als iets onvermijdelijks. Hun huwelijk had twintig jaar geduurd en dat waren geen gemakkelijke jaren geweest. Vooral voor haar niet. Hij zag eruit als een man die een misdaad had gepleegd, vervuld was van wroeging, maar wist dat hij er niets meer aan kon veranderen.

'Daar ligt het niet aan. Aan het geld, bedoel ik.' Hij leek zeker van zijn zaak, en Sasha vroeg zich af wat het probleem dan wel was. Ondertussen zaten ze aan hun pasta met een goede fles Franse bordeaux.

'Waar dan wel aan?' Misschien had hun liefde onder druk gestaan van de kinderen. Sasha vroeg zich af of dat het kon zijn. Of anders misschien gewoon de dagelijkse sleur.

'Ik ben in juni met haar zus naar bed geweest.' Hij klonk hees en verdrietig toen hij dat zei, en ondanks tegengestelde pogingen reageerde Sasha geschokt. Op zijn zachtst gezegd was het ongelooflijk stom om een vrouw die jou en je kinderen twintig jaar lang onderhouden heeft te bedriegen. En Xavier had gezegd dat het een leuke vrouw was. Misschien was Liam toch niet zo'n goeie vent. Daar duidde zijn bekentenis in elk geval wel op.

'En waarom dat?' vroeg ze op een toon alsof ze een kind toesprak.

'We zijn op een bepaald moment heel erg dronken geworden toen Beth en de kinderen een weekeindje weg waren. Ik heb het haar verteld toen ze terugkwam. Ik ging ervan uit dat Becky het anders zou doen. Het is een tweeling.'

'Eeneiig?' Sasha vond het verhaal boeiend maar intriest, en gaandeweg zijn verhaal werd ze erin meegezogen. Net als in zijn verhalen over zijn ouders en zijn broers. Ze wist niet precies waarom, en of hij het wel verdiende, maar ze mocht hem. En ze wilde hem helpen. Maar ze was geschokt door het feit dat hij zijn vrouw bedrogen had. In Sasha's ogen betekende dit een gebrek aan ruggengraat dat ze niet kon waarderen. Maar tegelijkertijd straalde hij een kinderlijke onschuld uit die maakte dat je hem wilde vergeven, ongeacht de ernst van zijn overtreding.

'Nee, niet eeneiig, maar ze lijken wel op elkaar. Becky zat al jaren achter me aan. Toen ik de volgende ochtend wakker werd, kon ik nauwelijks bevatten wat ik had gedaan, maar toch was het zo.' Het leek alsof hij op het punt stond in tranen uit te barsten. En dat was wat hij had gedaan toen hij het Beth vertelde. 'Ben je alcoholist?' vroeg Sasha vrij meedogenloos. Hij wist zeer zeker raad met de wijn, maar ze had niet de indruk dat hij dronken was.

'Nee, gewoon stom. Beth en ik hadden het laatste jaar vaak ruzie. Ze wilde dat ik een baan ging zoeken. Ze had er genoeg van om zich uit de naad te werken voor mijn kunst. En haar ouders bleven haar onder druk zetten om bij me weg te gaan, en naar huis te komen. Haar vader is timmerman en haar moeder lerares. Ze vinden mijn werk waardeloos. En eerlijk gezegd begon ik dat zelf ondertussen ook te denken. Tot vandaag.' Hij lachte dankbaar naar Sasha. Hij was moeilijk te weerstaan. Zelfs na zijn verhaal over zijn overspel was het moeilijk om boos op hem te worden. Hij had gelijk. Het was gewoon stom geweest. En desondanks bleef hij iets onschuldigs en aantrekkelijks houden. Ze kon het niet verklaren, maar ze voelde zich tot hem aangetrokken. Als mens, maar ook als vrouw.

'Wat doet Becky voor werk?' vroeg ze achterdochtig.

'Ze staat achter de bar in een skigebied. Ze verdient bergen geld en slaapt met alle mannen die ze kan krijgen. Ze heeft vanaf het begin achter me aan gezeten. En misschien wilde ik het ook wel, wie zal het zeggen. Twintig jaar met één vrouw is lang. Ik was nog maagd toen ik met Beth trouwde en ik ben nooit eerder vreemdgegaan.' Maar hij wist dat het verkeerd was. 'Er is gewoon geen enkel excuus,' zei hij oprecht tegen Sasha. 'Het was een rotstreek van me.'

'Denk je dat ze je ooit zal vergeven?' Ze hoopte voor hem dat dat zou gebeuren. Hij was een goede, eerlijke man, die in twintig jaar tijd maar één, weliswaar grote, fout had gemaakt. En vijf personen in haar eentje onderhouden was vast niet altijd even leuk geweest voor Beth.

'Ik verwacht niet dat ze het me ooit zal vergeven. Ze is haar hele leven jaloers geweest op Becky. Becky krijgt altijd alle leuke mannen. En Beth kreeg mij, drie kinderen, en een eindeloze hoeveelheid werk. Ik heb in al die tijd nooit echt iets binnengebracht. Beth heeft ons al die jaren onderhouden en altijd in me geloofd. Totdat ik met Becky naar bed ging. Met kerst heb ik haar en de kinderen gebeld, en ze vertelde dat ze echtscheiding ging aanvragen. Ik kan het haar niet aanrekenen. Ze heeft het helemaal gehad met me. Maar in elk geval kan ik haar nu wat geld sturen. Dat verdient ze wel na al die tijd.' Hij was geen slechte man. Hooguit niet met beide benen op de grond, misschien vanwege zijn kunstzinnige inslag. Ze had veel ergere verhalen gehoord dan die van hem. Maar ze had zowel met hem als zijn vrouw te doen omdat hun huwelijk voorbij was. Het was zonde en jammer. Niet alleen hij, maar ook de anderen moesten boeten voor zijn fout.

'Wanneer heb je je kinderen voor het laatst gezien?'

'Toen ze wegging. Ik had geen geld om ze op te zoeken. En haar ouders zouden me waarschijnlijk vermoord hebben. Haar vader is woest.'

'Heeft ze hem verteld wat er is gebeurd?'

'Nee. Becky. Die haat me nu ook. Ze wilde dat ik bij Beth weg zou gaan en met haar zou trouwen. Ze zegt dat ze altijd van me gehouden heeft. Tweelingen kunnen raar zijn, hoor. Beth zegt dat Becky haar hele leven al jaloers is op haar. Het is echt een ontzettend knappe vrouw, en ze is nog nooit een man tegengekomen die met haar wilde trouwen. Toen ze vijftien was, is ze per ongeluk zwanger geworden en haar ouders hebben haar gedwongen om de baby af te staan. Ik denk dat er vanaf dat moment iets mis is gegaan in haar hoofd. Ze is haar zoon gaan zoeken toen hij achttien was, maar toen ontdekte ze dat hij twee jaar eerder bij een frontale botsing om het leven was gekomen. Ze zit in de knoei met zichzelf. Ik denk dat ze zichzelf de schuld geeft. Misschien haat ze Beth omdat die drie geweldige kinderen heeft. Ik weet het niet. Het is behoorlijk ingewikkeld allemaal.'

'Ja, zo klinkt het inderdaad. Volgens mij ben je vorig jaar met haar in een mijnenveld gestapt.'

'Dat weet ik wel zeker. Beth zegt dat Becky me er bewust in heeft laten lopen. Dat ze twintig jaar op die kans had gewacht. Drie flessen goedkope wijn, en ik gooi gewoon twintig jaar huwelijk met de meest fantastische vrouw ter wereld overboord.' 'Waarom vlieg je niet naar Vermont om met haar te praten? Ik kan je een voorschot geven, Liam. Dat was ik toch al van plan.' Hij zag eruit alsof hij dat goed kon gebruiken, dat vond ze al voor ze van hem had gehoord dat hij zijn kinderen een halfjaar niet had gezien.

'Daar is het nu te laat voor,' antwoordde Liam eenvoudigweg. 'Ze is weer terug bij haar vriendje van de middelbare school. Ze zegt dat ze gaan trouwen zodra onze scheiding erdoor is.

Zijn vrouw is vorig jaar overleden en hij is achtergebleven met vier kinderen. Hij heeft geld, is manager van een skioord, en hij vindt het geen probleem om naast Beth voor de kinderen te zorgen. Het klinkt stukken beter dan een huwelijk met een verknipte kunstenaar. En Beth schijnt er hetzelfde over te denken.' Hij was niet gelukkig met de situatie, maar hij klonk alsof hij zich erbij neergelegd had.

'En, ben je een verknipte kunstenaar, Liam?' vroeg Sasha vriendelijk. In sommige opzichten leek hij dat inderdaad, maar in sommige opzichten ook weer niet. Het was bijna ondenkbaar dat een man die er zo goed uitzag als hij, zijn hele leven slechts met één vrouw naar bed was geweest, tot hij een one-nightstand had met de tweelingzus van zijn vrouw. Er zat een luchtje aan, maar toch leek het een goeie vent. Ze vertrouwde hem. Sasha's instinct vertelde haar dat Liam een goed mens was. Dwaas misschien, en onvolwassen, maar in wezen een goed mens.

'Soms ben ik inderdaad dat verknipte kunstenaarstype,' antwoordde hij. 'En soms ben ik gewoon een klein kind. Maar schuilt daar dan zoveel kwaad in?'

'Dat hangt ervan af wie je ermee kwetst. In dit geval Beth. En je kinderen. En jezelf ook, volgens mij. Maar Becky is ook niet bepaald vrij van blaam.'

'Die denkt alleen maar aan zichzelf. Dat is altijd zo geweest.'

'Kennelijk.' Sasha viel stil en dacht na over alles wat gezegd was, totdat ze besefte dat Liam haar bestudeerde.

'En jij? Xavier heeft je op een torenhoog voetstuk staan. Hij is dol op je. Het is vrij bijzonder dat een kind zo over zijn moeder denkt. Maar ik denk dat hij gelijk heeft nu ik je een beetje beter ken. Hij mag blij zijn met zo'n liefhebbende moeder.' Die had Liam ook gehad, maar hij had haar te vroeg verloren.

'Ik ben ook dol op hem. Het is een heerlijk kind. Zijn zus ook trouwens. Ik ben een bijzonder gelukkige vrouw,' glimlachte Sasha.

'Tot op zekere hoogte, heb ik begrepen. Ik weet dat je man vorig jaar overleden is,' antwoordde hij meelevend.

'Dat klopt,' zei ze kalm, maar tot haar schaamte vulden haar ogen zich met tranen. Haar verdriet was Liams zaak niet, en ze was niet van plan het met hem te delen of hem ermee lastig te vallen. 'Hij is vijftien maanden geleden gestorven. We waren vijfentwintig jaar getrouwd.' En hij was ook de enige man in haar leven geweest. Dat hadden ze gemeen, net als het verlies van hun moeder toen ze nog klein waren, en alle emoties die als gevolg daarvan invloed hadden gehad op de rest van hun leven.

'Het zal niet gemakkelijk voor je zijn om weduwe te zijn,' zei hij hartelijk. Ze waren klaar met hun pasta en zijn vriendelijke ogen gleden over haar gezicht.

'Nee. Het gaat nu beter dan in het begin, maar er zijn dagen dat ik het erg zwaar heb.' Hij knikte, alsof hij het kon begrijpen. Hij was Beth kwijtgeraakt door zijn eigen stommiteit, één fatale fout. Zij had Arthur verloren aan het lot. 'Maar je moet verder. Je hebt geen keus. En mijn werk helpt.'

'Je kunt 's avonds niet tegen je schilderijen aankruipen. Ga je wel eens met andere mannen uit?'

Het was zijn zaak niet, maar ze besloot hem toch antwoord te geven. Hij hoefde niet te weten hoe kwetsbaar en eenzaam ze was. Ze vond dat ze een sterke indruk op hem moest maken als zijn agente.

'Nee. En jij?' Ze was nieuwsgierig naar hem. Net als hij naar haar. Na alles wat hij haar over zijn familie en huwelijk had verteld, deelden ze een band die sterker was dan ze had verwacht, en zeker sterker was dan ze zou willen. Ze besefte dat dit de eerste keer was dat ze zich aangetrokken voelde tot een van haar kunstenaars en onder geen voorwaarde was ze van plan hieraan toe te geven. Het kon geen kwaad om hun hart te luchten tijdens een etentje. Ze waren twee eenzame mensen die als kind een groot verlies hadden geleden, ten gevolge daarvan een stuk van hun jeugd waren kwijtgeraakt, en als volwassene ook nog eens degene van wie ze hielden hadden verloren. Maar ze zou niet toestaan dat de band tussen hen beiden dieper zou gaan dan dat. Ze was geenszins van plan om zich te laten leiden door zijn aantrekkingskracht op haar. Daar had ze te veel zelfdiscipline en gezond verstand voor. Net zomin zou ze hem toestaan iets met zijn gevoelens voor haar te doen, als hij die mocht hebben, wat haar trouwens hoogst onwaarschijnlijk leek.

'Ik ben met een paar vrouwen uitgeweest,' gaf Liam toe. 'Xavier heeft ze aan me voorgesteld.' Hij keek de moeder van zijn vriend glimlachend aan. Het was een grappige samenhang, zelfs in zijn ogen. 'Maar ik kon er gewoon niets mee. Het waren zulke kinderen. En ik had er eigenlijk ook geen zin in. Ik was nog veel te verdrietig over Beth. Dat was vorige zomer, toen ze net weg was. Sinds die tijd heb ik geen afspraakjes meer gehad. Ik neem aan dat het nu anders is, nu ze van plan is te hertrouwen. Maar ik ben nog niemand tegengekomen. De meeste vrouwen die iets met een verknipte kunstenaar zouden willen, sporen zelf niet helemaal.' Hij glimlachte om zijn eigen woorden en leek ineens veel volwassener. 'En jij? Wat zou jij willen?'

'Niets. Ik heb geen zin om zo'n zielige vrouw te worden die wanhopig op zoek is naar een nieuwe echtgenoot. En afspraakjes maken op mijn leeftijd vind ik iets afschuwelijks. Ik vind het vernederend en vreselijk.'

'Niet als je de juiste man tegenkomt,' antwoordde hij vriendelijk.

Sasha schudde haar hoofd. 'Die was ik tegengekomen. Hij is dood. Daarmee is voor mij het boek dicht.'

'Dat slaat nergens op,' zei hij met een boze blik. 'Daar ben je veel te jong voor. En te mooi. Hoe oud ben je?' Hij schatte haar hooguit vijfenveertig, maar dat was omdat hij wist hoe oud Xavier was. Misschien was ze twee jaar jonger, als ze op haar achttiende was getrouwd.

'Ik ben achtenveertig. Oud genoeg om met die onzin te stoppen. Ik heb vijfentwintig geweldige jaren gehad.'

'Misschien leef je nog wel vijftig jaar. En was je dan van plan al die tijd alleen te blijven?' Het idee alleen al beangstigde hem. Haar niet. Ze had dat wat ze als onvermijdelijke eenzaamheid zag, allang geaccepteerd.

'Nee, ik was van plan de rest van mijn leven met hem te delen. En dat zou ook gebeurd zijn als hij niet overleden was. Die keuze heb ik dus nu niet meer. En de andere opties spreken me niet aan. En ik vermoed ook niet dat ze me ooit aan zullen spreken. Zoals ik het zie, is het een stuk waardiger om het hier maar bij te laten dan wanhopig rond te gaan rennen op zoek naar iemand met wie het misschien ooit nog eens zou kunnen lukken.'

'Hij moet echt geweldig zijn geweest als je zoveel van hem hield.' Na hun gesprek tijdens dit etentje was Liam nog dieper van haar onder de indruk dan hij al was. Ze was een verbazingwekkende vrouw, die hij oprecht mocht en respecteerde.

'Hij was fantastisch,' zei ze verdrietig. 'We waren dol op elkaar. Het is gewoon dikke vette pech dat hij doodging.'

'Zeg dat wel. Maar hij is gestorven, Sasha. Niet jij. Als jij in zijn plaats was doodgegaan, dan zou hij waarschijnlijk uiteindelijk ook iemand anders tegengekomen zijn. Iedereen heeft iemand nodig om van te houden. Het leven is gewoon veel te zwaar om alleen te zijn.' De laatste zes maanden zonder Beth en de kinderen waren een hel voor hem geweest.

'Ik weet niet of het er zoveel eenvoudiger op wordt als je per ongeluk de verkeerde tegenkomt. Zoals Becky. Ik kwam meteen de goede tegen. Ik denk niet dat ik nog een keer zoveel geluk zal hebben. Waarom zou ik de gok wagen?' zei ze melancholiek.

'Omdat je misschien juist wel geluk zou kunnen hebben. Je bent een fijne vrouw. Je verdient het. Het zou niet hetzelfde zijn. Het zou anders zijn. Maar anders is niet per definitie slechter.'

'Ik zie mezelf nog niet op de huwelijksmarkt,' zei ze eerlijk, op het moment dat de ober drie kleine schaaltjes zoetigheid en een bord koekjes voor ze neerzette. 'Dat wat ik er tot nu toe van gezien heb, lijkt me vreselijk.'

'Ja, mij ook.' Hij begon te lachen om de absurditeit van hun situatie. 'Ik doe hetzelfde als jij. Ik begraaf me in mijn werk. Sinds haar vertrek ben ik nog geen seconde gestopt met schilderen.'

'Ik voel me er lekker bij.' Sasha glimlachte. Zolang er getalenteerde kunstenaars als Liam waren, bleef er voor haar genoeg werk te doen. 'Het moeilijkst vind ik het feit dat ik de kinderen niet bij me heb. Maar vanuit Parijs ben ik in elk geval snel bij Xavier, en ik ga vrij vaak naar New York. De nachten zijn het ergst,' biechtte ze op, en hij knikte.

'Dat ben ik met je eens. En ik mis de kinderen verschrikkelijk.

Ik zeg maar tegen mezelf dat ze beter af zijn zonder mij, en ze hebben Beths aanstaande echtgenoot nu. Ze zegt dat het een fantastische man is, en een goede vader. Waarschijnlijk beter dan ik. Ze zijn stukken beter af bij Beth dan bij mij. Hij is veel fatsoenlijker dan ik, en ouderwetser. Beth zegt dat dat goed voor ze is. Je kunt in elk geval niet van hem zeggen dat hij verknipt is.' Zijn woorden klonken nederig en verslagen. Hij was niet alleen zijn vrouw kwijtgeraakt, maar ook zijn kinderen.

'Je bent hun vader, Liam. Je mag ze niet in de steek laten. Je zou ze binnenkort eens moeten gaan opzoeken.'

'Ja,' zei hij nietszeggend, 'dat zal ik doen.' Maar hij klonk allesbehalve overtuigend, en dat stoorde haar.

Om Liam niet in verlegenheid te brengen had ze van tevoren naar het restaurant gebeld met de vraag of ze haar de rekening wilden nasturen.

Na de koffie met bonbons liepen ze naar haar auto en stapten ze in. Ze gaf de chauffeur opdracht om haar eerst bij haar hotel af te zetten en daarna Liam naar huis te brengen. Maar eenmaal bij het hotel zei hij dat hij een taxi naar huis zou nemen. Hij vroeg of ze nog iets wilde drinken, en eigenlijk had ze daar geen zin in. Ze hadden genoeg champagne en wijn gehad. Ze dronk zelden.

'Dan breng ik je even naar je kamer en dan ga ik,' zei hij geruststellend. Ze had genoten van zijn gezelschap die avond, en het was prettig door iemand naar huis begeleid te worden. Ze voelde hoe de vertrouwde eenzaamheid haar overspoelde, en hij voelde het ook. De nachten waren een kwelling voor eenzame mensen als zij. Ze glimlachte toen ze de trap opliepen en zijn schoenen zonder sokken weer zag. Nu ze hem iets beter kende, kon ze het niet laten hem ermee te pesten. 'Ik kon zo gauw geen sokken vinden,' zei hij zonder enige gêne. 'En daarbij: schilders hoeven geen sokken aan.' Hij keek haar opstandig aan en ze moest lachen.

'Wie heeft dat bepaald?' vroeg ze.

'Ik,' antwoordde hij trots. 'Ik ben een verknipte kunstenaar. Ik kan doen en laten wat ik wil.' Hij zag eruit als een jongetje van vijf toen hij dat zei, en ze zag een heel leven vol ondeugende streken weerspiegeld in zijn ogen. Hij was zwaar allergisch voor alles wat er in zijn ogen uitzag als gezag en regelgeving.

'Nee, je kunt niet alles doen wat jij wilt. We hebben allemaal regels waar we ons aan moeten houden.' Ze voelde zich net een schooljuf toen ze dat zei, en hij lachte haar uit.

'En bestaan er ook regels over sokken?'

'Zeker weten.' Op het moment dat ze antwoord gaf, bedacht ze dat ze hem misschien een keer een doos met sokken en overhemden kon sturen. Zou hij ze dragen? Waarschijnlijk niet. Het was duidelijk dat hij het heerlijk vond om zich apart te gedragen en zijn eigen regels te bepalen. En toen vroeg ze zich ineens af of hij wel ondergoed zou dragen, en ze bloosde bij die gedachte.

'Wat liep je te denken?' Hij had de blik op haar gezicht gezien.

'O, niets,' antwoordde ze blozend.

'Jawel. Je vroeg je af of ik wel een onderbroek aanhad, is het niet?' Hij had haar gedachten geraden en ze bloosde nog harder.

'Helemaal niet,' loog ze giechelend.

'Echt wel. Het antwoord is ja. Die kon ik nog wel vinden.'

'Nou, dat is dan een pak van mijn hart,' zei ze grootmoedig, en hij lachte haar weer uit.

'Staat daar dan ook iets over in mijn contract? Dat ik verplicht ben ondergoed en sokken te dragen? Want als dat zo is, dan verscheur ik het. Ik laat me door niemand vertellen wat ik voor kleren aan moet en wat ik wel of niet mag doen.' Typische puberale opstandigheid. Liam Allison scheen een groot probleem met gezag te hebben. Hij was zijn hele leven bezig geweest tegen de stroom in te zwemmen, tegen de gevestigde orde te schoppen en regels te breken.

'Nu je het zegt, volgens mij staat dat inderdaad in je contract, ja.' Ze plaagde hem net zo hard terug, en beleefde daar enorm veel plezier aan. Intussen stonden ze voor haar deur.

'Je liegt,' antwoordde hij eigenwijs en kregelig.

'Nee hoor,' zei ze overtuigend. 'Er staat dat je vanaf nu te allen tijde verplicht bent zowel sokken als ondergoed te dragen.'

'Dat had je gedacht!' riep hij uit.

'Dat klopt,' zei ze nuffig en streng tegelijk.

Op dat moment boog hij zijn gezicht grijnzend naar het hare, en tot haar verrassing legde hij haar het zwijgen op met een zoen. De sleutel die ze in haar hand had, liet ze van schrik samen met haar handtas vallen. Na de zoen keek ze naar hem op. 'Waarom deed je dat, Liam?' vroeg ze fluisterend, geschokt door het feit dat ze genoten had van die zoen. Erg genoten, zelfs. Heel erg.

Liam bukte zich om haar tas en de sleutel op te rapen en duwde toen zachtjes de deur van haar kamer open en wachtte af. Zonder een woord te zeggen liep ze naar binnen en liep hij achter haar aan. Binnen een paar tellen, nauwelijks een meter binnen de kamer, zoende hij haar opnieuw en schoof hij de deur zachtjes met een voet achter zich dicht. Ze werd overspoeld door tegenstrijdige emoties.

Ze wilde hem tegenhouden. Echt. Ze was vast van plan hem te laten stoppen, maar ze kon het niet. Het ergst van alles was dat ze niet wilde stoppen, en hij ook niet. Hij bleef haar kussen tot hij haar in zijn armen tilde en zachtjes op bed legde. Er brandde een klein lampje in de kamer, en hij strekte zijn arm uit om het uit te knippen. Zonder een woord te zeggen kuste hij haar opnieuw, kleedde haar uit, en voor ze wist wat haar overkwam lagen ze samen in bed te vrijen. Ze wilde hem laten stoppen, maar ze kon het niet. Ze wilde niet dat hij stopte. Ze wilde meer, net als hij. Ze waren twee hongerige zielen die elkaar gevonden hadden en niet los wilden laten. De aantrekkingskracht was te sterk om te weerstaan. En ondanks hun verschillende leven, voelden ze dat ze op de een of andere manier zielsverwanten waren. In hun eenzaamheid hadden ze elkaar nodig en klemden ze zich aan elkaar vast tot ze uitgeteld en ademloos in elkaars armen bleven liggen. In het donker lag ze hem aan te kijken, verwonderd over wat ze zojuist hadden gedaan, en met de tederheid van een bijzonder liefhebbende man glimlachte hij naar haar.

'Ik denk dat ik van je hou,' zei hij zachtjes, en ze voelde de tranen achter haar ogen prikken bij die woorden. Ze had niet gedacht die woorden ooit nog te zullen horen, en nu zei hij ze, en ze kende hem niet eens, en hij haar ook niet. En toch, haar hart zei dat ze hem kende. Ze voelde de eenzaamheid uit zijn jeugd en zijn mannelijke kwetsbaarheid.

'Dat kan niet. Je kent me helemaal niet,' antwoordde ze zachtjes terwijl de tranen over haar wangen gleden. Tranen voor Arthur, voor Liam, en ten slotte ook voor haarzelf.

'Toch kan het, en ik ken je wel. En ik wil je nog veel beter leren kennen.' Hij had haar die avond veel over zichzelf verteld, en hij wilde alles van haar weten.

'Dit is belachelijk, Liam.' Ze kwam op een elleboog overeind en keek op hem neer. Zachtjes streek hij in het maanlicht de tranen van haar wangen. Alles wat hij deed leek teder, liefdevol en goedbedoeld.

'Misschien is het inderdaad belachelijk,' gaf hij toe. 'Maar misschien is het ook precies wat we allebei nodig hebben. Ik wel in elk geval. En jij ook, volgens mij.'

'Wat? Seks?' vroeg ze beledigd. Ze was niet van plan net zo'n one-nightstand te zijn als Becky was geweest. En trouwens, dit was hoe dan ook absurd. Ze was zijn agente, niet zijn vriendin. Tot vandaag waren ze totaal vreemden voor elkaar geweest, en dat waren ze nog. Wat was er met haar aan de hand?

Ze had het gevoel dat ze stuurloos ronddreef op een onbekende oceaan, en naar hem toe gedreven werd door een stroming die sterker was dan zij, een stroming waar niets tegenin te brengen viel.

'Nee, Sasha, we hebben het hier niet over seks. Dat weet jij ook. Dat is niet het enige tenminste. Hoewel dat onderdeel allesbehalve slecht was.' Sterker nog, het was geweldig geweest. Vooral als je bedacht dat ze elkaar nauwelijks kenden. Het was voor allebei een bijzondere ervaring geweest.

'Maar we hebben het ook niet over liefde. We kennen elkaar niet eens.'

'Dat komt nog wel, hoop ik,' antwoordde hij teder. Boven alles leek hij een lieve man, een ontzettend aantrekkelijke man te zijn. Veel te aantrekkelijk voor zijn eigen bestwil, en voor de hare. Ze werd intuïtief naar hem toe gezogen, en ze besefte nu dat dat zo was geweest vanaf het moment dat ze elkaar voor het eerst hadden gezien. Ze had geprobeerd het te onderdrukken, maar dat was niet gelukt.

'Dit slaat nergens op,' begon ze weer. 'Ik ben je agente, en ik ben negen jaar ouder dan jij.'

'Nou en? Bestaan daar ook regels over dan?' Hun leeftijdsverschil leek hem niet te deren.

'Nee, ik heb daar regels voor. Ik ga niet met mijn kunstenaars naar bed. Dat heb ik nooit gedaan, en ik ben niet van plan daar nu mee te beginnen,' antwoordde ze vastbesloten, alsof ze zichzelf daarmee wilde overtuigen.

'Volgens mij heb je dat zojuist wel gedaan. En daarbij komt dat je toen getrouwd was. De regels zijn nu veranderd.'

'Dus vanaf nu ga ik met mijn schilders naar bed? Dat dacht ik toch niet, Liam.' Ze was ineens woest op zichzelf, maar voor ze nog een woord uit kon brengen kuste hij haar opnieuw en liet hij zijn handen liefdevol over haar lichaam glijden. Elke centimeter van haar lichaam tintelde onder zijn aanraking. Ze kon niet logisch nadenken met hem in haar buurt. Deze keer probeerde ze hem zelfs niet eens tegen te houden. Ze wilde hem meer dan de eerste keer, en naderhand bleef ze huilend in zijn armen liggen. Hij trok haar steviger tegen zich aan en hield zijn armen om haar heen geslagen tot ze stopte. Ze had het gevoel dat er een dam in haar binnenste was doorgebroken en dat ze nu werd overspoeld door emoties.

'Ik hou van je, Sasha. Ik ken je nauwelijks, maar ik hou van je. En ik weet dat ik steeds meer van je zal gaan houden. Ik vraag je om me een kans te geven,' smeekte hij. Hij wilde haar meer dan hij ooit iemand had gewild, meer nog zelfs dan Beth.

'Dit mag nooit meer gebeuren,' klonk ze gedempt tegen zijn borst, en hij glimlachte.

'Ik beloof dat ik volgende keer sokken aan zal doen,' zei hij zonder zijn greep op haar te laten verslappen.

'Ik meen het, Liam,' zei ze zacht voor ze in zijn armen in slaap viel.

'Dat weet ik, Sasha... Dat weet ik... Maar toch hou ik van je.' En hij kuste haar haren die uitgewaaierd lagen over het hoofdkussen, glimlachte, en viel in slaap met Sasha in zijn armen.

Het was de eerste fatsoenlijke nacht slaap die beiden in maanden hadden gehad.

6

De volgende ochtend werden Sasha en Liam gewekt door het daglicht dat haar kamer in hotel Claridge binnenstroomde. Hij werd als eerste wakker en bleef stil liggen met Sasha in zijn armen. En toen, alsof ze voelde dat hij naar haar lag te kijken, bewoog ze. Ze voelde zijn armen om haar heen, zijn lichaam tegen haar rug, en heel even wist ze niet wie het was. Maar toen wist ze het weer. Ze deed haar ogen dicht en kreunde.

'Goedemorgen, schone slaapster,' zei hij zacht, en hij trok haar vaster tegen zich aan. Langzaam draaide ze zich om en keek hem aan. Ze lagen nu bijna neus tegen neus, en ze vond hem net zo knap als de avond ervoor. De moed zonk haar in de schoenen toen hun ogen elkaar ontmoetten. Ze kon gewoon niet geloven wat ze had gedaan. Hem hier alleen al in volle glorie naakt in haar bed te zien met zijn lange blonde haren over zijn schouders, zijn warme lichaam tegen het hare, vertelde haar dat ze overduidelijk gek geworden was.

'Dit is nooit gebeurd,' zei ze vastbesloten. Maar ze kon zichzelf er niet toe brengen zich van hem los te maken en op te staan. Eén blik op hem, en ze wilde juist meer.

'Jazeker wel,' antwoordde hij lachend, ingenomen met zichzelf.

Ze bedacht dat ze nooit eerder een man had gezien die zo mooi was als hij.

'Dit kunnen we niet maken, Liam. Het is gewoon onmogelijk.'

En zo zou het altijd blijven. Het feit dat hij altijd negen jaar jonger zou zijn dan zij stoorde haar, al leek het hem niets te doen. En hij was ook nog eens een van haar kunstenaars. Zelfs als ze niet zijn agente was, bleef hij naar haar mening te jong. Het leeftijdsverschil tussen hen werd meer bepaald door zijn manier van denken en jongensachtige gedrag dan door de geboortedata in hun paspoort. En ze kon nu niet ineens weigeren als zijn agente op te treden omdat ze dwaas was geweest. Een oude dwaas, dat was ze. Zo voelde ze zich. Ze had gehunkerd naar liefde, kameraadschap, genegenheid, en, ja, ook naar seks. Maar dat was geen excuus voor wat ze had gedaan. Ze was razend op zichzelf, en ook een beetje op hem. Maar niet woest genoeg om op te staan. Nu niet, en gisteravond ook niet.

'Het is niet onmogelijk, tenzij jij wil dat het dat is. Dat heb je gisteravond zelf nog gezegd, vlak voordat we de tweede keer vrijden.'

'Ik was er met mijn verstand niet bij. Ik beroep me op ontoerekeningsvatbaarheid,' zei ze. Ze rolde op haar rug en staarde naar het plafond om hem niet aan te hoeven kijken. Het voelde zo goed om hier zomaar naast hem te liggen en zich weer op en top vrouw te voelen. Maar ze wist dat het een verboden vrucht was waar ze niet nog een keer van mocht snoepen. 'Heb je enig idee hoe belachelijk dit is?' vroeg ze, en ze draaide haar gezicht naar hem toe. Zijn ogen waren groen en enorm groot, zijn gezicht nagenoeg perfect, maar toch net onregelmatig genoeg om hem een bijzonder mannelijke uitstraling te geven. Hij zag eruit als een acteur in een sexy film. Wat hij naast zich nodig had, was een jong sterretje, niet een vrouw van haar leeftijd. Sasha besefte dat, zelfs als hij het niet wist, of misschien niet wilde weten. Sasha wist genoeg voor twee.

'Het is helemaal niet belachelijk, Sasha. Jij bent een vrouw, ik ben een man. We vinden elkaar leuk, we zijn allebei eenzaam. We houden van dezelfde dingen, ons leven bestaat uit kunst. Wat is daar mis aan?'

'Alles. Ik zie er oud uit en ik voel me oud genoeg om je moeder te kunnen zijn. Je bent bevriend met mijn zoon. Ik ben je agente. Wat dacht je daarvan om te beginnen? En los daarvan, je houdt nog steeds van je vrouw.' Daar had ze de vorige avond geen seconde aan getwijfeld toen hij haar het verhaal vertelde van Beth en haar gemene tweelingzus.

'Je lijkt absoluut niet oud genoeg om mijn moeder te kunnen zijn. Je bent een waanzinnig mooie vrouw, en je bent maar negen jaar ouder dan ik. En dan nog. En ik hou niet meer van mijn vrouw. Sterker nog, ze is mijn vrouw niet eens meer. We gaan scheiden. Jij en ik, we zijn allebei ongebonden, vrij, dood-eenzaam, en boven de eenentwintig. Volgens mij liggen alle wegen open. Waar zie jij het probleem?' Hij klonk lichtelijk geërgerd.

'Ik hou nog steeds van mijn man,' zei ze verdrietig, maar dit keer zonder te huilen. Het duurde even voor Liam antwoord gaf, en toen streek hij teder met een vinger over haar gezicht. 'Sasha, hij is er niet meer. Jij leeft nog, hij niet.' Dat had ze de avond ervoor nadrukkelijk bewezen. 'Je hebt het volste recht om het geluk bij een ander te zoeken. Bij mij, of bij wie dan ook. Je mag jezelf niet blijven verstoppen, dat is gewoon niet goed.'

'Dat kan ik wel.' Ze draaide op haar zij en keerde hem haar rug toe. Maar nog steeds stapte ze niet uit bed. Hij kon niet zien of ze huilde, maar hij vouwde zijn armen toch om haar heen en trok haar tegen zich aan.

'Sasha, ik weet dat dit belachelijk klinkt. Ik ken je nauwelijks, maar ik denk dat ik van je hou. Ik heb het gevoel dat jij degene bent op wie ik mijn hele leven heb gewacht.'

'Dat slaat nergens op,' mompelde ze, nog steeds met haar rug naar hem toegekeerd. Maar iets in zijn woorden klonk aannemelijk, hoewel ze het niet kon verklaren. 'We hadden te veel gedronken. Het was geen liefde, het was de wijn.' Ze deed haar uiterste best om dat wat er was gebeurd te bagatelliseren, maar ze wist noch hem noch zichzelf te overtuigen.

'Het maakt me niet uit wat het was, ik wil meer van hetzelfde. Waarom geniet je er niet gewoon van en dan zien we wel hoe het gaat?' pleitte hij.

'En dan wat?' Ze draaide zich weer om en keek hem aan. Ze keek oprecht gekweld. 'Hoe denk jij dat het zal gaan? Je moet iemand hebben van je eigen leeftijd. Ik ben ouder dan jij, ik ben je agente. Ik ben een conservatief type, jij niet. We zouden het lachertje van Parijs worden.' Met name als hij tijdens een van haar openbare optredens zou verschijnen in schoenen zonder sokken in een zelf beschilderd overhemd. Ze was iemand die hoog in aanzien stond, met een volwassen levensstijl, en Liam was dat niet. Hij was precies wat hij van zichzelf zei: een verknipt kunstenaarstype, en hij was Xaviers vriend. Haar kinderen zouden net zo overstuur zijn als ze hiervan hoorden als ze op dit moment zelf was.

'Ik ben niet op zoek naar iemand van mijn eigen leeftijd, Sasha. Ik wil jou.' Peinzend keek hij haar aan en vroeg toen: 'Schaam je je voor me?'

'Die situatie zou zich voor kunnen doen,' antwoordde ze eerlijk, 'maar zover laat ik het niet komen, Liam. De mensen zouden denken dat ik een naar seks hongerende, idiote bejaarde was, als wij een relatie hadden. Het gaat gewoon niet.'

'Jawel, het gaat wel. En voor een deel heb je gelijk. Je hunkert naar seks, maar je bent geen idioot, of je nou oud bent of jong.'

'Dat ben ik wel,' zei ze met een verdrietige blik. Liam gaf haar een kus om haar het zwijgen op te leggen en op te vrolijken. Dat opvrolijken lukte niet, maar ze was zeker niet onontvankelijk voor zijn aanraking. Ondanks haar goede voornemens en besluit om dit niet meer te laten gebeuren, reageerde ze meteen op zijn aanraking. Het was sterker dan zijzelf. Zoiets had ze nog nooit meegemaakt, zelfs niet met Arthur, van wie ze meer dan de helft van haar leven oprecht gehouden had. Maar hij was er niet meer, zoals Liam terecht had opgemerkt. En Liam was er wel. Binnen enkele seconden lagen hun lichamen weer verstrengeld. Ze kreunde zachtjes van genot toen hij opnieuw de liefde met haar bedreef.

De wekker naast het bed gaf kwart voor tien aan toen ze ten slotte ademloos en voldaan stil in elkaars armen bleven liggen. 'O mijn god,' zei ze toen ze zag hoe laat het was. 'Xavier kan elk moment hier zijn. We zouden samen ontbijten.'

Liam lachte. 'Nou, dan kan ik maar beter maken dat ik dat achterwerk van me in beweging zet.' Hij maakte zijn lange, soepele ledematen los uit hun verstrengeling, stond op, en bleef even staan om naar Sasha te kijken. 'Ik heb nog nooit zoveel voor een vrouw gevoeld als voor jou. Wanneer mag ik terugkomen?'

'Nooit,' antwoordde ze hard. 'Mijn vlucht vertrekt na mijn ontbijt. Ik meen het, Liam. Dit moet ophouden.' Maar eigenlijk probeerde ze zichzelf te overtuigen. Nooit eerder had ze zich zo verward en stuurloos gevoeld. Het was alsof ze in een achtbaan zat die regelrecht naar de hel leidde. Ze zag niets anders dan rampscenario's in het verschiet, en dat weigerde ze te laten gebeuren. Ze moest zichzelf in de hand zien te krijgen. 'Ik zal zorgen dat dit nooit meer gebeurt.'

'Dat is dom van je,' antwoordde hij verdrietig. 'En ik geloof niet dat je dat bent. Ik bel je vanavond.'

'Nee, Liam. Ik wil je vertegenwoordigen. Je bent een fantastische schilder, en waarschijnlijk heb je een geweldige carrière voor de boeg. Laten we het daar bij laten. Laten we dat alsjeblieft niet in gevaar brengen.'

'Dus je wilt niet met me werken als we minnaars zijn. Is dat wat je zegt? Want als dat zo is, laat dan dat contract en de galerie maar zitten. Jij bent belangrijker voor me.' Dat waren zware woorden, en hij meende ze oprecht.

'Je bent niet goed snik,' zei ze. Ze ging rechtop zitten en staarde hem aan.

'Wie weet. Mijn familie zal het met je eens zijn.' Ondertussen trok hij zijn spijkerbroek en t-shirt aan. Hij had geen tijd om te douchen. Hij wist dat ze het hem nooit zou vergeven als hij niet verdwenen was voor Xavier kwam. 'De keuze is aan jou, Sasha,' zei hij terwijl hij op haar neer keek hoe ze naast het bed stond waar ze drie keer de liefde hadden bedreven. De beste drie keer van haar leven. Maar dit was geen beslissing die ze kon nemen op basis van seks. Alles in haar riep dat ze haar verstand verloren had. En ze wist dat ze het terug moest zien te vinden, zo snel mogelijk.

'Bel me niet,' zei ze, en ze deed haar uiterste best te klinken alsof ze het meende. Ze wilde het menen, ze wist dat ze het moest menen. Wat dit ook was geweest, het moest eindigen voor het goed en wel begonnen was. 'Ik zal contact met je opnemen over je werk.'

'We kunnen het allebei hebben,' antwoordde hij redelijk, en ze schudde haar hoofd terwijl hij haar naar zich toetrok voor een laatste kus. Naakt stond ze voor hem, vol verbazing over haar ongedwongenheid. Na hun etentje en de nacht die ze samen hadden doorgebracht, had ze het gevoel dat ze hem al haar hele leven kende. Ze voelde zich volledig op haar gemak bij hem. 'Nee, we kunnen het niet allebei hebben.' Ze klonk wanhopig. 'Ik kan niet én je agente én je minnares zijn.' Ze wilde niet de oudere vrouw in zijn leven zijn. Zoiets had ze nooit gedaan en ze was niet van plan daar nu aan te beginnen.

Hij kuste haar en vertrok zonder een woord te zeggen. Gedurende een lang moment staarde ze naar de gesloten deur, bang voor wat er kon gebeuren en vastbesloten een muur tussen hen op te trekken. Vanaf dat moment zou ze de vertegenwoordiger van zijn werk zijn, en niets meer dan dat. Ze haastte zich naar de douche en stapte er net onder vandaan toen de telefoon ging. Ze was bang dat het Liam zou zijn, maar het was Xavier. Hij ging net van huis en zou over vijf minuten bij haar zijn.

'Dat is goed, schat.' Haar stem klonk kalm maar haar handen trilden. 'Ik ben zelf ook aan de late kant. Ik zie je over een kwartiertje beneden in de lobby.'

'Heb je iedereen gebeld?' Xavier klonk vrolijk. Hij had vast een leuke avond gehad. Ze rilde bij de gedachte wat hij zou denken als hij wist wat zijn moeder had gedaan. Ze voelde zich compleet ontaard.

'Gebeld? Wie?' vroeg ze afwezig. 'O... ja... gebeld... ja, natuurlijk. Ik ben gewoon een beetje aan de late kant. Ik zie je zo.' Ze hing op en liet zich trillend op de rand van het bed zakken. Wat ze had gedaan was krankzinnig. Er moest een einde komen aan die waanzin. Ze was een verstandig mens, en Liam was niets meer dan een zich misdragende overjarige puber die zijn hele leven al zijn uiterste best had gedaan om vooral niet volwassen te worden. En als extra schrikbeeld herinnerde ze zichzelf aan het feit dat hij overspel had gepleegd met de tweelingzus van zijn vrouw. Niet bepaald iets wat blijk gaf van moraal en juist inschattingsvermogen. En hij mocht dan knap zijn, hij gedroeg zich vol verve als een onverantwoordelijk kind. Zijzelf ook trouwens, bedacht ze. Zij moest degene zijn die zich als een volwassene gedroeg. Liam was daar niet toe in staat.

Ze gooide de spullen die ze mee naar Londen had genomen in haar tas, kleedde zich snel aan, borstelde haar haren en maakte zich óp. Vijftien minuten later zat ze in de lobby te wachten toen haar zoon, knap en jong, binnenliep. Zijn zelfverzekerde tred en manier van kleden deden haar meteen aan Liam denken. Verwanten in levensstijl, houding en gedrag. Twee ongetemde jonge jongens.

'Je ziet er stralend uit,' merkte Xavier met een blij gezicht op. 'Ik zie je nooit met je haar los. Het staat je goed, mam.' Geschrokken besefte ze dat ze was vergeten het op te steken. Ze had zo'n haast gehad dat het haar niet eens opgevallen was in de spiegel. Een teken aan de wand, voor haarzelf en voor Xavier, dat er iets veranderd was. Ze had meer laten zakken dan alleen haar haren, en nu was het tijd daar weer verandering in te brengen, voor altijd.

'Dank je. Ik had een beetje haast.'

'Je zou het vaker los moeten dragen. Hoe was je etentje met Liam?'

'Prima... leuk.. Hoewel, dat is misschien niet het goede woord. Hij is wel een beetje... vreemd, vind je niet? Hij kwam opdagen zonder sokken en zonder veters, in een overhemd dat hij zelf had geverfd.' Ze hoopte zichzelf te overtuigen als ze hem belachelijk maakte in de ogen van Xavier. Maar ze voelde zich een verraadster toen ze het zei.

'Het is een goeie vent. Jezus, mam, je hebt er schilders tussen zitten die er een stuk beroerder bij lopen,' antwoordde Xavier schouderophalend.

Sasha dacht bij zichzelf dat ze daar nooit mee naar bed was geweest. Maar Liam was anders. Geen van haar andere schilders had haar ooit hetzelfde gevoel gegeven als Liam, gewoon door vanaf de andere kant van de kamer naar hem te kijken. Ze had de aantrekkingskracht gevoeld vanaf het allereerste moment dat ze elkaar hadden ontmoet en zichzelf wijsgemaakt dat ze het zich verbeeldde. Ze probeerde het te ontkennen, maar dat lukte niet. Uiteindelijk was gebleken dat het veel meer was dan verbeelding. Erger nog dan dat, het voelde echt.

Ze ontbeten in de lobby. Ze dronk thee en staarde naar de scones op haar bord. Ze kreeg geen hap door haar keel. Ze had geen trek. Xavier schrokte zijn ontbijt naar binnen. En dat van haar. Hij was uitgehongerd.

Een uur lang praatten ze over niets bijzonders. Xavier zwaaide haar na toen ze naar het vliegveld vertrok, terwijl Sasha zich afvroeg of hij Liam die dag nog zou zien en of hij iets zou zeggen. Ze zou hem vermoorden als hij iets aan haar zoon zou laten doorschemeren. Maar ze vertrouwde erop dat hij dat niet zou doen. Hij was niet vals of haatdragend, alleen maar onverantwoordelijk en jong voor zijn leeftijd. Erg jong. Hij leek eerder van Xaviers leeftijd dan de hare. Ze dwong zichzelf de rest van de rit niet meer aan hem te denken en pakte wat werk uit haar koffertje.

Het lukte haar niet zich op een enkel woord van wat ze las te concentreren. Doodstil staarde ze naar het contract met de handtekening die hij er in Harry's Bar onder had gekrabbeld, en even kwam het idee in haar op om het te verscheuren. Maar dat kon ze hem niet aandoen. Hij had haar beide exemplaren teruggegeven en ze bedacht dat ze die van hem moest opsturen als ze terug was in Parijs. Hij had haar zijn mobiele nummer gegeven, maar ze zou hem voor geen goud bellen. Ze had hem haar nummer niet gegeven. Ook haar nummer thuis niet. Het enige wat hij had, was het nummer van de galerie in Parijs, en ze bad dat hij haar daar niet zou bellen. Als hij dat wel deed, zou ze hem doorverbinden met iemand anders. Het maakte niet uit met wie. Als zij het maar niet was. Ze wilde zijn stem niet meer horen, voorlopig niet tenminste. Zijn stem had een diepe, sexy ondertoon met een tederheid die haar van haar stuk bracht. Dat was haar meteen al opgevallen. En nu was ze verliefd op zijn stem, en vrijwel al het andere van hem, behalve de manier waarop hij zich gedroeg. Het laatste waar ze op haar leeftijd op zat te wachten was een verhouding met een zelfverklaard verknipt kunstenaarstype dat zich gedroeg als een minderjarige delinquent. Ze meende wat ze die ochtend tegen hem had gezegd. Ze zou het mikpunt van spot worden in Parijs en misschien zelfs van New York, als ze openlijk een romantische relatie met hem aan zou gaan. Ze had een reputatie hoog te houden. Liam niet. Hij interesseerde zich niet voor zijn eigen reputatie, noch voor die van haar. Hij had niets te verliezen bij een relatie met Sasha. Sasha had alles te verliezen, inclusief het respect van haar kinderen, collega's en vrienden.

Van dat aspect was ze zich scherp bewust op het moment dat ze aan boord van haar vliegtuig stapte op Heathrow. Het was een schandelijk incident geweest, een eenmalige, volslagen belachelijke buitenaardse ervaring, en onder geen voorwaarde zou er een herhaling plaatsvinden. Ooit. En terwijl het vliegtuig opsteeg, beloofde ze zichzelf dat ze normaal zou worden en blijven.

Het was vier uur 's middags toen ze haar kantoor in Parijs binnenstapte. Ondanks het zonnige weer in Londen, regende het bij aankomst in Parijs. Het was lastig geweest om een taxi te vinden op de luchthaven, en ze was doorweekt toen ze binnenkwam. De regen werkte versoberend na de bedwelmende gebeurtenissen in Londen, en ze kwam er weer met beide benen door op de grond te staan.

'Lieve god, wat zie jij er verschrikkelijk uit,' zei Bernard, haar manager, toen hij haar in de gang tegenkwam. 'Nou ja, in elk geval erg nat. Je kunt je beter thuis eerst even gaan verkleden, Sasha.'

'Dat was ik ook zo van plan. Ik moet eerst even een paar telefoontjes plegen. O, en dan nog iets,' zei ze glimlachend. Het viel Bernard op dat ze er ondanks haar natte haren en doorweekte kleren beter uitzag dan in maanden het geval was geweest. Voor het eerst in meer dan een jaar leek ze ontspannen en vrolijk. Het was duidelijk dat het bezoek aan haar zoon haar goed had gedaan. 'We hebben er een nieuwe schilder bij. Het is een vriend van Xavier, uit Londen. Hij heeft het contract getekend, we moeten alleen nog even een exemplaar naar hem toesturen. Het is een jonge Amerikaan. Zijn werk is schitterend.'

'Prima. Ik ben benieuwd.' Sasha hield meer van moderne kunst dan hij. Net als haar vader was Bernard meer gesteld op traditioneel werk, maar hij had veel bewondering voor Sasha's oog voor moderne kunst en opkomende kunstenaars. Haar gevoel voor succes liet haar nooit in de steek.

'Ik heb tegen hem gezegd dat we zijn eerste expositie in New York gaan doen.' Bernard knikte en ze vervolgden hun weg naar hun eigen kantoor.

Sasha keek verbaasd naar het enorme boeket rode rozen op haar bureau, en ze zag dat haar secretaresse het bijbehorende kaartje niet had opengemaakt. In haar ogen waren rode rozen iets persoonlijks, en dus had ze de envelop dicht gelaten. Tot Sasha's opluchting, toen ze zag van wie de bloemen afkomstig waren. Ze wilde niet dat haar medewerkers zouden denken dat ze een geheime minnaar had. Die had ze niet. Ze had een fout gemaakt, de fout hersteld, en zo zou het blijven.

Op het kaartje stond: en toch is het mogelijk, ik hou van je, liam Ze scheurde het briefje in kleine stukjes en gooide het beschaamd in de prullenbak. De rozen moesten hem een kapitaal gekost hebben, en ze wist dat hij zich dat niet kon veroorloven. Ze was ontroerd en in de verleiding hem te bellen, maar dwong zichzelf dat niet te doen. Ze had gezworen de stilte te bewaren, en dat zou ze blijven doen, al kostte het nog zoveel moeite.

In plaats van hem te bellen om te bedanken voor de bloemen, schreef ze hem een beleefd briefje dat afkomstig had kunnen zijn van zijn oma of agente. Ze overhandigde het samen met zijn exemplaar van het contract en zijn telefoonnummer en adres aan haar secretaresse. Ze gaf opdracht een dossier aan te leggen voor hun nieuwe kunstenaar, Liam Allison.

'Het is een schitterende bos,' zei Eugénie. Sasha's woorden verklaarden de bloemen. Die nieuwe schilder had ze gestuurd, een attent gebaar van een berooide schilder. Of misschien was deze man toch niet zo berooid. Rozen waren duur in januari. Heel even had Eugénie zich afgevraagd of Sasha misschien een vriend had, maar dat was dus niet het geval. Gewoon een nieuwe opkomend kunstenaar. Maar Sasha zag er gelukkiger uit dan lang het geval was geweest. Sinds Arthurs dood had ze er diepellendig en depressief bijgelopen. Eindelijk leek er weer een beetje leven in haar te zitten. Ze zag er ontspannen uit na haar reis naar Londen.

Om zes uur 's avonds trok Sasha zich terug in haar privégedeelte van het huis, opgelucht dat Liam geen contact met haar opgenomen had. Ze maakte een kop thee en wat soep voor zichzelf. Daarna nam ze een heet bad en probeerde ze elke gedachte aan hem uit haar hoofd te zetten, iets wat niet eenvoudig was. Rond deze tijd de vorige avond, had ze met hem bij Harry's Bar gezeten. Ze verzette zich nog harder tegen de herinneringen aan wat er daarna was gebeurd toen ze in haar hotelkamer waren.

Ze schrok op uit haar mijmeringen toen de telefoon rond middernacht ineens rinkelde. Het was Tatianna. Ze had die ochtend een baan gevonden op de kunstredactie van een modetijdschrift, waar ze de coördinatie van de fotografie zou gaan voeren en alle andere werkzaamheden die ze haar opdroegen. Ze klonk opgewonden en gelukkig, en nadat ze haar nieuwtje had verteld vroeg ze hoe het met haar moeder ging.

'Hoe was het in Londen?'

'Leuk.' Ze dwong zichzelf niet aan Liam te denken. 'Ik heb Xavier een paar keer gezien en ik had wat afspraken met kunstenaars.'

'En hoe was die vriend van Xavier?'

'Welke vriend?' reageerde Sasha paniekerig op de vraag.

'Ik dacht dat je een afspraak had met een van zijn vrienden, om naar zijn werk te kijken.'

'O, die vriend,' antwoordde Sasha opgelucht. 'Ja, dat ging prima. We hebben hem een contract aangeboden.'

'Wow, dan zal hij wel goed zijn. Dat is boffen voor hem.'

'Hij is echt heel goed. We gaan zijn eerste expositie volgend jaar in New York houden.' Ze dwong zichzelf serieus en professioneel te klinken.

'Daar zul je hem wel een groot plezier mee hebben gedaan.' Schilders bedelden vaak om voorgesteld te worden aan haar moeder. Het ergerde haar altijd vreselijk. Ze had er een hekel aan om gebruikt te worden als opstapje naar Sasha. Xavier deed daar veel minder moeilijk over. 'Wanneer kom je weer naar New York?'

'Dat duurt nog wel een paar weken. Ik heb het razend druk hier. Waarom kom je niet een weekeindje hierheen?' Sasha vond het heerlijk om haar kinderen om haar heen te hebben.

'Ik heb zo'n hekel aan die regen daar. Ik sprak net een vriendin die net terug is uit Parijs, en die zei dat het afschuwelijk weer was daar.'

'Het is inderdaad niet veel soeps,' gaf Sasha toe. 'In Londen scheen de zon.'

'Ze hebben voorspeld dat het hier morgen gaat sneeuwen. Ik denk dat ik dit weekeinde ga skiën.'

'Rij je voorzichtig dan? Wanneer begin je aan je nieuwe baan?' Sasha gaapte. Het was laat voor haar, en pas zes uur 's avonds in New York.

'Morgen,' meldde Tatianna euforisch, en heel even benijdde Sasha haar dochter. Haar leven begon pas net. Sasha had het gevoel dat het hare ten einde liep. Haar beste jaren lagen achter haar. De kinderen waren volwassen. Arthur was er niet meer. Ze had niets meer om naar uit te kijken, behalve haar werk en misschien ooit kleinkinderen, hoewel ze daar niet bijzonder in geïnteresseerd was. Ze voelde zich oud nadat ze haar dochter opgehangen had en in bed kroop.

Ze kon het niet laten toch aan Liam te denken. Het was lief van hem geweest om bloemen te sturen. En dom. en toch is het mogelijk had er op het kaartje gestaan dat ze had verscheurd. Ze wist dat het niet zo was.

Na een rusteloze nacht waarin ze veel aan hem dacht, zat ze de volgende ochtend om negen uur weer achter haar bureau. In Londen was het pas acht uur. Ze vroeg zich af wat hij op dat moment deed en of hij haar zou proberen te bellen. Het was zaterdag en eigenlijk had ze dus vrij, maar ze had niets anders te doen. Ze had alle uitnodigingen voor etentjes afgeslagen. Het was vreselijk weer en het was gewoon te somber om thuis te blijven zitten. Dan was ze liever aan het werk. 's Middags om vier uur belde hij, maar ze nam het gesprek niet aan. Ze vroeg de jonge vrouw die in de galerie werkte om hem te zeggen dat ze er niet was en dat hij op maandag contact op moest nemen met Bernard. Bernard was zo verstandig om niet te werken op zaterdag en zondag. Hij had een vrouw, drie kinderen, en een huis in Normandië waar ze de weekeinden doorbrachten. Toen Arthur nog leefde, had ze ook nooit gewerkt in het weekeinde. Nu was het alles wat ze had om haar dagen te vullen en afleiding te geven. Sinds Arthurs dood strekten de weekeinden zich meedogenloos lang voor haar uit.

Om zes uur sloot ze de galerie af en om zeven uur ging ze naar huis. Ze had een hele stapel kunsttijdschriften in haar armen en ze deed de lampen aan. Het was etenstijd maar ze had geen trek. Terwijl ze thee zette, hield ze zichzelf opnieuw voor dat het geen enkele zin had om aan Liam te denken. Die gedachten leidden nergens toe, het was waanzin en het deed pijn. Ze stond net thee in te schenken toen de deurbel ging. En hij bleef gaan, zodat ze tot de conclusie kwam dat de beheerder niet aanwezig was. Ze rende over de binnenplaats naar de grote bronzen buitendeur, zonder een idee te hebben wie het zou kunnen zijn. Er werd 's avonds nooit aangebeld.

Ze keek door het kijkgaatje maar zag niemand staan, dus drukte ze op de knop zodat een van beide deuren openklikte. Misschien had iemand iets neergezet aan de andere kant. Toen ze de deur opentrok en rondkeek, zag ze Liam in een doorweekte sweater en spijkerbroek voor zich staan in de stromende regen. Hij had een paar oude cowboylaarzen aan, zijn lange blonde haren zaten rond zijn hoofd geplakt, en hij had een kleine tas bij zich. Woordeloos staarde ze hem aan terwijl hij op haar neerkeek, en toen deed ze een stap naar achteren zodat hij in elk geval uit de regen op de binnenplaats kon staan.

'Je zei dat ik je niet mocht bellen vanuit Londen,' zei hij glimlachend. 'Dus dat heb ik maar niet gedaan. Ik heb pas gebeld toen ik in Parijs was. Ik nam aan dat je ondertussen wel thuis zou zijn.'

'Wat doe je hier, Liam?' Ze keek eerder van streek dan boos. En ergens, diep van binnen, was ze bang. Zonder al te veel moeite van beide kanten kon dit vreselijk uit de hand lopen.

'Ik kom je opzoeken.' Meer dan ooit leek hij op een uit zijn krachten gegroeid kind. 'Ik kan sinds gisteren nergens anders meer aan denken dan aan jou. Dus ik vond dat ik dan net zo goed naar je toe kon gaan. Ik heb je gemist.' Ze had hem ook gemist, maar het was een risico dat ze gewoonweg niet kon nemen.

'De rozen waren prachtig,' zei ze beleefd.

'Waren? Heb je ze weggegooid?' De teleurstelling was van zijn gezicht af te lezen.

'Nee, natuurlijk niet. Ze staan op mijn kantoor.' Ze stonden nog steeds onder het afdak van de binnentuin. 'Ik heb tegen mijn secretaresse gezegd dat ze van een nieuwe schilder kwamen.'

'Moet je verantwoording aan haar afleggen dan? Je mag toch doen en laten wat je zelf wilt?'

'Niemand kan zomaar doen en laten wat hij wil, Liam. Ik niet tenminste. Ik heb een eigen zaak, kinderen, werknemers, klanten, verantwoordelijkheden, taken, en een goede naam hoog te houden. Ik kan me niet ineens als een verliefde puber gaan gedragen.' Haar woorden waren zowel voor haarzelf als voor hem bedoeld.

'Hoezo niet? Het zal je goed doen om voor de verandering eens een frisse wind door je haren te laten blazen.' Het was bijna hetzelfde als haar zoon tegen haar had gezegd toen hij haar met haar losse haren had gezien in Londen. Maar om de een of andere reden bracht Liam haar uit haar evenwicht. En dat was niet wat ze wilde. Ze was niet van plan haar zekerheden overboord te gooien en zichzelf voor gek te zetten door te vallen voor deze onvolwassen man. 'Mag ik je op een etentje trakteren?' vroeg hij. Ineens schoot haar het diner met Gonzague de St. Mallory bij Alain Ducasse van een maand geleden te binnen waar ze zo woedend om geworden was, toen hij had verwacht dat ze met hem naar bed zou gaan in ruil voor de verkoop van een schilderij. Wat was dat een belediging geweest. Dat was dit niet. Dom misschien, maar oprecht, en zeker niet beledigend. Gonzague was veel minder man, en zeker stukken minder heer, dan deze zelfbenoemde en zich in zijn rol uitlevende dwaze kunstenaar.

'Waarom kom je niet binnen. Dan maak ik wel iets te eten. Het weer is te slecht om naar buiten te gaan.' Ze liep voor hem uit naar haar huis, waarvan de voordeur nog steeds openstond. 'Waar logeer je?' vroeg ze zenuwachtig. Als hij zou antwoorden dat hij van plan was bij haar te slapen, zou ze hem niet binnenlaten.

'In een kunstenaarspension in het Marais, vlak bij de Place des Vosges. Daar ben ik afgelopen zomer ook geweest.' Ze knikte en ging hem voor naar de woonkamer. Het huis stamde uit de achttiende eeuw, net als de meubels. Maar alle kunst was hedendaags en modern. Het was een kunstzinnige mix waar maar weinig mensen mee weggekomen zouden zijn. Het eindresultaat was sierlijk, vrolijk en gezellig. De enorme open haard in de kamer had ze laten herbouwen van wit marmer. De enige lamp die op dit moment brandde, was een hoog, zilveren exemplaar in de vorm van een toorts, die ze jaren geleden uit Venetië had meegenomen. Verspreid door de kamer stonden grote kandelaars met hoge kaarsen die ze tegenwoordig nooit meer brandde. Te veel moeite. Ze liepen door de kamer, langs de eetkamer, rechtstreeks naar de keuken. Het was een grote, gezellige ruimte, met landelijke Franse meubels, een enorme marmeren tafel en muren behangen met werk van opkomende schilders. De belangrijkste kleuren waren geel en oranje, zodat de keuken de illusie wekte dat de zon er altijd scheen. Boven de tafel hing een gigantische Venetiaanse kroonluchter die ze met een tikje tegen de lichtschakelaar aan knipte. Het was een warme en uitnodigende keuken, en toen Arthur nog leefde hadden ze er vaak uren gezeten. Vaker zelfs dan in de woonkamer. De eettafelstoelen waren bekleed met zacht bruin leer.

'Allemachtig, Sasha... wat een prachtige keuken. Wie heeft dit zo ingericht?'

'Ik,' antwoordde ze glimlachend. 'Hij is een beetje eclectisch. De rest van het huis is wat vormelijker.' Net als de galerie en de vleugel van het huis waar haar vader vroeger woonde. De antieke stukken en schilderijen die hij verzameld had, waren schitterend, maar Sasha voelde zich meer thuis in haar eigen kant van het huis. Net als Liam. Hij vond het schitterend en voelde zich er meteen thuis.

Ze warmde wat soep voor hem op, en dankbaar nam hij haar aanbod van een omelet aan. Hij gaf toe dat hij enorme honger had. Hij had niets meer gegeten sinds het begin van de middag. 'Ik kan ook wat pasta maken, als je dat in huis hebt,' bood hij aan. Ze aarzelde en knikte toen. Ze wilde niet dat hij langer bleef dan nodig was. Ze zou hem te eten geven, hem duidelijk maken dat hij niet zomaar onaangekondigd op haar stoep kon verschijnen, en hem naar zijn kunstenaarspension in het Marais sturen. Wat hij daarna deed, was zijn probleem. Niet het hare, nu niet en nooit.

Ze gingen aan de slag met de voorbereidingen, en een halfuur later zaten ze naast elkaar aan de keukentafel te discussiëren over twee kunstenaars die ze vertegenwoordigde. Liam vond een van de twee geweldig en veelbelovend en hij vond het terecht dat ze hem een kans had gegeven. De ander vond hij talentloos en waardeloos en een slechte toevoeging aan de galerie. Volgens Liam was het een na-aper, en was zijn stijl oppervlakkig, nep en pretentieus. 'Ik kan hem niet uitstaan. Ik vind het een enorme klootzak.' Liam koesterde uitgesproken meningen over de meeste onderwerpen.

'Ja, dat laatste ben ik met je eens,' beaamde Sasha. Ze mocht de man ook niet. 'Maar zijn schilderijen gaan als warme broodjes, en de musea zijn dol op hem.'

'Ze lopen alleen maar bij hem te slijmen omdat hij een rijke vrouw heeft.' Vervolgens keek hij haar schaapachtig aan en grinnikte: 'Maar ja, dat zouden de mensen op een dag ook over mij kunnen zeggen als wij iets zouden krijgen.' De manier waarop hij het zei gaf haar de rillingen.

'Maak je geen zorgen, dat gebeurt niet. Dat probleem zul jij niet krijgen.' Ze klonk verdrietig toen ze het zei. 'Dus gewoon nog een heel goede reden om niks "te krijgen samen", zoals jij het noemt.'

'Ik wil je iets laten zien,' zei hij. Hij schoof een doorweekte broekspijp van zijn spijkerbroek omhoog, en trok met de nodige moeite een laars uit. Ze zag niets bijzonders. Hij droeg witte sportsokken, en hij wees op de sok waar ze naar staarde. 'Kijk dan. Sokken. Speciaal voor jou. Op het vliegveld gekocht.' Je zag ze niet in zijn cowboylaarzen, maar hij was net een klein kind dat zijn moeder een plezier wilde doen en daar nu voor beloond wilde worden.

'Knappe jongen, Liam,' zei ze spottend, maar desondanks geroerd. Het was overduidelijk dat hij haar een plezier wilde doen en haar goedkeuring wilde. Maar er was meer dan een paar sokken voor nodig om volwassen te zijn, en hij was het gewoon niet. Als je naar hem keek zag je niets anders dan een jongen en een dwaze artiest. En, zoals hij haar eerder vol trots had verteld, niemand zou hem ooit hoeven vertellen hoe hij zijn leven moest leiden. Zijn vader had het geprobeerd, net als zijn broers, en Liam had ze uitgedaagd. Dat zou Sasha zich niet laten gebeuren. Ze wilde dat hij zichzelf in de hand had en volwassen werd. Zijn komst naar Parijs was ontzettend lief, maar wel gewaagd en impulsief, en het getuigde niet van respect voor dat wat ze hem had gevraagd, namelijk om uit haar buurt te blijven en hun moment van ontoerekeningsvatbaarheid in Londen te vergeten.

'Wat zou je vanavond hebben gedaan als ik niet voor je neus had gestaan?' vroeg hij belangstellend toen ze hun eten op hadden. Alles wat ze hadden gemaakt was lekker geweest. Ze konden allebei goed koken.

'Niets. Een beetje lezen. Bijtijds naar bed. Ik ga niet veel uit.'

'Waarom niet?' vroeg hij fronsend.

'Dat lijkt me duidelijk. Verdriet. Alleen. Ik vind het een beetje deprimerend om in mijn eentje naar feestjes te gaan. Ik voel me altijd het vijfde wiel aan de wagen, of een eenzaam exemplaar op de ark van Noach. Mijn vriendinnen hebben medelijden met me, en dat maakt het alleen maar erger. Ik ga alleen maar uit als het echt niet anders kan, met klanten.'

'Je moet er vaker uit,' merkte hij nonchalant op, alsof ze hem ingehuurd had om haar sociale leven aan een onderzoek te onderwerpen. 'Je moet meer plezier maken. Je kunt niet voor eeuwig in een leeg huis blijven zitten lezen, en luisteren naar hoe hard het buiten regent. Jezus, ik zou zelfmoordneigingen krijgen als ik dat deed.' Ze vertelde hem maar niet dat ze die inderdaad soms had sinds Arthurs dood, en dat de enige reden die haar daarvan weerhouden had was dat ze wist dat ze dat haar kinderen niet aan kon doen. Anders had ze het allang gedaan. Intuïtief voelde hij dat aan. Gezien de manier waarop ze leefde en de eenzaamheid waarin ze zich verdronken had, kon hij het haar niet aanrekenen. Het enige waaruit haar leven nog bestond, was de galerie en een sporadisch bezoek aan haar kinderen. 'Morgen neem ik je mee naar de film. Draaien ze hier in Parijs van die samoerai-films?' vroeg hij belangstellend toen hij haar hielp bij het afruimen van de tafel. Ze lachte om zijn vraag. 'Ik heb geen idee. Ik heb er nog nooit een gezien.' Ze had in elk geval plezier met hem. Ze had in geen jaren zo gelachen als met hem, en misschien zelfs wel nooit.

'Die moet je gezien hebben. Ze zijn geweldig. Goed voor je gemoed. Je hoeft niet eens de ondertiteling te lezen, alleen maar te luisteren naar de geluiden. Ze hakken elkaar in piepkleine mootjes en maken daar de meest geweldige geluiden bij. Een diepe psychologische ervaring. Xavier is er gek op.'

'Dat heeft hij me nooit verteld,' zei ze glimlachend.

'Hij zal zich er wel voor schamen. Hij ziet zichzelf graag als een serieus, intellectueel type. En er is niets intellectueels aan samoerai-films. Ik haat zijn soort films, daar val ik altijd bij in slaap.'

'Ik ook,' lachte ze. 'Al die vreselijke, eindeloos durende Poolse en Tsjechische films. Ik weiger altijd met hem mee te gaan.'

'Mooi zo, dan ga je morgen dus met me naar de film. Ik ben zelfs bereid je mee te nemen naar een romantische draak. Wanneer ben je voor het laatst naar de bioscoop geweest?' Ze dacht er even over na en kwam tot de conclusie dat het antwoord hetzelfde was als voor alle andere dingen in haar leven.

'Voor Arthurs dood.' Hij knikte zonder commentaar te leveren en wierp een blik op haar koelkast. Het was een moderne Amerikaanse tweedeurs koelkast en vriezer, iets wat je niet vaak zag in Parijs. Arthur had daarop gestaan toen ze het huis verbouwden. Ook hadden ze grote, luxe Amerikaanse badkamers, een unicum in Frankrijk.

'Heb je roomijs in huis? Ik ben eraan verslaafd.' Er waren ergere dingen om verslaafd aan te zijn, bedacht ze. Zoals aan hem, bijvoorbeeld. Hij had zelfs geen glas wijn gedronken bij het eten, terwijl ze het wel aangeboden had.

'Eerlijk gezegd...' Ze stond voor de open deur. IJsblokjes, verder was de vriezer leeg. Ze at nooit toetjes of ijs. En in de koelkast stond alleen maar wat haar huishoudster daar voor haar te eten in had gezet. Wat salade, groente, eigengemaakte soep, en af en toe wat vleeswaren, kaas of kip. Ze was geen grote eter. Liam at als de gezonde jonge man die hij was. Licht beschaamd draaide ze zich om. 'Nee, geen ijs. Sorry.' Ze kon zich niet eens herinneren wanneer ze voor het laatst ijs gegeten of gekocht had.

'Dan hebben we een groot probleem,' antwoordde hij met een bezorgde blik.

'Ik zal het onthouden voor de volgende keer,' zei ze. Alsof er een volgende keer zou komen, terwijl ze overtuigd was van het tegendeel. Ineens had ze een idee. Ze was er in geen jaren geweest. Niet meer sinds de kinderen klein waren geweest. Maar ze had nu een nieuw kind in huis. Liam. 'Doe je jas aan. We gaan naar buiten,' zei ze ineens enthousiast met een blij gezicht. 'Waar gaan we heen?' vroeg hij toen Sasha haar regenjas aantrok en haar schoudertas pakte. Ze had nog steeds haar zwarte zakenpak aan dat ze naar kantoor had gedragen. Even later stonden ze buiten. Ze liep voor hem uit naar de garage en stapte achter het stuur van haar kleine Renault. Hij moest zich als een slangenmens opvouwen om naast haar te kruipen. Zijn benen waren veel te lang voor haar kleine autootje, maar voor Sasha was de auto ideaal.

Ze reed naar het Ile St. Louis, parkeerde de auto, klapte de paraplu uit en stak al wandelend haar arm door de zijne. Voor een oude, bruine winkelpui met daarop de naam Berthillon, bleef ze staan en keek ze trots naar hem op. 'Hier verkopen ze het beste ijs van Parijs.' Ze legde hem uit dat hij moest kiezen of hij een hoorn of een beker wilde, en dat hij moest zeggen hoeveel bolletjes in welke smaak hij daarin wilde, en dat daar bovenop nog slagroom of een sausje kon. Hij koos voor een bolletje peer, abrikoos en citroen in een gesuikerd hoorntje, en ze namen drie enorme bekers chocolade-, vanille- en koffie-ijs mee naar huis. Zelf bestelde Sasha een bolletje kokosijs, en vrolijk kletsend wandelden ze terug naar de auto. Op de terugweg nam ze een korte toeristische route, en hoewel hij zei dat hij Parijs kende, was hij nog nooit in haar deel van de stad geweest. In een ingeving stopte ze om koffie te drinken in Café de Flore, een van de oudste cafés van Parijs. Later liepen ze langs de Deux Magots terug naar de auto, en het was al tien uur toen ze weer thuiskwamen. Hij besloot om de andere smaken ijs die ze hadden gekocht te proeven. Nu gingen ze in de woonkamer zitten en Liam stak de kaarsen aan. Het was toch een heerlijke avond geworden. Het soort avond dat je in je eentje onmogelijk kon hebben. Ze zou het vreselijk gevonden hebben om in haar eentje naar Berthillon te gaan, en het was onzin om alleen door Parijs te rijden. En in haar eentje koffie drinken bij Café de Flore zou meelijwekkend zijn geweest. Maar met Liam was het juist leuk, ze hadden veel plezier gehad. Hun discussies over politiek gaven de avond vaart, hun gesprekken over kunst, meningsverschillen, het lachen om zijn grappen en verhalen, en zijn onweerstaanbaar uitbundige enthousiasme over het leven zelf maakte de avond leuk. Voor beiden. Hij mocht dan misschien jongensachtig zijn, toch was hij slim, en het was leuk met hem. Ze begon zich af te vragen of ze misschien gewoon vrienden zouden kunnen zijn. Het liep tegen enen toen het gesprek stilviel en Sasha gaapte.

Hij vroeg of hij haar telefoon even mocht gebruiken om de herberg te bellen. Hij had ze vanaf het vliegveld willen bellen, maar had dat niet gedaan. Met een schaapachtige blik op zijn gezicht kwam hij een paar minuten later terug.

'Dat was dus erg dom,' zei hij schaamtevol kijkend. Hij had haar die avond niet eens gekust, en daar was ze blij om. Als hij dat wel gedaan had, had ze hem moeten vragen weg te gaan. Dat had ze zichzelf beloofd, om te voorkomen dat de zaken opnieuw uit de hand liepen.

'Wat?' Ze stond de kaarsen te doven. Hij zou nu zo vertrekken. Het was goed gegaan vanavond en er waren geen problemen geweest. En als ze zich nu maar niet zo onverzadigbaar tot hem aangetrokken voelde, zou alles helemaal perfect zijn.

'Ik was te laat met bellen. Ze zitten vol. Maar ik kan vast wel ergens anders een kamer vinden,' zei hij met onuitgesproken vragen in zijn ogen, en ineens keek ze bezorgd.

'Vraag je me of je hier kunt blijven slapen?' zei ze nadrukkelijk, terwijl ze zich afvroeg of het een leugentje was of dat het pension in het Marais echt vol was. Maar hij leek zich oprecht te generen voor de situatie. Hij was gewoon geen georganiseerd type, en was dat ook nooit geweest. Hij had haar verteld dat Beth vanaf zijn negentiende altijd alles voor hem had geregeld, en dat was blijven doen tot op de dag dat ze vertrok. En in het begin kon hij niets zonder haar, maar hij leerde het steeds beter.

'Dat was ik niet van plan eigenlijk,' antwoordde Liam eerlijk. 'Ik wilde je niet voor het blok zetten. Ik kan wel op het vliegveld slapen, of op het station. Het zou niet de eerste keer zijn, het maakt mij niet uit.'

'Dat is onzin,' antwoordde Sasha praktisch denkend. Ze haalde diep adem, 'je kunt in Xaviers kamer slapen. Maar Liam, ik ga niet met je naar bed. Ik wil niet dat mijn leven een puinhoop wordt, en het jouwe ook niet. Het wordt veel te verwarrend als we doorgaan met wat we gisteren hebben gedaan.' Hij had niet de indruk dat ze erg in verwarring waren geweest bij hun activiteiten van de voorgaande avond, maar hij knikte zwijgend.

'Ik zal me gedragen. Dat beloof ik.' Hij wist dat dit een moeilijke situatie voor haar was. Dit was de plek waar ze met haar man en kinderen had gewoond. Dit huis was geen onbeschreven blad voor haar zoals de hotelkamer in Londen. Hij wilde haar niet van streek of bang maken, en hij wist dat dat zou gebeuren als hij haar aan zou raken.

Eerbiedig liep hij achter haar aan naar Xaviers kamer. De kamer lag een verdieping hoger, recht boven haar slaapkamer. Het was een prettige mannenkamer met eenvoudige meubels, donkerblauwe tinten, en een schilderij van een vrouw en een jongen dat ze hem jaren geleden als kerstcadeau had gegeven. Destijds vond hij het prachtig, en het hing nog steeds hier als aandenken aan de kindertijd van haar zoon. De ronde oeil de boeuf-ramen boden uitzicht op de tuin. Liam vond het prettig om te weten dat ze vlak bij hem zou zijn, en toen ze hem welterusten kuste op beide wangen, lukte het hem haar te weerstaan. Hij had geen haast. Zijn gevoelens voor haar konden wachten, als dat moest. Die nacht lag hij in bed aan haar te denken, net als Sasha aan hem dacht. Duizend keer wilde hij opstaan en de trap af rennen, maar hij deed het niet. Pas de volgende ochtend zag hij haar weer in de keuken.

Ze bakte eieren met spek voor hem en ze bespraken wat ze die dag zouden gaan doen. Aangezien hij inschikkelijk in Xaviers kamer had geslapen zonder commentaar te leveren of haar grenzen te overschrijden, voelde ze niet meer de drang om hem weg te sturen. Het weer was nog steeds grauw, maar minder slecht dan de dag ervoor, en ze besloten een wandeling langs de Seine te maken. Ze bekeken de Bateaux Mouches, en ze wees nieuwe dingen voor hem aan. Hij kocht een kunstboek voor haar. Ze aten crêpes aan een kraampje op straat, slenterden langs de dierenwinkeltjes, en lachten om de kippen. Liam wilde naar binnengaan, en hij vertelde over de hond die hij als kind had gehad. De hond was in hetzelfde jaar als zijn moeder gestorven. De rest van de tijd maakte hij haar aan het lachen met moppen en grappige verhalen. Ze vroeg hem naar zijn kinderen en vertelde over de hare. Het was een perfecte middag waarop ze zich op hun gemak voelden, vertrouwelijkheden en vriendschappelijke gevoelens deelden, vol onuitgesproken liefde die ze allebei voelden, hoe hard Sasha het ook probeerde te ontkennen. Hij bood haar wat ze de afgelopen vijftien maanden had moeten missen: kameraadschap en iemand om mee te praten. Hij vulde het eenzame gat in haar hart als schuim dat alle gaten tot aan de randen dichtte.

Ze stonden binnen bij de laatste dierenwinkel aan de quais toen hij de cockerspaniël zag. De eigenaar vertelde dat het de kleinste van het nest was, en Sasha zei dat het dier de verdrietigste ogen had die ze ooit had gezien.

'Je zou een hond moeten nemen,' zei Liam beslist. 'Dan had je gezelschap.' Hij had hetzelfde bedacht, maar dat was te ingewikkeld voor hem in Engeland.

'Ik ben veel te vaak van huis. Dan zou ik hem telkens alleen moeten laten, en anders zit dat beestje eeuwig met me in het vliegtuig. Nee, dat lijkt me niet eerlijk.'

'Dat doe je zelf toch ook? Waarom zou een hond dat niet kunnen?'

'Ik heb geen hond meer gehad sinds de kinderen klein waren. Het is veel te veel werk,' zei ze praktisch. 'Ze zou overal plassen in de galerie en Bernard zou me vermoorden, en anders Karen wel in New York.'

'Ik vind niet dat je dat door andere mensen kunt laten bepalen.' Maar zo was ze. Anderen bepaalden ook haar beslissing over hem. Ze was te bang voor de reactie van anderen als ze een relatie met hem aan zou gaan. En hij was net zo ongedresseerd als een pup.

Ze haalden de pup uit de kennel, en het beestje kwam meteen tot leven toen Liam met hem speelde. Sasha keek van een afstandje toe hoe hij het goed vond dat het beestje zijn gezicht aflikte. Het was een zwart-wit teefje met een leuke kop, zwarte pootjes en vier witte voetjes. Liam vertelde dat de hond uit zijn jeugd ook een cockerspaniël was geweest.

'Waarom koop jij hem niet? Neem hem mee naar huis,' moedigde ze hem aan. Hij was duidelijk van het hondje gecharmeerd, en hij keek verdrietig toen hij de pup terugzette in de kennel. Ze jankte en blafte toen ze vertrokken. Liam draaide zich om, zwaaide en zond een kushandje.

'Ik krijg hem Engeland toch niet binnen,' legde hij Sasha uit.

'Die Britten kunnen zo verdomde moeilijk doen. Ze hebben de quarantaineregels wel een beetje versoepeld, maar je hebt nog steeds meer formulieren nodig dan voor een reis naar de maan. En daarbij komt,' grijnsde hij jongensachtig, 'dat ik veel te onverantwoordelijk ben voor een hond. Als ik schilder, vergeet ik alles om me heen. Ik zou eerst weer een vrouw moeten hebben voordat ik een hond kan nemen.'

'Dat is nogal een bekentenis.' Het bevestigde al haar angsten over hem, maar dit keer schrok ze er niet van. Het was gewoon een constatering van een feit. Liam wist zelf heel goed wat en wie hij was. Net als Sasha intussen. Het was gewoon een charmante, onverantwoordelijke jongen.

Ze gingen nog een keer naar Berthillon, en die avond bracht ze hem naar het vliegveld. Hij wierp haar een lange blik toe voor hij zelfs maar een poging deed zijn lange benen uit haar belachelijk kleine autootje te vouwen.

'Ik heb een heel fijn weekeinde bij je gehad,' zei hij zachtjes. Ze hadden niet gevrijd. Ze hadden niets ondoordachts gedaan. Ze hadden gewoon samen leuke dingen gedaan. IJs gegeten, gepraat, lange wandelingen gemaakt, een kunstboek gekocht, in cafeetjes gezeten, en met de hond gespeeld. Alles wat ze zo had gemist, en toch anders dan het ooit was geweest. Met Arthur had ze een volwassen leven geleid, een leven van gelijkwaardige partners die serieuze dingen deden. Liam had iets heerlijk speels en jongs. Hij was half man en half jongen, deze potentiële minnaar als ze hem zijn gang liet gaan, en in sommige opzichten was hij vanwege zijn jeugdige gedrag een soort geadopteerde zoon.

'Ik ook,' antwoordde Sasha glimlachend. 'Dank je wel dat je me bent komen verrassen. Als je het me eerst had gevraagd, had ik je nooit binnengelaten.'

'Daarom heb ik het niet gevraagd.' Hij boog naar haar toe en kuste haar. Ze was blij dat hij tot dat moment haar wensen had gerespecteerd. Toen hij haar kuste, voelde ze alles wat ze voor hem had gevoeld in Londen en nu het hele weekeinde had weten te onderdrukken. Dat had ze nooit kunnen doen als hij haar eerder had gekust. En hij al helemaal niet. Hun kus duurde eindeloos en naderhand keken ze elkaar zwijgend aan. Het was onmogelijk om meer te hebben dan dit. Ze wenste dat het anders was, maar dat kon niet. Ze zei er niets over deze keer. Dat was niet nodig. Hij wist wat ze dacht. 'Ik wil je nog een keer komen opzoeken,' zei hij. 'Mag dat, Sasha?'

'Dat weet ik nog niet. We zien wel. Daar moet ik over nadenken. Misschien tarten we het lot wel heel erg als we dit nog een keer proberen of onszelf voor de gek houden dat we het hierbij kunnen laten. Je bent nogal moeilijk te weerstaan.' Hij kuste haar opnieuw en bewees haar gelijk. Ze hapte naar adem toen hij ophield en hunkerde naar hem. Ze wilde niets liever dan naar huis rijden met hem naast haar. Maar ze deed het niet. Ze wist dat het niet kon. Ze stapte uit en lachte toen hij zijn benen ontvouwde en hetzelfde deed.

'Jezus, kun je met al dat geld dat je als agente aan mij gaat verdienen, niet op zijn minst een fatsoenlijke auto aanschaffen? Ik krijg nog een hernia in dit ding. Misschien moest ik je maar vast een voorschot geven.' Lachend liep ze achter hem aan de luchthaven in. Hij droeg de cowboylaarzen, zijn spijkerbroek, een visserstrui die hij in Ierland had gekocht, en een honkbalpet die zijn zoon hem vanuit Amerika had gestuurd. Hij zag er lang en mannelijk en jong uit. Alles aan hem was aantrekkelijk, zelfs, en misschien wel vooral, die jongensachtige uitstraling die haar zo'n angst inboezemde.

Zwijgend volgde ze hem naar de uitgang. Hij ging als laatste aan boord. Aan een kant hoopte ze dat hij het vliegtuig zou missen en bij haar zou blijven. Aan de andere kant wilde ze dat hij vertrok en nooit meer terug kwam. Die twee stemmen lagen constant met elkaar overhoop.

'Ik zal je missen,' zei hij stilletjes.

'Ik ook,' antwoordde ze eerlijk. Ze was altijd eerlijk tegen hem.

Ze had het gevoel dat ze alles tegen hem kon zeggen.

Op het moment dat ze de deuren van het vliegtuig begonnen te sluiten, kuste hij haar opnieuw lang en hard.

'Ga... anders mis je je vlucht,' fluisterde ze. Hij rende weg, keek nog een keer om, zwaaide breeduit lachend en stapte aan boord van het vliegtuig. Ze had geen idee wanneer ze hem terug zou zien.

Liam ging op zijn stoel zitten en dacht aan Sasha, aan het opmerkelijke vat vol tegenstrijdigheden dat ze was. Hard en zacht, kwetsbaar en sterk. Wanneer ze over haar ouders en echtgenoot praatte, kon ze serieus en verdrietig zijn, maar als ze het over haar schilders en kinderen en levensvisie had, kon ze ineens weer grappig en vrolijk en soms zelfs meisjesachtig zijn. Ze wist wat ze van het leven verwachtte en was pretentieloos. Gecompliceerd in haar starre denkbeelden over hoe ze zich in het openbaar diende te gedragen en gezien wilde worden. Het ene moment de voorname dame en op en top beschaafd, en het andere moment grillig en ondeugend. Hij wist uit de verhalen van Xavier dat ze een fantastische moeder was, en hij kon met eigen ogen zien dat ze een geweldige vriendin was. Verantwoordelijk, consciëntieus, begaafd, geweldig in haar vakgebied, en tegelijkertijd een kleine eenzame vrouw die hunkerde naar een man die zijn armen om haar heen zou slaan en van haar zou houden. En ongeacht hoe vastbesloten ze misschien was om zich tegen hem te weren, Liam wilde die man zijn. Hoe lang het dan ook zou duren voor het zover was.

7

De volgende dag zat Sasha stil en in gedachten verzonken op kantoor. Zonder werkelijk iets te zien staarde ze van achter haar bureau naar een vel papier. Ze dacht aan Liam, aan het plezier dat ze hadden gehad dat weekeinde, en de volslagen idioterie die haar had bezield bij hem te willen zijn. Wat haar betreft stond het zonder twijfel vast dat iemand de dupe zou worden als ze hiermee doorging. En de kans was groot dat ze het zelf zou zijn. En anders hij. Maar zij had veel meer te verliezen.

Dat was waaraan ze dacht terwijl ze naar buiten staarde en Eugénie binnenkwam.

'Sasha,' zei ze aarzelend, 'er is net een pakje voor je bezorgd. Ik weet niet waar je het hebben wilt.' Sasha nam aan dat het een schilderij van een van haar kunstenaars was. Als ze in Europa woonden stuurden ze het naar Parijs, en als ze exposeerden in New York, verzond de galerie het werk daarnaartoe.

'Zet het maar bij de spullen die vorige week binnengekomen zijn,' antwoordde Sasha verstrooid. 'Alles wordt op de eerste februari naar New York verscheept. Maar kijk eerst even op de pakbon om te zien of het niet hier moet blijven.'

'Ik denk niet dat je dit zult willen verschepen,' zei Eugénie ongemakkelijk. Af en toe werd ze een beetje bang van Sasha, vooral de laatste tijd. En ze had geen flauw idee hoe haar bazin op dit pakketje zou reageren.

'In godsnaam, Eugénie, doe niet zo vaag. Wat is het dan?'

'Zal ik het binnenbrengen?'

'Niet als je het nog uit moet pakken. Ik heb geen zin in die rotzooi in kantoor. Zet het maar in de verzendruimte. Ik kom straks wel even kijken.' Eugénie bleef verward staan en Sasha begon zich nu echt te ergeren. 'Goed, breng maar binnen dan. Dan ruimen we straks wel weer op.' Kennelijk was Eugénie er van overtuigd dat Sasha dit meteen moest bekijken, en het gevoel bekroop haar dat er een groot probleem aankwam.

Haar secretaresse verdween meteen, om een paar tellen later terug te komen met iets in haar armen. Ze leek het pakketje te aaien, en wendde zich toen naar Sasha die haar stomverbaasd aankeek. Het was de cockerspaniël waarmee zij en Liam de vorige dag in de dierenwinkel aan de quai hadden gespeeld. De pup leek doodsbang, en Eugénies ogen stonden net zo paniekerig als die van het hondje. Ze had geen idee hoe Sasha zou reageren. Tot haar grote opluchting verscheen er langzaam een grote glimlach op het gezicht van haar werkgeefster.

'O mijn god... wat moet ik hier in 's hemelsnaam mee?' zei Sasha perplex.

'De man van de dierenwinkel zei dat je wel zou weten van wie hij kwam,' zei Eugénie aarzelend.

'Ja, dat klopt. Van Liam Allison, onze nieuwe schilder.' Het had geen zin om dat geheim te houden. Vroeg of laat zou dat toch uitkomen. Hopelijk zou de reden van het cadeau geheim kunnen blijven. Eugénie stapte op haar af en overhandigde het hondje dat haar gezicht meteen net zo enthousiast begon te likken als ze dat de vorige dag bij Liam had gedaan. 'Mijn god... dit is toch niet te geloven.' Ze hield de pup even vast en zette hem toen neer. Binnen een minuut zakte hij door zijn achterpootjes en plaste op het kleed.

Maar de schade bleef beperkt. 'Hij is gestoord,' zei Sasha, steeds breder glimlachend, en Eugénie was blij dat ze zich kennelijk geen zorgen maakte over het kleed. 'Het is een dotje,' lachte Eugénie toen de pup aan de meubels rook en rondjes door de kamer rende. Om de paar seconden rende hij op en neer naar Sasha. Sasha stond naar de zwarte pootjes en witte voetjes van de rennende pup te kijken toen Eugénie vroeg: 'Heeft hij eigenlijk al een naam?'

Sasha aarzelde even en antwoordde toen breed grijnzend: 'Ja, ik denk het wel. Ik noem hem Soeks.' Zijn vier witte voetjes leken op sokken, iets waar Liam zo'n punt van maakte. 'Hebben ze ook voer voor hem meegegeven?' Ze had geen idee wat een pup at.

'De man zei dat hij alles had meegebracht wat je nodig had, inclusief een reistas voor als je naar New York moet. Er zit zelfs een roze jasje, halsbandje en bijpassend riempje bij.' Liam had werkelijk aan alles gedacht. Ze wist hoe krap hij bij kas zat, en hij had al flink wat van het geld uitgegeven dat hij verwachtte te gaan verdienen bij Suvery. De hond was vast niet goedkoop geweest, en de accessoires en het voer zouden ook wel wat gekost hebben. Ze was ontroerd door zijn vrijgevigheid en goedheid. De pup was een liefdevol gebaar en ze wist dat hij het goed bedoelde. Ondanks al zijn rare uitspattingen zat zijn hart op de juiste plaats. Zodra Eugénie de kamer verliet, pakte Sasha de telefoon. Hij nam op op zijn mobiele telefoon, in zijn atelier.

'Niet te geloven dat je dit hebt gedaan. Je bent echt niet goed wijs. En je hebt een fortuin uitgegeven, Liam. Wat moet ik met een hond?'

'Je hebt iemand nodig om je gezelschap te houden. In elk geval in de tijd dat ik in Londen zit. Is alles goed met 'm?' Hij negeerde de opmerking over de hoeveelheid geld die hij uitgegeven had. Dat was haar zaak niet. Hij had haar willen verwennen. In zijn ogen verdiende ze dat. Dat en veel meer.

'Hij is geweldig. Liam, dit is het liefste dat iemand ooit voor me heeft gedaan.'

'Daar ben ik blij om,' antwoordde hij tevreden. Hij had zich een beetje zorgen gemaakt dat ze woest zou zijn, en hij was ontzettend opgelucht dat het niet zo was. Ze was nog steeds niet over de schok heen. 'Hoe ga je hem noemen?'

'Soeks,' antwoordde Sasha opgetogen, en Liam schaterde het uit.

'Dat is mooi. Dan hoef ik de mijne niet meer aan. En hij trekt die van hem toch niet uit.' Hij herinnerde zich de vier identieke sneeuwwitte voetjes.

'Je bent echt niet goed wijs. En volgens mij is dit het gekste dat me ooit is overkomen.'

'Goed zo. Je kunt wel wat verwarring gebruiken in je leven. Het kan geen kwaad om wat vaker verrast te worden en alles wat minder in de hand te hebben.'

Terwijl hij dat zei, keek Soeks geïnteresseerd op naar zijn bazinnetje, liet zich door zijn achterpootjes zakken en plaste opnieuw op het kleed. Het was Sasha wel duidelijk dat ze de zaken inderdaad niet meer in de hand had. Hem niet, haarzelf niet, en de hond al helemaal niet. De pup was pas acht weken oud, en het zou nog maanden duren voor hij zindelijk was. Ze zou al haar vloerkleden thuis moeten oprollen.

'Het is een geweldige verrassing, Liam. Ik ben echt met stomheid geslagen.' Ze wist gewoon niet wat ze moest zeggen, en ook niet waarom hij het had gedaan. Maar desalniettemin waardeerde ze het gebaar.

'Ik zat me af te vragen of ik hem dit weekeinde misschien kon komen opzoeken. Geen paniek. Ik kom niet voor jou. Alleen voor de hond.'

Sasha aarzelde en liet een stilte vallen. Hij had haar de hond niet gegeven om haar onder druk te zetten, het was een gebaar van liefde. En nu hij bij haar in Parijs was geweest, besefte ze hoe eenzaam haar leven eigenlijk was. De stilte en isolement in haar huis hadden hem verdriet voor haar gedaan. Hij dacht dat de pup misschien zou helpen. En als ze het hem toestond, wilde hij ook helpen. 'Ik weet het niet,' antwoordde Sasha eerlijk. 'Liam, ik ben gewoon bang. Het is gewoon niet goed als we een relatie krijgen. Ik denk dat we er uiteindelijk allebei spijt van zullen krijgen.' Vooral zij, als hij na verloop van tijd een vrouw van zijn eigen leeftijd zou vinden en zij juist zielsveel van hem was gaan houden. Ze kon zich hem gemakkelijk voorstellen met een vrouw van vijfentwintig of dertig, eerder dan met een vrouw van haar leeftijd. Wat haar betreft kon een verhouding tussen hen tweeën alleen maar dramatisch eindigen.

'Het is niet gezegd dat het zo zal gaan. Sasha, vergeet dat leeftijdsverschil nou eens.'

'Dat is het niet alleen. Het is alles. Ik vertegenwoordig jou. Als het mis gaat tussen ons, dan heeft dat ook consequenties voor onze werkrelatie. Je bent nog niet eens gescheiden. Voor hetzelfde geld besluit je terug te gaan naar Beth. Ik ben negen jaar ouder dan jij, je zou een vrouw moeten zoeken die half zo oud is als ik. Jij wil de dwaze kunstenaar zijn, en mijn leven is zo geregeld en saai dat je gek van me zou worden.' Ze werd er tegenwoordig zelf gek van. Hierbij kwam nog eens dat ze hem nergens mee naartoe zou kunnen nemen zonder zich opgelaten te voelen omdat ze nooit van tevoren wist hoe hij zich zou gedragen, maar dat zei ze niet tegen hem. 'Het is gewoon niet verstandig.'

'Moet liefde altijd verstandig zijn dan?' vroeg hij teleurgesteld. Ze vinkte haar lijstje met bezwaren af alsof het punten waren in een contract dat ze weigerde te ondertekenen. Maar dat was haar manier van leven, haar manier van denken.

'Dat zou het moeten zijn. Een relatie is al moeilijk genoeg zonder twee mensen die zo verschillen als wij bij elkaar te zetten. Ik denk gewoon niet dat het zou werken. En daarbij komt dat dit geen liefde is, het is lichamelijke aantrekkingskracht. De een of andere belachelijke chemische reactie die maakt dat ik niet meer helder kan denken zodra ik bij jou in de buurt kom.'

'Je kon dit weekeinde ook gewoon helder denken,' hielp hij haar herinneren. 'Had je dat maar niet gedaan. Maar ik vind dat we ons heel goed gedragen hebben,' zei hij trots.

'En hoe lang denk je dat we daarmee door kunnen blijven gaan?'

'Niet al te lang, hoop ik.' Hij lachte en ze genoot van dat geluid. Glimlachend luisterde ze naar zijn stem en keek ondertussen naar het hondje. 'Ik heb de hele nacht onder de koude douche moeten staan toen ik terug was in Londen.'

'Dat bedoel ik dus. Als we vaker bij elkaar zijn, dan komt er een dag dat een van ons tweeën de boel niet meer in de hand heeft en iets doet waar we later spijt van krijgen.' De aantrekkingskracht was zo sterk dat ze bij het minste geringste vlammetje zou ontploffen als een staaf dynamiet. Dat hadden ze vrijdag, na hun etentje bij Harry's Bar, wel bewezen.

'Dus, wat doen we dan nu?' vroeg hij ontmoedigd. Hij leek haar niet te kunnen overtuigen. Sasha was minstens zo eigenwijs als hij.

'Ik word jouw bijzonder respectabele kunsthandelaar. En jij gedraagt je als een brave jongen.'

'Ik haat het als mensen me vertellen wat ik moet doen. Ik ben geen kind.' Hij klonk geïrriteerd.

'Soms moet je gewoon doen wat juist is,' antwoordde ze nuchter. 'Ik weet dat het leuker is om te doen waar je zin in hebt. Maar niet als je daar andere mensen mee kwetst.' Ze vond het te ver gaan om hem aan de escapade met zijn schoonzus die hem zijn huwelijk had gekost te herinneren.

'Ik wil je weer zien, Sasha,' zei hij hardnekkig. 'Ik wil volgend weekeinde naar Parijs komen.' En toen, alsof dat ineens in hem opkwam: 'Ik vind dat ik de hond moet zien. Ik ben tenslotte zijn vader.'

'Nee hoor, dat ben je niet,' antwoordde Sasha koppig. 'Het is een vaderloos kind, en daar zal hij aan moeten wennen, of hij het nu leuk vindt of niet. Maar je mag zijn peetvader zijn, als je wilt.'

'Oké, oké. Dan wordt het mijn petehond. Maar ik kom dit weekeinde naar Parijs om jullie op te zoeken.'

'Ik laat je gewoon niet binnen,' zei ze vastberaden.

'Hoezo niet? Wat was je dan van plan? Jezelf opsluiten in een donker huis en je te pletter werken? In godsnaam, Sasha, gun jezelf een pleziertje. Je verdient het. En ik ook.'

'Nee, je verdient het niet, en ik ook niet, want we zullen er weinig lol van hebben als we onszelf voor gek zetten. Je wilt gewoon je zin hebben, en ik ben niet van plan dat over mijn rug te laten gebeuren.' Ze meende het echt. De inzet was gewoon veel te hoog. Alleen Liam had niets te verliezen, behalve zijn hart.

'Dat is niet eerlijk,' antwoordde hij gekwetst.

'Jawel, dat is het wel. En ik ben gewoon eerlijk. Ik ben bijna tien jaar ouder dan jij, en jij wil gewoon kunnen doen waar je zin in hebt. Je hebt helemaal geen zin om je te gedragen en in te houden. Ik ben absoluut niet van plan om mijn manier van leven te veranderen. Voor jou is het een spel, maar je zet mijn hele leven op zijn kop, en dat ben ik niet van plan te laten gebeuren.'

'Ik heb me keurig gedragen bij Harry's Bar,' zei hij nijdig, en hij voegde daar toen met tegenzin aan toe: 'Behalve dan wat betreft het overhemd en de sokken. Als ik had geweten dat die dingen zo belangrijk voor je waren, dan had ik wel een nieuw overhemd en een paar sokken gekocht, als het daar verdomme allemaal om draait.' Hij begon te schreeuwen.

'Het gaat niet om dat overhemd en die sokken. Het gaat om wie je bent en wat je wilt zijn. Je loopt de hele tijd te roepen dat niemand bepaalt wat jij doet, of regeltjes moet maken. Jij wilt onbelemmerd je gang kunnen gaan, Liam, en daar heb je alle recht toe. Maar doe dat niet in mijn leven. We weten allebei dat er momenten zijn dat je wilt kunnen doen wat er in je opkomt. Jij vindt dat grappig. Nou, ik niet. En of het je nu aanstaat of niet, ik ben domweg te oud voor je. Jezus, je bent de beste vriend van mijn zoon. Hij is vijfentwintig. Ik ben achtenveertig.' Zijn gedrag en de regels waar hij naar leefde, pasten beter in de wereld van haar zoon dan in die van haar, en dat was waar Liam zich lekker bij voelde. Uit naam van de kunst en onafhankelijkheid weigerde hij al zijn hele leven volwassen te worden.

'Ik ben negenendertig,' zei Liam klaaglijk. 'Ik zit dichter bij jouw leeftijd dan die van hem.'

'Maar zo weiger je je te gedragen. Dat is nu juist het probleem. Je blijft doen alsof je vijfentwintig bent. Als ik nog een kind had gewild had ik er wel een geadopteerd. Dat is niet het soort relatie dat ik met je wil.' Ook zij verhief nu haar stem.

'En wat voor soort relatie wil je dan wel met me? Ik heb niet het idee dat we problemen tegenkwamen afgelopen vrijdag. En dit weekeinde ging het ook niet bepaald slecht. Het gaat me niet alleen om de seks. Ik vind het ook heerlijk om met je te praten.'

'Ik ook. Maar je bent een luxe die ik me niet kan veroorloven.' 'Je bent echt de meest eigenwijze vrouw die ik ooit ben tegengekomen. Ik kom vrijdag naar je toe, of je het nu leuk vindt of niet. We ruziën dit weekeinde wel verder.'

'Ik wil je niet zien,' zei ze in paniek. Ze had geen controle over zichzelf door haar gevoelens voor hem.

'Nou, ik jou wel. In elk geval nog één keer, om dit onder vier ogen uit te praten. Ik kan dit niet aan de telefoon bespreken.'

'Er valt niets te bespreken. Dit is onmogelijk, Liam. Daar zullen we ons bij neer moeten leggen. We hebben gewoon geen keus.'

'Jij bent degene die er iets onmogelijks van maakt. Het is alleen maar onmogelijk als je wilt dat het dat is.' Hij kwam nauwelijks meer uit zijn woorden van frustratie.

'Laten we dan maar zeggen dat dat is wat ik wil.'

'Zoiets stoms heb ik nog nooit gehoord.'

'Zo voelt het nu eenmaal soms om de juiste beslissingen te nemen. Maar in dit geval is dit toch echt hoe het zal gaan.' Ze bracht maar niet onder zijn aandacht dat hij nog steeds bij zijn vrouw en kinderen zou zijn geweest als hij destijds de juiste beslissing had genomen met Becky. In plaats daarvan had hij gewoon gedaan waar hij zin in had. En dat was wat hij nu, met haar, ook weer probeerde.

'Ik bel je morgen,' zei hij verdrietig. Ondanks de pup was ze juist alleen maar vastbeslotener om niets met hem te beginnen. Het was een schitterend cadeau, maar het veranderde niets aan haar overtuiging dat hij niet de juiste man voor haar was.

'Ik wil niet dat je me belt, behalve als het om zaken gaat. Ik wil het hier niet meer met je over hebben. We blijven in een kringetje ronddraaien, en we maken elkaar helemaal gek.' Maar hij maakte haar nog veel gekker als hij in haar buurt was. Geen enkele man had ooit zo'n aantrekkingskracht op haar uitgeoefend. Het viel nauwelijks te begrijpen, en nog veel moeilijker te weerstaan.

'Ik bel je van de week nog,' antwoordde hij.

Tot Sasha's grote opluchting deed hij dat niet. Het had haar grote moeite gekost, maar ze geloofde dat het haar was gelukt om hem te overtuigen van haar gelijk. Hoe graag ze ook weer bij hem wilde zijn, ze wist dat het niet kon.

Haar enige troost putte ze die week uit de pup die Liam haar had gegeven. Soeks was een schatje, en ondanks regelmatige ongelukjes op diverse vloerkleden, was Sasha dolgelukkig met hem. Het was het beste cadeau dat hij haar had kunnen geven.

Het op een na beste cadeau was haar met rust laten, en dat deed hij ook.

Het volgende weekeinde was het opnieuw vreselijk weer in Parijs, met grauwe troosteloze dagen waar geen einde aan leek te komen. Mistige ochtenden, regenachtige avonden, en deprimerende middagen met een bitterkoude wind die je tot op het bot verkilde. Op vrijdagavond werkte ze laat door, kroop vroeg in bed en de volgende morgen zat ze om negen uur 's morgens alweer achter haar bureau met de hond aan haar voeten. Iedereen was verliefd op Soeks, zelfs Bernard.

Sasha werkte de hele dag in de galerie en zaterdagavond was ze alleen thuis met de pup. Liam had haar sinds maandag niet meer gebeld, en aan de ene kant was dat een opluchting. Aan de andere kant deed dat haar verdriet. Ze was gek op hem, maar hij was in alle opzichten een verboden vrucht. Een vrucht waarvan ze zich had voorgenomen er tegen geen enkele prijs van te snoepen en hem zelfs niet aan te raken. Het was een noodzakelijk offer.

Zaterdagavond om negen uur ging de deurbel. Niet de deur van de poort, maar haar eigen deurbel. Sasha nam aan dat het de huishoudster was, aangezien ze de buitenbel bij de bronzen deur niet had gehoord. Ze deed open in haar nachthemd met de pup in haar armen. Ze verwachtte madame Barboutier te zien, maar keek in plaats daarvan in het gezicht van Liam. Hij was dus toch gekomen.

'Wat doe je hier?' vroeg ze bedroefd. Haar hart klopte in haar keel en haar knieën knikten. Maar dat was niet van haar gezicht af te lezen en ze begroette hem zonder enige warmte. Ze had tegen hem gezegd dat hij niet moest komen.

'Ik kom mijn petehond opzoeken.' Sasha hield de hond nog steeds in haar armen. Glimlachend keek hij naar Soeks en zei: 'Hij ziet er goed uit.' Dat gold ook voor hem. Maar niet voor Sasha. Ze zag er moe en ontredderd uit, en zo voelde ze zich ook. Ze had de hele week over hem lopen piekeren. Het was allesbehalve eenvoudig geweest om zich aan haar besluit over hem te houden. En nu stond hij hier, in haar deuropening, knapper dan ooit. Hij was alles wat ze wilde, alles wat ze niet mocht hebben van zichzelf. Ze verzette zich met alle kracht die ze kon vinden.

'Ik heb je gevraagd om niet te komen,' zei ze kil, op de rand van tranen.

'Ik wil met je praten, Sasha,' antwoordde hij ernstig. Ze kon zien dat hij ook ongelukkig was. 'Waarom proberen we het niet gewoon een tijdje, om te zien hoe het gaat? Misschien valt het allemaal best mee?'

'En wat als het niet goed gaat? Wat doen we dan? Mijn kinderen gaan door het lint. Alle andere kunstenaars zullen denken dat ik stapelgek geworden ben. En we worden de risee van Parijs en New York.' Ze schilderde bewust een donker beeld, maar het was het beeld van wat zomaar kon gebeuren. En hij wist het ook.

'Denk je ooit wel eens aan iets anders dan wat er allemaal mis kan gaan of wat andere mensen denken?' vroeg hij, nog steeds met zijn tas in de hand. 'En als nu eens zou blijken dat het juist heel goed gaat? Als het de rest van de wereld geen moer kan schelen wat wij doen? Als het andere schilders totaal niet interesseert, en je kinderen je alleen maar gelukkig willen zien, zelfs als dat met een man is die jonger is dan jij? Misschien valt het allemaal best mee.'

'Totdat jij dan verliefd wordt op een vrouw van je eigen leeftijd of nog jonger. Dat trek ik niet.'

'En als ik doodga, of jij ? En wat als we op een avond door de bliksem worden getroffen terwijl we net liggen te vrijen? En wat dacht je van cholera, difterie, of de mazelen? Straks moeten we nog oppassen dat er geen kernwapens tegen ons worden ingezet tijdens een nieuwe wereldoorlog.'

'Ik kom liever een kernwapen tegen dan dat ik mezelf voor schut zet met jou. Ik zie het gewoon niet zitten, Liam. Ik blijf liever alleen.'

'Doe niet zo dom. Ik heb in mijn hele leven maar van twee mensen gehouden, en dat was van Beth, wat twintig jaar duurde, en nu van jou. Tegen niemand anders heb ik ooit gezegd dat ik van ze hield.'

'Je zit alleen maar achter me aan omdat je me niet kunt krijgen,' zei Sasha verdrietig. Ze stond te rillen van de kou, en de pup bibberde ook.

'Kan ik niet ten minste even binnenkomen? Ik heb uren achter het stuur gezeten. Mijn vlucht werd geannuleerd, dus toen heb ik de tunnel genomen.' Ze deed een stap opzij, en wenste dat ze de kracht had om hem de toegang te weigeren, maar die had ze niet. Ze was vanaf het prilste begin niet bestand tegen hem geweest.

Langzaam liep hij naar de woonkamer. Alle lichten waren uit en het was er koud. Ze was van plan geweest met de hond in bed te kruipen. 'Goed, ik geef het op. Maar laat me alsjeblieft hier slapen vannacht. Ik zal je met geen vinger aanraken, en ik ben morgen weg voor je wakker wordt. Ik ben te moe om nu nog helemaal terug te rijden.'

Ze wierp hem een lange blik toe en knikte toen. Hij kon weer in Xaviers kamer slapen. Ze zou haar slaapkamerdeur op slot doen. Meer om zichzelf binnen te houden dan hem buiten.

'Wil je nog iets eten?' vroeg ze beleefd, en ze zette de pup op de grond.

'Heb je nog ijs?'

'Dat denk ik wel. We hebben genoeg gekocht vorige week en ik heb er niet van gegeten.'

'Dat zou je wel moeten doen. Het zou je goed doen.' Hij vond haar te mager. Het leek wel of ze de afgelopen week nog meer afgevallen was. Hij hoopte dat dat dan van verdriet om hem kwam.

Hij liep achter haar aan naar de keuken, op de voet gevolgd door Soeks. De pup plaste op de keukenvloer, en Liam ruimde het op terwijl Sasha grote bollen chocolade- en koffie-ijs voor hem in een kom schepte.

'Wil je verder nog iets?' Hij schudde zijn hoofd en ging zwijgend aan de keukentafel zitten. Er viel voor geen van beiden nog iets te zeggen. Alles wat er te zeggen viel was gezegd. Afgezien van de dood van haar echtgenoot, zestien maanden eerder, had ze nooit zoiets vreselijks meegemaakt als dit. Sasha keek zwijgend toe hoe hij zijn ijs opat. En toen hij klaar was stond ze op. 'Ik ga naar bed. Je kunt in de woonkamer gaan zitten als je wilt. Je weet waar Xaviers kamer is.'

'Nee, dank je, ik ben ook moe. Ik ga meteen naar boven.' Hij volgde haar naar boven en ze liet hem achter op de overloop. Even later hoorde ze hem de trap naar boven oplopen en Xaviers deur achter zich dichtdoen.

Ze liet het bad vollopen en nam de pup mee naar de badkamer. Ze nam niet de moeite de deur achter zich op slot te doen. Ze wist dat het niet nodig was. Hij had het eindelijk begrepen en morgenochtend vroeg zou hij verdwenen zijn. Dan was de hele periode van verlokking, toegeeflijkheid en kwelling achter de rug. Ze kon nauwelijks wachten tot hij weg was.

Ze stond in de badkamer in haar nachthemd haar tanden te poetsen, toen ze opkeek in de spiegel en Liam achter zich zag staan. Ze had hem niet binnen horen komen. De pup raakte meteen door het dolle en Sasha keek gepijnigd.

'Ik begrijp je, Sasha. Ik wil alleen graag bij jou slapen vannacht. Ik wil je alleen maar in mijn armen houden. Ik zal niets doen wat jij niet wilt.' Het probleem was niet dat ze niets wilde. Dat was vanaf dag één zo geweest. Ze begon haar hoofd te schudden, tot ze zijn blik in de spiegel ontmoette. Er stonden niet alleen tranen in haar ogen, maar ook in die van hem. Zonder een woord te zeggen, liet ze haar tandenborstel los, draaide ze zich om en spreidde ze haar armen. Ze wilde die laatste nacht ook graag samen doorbrengen. Ze wilde hem gewoon vasthouden en voelen voordat ze elkaar voor altijd zouden loslaten. Dit moment zou nooit meer terugkeren, dat wisten ze allebei. Ze knikte stil terwijl de tranen over haar wangen gleden. 'Het is goed, schat... het is goed... alles komt goed... dat beloof ik...,' mompelde hij.

'Niet waar.' Het was niet waar, maar het voelde zo goed om hier samen met hem te zijn. Even later kropen ze samen in het grote bed in haar koude kamer. De pup lag in zijn eigen mandje in de badkamer. Liam deed het licht uit en zwijgend lagen ze in elkaars armen. Sasha had haar nachthemd aan, en Liam boxershorts, een t-shirt, en sokken. Speciaal voor haar had hij nog een paar aangeschaft.

'Ik hou van je,' fluisterde hij terwijl hij haar in zijn armen hield. 'Ik ook van jou,' antwoordde ze verdrietig. 'Ik wilde dat alles anders was.' Ze wenste dat ze jonger was, en een heel ander mens, zodat ze zich meer op haar gemak zou voelen met hem in haar buurt. Ze hield niet op dezelfde manier van hem waarop ze van Arthur had gehouden. Maar ze voelde zich enorm tot hem aangetrokken en voelde zich nu al met hem verbonden. Alles was anders dan ze ooit had meegemaakt. Misschien was het eerder passie dan liefde. Wat het ook was, het voelde gevaarlijk, en vreselijk moeilijk te weerstaan.

'Laten we hier maar gewoon van genieten,' fluisterde hij terug, dankbaar dat hij haar vast mocht houden en met haar in bed lag. Het was meer dan hij had durven hopen, onderweg van Londen naar Parijs. Hij was bang geweest dat ze niet eens open zou doen, en hij was blij dat ze hem binnen had gelaten. 'Hoe moet ik verder leven zonder je, Sasha?' Ze gaf geen antwoord op zijn vraag, maar lag hetzelfde te denken. Tot nu toe hadden ze het prima gered zonder elkaar, en zover moesten ze opnieuw zien te komen. Deze nacht was het enige wat ze hadden. Hij brandde van verlangen om met haar te vrijen, maar hij wilde niets doen om dit te verpesten. Hij hield haar stevig tegen zich aangedrukt tot ze in slaap viel.

De volgende ochtend voelde ze hem naast zich bewegen, en meteen was ze klaarwakker. Ze wist dat hij zou vertrekken zodra hij opstond. Stil lag ze naast hem, en wachtte tot hij opstond. Het duurde lang voor hij zich bewoog in het parelgrijze ochtendlicht dat de kamer binnenstroomde.

'Ben je wakker?' fluisterde hij, en ze knikte. 'Wil je dat ik meteen ga?' Heel haar hart verzette zich, maar ze wist dat ze hem moest laten gaan.

'Heel even nog,' fluisterde ze. Ze draaide naar hem toe en hield hem stevig vast. Hij was zo bedwelmend dat ze nauwelijks adem kreeg. En terwijl ze tegen hem aan lag, voelde ze zijn opwinding. Hun lichamen waren versmolten en ineens lagen ze te zoenen. De rest gebeurde zonder het te willen, en hij was ontsteld toen ze stil bleven liggen. Hij wist dat ze hem dit nooit zou vergeven en dat hij haar nooit meer terug zou zien. Hij had zijn belofte aan haar gebroken en zich laten leiden door passie. 'Ik hou van je,' zei ze zachtjes. Ze maakte zich ver genoeg van hem los om hem aan te kunnen kijken. Hun gezichten lagen naast elkaar op het kussen en ongeacht haar leeftijd had hij nooit van zijn leven zo'n prachtige vrouw gezien. 'Wat doen we nu?'

'Zeg jij het maar,' fluisterde hij terug, en hij hield zijn adem in. 'Ik weet het niet meer... Ik wil je niet verliezen. Ik heb al zoveel verloren.' Ze kreeg het niet over haar hart hem te laten gaan. Nog niet tenminste.

'Mag ik nog een tijdje blijven?' Ze knikte en hij trok haar tegen zich aan. Even later bedreven ze opnieuw de liefde. De rest van de zondag brachten ze in bed door. Slapend, verstrengeld en vrijend. Tussendoor haalde Liam eten voor de pup en twee grote kommen ijs voor henzelf.

'Ben ik gek geworden?' vroeg ze terwijl ze naast hem in bed haar chocolade-ijs naar binnen lepelde. Ze had alles wat ze wenste. Hier, naast hem in bed met chocolade-ijs op haar kin. Zachtjes veegde hij het weg.

'Ik ben zelden normaler geweest dan nu. Maar ik kan alleen maar voor mezelf spreken.'

'Dit lijkt wel een droom.'

'Als dat zo is, dan is het een erg prettige droom,' glimlachte hij, en hij gaf haar een kus.

Aan het einde van de middag gingen ze samen in bad en gingen ze net lang genoeg naar beneden om te eten, voor ze als twee kleine kinderen op de vlucht voor hun ouders weer naar boven renden. Maar er was niemand om voor weg te lopen. Geen plek om zich te verschuilen. Ergens gedurende het weekeinde was Sasha over de grens in zijn armen gestapt. Ze had geen idee hoe het nu verder moest. Ze wist alleen dat ze bij hem wilde zijn, zolang het duurde.

Ze kookten samen, aten hun maaltijd lachend en ongedwongen kletsend op, speelden met de hond, wasten af, en renden toen weer naar boven om opnieuw te vrijen.

'Ik ben hier veel te oud voor,' zei ze naderhand, happend naar adem.

'Ik ook,' zei hij lachend. 'Je put me volledig uit.'

Ineens keek ze hem bezorgd aan. 'Wanneer ga je terug?'

'Misschien wel nooit,' plaagde hij, maar het idee sprak beiden wel aan. 'Wat dacht je ervan als ik de rest van de week eens hier bleef?' Het zou een goede manier zijn om te kijken hoe het hun in het dagelijks leven zou vergaan. Sasha had niet verwacht dat hij dit voor zou stellen, maar ze vond het een goed idee.

'Ik zou tegen de mensen van de galerie kunnen zeggen dat je bent gekomen om hen te ontmoeten, en dat je bij mij logeert.' Hij kende haar behoefte om dingen te verklaren, maar hij vond het prima.

'Dat lijkt me prima. En anders vertel je ze toch gewoon dat ik je vriend ben en dat we van plan zijn de hele week in bed door te brengen?' Geschrokken keek ze hem aan. Hij kuste haar en zei: 'Maak je geen zorgen, ik zal geen dingen doen waarvoor je je hoeft te schamen.'

'Laat ik het inderdaad niet merken,' waarschuwde ze hem.

'Ik beloof het je.'

Die nacht lagen ze dicht tegen elkaar aangekropen in bed. Sasha verheugde zich op het vooruitzicht een hele week met hem samen te zijn. De vorige dag had ze zich nog voorgenomen om hem nooit meer te zien, en in de loop van één enkel weekeinde had ze besloten het er met hem op te wagen. Ze had geen keus meer, of het nu mogelijk was of niet. Ze zouden er snel genoeg achter komen.

8

Sasha zag er die maandagochtend zo mogelijk nog zakelijker uit dan anders toen ze samen met Liam en Soeks via de binnenplaats naar het kantoor van de galerie liep. De galerie zelf was gesloten op maandag, maar op kantoor werd wel gewerkt. De maandagen waren prettige dagen voor het inhalen van achterstallig bureauwerk. Sasha had een zwarte broek en zwarte trui aan. En Liam zag eruit als Liam, met zijn cowboylaarzen, leren jack, witte t-shirt, spijkerbroek en honkbalpet. Ze hadden afgesproken om die middag een paar t-shirts en wat ondergoed voor hem te gaan kopen. Hij had niet genoeg kleren voor de hele week meegenomen omdat hij alleen maar van plan was geweest het weekeinde te blijven.

Sasha stelde hem voor aan al haar medewerkers. Hij was aardig en ontspannen, en iedereen vond het kennelijk leuk hem te ontmoeten. De week ervoor had hij ze nog dia's van zijn schilderijen gestuurd. Bernard zei dat ze naar zijn expositie uitkeken, en ze praatten over de solotentoonstelling die ze aan het einde van het jaar in New York zouden houden. In de tussentijd zouden beide vestigingen in Parijs en New York alvast wat van zijn schilderijen ophangen. Het was een geweldige doorbraak voor hem.

Eugénie viel bijna flauw toen ze hem zag. Later zei ze tegen Sasha dat het de knapste man was die ze ooit had gezien. Sasha was het helemaal met haar eens. Dat was nou precies haar probleem.

Die avond, toen Liam als een jonge leeuw uitgestrekt op bed lag nadat ze de liefde hadden bedreven, praatten ze over de galerie.

'Vertel eens, wat vond je ervan?' vroeg ze. Ze was benieuwd naar zijn mening, vanuit kunstenaarsoogpunt. Ze had niet vaak de kans om artiesten naar hun werkelijke mening over de galerie te vragen. Het was voor een handelaar als zij een interessant perspectief, en ze respecteerde zijn mening, hoewel ze vertrouwen had in zichzelf. Haar instinct had haar nooit in de steek gelaten wat betreft de galerie en haar kunstenaars.

'Wat ik ervan vond?' Hij keek haar nietszeggend aan. Hij lag nog steeds op adem te komen van wat ze net hadden gedaan, en het verbaasde hem dat ze alweer aan werk kon denken. 'Nou, eens even denken... Beter dan gisteravond... maar niet zo goed als vanmorgen... misschien ben ik wat vermoeid... eerlijk gezegd vond ik zondagmiddag in bad toch wel...' Sasha schoot in de lach toen hij verderging met het puntenlijstje van hun seksuele ervaringen.

'Liam! Hou daarmee op! Ik bedoelde de galerie en de medewerkers.'

'O, bedoel je dat? Leuk. Ik vond iedereen erg aardig.' Hij had op dit moment meer belangstelling voor hun seksleven dan voor haar werk.

'Wees nou eens even serieus,' berispte ze hem. Ze vond het heerlijk om met hem over haar werk te kunnen praten. Dat had ze met Arthur ook altijd fijn gevonden.

'Serieus? Als we nog één keer vrijen, dan stort ik in je armen in elkaar en zul je me moeten beademen. Ik ben ouder dan ik eruitzie, hoor.'

'Ik ook,' antwoordde ze spijtig.

'Volgens mij heb ik het nog nooit zo vaak achter elkaar gedaan. Ik voel me net een seksspeeltje,' zei hij met een bezorgde blik op zijn gezicht. 'En, nu ik het zeg, misschien ben ik dat ook wel. Is dat alles wat ik voor je beteken?' Hij meende het.

'Doe niet zo gek,' antwoordde Sasha, en ze liet zich tegen het kussen zakken. Toch moest ze toegeven dat ze plezier met hem had. Erg veel plezier.

'Ik voel me net de seksslaaf van Faubourg St. Honoré. Misschien moet ik de hulp van de samu inroepen.' De samu was de Franse ambulancedienst.

'Ik denk dat ik verslaafd aan je begin te raken,' gaf Sasha toe, maar ze voelde zich intussen te goed om zich daar zorgen over te maken. Ze had haar angsten voor de duur van deze week in de ijskast gezet, en ze genoot van het feit dat ze hem elke dag om zich heen had.

'Misschien moeten we ons opgeven voor zo'n twaalfstappenplan. Anonieme Liefdesslaven. Maar aan de andere kant, waarom zouden we onze pret laten bederven?' Hij grinnikte.

'Precies.' Ze boog zich over hem heen en gaf hem een zoen. Ze konden het zelf nauwelijks geloven, maar ze vrijden nog een keer voor ze gingen slapen, en de volgende ochtend voor ze ging werken weer. Ze werd er meisjesachtig vrolijk van en probeerde dat niet te tonen toen ze binnenstapte.

Liam kwam niet veel later en keek geïnteresseerd rond in de galerie die nu open was. Het deed Sasha plezier toen ze hoorde dat Bernard Liam had uitgenodigd om samen te lunchen. Iedereen leek hem graag te mogen, dat was in elk geval een goed begin. Ze had zich zorgen gemaakt of hij wel bij haar mensen zou passen, maar tot nu toe leek alles goed te gaan.

De rest van de week slenterde Liam door Parijs en zocht oude vrienden op in de wijk Marais. Sasha deed haar best zo min mogelijk te werken zodat ze veel tijd samen konden doorbrengen, hoewel ze niet onder sommige besprekingen uit kon met klanten die interesse toonden in belangrijke schilderijen. Tegen het einde van de week viel Liam tijdens zo'n bespreking bij haar binnen. Hij droeg een T-shirt, zijn leren motorjack, honkbalpet, spijkerbroek, en zijn cowboylaarzen. En, onzichtbaar voor de rest, ondergoed en sokken. Hij was vastbesloten die week geciviliseerd en netjes te zijn. Zodra hij binnenkwam, op zoek naar haar, stelde ze hem voor aan haar klanten. Hij was zomaar binnengekomen, en dat vond ze erg vervelend. Geïrriteerd en grimmig zat ze hem aan te kijken toen hij zich ineens over haar heen boog en haar op haar mond zoende. Sasha was woest. Haar cliënten waren in de zeventig, de vrouw een Italiaanse prinses en de echtgenoot het hoofd van een vooraanstaande Franse bank. Behoudender dan dit bestonden ze niet. Sasha had ter gelegenheid van deze afspraak een Chanel pakje met een rok aangetrokken, en een parelsnoer. Ze zag er minstens zo conservatief uit als haar klanten. Liam, met zijn lange blonde haren, zag eruit als de nieuwe James Dean, en dat was duidelijk niet hun smaak. Ze stelde hem voor als een van haar kunstenaars, en wist niet waar ze kijken moest toen hij onuitgenodigd bij hen ging zitten voor een kop thee, en vervolgens van gedachten veranderde en een borrel voor zichzelf inschonk. Hij gedroeg zich alsof hij thuis was, en dat ging ook aan haar klanten niet onopgemerkt voorbij. De prinses keek geschokt, en de bankier was duidelijk geïrriteerd. Sasha kon niet anders dan hopen dat ze zouden denken dat hij gewoon een excentrieke schilder was, hoewel dat die zoen op haar mond niet verklaarde. En meer dan dat, ze wilden Sasha's onverdeelde aandacht. Ze hadden zojuist twee schilderijen bij haar gekocht van een half miljoen dollar per stuk. Liam leek totaal niet onder de indruk van de schilderijen die op ezels tentoongesteld stonden, en merkte op dat ze best aardig waren maar niet bijzonder. Sasha kon hem wel vermoorden. Zodra het echtpaar vertrokken was, viel ze woedend naar hem uit.

'Hoe haal je het in godsnaam in je hoofd om zoiets te zeggen? Dit is waar ik mijn brood mee verdien, hoor. Die twee mensen hadden zojuist twee schilderijen van me gekocht ter waarde van één miljoen dollar, contant, en het interesseert me geen ene zier of jij hun aankopen aardig vindt of niet, en hun al helemaal niet. Je had op zijn minst kunnen doen alsof je de schilderijen geweldig vond,' brieste ze. 'En waar haal je het lef vandaan om gewoon binnen te wandelen terwijl ik in een zakelijke bespreking zit? Dit is mijn bedrijf, niet mijn slaapkamer. Ben je gek geworden, of zo?' Hij had precies gedaan waar ze bang voor was geweest. Hij had haar voor de ogen van belangrijke klanten voor gek gezet, en het leek hem niet in het minst te deren. Het was dat gedoe met regels. Je moest hem vooral niet vertellen wat hij moest doen en laten. Grenzen en regels bestonden niet voor hem.

'Ik lieg nooit over kunst,' antwoordde hij niet onder de indruk, en hij maakte het zich gemakkelijk op de bank in haar kantoor. 'Daar ben ik te integer voor. En eerlijk gezegd was ik juist beleefd door te zeggen dat het best aardige schilderijen waren, want ze waren afschuwelijk. Ze komen uit een superslechte periode uit het leven van die schilder, voor die tijd leverde hij veel beter werk.'

'Daar ben ik me absoluut van bewust, Liam, maar dit waren de twee schilderijen die ze wilden hebben, dus die heb ik voor ze opgespoord. Het heeft me acht maanden gekost om ze van een handelaar in Nederland los te peuteren, en jouw actie had me bijna deze verkoop gekost. En daarbij komt dat ik het absoluut ontoelaatbaar vind dat je zomaar binnen komt vallen terwijl ik in een zakelijke bespreking met klanten zit. Een beetje respect kan geen kwaad.'

'Dat geldt ook voor jou,' antwoordde hij geërgerd. 'Je denkt blijkbaar dat de hele wereld om jou draait. Ik ben niets minder waard dan dat stel. Je kunt me niet zomaar onder het tapijt vegen op het moment dat er mensen met een dikke stapel geld op de stoep staan.'

'O, nee? Nou, toevallig wel. Deze mensen betalen de huur, en die van mijn kinderen. En als je hier wilt blijven zul je naar hun pijpen moeten dansen, net als ik.'

'Dat had je verdomme gedacht. Ik ben niet een van je slaafjes, Sasha. Ik werk hier niet. Als ik de man ben in je leven, dan zul je me met respect moeten behandelen.'

'Stop dan met kijken hoever je kunt gaan met dat haantjesgedrag. Je leek wel een Heli's Angel zoals je binnenkwam en een borrel voor jezelf inschonk terwijl zij aan de thee zaten.'

'Dat is totale onzin, en dat weet je heel goed. Je hoeft alleen maar tegen ze te zeggen dat ik een van je kunstenaars ben. Meer hoeven ze niet te weten. Ik ben echt niet van plan hier in een apenpak rond te lopen en thee te drinken omdat jij hier over twee schilderijen zit te onderhandelen die je niet eens zou moeten verkopen. Als mensen dat soort troep willen, zorg dan dat ze kennis opdoen, vind iets beters voor ze, en reken een hoger bedrag. Maar deze twee schilderijen waren waardeloos, en dat weet jij net zo goed als ik. En wat mijn kleren betreft, ik heb ondergoed en sokken aan. Dat zou genoeg moeten zijn voor je. Ik ben niet van plan om als een aap aan een riem in een pak voor je rond te gaan paraderen.'

'Er is niemand die dat van je vraagt. Ik vraag je alleen maar om beleefd te zijn tegen mijn klanten, er netjes uit te zien, en discreet te zijn. Je had met die borrel kunnen wachten tot ze weg waren. Het is geen stijl om tijdens een bespreking binnen te vallen. Het kan me niet schelen hoe onafhankelijk je bent, maar dit gedrag tolereer ik gewoon niet van je.'

'Wie denk je wel dat je bent?' schreeuwde hij. 'Je bent mijn moeder niet. Ik doe wat ik wil. Jij hoeft me niet te vertellen wat wel of niet mag. Ik hou van je, maar ik laat je niet de baas over me spelen, Sasha. Ik ben niet een van je werknemers of een kind van je. Om eerlijk te zijn weet ik even helemaal niet meer wat ik van je ben.' Hij werd kwader en kwader, terwijl Sasha juist steeds zachter ging praten. Ze was niet van plan oorlog met hem te voeren. Want in dat geval zou geen van tweeën winnen. Maar ze kon hem ook niet zomaar laten doen wat hij wilde. De gestoorde kunstenaar was volop bezig.

'Je hebt me gezoend, Liam! Op mijn mónd.' Woest keek hij haar aan vanaf de andere kant van de kamer. 'In het bijzijn van klanten. Dat is allesbehalve hoe het hoort, en dat weet je heel goed.'

'Je hoeft me niet te vertellen hoe het hoort,' schreeuwde hij terug. 'Ik hou van je. Jezus, je doet alsof ik mijn tong bij je naar binnen heb gedrukt. Ik gaf je gewoon een kusje. Wat ben ik voor je, gewoon een toy boy? Eentje die je graag uit zicht wilt houden?' vroeg hij beledigd. Ze had hem pijn gedaan met haar kritiek, dat wist ze. Maar hij moest zich toch echt leren gedragen. Dit was waar ze bang voor was geweest, en het zou niet gemakkelijk worden. Ze vond het heerlijk om met z'n tweetjes te zijn, maar hij maakte haar nerveus als hij door de galerie zwierf en deed en zei wat in hem opkwam. Soms dacht hij gewoon niet na. En het stond buiten kijf dat hij allergisch was voor alle regels.

'Je bent te oud voor een toy boy,' antwoordde ze zedig. Hij wilde eigenlijk verhit antwoord geven, maar barstte toen in lachen uit.

'Je hebt gelijk. Dat ben ik ook. Maar ik begin me wel af en toe zo te voelen. Je bent zo gespannen als je met klanten bent, en zo conventioneel. Waarom laat je je niet een beetje meer gaan? Wie weet, misschien doe je je klanten er ook wel een plezier mee.'

'Dat soort cliënten niet, Liam. Dit zijn andere mensen dan degenen die werk van opkomende kunstenaars kopen. De mensen van vandaag verwachtten niet anders van me dan dat ik conventioneel en zakelijk ben. Als ik dat niet ben, gaan ze naar iemand anders. Geloof me maar. Ik doe dit al drieëntwintig jaar. En ik heb het mijn vader van kinds af aan zien doen. Ik weet wat ik doe. Er bestaan nu eenmaal bepaalde regels voor.' 'Jij en je regels ook altijd,' gromde hij binnensmonds, maar hij zette de ruzie snel weer van zich af. Sneller dan Sasha. Hij had haar erg van streek gemaakt door tijdens haar bespreking binnen te vallen. Wat Sasha betrof was het geen goed vooruitzicht voor de toekomst. Het had haar danig van haar stuk gebracht. Desondanks nam ze hem die avond mee naar Le Voltaire. In korte tijd was het ook zijn lievelingsrestaurant geworden. Hij hoefde zich er niet voor op te doffen, en kon gewoon zijn spijkerbroek, leren jack en cowboylaarzen aan, ook al werd het restaurant ook bezocht door de meest modebewuste mensen uit Parijs. En na een fles fantastische wijn was hij in een veel beter humeur. Maar Sasha voelde zich nog steeds ongemakkelijk na hun korte maar verhitte discussie van die middag. Hij vond dat hij respectloos behandeld was, en zij was woedend geweest over zijn arrogante gedrag terwijl ze zaken deed. Hij zou de basisregels snel moeten leren accepteren. Iemand moest zich hier aanpassen, en zij was het niet. Anders zou hun relatie ten dode opgeschreven zijn. Het kostte haar de rest van de avond om te kalmeren, en pas de volgende dag lukte dat echt.

De rest van de week verliep soepel. Bernard merkte op een gegeven moment op dat Liam kennelijk geen haast om Parijs te verlaten, maar Sasha geloofde niet dat hij vermoedde waarom.

Ze antwoordde dat Liam geen geld voor een hotel had, en dat hij in Xaviers kamer logeerde. Bernard leek die verklaring te accepteren. Maar ze wist dat hun geheim uit zou komen als hij vaker en langer naar Parijs zou komen.

Het weekeinde was gezellig en leuk. Ze gingen naar de film, lunchten op zondag bij Brasserie Lipp, en dronken daarna koffie bij de Deux Magots. Ze probeerde hem voor een drankje mee te nemen naar het Ritz, maar tenzij hij in het hotel verbleef, wilden ze hem niet binnenlaten in zijn spijkerbroek, wat Liam belachelijk vond. Dat was het ook, maar ook zij hadden hun regels. En Liam had er weinig. Hij hield zich aan regels die te maken hadden met oprechtheid, vriendelijkheid en liefhebbend zijn, niet aan hoe hij zich in het openbaar diende te gedragen. En liefdevol was hij altijd tegen haar. Ze twijfelde er niet aan dat ze van hem hield, maar toch was ze doodsbang dat hij iets alarmerends zou doen waardoor hun relatie ineens openbaar werd, en daar was ze nog niet aan toe. Het was al een heel grote stap om hem een week bij haar in Parijs te laten logeren en hem in de galerie te hebben. Verder dan dat wilde ze nu nog niet gaan. Misschien wel nooit.

Zondagavond in bed vroeg Liam nonchalant wat haar plannen voor de volgende dag waren. Het was het eerste signaal dat hij niet van plan was op de afgesproken tijd te vertrekken. Op zich vond ze dat niet erg, ze vond het heerlijk om met hem samen te zijn, maar ze besefte wel dat het steeds moeilijker werd om zijn aanwezigheid te verklaren, in elk geval aan de mensen van de galerie. Dat waren de enigen die wisten dat hij er was. Hij stelde voor om de volgende avond samen met zijn vrienden uit het Marais ergens te gaan eten.

'Bedoel je dat je graag nog een tijdje zou willen blijven?'

Hij knikte en lachte schaapachtig. 'Ja, als jij het daar mee eens bent.'

Ze aarzelde een fractie van een seconde en woog de voors en tegens tegen elkaar af. Ze genoot van hun samenzijn. En ze zou wel een verklaring bedenken. 'Ja.'

Ze twijfelde over zijn voorstel om met zijn kunstenaarsvrienden af te spreken omdat ze haar misschien zouden herkennen, tot haar te binnen schoot dat ze een andere afspraak had waardoor ze niet eens mee kon. Hij reageerde teleurgesteld en een beetje gekwetst. Ze gaf hem een kus en legde uit dat ze naar een galadiner moest van belangrijke klanten. Ze hadden de afgelopen zomer een Monet van haar gekocht, en ze had de uitnodiging weken geleden al aangenomen. Hem meenemen naar een chic diner bij klanten thuis was een optie die ze nog niet aandurfde, en hij zei dat hij het begreep maar keek toch nijdig. Ze had alleen maar tegen hem gezegd dat de gastheer en gastvrouw het niet goed vonden dat ze een gast meebracht.

'Zeg dan af,' zei hij.

Sasha negeerde de kregelige blik op zijn gezicht, en zei: 'Dat kan ik niet maken, Liam. Het zijn mijn belangrijkste klanten.' Daar was ze eerlijk in.

'En wie ben ik dan?'

'De man van wie ik hou. Maar laten we hier nu alsjeblieft geen toestand van maken. Het is gewoon mijn werk.'

'Zou je Arthur wel meegenomen hebben?' vroeg hij kortaf. Ze wisten allebei dat het antwoord daarop ja was. Maar hun huidige situatie was totaal anders. Arthur paste tussen elk gezelschap. Liam niet. Liam wilde het spelletje niet meespelen. En Arthur gedroeg zich als een volwassene. Liam niet.

'Dat is niet eerlijk,' antwoordde ze verdrietig. 'We waren getrouwd. Hij zag er net zo zakelijk en behoudend uit als mijn klanten. In godsnaam, Liam, hij was bankier.'

'En ik ben een jonge relschopper.' Intussen was hij niet meer alleen kregelig maar ook kwaad.

'Nee,' antwoordde ze kalm, 'je bent dat gestoorde kunstenaarstype, weet je nog? Dat zijn je eigen woorden. En je houdt er niet van als mensen je vertellen hoe je je moet gedragen. Als jij bereid bent een smoking aan te trekken, je fatsoenlijk te gedragen en je aan te passen aan de rest, dan mag je wat mij betreft overal mee naartoe.' Dat was een enorme concessie. Maar Liam wilde geen concessies doen. Hij wilde de vrijheid hebben om te kunnen doen wat hij wilde, te gaan en staan waar hij wilde, met of zonder haar.

'Ze zouden me gewoon moeten accepteren zoals ik ben. En dat geldt ook voor jou,' zei hij boos.

'Dat doe ik. Maar zij niet. Als jij naar dat soort avonden wilt, dan zul je hun spel moeten meespelen. Dat moet ik ook. Zo werkt het nu eenmaal. En deze keer kan ik je niet eens meenemen omdat ik daar bij het aannemen van de uitnodiging geen rekening mee heb gehouden. Maar als je wilt, dan kopen we een smoking voor je en ga je volgende keer mee. Maar alleen als je bereid bent je aan hun regels aan te passen. Ik wil dat je me dat belooft.'

'Laat ze de pest krijgen,' zei hij ineens woedend. 'Wie denken die lui wel dat ze zijn? Ik ben een beter mens dan zij ooit zullen zijn. Ik heb mijn hele jeugd naar dit soort onzin van mijn vader moeten luisteren. Ik weiger dat spel ooit nog mee te spelen, Sasha, zelfs niet voor jou.'

'Dat vraag ik ook niet van je,' antwoordde Sasha rustig. 'Je hoeft van mij echt niet mee naar dat soort saaie toestanden. Maar als je dat wel wilt, dan zul je je aan de regels moeten houden. Het is niet anders.'

'En wie heeft die regels bedacht? De een of andere gewichtige klootzak in een apenpak? Waarom zou ik me net zo moeten gedragen en me in dezelfde kleren moeten hijsen? Waarom kan ik niet gewoon mezelf zijn?'

'Omdat diezelfde gewichtige klootzakken het geld en de macht hebben en de regels bepalen. Wiens brood men eet, diens woord men spreekt.'

'Als je trots op me was en echt van me hield, dan zou je me gewoon meenemen.' Hij gedroeg zich als een opstandige kleuter, en de moed zonk haar in de schoenen. Dit was precies waar ze bang voor was geweest, en het had niet lang op zich laten wachten. Dit was al hun tweede ruzie in minder dan een week. Het bevestigde haar angst dat dit niet ging werken. Hij had enorm veel eigenschappen waar ze echt van hield: zijn warmte, zijn openlijke liefde voor haar, zijn gevoel voor humor, zijn intelligentie, zijn talent, en hoe fantastisch hij was in bed. Maar deze woede-uitbarstingen en dit kinderlijke gedrag viel daar niet onder.

'Ik ben trots op je, en ik hou van je. Maar ik ben niet van zins je die wereld met me te laten binnenstappen als je van plan bent mij of jezelf daar voor gek te zetten. Als jij weigert je te gedragen zoals het hoort, dan zet je ons allebei voor gek.'

'Wie is er belangrijker voor je, Sasha? Die mensen of ik?'

'Allebei. Ik hou van je. Maar dit is mijn wereld. Dit is wie ik ben. Dat heb ik je vanaf het begin gezegd. Dit is een probleem waar we telkens tegenaan zullen blijven lopen, tenzij jij de verknipte kunstenaar thuis kunt laten en aan mijn zijde mee wilt als man. Als jij vast wilt blijven houden aan de rol van gekke kunstenaar, of van de ontembare jonge vent, dan moet je me zonder jou die wereld laten binnenstappen. Zo simpel ligt het. De keus is aan jou.'

'Ik ben wie ik ben. En ik ben niet van plan om dat te veranderen en ineens allerlei hielen te gaan likken, niet voor jou of voor iemand anders.'

'Je hebt het volste recht op die beslissing. Maar je hebt niet het recht deze mensen te dwingen jou te accepteren als je je niet aan hun regels wilt houden, of aan de mijne.'

'Dat is waar het hier eigenlijk om gaat, hè? Om jou. Niet om hen. Je wil dat ik doe alsof ik Arthur ben. Nou, het spijt me. Ik ben ik.'

'Dit heeft helemaal niets met Arthur te maken,' antwoordde ze met opeengeklemde kaken. 'Luister, waarom ga jij morgen niet gewoon met je vrienden eten? Dan ga ik naar dat saaie diner, ga bijtijds weg, en dan kom ik later naar jullie in het Marais.'

'Voor wat? Vertier in de achterbuurt? Lady Bountiful verlaat haar paleis en ontmoet haar boerse vriendje in de krottenwijk? Als ik niet goed genoeg voor je ben om me mee te nemen, dan ga ik morgen terug naar Londen.' Precies wat hij eigenlijk toch al van plan was geweest. Zijn aanbod om langer te blijven was als een verrassing voor haar gekomen.

'Dat moet je zelf weten,' antwoordde ze rustig. 'Ik doe mijn uiterste best, Liam. We zullen er alleen af en toe iets voor moeten inleveren. Dat wisten we vanaf het begin.'

'Ja, dat klopt. Maar het was me niet duidelijk dat ik degene zou zijn die al het inleveren moest doen. Hoeveel dieper denk je dat ik door het stof kan kruipen? Jij doet niets anders dan me opdragen hoe ik me moet gedragen in je galerie, wat ik vooral niet mag doen omdat je klanten zich anders beledigd voelen. Ik moet op mijn tenen lopen, mag je niet kussen, en vooral geen drankje inschenken. En als ik met je mee wil naar een zogenaamd belangrijke gelegenheid, dan word ik geacht me op te doffen als Little Lord Fauntleroy en me te gedragen als Malcolm Forbes. Nou, laat me je dit vertellen, Sasha, ik ben schilder, geen gedresseerde aap of bankier, en ik laat me niet door je ringeloren.'

'Het is helemaal niet mijn bedoeling om je te ringeloren. We leven in verschillende werelden. Het zat erin dat dit zou gebeuren. We moeten allebei begrip hebben voor elkaar en ons aanpassen als we hier een succes van willen maken.' Ze wisten geen van beiden of dat zou lukken, en het begon erop te lijken dat dat niet het geval was, vooral als hij vast bleef houden aan zijn dwaze kunstenaarsgedrag en overal met haar mee naartoe wilde. Die twee dingen gingen gewoon niet samen. Daar had ze hem al eerder voor gewaarschuwd. En nu stonden ze voor een dilemma.

'Ik zeg je, ik ben niet van plan me door je te laten ringeloren. Morgen ga ik terug naar Londen. Tegen de tijd dat je je prioriteiten op een rijtje hebt, mag je me bellen.'

Sasha kon wel gillen. 'Het gaat niet om prioriteiten, Liam,' antwoordde ze in een uiterste poging haar geduld niet te verliezen. Het was vreselijk frustrerend om hem als een boos kind tot rede te moeten brengen. 'Het gaat erom dat we ons aan de regels moeten houden, en dat we in verschillende werelden leven. Net als wanneer je naar een bepaalde nachtclub wilt. Als je naar binnen wilt zul je je aan hun regels moeten houden.'

'Dat ben ik niet van plan, Sasha. Nooit. Als ik dat had gewild, dan zou ik nog steeds in Californië wonen en braaf naar mijn vader luisteren. Ik luister niet meer naar andermans gezeik, en al helemaal niet van jou. Als je me in je leven wilt dan ben ik er voor je, maar ga me niet lopen vertellen naar wie ik allemaal moet luisteren en hoe ik me moet gedragen. Als je echt van me houdt zijn er geen regels. Dat zou niet moeten tenminste.'

'Regels zullen altijd bestaan,' antwoordde ze verdrietig. 'Ik heb me daar net zo goed aan te houden als jij. Ik kan ook niet zomaar doen en laten wat ik wil. Ik kan morgen niet ineens in een spijkerbroek verschijnen, of met cowboylaarzen en een honkbalpet. Ik word geacht er net zo uit te zien als zij, met keurig gekamde haren en een avondjurk. Ik zal net zo keurig moeten zijn als zij, en eerlijk gezegd heb ik daar geen enkele moeite mee, want ik geloof in hun regels. Het houdt het leven geciviliseerd.'

'Ik wil verdomme helemaal niet geciviliseerd zijn! Ik wil gewoon ik zijn. Ik wil gerespecteerd en geaccepteerd worden om wie ik ben en wat ik doe, niet omdat ik een of ander toneelstuk loop op te voeren. Ik ben geen hielenlikker en dat zal ik ook nooit worden.' Hun ruzie haalde duidelijk dingen naar boven uit zijn jeugd, want zelfs Sasha begreep dat hij buitenproportioneel kwaad was. Buiten zichzelf van woede raasde hij door. En niets wat ze zei leek hem te overreden of kalmeren. Integendeel, het leek hem juist kwader te maken. Hulpeloos luisterde ze toe. Het leek wel alsof hij haar vanaf een andere planeet toe zat te schreeuwen.

'Ik vraag je niet om hielen te likken, Liam. En zeker niet de mijne. Je kunt doen en laten wat je wilt. Maar als je dat wilt, dan moet je aan de andere kant van het hek blijven staan en in je eigen wereld blijven, of in onze privéwereld, wat ik ook prima vind. Maar als je samen met mij over het hek wilt springen, dan zul je je aan hun regels moeten houden.'

'Laat ze opvliegen met hun regels. En, weet je, Sasha, vlieg jij er maar lekker achteraan. Als het je zoveel moeite kost om trots op me te zijn, als je je schaamt omdat ik jonger ben dan jij, als je me niet kunt respecteren zoals ik ben, dan wil ik niet eens bij je zijn. En niet hier zijn. Morgen ga ik naar huis. Bel me maar als je een beslissing hebt genomen.'

'Waarover? Waarover moet ik een beslissing nemen? Wat wil je van me?' Het duizelde haar. Wat hij zei was zo onredelijk dat ze het niet eens meer begreep. En het was niets nieuws. Hij had vanaf het begin geweten wie ze was en waar ze voor stond. Los van zijn leeftijd, was dat precies waar ze zich druk over had gemaakt. En dan was dat leeftijdsverschil nog het minste. Zijn gebrek aan grenzen en onvolwassen gedrag waren veel erger. Hij gedroeg zich als een kind van vijf.

'Je kunt kiezen, je neemt me mee naar die wereld zoals ik ben, in plaats van me thuis te laten alsof ik de een of andere hoer ben die je hebt ingehuurd, of ik ben voorgoed weg. Ik voel er niets voor om als een volle vuilniszak thuisgelaten te worden. En ik laat me al helemaal niet vertellen hoe ik me hoor te gedragen,' beet hij haar toe. Sasha vocht tegen haar tranen. Ze wilde hem zo niet zien. Ze wilde dat het werkte tussen hen, maar op deze manier zou dat nooit lukken.

'Dan zoek je het zelf maar uit,' antwoordde ze ineens net zo kwaad als hij. 'Je gedraagt je als een klein kind dat loopt te stampen dat hij niet in bad wil of zijn jas aan wil, en wat mij betreft mag je je eten net zo vaak op de grond smijten als je wil. Als je beneden met de grote mensen mee wil eten, gedraag je dan als een groot mens. Jezus, dat is alles wat ik van je vraag.

Je kunt niet voor eeuwig de idioot uithangen, tenzij je wil blijven spelen met die andere kinderen die net zo erg zijn als jij. Als je dat liever wilt, ga dan niet lopen dreinen dat ik je niet meeneem. Ik zou je er graag bij hebben, dat meen ik, maar ik ga mezelf niet voor schut laten zetten omdat jij zo graag wilt laten zien hoe idioot je kunt doen. Als je zoveel van me houdt als je zegt, Liam, word dan volwassen en pas je aan. Ik weiger een verwend kind met me mee te nemen. Denk daar maar eens over na, en bedenk jij maar eens wat je nu eigenlijk wil. Ik was al zover. Ik ben hier bij jou. Nu is het tijd dat jij jouw kant van de afspraak nakomt, en anders houdt het daarmee op. Er is meer voor nodig om vooruit te komen in deze wereld dan liefde en goede seks. Of je het nu leuk vindt of niet, er komt een moment dat we allemaal volwassen moeten worden. Misschien is het nu eens een keer tijd dat je daaraan gaat werken. De keus is aan jou. Ga gerust terug naar Londen, en ik hoor het wel van je als je hebt besloten om volwassen te worden.'

De rest van de avond zeiden ze geen woord meer tegen elkaar. Voor het eerst sinds hij was gekomen, sliepen ze ieder aan hun eigen kant van het bed, met een diepe afgrond tussen hen in. Liam was diep gekwetst door wat hij als haar gebrek aan loyaliteit beschouwde, en door alles wat ze had gezegd. En Sasha was woest over zijn woedeaanval. Hij gedroeg zich als een onopgevoed kind. Zwijgend stonden ze de volgende ochtend op. Hij nam een douche, schoor zich en kleedde zich aan. Nog voordat ze naar kantoor ging, had hij zijn tas al ingepakt en wachtte hij haar op in de hal.

'Ik hou van je, Sasha. Maar ik laat jou niet bepalen wat ik wel of niet mag doen. Daar heb ik te veel zelfrespect voor.'

'Ik hou van je en ik respecteer je, echt waar,' antwoordde ze oprecht. 'Als kunstenaar en als man.' Hoewel ze niet in alle eerlijkheid kon zeggen dat ze hem respecteerde als vader, daarvoor kende ze hem niet goed genoeg, en ze had hem nooit samen met zijn kinderen gezien. Maar er waren genoeg dingen aan hem waar ze van hield, en elke dag ging ze meer van hem houden. Maar niet genoeg om haar hele leven voor hem op te geven. Daar was ze te oud voor. En ze hield van haar leven zoals het was. 'Het gaat helemaal niet om macht. Het gaat om wederzijds respect. Als je mij respecteert, dan stap je mijn leven binnen en houd je je aan de regels van het spel, en gedraag je je als een heer. Als je dat niet wilt, wat je goed recht is, dan mag je niet mopperen als ik in mijn eentje op pad ga. Je kunt niet van twee walletjes eten. In de grote mensenwereld kun je niet de "Ik ben wie ik ben en ik doe wat ik wil-Liam" uithangen. Daar ben je te oud voor. Zelfs een kind kan dat gedrag niet ongestraft vertonen.'

'Ik zal nooit anders worden dan ik ben. En als je van me houdt accepteer je dat, en dan neem je me overal mee naartoe zoals ik ben.'

'Dat gaat niet. Dat kan ik mezelf en mijn kinderen en mijn zorgvuldig opgebouwde reputatie niet aandoen. Ik sta niet toe dat je me publiekelijk voor gek zet, Liam.' En ze wist dat hij dat zou doen. Ze had van Xavier genoeg verhalen over zijn stunts gehoord, al had ze er zelf niets van meegemaakt. Het voorval tijdens haar zakelijke bespreking in de galerie was genoeg geweest. En de woede-uitbarsting van de avond ervoor. Daar maakte ze zich echt zorgen over. 'Het is al erg genoeg dat ik bijna tien jaar ouder ben dan jij. Ik weet dat jij het misschien niet veel vindt, maar gezien je gedrag en manier van denken, vind ik dat wel. Dat is al moeilijk genoeg en daar zullen genoeg wenkbrauwen over opgetrokken worden. Dus vraag me niet om je in de hogere kringen te introduceren zodat jij daar je gestoorde kunstenaarskunstje kunt doen, puur om te bewijzen dat jij je nergens iets van aantrekt. Dat toont niet bepaald je liefde of respect voor mij en alles waar ik voor sta. Je wist van tevoren wie ik was en wat ik doe. Je hebt tegen me gezegd dat je dat aankon, dat je daarmee kon leven. Ik geloofde je. En nu wil je jouw kant van de afspraak niet nakomen. Je wilt met olifantspoten door mijn wereld stampen, en dat gaat niet gebeuren. Dat kan ik ook niet. Dat kan niemand. We hebben ons allemaal te gedragen en te doen wat er van ons wordt verwacht. Ik hoop dat je dat in zult zien, want ik hou van je en ik wil bij je zijn. En wat je nu met me doet is niet eerlijk.' Het feit alleen al dat ze hier over ruzieden, beangstigde haar. Wie was deze man? En waarom was het zo belangrijk voor hem dat hij alle vrijheid behield, zelfs als dat ten koste ging van haar?

'Ik ben degene die hier genaaid en respectloos behandeld wordt,' antwoordde hij bijna pruilend. 'Jij wilt gewoon alles naar je hand zetten.'

'Het enige wat ik aangepast wil zien, is jouw gedrag. Of je gedraagt je als een volwassene, of je laat mij doen wat ik moet doen en gaat zelf met je vriendjes spelen. Je kunt zo idioot doen als je wilt, maar als je daarvoor kiest, verwacht dan niet dat ik je overal mee naartoe neem. Als jij je zo nodig ongepast wenst te gedragen, blijf dan thuis en doe het tussen deze vier muren, niet in het openbaar.'

'Ik pas ervoor om je kleine smerige geheim te zijn, Sasha. Als je daarnaar op zoek bent, dan zoek je maar een andere man. Ik ga met je mee, en je bent trots op me zoals ik ben, en anders is het spel voorbij.'

'Dan is het spel dus voorbij, voorlopig wel in elk geval. Denk er maar eens over na, Liam. Ik hoop dat je er anders over denkt als je eenmaal terug bent in Londen. Als je de logica ervan inziet, kun je me bellen.'

Liam staarde haar aan, knikte, bukte zich om zijn tas te pakken, en beende zonder haar te kussen de deur uit die hij met een klap achter zich dichtsmeet.

Toen hij weg was liet Sasha zich op een stoel zakken en dacht na over alles wat er was gebeurd. Ze hield van hem, maar niet genoeg om haar leven door hem op zijn kop te laten zetten en alles op te geven wat ze had bereikt. Ze was te oud om haar leven uit handen te geven. Zelfs niet aan Liam. Ze wist dat ze van hem hield. Maar misschien niet genoeg.

9

Het leek alsof de eerste dagen na Liams vertrek voorbijkropen. In de korte tijd dat hij bij haar was geweest, was ze aan hem gewend geraakt, aan hun gesprekken samen, hun gezamenlijke maaltijden en liefdesspel. Zelfs Bernard vroeg waar hij was gebleven. Sasha zei dat hij terug was naar Londen.

'Het is een aardige jongen, maar het zal niet gemakkelijk voor je zijn geweest om hem zo lang om je heen te hebben.'

Hij was tien dagen in Parijs geweest, en ze had van elke seconde genoten. Tot de laatste paar dagen dat ze telkens ruzie hadden. Ze merkte ook op dat Bernard hem een 'jongen' noemde. Dat was precies de basis van hun probleem. Hij was een jongen, geen man, en gedroeg zich ook dusdanig. Er waren momenten dat hij naar zijn leeftijd handelde, maar soms was hij net een lastige puber. Ze verwachtte meer van een man van bijna veertig. Hij was echt net Peter Pan. Eerst dacht ze dat Bernards opmerking sarcastisch bedoeld was en dat hij nieuwsgierig was naar hun relatie, maar toen besefte ze dat hij gewoon oprecht interesse toonde in haar logé. Hij vond het aardig van Sasha dat ze hem zo lang had laten logeren. Kennelijk was hun geheim nog steeds veilig. Het zou nooit in Bernard opgekomen zijn dat Sasha een relatie met Liam had. Maar ach, het leek nu toch verleden tijd.

Sinds Liams terugkeer naar Londen wachtte Sasha elke avond vergeefs op zijn telefoontje. Hij belde haar niet, en zij belde hem niet. Ze waren in een impasse beland over zijn belachelijke eisen en kinderlijke gedrag. Ze had niet verwacht dat hun verhouding eeuwig zou duren, maar wel langer dan dit. Het had geen zin om hem te bellen aangezien hij zijn standpunt duidelijk had gemaakt. Hij wilde dat ze hem overal introduceerde, hogere kringen of niet, opgedoft of niet, en anders was het voorbij.

Ze kon zijn eisen gewoonweg niet inwilligen, of ze nu van hem hield of niet. Ze kon hem geen ander compromis bieden dan dat wat ze voor zijn vertrek tegen hem had gezegd. Tegen het einde van de maand liet ze de hoop op een telefoontje varen. Ze wist dat ze hem kwijt was. En in de tijd dat Sasha op een teken van hem wachtte, deed hij precies hetzelfde en kwam hij tot dezelfde conclusie. Het had een aantal weken geduurd in plaats van jaren, en ten slotte waren ze ieder hun eigen weg gegaan. Ze had gelijk gehad vanaf hun allereerste ontmoeting. Het was onmogelijk. Ze hield zichzelf voor dat het beter nu kon gebeuren dan straks. Maar, in afwachting van dat telefoontje dat niet kwam, was ze toch verdrietig. Zo kinderachtig als hij kon zijn, had hij ook zijn aantrekkelijke kanten, en ze miste hem vreselijk.

Het duurde twee maanden voor Sasha vrede had met de situatie, en nog bleef ze daarna verdrietig over zijn vertrek. Maar ze kon het er met niemand over hebben. Niemand had van hun relatie geweten, dus er was niemand die haar kon troosten. Ze kon niet samen met anderen om hem rouwen of over hem praten. Ze moest gewoon maar accepteren dat hij weg was. Ze wist dat het nooit iets geworden zou zijn. Hij was veel te onvolwassen, te moeilijk, te onredelijk, en te vastbesloten om vooral niet volwassen te worden. Dat had hij allemaal bewezen met die woedeaanval en zijn vertrek.

Sasha ging in februari en in maart naar New York, en beide keren kwam ze in een sneeuwstorm terecht. Tatianna was dol op haar nieuwe baan. En het ging goed met de galerie. Ze was van plan Xavier in april op te zoeken in Londen, en ze bereidde zich voor op een schok, want ze wist dat Liam in de buurt zou zijn. Ze kon alleen maar hopen dat ze hem niet samen met Xavier tegen zou komen. Maar ze kon ook niet tegen Xavier zeggen dat ze Liam niet wilde zien, want dan zou ze hun geheim juist verklappen.

Kort voor Sasha in april naar Londen vertrok, vertelde Eugénie dat ze een e-mail van Liam hadden ontvangen. Hij had diverse nieuwe schilderijen klaar, en vond dat Sasha die moest komen bekijken. Hij had aangeboden om wat dia's te sturen, maar hij had liever dat ze ze in het echt kwam bekijken. In zijn e-mail schreef hij dat het zijn beste werk ooit was.

'O ja,' zei Eugénie ook nog over de e-mail: 'en je krijgt de beste wensen en hij hoopt dat alles goed met je is.' Het ging inderdaad prima met Sasha. Na twee maanden niets van hem te hebben gehoord, voelde ze zich beter dan in februari, maar ze was nog steeds boos. En ze vond het belachelijk dat hij haar 'de beste wensen' stuurde. Ze had niets meer te wensen. Even had ze kennelijk geloofd dat ze van hem hield, maar dat had hij zelf verpest met zijn kinderachtige gedrag. Ze was helemaal klaar met genotzuchtige kunstenaars die hun jeugd allang achter zich hadden liggen maar bleven doen alsof ze tieners waren. Toch deed het pijn dat ze nooit meer iets van hem had gehoord. En ze was te trots om hem te bellen.

Ze zei tegen Eugénie dat ze 's avonds naar een etentje ging, en terwijl ze zich aankleedde dacht ze terug aan de ruzie met Liam. Ze zou de volgende ochtend naar Londen, naar Xavier vliegen. Ze had nog geen flauw idee hoe ze het met Liam en zijn nieuwe schilderijen ging aanpakken. Ze vertegenwoordigde hem weliswaar, maar ze had absoluut geen haast om hem weer te zien. Hij had haar, en eigenlijk hen allebei, in een moeilijke positie gebracht. Achteraf was ze blij dat ze hem niet in haar wereld had geïntroduceerd. Zijn afwezigheid zou lastig uit te leggen zijn geweest.

Het etentje van die avond was op uitnodiging van de Amerikaanse ambassadeur in Parijs. Hij had diverse vooraanstaande kunstenaars en handelaren uitgenodigd, een Amerikaanse schrijver die in Parijs verbleef, en iemand had gezegd dat er ook een bekende filmster uitgenodigd was. Het klonk als een ratjetoe, en ze was eigenlijk helemaal niet in de stemming. Om redenen die alleen zij en Liam kenden, was ze de afgelopen twee maanden bijzonder lichtgeraakt geweest, al was haar humeur er de laatste tijd wel iets op vooruitgegaan.

Ze trok een zwartkanten jurk aan voor haar bezoek aan de ambassadeurswoning, had haar haren als altijd opgestoken, en ze droeg nieuwe, sexy schoenen, hoewel ze zich het grootste deel van de tijd afvroeg waarom ze de moeite nam. Ze had geen afspraakjes gehad sinds haar korte, slecht verlopen, affaire met Liam, en had daar ook geen enkele behoefte aan. Ze vond het stom van zichzelf dat ze zich door hem had laten overhalen het samen te proberen. Maar op stille momenten moest ze toegeven dat ze het net zo graag had gewild als hij, en dat ze diep in haar hart had gehoopt dat het zou werken. Helaas was dat niet het geval geweest. Achteraf verbaasde het haar niets dat Beth met de kinderen was vertrokken. Het moest een nachtmerrie zijn geweest om twintig jaar met hem getrouwd geweest te zijn. Toen ze die avond de ambassadeurswoning binnenstapte, dwong ze zichzelf om Liam net als de afgelopen twee maanden uit haar gedachten te zetten. Met uitzondering van een popster en twee acteurs, kende Sasha alle aanwezigen. Parijs was een kleine stad. De hele wereld was klein geworden.

Aan tafel werd Sasha naast een van de twee acteurs geplaatst. De man was een egotripper en was totaal niet in haar geïnteresseerd. Hij toonde veel meer belangstelling voor de vrouw aan zijn rechterzijde die getrouwd was met een producent uit Hollywood. Sasha keek het een tijd aan hoe hij haar probeerde in te palmen en wendde zich toen beleefd tot haar linkerbuurman. Ze wist dat ze hem ergens van kende, en toen schoot het haar te binnen. Hij had ooit naam gemaakt als de tovenaar van Wall Street en was nu al enige tijd met pensioen. Arthur had hem een keer aan haar voorgesteld tijdens een feestje in de Hamptons. Tot haar grote verrassing kende hij haar ook nog.

'Dat is zeker tien jaar geleden,' reageerde ze onder de indruk. Hij was van Arthurs leeftijd, die nu negenenvijftig zou zijn geweest. Hij was al anderhalf jaar dood.

'Ik was bijzonder onder de indruk van onze ontmoeting. Ik ben sindsdien regelmatig in uw galerie geweest,' antwoordde hij glimlachend, en ze merkte op dat hij een goed uitziende oudere man was. Ze kon zich niet herinneren of hij destijds weduwnaar of gescheiden was, maar ook dan kon hij intussen allang weer getrouwd zijn.

'Onze New Yorkse vestiging?' vroeg ze, om het gesprek gaande te houden. Ze was niet bovenmatig in hem geïnteresseerd, maar hij was in elk geval een veel prettiger gesprekspartner dan de acteur aan haar rechterzijde die haar praktisch genegeerd had omdat hij van haar niet beter zou worden.

'Nee, uw galerie hier in Parijs,' antwoordde hij. 'Ik woon tegenwoordig hier.' Hij heette Phillip Henshaw, en ze kon het niet helpen dat ze zich afvroeg wat hem naar Parijs had doen verhuizen. Hij was jong met pensioen gegaan, net als Arthur van plan was geweest. 'Allebei mijn dochters zijn met een Fransman getrouwd en zijn hier gaan wonen. Toen mijn vrouw overleden was, vond ik dat ik weg moest uit New York. Ik woon hier intussen alweer vijf jaar, en ik vind het heerlijk.' Het viel Sasha op dat hij een licht zuidelijk accent had, en even later vertelde hij dat hij was geboren in Louisiana. Hij en de ambassadeur hadden samen gestudeerd aan de University of Virginia. De echtgenote van de ambassadeur kwam uit Georgia. Phillip vertelde verder nog dat hij een huis in de Provence en een flat in Londen bezat. Hij deed zijn uiterste best beide plaatsen een keer per maand te bezoeken.

'Ik vlieg morgen naar Londen. Ik heb een afspraak met mijn zoon en met een paar kunstenaars,' zei ze glimlachend.

'Ik ook. Naar Londen morgen, bedoel ik.' Hij beantwoordde haar glimlach, en even later zei hij dat het hem erg had gespeten van Arthurs overlijden te horen. 'Het is niet gemakkelijk om ineens weer alleen door het leven te moeten, vooral niet als je gelukkig getrouwd was.' Die laatste opmerking deed Sasha goed.

'Dat is de reden dat ik ben teruggegaan naar Parijs. Ik vond het gewoon veel te deprimerend om in New York te blijven na Arthurs dood,' bekende ze.

'Heb je het huis in de Hamptons nog steeds?' Dat herinnerde hij zich ook nog.

Ze knikte en zuchtte toen. 'Maar ik kom er nooit meer. Aan al die plaatsen waar we samen zo graag naartoe gingen kleven gewoon te veel herinneringen.' Ze babbelden nog een tijdje verder over New York en ontdekten dat ze veel gemeenschappelijke kennissen hadden. Het prettige aan hun gesprek was dat het haar gedachten van Liam afleidde. Hij had de afgelopen twee maanden continu door haar hoofd gespookt. Ze was boos en teleurgesteld over hoe het gegaan was, en gefrustreerd over de manier waarop het geëindigd was. Erger nog, nu moest ze eroverheen zien te komen en zich neutraal opstellen als zijn agente. Haar verhouding met hem was nog dommer gebleken dan ze had gevreesd. Maar ze was niet kapot van verdriet, niet zoals bij Arthur. Ze was alleen maar teleurgesteld en verdrietig, en na deze maanden berustte ze daarin.

Ze was verbaasd toen ze bij het verlaten van de ambassadeurswoning door Phillip Henshaw opgehouden werd met de vraag of ze zin had om de volgende avond in Londen met hem te gaan eten. Ze bedacht dat ze hem misschien wat kunst voor zijn huizen zou kunnen verkopen.

'Dat lijkt me leuk,' reageerde Sasha. Hij stelde voor om naar Mark's Club te gaan, een restaurant waar zij en Arthur vroeger ook graag naartoe gingen. Het was een van de andere restaurants van de eigenaar die ook Annabel's en Harry's Bar had opgezet. Vervolgens bood Phillip aan om haar naar huis te brengen, maar ze sloeg het aanbod af en zei dat haar chauffeur stond te wachten. Ze reed 's avonds niet graag zelf als ze naar een feestje moest. Hij bracht haar naar haar auto en zei dat hij haar de volgende avond om zeven uur op zou halen bij Claridge's.

Onderweg naar huis dacht ze over hem na. Hij had niets opwindends, maar hij was intelligent, beleefd en plezierig in de omgang. En het zou leuk zijn om met een vriend uit eten te gaan in Londen. Ze wist niet wat Xaviers plannen waren, maar ze was van plan de middag samen met hem door te brengen, en als hij de avond erna geen plannen had, konden ze samen ergens gaan eten. Ze moest nog steeds zien te bedenken wat ze met de kwestie Liam aanmoest. Misschien niets. Misschien kon ze Bernard naar Londen laten vliegen om Liam te bezoeken, hoewel haar galeriemanager het waarschijnlijk vreemd zou vinden als Sasha hem niet had ontmoet, vooral omdat Liam bij haar in Parijs had gelogeerd. Dat zou moeilijk te verklaren zijn. Dankzij Liam was ook hun werkrelatie moeizaam geworden. De volgende ochtend nam ze de vlucht van negen uur vanaf Le Bourget, en dankzij het tijdsverschil en de korte vlucht, landde ze om exact dezelfde tijd in Londen. Om halfelf checkte ze in in haar gebruikelijke suite in het Claridge's. Ze belde Xavier, maakte een lunchafspraak met hem, en ging toen op pad om twee van haar kunstenaars te bezoeken.

Precies om een uur was ze bij het door Xavier voorgestelde restaurant, maar toen ze binnendoor naar de achtertuin liep waar ze afgesproken hadden, zag ze geschrokken dat hij Liam had meegebracht. Het enige lichtpuntje was dat die zich net zo ongemakkelijk leek te voelen als zij. Later hoorde ze van Xavier dat Liam de hele ochtend bij haar zoon in zijn atelier was geweest, en dat Xavier geen reden had kunnen bedenken om Liam niet mee te vragen naar hun lunch. Liam was zijn vriend, al vond hij het jammer dat het ten koste ging van de tijd die hij met zijn moeder had. Hij keek altijd uit naar hun gesprekken. 'Dag Liam,' zei ze behoedzaam toen hij overeind kwam om haar te begroeten. Het vooruitzicht van deze verplichte lunch met hem hing als een zwaard boven Sasha's hoofd. Het was de eerste keer dat ze hem terugzag sinds hij haar huis in Parijs uitgestormd was. Zoals gewoonlijk had hij weer opvallende, maar sexy kleren aan. Een t-shirt, een leren jack, honkbalpet, en ditmaal een spijkerbroek die onder de verfspatten zat en hoge, rode gympen. Maar ondanks haar nog steeds sluimerende ergernis, moest ze bekennen dat hij er ongelooflijk knap uitzag. En zijn blonde paardenstaart was twee maanden langer geworden. 'Hoe is het met je, Sasha?' vroeg Liam ten slotte ongemakkelijk. Tot op dat moment had Xavier het gesprek gaande gehouden, verbaasd over de spanning die er tussen de twee leek te hangen. Hij had de indruk gehad dat ze het juist goed met elkaar konden vinden. Hoewel het ineens tot hem doordrong dat Liam het de laatste tijd niet meer over haar had gehad.

'Hebben jullie soms een of ander artistiek meningsverschil gehad?' vroeg Xavier uiteindelijk geamuseerd. Hij kende ze allebei goed en wist hoe koppig ze konden zijn, en de spanning was om te snijden.

'Ja,' antwoordde Liam, met een zowel boos als verdrietig gezicht.

'Nee, hoor,' zei Sasha precies tegelijkertijd.

'Nou, wat is het, ja of nee?' vroeg Xavier. Lachend keek hij toe hoe Liam ongemakkelijk ging verzitten, en zijn moeder ijzig voor zich uit keek.

'Ze wilde me niet meenemen naar een feestje toen ik bij haar in Parijs logeerde. Ik vond dat nogal onbeschoft aangezien ik bij haar te gast was.' Zo kon je het inderdaad uitleggen, bedacht Sasha. Het laatste wat ze wilde, was dat Xavier hierbij betrokken zou raken, vooral omdat hij maar de helft van het verhaal kende en ze niet van plan was de rest te vertellen. Ze was blij dat Liam hem kennelijk niets had verteld over hun korte verhouding, want Xavier wist kennelijk van niets. Hij tastte volledig in het duister.

'Wat had je voor kleren aan toen ze je niet mee naar het feest wilde nemen?' vroeg Xavier rustig, terwijl de handelaar en de kunstenaar, voorheen geliefden, elkaar boze blikken toewierpen. Het leed geen enkele twijfel dat Liam nog steeds woest op haar was.

'Weet ik veel... gewoon... niets bijzonders... wat maakt dat nou uit?' mopperde Liam. Sasha keek zwijgend toe.

'Dat maakt dus wél uit bij het soort feestjes waar mijn moeder naartoe gaat. Als je het mij vraagt, dan is dat de reden dat ze je niet mee wilde nemen.' Xavier praatte alsof Sasha er niet eens bij zat. Ze zei niets. 'Mij wil ze ook nooit meenemen. Maar haar kennissen zijn echt onwijs bekakt en saai. Sorry, mam.'

Hij keek haar verontschuldigend aan, en ze knikte. Ze had Liam vanaf het begin precies hetzelfde verteld. 'Dat heb ik ook gezegd,' viel Sasha hem in de rede. 'Ik heb geprobeerd om hem uit te leggen dat hij niet de gekke kunstenaar kon uithangen bij dat soort mensen. En toen zei hij dat ik niet kon bepalen wat hij deed.'

'Nee, dat zou wel eens kunnen kloppen,' zei Xavier verstandig, en hij richtte zijn aandacht toen weer op Liam. 'En hoe zit dat met dat gekke kunstenaarsgedoe? Waarom zou je er zo willen uitzien en dan toch naar dat soort feestjes willen gaan? Eerlijk gezegd zou ik haar betalen om me vooral met mee te nemen. Ik haat dat soort avonden.'

'Ik ook. Ik hou er alleen niet van om als een kleuter thuisgelaten te worden en me te laten vertellen hoe ik me moet gedragen als we er eenmaal zijn.'

'Wat maakt het nou uit of ze je wel of niet meeneemt? Je bent een van haar kunstenaars, Liam. Jullie zijn niet getrouwd. Mijn vader ging er ook niet graag heen. Hij zei altijd dat de tranen hem daar van verveling in zijn ogen sprongen.' Sasha glimlachte om zijn opmerking en Liam keek nadenkend. 'Je klinkt als een jaloers vriendje,' zei Xavier afkeurend, die nog steeds niet begreep wat er speelde, waarvoor Sasha intens dankbaar was.

'Of een verwend kind,' voegde Sasha daaraan toe. 'Ik heb tegen hem gezegd dat mensen zich op dat soort feestjes nu eenmaal niet als een ongeleid projectiel kunnen gedragen. En toen zei hij dat hij precies zou doen waar hij zin in had. Einde verhaal.' Einde verhouding. Maar goddank wist Xavier dat niet.

Het verbaasde Sasha dat haar zoon nog steeds niets vermoedde. Het kwam geen seconde in hem op dat zijn vriend misschien met zijn moeder naar bed was geweest. Ze wendde zich tot Liam en herinnerde hem aan wat ze twee maanden eerder tegen hem had gezegd: 'Je bent van harte uitgenodigd om met me mee te gaan naar dergelijke feestjes zodra je het aankunt om je als een volwassene te kleden en te gedragen. In de tussentijd...' Haar stem stierf weg en Liam rolde met zijn ogen.

'Je klinkt net als mijn vader.' Hij zat Sasha weer ontzettend kwaad aan te kijken, en Xavier begreep er niets van. Zijn moeder had gelijk. Liam gedroeg zich als een verwend kind. Hij was het lang niet altijd met zijn moeder eens, maar deze keer kon hij niet anders.

'Toen was je nog klein,' herinnerde Xavier hem. 'Je bent nu een volwassen vent, hoor. Je bent net veertig geworden. Jezus, je bent bijna bejaard, man...' Hij wierp een zijdelingse blik op Sasha. 'Sorry, mam.'

'Geeft niet. Veertig is niet bejaard, maar het is oud genoeg om niet stampvoetend weg te lopen omdat je niet naar een feestje mag.'

'Mijn vader en mijn broers namen me nooit ergens mee naartoe. Mijn vader noemde me abnormaal en mijn broers zeiden dat ik idioot was. Ik ben altijd een buitenstaander geweest. Dat is de reden dat ik uit San Francisco ben weggegaan. Ik kon er gewoon niet meer tegen. Ik ben niet van plan om me ooit nog door wie dan ook op die manier te laten behandelen.'

'Je zult ook vast wel een idioot geweest zijn,' reageerde Xavier geamuseerd. Maar toen ze naar Liam keek en de blik in zijn ogen zag, leefde Sasha ineens met hem mee. Ze had kennelijk een paar diepe wonden uit zijn jeugd opengehaald. En hij had geen moeder gehad om hem te beschermen tegen de ongevoeligheid en streken van zijn vader en broers. Ze voelde ineens de sterke behoefte om haar armen om hem heen te slaan, maar dat kon natuurlijk niet. 'Je bent soms nog steeds een idioot,' zei Xavier, en Liam glimlachte. 'Maar ja, allemachtig, wat verwachten ze dan van ons? Je bent schilder. Ik ben ook een idioot. Dat is een teken van talent en verhevenheid. Ik vind het leuk om idioot te zijn, en jij ook. En al kreeg ik er geld voor, je krijgt mij nooit meer naar dat soort feestjes.'

'Ik denk dat ik me gewoon buitengesloten voelde. Het was net als vroeger toen ik klein was. Ik denk dat er gewoon iets knapte. Er werd me verteld dat ik ergens niet naartoe mocht, tenzij ik veranderde in iemand die ik niet was. Misschien was het gewoon de herinnering aan vroeger waardoor ik door het lint ging, en niet je moeder.' Liam keek verontrust naar Sasha en wilde zijn excuses aanbieden, maar kon het niet. Hun blikken kruisten elkaar en een tijd lang staarden ze elkaar aan. Wonderbaarlijk genoeg ontging het Xavier.

'Jezus, man, je logeerde er toch alleen maar? Waarschijnlijk had ze je toch niet onuitgenodigd mee kunnen vragen.'

'Nee, dat klopt,' reageerde Sasha. 'De discussie ging dan ook meer over hoe we er in theorie tegenaan keken, en over vrijheid in doen en laten.'

'En macht,' voegde Liam eraan toe. 'Als mensen me op die manier beledigen, dan ga ik gewoon door het lint. Vroeger, als kind, werd ik altijd buitengesloten, alsof ik geen familie was, of niet goed genoeg was om bij hen te horen. Ze probeerden altijd te bepalen wat ik moest doen en hoe ik me moest gedragen, en dat kon ik gewoon niet.' Het ging nog veel verder dan dat, besefte Sasha. In essentie had het allemaal te maken met het verlies van zijn moeder op zijn zevende. Dat was degene met wie ze die avond ruzie had gemaakt: een zevenjarig jongetje dat zijn moeder had verloren. Het verklaarde ineens een heleboel van het onvolwassen gedrag dat hij in Parijs had laten zien. Ze had vreselijk met hem te doen toen ze zo naar hem zat te luisteren.

'Goed, en kunnen we nu weer met z'n allen door één deur?'

Xavier wendde zich tot Liam. 'Zo te horen heb je een soort psychotische terugval, of déjà vu gehad. Mijn moeder wordt voor de saaiste feestjes ter wereld uitgenodigd, en niemand die ook maar beetje goed bij zijn hoofd is, wil daar vrijwillig naartoe. Daarbij komt dat jij een idioot bent, en je zou je hoofd al helemaal niet op dat soort plaatsen, bij dat soort mensen moeten laten zien. Met mijn moeder is niets mis, maar de lui met wie ze omgaat, dat zijn drama's. Mensen zoals wij moeten bij elkaar in de buurt blijven. Niet bij de mensen die zij kent of aan wie ze verkoopt, die verstikken ons talent alleen maar. Dus blijf nou maar gewoon naar mijn feestjes gaan en vergeet dat chique gedoe. Geloof me nu maar, je zou er geen barst aan vinden. Goed, kunnen we ons nu allemaal ontspannen en gaan lunchen? Ik ga me even opfrissen. Als jullie tweeën het nu even goedmaken en afkussen zodat ze je schilderijen tenminste gaat verkopen en niet kwaad meer op je is, dan kunnen we het zo meteen misschien net zo gezellig maken als de vorige keer. Beloofd, kinderen?' Ze keken allebei glimlachend naar hem op. Xavier had, zonder de hele achtergrond te kennen, de patstelling doorbroken. 'Goed zo.' Hij stond op en liep naar het herentoilet, terwijl Liam Sasha aankeek. Hij hield nog steeds van haar, en dankzij Xavier was hij niet kwaad meer op haar. Nu hij erover nadacht, had het eigenlijk niets met haar te maken gehad. Het was iets uit het verleden geweest dat meer met zijn vader en broers te maken had gehad dan met Sasha. Ze had een teer punt bij hem geraakt en op alle pijnpunten gedrukt. Zo hard zelfs dat hij niet meer voor rede vatbaar was geweest, tot Xavier het twee maanden later voor beiden wist te vertalen.

'Het spijt me, Sasha,' zei Liam zachtjes. 'Ik heb je zo ontzettend gemist. Je bent de meest eigenwijze vrouw op deze aardbol. Je hebt me niet eens gebeld.'

'Jij hebt mij ook niet gebeld. En ik heb jou ook gemist. Het spijt me zo. Het is nooit echt tot me doorgedrongen wat het voor jou betekende, en waarom. Nu wel. Het was niet mijn bedoeling om je te kwetsen.' Ze stak haar arm uit en legde haar hand op die van hem.

'Dat heb jij niet gedaan. Dat hebben zij gedaan. Ik haalde jullie gewoon eventjes door elkaar.' Een lang eventjes. 'Zullen we samen ergens iets gaan drinken voor je weer naar Parijs gaat?'

Ze knikte op het moment dat Xavier terugkeerde naar de tafel.

'Iedereen weer blij?'

'Zeker,' antwoordde Sasha stralend. 'Je bent een geweldige bemiddelaar. Ik zou vaker gebruik moeten maken van je diensten.' Toen ze zich omdraaide, zag ze dat Liam haar glimlachend aan zat te kijken.

Ze deden hun bestelling en de twee mannen praatten over hun werk terwijl Sasha luisterde. Zoals altijd vond ze het heerlijk om naar een gesprek tussen kunstenaars te luisteren, vooral als het deze twee waren. Na de lunch gingen ze naar Liams atelier om zijn meest recente werk te bekijken. Ze waren zelfs nog beter dan de vorige schilderijen. Goedkeurend keek ze Liam aan. 'Allemachtig, Liam, ze zijn geweldig.' Ze kon wel zien dat hij diep in zijn ziel had getast om te komen met wat er nu op het doek stond.

'Je levert goed werk als je woest bent,' merkte Xavier vrolijk op.

'Soms,' zei Liam verdrietig, en Sasha zag zijn gezicht. Ze gaf een kneepje in zijn hand toen ze langs hem liep. 'In het begin was ik inderdaad woest,' gaf Liam toe. 'Maar daarna was ik vooral ontzettend verdrietig. En eerlijk gezegd maak ik dan mijn beste schilderijen. Ik vind het vreselijk om te moeten toegeven, maar het is echt zo.' Met een afgematte blik staarde hij naar zijn doeken. Het waren twee eenzame maanden geweest zonder haar.

'Dat geldt voor mij ook,' gaf Xavier toe.

'Ik wilde dat ik kon zeggen dat ik zoveel werk had verricht,' verzuchtte Sasha. De voorbije twee maanden waren pijnlijk geweest zonder hem. Ze had nu graag met hem alleen willen zijn, maar ze had nog een afspraak met een andere kunstenaar. Maar ze was blij dat ze Liams werk had gezien. En misschien was het maar beter als ze vanaf nu alleen maar zijn agente was. Hun korte relatie was duidelijk een drama gebleken, maar dankzij de hulp van Xavier was de oorlog tussen hen in elk geval afgelopen.

'Wat gaan jullie vanavond doen?' vroeg Liam toen Sasha aanstalten maakte om te vertrekken. Ze had blijkbaar haast.

'Ik heb een afspraak,' antwoordde Sasha snel, en Xavier zei dat hij met een meisje afgesproken had.

'Zo'n saai feestje?' vroeg Liam met een twinkeling in zijn ogen.

'Nee, een rustig etentje met een potentiële klant,' vertelde ze, hoewel ze hem geen verklaring schuldig was. De oorlog was voorbij, maar hun verhouding ook. Met een beetje geluk zouden ze vanaf nu vrienden kunnen zijn.

'En morgen?' Liam wilde haar nog zien voordat ze weer terugging naar Parijs, en voorlopig voelden ze zich allebei meer op hun gemak als Xavier erbij was.

'Morgen kan ik,' antwoordde Xavier.

'Ik ook,' zei Sasha, hoewel ze graag wat tijd alleen met haar zoon had willen hebben. Het was toch anders als Liam erbij was.

Hij stelde voor om te gaan eten in zijn lievelingspub, en Xavier stemde daar direct mee in. Sasha was wat minder enthousiast over zijn keus, maar na alles wat hij tijdens de lunch had gezegd, wilde ze niet onbeleefd tegen hem zijn. Ze kon altijd haar laatste ochtend nog samen met Xavier ontbijten voor ze terugvloog naar Parijs.

Sasha bood aan om beide mannen de volgende avond op te halen met haar auto en chauffeur, hoewel haar voorkeur niet uitging naar een avondje in een rumoerige pub. Ze deed het om hun een plezier te doen, hoewel misschien iets meer voor Liam dan voor haar zoon. Met liefdevolle en beschermende gevoelens verliet ze zijn atelier.

De rest van de middag was ze bezig, en ze kon nog net een paar boodschappen in New Bond Street doen voor ze naar haar kamer ging. Ze had nauwelijks genoeg tijd om zich te verkleden voordat Phillip haar op kwam halen. Ze zat net haar haren te borstelen voor ze die zoals gebruikelijk wilde opsteken, toen Liam belde.

'Ik ben blij dat we elkaar vandaag tegenkwamen,' zei Liam verdrietig. 'Xavier heeft ons allebei een groot plezier gedaan. Mij wel in elk geval. Het spijt me dat ik in Parijs zo ben doorgedraaid.'

'Dat geeft niet,' antwoordde Sasha, terwijl ze haar knot met de ene hand vasthield en de telefoon met de andere. 'Die dingen gebeuren nu eenmaal. Ik voelde me behoorlijk schuldig vanmiddag toen je uitlegde hoe het kwam.' Hij had haar al eerder over zijn vader verteld, maar op de een of andere manier had ze het verband niet gelegd. Wat Liam meer dan iets nodig had, was een moeder. Maar zij wilde die moederrol niet vervullen. Ze had haar eigen kinderen. Misschien had hij meer behoefte aan moederliefde dan aan romantische liefde. En met het leeftijdsverschil tussen hen, maakte dit dat ze zich nog veel ouder voelde. Misschien kon ze hem als zijn agente, meer dan als zijn minnares, bieden waar hij behoefte aan had.

De meesten van haar kunstenaars hadden een moeder nodig, en verwachtten van haar dat zij dat was. Een van haar taken was ze te vertroetelen. Dat vond ze geen probleem, bij Liam niet tenminste. Misschien zou het hem goed doen. Niet dat ze er zelf beter van zou worden, met uitzondering van haar commissie op zijn schilderijen. Ze voelde zich nog steeds tot hem aangetrokken, en het was nog steeds alsof ze een schok kreeg als ze naar hem keek, maar toch waren haar gevoelens veranderd. Haar gevoel was intenser, dieper, geworden. Ze hield van hem, maar ze kon nu naar hem kijken zonder hem de kleren van zijn lijf te willen rukken. Dit was beter en gezonder dan de waanzin die haar had getroffen toen ze elkaar aan het begin van de winter voor het eerst hadden ontmoet. Hoewel ze miste wat ze hadden gedeeld. Het was alsof haar gevoelens voor hem waren gerijpt sinds de laatste keer dat ze hem had gezien. Ze was tevreden met zijn vriendschap en hun relatie van galeriehoudster en kunstenaar.

'Ben je gelukkig?' vroeg hij, en ze glimlachte om de vraag.

'Als je met je vraag bedoelt of er tegenwoordig iemand anders in mijn leven is, dan is het antwoord nee. Het heeft me nogal wat tijd gekost om over jou heen te komen. Ik was behoorlijk teleurgesteld toen je uit Parijs vertrok.' Het was vooral moeilijk geweest om hem te verliezen nadat ze Arthur zo kort daarvoor verloren had. 'Maar ik ben eroverheen. Die dingen gebeuren. Ik heb nooit geloofd dat het echt iets kon worden tussen ons. Maar het deed me wel verdriet dat ik gelijk had, en dat het dus inderdaad onmogelijk was.'

'Dat had het niet hoeven zijn als ik ze niet had zien vliegen.' Liam klonk beschaamd.

'Misschien zag je ze niet vliegen. Misschien had je wel gelijk. Het was nogal onbeschoft van me om je niet mee te vragen en alles zo stiekem te willen doen. Ik zag alleen geen andere mogelijkheid op dat moment.'

'Ik ook niet. Als ik nu terugkijk, dan snap ik niet waar ik me zo druk over heb gemaakt.'

'Ik ook niet. Ik ben blij dat Xavier de crisis bezworen heeft.'

'Het is een geweldige vent, Sasha.'

'Dat weet ik. Ik ben een gezegend mens.' Toen keek ze op haar horloge. Phillip zou er over tien minuten zijn, en ze moest zich nog opmaken en haar haren doen. 'Sorry, maar ik moet nu echt ophangen. Ik word over tien minuten opgehaald.'

'Hoe komt het toch dat ik het gevoel heb dat je ergens gaat eten met een leuke man in plaats van met een potentiële klant?' Phillip was allebei, maar dat waren Liams zaken niet meer, en dat zouden ze ook niet meer worden.

'Misschien zie je spoken,' plaagde ze hem. 'Ga iets schilderen. Ik zie je morgen.'

'Veel plezier vanavond,' zei hij, en heel even voelde ze de oude kriebels in haar buik, maar nu kon ze hem weerstaan. Er was genoeg tijd verstreken, en ze was weer normaal.

'Dank je, Liam.'

Tien minuten lang vloog ze door haar kamer en deed haar best niet aan hem te denken. En ze was klaar toen Phillip belde vanuit de lobby. Tot haar verrassing hadden ze een erg leuke tijd. De avond verliep precies zoals een eerste afspraak hoort te gaan. Hij was beleefd, hoffelijk, interessant, intelligent en maakte haar aan het lachen. Het was een aardige man en prettig gezelschap. Hij had een interessante loopbaan achter de rug, hield van reizen, en had vrienden over de hele wereld. Hij speelde tennis en golf, las alles wat los en vast zat, was oprecht geïnteresseerd in kunst, en hield overduidelijk ontzettend veel van zijn kinderen en kleinkinderen. Sasha voelde geen vonk overspringen, maar ze genoot van de avond. Het was een opluchting om niet dezelfde gevoelens te krijgen als bij Liam. In Phillips gezelschap voelde ze zich rustig en op haar gemak. Het kon haar niet eens schelen of ze hem wel of geen schilderij zou verkopen. Hij had een tafeltje gereserveerd bij Mark's Club, en naderhand nam hij haar mee naar Annabel's. Ze was keurig op tijd weer thuis, net na twaalven. Hij vertelde dat hij de volgende dag naar Nederland zou vliegen om te gaan kijken naar de zeilboot die hij daar had besteld, en dat hij haar zou bellen zodra hij terug was in Parijs. Het was een genot om een avond door te brengen met zo'n intelligent en plezierig iemand als hij. Er was geen sprake van de opwinding of kwelling zoals bij Liam.

Ze sliep goed, had de volgende ochtend een afspraak met een schilder, bezocht twee galeries en ging toen winkelen. Ze was op tijd terug op haar kamer om zich te verkleden in een spijkerbroek voor ze Xavier en Liam op ging halen. Ze had het idee dat ze met twee zoons op stap ging. De pub die Liam had uitgezocht, was net zo lawaaiig en druk als ze had gevreesd. Ze konden elkaar nauwelijks verstaan en voerden een schreeuwend gesprek tijdens het eten. Later gingen ze naar het cafégedeelte, waar Xavier met allerlei vrouwen flirtte, en Liam een intelligent gesprek met Sasha probeerde te voeren. Wat haar betreft mocht er een einde aan de avond komen, maar het was juist of hij eindeloos duurde. Het was vreemd om hier samen met Liam te zijn. Hij werd belaagd door groepjes vrouwen die zich openlijk aan hem aanboden, en stuk voor stuk waren ze rond de twintig. Met een blik op hen, en op hem, wist ze dat ze hier niet wilde zijn. Tien minuten later zei ze tegen beiden mannen dat ze barstende hoofdpijn had en ze liet ze vrolijk drinkend achter. Geen van beiden was op dat moment dronken, maar ze vermoedde dat dat niet lang op zich zou laten wachten. Het was een compleet andere avond geworden dan de vorige avond met Phillip. Zo beleefd en keurig als gisteren, zo lawaaiig, rommelig en chaotisch was deze avond geweest. In haar eentje onderweg terug naar het hotel, besefte ze dat deze avond en de plek waar ze hem doorgebracht hadden, haar verdrietig had gemaakt en oud deed voelen. Ze wist niet waarom, maar het deed pijn om Liam te zien. Dit was kennelijk de prijs die ze moest betalen voor haar stommiteit om zich met hem in te laten. En nu zou ze elke keer dat ze hem zag moeten denken aan wat er was gebeurd en waarom het voorbij was. Het zou nooit wat geworden zijn.

Opgelucht ging ze haar hotelkamer binnen en trok ze haar kleren uit. Ze deed een nachthemd aan en ging op bed liggen genieten van de stilte en herinneringen aan Liam. Het was een raar idee dat hij ooit van haar was geweest en dat hij nu beschikbaar was voor al die jonge, opgewonden, nietszeggende vrouwen. Ze was er echt van overtuigd, zoals eigenlijk al vanaf het begin, dat hij een vriendin van zijn eigen leeftijd of jonger moest hebben. Maar de vraag die open bleef staan, was bij wie zijzelf dan hoorde. Misschien wel bij niemand. Ze voelde zich tegenwoordig overal misplaatst en eenzaam, in Liams wereld, en in haar eigen wereld.

Om elf uur deed ze het licht uit en ze lag in diepe slaap toen de telefoon ging. Het duurde even voor ze zich herinnerde waar ze was. De stem aan de andere kant van de lijn klonk diep en bekend.

'Ik ben beneden in de lobby,' zo begon hij.

'Met wie spreek ik?'

'Met Liam.'

'Ik sliep.'

'Hoe is het met je hoofdpijn?'

'Beter, geloof ik.' Ze wilde hem niet vertellen dat er geen hoofdpijn was geweest.

'Ik moet je spreken.' Hij klonk gespannen.

'Ik bel je morgen.' Ze wilde hem niet zien. Het zou haar alleen maar verdrietiger maken. Ze had hem die avond achtergelaten waar hij hoorde: in een pub, bij al die ongelooflijk mooie vrouwen.

'Zo lang wil ik niet wachten. Alsjeblieft, Sasha... laat me even naar boven komen om met je te praten.'

'Dat lijkt me geen goed idee.' Ze was nu klaarwakker. 'We hebben alles op de plek waar het hoort. We zijn weer vriendjes. Laten we dat nou niet verpesten door gesprekken over wat er fout ging en waarom. Jij bent gelukkig. Ik ben gelukkig. We moeten het er gewoon niet meer over hebben.'

'Ik wil het nergens met je over hebben. Ik wil je gewoon even zien.'

'Ik zie er precies hetzelfde uit als twee uur geleden, alleen heb ik nu een nachthemd aan in plaats van een spijkerbroek.'

'Alsjeblieft...? Ik weet dat je morgenochtend vertrekt.' Hij klonk verdrietig.

'Ik bel je als ik in Parijs ben,' antwoordde ze vastbesloten.

'Ik wil niet met je praten in Parijs. Je bent nu hier. Ik wil je zien.'

'Ben je dronken?' vroeg ze bezorgd.

'Nee, maar dat word ik wel als je me niet wilt zien,' lachte hij. Ze zuchtte en dacht na. Ze kon geen enkele goede reden bedenken om hem te willen zien. Wel verkeerde redenen. Ze voelde zich nog steeds tot hem aangetrokken, en ze wilde niet dat er rare dingen zouden gebeuren.

'Verdorie... goed dan... kom maar naar boven, maar als je domme geintjes uithaalt, dan bel ik de bewaking en dan laat ik je eruit gooien.'

'Ik zal geen domme dingen doen, dat beloof ik.'

Sasha stapte uit bed, trok een ochtendjas aan en liep naar het woonkamergedeelte van haar suite. Hij stond al voor de deur voor ze zelfs maar kans had gezien de ceintuur van haar ochtendjas dicht te knopen. Hij klopte één keer. Ze deed de deur open en keek hem aan. Ze zag een lange, magere, knappe man, voor wie ze nog steeds dezelfde gevoelens koesterde, maar ditmaal sloeg ze daar geen acht op. Ze deed een pas achterwaarts en gebaarde slaperig dat hij binnen kon komen.

'Het spijt me... Sash, ik weet niet waarom... maar ik moest je gewoon even zien.'

'Nou je ziet me nu.' Glimlachend ging ze op een van de stoelen zitten, en Liam liep naar haar toe, ging op zijn knieën zitten en sloeg zijn armen om haar heen.

'Het spijt me dat ik me zo vreselijk heb gedragen. Ik vond dat je me vernederde, en daar kon ik niet tegen. Ik wilde die avond met je mee, en ik wilde dat je juist trots op me zou zijn. Ik wist gewoon niet hoe ik het moest zeggen.'

'Ik ga ook niet vrijuit. Dit soort dingen gebeurt nu eenmaal. Hoe onredelijker jij werd, hoe meer ik voet bij stuk bleef houden. Ik had je toch gezegd dat het onmogelijk was? Het zou nooit iets geworden zijn tussen ons.'

'Volgens mij maken we nog steeds een kans, maar dan moet jij het ook willen. Ik heb veel nagedacht de laatste tijd.'

'Liam, begin er nu niet weer over. Ik wil geen ruzie met je maken. En ik ben niet van plan om domme dingen te doen.' Met die woorden kruiste ze haar armen voor haar borst, iets wat haar ontzettend veel moeite kostte. Eigenlijk wilde ze haar armen om hem heen slaan, maar dat zou ze niet laten gebeuren. Haar gevoel voor hem was niet voorbij. En hij had gedronken. Een dodelijke combinatie, zoals al eerder gebleken was.

'Hoe was je afspraakje van gisteravond?'

'Charmant, intelligent, fatsoenlijk, en onvoorstelbaar saai,' antwoordde ze zonder nadenken, en toen staarde ze hem met grote ogen aan. 'Nee, dat heb ik niet gezegd. Ik heb een ontzettend leuke avond gehad, met een ontzettend aardige man. Ik weet niet waarom ik dat zei.' Ze schrok van haar eigen woorden. Ze rolden zomaar over haar lippen.

'Waarschijnlijk omdat het waar is. Sasha, ik hou van je.' Wanhopig keek hij haar aan. 'En het kan me niets schelen als we het geheim moeten houden. Ik begrijp zelfs dat dat beter zou zijn. Anders wordt het veel te onoverzichtelijk. Ik wil gewoon bij je zijn, terug naar wat we hadden voor ik alles verpestte.'

'Jij bent niet de enige die het heeft verpest,' zei Sasha vriendelijk, 'daar hebben we allebei schuld aan. Het was gewoon niet voorbestemd. Zoals ik al eerder zei, Liam, het is gewoon een onmogelijke situatie. Hoe stom kunnen we zijn? We hebben geluk gehad. We hebben elkaar pijn gedaan, maar geen blijvende verwondingen achtergelaten. Dat zou een volgende keer wel kunnen gebeuren, en dan zou het slecht aflopen. Laten we ermee ophouden zolang we dat nog een stap voor zijn. Laat mij gewoon de galeriehoudster zijn, en blijf jij gewoon de schilder.' Toen ze uitgesproken was, stond hij op, bukte, en kuste hij haar. Terwijl ze zichzelf haatte, beantwoordde ze zijn kus. 'Goed, ik hou van je. Maar dat verandert er niets aan. Ik doe dit niet meer. Het is onmogelijk. Onmogelijk. Hoe vaak moet ik dat nog zeggen?' Hij kuste haar opnieuw, en toen hij daarmee ophield was ze buiten adem. 'Liam... niet doen... alsjeblieft... we maken elkaar alleen maar gek...' Hij kon niet meer ophouden, en zij wilde ook niet stoppen.

'Ik ben al gek,' antwoordde hij verdrietig. 'Ik ben gek geworden op het moment dat ik zo stom was om jou in Parijs achter te laten.'

'Je was niet stom... en ik wil niet dat je mijn geheim bent. Je had gelijk. Je verdient beter dan dat. En ik ben niet degene die je dat kan geven. Ik ben er nog niet klaar voor om de wereld te vertellen dat ik een vriend of minnaar of hoe ik je ook moet noemen heb, die tien jaar jonger is dan ik. Dan voel ik me net een perverse oude vrouw.'

'Negen,' zei hij tussen zijn kussen door.

'Negen wat?' Ze kon niet meer helder nadenken.

'Negen jaar, geen tien. Niet overdrijven.'

'Negen dan. Maar dan nog kan ik het niet vertellen. En je verdient beter dan een geheim te blijven.'

'Ik ben liever je geheim dan helemaal niets.'

'Ik ben je agente.'

'Ik wil dat je mijn vrouw bent.' En terwijl hij haar kuste, wilde ze niets liever dan zijn vrouw zijn. Maar zodra ze dat weer was, zou alles weer verwarrend en ingewikkeld worden, net zoals in Parijs. 'En ik wil jouw eigen gestoorde schilder zijn.' Ze moest om hem lachen.

'Ach, dat ben je toch wel, zelfs als ik niet meer voor je ben dan de eigenaresse van de galerie.'

'Sasha, geef het alsjeblieft een nieuwe kans... Alsjeblieft? Doe het voor ons. Ik hou echt van je.'

'En ik hou van jou. Maar ik wil gewoon niet dat we elkaar weer helemaal gek gaan lopen maken. En je weet dat het weer zal gebeuren. Ik doe iets waar jij van flipt. Ik beledig je zonder dat ik dat in de gaten heb. En jij stapt een vergadering van de raad van bestuur binnen in een lendendoekje en gympen.'

'Een lendendoekje?' Hij strekte zijn armen om haar aan te kunnen kijken. 'Een lendendoekje? Dat heb ik niet eens.'

'Dan wordt het tijd dat je er een aanschaft,' antwoordde ze glimlachend. 'Elke verknipte kunstenaar hoort er een te hebben. Je zou hem kunnen dragen naar alle feestjes waar ik je mee naartoe neem.'

'Wat dacht je dan van een toga? Dan ga ik gewoon in mijn beddengoed naar bestuursvergaderingen of galadiners.'

'Nee, dat vind ik veel te voor de hand liggend,' zei ze tussen het kussen door. Intussen lag ze in zijn armen en droeg hij haar naar de slaapkamer. Hij legde haar op het bed waar ze de eerste keer gevrijd hadden. Hij bleef op haar neer staan kijken en zij keek vanaf het bed naar hem op.

'Ik doe dit alleen als jij het ook wilt,' zei hij zachtjes.

'Dat mag ik hopen, ja,' antwoordde ze geamuseerd. 'Mijn god, Liam, waar zijn we mee bezig?' Ze hield van hem, maar ze was bang.

'We gaan verder waar we opgehouden zijn, maar dan beter,' klonk hij overtuigd.

'Hoe weet je nou dat het beter zal zijn? Misschien wordt het juist slechter.'

'Ik weet het zeker omdat ik nu meer van je hou dan twee maanden geleden. Ik weet het zeker omdat ik wil dat het zo is. Ik wil je bewijzen dat onze relatie wel mogelijk is en dat je ongelijk had toen je zei dat het niet zo was. Ik wil dat je ongelijk hebt.' 'Ik ook,' fluisterde ze, en ze strekte haar armen naar hem uit. Hij knoopte haar ceintuur los en zij kleedde hem uit. Ze wilde geloven dat het kon. Ze wilde dat het mogelijk was. Ze wilde alles wat hij wilde, en ze wilde dat hij haar dromen waar zou maken. En toen hij de liefde met haar bedreef, vonden beiden terug wat ze twee maanden lang hadden gemist.

Naderhand keek ze glimlachend naar hem op en begon toen te lachen.

'Dit is niet te geloven. We lijken wel gek, Liam.' Ondanks zichzelf lag ze stralend naar hem te kijken.

'Jij bent gek,' grijnsde hij. 'Ik ben alleen maar een gekke schilder,' zei hij trots. Hij had het gevoel dat hij eindelijk weer thuisgekomen was.

10

De volgende ochtend voor Liam vertrok, vrijden ze nog een keer. Ze moesten lachen om waar ze opnieuw aan begonnen waren, en stapten samen onder de douche. Hun relatie had een vrolijke noot gekregen, met een verwondering, gemak en inzet die er vorige keer tot aan het einde in Parijs niet was geweest. Meer dan ooit wilde ze geloven in de mogelijkheid van deze relatie. Maar met het verschil in leeftijd en levensstijl, was ze nog steeds bang dat het niet goed zou gaan. Alles zou afhangen van hoeveel ze van elkaar konden verdragen. Naar haar mening lag hierin de sleutel tot succes: hun vermogen om de ander in zijn of haar waarde te laten. Ze had geen idee hoever ze daarin konden gaan. Deze keer hadden ze kracht, geluk en magie nodig om het goed te laten gaan.

Hij kuste haar voor hij haar suite verliet. In haar ochtendjas in de deuropening, keek ze hem na toen hij wegslenterde. Ze was echt bang dat hun relatie onmogelijk zou blijken, maar ze kon hem gewoon niet weerstaan. Hij draaide zich nog even om om te zwaaien, en toen hun blikken elkaar ontmoetten, smolt haar hart. Ze hield meer van hem dan ooit tevoren, en deze keer hield ze van hem zoals hij was.

Breed glimlachend trof ze Xavier een halfuur later voor het ontbijt. Liam had beloofd haar het komend weekeinde op te komen zoeken in Parijs, en ze had ook nog een ander idee. Ze liep al een tijdje met het idee om in mei een paar van haar kunstenaars in Italië op te zoeken. Ze zou het leuk vinden als hij met haar meeging, en dat wilde ze hem dit weekeinde voorstellen.

'Je lijkt de bekende kat wel die de kanarie verslonden heeft,' merkte Xavier grijnzend op. 'Vertel op, mam.' Hij herinnerde zich het afspraakje dat ze die eerste avond in Londen had gehad, en vroeg haar daarnaar. 'Wordt het iets tussen jullie?'

'Nee, hoor. Hij was aardig, maar tamelijk saai.' Ze mocht Phillip Henshaw, maar er was geen vonk overgesprongen. En nu Liam terug was, was Phillip zonder het zelf te weten van de kaart gevaagd. Ze wist dat ze niet goed bij haar hoofd was om het nog een keer te proberen met Liam, maar ze voelde zich ertoe verplicht. Ze bedacht dat het elke keer opnieuw hetzelfde doen en dan toch een andere uitkomst verwachten, juist een vorm van gekte was. Maar ze kon hem gewoonweg niet weerstaan, en wilde dat ook niet. Ze was veel te blij dat hij terug in haar leven was. Ze kon nauwelijks wachten tot het weekeinde. Ze hadden het erover gehad of Sasha af en toe naar Londen zou komen in het weekeinde, maar ze was bang dat ze Xavier dan tegen zou komen. Ze was er in geen geval aan toe om haar kinderen al in te lichten. Eerst wilden ze kijken of het deze keer goed zou gaan. Sasha zette alles op alles, en Liam ook.

Haar chauffeur bracht haar naar het vliegveld, en eenmaal in Parijs week de glimlach niet van haar gezicht. Het viel Bernard en Eugénie direct op toen ze de galerie binnenliep.

'Zo, jij bent in een goed humeur,' merkte Bernard droogjes op. En toen ze die avond thuiskwam, was ze dolblij om Soeks weer te zien. Nu Liam terug was, was ze blij met iedereen. Alles was zo anders, zoveel beter, met hem in haar leven.

Ze had een drukke week achter de rug in de galerie, toen ze vrijdagavond op Liam zat te wachten. Speciaal voor hem had ze een cassoulet gemaakt omdat hij had gezegd dat hij daar zo van hield, en pasta, salade, en ze had zelfs bijzonder lekkere gebakjes voor hem gekocht bij Fauchon. Ze aten in de eetkamer, met muziek op de achtergrond en alle kaarsen brandend. Het leek wel een huwelijksdiner. Op zaterdag vertelde ze hem over haar plan om naar Italië te gaan en nodigde ze hem uit om met haar mee te gaan. Hij reageerde verrukt. Alles was deze keer beter dan de vorige keer.

De rest van de maand april kwam hij elk weekeinde van Londen naar Parijs. Een van die weekeinden reden ze naar Deauville, waar ze in een grappig klein hotelletje logeerden en strandwandelingen maakten en naar een casino gingen. Wonderbaarlijk genoeg leek niemand uit haar omgeving in de gaten te hebben wat er aan de hand was. Liam kwam vrijdags altijd laat aan, hield zich gedeisd op zaterdag, en op zondag maakten ze lange wandelingen of reden ze naar het platteland. Ze gingen naar de mis in de Sacré Coeur, bezochten de Notre Dame, en wandelden in de tuinen van het Luxembourg. Ze kwamen nooit bekenden tegen, en in de weekeinden nam ze geen enkele uitnodiging aan. Niet omdat ze hem verborgen wilde houden, maar omdat ze genoot van elk moment dat ze samen doorbrachten. Ze gingen wel een paar keer met zijn vrienden uit het Marais eten, en die waren perplex toen ze ontdekten wie ze was. De meesten waren half zo oud als zij, maar ze wist dat ze hun gezelschap voor lief moest nemen omwille van Liam. Ze zeiden tegen zijn vrienden dat ze gewoon bevriend waren. Ze wist dat hij de behoefte had om zijn vrienden te ontmoeten. Haar vrienden en klanten zag ze gedurende de week, wanneer Liam in Londen was. Ze vonden allebei dat het te ingewikkeld zou worden als hij doordeweeks ook in Parijs zou blijven, en dat ze het dan niet langer geheim konden houden, vooral niet omdat haar huis in hetzelfde pand zat als haar galerie. Ze hadden afgesproken om hun verhouding geheim te houden tot ze zover waren dat ze volledig zeker van elkaar waren.

Op 1 mei begonnen ze aan hun reis door Italië. Ze hadden besloten voor de lol te beginnen in Venetië, en daar brachten ze de eerste vier dagen door in het Danieli alsof het hun huwelijksreis was. Liam was vanaf Londen gevlogen, en Sasha vanaf Parijs, en ze hadden elkaar hier ontmoet. Ze deden alle toeristische dingen zoals in een gondel onder de Ponte dei Sospiri doorvaren, waarvan de gondelier zei dat het hun voor eeuwig aan elkaar zou binden. Ze genoten van overdadige maaltijden, gingen winkelen, bezochten kerken en musea, en streken neer in cafeetjes. Het waren de gelukkigste dagen die ze ooit samen hadden doorgebracht.

Na Venetië huurden ze een auto en reden naar Florence, waar ze afspraken had met vier verschillende kunstenaars. Verder deden ze in Florence dezelfde dingen als in Venetië, en pasten ze hun lunches en dineetjes met de kunstenaars in hun schema. Twee van de vier mocht ze erg graag, en ze vond hun werk geschikt voor de galerie. Over de derde twijfelde ze, en ze zei dat ze erover na zou denken. Het ging om ongewone plastieken, en ze twijfelde of ze niet te groot zouden zijn voor de galerie. En de vierde kunstenaar was bijzonder aardig, maar al bij de eerste aanblik had ze een afkeer van zijn werk. Ze verpakte haar negatieve boodschap in de woorden dat ze zijn werk geen recht kon doen in haar galerie omdat hij van een ander niveau was. Ze wees mensen graag op een aardige manier af. Ze vond het nergens voor nodig mensen extra te kwetsen of ze te verpletteren onder een onvriendelijke afwijzing. Liam keek toe en luisterde, en bewonderde haar manier van zakendoen. Ze was een goed mens en een aardige vrouw, en hij genoot ervan dat hij haar werk met haar mocht delen.

Na Florence reisden ze via het platteland door naar Bologna en Arezzo, brachten een week in Umbrië door, en logeerden in kleine hotelletjes. Daarna een paar dagen Rome, een bezoek aan een schilder aan de Adriatische kust vlak bij Bari, en hun laatste dagen brachten ze door in Napels, waar ze een schilderes bezochten die volslagen gek was, maar ook bijzonder charmant. De vrouw had zes kinderen en zette een geweldige avondmaaltijd voor ze op tafel. Ze maakte levendige, kleurrijke, enorm grote schilderijen, die problematisch zouden zijn om te verschepen, maar Sasha vond haar werk geweldig, net als Liam. Tegen de tijd dat Sasha en Liam vertrokken, hadden ze allemaal het gevoel alsof ze elkaar al jaren kenden, en dat gold ook voor de Chinese minnaar met wie ze al twintig jaar leefde en die de vader van haar zes kinderen was. Het waren knappe kinderen. En het was een heerlijke reis, voor hen allebei.

Hun laatste weekeinde brachten ze door in Capri, in een klein, romantisch hotel. Ze zagen allebei op tegen het idee weer terug te moeten naar hun gewone leven, en hun eigen wereld. Ze genoot ervan om 's morgens samen wakker te worden, 's nachts in zijn armen te slapen, samen dingen te ontdekken en mensen te ontmoeten, en soms gewoon zomaar een beetje te wandelen en elkaar beter te leren kennen, en plezier te hebben. Allebei hadden ze een moeilijke, wat eenzame jeugd gehad. Hij omdat hij een getalenteerd artistiek buitenbeentje in een overdreven conservatieve en fantasieloze familie was geweest, en zij omdat haar vader grotendeels een kille leermeester voor haar was geweest, al had hij erg veel van haar gehouden. Pas toen ze volwassen was, was hij haar en haar mening gaan respecteren. Liams familie was nooit zover gekomen, en hij betaalde nog steeds een hoge prijs voor het feit dat ze hem afgestoten hadden en de grappen die ze ten koste van hem hadden gemaakt. Ze hadden allebei te lijden gehad onder de afwezigheid van een moeder in hun jeugd. Liam herinnerde zich zijn moeder als een hartelijke, geweldige vrouw die hem op handen droeg, en in wier ogen hij niets verkeerds kon doen. Hij was nog altijd op zoek naar de onvoorwaardelijke liefde die alleen zij hem had gegeven, en soms had Sasha het idee dat hij haar die taak nu graag zou toebedelen. Maar het was nogal wat om dat soort onvoorwaardelijke liefde te verlangen van iemand die pas laat je leven was binnengestapt. Aan de liefde tussen volwassenen en geliefden zaten altijd voorwaarden, en die was vaak niet toereikend om aan alle verwachtingen te voldoen, vooral niet wanneer er niet aan wederzijdse behoeftes werd voldaan. Sasha had soortgelijke herinneringen aan haar moeder, en ze vroeg zich wel eens af of iedereen dacht dat de liefde van hun dierbare overledenen onvoorwaardelijk was geweest. Misschien was dat niet zo geweest, of anders zou daar later misschien verandering in gekomen zijn. Maar in haar herinnering was haar moeder net zo liefdevol en zachtaardig geweest als die van hem. Ze vroeg zich wel eens af hoe het zou zijn als haar moeder nu nog geleefd had, hoewel ze dan al behoorlijk bejaard geweest zou zijn, achtentachtig. Sasha was tijdens deze reis negenenveertig geworden. Liam had haar 's morgens wakker gemaakt onder het zingen van Happy Birthday en ze kreunde bij de gedachte. Hij had haar een eenvoudig gouden armbandje gegeven dat hij voor haar had gekocht in Florence. Ze had het niet meer afgedaan sinds hij het om haar pols had vastgemaakt, en ze wist dat ze dat ook nooit meer zou doen.

Nog steeds stoorde hun leeftijdsverschil haar af en toe. Er viel niet aan te ontsnappen. Ze leken meer gemeen te hebben dan ze in het begin had gedacht, met het verlies van hun moeder, hun passie voor kunst, en de dingen die ze graag deden wanneer ze daar de tijd voor hadden, zoals het bezoeken van galeries, musea, kerken en winkels. Eenmaal buiten het bereik van de dagelijkse stress, waren ze allebei gemakkelijk in de omgang, ze hielden van reizen en stonden belangstellend in het leven. Ze trokken naar verschillende types mensen. Sasha neeg naar ouderen, misschien doordat haar vader en de mensen met wie ze door hem in contact was gekomen, wat ouder waren geweest. Ze had eerbied voor opleiding, reputatie en talent. Liam werd instinctmatig aangetrokken door alles wat anders, ongewoon, nieuw en jong was. Sasha hield van vernieuwing en buitenissigheid in kunst, maar niet in mensen. Als ze in cafés zaten bestudeerde ze oudere mensen. Liam trok juist altijd naar jongeren en had er meestal maar een paar minuten voor nodig om iedere aanwezige jongere te leren kennen. Hij voelde zich op zijn gemak bij mensen van rond de twintig en dertig. Sasha sprak liever met mensen van haar eigen leeftijd of ouder, zodat er een kloof van een aantal decennia lag tussen de mensen die ze wilden leren kennen. Het was een van de verschillen tussen hen die ze moesten zien te respecteren en accepteren, wat niet altijd even gemakkelijk was. Rondreizende studenten, en zelfs jonge kunstenaars, verveelden haar. Ze had het gevoel dat ze deze mensen niets te melden had, en ze was niet geïnteresseerd in hun jeugdige denkbeelden. Liam daarentegen, had juist het gevoel dat hij nog veel kon leren van de jeugd, en voor een man van zijn leeftijd kon hij zich bijzonder goed in hun denkwereld inleven. Elke keer als Sasha hem met jongelui zag, had ze het gevoel dat hij een van hen was. Liam voelde dat blijkbaar ook zo. Hij zei ook dat hij de mensen die zij interessant vond, juist slaapverwekkend vond. Het was duidelijk een struikelblok tussen hen. Maar aan de andere kant waren ze tijdens deze reis, weg uit hun vertrouwde en regelmatige leven, wat meer bereid om nieuwe gezichtspunten te overwegen.

'Wat moet je in godsnaam met een vrouw van mijn leeftijd?' vroeg ze hem op een dag. Ze hadden een grote veertiende eeuwse kerk bezocht, en stonden nu bij een kraampje langs de kant van de weg voor een gelati. Hij zag er met zijn aan alle kanten druppende ijsje uit als een groot kind, terwijl zij haar hoorntje in een kanten Hermès zakdoekje had gestoken. Soms voelde ze zich net zijn moeder, of erger nog, zijn oma. 'Er komt een dag dat je genoeg krijgt van het gezelschap van een oudere vrouw.' Dat was een van haar grootste angsten, en ze zag het altijd als hij zijn blik over jongere vrouwen liet glijden. Maar voor zover ze wist had hij nooit meer gedaan dan dat. Hij keek alleen maar. Ze hield hem goed in de gaten en was jaloerser dan ze zou willen toegeven. Ze mocht dan fit en aantrekkelijk zijn, een jong lichaam sprak altijd meer tot de verbeelding dan dat van haar.

'Je hebt gelijk, ik kijk graag naar jonge vrouwen. Naar alle vrouwen, eigenlijk,' gaf hij direct toe, 'maar jij bent de vrouw met wie ik het liefst praat en vrij. Er is geen vrouw van wie ik zo opgewonden raak als van jou. Het interesseert me geen zier hoe oud je bent.'

Ze lachte naar hem en gooide de rest van haar ijsje weg. Liam likte verder en veegde zijn handen toen aan zijn spijkerbroek af, waarmee hij het alleen maar erger maakte. Spottend lachend keek ze hem aan. Het was zijn kinderlijke manier van doen waardoor ze zich af en toe oud voelde, niet haar leeftijd.

'Ik hou van je, Sasha. Je bent een prachtige vrouw. Oké, je hebt gelijk, je bent geen tweeëntwintig meer. Maar wat doet dat ertoe? Aan vrouwen van tweeëntwintig heb je niets, ze boeien me niet, en ze begrijpen me niet. Jij wel.' Ze zei maar niet dat ze daar af en toe wel eens aan twijfelde, maar ze wist wat hij bedoelde en wat hij van haar verwachtte: verdraagzaamheid, zorgzaamheid en bovenal begrip. Hij kon af en toe nogal behoeftig zijn, en egoïstisch, zoals kinderen altijd zijn, en hij genoot van haar zorgzame manier van doen. Soms, wanneer ze hem echt als een kind behandelde, werkte het het beste. Andere keren had hij behoefte aan respect, en kwam hij bijzonder verstandig over. Soms leken ze gelijkwaardig, soms niet. In werkelijkheid waren ze absoluut niet gelijkwaardig. Sasha was ouder, succesvoller, machtiger in de kunstwereld dan hij, ze was belangrijk en werd alom gerespecteerd, en ze had meer geld. Maar hij was net zo slim en had net zoveel talent. Hij zou zich prima staande kunnen houden in haar wereld, als ze hem zijn gang liet gaan. Tot dusver hadden ze hun gezicht niet samen in haar wereldje laten zien. En wanneer ze dat deden, zou hij nog steeds beschouwd worden als een jonge schilder, en zij als een van de meest gerespecteerde galeriehouders ter wereld. Er was een hemelsbreed verschil tussen hen. De mensen besteedden meer aandacht aan haar dan aan hem, en ze wist dat hem dat zou storen. Liam stond graag in het middelpunt van de belangstelling, en dat was dan ook altijd het geval bij jonge meisjes. Mensen van haar leeftijd verwachtten meer van hem dan fantastische schilderijen, een knap hoofd en blonde haren. Ze verwachtten een serieuze volwassene, en er waren tijden dat hij niet aan die voorwaarde voldeed. Maar Sasha was ook niet altijd even serieus wanneer ze samen waren. Ze genoot er juist van om vaak zomaar een beetje te ginnegappen. Soms moesten ze zo hard om elkaars of hun eigen verhalen lachen dat de tranen over hun wangen rolden. Met niemand had ze ooit zo gelachen als met Liam. Of gevrijd.

Hun combinatie bood een heleboel voordelen, maar ook een paar risico's.

Toen ze in Rome waren, gingen ze op bezoek bij een kunsthandelaar van achter in de zestig met wie ze eerder zaken had gedaan, die ze graag mocht en die ze om zijn ideeën respecteerde. Liam had die dag een slechte dag, en gedroeg zich als een schooljongen toen ze in het kantoor van de handelaar zaten. Liam zat te pruilen, met zijn voeten te zwaaien en tegen het bureau te trappen, tot Sasha hem rustig vroeg daarmee op te houden. Hij was zo verbolgen over haar standje, dat hij naar buiten stormde. Haar collega had zwijgend een wenkbrauw opgetrokken. En als gevolg van het incident had ze zich genoodzaakt gezien de uitnodiging voor de lunch af te slaan.

Later hadden ze er fikse ruzie over gemaakt, en Sasha zei dat ze vond dat hij zich erg slecht had gedragen. Het was het enige vervelende moment van hun reis geweest. Later had Liam haar zijn excuses aangeboden, nadat ze die avond de liefde hadden bedreven. Hij zei dat hij moe was geweest en zich verveelde, en dat hij jaloers was geweest door de manier waarop de oudere heer naar Sasha had gekeken. Zijn verklaring raakte Sasha, maar het was te laat om de Roomse kunsthandelaar ervan te overtuigen dat de man die ze bij zich had gehad, een intelligente, geciviliseerde volwassene was. En het bood opnieuw weinig hoop voor de toekomst. Haar leven bestond uit veel van zulke zakelijke besprekingen, en Liam kon dat soms niet aan. Eerlijk gezegd kon hij dat zelden aan. Altijd als hij zich verveelde of buitengesloten of onbelangrijk voelde, ging hij zich als een klein kind aan lopen stellen. Soms was het nauwelijks te geloven dat hij veertig was en leek hij, ook uiterlijk, eerder twintig. Het was een deel van zijn aantrekkingskracht, maar tevens zijn grootste nadeel wat Sasha betrof. Er waren nog steeds een heleboel dingen waar ze hun draai in moesten vinden, maar alles bij elkaar genomen was hun reis naar Italië een groot succes.

Sasha belde haar kinderen een paar keer tijdens hun reis. Zoals altijd hadden ze allebei haar reisschema, maar belden ze haar zelden. Meestal was het Sasha die belde, want vaak was ze moeilijk te bereiken omdat ze haar mobiele telefoon uitgeschakeld liet. In de hotels waar ze verbleven, schreven ze zich in als Liam Allison en Sasha Boardman, en Liam vond het klinken als een advocatenfirma, Allison en Boardman, of belastingadviseurs. Eens in de zoveel tijd ging de inschrijving bij hotels fout en stonden ze geregistreerd als één persoon, Allison Boardman, wat ze niet erg vonden. Toen ze haar moeder belde in Florence, vertelde Tatianna lachend dat de receptie had gezegd dat er geen Sasha Boardman was, maar wel een Allison Boardman, en dat ze nu dus wel de juiste persoon aan de lijn had, maar met de verkeerde voornaam. Er ging geen belletje bij haar rinkelen. Als het Xavier overkomen was, zou hij zich toch een en ander afgevraagd hebben. Maar Tatianna legde geen link tussen haar moeder en Liam, behalve dan dat ze wist dat Sasha hem vertegenwoordigde. Dus het kwam geen moment in haar op dat hij daar ook was. Sasha lachte met haar dochter mee om de slordigheid van receptionisten, zelfs in goede hotels.

Op dat moment wist ze nog niet dat Bernard hetzelfde overkomen was toen hij haar had gebeld vanuit de galerie in Parijs. Hij had de fout van de verkeerde voornaam recht willen zetten, maar de receptie hield vol, totdat ze de fout herstelden in de heer Allison en mevrouw Boardman. Bernard was perplex, maar hij zei er niets van tegen Sasha totdat ze weer thuis was. Het was haar eerste dag na haar reis, en ze zat zich door een stapel correspondentie, dossiers, en dia's van aanstormend talent te werken die zich in de loop van de drie weken op haar bureau gevormd had. Het was overweldigend, maar het was nu eenmaal de prijs die ze moest betalen voor haar afwezigheid.

Bernard kwam binnen en ging tegenover haar aan het bureau zitten. Hij keek haar voorzichtig aan en vroeg zich af of het wel het juiste moment was om het onderwerp ter sprake te brengen, of dat hij er misschien maar helemaal niet over moest beginnen. Maar hij voelde zich als haar oudere broer. Hij was opgeleid door haar vader, net als Sasha zelf, en werkte al meer dan twintig jaar in de galerie. Hij was er begonnen voordat ze naar New York was verhuisd en de galerie daar had geopend. Hij was tien jaar ouder dan Sasha, maar op de een of andere manier had ze het idee dat ze samen opgegroeid waren, wat natuurlijk wel voor de kunstwereld gold.

Zwijgend staarde hij haar aan, terwijl Sasha een paar dia's bekeek. Ze had hem alles verteld over de kunstenaars die ze tijdens haar reis had bezocht, en vooral over iemand in Napels. Sasha was diep onder de indruk van haar werk, en van de kunstenares zelf.

'Heb ik het goed als ik het vermoeden heb dat je een kunstexpert bij je had?' vroeg hij kalm, en hij voegde daar ogenblikkelijk aan toe: 'Je hoeft geen antwoord te geven als je dat niet wilt hoor, Sasha. Het zijn mijn zaken niet.' Ze stopte met wat ze aan het doen was, keek hem bedachtzaam aan, en knikte toen.

'Hoe weet je dat?'

'Het hotel in Rome had jullie geregistreerd onder de naam Allison Boardman, en toen ik ze wilde verbeteren, legden ze uit dat het ene meneer Allison en mevrouw Boardman betrof.'

'Dat is me in Florence ook gebeurd, toen Tatianna belde. Gelukkig hebben ze haar dat laatste deel over meneer en mevrouw niet verteld.'

'Is alles in orde?' Hij keek bezorgd. Hij maakte zich, zoals altijd, zorgen om haar. Sinds Arthurs dood was er niemand geweest om voor haar te zorgen, terwijl zij juist voor iedereen om haar heen zorgde, ook voor hem. Sasha was bijzonder als vriendin en werkgever, net als haar vader voor haar. Bernard was hun allebei trouw en vertrouwde verder niemand, met uitzondering van zijn vrouw.

'Ik geloof het wel,' antwoordde Sasha rustig, en ze glimlachte naar Bernard. 'Het is niet wat ik verwacht had van mijn leven, en het is op zijn zachtst gezegd natuurlijk een wat ongebruikelijke situatie.' Ze schaamde zich nog steeds voor het leeftijdsverschil, en ze vroeg zich af of dat ooit over zou gaan.

'Ik vroeg het me al af toen hij die tien dagen bij je logeerde. Ik vond het al tamelijk gastvrij van je, zelfs al is het een van onze nieuwe schilders. Is het toen begonnen tussen jullie?' Hij was niet alleen bezorgd, maar ook nieuwsgierig.

'Nee, dat was de reden dat hij kwam. Het is in januari begonnen in Londen, toen Xavier me meenam naar hem om zijn werk te beoordelen. Diezelfde dag nog om eerlijk te zijn. Vanaf dat moment zijn we af en aan samen geweest. Eerlijk gezegd weet ik nog steeds niet zo goed wat ik ermee aan moet. We zijn nogal verschillend, en hij is negen jaar jonger dan ik, en daar voel ik me nogal opgelaten over. En... wat zal ik zeggen... het is een kunstenaar, en je weet hoe die kunnen zijn.' Dat wisten ze allebei, en samen grinnikten ze om haar opmerking.

'Dat was Picasso ook.' Bernard keek Sasha glimlachend aan. 'Van hem pikten de mensen ook alles. Liam is een aardige knul.' Hij mocht hem graag en bewonderde zijn werk, hoewel zijn voorkeur uitging naar de wat traditionelere schilders.

'Dat is dus precies het probleem,' antwoordde Sasha eerlijk. Ze was blij dat ze iemand had om mee te praten. Bernard was niet alleen haar vriend, maar ook een verstandig man. 'Hij is jong voor zijn leeftijd. Soms gedraagt hij zich als een kleine jongen, soms als een man.' Ze zei het berustend, maar ze waren zich er allebei van bewust dat ze met een leven dat zo ingewikkeld was als het hare, een man naast zich nodig had, geen kind.

'Ergens zijn we allemaal nog kind. Mijn vrouw behandelt me nog steeds alsof ik twaalf ben, terwijl ik toch echt negenenvijftig ben. En eigenlijk, om eerlijk te zijn, vind ik het wel prettig. Het geeft me een geborgen en veilig gevoel, ik weet dat ze van me houdt.' Sasha keek hem nadenkend aan terwijl hij deze oprechte woorden sprak.

'Ik denk dat Liam er net zo over denkt. Hij heeft zijn moeder verloren toen hij zeven was. Ik houd ervan om voor de mannen in mijn leven te zorgen, ook voor de vrouwen trouwens, maar ik wil niet de hele tijd gezien worden als zijn moeder, maar misschien moet dat wel. En ik wil er vooral niet ook nog eens uitzien als zijn moeder, en ik ben bang dat dat ook het geval is.'

'Ach, welnee. Zoveel is negen jaar verschil nu ook weer niet, Sasha.' Hij was niet tegen hun relatie, en dat was ook niet zijn taak. Hij was gewoon bezorgd en wilde dat ze gelukkig was. Hij wist hoe eenzaam ze was geweest sinds de dood van Arthur, en dat had hem veel verdriet gedaan. Geen van hen had iets voor haar kunnen doen. Misschien kon Liam dat wel.

'Dat is waar, maar met Liam voelt het als een wereld van verschil. Hij gaat het liefst om met kunstenaars van een jaar of twintig, dertig, terwijl ik me dan juist een honderdjarige voel.' 'Dat is inderdaad een probleem,' gaf Bernard toe, en toen zuchtte hij. 'Maar je hoeft nu toch geen definitieve beslissingen te nemen, mag ik hopen?' Hij wilde niet dat Sasha er ineens vandoor zou gaan om met hem te trouwen, maar hij wist wel dat ze dat niet zou doen. Sasha was een verstandige, slimme, en voorzichtige vrouw, hoewel haar relatie met Liam een kant van haar liet zien waarvan hij het bestaan niet had vermoed.

'Maak je geen zorgen, ik zal geen overhaaste dingen doen. Ik ben zelfs helemaal niets van plan, behalve genieten van de tijd die ik met hem heb, voor zolang het duurt.' Ze geloofde nog steeds niet dat hun relatie een lang leven beschoren was, en ze koesterde geen hoop voor de toekomst. Bernard was blij dit te horen. Een verhouding met Liam leek hem prima. Een heel leven met Liam was iets anders.

'Weten je kinderen het?'

'Nee. Tatianna vermoordt me waarschijnlijk, en ik weet niet wat ik van Xavier verwachten kan. Hij en Liam zijn goede vrienden, dus dat is een beetje moeilijk te voorspellen. Ik heb geen haast met mijn onthulling, als ik niets hoef te zeggen dan laat ik het zo. We moeten eerst maar eens zien hoe het blijft gaan. Het verloopt vanaf het begin nogal wispelturig. Van februari tot april hebben we elkaar niet gezien. Vlak voor deze reis besloten we het weer te proberen, en we hebben een zalige tijd gehad. Eerst maar eens zien hoe het nu verder gaat.' Ze klonk nuchter en absoluut niet alsof ze zich er zorgen over maakte.

'Houd me op de hoogte,' zei Bernard terwijl hij opstond. Hij was blij dat hij er naar had gevraagd. Zo te horen was ze discreet en verstandig.

Meer hoefde hij niet te weten. En ze was kennelijk gelukkig met Liam. 'Laat het me weten als je ergens hulp bij nodig hebt.' Dat was het voor hem voorlopig.

'Je hebt me zojuist heel erg geholpen. Houd het maar stil als je wilt. Ik ben niet van plan om het andere mensen te vertellen, voorlopig niet tenminste.' Bernard knikte. Hun gesprek had haar geholpen. Ze was bang geweest dat de mensen in haar omgeving geschokt zouden zijn en van schrik en afkeuring van hun stoel zouden vallen. Maar Bernard vond het blijkbaar geen enkel probleem, waardoor Sasha zich ook meer op haar gemak voelde. Ze was niet van zins om het Eugénie, of andere mensen van kantoor of daarbuiten, op dit moment al te vertellen. Hoewel Eugénie wel zijn telefoontjes aannam als hij naar de galerie belde, maar dat gebeurde gelukkig niet zo vaak. Meestal belde hij haar op haar mobiele telefoon. En het zou nog een hele tijd duren voor ze haar kinderen in zou lichten. Dat was iets waar zij en Liam het over eens waren. Alles zou daarmee een stuk ingewikkelder kunnen worden, en ze hadden op dit moment al genoeg zaken aan hun hoofd. Maar voorlopig ging het goed. Deze keer.

De daaropvolgende twee weekeinden kwam Liam naar Parijs. Het was schitterend weer, ze hadden het heerlijk samen, en ze waren in een opperbeste stemming. Als hij bij haar was, brachten ze al hun tijd met z'n tweeën door zonder hun vrienden te zien. Er was nog zoveel dat ze samen wilden doen, en ze hadden al zo weinig tijd. Die wilden ze niet verdelen over zijn of haar vrienden. En doordeweeks werkte hij hard aan doeken voor zijn decembershow in New York. Ze kon nauwelijks wachten om zijn werk aan de hele wereld te laten zien. Hij ook niet, en zijn inspanningen in Londen werden dan ook beloond. Ze liepen met Soeks in het Bois de Boulogne te wandelen, toen ze naar zijn kinderen in Vermont vroeg. Ze vroeg vaak naar ze. Ze wist dat hij ze erg miste. Het was al een jaar geleden dat hij ze voor het laatst had gezien. De scheiding was in gang gezet en zou rond Kerstmis uitgesproken worden. Beth had tegen hem

gezegd dat ze zou gaan hertrouwen zodra de scheiding erdoor was. Liam zei dat hij er vrede mee had, en Sasha geloofde hem. Ze waren allebei gegroeid en verder gegaan met hun leven, maar naar haar mening hadden de kinderen hem net zo hard nodig als hij hen. Misschien zelfs meer dan hij dacht of wilde toegeven. Naar Sasha's mening had hij alles iets te gemakkelijk uit handen gegeven aan Beth en deed hij te weinig moeite om zijn kinderen te zien.

'Waarom ga je komende zomer niet bij ze langs, Liam?' moedigde ze hem aan terwijl hij stokken gooide voor Soeks die ze braaf ophaalde. Hij had hem ook een paar andere kunstjes geleerd, en het was een brave hond geworden. Sasha was dol op hem, misschien wel vooral omdat ze hem cadeau had gekregen van Liam. 'Ik wil zelf ook in augustus iets met mijn kinderen gaan doen.' Dat was een maand dat iedereen tijd had, en ze vond het heerlijk zo veel mogelijk tijd met ze door te brengen, vooral als ze samen op vakantie konden, al kwam dat laatste door hun drukke, volwassen leven steeds minder vaak voor. Ze besefte dat er een dag zou komen dat haar kinderen een vaste partner kregen en de tijd van gezamenlijke vakanties er voorgoed op zou zitten. Elk jaar opnieuw hield ze er rekening mee dat het de laatste keer kon zijn. 'Misschien kunnen we nadat we allebei vakantie hebben gevierd met onze kinderen, samen nog ergens heen.' Ze was altijd bezig zijn leven voor hem te plannen. Soms ergerde het hem, andere keren vond hij het juist grappig. Hij wist dat ze dat nu eenmaal gewend was. Ze deed het voor iedereen. Ze was gewoon een echte moederkloek, en dat was een van de dingen in haar waar hij juist zo van hield.

'Ik weet niet eens of ze me wel willen zien,' antwoordde Liam eerlijk. Hij had al vaker verteld dat ze boos op hem waren omdat hij zo lang weggebleven was, en dat was precies waar Sasha bang voor was geweest. Hij belde ze af en toe, en de gesprekken verliepen dan elke keer weer moeizaam. Ze gaven hem openlijk de schuld voor het stuklopen van het huwelijk. Beth had ze, zonder in details te treden, genoeg verteld om hun woede op te wekken, en geen van de kinderen had het hem vergeven. Dat had tot gevolg dat de gesprekken stroef verliepen, en de afstand maakte het er ook niet gemakkelijker op. Sasha was bang dat de schade nooit meer hersteld zou kunnen worden als hij te lang zou wachten met hen op te zoeken. Daar had ze hem ook voor gewaarschuwd. Nu, na een jaar, was het nog niet te laat. Zijn kinderen waren nog jong. Zijn oudste zoon was achttien en zou in september gaan studeren, de middelste, ook een jongen, was twaalf, en zijn dochtertje was net zes geworden. Ze waren nog jong genoeg om de relatie met hun vader te herstellen, maar daar moest hij dan wel zijn best voor doen. En ze wist dat hij van ze hield. Als hij het over ze had, stonden de tranen vaak in zijn ogen, en hij zei dat hij ze miste. Maar intussen had hij het idee dat het meer Beths kinderen waren geworden dan de zijne. Zij zag ze elke dag. Hij niet.

'Waarom stel je het hun niet gewoon voor?' opperde Sasha. 'Denk je dat Beth het goed vindt als je ze ergens mee naartoe neemt?' Ze overwoog hem het huis in Southampton aan te bieden, maar ze wilde zich niet opdringen, en daarbij wist ze ook niet of Tatianna al plannen had gemaakt om erheen te gaan. Ze verwachtte van wel. Allebei haar kinderen waren dol op dat huis en de fijne jeugdherinneringen die ze daar hadden. Die herinneringen had ze zelf ook, liefdevolle herinneringen aan Arthur en de kinderen.

'Ik heb geen idee of ze het goed zal vinden als ik de kinderen meeneem. Ze moet nog maar weinig van me hebben tegenwoordig.' En uit wat hij haar had verteld, wist Sasha dat hij haar het afgelopen jaar niet meer dan een heel kleine financiële bijdrage had gestuurd. Beth werd financieel bijgestaan door haar aanstaande echtgenoot, iets waarvoor Liam zich schaamde en wat de zaken er niet eenvoudiger op maakte. Sasha had hem een voorschot gegeven, maar Liam moest ook leven en verf en doek kopen. Hij kon het zich niet veroorloven veel geld op te sturen. Ze hoopten allebei dat die situatie er na zijn expositie wat rooskleuriger uit zou zien, maar in de tussentijd moest hij elk dubbeltje omdraaien. En Beth dus ook. Ze had twintig jaar zo moeten leven en had daar schoon genoeg van. Liam kon het haar niet aanrekenen. Ze zou veel beter af zijn met haar nieuwe man. Hij gunde haar dat geluk. En hij was gelukkig met Sasha. Het enige wat aan zijn leven ontbrak, waren zijn kinderen.

'Waarom bel je Beth en de kinderen niet?' drong Sasha aan, en hij beloofde dat in de loop van de week te doen. Later belde hij Sasha en vertelde hoe het gesprek met Beth was verlopen. Hij klonk opgelucht, en hij bedankte Sasha dat ze zo had aangedrongen.

'Ze wil niet dat ik ver met ze wegga. Maar dat maakt niet uit, want dat zou ik toch niet kunnen betalen. Ze zei dat ik daarheen kan komen en van daaruit een paar dagen met ze naar de blokhut van haar ouders bij een meer in de buurt kan gaan. De kinderen vinden het daar geweldig. De jongens houden van vissen.' Het klonk als een ideale oplossing voor beide partijen. Beth wilde dat hij nog dezelfde maand zou komen, want voor de rest van de zomer hadden ze al plannen gemaakt. Ze gingen naar haar aanstaande schoonouders in Californië en de Grand Canyon.

'Dat klinkt geweldig,' zei Sasha opgetogen. 'Daar wilde ik het trouwens toch nog met je over hebben. Ik moet eind juni in New York zijn, en ik zat eraan te denken om een paar weken te blijven. Ik wilde vragen of je zin had om mee te gaan. Als we ons een beetje gedeisd houden, dan kun je gewoon bij mij logeren.' Tatianna had het zo druk met haar eigen leven dat ze nauwelijks tijd had voor Sasha als die in New York was, en ze kwam nooit onaangekondigd langs en bleef nooit meer slapen nu ze haar eigen appartement in Tribeca had. Liams aanwezigheid zou gemakkelijk te verbergen zijn.

'Waarschijnlijk zou ik met die show in aantocht absoluut geen vrij moeten nemen, maar Jezus, Sasha, het lijkt me geweldig.' Ze verheugden zich er allebei op. Ze hadden elkaar erg gemist sinds hun reis door Italië, vooral het dagelijkse samenzijn. En er viel genoeg voor ze te doen in New York. 'Wanneer vertrek je?'

'Over een dag of tien. Ik had het je dit weekeinde willen voorstellen.'

'Nou, je plan is goedgekeurd. Reken maar op me,' zei hij opgewonden.

'Als je de tijd kunt missen, dan kunnen we misschien een deel van de maand daar doorbrengen,' stelde Sasha voor. Het leek hun allebei geweldig. Hun reis door Italië was een groot succes geweest, en hopelijk zou New York dat ook worden, al zou het een beetje anders zijn omdat Sasha moest werken. 'We zouden Onafhankelijkheidsdag in New York kunnen vieren voor we teruggaan naar Europa.'

Ze wilde de maand juli in de Parijse galerie werken, voor ze in augustus met de kinderen op vakantie ging. Ze had om Tatianna en Xavier een plezier te doen een jacht gehuurd in St. Tropez, een stad waar de kinderen dol op waren. Ze wilden allebei een vriend of vriendin meenemen, wat Sasha prima vond. Het enige waar ze tegenop zag, was dat ze Liam drie weken niet zou zien. Ze speelde met het idee om hem een weekeinde uit te nodigen als bevriende kunstenaar, maar ze wist niet of dat te doorzichtig zou zijn. Tatianna was niet blind, en Xavier kende hem langer dan vandaag. Een duivels stemmetje in haar opperde om aan Xavier voor te stellen om Liam als vriend mee te nemen, maar ze wilde het lot niet tarten. Het zou er waarschijnlijk gewoon op neerkomen dat ze Liam drie weken niet zou zien. Maar in elk geval hadden ze bijna de hele maand juni samen in New York.

Opgewonden maakten ze het volgende weekeinde allerlei plannen. Hij had een heleboel vrienden in New York, Chelsea, Tribeca en SoHo. En er waren een aantal plekken en gelegenheden waar ze hem mee naartoe wilde nemen. Sinds ze voor de tweede keer bij elkaar waren, was er geen spoor meer te bekennen geweest van de gekke kunstenaar, en ze zag er helemaal niet tegenop om zich samen met hem te vertonen, vooral niet in New York waar haar leven er veel minder strak en zakelijk aan toeging dan in Parijs. Hij zou prima in haar New Yorkse leven passen. En ze keken er allebei naar uit.

'Misschien,' zei ze melancholiek, toen ze op zondagmorgen in bed lagen, 'kunnen we een paar dagen naar mijn huis in de Hamptons. Het is een heerlijke plek en ik vond het daar altijd zo fijn.' Het was in de twintig maanden sinds de dood van Arthur toch pijnlijk voor haar geweest om er terug te zijn. Misschien zou het nu anders zijn.

'Ik vind de Hamptons prachtig,' antwoordde Liam terloops voor hij het gesprek weer op zijn kinderen en hun geplande vakantie aan het meer bracht. Soms luisterde hij niet. Soms was hij gewoon een kind. En draaide de wereld alleen maar om hem en niemand anders. Ze wist dat het niet persoonlijk bedoeld was of wilde zeggen dat hij niet van haar hield. Ze begreep het intussen. Zo was hij gewoon. Niemand had als kind naar hem geluisterd. En nu had hij Sasha die aan zijn lippen hing. Het was een van de redenen dat hij zoveel van haar hield. 'Ik zou willen dat je met me mee kon naar Vermont,' zei hij, en hij draaide zich om zodat ze neus tegen neus kwamen te liggen. Hun liefdesspel van even daarvoor was liefdevoller dan ooit geweest. Het leek steeds beter te worden, hoewel ze dat moeilijk kon geloven omdat het vanaf het begin al zo geweldig was geweest.

'Je moet met ze alleen zijn, ze weer leren kennen,' antwoordde ze verstandig. Hij wist dat ze gelijk had. Hij zag er een beetje tegenop. Hij wist dat zijn zoons boos op hem waren dat hij zo lang weggebleven was. Charlotte, met haar zes jaar, keek er alleen maar naar uit om haar vader weer te zien. Hij had ze een paar dagen geleden aan de telefoon gehad. Daarvoor had hij ze maandenlang niet gesproken. Soms vergat hij het gewoon. Vroeger had Beth hem altijd de hand boven het hoofd gehouden en excuses voor hem bedacht, maar dat deed ze niet meer. En hij kwam er ook niet best af in vergelijking met haar verloofde, die er altijd voor ze was en veel aandacht aan ze schonk. Als gevolg daarvan had Liam een flinke deuk opgelopen met zijn jaar van afwezigheid. Er moest behoorlijk veel hersteld worden in de relatie met zijn kinderen, en daar was hij zich nadrukkelijk van bewust. Hij wilde de uitdaging dolgraag aangaan, en hij keek uit naar de rest van de maand juni in New York met Sasha.

'Sasha, ga je een keer met me mee naar een wedstrijd van de Yankees?' vroeg hij. Hij was op zijn rug gedraaid en staarde grijnzend naar het plafond. Hij zag eruit als een kind dat popelde om naar zomerkamp te gaan.

'Voor zover het gaat, doen we alles waar je zin in hebt. Ik zal ook moeten werken. Maar ik denk wel dat we tijd zullen hebben voor leuke dingen. En ik wil je ook laten zien waar we je expositie gaan houden.'

'Mmmm...,' zei hij, en hij keek haar glimlachend aan. 'Ik voel me de koning te rijk met je.'

'Mooi zo,' lachte ze, en ze vlijde haar hoofd in zijn armen. Soms voelde ze zich de koningin bij Liam. En soms de koningin-moeder.

11

Liam vloog op een vrijdagavond van Londen naar Parijs, en op zondagmorgen vlogen ze samen naar New York. Sasha had voor hem betaald, en hem getrakteerd op een ticket eersteklas. Hij leek net een kind op een verjaardagsfeestje, en nam alles aan wat hem aangeboden werd. Kaviaar, champagne, hij at zijn eigen lunch en het meeste van haar blad tot de laatste kruimel op, verstelde zijn stoel tot bed, trok het dekbed over zich heen en deed een dutje. Hij trok zelfs de pyjama aan, en toen hij de plastic hoes daarna op zijn hoofd zette begon hij ineens weer tekenen van zijn vroegere puberale gedrag te vertonen. Hij bekeek twee films, at een snack, gebruikte alle toiletartikelen uit het toilettasje, en nodigde Sasha uit in de wc voor toetreding tot de mile-high-club.

'Ik denk dat we je op de terugweg maar een kalmerend middel moeten geven,' lachte ze nadat ze zijn aanbod had afgewezen. 'Dat hebben we bij Xavier ook een keer gedaan omdat hij als kind altijd luchtziek werd. Maar hij reageerde verkeerd op die pillen en gedroeg zich de hele reis juist als een onbestuurbaar projectiel. Ik heb nog nooit een kind zo zien stuiteren. Daarna hebben we hem voortaan maar gewoon over laten geven tot hij er op een gegeven moment overheen groeide.' Maar ze had nog nooit iemand zo zien genieten van een vlucht als Liam. Hij bleef haar van het begin tot het einde bedanken.

'Ik heb altijd gedacht dat het normaal was dat mijn knieën ter hoogte van mijn oren hingen en dat de ellebogen van mijn buurman in mijn borst zaten. Ik moet zeggen dat dit stukken beter is,' merkte hij opgetogen op, terwijl hij de rugleuning weer liet zakken en zijn benen strekte.

Hij was nog steeds in een opperbest humeur toen ze in New York door de douane gingen, en hij maakte met iedereen grapjes. Zoals gewoonlijk had hij vriendschap gesloten met alle stewardessen, die Sasha allemaal al kenden van voorgaande vluchten. Hij noemde de douanebeambte meteen bij zijn voornaam en voerde een geanimeerd gesprek over honkbal met hun kruier, terwijl Sasha op zoek ging naar hun chauffeur. Uitbundig was niet eens het juiste woord. Maar het grootste deel van de tijd was hij gewoon blij en dankbaar en opgetogen dat hij er was. En ondanks zijn dollemansgedrag vond Sasha het heerlijk om hem bij zich te hebben.

Hij kwam pas enigszins tot rust toen ze aankwamen bij haar appartement. Hij was diep onder de indruk van de smaakvolle inrichting. Hij wist het antiek op waarde te schatten, en was van zijn stuk gebracht door de schilderijen die ze had hangen. Er hingen een Monet, twee Degas', een Renoir, een aantal onbetaalbare schetsen van Da Vinei, en dan had hij nog niet eens alles gezien. In veel opzichten was haar appartement in New York veel klassieker dan haar huis in Parijs, dat ze destijds moderner en eenvoudiger had ingericht. Haar huis in New York was het bewijs van een heel leven van kunst verzamelen, veel ervan uitgezocht door en gekregen van haar vader.

'Allemachtig, Sash... dit is niet niks wat je hier hebt hangen...' Vol ontzag stond hij naar een sombere El Greco te kijken die ze zelf nooit mooi had gevonden en daarom in de hal had gehangen. Uiteindelijk wist ze hem lang genoeg af te leiden om hem mee te nemen en haar slaapkamer te laten zien. Heel even aarzelde ze omdat ze deze kamer nooit met een andere man dan Arthur had gedeeld. Maar nu was het moment aangebroken. Ze was er klaar voor om haar deuren en leven voor Liam open te stellen.

Ze vroeg hem zijn spullen in de logeerkamer te bergen, voor het geval een van haar kinderen ineens op de stoep zou staan, en ze wilde de schoonmaakster die ook gedurende haar huwelijk elke dag al kwam, niet in verlegenheid brengen. Liam had kennelijk geen problemen met haar verzoek. Hij zette zijn tas in de kamer aan het einde van de gang, en slenterde even later haar slaapkamer binnen met een grote kom ijs in zijn handen. Volledig op zijn gemak liet hij zich even later in Arthurs lievelingsstoel zakken, zette de tv aan, en even later zat hij geboeid te kijken naar een honkbalwedstrijd. Na een tijdje keek hij met die jongensachtige grijns waar haar knieën elke keer weer van knikten op, en barstte in lachen uit.

'Dit is gaaf, Sash. Het lijkt wel of ik zojuist in de hemel ben beland.' Zijn familie was ook rijk geweest, hoewel misschien niet zo rijk als Sasha, maar wel vooraanstaand en welgesteld. In haar huis, en de laatste tijd ook in haar leven, voelde hij zich op zijn gemak en welkom. Het was een wereld van verschil, voor hem, en voor Sasha. Ze waren op een punt beland dat ze genoten van het leven en van alles wat ze samen deelden.

Ze stelde voor om die avond naar een restaurant in de buurt te gaan. Voor ze vertrokken belde ze nog even met Tatianna, maar zoals ze al had verwacht, had Tatianna afspraken met vrienden en duizend plannen voor de komende week, en ze zei tegen haar moeder dat ze in de loop van de week wel even binnen zou wippen in de galerie, waarschijnlijk tijdens haar lunchpauze.

Die avond maakte Sasha zich nergens zorgen om toen ze samen met Liam in bed kroop. De huishoudster kwam de volgende dag pas tegen twaalven, en tegen die tijd waren zij en Liam allang vertrokken naar de galerie, en naar vrienden in SoHo. Hun geheim was hier veilig. En als iemand al iets zou merken van zijn aanwezigheid, was Liam niets anders dan een logé.

Liam overwon haar laatste restje tegenstand toen hij die avond in bed een arm om haar heen sloeg en haar dicht tegen zich aan trok. Ondanks zijn eigen opwinding over het feit dat hij hier was, had hij gezien hoe haar gezicht betrok toen ze eerder die dag haar slaapkamer binnengingen. Hij begreep dat het moeilijk voor haar was om hier terug te zijn met alle herinneringen aan het verleden.

'Gaat het?' fluisterde hij zacht in haar oor. Ze begreep meteen wat hij bedoelde, en ze knikte.

'Ja, schat... Lief van je om dat te vragen.'

'Ik zou niet willen dat we hier iets deden waar jij moeite mee zou hebben. Ik kan wel in de andere kamer gaan slapen hoor, als je dat liever hebt.'

Glimlachend keek ze naar hem op. 'Ik zou je veel te erg missen. Blijf maar lekker hier,' antwoordde ze, en ze gaf hem een kus. Het was een vriendschappelijk kusje, geen passievolle zoen. Hij kuste haar terug op een manier die niets meer impliceerde en hield haar stevig vast, en zo brachten ze de nacht in elkaars armen door.

De volgende dag liet ze hem de galerie zien, en hij was diep onder de indruk van de ruimte en de manier waarop ze die had gebruikt. Hij vond de huidige expositie mooi, en probeerde met samengeknepen ogen zich zijn eigen schilderijen op die plek voor te stellen. Dit was geweldig, en nu kreeg hij een veel beter beeld van hoeveel schilderijen hij zou moeten maken, hoeveel horizontale, en hoeveel verticale. Hier te zijn alleen al gaf hem inspiratie. Ze stelde hem aan al haar medewerkers voor. Marcie, haar assistente, viel bijna flauw toen ze hem zag, en achter zijn rug om rolde ze bewonderend met haar ogen.

'Mijn god, hij lijkt wel een filmster,' zei ze ademloos, en Sasha lachte. Ze gaf het liever niet toe, maar soms was dat inderdaad zo. Soms hield ze hem liever thuis met ongekamde haren en in oude kleren. Ze kon zich nogal ontmoedigend oud voelen als ze ergens met hem was.

'Het is een aardige vent, en hij maakt mooi werk,' antwoordde Sasha neutraal. 'Ik vind het leuk dat we ontdekten dat we tegelijkertijd in New York zouden zijn. Ik geloof dat hij een tussenstop maakt voordat hij naar zijn kinderen in Vermont gaat.' Marcie knikte, diep onder de indruk van Liam. Hij was dus niet alleen een stuk en een geweldige schilder, maar ook nog eens een fantastische vader. Ze had er niet meer dan vijf minuten voor nodig gehad om hem op een voetstuk te plaatsen. Sasha kende hem intussen beter en zat niet op dezelfde roze wolk als Marcie. Ze hield van hem zoals hij was, met al zijn mankementen. En die had hij, net als iedereen. Net als Sasha. Hij bleef de hele ochtend bij haar in de galerie. Hij ontmoette alle medewerkers en keek uitgebreid rond. Hij neusde in de rekken, maakte een ronde langs de klassieken op de bovenverdieping, en vertrok toen naar zijn vrienden in SoHo. Hij fluisterde zacht tegen Sasha dat hij haar later in haar appartement zou treffen, en ze knikte.

Als door een wonder was hij net vijf minuten weg, toen Tatianna binnenkwam. Ze was op weg om iets op te halen bij een fotograaf en had bedacht dat ze haar moeder even kon gaan begroeten. Ze zag er zoals altijd blij en aantrekkelijk uit, en Sasha, die haar dochter nu met andere ogen bekeek, vond dat ze er ontzettend jong uitzag. Net zo oud als de meisjes die altijd bewonderend om Liam heen hingen. Ze was net vierentwintig geworden. Vanuit dit nieuwe perspectief voelde Sasha zich bejaard. Ze begreep dat ze zich over dat gevoel heen zou moeten zetten als ze echt verder wilde met Liam. Vroeger had ze nooit over haar leeftijd nagedacht, en tegenwoordig leek het wel een obsessie. De hele wereld leek jong. Zij voelde zich oud. 'Hoi, mam. Hoe lang blijf je?' vroeg Tatianna terwijl ze een chocolaatje van een schaaltje pikte en haar moeder een kus gaf.

'Een maand, denk ik.' Zoals altijd was Sasha blij dat ze haar dochter zag.

'Zo lang?' antwoordde Tatianna verbaasd. De afgelopen tijd was haar moeder nooit lang in New York gebleven. Ze voelde zich verdrietig in het appartement waar ze met Arthur had gewoond, en het leek wel of ze zijn gemis daar het ergst voelde. 'Ik moet deze maand een nieuwe expositie inrichten, en het leek me verstandig om wat langer in de buurt te blijven. Hoe is het met jou?'

'Geweldig. Ik heb net salarisverhoging gekregen, mijn redacteur haat me, en ik aas op haar baan.' Tatianna had vleugels. Vrolijk lachend keek ze haar moeder aan, blij haar weer te zien. 'Nou, dat klinkt allemaal reuze gewoontjes dus,' lachte Sasha. 'Ik zie je snel weer, ik moet rennen. Ik ben al laat en wilde alleen maar even dag zeggen.' Haar taxi stond buiten op haar te wachten, en voor ze net zo snel weer verdween als ze binnengekomen was, griste ze in het voorbijgaan bij wijze van lunch nog een paar chocolaatjes van de schaal. Sasha gaf haar nog snel een kus, en toen was ze weer weg.

Sasha had een drukke dag met haar werk voor de nieuwe expositie. Ze bereidde hun tentoonstellingen graag zelf voor en vond dat heerlijk om te doen. Ze moest zich echt van haar werk los wrikken om Liam zoals afgesproken om zes uur thuis te treffen. Hij zat ijs en pizza te eten in de keuken toen ze binnenkwam, en hij zoende haar op haar mond.

'Mmm... lekker. Wat is het? Rocky Road?'

'Nee, Fudge Brownie,' verbeterde hij haar. 'Ik vergeet elke keer weer hoe lekker het ijs hier in Amerika is. In Engeland smaakt het nergens naar.'

'In Frankrijk is het nog erger.' Ze glimlachte. 'Nee, dan gelato...' Ze zat aan de keukentafel en keek naar Liam. Het was fijn hem weer te zien na een lange werkdag. Hij voelde zich blijkbaar helemaal thuis.

'Gelato is voor mietjes,' corrigeerde hij haar. 'Dit is ijs zoals het hoort te zijn. Neem een punt pizza, we gaan uit.' Ze vond het niet leuk om tegen hem te zeggen dat ze moe was na een lange dag, en dat ze nog wat jetlag had. Hij straalde en leek te barsten van energie. Hij had een leuke middag met zijn vrienden gehad.

'Waar gaan we heen? Moet ik me verkleden?' Eigenlijk wilde ze niets liever dan een warm bad en dan naar bed. Ze was doodmoe van een hele dag sjouwen met schilderijen en bedenken waar ze moesten komen.

'Zeker weten. Trek maar een spijkerbroek aan,' zei hij terwijl hij zijn kom omspoelde voor hij hem in de afwasmachine zette. Hij was altijd netjes in dat soort dingen bij haar. Zijn eigen huis daarentegen was een puinhoop. Sinds het vertrek van Beth en de kinderen had hij in zijn atelier in een slaapzak op een luchtbed gebivakkeerd. Dit was het toppunt van luxe voor hem. 'Ik heb kaartjes voor een wedstrijd van de Yankees,' zei hij trots. 'Van een vriend gekocht.' Hij keek vluchtig op zijn horloge. 'We moeten over tien minuten weg. De wedstrijd begint om halfacht, en ik wil niet vast komen te zitten in de spits.' Jaren geleden had hij een jaar in New York gewoond, en hij vergat altijd hoe fijn hij het er vond tot hij er weer was. Hij was dol op de drukte en alles wat de stad te bieden had, en vooral op de Yankees.

Sasha veinsde enthousiasme en ging zich verkleden. Af en toe vroeg ze zich af wat ze deed met een man van zijn leeftijd, die zich gedroeg als half zo oud. Hij hoorde een vriendin van Tatianna's leeftijd te hebben, en in plaats daarvan was hij met haar geëindigd. Ze besloot de pizza te vergeten en snel haar gezicht te wassen, haren te borstelen, en een spijkerbroek, wit t-shirt en sandalen aan te trekken. Ze pakte een sjaaltje, en tien minuten later was ze weer beneden. Liam stond al helemaal klaar voor vertrek, met op zijn hoofd een Yankees pet die hij uit Londen had meegenomen.

'Klaar?' vroeg hij opgewonden. Onderweg naar beneden maakte hij een praatje met de liftjongen en vertelde dat ze onderweg waren naar de wedstrijd. Ze speelden tegen de Boston Red Sox. En hij voorspelde dat het een geweldige wedstrijd zou worden. De Yankees wonnen aan de lopende band, en Liam vertelde de liftjongen dat ze ze helemaal in gingen maken.

Tegen de tijd dat ze in het Yankees stadion aankwamen, voelde Sasha zich een beetje beter. De jetlag was wat weggeëbd; Liam had een biertje en een hotdog voor haar gekocht en legde haar van alles uit over allebei de teams en hun beste spelers. Hij was een echte honkbalfanaat, en Sasha vond dat wel leuk. Het was in elk geval heel wat anders dan de saaie dinertjes waar ze hem in Parijs niet mee naartoe had willen nemen. En om eerlijk te zijn vond ze dit zelf ook stukken leuker. Dit was iets nieuws. Ze was nog nooit naar een honkbalwedstrijd geweest. In afwachting van de wedstrijd vertelde ze dat Tatianna even langs was geweest, en hij zei dat hij ernaar uitkeek om haar te ontmoeten. Sasha vroeg zich af of ze elkaar aardig zouden vinden. Ze hoopte van wel. Het zou hun relatie er een stuk eenvoudiger op maken als haar kinderen hem zouden accepteren.

Over Xavier maakte ze zich geen zorgen omdat hij al bevriend was met Liam, hoewel ze niet goed kon inschatten wat hij ervan zou vinden dat zijn vriend een relatie had met zijn moeder.

Over haar dochter maakte ze zich wel zorgen. Bij Tatianna kon je nooit voorspellen wie ze wel of niet aardig zou vinden. Ze deed soms moeilijk, en ze was veel kritischer en minder gemakkelijk in de omgang dan haar broer.

Liam legde tijdens de wedstrijd uit wat er gebeurde, en de Yankees wonnen met zes tegen nul. Euforisch praatte hij in de taxi op de terugweg non-stop over de voorbije wedstrijd. Thuis gingen ze meteen naar bed, vrijden opnieuw niet, en Sasha viel als een blok in slaap. De volgende ochtend vertrok hij naar Vermont voor het bezoek aan zijn kinderen, en hij beloofde dat hij over vier dagen terug zou zijn en zou bellen vanuit Vermont. Ze zette hem af op Grand Central Station, en ging daarna naar de galerie. Ze vond het een beetje onnozel van zichzelf, maar ze miste hem al meteen. Hij had beloofd dat hij het komende weekeinde terug zou zijn. Ze overwoog hem mee te nemen naar de Hamptons, afhankelijk van hoe ze zich op dat moment voelde. Het had haar toch wel wat moeite gekost om te wennen aan het idee dat hij met haar in New York in het bed lag dat ze met Arthur had gedeeld, en Liam had dat goed aangevoeld. Ze wist zeker dat hij zich in Southampton hetzelfde op zou stellen. Maar ze wist niet hoe zijzelf zich zou voelen. De slaapkamer in Southampton was de plek waar ze Arthur voor het laatst had gezien. Het was een heilige plek voor haar geworden, en ze wist niet zeker of Liam daar wel thuishoorde. Nu al. Of ooit. Ze moest maar gewoon doen wat haar hart haar ingaf, en ze hoefde de beslissing vandaag nog niet te nemen.

Ze had het die week drukker dan ze had verwacht. Ze werd uitgenodigd voor verschillende cocktailparty's, ging uit lunchen met Alana, die nu gelukkig getrouwd was en zo veel mogelijk geld van haar nieuwe echtgenoot uitgaf, en ze ging een keer eten met Tatianna. En verder belde Liam regelmatig om te vertellen hoe het tussen hem en de kinderen ging. In eerste instantie was het niet makkelijk geweest tussen hem en zijn oudste zoon.

Tom gaf Liam de schuld van de scheiding. Beth had hem alles tot in detail verteld over zijn vader en Becky, en daar was Liam ziedend over toen hij Sasha belde. Ze zei dat hij moest proberen het naast zich neer te leggen en er samen met zijn zoon zien uit te komen. Tegen het eind van de week ging het beter tussen die twee. Ze hadden een hele nacht samen gehuild en gepraat, en in de ochtend voelde zowel vader als zoon zich iets beter. Zijn zoon van twaalf, George, was blij geweest om hem te zien, maar had in de loop van het jaar een zenuwtic ontwikkeld waar hij medicijnen voor slikte, maar Liam vond die medicijnen overbodig en weigerde ze te geven. Hij had Beth erover gebeld, maar die had gedreigd de kinderen per ommegaande bij de blokhut op te halen als hij die medicijnen niet gaf, dus uiteindelijk was hij daar toch maar voor gezwicht. En Charlotte was gewoon lief en meegaand en dolblij om haar vader te zien, en het enige vervelende wat er met haar gebeurde, was dat ze van haar fiets viel en haar pols verstuikte. Gewoon een doorsneeweekeinde met kinderen dus, maar wel bijzonder, met kinderen die hij een jaar lang niet had gezien. Dit alles verbaasde Sasha niets, hoewel Liam er problemen mee had. Hij had gedurende al die tijd dat hij zijn kinderen niet had gezien, toch min of meer ontkend hoe de zaken ervoor stonden. Pas nu hij ze weer bij zich had, was hij wakker geschud.

'Het is best lastig om na een jaar hun leven weer binnen te vallen en weer verder te gaan waar je gebleven was,' zei hij op een avond laat aan de telefoon tegen Sasha. 'Alles is zo anders, zij zijn veranderd,' klaagde hij. Maar het waren nog steeds zijn kinderen, en ze had hem zo veel mogelijk advies gegeven wanneer hij belde. Hij was blij met haar steun, en hij zag er uitgeput maar voldaan uit toen hij die vrijdagavond laat haar appartement binnenkwam. Hij kwam rechtstreeks van het station en was dolblij om haar te zien. Zijn honkbalpet stond achterstevoren op zijn hoofd, zijn spijkerbroek was bij zijn knieën gescheurd, en hij had zich de hele week niet geschoren. Los van de beginnende baard, leek hij sprekend op een jongetje dat thuiskwam van zomerkamp.

Sasha liet het bad voor hem vollopen, maakte iets te eten voor hem, schepte daarna een kom vol met ijs, en toen hij in bed lag, keek hij naar haar op alsof ze een engel was die zojuist was neergedaald uit de hemel.

'Het was best zwaar, Sash,' gaf hij toe terwijl hij van zijn ijs lepelde.

'Ik had niet anders verwacht,' antwoordde ze kalm, blij dat hij terug was.

'Ik wel. Ik denk dat ik mezelf al die tijd heb wijsgemaakt dat het gewoon meteen net als vroeger zou zijn. Maar dat was het niet. Alles was anders. Ze zijn veranderd. Eerst was het net of we vreemden voor elkaar waren. En ze waren allemaal ontzettend kwaad op me.' Het enige verrassende daaraan was dat hij dat zelf niet had verwacht. Hij was in de ontkenningsfase blijven steken en had gedacht dat de tijd stil was blijven staan. Maar uit wat hij vertelde over de vier dagen die hij met zijn kinderen had doorgebracht, had hij de deur geopend naar een verbeterde en herstelde relatie met ze. Het was een leuke mini-vakantie geweest, en het waren geweldige kinderen.

'Je zult ze vaker moeten gaan opzoeken. Het is niet eerlijk voor ze als je dat niet doet.' En als het nodig was zou ze die tickets met alle plezier voor hem betalen. Ze begreep heel goed hoe belangrijk het was, ook al deed hij dat zelf misschien nog niet helemaal. Maar ze vermoedde dat hij het begon te beseffen nu hij zijn kinderen weer had gezien. Ze hielden van hem en hadden hem nodig in hun leven. Hij was hun vader. Zelfs als hun aanstaande stiefvader hun alles kon geven wat hun hartje begeerde, hielden ze nog van Liam en hadden ze hem nodig, dat besefte hij intussen. Hij had het verschrikkelijk gevonden dat hij ze na die vier dagen weer achter moest laten.

Ze masseerde zijn rug toen ze bij hem in bed kroop, en daarna vrijden ze. Het was de eerste keer in dit bed. Maar het was niet langer het bed van haar en Arthur, het voelde intussen als het bed van haar en Liam. Praktisch meteen erna viel hij in slaap, en in het maanlicht streek ze over het haar van de man die meer op een grote mooie jongen leek, en gaf ze hem een laatste kus.

12

Toen Liam wakker werd op de eerste zaterdagmorgen na zijn reis naar Vermont, stelde Sasha voor om dat weekeinde naar Southampton te gaan. Ze had er de hele week over nagedacht, maar ze was er nog niet eerder over begonnen omdat ze heel zeker wilde weten of ze eraan toe was. En terwijl ze het ontbijt klaar stond te maken, bedacht ze dat het moment gekomen was. Liam reageerde enthousiast. Het was een warme, zonnige dag, en hij wilde niets liever dan naar het strand.

Iets na elven verlieten ze de stad, en om halftwee waren ze er. Sasha zei weinig tijdens de rit. Liam reed ontspannen en van tijd tot tijd hadden ze het over zijn kinderen. Hij maakte zich nog steeds een beetje zorgen over zijn oudste zoon, die, vergeleken met een jaar daarvoor, een verbolgen jongeman was geworden. Hij zou met behulp van een studiebeurs het komende najaar gaan studeren aan de University of Pennsylvania, en zijn aanstaande stiefvader zou de huur van zijn kamer betalen. Tom had Liam diverse keren voor zijn voeten gegooid dat zijn moeders verloofde in de afgelopen zes maanden al meer voor hem had gedaan dan Liam in zijn hele leven. Liam had Tom geprobeerd uit te leggen dat het leven van een schilder nu eenmaal weinig geld in het laatje bracht, maar Tom had geantwoord dat hem dat geen moer kon schelen en zijn vader een debiel en waardeloze vaderfiguur genoemd. Tom was ook tegen hem begonnen over zijn one-nightstand met de tweelingzus van zijn moeder. Liam was nog steeds ziedend dat Beth dat aan hun zoon had verteld.

'Nee, dat is inderdaad niet goed,' antwoordde Sasha fronsend. 'Dat had ze niet moeten vertellen.' Het gaf de kinderen een slecht beeld van hun vader, hoewel het natuurlijk stom was geweest. Maar mensen maakten nu eenmaal fouten waar ze spijt van konden hebben. In Liams geval was dat duidelijk zo. Sasha was van mening dat zijn overspel iets tussen hem en Beth had moeten blijven.

'Ze heeft geen blad voor de mond genomen.' Beth had Tom alles verteld over zijn vaders zonden, die ene keer dat hij was vreemdgegaan, en zijn financiële tekortkomingen van de afgelopen twintig jaar.

'Hoe was ze toen jullie elkaar weer zagen?' vroeg Sasha zich hardop af.

'Ik heb haar niet gezien. Ze was weg toen ik ze ophaalde. Hun oma was er, en die heeft nog geen twee woorden tegen me gezegd. En toen ik ze terugbracht, was Becky thuis met Beths nieuwe vriend. Laten we hopen dat ze niet van plan is hetzelfde kunstje nog een keer met hem te flikken. Maar hij zal wel een stuk verstandiger zijn dan ik was.' Hij zuchtte en keek Sasha aan. 'Hij lijkt me erg aardig. En de kinderen zijn echt dol op hem.' Luisterend naar zijn woorden, begreep Sasha dat Liam zich buitengesloten voelde. Maar hij was in elk geval naar ze toe geweest om de banden weer aan te halen, ook al had dat in het begin problemen gegeven met Tom. Liam had haar verteld dat Tom uiteindelijk wel gekalmeerd was nadat hij al zijn smeulende woede eruit had gegooid. Maar Sasha bleef van mening dat Beth niet het recht had gehad om Tom zo openlijk te vertellen over zijn vaders fouten. Ongeacht waar alles toe had geleid, had het voorval tussen de twee volwassenen moeten blijven. Ze vond dat kinderen niet altijd alles over de fouten van hun ouders hoefden te weten, en dat zei ze dan ook tegen Liam. 'Ik denk dat het haar nog steeds erg hoog zit. Zo komt het tenminste op me over. Zij en Becky zijn altijd jaloers geweest op elkaar.' Hij had geen woord tegen zijn ex-schoonzus gezegd toen hij de kinderen afzette. Na een kort knikje was hij weggereden. Becky had ook niets gezegd.

Ondertussen waren Liam en Sasha aangekomen bij haar huis in Southampton. Het was een groot, onregelmatig gebouwd Victoriaans huis, dat Arthur en haar aan New England deed denken toen ze het twintig jaar geleden kochten. Het zag er met de rondom het huis liggende brede veranda uit als de huizen die ze hadden gezien in Martha's Vineyard en Nantucket. Met Arthur had ze het altijd heerlijk gevonden om op warme avonden buiten te zitten, en zelfs op winteravonden deden ze dat nog wel eens met een beker warme chocolademelk. Ze probeerde die beelden uit haar hoofd te zetten toen ze de deur voor Liam openmaakte. Meestal ging ze via de keukendeur naar binnen, maar deze keer besloot ze de voordeur te nemen zodat het anders zou zijn.

'Wat een schitterend oud huis, Sasha,' zei Liam toen hij rondkeek. Ze hadden het rustiek en eenvoudig gelaten, maar tegelijkertijd was het gezellig en uitnodigend. Er was niets pretentieus aan. Er leek zo op het eerste oog geen belangrijke kunst te hangen, alleen wat leuke dingen, en grote, uitnodigende leren fauteuils, en twee canvas-banken. En toen zag hij het schilderij van Andrew Wyeth boven de schoorsteenmantel. Het was zuiver, zwaarmoedig en schitterend, en een van zijn beroemdste werken. Het was het evenbeeld van het strand buiten de deur, maar dan op een winterse dag. Op de grond lagen kleine hoopjes sneeuw, en je kon de snijdende wind bijna voelen. Dit was het werk van een grote meester.

'Wow!' zei Liam terwijl hij bewonderend naar het schilderij keek. Hij bewonderde Wyeth al zijn hele leven. 'Ik zou er alles voor geven om te kunnen zeggen dat ik een Wyeth had.' Hij floot zachtjes en glimlachte toen.

Sasha lachte. 'Het was het huwelijkscadeau van mijn vader.' Het huis stond vol met herinneringen uit haar getrouwde leven. Kleine schatten, souvenirs, dingen die de kinderen hadden gemaakt, vroeg-Amerikaanse meubelstukken die ze op vakanties naar New England in het begin van hun huwelijk hadden gekocht, of later, toen Tatianna studeerde en ze haar opzochten. In de eetkamer stond een prachtige oude gehavende reftertafel die Sasha in Frankrijk had gekocht. Overal waar hij keek, zag Liam dingen waarvan hij intuïtief hun waarde voor Sasha aanvoelde. Het huis had een heel grote betekenis voor haar, en het was niet moeilijk om te begrijpen wat het voor haar betekende om hem hier mee naartoe te nemen. Meer dan haar appartement in New York. Veel meer. Dit huis was veel persoonlijker, het betekende veel meer voor haar. 'Als ik een huis als dit had, dan denk ik dat ik hier zou gaan wonen,' zei Liam bewonderend toen hij zich op de bank liet zakken, zijn pet afzette en rondkeek.

'Toen de kinderen nog klein waren, woonden we in de zomer altijd hier. Ze vinden het hier nog steeds fijn, hoewel ze er geen van tweeën nog vaak komen. Ik denk dat we er allemaal moeite mee hebben. Het was Arthurs grote liefde, en de mijne ook, ooit.' 'En nu?' vroeg hij teder. Dit was een nieuwe kant van haar, een kant die hij graag wilde leren kennen. Ze had net zoveel kanten als een diamant, en ze schitterde net zo mooi, al zag hij de verdrietige blik die op dit moment in haar ogen lag.

'Ik ben hier sinds zijn dood nog maar één keer geweest. En toen ben ik niet blijven slapen. Ik kon het niet. Maar vanmorgen wist ik ineens dat ik hier met jou naartoe wilde.' Hij was geraakt en gevleid en stond op om een arm om haar heen te slaan. Ze had hem binnengelaten in haar eigen wereld, en hij wist dat dat het grootste geschenk was dat ze hem kon geven. 'Ik zou eigenlijk wat dingen moeten vervangen en veranderen. Het ziet er allemaal een beetje sleets uit,' zei ze toen ze een blik om zich heen wierp. Het zag er slechter uit dan ze zich herinnerde, vooral nu ze het door Liams ogen probeerde te zien.

'Ik vind het geweldig zoals het is. Het is zo uitnodigend dat je nooit meer weg wilt.'

Sasha glimlachte. Hij verwoordde het gevoel dat ze altijd had gehad, en in sommige opzichten nog steeds had. Het enige wat ontbrak was Arthur, maar ze had Liam nu.

'Heb je trek?' vroeg ze. Ze liep naar de ramen om de gordijnen open te schuiven en de luxaflex op te trekken. De zon stroomde direct de kamer binnen, en vanaf de plek waar ze stond, zag ze de zee en het strand. Ze had een grote tas met boodschappen meegebracht vanuit de stad voor het ontbijt en de lunch. Het leek haar leuk om 's avonds ergens in een plaatselijk restaurantje te gaan eten.

'Een beetje. Laat mij maar even iets maken.' Hij bracht de tas naar de keuken en zette hem daar neer. Het was een enorme oude boerenkeuken, met een gigantisch slagersblok in het midden, en versleten aanrechtbladen. Het huis zag er gebruikt en geliefd uit, en dat was precies wat het was.

Hij maakte kalkoensandwiches voor hen allebei, en maakte voor ieder een blikje frisdrank open, waar hij zo uit dronk en die Sasha uitschonk in een glas. Na het eten stelde hij voor om een strandwandeling te maken. Ze waren nog niet boven in haar slaapkamer geweest, en Liam had het idee dat dat nog moeilijk voor haar zou worden. Het huis zat vol herinneringen, en er zweefde een innig geliefde geest, die van haar man. Liam wilde niets overhaasten en bedacht dat de frisse lucht haar goed zou doen.

Bijna een uur lang liepen ze, meestal hand in hand, zwijgend over het strand. Af en toe bleef hij even staan om schelpen te rapen, en aan het einde van het strand gingen ze even zitten en toen languit liggen om naar de hemel te kijken. De lucht was strakblauw en de zon straalde. Het zand onder hen was warm.

'Dit vind ik de mooiste plek van al je huizen,' zei hij toen hij daar lag met zijn arm om haar schouders. 'Ik vind het hier geweldig.' Ze zag dat hij het echt meende. 'Ik zou willen dat mijn kinderen het op een dag konden zien. Ze zijn gek op het strand.' Net als hijzelf.

'Wie weet,' antwoordde ze stil. Ze kwam overeind en keek glimlachend op hem neer. Ze vond hem zo knap, vooral hier op het strand, met zijn loshangende blonde haren die wapperden in de wind. Haar eigen haren had ze in een staart gevlochten, wat ze meestal deed als ze aan het strand was.

'Ga je hier wel eens zwemmen?' vroeg hij belangstellend.

'Het water is nog behoorlijk koud in deze tijd van het jaar. Ik waag me er meestal pas in na de 4e juli, en dan nog vind ik het knap koud. Eigenlijk wordt het pas in augustus een beetje lekker.' En tegen die tijd zou ze dit jaar met haar kinderen in St. Tropez zitten. Ze wilde eigenlijk dat Liam zich het laatste weekeinde daar bij hen zou voegen, en dat had ze ook tegen hem gezegd, maar ze hadden nog geen concrete plannen gemaakt.

'Is er een wetsuit in huis?' vroeg Liam.

'Ik geloof dat Xavier er een heeft achtergelaten.'

'Misschien ga ik er dan vanmiddag even in. Heb je zin om mee te gaan?'

Ze lachte als antwoord. 'Ik ben niet gek. Je bent vast een toerist,' plaagde ze hem, en toen wandelden ze terug naar het huis. Hij vond de wetsuit in de garage terwijl Sasha hun spullen boven uitpakte en even later lijkbleek naar beneden kwam. Elke keer als ze de slaapkamer met het enorme hemelbed zag, dacht ze aan de laatste keer dat ze Arthur had gezien, toen hij had gezegd dat hij van haar hield op de ochtend dat ze naar Parijs vertrok. En de volgende dag was hij dood. Maar ze zei er niets over tegen Liam. Dit was te privé, en ze wilde zijn weekeinde niet voor hem verpesten of hem het gevoel geven dat hij niet welkom was in haar bed.

Hij had de wetsuit al aan toen ze beneden kwam. Hij zag eruit als een lange blonde zeehond, en hij had zijn lange zandkleurige manen in een paardenstaart gebonden. 'Ik duik erin. Kom je kijken?' Hij deed haar opnieuw denken aan de tijd dat Xavier klein was en altijd riep: 'Kijk dan, kijk dan, mam!'

'Oké.' Ze liep hem achterna naar het strand en ging zitten toen hij het water in stapte. In de wetsuit was het tenminste draaglijk. Ze wist dat het dat anders niet zou zijn geweest. Hij zwom een paar minuten voor hij er weer uit kwam en het koude water uit de Atlantische Oceaan om hem heen drupte.

'Jezus, zelfs in die wetsuit is het ijskoud.' Hij rilde, en ze glimlachte.

'Dat zei ik toch?' Maar hij keek alsof hij had genoten.

Ze liepen terug naar het huis, en toen nam ze hem mee naar boven. Ze had zijn spullen ook uitgepakt en in de kast naast haar eigen kleren gehangen. Arthurs kast had ze vorig jaar af laten sluiten. Al zijn spullen waren er nog. Ze had nog niets opgeruimd, en ze had geen idee wanneer ze dat zou doen. Of ze het ooit zou doen. Dit was ook zijn huis. Zelfs nu nog. Op de een of andere manier zou het dat altijd blijven. Liam was hier te gast. En daar was hij zich duidelijk van bewust toen hij om zich heen keek. De inrichting van de slaapkamer had iets mannelijks. Er hingen een aantal schilderijen van vogels en vissen, en een groot doek van een zeilschip boven het bed. Ze had hier geen moderne kunst naartoe gebracht. Het meeste daarvan hing in Parijs. Dit was een compleet ander leven. Zelfs Liam voelde Arthurs aanwezigheid hier, al had hij hem nooit gekend.

Na zijn duik stapte Liam onder een hete douche, en daarna gingen ze op de veranda zitten met een glas wijn. Sasha had een tafeltje gereserveerd bij een visrestaurant. Om zeven uur reden ze erheen, en bestelden allebei kreeft en meer wijn. Liam zag Sasha zienderogen ontspannen tijdens het eten.

Eenmaal thuis, gingen ze nog even op de veranda zitten praten in het maanlicht, en tegen twaalven gingen ze naar boven. Hij voelde goed aan dat ook dit weer een van haar heilige plekken was, en die avond vrijde hij niet met haar. Die nacht lagen ze alleen maar innig tegen elkaar aan. De volgende ochtend vertelde ze niet dat ze van Arthur had gedroomd. Het was een vredige droom geweest. Hij liep van haar weg op het strand, en zij had niet geprobeerd achter hem aan te gaan. Voor hij verdween had hij zich nog één keer glimlachend omgedraaid om te zwaaien.

Ze maakte een uitgebreid ontbijt met roerei en wafels voor Liam klaar. In de keuken stond een oud, veelgebruikt wafelijzer. Liam zorgde voor de koffie. Ze wandelden langs het strand, lagen lui op de veranda, en Liam deed een dutje in de hangmat. Aan het einde van de middag, toen de zon begon te zakken, besloten ze nog een nacht te blijven. Hun dagen hier waren perfect geweest, en precies wat ze nodig hadden.

Die avond kookten ze samen, kropen weer tegen elkaar aan in bed, en op maandagmiddag reden ze terug naar de stad. Ze nam niet eens de moeite om nog naar de galerie te gaan. En die avond aten ze met vrienden van hem in SoHo.

Ze hadden met vier schilders en twee beeldend kunstenaars afgesproken in een Italiaans restaurant. Het gesprek ging over galeries en exposities, en het werk dat ze hadden gemaakt. Ze waren stuk voor stuk jonger dan Liam, ze schatte de meesten op achter in de twintig of begin dertig. Liam stelde haar alleen bij haar voornaam voor. Tijdens het toetje verstijfde ze toen een van hen haar galerie noemde. Het was een knappe jonge vrouw, die vertelde dat ze van plan was de volgende dag dia's bij de galerie af te geven. Sasha keek Liam even aan, en hij glimlachte. Ook toen vertelde hij niet wie Sasha was, en in de taxi terug vroeg ze of het meisje goed was.

'Ze heeft potentie, maar is nu nog niet goed genoeg voor jou.'

Het had iets grappigs om anoniem te zijn in het gezelschap van die avond. Maar toch was het tegelijkertijd vreemd dat ze niet doorhadden wie ze was. Ze vond het aan de ene kant wel prettig, hoewel ze zich ook een beetje bezwaard voelde toen het gesprek over concurrerende galeries ging, waaronder die van haar. Haar naam was een paar maal genoemd als die van een legendarische vrouw.

'Wat zijn je plannen voor morgen?' vroeg ze gapend toen ze naast hem in bed stapte. Ze miste het strand.

'Ik ga naar een wedstrijd van de Yankees,' antwoordde hij glunderend.

Het was een aangenaam leventje zo. Het strand, vrienden, honkbalwedstrijden voor hem, werk voor haar. Het ging beiden wonderbaarlijk eenvoudig af, en ze was blij met hem. Zonder dat het zijn bedoeling was geweest, had hij haar leven veranderd en er iets aan toegevoegd wat ze nooit had gehad. Een jeugdigheid waar ze afstand van had gedaan op het moment dat ze trouwde en kinderen kreeg. En zelfs daarvoor al, had ze al haar tijd gestoken in het opdoen van kennis van haar vader, en later was ze voor hem gaan werken. Ze had nooit deelgenomen aan het vrije, losse leven dat Liam op zijn veertigste nog steeds leidde. Geen van de mensen uit zijn omgeving had tot nu toe aan het succes geroken, of aan de bijbehorende verantwoordelijkheden en taken. Ze werkten hard, maar verdienden bijna niets. Bijna niemand was getrouwd, en buiten haarzelf en Liam, had niemand kinderen. Het was alsof ze geen enkele verantwoordelijkheid droegen. Liam wel, maar die werden voor hem verzorgd door anderen, door zijn ex-vrouw en haar aanstaande echtgenoot. Ze had zijn kinderen graag ontmoet. Misschien kwam dat nog wel.

Die week werkte Sasha keihard aan de voorbereidingen van de expositie die de week erna zou openen. Zoals altijd rustte de eindverantwoording op haar schouders, en er waren avonden dat ze tot diep in de nacht zelf met schilderijen liep te sjouwen. Tegen het einde van de week was ze hard toe aan een volgend weekeinde aan het strand. Deze keer vertrokken ze op vrijdag, net als zij en Arthur vroeger deden. Rond negenen kwamen ze aan, en voor ze vroeg naar bed gingen, dronken ze nog een glas wijn op de veranda. Deze keer vrijden ze wel, al was het behoedzaam. Alles leek goed te gaan. Ze begon eraan te wennen dat Liam haar privéwereld binnengedrongen was. Dat was een grote stap voor Sasha, meer dan voor Liam.

Toen ze op zaterdag langs het strand liepen, vertelde ze dat ze was uitgenodigd voor een feestje, en vroeg ze of hij zin had om mee te gaan. Het feest werd gegeven door een bekende actrice uit Hollywood. Filmsterren hadden de Hamptons kortgeleden ontdekt, en Sasha had de vrouw twee jaar eerder via gemeenschappelijke vrienden ontmoet. Ze had de uitnodiging een maand geleden al ontvangen, en Marcie had haar eraan herinnerd voordat Sasha op vrijdagmiddag vertrok. Het leek een leuk feest te worden met een grote oesterbarbecue en live muziek. Het was de eerste keer dat ze hem meevroeg naar een feest, en hij wist dat ze daar tot nu toe tegen op had gezien.

'Meen je dat echt?' vroeg hij gevleid. Het was de eerste keer dat ze aanbood hem voor te stellen aan mensen op een partijtje. Voor alles was een eerste keer.

'Ja,' antwoordde ze kort, zonder verdere uitleg. Hij vroeg niet verder.

Het feest begon om zeven uur en ze kwamen om acht uur aan.

Op de uitnodiging had gestaan dat vrijetijdskleding gewenst was, maar Sasha wist dat veel vrouwen werk van hun kleding zouden maken. Zelf trok ze een witte broek en een witzijden dunne trui aan, met daarop een parelketting. Haar haren stak ze losjes op. Liam droeg een spijkerbroek, t-shirt, en een blazer die ze voor hem had gekocht zonder te zeggen waarom, met daaronder een paar loafers die ze in zijn kast in de logeerkamer gevonden had.

'En je hoeft niet eens sokken aan,' plaagde ze hem. 'Hier is het juist hip als je geen sokken draagt.'

'Misschien moet ik ze dan juist maar wel aantrekken. Ik zou het vreselijk vinden om nu ineens als hip bestempeld te worden.' Hij had het zijn hele leven al leuk gevonden om tegendraads te zijn.

Uiteindelijk liet hij de sokken inderdaad achterwege en pasten ze prima bij de rest. Ze vormden een knap stel samen, en Liam fluisterde op een gegeven moment in haar oor dat hij diep onder de indruk was van de ontmoeting met hun gastvrouw de filmster en haar beroemde vrienden. Er waren minstens een stuk of tien mensen aanwezig die de hele wereld meteen zou herkennen.

'Kon ik dit maar verder vertellen,' fluisterde hij. Maar de enige aan wie hij dit hoefde te zeggen was Sasha.

'Ik blijf het ook nog steeds bijzonder vinden,' gaf Sasha toe.

Ze bleven tot bijna een uur 's nachts, dansten op de muziek van de band die ingevlogen was vanuit LA, en blij en vermoeid kwamen ze thuis. Hij had zich de hele avond als een echte heer gedragen, en ze had zich geen seconde ongemakkelijk gevoeld met hem. Er waren diverse vrouwen geweest met mannen die veel jonger waren, met veel grotere verschillen in leeftijd dan tussen haar en Liam. In Hollywood was het een rage voor oudere vrouwen om jongere vriendjes te hebben. Ze maakte er een opmerking over tegen Liam toen ze in bed lagen.

'Verdorie, en ik zei nog zo tegen je dat ik niet hip wil zijn,' zei hij zonder zich er werkelijk druk over te maken. Hij had een heerlijke avond gehad en was trots op het feit dat hij daar met haar was geweest. 'En trouwens, negen jaar stelt echt niets voor.'

'Voor jou niet misschien,' antwoordde ze giechelend terwijl ze tegen hem aankroop en hij het licht uitdeed, 'maar ik weet niet of mijn kinderen er ook zo over zullen denken.' En op slechte dagen wist ze niet eens zeker wat ze er zelf van dacht.

'Wanneer ontmoet ik Tatianna?' vroeg hij in het donker.

'Ik denk bij de opening van de expositie, deze week. Ze komt niet altijd, maar ze zei dat ze deze keer zou komen.'

'Denk je dat ze me aardig zal vinden?'

'Misschien. Dat is moeilijk te voorspellen bij Tatianna. Ze kan nogal uitgesproken zijn. Ze vindt mensen óf heel aardig, óf helemaal niets. Maar ik voorzie geen problemen zolang ze niet weet dat wij een relatie hebben.' Ze was voorlopig niet van plan haar kinderen in te lichten. Het was hun zaak niet. Liam en zij waren hun relatie nog steeds aan het testen. Ze hadden er nog geen vaste vorm aan gegeven. Maar tot nu toe ging het erg goed. Dat moest zelfs Sasha toegeven.

13

Liam verheugde zich op de opening van de nieuwe expositie. Het zou hem een impressie geven van wat ze over zes maanden voor hem zouden doen. En hij hield van de schilder die ze onder de aandacht gingen brengen. Het was een jongeman uit Minnesota, die Sasha het voorgaande jaar op de kunstbeurs in Chicago had ontdekt. Hij maakte krachtige, uitdagende doeken. Sasha was de vorige avond tot twee uur 's nachts bezig geweest met het ophangen en verhangen van zijn schilderijen. Telkens weer was ze er van een afstandje naar gaan staan kijken, net zolang tot ze vond dat alles op de juiste plek hing. Ze was perfectionistisch in haar werk, zoals in alles wat ze deed.

Liam was tot twaalf uur blijven hangen om te kijken hoe ze haar werk deed, maar ze was zo verdiept in haar werk dat ze nauwelijks iets tegen hem zei, en ten slotte was hij maar naar huis gegaan. Hij lag in diepe slaap in haar bed toen ze thuiskwam.

De volgende dag was Sasha de hele dag in de galerie. Ze douchte en verkleedde zich daar ook, en ze stond al gasten te ontvangen toen Liam om zes uur binnenkwam voor de receptie. Ze zag er prachtig uit in haar wit linnen pakje dat een sterk contrast bood met haar gitzwarte haren, donkere ogen en zongebruinde huid. Ze had donkerbruine ogen die soms bijna zwart leken. Er verscheen een grote glimlach op haar gezicht toen ze hem binnen zag komen. Ze stelde hem voor aan de schilder en een paar andere mensen, en liet hem toen achter om andere mensen te ontvangen. Hij had een zwarte broek met een wit overhemd aan, zijn loafers, en geen das, geen jasje en geen sokken. Maar hij paste prima binnen deze stedelijke kunstzinnige groep en viel helemaal niet op. Alle kunstenaars waren casual gekleed, haar klanten droegen een pak en das. Er liep een aantal bekende modellen rond, een beroemde fotograaf die van tijd tot tijd kunst bij haar kocht, auteurs, toneelschrijvers, critici, mensen uit de museumwereld, en dan had je natuurlijk altijd nog de mensen die alleen maar uit waren op gratis champagne en hapjes. Het was een typisch New Yorkse opening van een expositie, maar dan beter, want dit was de Suvery Gallery.

Tatianna stapte om acht uur binnen toen de menigte al begon uit te dunnen, maar er liepen nog genoeg mensen verspreid over alle zalen. Ze was onderweg naar een etentje ergens, en ze kwam alleen maar langs omdat ze dat haar moeder had beloofd. De exposities van haar moeder waren oude koek voor haar. Ze droeg een eenvoudig turkooiskleurig zomerjurkje en sexy sandalen met hoge hakken, en ze zag er verblindend uit. Met haar weelderige bos witblonde haren en grote blauwe ogen, leek ze in niets op haar moeder. Liam zag haar op Sasha aflopen en hij vroeg zich af wie ze was, totdat hij zag hoe ze elkaar kusten en omhelsden. Hij begreep meteen dat dit haar dochter was, maar niets in hun uiterlijk of uitstraling zou iemand hebben doen vermoeden dat ze familie waren. Tatianna was slank en sexy, met een kille, afstandelijke uitstraling. Sasha daarentegen was veel hartelijker en belangstellender, alleen al op de manier waarop ze mensen aan elkaar voorstelde en met iedereen lachte en praatte. Sasha was warm en uitnodigend. In Liams ogen was Tatianna's ziel koud. Sasha had hem verteld dat Tatianna verlegen was. Even later stond ze alleen en liet ze haar ogen door de zaal glijden. Uit de manier waarop ze keek, maakte Liam op dat ze gewend was aan bewonderende blikken. Op haar vierentwintigste vestigde ze met haar opvallende schoonheid alle ogen op zich. Haar moeder stelde zich veel terughoudender op, en hoewel ze net zo knap was, was het juist een onderdeel van haar charme dat ze zich zo onbewust was van haar eigen schoonheid. Sasha bezat een enorm charisma en grote charme.

Zo vanuit de verte vond Liam Tatianna juist afschrikwekkend. Hij bleef naar haar kijken terwijl er diverse mensen op haar afkwamen om een praatje met haar te maken, en alsof ze het voelde, draaide ze zich om en ontmoetten haar ogen die van hem.

Hij had het gevoel dat ze hem niet mocht, zelfs vanaf de andere kant van de ruimte.

Hij wachtte een tijdje voor hij naar haar toeging, zodat ze niets zou vermoeden. Hij wilde niet dat ze zou denken dat hij eropuit was haar te ontmoeten, of dat ze misschien zelfs zou denken dat hij iets anders van haar wilde.

Hij stootte haar bijna aan toen hij in het voorbijgaan een hapje van een passerend dienblad wilde pakken. Ze stond met een afstandelijk gezicht in een groepje van drie jonge mannen van een glas champagne te nippen. Hij besloot erbij te gaan staan.

'Hallo,' zei hij vriendelijk, 'ik ben Liam Allison. Een goede expositie, vind je niet?' Ze staarde hem aan alsof hij iets onbeschofts had gezegd. Haar lichaam leek hem van top tot teen te vertellen uit haar buurt te blijven. Sasha was veel zorgzamer en liet juist altijd iedereen toe. Ze was het ultieme moedertype.

'Ja hoor,' antwoordde Tatianna onverschillig. 'Ben jij schilder?' Zo zag hij er tenminste uit, net als bijna iedereen hier, en ze had er in de loop der jaren genoeg ontmoet. Ze raakte niet snel onder de indruk.

'Ja. Ik krijg hier in december een expositie.'

'Wat voor werk maak je?' Hij legde haar uit hoe hij werkte, en vermoedde dat ze er geen woord van hoorde, wat inderdaad zo was. Ze had het allemaal al eens eerder gehoord. Het leek haar te ontbreken aan haar moeders naïveteit, levendigheid en algehele opwinding over het leven zelf. Hij vond Sasha stukken leuker. Zelfs als hij geen relatie met haar moeder had gehad, zou hij nooit iets in dit meisje hebben gezien. Ze was veel te kil en verwaand naar zijn smaak. En hij te oud en kunstzinnig voor die van haar. De mannen met wie zij uitging, waren zonder uitzondering yuppen, van wie de meesten aan Wall Street werkten. Ze vond de mannen die ze in de kunstwereld ontmoette, zelfs die van haar moeders galerie, over het algemeen egoïstische klootzakken. Ze ging er vanuit dat hij net zo was. Al na hun eerste paar woorden hadden ze een hekel aan elkaar. In een poging tot een betere verstandhouding te komen, al was het maar omwille van Sasha, vertelde hij dat hij haar broer kende. Ze knikte, en het leek haar niets te kunnen schelen. Ze bedacht dat ze zijn naam inderdaad eerder had gehoord, maar Xavier had altijd van die idiote, onhandelbare vrienden. Tatianna niet. Een paar minuten later voegde Sasha zich bij het gezelschap. Ze had ze om elkaar heen zien draaien en maakte zich zorgen. Tatianna zag er geërgerd uit, en dat was nooit een goed teken.

Liam leek nieuwsgierig te zijn, en Sasha was bang dat hij hen zou verraden als hij te veel vragen stelde of te vriendelijk bleef doen. Tatianna leek niets te vermoeden. Ze had gewoon geen belangstelling voor hem, en voor zover ze wist was daar ook geen enkele reden voor.

'Aha, jullie hebben elkaar al ontmoet,' constateerde Sasha schijnbaar nonchalant. Ze sloeg een arm om haar dochter, waarmee ze duidelijk afstand nam van Liam, zodat ze niets anders leek dan galeriehoudster en moeder. Allesbehalve zijn partner.

'Ja, inderdaad,' antwoordde Liam met een warme glimlach, die ze met haar ogen beantwoordde.

'Liam is een van onze nieuwe aanwinsten, en hij is een vriend van Xavier. Zo hebben we elkaar in Londen leren kennen. Je broer heeft hem voor ons gevonden. In december openen we hier met zijn eerste expositie. Wat ga je vanavond doen?' vroeg ze aan Tatianna. Het viel niet te ontkennen dat ze er prachtig uitzag, maar Sasha had er een hekel aan wanneer je haar lichaam door haar jurk heen kon zien, zoals nu. Toch zag ze er niet anders uit dan de andere jonge vrouwen op de receptie. Alle meisjes van haar dochters leeftijd kleedden zich tegenwoordig zo. Sasha vond het afschuwelijk, maar zei er niets van. Tatianna was oud genoeg om zelf te bepalen wat ze wel of niet deed.

'We gaan met een heel stel eten bij Pastis,' antwoordde Tatianna met een blik op haar horloge. Het was een klein diamanten exemplaar, gekregen van haar vader tijdens hun laatste gezamenlijke Kerstmis.

'Lief van je dat je even hierheen bent gekomen, schat,' zei Sasha hartelijk. Ze wist dat Tatianna normaal gesproken alleen maar voor haar werk naar de Upper East Side kwam. Zoals bij de meeste mensen van haar leeftijd, speelde haar sociale leven zich in het centrum af.

'Dat had ik toch beloofd?' antwoordde Tatianna glimlachend.

Het was duidelijk dat de twee vrouwen een sterke band deelden, al was het op een verschillende manier. Tatianna bewonderde haar moeder enorm, ook al hield ze er niet van haar kunstenaars te ontmoeten. Ze was onder de indruk van haar moeders werk, en trots dat ze het imperium dat haar opa had gebouwd, zo groots had uitgebreid. Tatianna herinnerde zich hem nog steeds. Vroeger, toen ze nog in Parijs woonden, was ze altijd bang van hem geweest. Xavier vond hem aardiger.

'Wij gaan bij La Goulue eten,' meldde Sasha terloops. Het was een van haar lievelingsrestaurants, en het verbaasde Tatianna dan ook niet. Het restaurant lag dicht bij de galerie, je kon er lekker eten, het was er altijd gezellig, en er kwamen hippe mensen. Sasha had Liam er al eens eerder mee naartoe genomen, en hij vond het er leuk.

Tatianna vertrok een paar minuten later en daarna kwam Sasha terug naar Liam.

'En, hoe vond je haar?' vroeg ze een beetje bezorgd. Liam en Tatianna hadden als twee honden om elkaar heen lopen draaien tot Tatianna vertrokken was.

'Het is een ontzettend mooie meid,' antwoordde Liam eerlijk. Dat viel niet te ontkennen. 'Maar ik vind haar een beetje eng. En ik geloof niet dat ze me mag.'

'Laat je niet afschrikken. Zo is ze nu eenmaal. Er komen altijd mannen op haar af, en daar heeft ze zich tegen gewapend.' Tot aan haar tanden, dacht Liam bij zichzelf. Maar dat zou hij niet tegen Sasha zeggen. Hij had een hartgrondige afkeer gekregen van Tatianna. In zijn ogen was het een klein verwend nest. Xavier was totaal anders. Maar zelfs zijn vriendschap met haar broer had geen indruk op haar gemaakt. Waarschijnlijk raakte ze nergens van onder de indruk, bedacht Liam.

Vrij snel daarna vertrokken ze naar het restaurant. Sasha had een aantal mensen meegevraagd die Liam waarschijnlijk aardig zou vinden, inclusief de schilder om wie het deze avond draaide. Ze zaten met z'n veertienen aan een lange tafel bij La Goulue, waar iedereen zijn uiterste best deed om het Sasha en haar gasten naar de zin te maken. Sasha hield iedereen met een moederlijk oog in de gaten, en zorgde ervoor dat niemand iets te kort kwam en iedereen het naar zijn zin had. Die zorgzaamheid was precies wat Liam zo in haar aantrok. Sasha deed haar uiterste best om te zorgen dat Liam zich belangrijk en welkom voelde, en dat waardeerde hij ontzettend. Het was precies wat hij zo hard nodig had.

Niemand kon die avond uit haar gedrag opmaken dat ze een relatie hadden. Met geen enkele blik, uitspraak of aanraking, liet ze iets merken. Voor zover iedereen kon zien, stelde ze alleen maar belang in hem als schilder, en was ze gewoon de hoffelijke galeriehoudster. En tegen de anderen was ze net zo vriendelijk als tegen hem.

Toen ze terugkwamen in haar appartement waar hij zich intussen helemaal thuis voelde, vertelde hij haar hoe hij haar bewonderde. Tatianna zou woest zijn geweest als ze hem daar, met zijn sigaar, onderuit had zien hangen in haar vaders lievelingsstoel in de slaapkamer. Voor Tatianna was alles wat ooit van haar vader was geweest heilig, inclusief haar moeder. Onlangs had ze nog gezegd dat ze blij was dat haar moeder niet met andere mannen uitging, en dat ze hoopte dat dat nooit zou gebeuren. Haar oudere broer was daar veel realistischer in. Hij wilde gewoon dat zijn moeder gelukkig was, of dat nu met of zonder een andere man zou zijn.

'Sasha, je bent ongelooflijk,' glimlachte Liam door de rookkringen van zijn sigaar heen. Ze vond het geen probleem dat hij binnen rookte, en ze zei zelfs dat ze de lucht lekker vond, wat ook zo was. Arthur had ook een voorliefde voor goede Cubaanse sigaren gehad. 'De opening was geweldig. Je hebt iedereen het gevoel gegeven dat ze belangrijk waren, zelfs mij. Hotchkiss vond het te gek.' Hotchkiss was de exposerende schilder. 'Hij had het gevoel dat hij in de hemel terecht was gekomen. Hij bleef maar zeggen wat een mazzel ik had dat je mij ook binnen hebt gehaald, en dan weet hij nog niet de helft,' lachte hij, en Sasha lachte ook.

'Ik ben blij dat je het naar je zin hebt gehad,' antwoordde ze oprecht opgetogen. Ze was een betrokken handelaar, vooral waar het hem betrof. Maar ook voor andere schilders en cliënten was het nu eenmaal haar stijl zich met hart en ziel voor ze in te zetten. Ze hield van haar werk, en ze was er goed in.

'Wie zou het er nu niet naar zijn zin hebben gehad?' zei hij, terwijl hij bewonderend toekeek toen ze haar nachthemd aantrok. Ze voelde zich volledig bij hem op haar gemak, alsof ze al jaren samenleefden. 'Ik werd een beetje bang van Tatianna,' biechtte hij op toen hij zijn sigaar uitmaakte.

Sasha kroop in bed en keek hem aan. 'Doe niet zo gek. Het is nog een kind. Ze is erg afstandelijk. Ze was ontzettend gehecht aan haar vader, en ze is vrij bezitterig tegenover mij. Ik had toch tegen je gezegd dat het bij haar of het een, of het ander is? En blaffende honden bijten niet. Waarschijnlijk dacht ze gewoon dat je de zoveelste schilder was die achter haar aanzat. Maar ik zou willen dat ze niet van dat soort jurkjes aantrok. Het is geen wonder dat ze zo vaak lastiggevallen wordt.'

'Het is een stuk,' gaf hij toe, maar hij was heel wat minder enthousiast over haar dan haar moeder. Sasha kende haar duidelijk beter. 'Ze is het tegenovergestelde van Xavier. Die kan een dakloze zwerver nog het gevoel geven dat hij de koning van de straat is. Ik voelde me bij haar net een kluit modder onder haar schoenen.' Dat was een beetje overdreven, maar niet helemaal uit de lucht gegrepen, en het deed Sasha verdriet.

'Ze is gewoon een beetje verwend door alle aandacht die ze altijd krijgt. Ze zag er leuk uit vanavond.'

'Het is een knappe meid.' Maar haar ijzige houding had hem afgeschrikt. Sasha was een heldere kaars met een vuur dat in haar binnenste brandde. Tatianna was een ijsberg, in zijn ogen tenminste.

'Ze lijkt erg op mijn vader. Van hem waren mensen ook vaak bang. Hoewel ik denk dat je hem graag gemogen zou hebben.' Ze wist ook dat haar vader absoluut geen belangstelling zou hebben getoond voor Liams werk. Hij had tot aan het einde toe nooit enige belangstelling getoond voor opkomende schilders, hoewel hij de omzet die haar troetelkind had gebracht wel prettig vond. Maar hij had de schilderijen nooit begrepen en ook niet gewaardeerd.

'Wat gaan we morgen doen?' vroeg Liam toen hij naast haar kroop. Hij had een blik in zijn ogen waaraan ze kon zien dat hij bepaalde plannen met haar lichaam had, en die plannen stonden haar wel aan. Haar bed was een plek van hen samen geworden.

'Ik dacht dat we misschien naar de Hamptons konden gaan,' antwoordde Sasha toen hij zijn armen om haar heen vouwde. 'Dat klinkt me prima in de oren,' antwoordde hij, en hij kuste haar in het donker.

'Mij ook,' fluisterde ze terwijl ze hem terugzoende en daarna alles vergat behalve hem.

De volgende dag was ze de hele dag in de galerie, waar ze tevreden de recensies over de tentoonstelling las, en na het avondeten vertrokken ze naar Southampton. Onderweg deden ze boodschappen, en om tien uur kwamen ze aan. Ze gingen nog even op de veranda zitten, kletsten zomaar wat, en Liam lepelde een schaaltje ijs leeg. Ze gingen vroeg naar bed, vrijden weer, en stonden de volgende morgen bijtijds op voor een wandeling langs het strand. Hun leven begon een aangename routine te krijgen. Die middag, toen ze op het strand zaten, begon hij over zijn plan om zijn atelier naar Parijs te verhuizen, misschien in het najaar. Het zou een stuk gemakkelijker zijn dan elk weekeinde vanuit Londen op en neer te reizen, wat niet alleen vermoeiend, maar ook nog eens duur was. En hij wilde ook op doordeweekse dagen dichter bij haar in de buurt zijn. Ze beseften allebei dat het een kwestie van tijd was voor mensen zouden ontdekken dat ze een relatie hadden. Bernard wist het al. Maar het was niet Liams bedoeling zich in haar leven binnen te dringen. Hij had intussen geaccepteerd dat hun leven en leefwijze verschilden, maar dat wat ze deelden voelde goed. Het was echt mogelijk, voor hen allebei. Hij vond het geweldig, en ook Sasha begon er ondanks haar angsten in het begin, langzaam maar zeker van overtuigd te raken dat het niet onmogelijk was.

's Avonds gingen ze naar de film in Southampton, en later lagen ze giechelend en pratend lekker in bed, toen ze beneden iets hoorden. Het klonk alsof er iemand liep, een inbreker.

'Heb je een noodknop bij het alarm?' vroeg hij fluisterend, en ze schudde haar hoofd.

'Ik heb wel ergens zo'n ding, maar ik weet niet waar het is,' fluisterde ze terug.

Ze hoorden iemand lopen, en even later kwamen de voetstappen de trap op. Liam keek om zich heen in de door de maanverlichte kamer, griste een pook bij de open haard vandaan en rukte de slaapkamerdeur open op het moment dat de voetstappen de andere kant van de deur hadden bereikt. Op datzelfde moment knipte hij het licht aan, en stond hij in het heldere licht spiernaakt in de deuropening met de pook in zijn handen. En op minder dan een meter afstand keek hij recht in het gezicht van een op dat moment nog sprakeloze Tatianna. Achter haar, op de overloop, stond een jongeman. En toen begon Tatianna te gillen. Het was een tafereel dat het voorstellingsvermogen te boven ging. De jongeman achter Tatianna deed een stap in Liams richting op het moment dat Sasha uit bed sprong en recht achter Liam ging staan. Ook zij was naakt en geschokt dat ze haar dochter daar zag. Tatianna had niets gezegd over een bezoekje aan de Hamptons. Ze dacht waarschijnlijk dat haar moeder er nooit meer kwam. En Sasha had niets gezegd omdat ze nog niet met haar dochter over Liam wilde praten.

'Jezus, mam, waar ben je in godsnaam mee bezig?' Ze barstte in tranen uit, en de jongen achter haar trok zich discreet terug. Hij had meteen door hoe het zat en besloot zich van het toneel terug te trekken, een wijs besluit. 'Ben je gek geworden?' En toen kreeg Liam snikkend de volle laag: 'Hoe haal jij het godverdomme in je hoofd om in mijn vaders bed te kruipen? Wat denken jullie wel? Hebben jullie dan helemaal geen respect voor papa?' Ze schreeuwde tegen haar moeder: 'Hoe kun je hem hier mee naartoe nemen? Hoe kun je? Is dit hoe je in Parijs tekeergaat? Duik je gewoon met alle schilders het bed in?'

Zonder nadenken, trillend van top tot teen, gaf Sasha haar dochter voor het eerst van haar leven een klap. Tatianna sloeg terug en Liam legde kreunend de pook neer. Rillend rende hij. terug de slaapkamer in om iets aan te trekken. Het enige wat hij in de chaos van het moment kon vinden, was zijn onderbroek, maar dat was altijd nog beter dan daar in volle glorie voor Sasha's dochter te staan. Hij had geen tijd gehad om zich aan te kleden voor hij Sasha wilde beschermen tegen de inbreker die ze dachten te horen. Hij had liever een man met een pistool tegenover zich gehad dan Tatianna.

'Rustig allemaal... rustig alsjeblieft,' probeerde hij, maar zonder resultaat. Tatianna stond nog steeds tegen haar moeder te schreeuwen, bijna hysterisch. 'En nu is het genoeg! Kom, we gaan naar beneden om te praten,' zei hij op de meest kalme toon die hij kon opbrengen. Geen van tweeën luisterde naar hem, en Tatianna richtte haar woede weer op hem.

'Maak dat je uit het huis van mijn ouders komt, gore klootzak! Je hoort hier niet!' Hij wist absoluut niet hoe hij moest reageren op deze woede. Hij had nog nooit zo'n situatie meegemaakt. Goddank had Beth hem niet betrapt met Becky, want dat had nog veel erger kunnen zijn. Hoewel hij zich weinig ergers voor kon stellen dan aangevallen te worden door Sasha's ziedende dochter en de geschokte blik in Sasha's ogen. Het was afschuwelijk.

'Ik wil niet dat je zo tegen hem praat,' schreeuwde Sasha tegen haar. 'Hij is mijn gast.'

'Hij is je gast niet. Hij is je minnaar. En jullie zijn allebei walgelijk,' beet ze haar moeder toe voor ze zich met een ruk omdraaide en de trap af rende. Seconden later hoorden ze de deur dichtslaan en de auto waarin ze gekomen waren, wegrijden. Als Tatianna zich had verheugd op een romantisch weekeinde, had ze er iets heel anders voor in de plaats gekregen, net als Liam en Sasha. Sasha liet zich op de traptreden zakken en verborg haar gezicht snikkend in haar handen. Liam kwam naast haar zitten en sloeg een arm om haar schouder. Dit was niet de manier waarop ze Tatianna had willen informeren over hun relatie. Urenlang huilde ze ontdaan.

'Ze zal me nooit meer respecteren, Liam. Ze vindt dat ik de herinnering aan haar vader te schande heb gemaakt, en ik neem aan dat ze daar gelijk in heeft,' zei ze diep verdrietig en vreselijk van haar stuk gebracht. 'Ze noemde me een hoer en een slet. Mijn god, ik kan gewoon niet geloven dat dit echt is gebeurd.' Hij ook niet, maar hij kon niets doen om het ongedaan te maken, alleen troost bieden. Hij vond dat Tatianna zich schandalig gedragen had, ook al was ze verrast en geschokt geweest. Ze had dingen tegen haar moeder gezegd die niet meer ongedaan konden worden gemaakt, zelfs als Sasha haar zou vergeven, wat, Sasha kennende, zeker zou gebeuren.

'Dit gaat haar gewoon niets aan,' zei hij uren later streng, toen hij Sasha eindelijk in bed had gekregen. Hij wist niet eens meer of hij nog wel in dat bed thuishoorde, maar ze had hem nodig, dus hij besloot naast haar te blijven liggen. 'Je hebt niets verkeerds gedaan. Je bent een volwassen vrouw, je echtgenoot is al bijna twee jaar dood. Je hebt recht op een leven zonder hem. Je was binnen de grenzen van je eigen huis, met een man die van je houdt. Je hoeft je nergens voor te schamen,' zei hij, en hij kuste haar teder. 'Zij is degene die haar verontschuldigingen moet aanbieden, Sasha. Ze heeft onvergeeflijke dingen tegen je gezegd.' En zelfs als Sasha haar zou vergeven, dan nog was hij niet van plan binnen afzienbare tijd hetzelfde te doen. Ze had hem een vieze vuilak en een tweederangs gigolo genoemd, waardoor hij met stomheid geslagen was geweest. Ook hij had haar graag een klap verkocht, maar dat had hij natuurlijk niet gedaan. Al was het alleen maar omwille van Sasha. Het had geen zin om olie op een al uitslaand vuur te gooien. Maar ze moesten allebei bijkomen van Tatianna's uitval.

'Het is ook haar huis,' zei Sasha intens verdrietig. 'Ze heeft het volste recht om hier te komen. Ik had haar alleen pas later over ons willen vertellen, en niet op deze manier.' Ze voelde zich als een prostituee die was betrapt met haar klant. Haar dochter had haar het gevoel gegeven dat ze de ordinairste persoon op aarde was. Uiteindelijk vielen ze tegen het ochtendgloren in slaap, nadat ze er urenlang onafgebroken, en tot vervelens toe over hadden gepraat. Ze huilde zichzelf in zijn armen in slaap, en om halfnegen werden ze wakker van de telefoon. Het was Xavier, die vanuit Londen belde. Zijn zus had hem de avond ervoor gebeld en het hele verhaal verteld. Ze had geen fraai plaatje voor hem geschetst. Volgens haar versie had Liam naakt door het huis gewandeld toen ze binnenkwam en was hij overduidelijk net met haar moeder naar bed geweest. In eerste instantie was Xavier geschokt geweest, vooral door de manier waarop zijn zus het verhaal had verteld, maar later, toen hij er rustig over had nagedacht, was hij er eigenlijk niet op tegen. Helemaal niet zelfs. Hij mocht Liam graag. Hij vond het alleen jammer voor iedereen dat het op deze manier aan het licht gekomen was. Bij hem was het intussen halfdrie 's middags. Zijn moeder begon meteen weer te huilen toen ze zijn stem hoorde. Ze had diep berouw.

'Lieverd, het spijt me zo... Ik kon niet... Ik dacht... Het was niet wat Tati dacht... Mijn god, wat moet ik nu?' Ze was ervan overtuigd dat haar verstandhouding met haar dochter voor altijd verpest was, en ze had zich van haar leven nog nooit zo geschaamd. Geen enkele relatie was het waard er haar familie voor kwijt te raken. Ze hield van Liam, dat dacht ze tenminste, maar haar kinderen kwamen nog steeds op de eerste plaats. En ze was doodsbang dat Xavier ook kwaad zou zijn.

'Kalmeer nu eerst eens even,' zei Xavier rustig. Het waren dezelfde woorden die hij tegen Tatianna had gezegd toen ze hem om zes uur 's morgens in Londen had gebeld. Ze had hysterisch gekrijst en gehuild, en hun moeder een hoer genoemd. Hij had geantwoord dat ze daar meteen mee op moest houden. Ze hadden uren met elkaar aan de telefoon gehangen. Hij had haar verzekerd dat Liam een goeie vent was, dat het een vriend van hem was, en dat hij zijn moeder en Liam aan elkaar had voorgesteld, hoewel hij natuurlijk niet had verwacht dat dit zou gebeuren. Het was zelfs nooit in hem opgekomen. Maar hij vond ook dat zijn moeder recht had op geluk, met degene bij wie ze zelf dacht dat te vinden. Daar hadden zij niets over te zeggen. En, zoals hij Tatianna voorhield, waren ze duidelijk discreet geweest, aangezien niemand er blijkbaar iets van wist. Zelfs hij had het niet doorgehad toen hij ze samen had gezien. En hun moeder was zeker geen hoer, zoals Tatianna haar noemde. Ze was een eenzame vrouw met een minnaar die toevallig een paar jaar jonger was dan zij, en dat was hun zaak niet.

'Hoe kan ze het met hem doen in pappies bed? Dat is gewoon te smerig voor woorden!' had Tatianna gejammerd. Ze had haar vader vereerd en kon nog steeds niet wennen aan het feit dat hij er niet meer was. En als om haar verdriet nog groter te maken, had iemand zijn plaats nu ingenomen, zelfs in zijn eigen bed.

'Tati, het is ook mama's bed. Waar zou ze dan naartoe moeten? We mogen blij zijn dat we naar het huis kunnen wanneer we maar willen. Dat hoeft ze namelijk helemaal niet goed te vinden, weet je, want papa heeft het aan haar nagelaten.'

'Ze kan toch naar een hotel gaan?'

Getverderrie. Ze is oud en wijs genoeg om zelf te bepalen wat ze doet, en ik zweer je, Tat, het is echt een goeie vent. Ik ken hem lang genoeg.'

'Dat geloof je toch zeker zelf niet? Hij is gewoon een schilder die totaal blut is, en het gaat hem gewoon om haar geld. Ons geld,' benadrukte ze, in de hoop daarmee haar broer tegen zijn vriend op te zetten. Dat werkte niet. Daar kende Xavier Liam te goed voor.

'Daar geloof ik niets van,' antwoordde Xavier bedachtzaam. 'Echt niets. Ik denk dat hij echt om haar geeft.' Dat hoopte hij tenminste, en dat was dan ook precies wat hij wilde weten toen hij zijn moeder belde. 'Is het serieus tussen jullie, mam?' vroeg hij op de man af.

Sasha aarzelde. Ze wist niet hoe ze het moest noemen of wat ze moest zeggen. Ze hielden van elkaar, maar voor de rest waren ze er nog niet uit. Dat waren ze nog steeds aan het uittesten. 'Dat kan ik je niet vertellen,' antwoordde ze eerlijk. Ze was altijd eerlijk tegen haar kinderen. Ze had niet gelogen over Liam. Ze had het hun alleen nog niet verteld. Ze had iets verzwegen, maar daarmee geen werkelijke zonde begaan, een detail, zoals ze wist.

'Hoe lang speelt dit al?' vroeg hij, in de hoop dat het geen eenmalige gebeurtenis was geweest, want dan zou hij gelogen hebben toen hij tegen Tatianna zei dat hun moeder dit soort dingen niet luchtig opvatte en dat Liam waarschijnlijk heel belangrijk voor haar was. Waardoor Tatianna alleen maar harder was gaan huilen. Ze wilde niet dat haar moeder zou gaan trouwen met de een of andere belachelijk jonge schilder. Dat zou veel te gênant zijn. En te veel voor haarzelf om te verwerken. Ze wilde dat haar moeder de rest van haar leven zou rouwen om haar vader, hoe kinderachtig dat ook was.

'Al zes maanden. Af en aan vanaf januari,' antwoordde Sasha verdrietig. Liam lag naast haar in bed te luisteren naar het gesprek, en besloot op te staan om haar rustig met haar zoon te laten praten. Hij ging naar beneden om koffie te zetten.

'Gaan jullie trouwen?' vroeg Xavier.

'Lieve god... dat weet ik niet, hoor... Ik zeg elke keer tegen hem dat het onmogelijk is, dat het helemaal niet kan wat we doen. En ik denk dat Tatianna dat gisteravond wel bewezen heeft. Ik wil geen dingen doen waardoor ik jullie kwijtraak. Liam en ik hebben nog geen beslissingen voor de toekomst genomen, als we die hebben tenminste. Misschien niet.'

'Je raakt ons niet kwijt, mam. Nooit. We houden van je. Tatianna komt er wel overheen. Ze is gewoon geschrokken. We willen alleen maar dat je gelukkig bent.' Hij deed alsof hij ook namens zijn zus sprak, maar Sasha wist dat dat niet waar was. Op dit moment niet tenminste.

Ze kreunde bij de gedachte aan de vorige avond, aan haarzelf en Liam in hun blootje en al die schreeuwende mensen. 'Het was afschuwelijk. We dachten dat er een inbreker was. Liam stapte in zijn blootje de overloop op met een pook in zijn handen.'

'Ja, dat zei ze,' antwoordde Xavier nuchter. Hij was twee jaar ouder dan zijn zus, en dat maakte een groot verschil. En Liam was zijn vriend. Zijn moeders verhouding met hem was in eerste instantie als een verrassing gekomen, maar hij wist in elk geval dat Liam een goed mens was. Tatianna wist niets van hem. 'Het is maar goed dat hij niet met dat ding heeft uitgehaald in het donker.'

'Hij heeft het licht aangedaan, en toen werd het nog erger, want toen zag ze ons.'

Xavier begon te lachen. 'Nou, mam, je bent er gewoon gloeiend bij. Als je maar gelukkig bent, dat is het enige waar het mij om gaat. Ik spreek Tatianna later nog wel. Ik heb tegen haar gezegd dat ze een valiumpil moest nemen en naar bed moest gaan.'

'Slikt ze valium?' vroeg Sasha geschokt. Voor zover ze wist hadden haar beide kinderen nooit drugs gebruikt.

'Nee, maar ik weet zeker dat ze wel mensen kent die het in huis hebben. Ze klonk alsof ze het nodig had gisteravond. Jullie hadden de brandslang op haar moeten zetten. Ze was compleet doorgedraaid toen ze belde.' En na een flinke borrel, ook tamelijk dronken. Ze was helemaal over haar toeren, en hij had tegen haar gezegd dat hij wilde dat ze ging slapen en dat ze hem later terug mocht bellen. 'Mag ik Liam nog even?'

Sasha ging naar hem op zoek en trof hem in de keuken. Hij stak haar een kop koffie toe, en ze gaf hem de telefoon.

Xavier grinnikte toen hij de stem van zijn vriend hoorde. 'Zo, moet ik je nu voortaan papa noemen?'

'Dat klinkt in elk geval stukken beter dan dat waar je zus me voor uitmaakte. Hé, luister, het spijt me. Echt. Deze puinhoop is nooit mijn bedoeling geweest. Dat zou ik je moeder en jou nooit willen aandoen.'

'Maak je niet druk. Dit soort dingen gebeuren nu eenmaal.'

Maar toen stapte Xavier in de rol van hoofd van de familie die de belangen van zijn moeder behartigde. 'Houd je van haar?' vroeg hij recht op de man af. Hij hoopte dat het zo was, en Xavier wilde graag van hem horen dat hij eerbare bedoelingen had, en dat het geen bevlieging was. Hij wilde niet dat er misbruik werd gemaakt van zijn moeder, vooral niet door een vriend van hem.

'Ja, ik hou van haar,' antwoordde Liam luid en duidelijk, en wierp ondertussen een blik op Sasha, die met een verdrietig gezicht ineengedoken aan de eettafel zat. Ze voelde zich vreselijk vernederd.

'Is het nog te vroeg om naar jullie toekomstplannen te vragen?' 'Waarschijnlijk wel. Daar zijn we nog steeds niet uit. Daar is het nog een beetje te vroeg voor. Het heeft me al heel wat moeite gekost je moeder zover te krijgen als we nu zijn. En ik denk niet dat de gebeurtenissen van gisteravond veel goed hebben gedaan. Bovendien ben ik nog niet eens gescheiden.' En toen vroeg hij aan Xavier: 'Als we ooit zover komen, zou je het er dan mee eens zijn?'

Xavier aarzelde en dacht na. Dit was voor hem ook nieuw. 'Ik denk het wel. Als jullie gelukkig zijn. Ik kan niet zeggen dat ik dit had verwacht, maar het kan raar lopen soms. Ik zal niet zeggen dat het een onmogelijke situatie is. Dat is iets tussen jullie. En in de tussentijd zal ik voor mijn zusje zorgen.'

'Dank je,' antwoordde Liam met een brok in zijn keel. Het feit dat zijn vriend hun relatie goedkeurde, betekende veel voor hem, meer dan zijn hulp aan zijn toornige zus, hoewel dat niet ongewenst was, en het zou veel betekenen voor Sasha, die er nog steeds ontdaan uitzag. Liam gaf de telefoon weer aan haar en ging buiten op de veranda staan. Hij staarde naar het strand. Het was mistig vandaag, en dat paste wel bij de dag.

Toen Xavier zijn moeder terugkreeg aan de telefoon, probeerde hij haar te kalmeren. Ze huilde zachtjes, en hij had medelijden met haar. Het kostte hem geen moeite om te bedenken hoe verschrikkelijk het voor haar geweest moest zijn. 'Mam, probeer je nu een beetje te ontspannen. Ik praat wel met Tat. Geniet nou maar van je weekeinde. Ze komt er wel overheen. En jij ook. Hij zegt dat hij van je houdt. Meer hoef ik niet te weten.'

'Ik hou ook van hem,' snikte ze, 'maar ik wil mijn kinderen hierdoor niet kwijtraken.'

'Dat gebeurt ook niet. Ze zal een tijdje gillen en krijsen en stampvoeten. Ze gaat doen alsof ze de keizerin is. Je weet toch hoe ze is? Je staat volledig in je recht, als dit is wat je wilt. Mijn zegen hebben jullie. En als jullie samen verdergaan, dan draait ze heus wel bij. En als het anders loopt, dan zullen we maar zeggen dat het een bepaalde fase in je leven was, en wie weet, misschien lachen we er dan op een dag met z'n allen om.' Maar op dit moment lachte niemand. Xavier vatte het ongelooflijk volwassen en edelmoedig op, in tegenstelling tot zijn zus.

Ze dankte hem vanuit het diepst van haar hart en praatte nog even verder met hem, tot ze ophing en Liam ging zoeken. Hij zat op de schommelbank in gedachten naar de zee te staren. Hij draaide zijn hoofd om toen ze naast hem ging zitten.

'Het spijt me vreselijk, Sasha. Het is nooit mijn bedoeling geweest je in de problemen te brengen.' Het leek hem echt te spijten.

'Het is jouw schuld niet. Het is gewoon gebeurd. Het zat er dik in dat ze er vroeg of laat achter zouden komen.' Er zouden nog wel meer mensen achter komen. Alleen had ze het uiteraard liever op een andere manier wereldkundig gemaakt. En dat gold zeker ook voor Liam.

De rest van het weekeinde deden ze niets bijzonders, en op zondagavond reden ze terug naar de stad. Ze probeerde Tatianna verscheidene keren op haar mobiele telefoon te bellen, maar ze kreeg elke keer haar voicemail. Op haar vaste nummer sloeg direct het antwoordapparaat aan, en Sasha liet diverse lieve berichtjes achter. Liam vond het vreselijk dat ze zo kruiperig deed, maar hij wist wat haar dochter voor haar betekende. Wat hem betreft kon Tatianna een flink pak slaag krijgen, maar dat zei hij uiteraard niet tegen Sasha. De keus voor hoe ze dit op wilde lossen lag bij haar.

Ook Xavier liet een aantal berichten achter, en hem belde ze wel terug. Maar ze bleef onredelijk en ze werd woest toen haar broer Liam juist openlijk verdedigde.

'Je bent al net zo gestoord als zij. Christus, volgens mij is hij twintig jaar jonger dan mam. Is ze soms gek geworden?'

'Nee, Tat, ze is niet gek, ze is eenzaam. En hij is maar acht of negen jaar jonger dan zij,' antwoordde Xavier kalm, nog steeds in de ijdele hoop dat ze het zou accepteren.

'Hij lijkt wel een puber.'

'Dat is hij in sommige opzichten ook. Zo gedraagt hij zich soms, maar hij is het niet. Het is toch echt een volwassen man. Hij zegt dat hij van haar houdt. En ik denk dat ze ook van hem houdt. Of we het nu leuk vinden of niet, Tatianna, mama heeft het recht op haar eigen vrienden. En dan heb ik liever dat ze voor hem kiest, dan voor de een of andere zakenkwast die we niet uit kunnen staan, of zo'n type dat achter haar geld aanzit.' 'Dit is gewoon ziek, Zav. En waarschijnlijk is het hem ook nog om haar geld te doen.'

'Dat denk ik niet. Het enige waar hij aan denkt, is schilderen. Hij is een keurige vent die twintig jaar getrouwd is geweest en drie kinderen heeft.' Hij vertelde er maar niet bij dat het huwelijk bezweken was omdat Liam met de zus van zijn echtgenote naar bed was geweest. 'Vertrouw haar nou maar gewoon. Misschien gaat het wel weer voorbij. Ze doen er niemand kwaad mee.'

'Ze zullen haar met de nek aankijken, en ons ook, als ze erachter komen.'

'Ik heb wel ergere dingen gedaan, geloof me maar. En jij zelf ook trouwens.' Hij kende al haar geheimen, en daar zaten een paar verhoudingen bij die ze liever niet in de openbaarheid gebracht zou zien. En die openbaarheid was wel het laatste wat Sasha en Liam opzochten. Integendeel juist, ze hielden het geheim en verstopten zich in de Hamptons. Maar zelfs als mensen het ontdekten, hadden ze niets om zich voor te schamen.

'Maar het is onze moeder,' begon Tatianna weer. Ze gaf geen duimbreed toe. En als Tatianna zich eenmaal schrap zette, kreeg geen kudde wilde paarden haar van haar plek. Niet meteen tenminste.

'Precies, dat is het hem nu juist. Laat haar met rust, Tat. Wees een beetje aardig voor haar. Dit is precies wat ze nodig heeft. Ze was kapot van verdriet toen papa stierf. Ik wil dat ze gelukkig is.'

'Maar niet met hem.' Tatianna had haar moeder en Liam de oorlog verklaard, en was niet van plan vrede te sluiten. Ze wilde dat Liam uit het leven van haar moeder verdween, ongeacht wat daarvoor nodig was. Ze was vastbesloten haar moeder tegen zichzelf te beschermen, al was het maar ter ere van haar vaders nagedachtenis.

Ze ruzieden nog een klein uur verder, maar Tatianna hield voet bij stuk. Ze zei tegen Xavier dat ze pas zou rusten als Liam uit haar moeders leven was verdwenen. En Xavier geloofde haar. Hij vond het jammer. Hij kon nu niet anders dan hopen dat Liam sterker en koppiger zou blijken dan zijn zus. Tatianna kon meedogenloos zijn als ze haar zinnen op iets had gezet. En dat had ze.

14

Toen ze die maandag in de galerie kwam, zag Sasha er intens verdrietig uit. Het viel Karen, haar manager, meteen op, en Marde vroeg voorzichtig of alles in orde was toen ze Sasha een stapeltje recensies van de opening van de week ervoor overhandigde. 'Is alles wel goed met je?' vroeg ze bezorgd.

Sasha keek met tranen in haar ogen op. Tatianna had geen van haar telefoontjes beantwoord, en toen Sasha die ochtend naar haar werk had gebeld, hadden ze gezegd dat ze niet aanwezig was. Ze wilde haar niet lastigvallen, maar Tatianna weigerde haar te spreken.

'Ik had een probleempje met Tatianna dit weekeinde,' zei ze cryptisch tegen haar assistente. Ze kon onmogelijk beginnen over de situatie van de naakte Liam in de deuropening met een pook in zijn handen, en Tatianna die woedend allerlei beledigingen naar hun hoofd had geslingerd. Elke keer als Sasha eraan terugdacht, kromp ze in elkaar en begon ze opnieuw te huilen. Het was zo vreselijk geweest.

'Is alles goed met haar?' Hoewel Marcie geen kinderen had en nooit getrouwd was geweest, was ze het type oermoeder, en dat was een van de dingen die Sasha zo in haar aantrok. Ze was niet alleen goed in haar werk, maar ook nog eens liefdevol en zorgzaam, en ze stond altijd voor Sasha klaar.

'Ik heb geen idee. Ze wil niet met me praten. We hebben vreselijke ruzie gehad. Erger dan ik je zou kunnen uitleggen.'

Marcie herinnerde zich die ruzies uit de tijd dat Tatianna jonger was geweest, maar de laatste jaren leken moeder en dochter beter met elkaar overweg te kunnen. Tot nu dan. 'Het waait wel weer over,' stelde Marcie haar gerust, maar Sasha vroeg zich af of dat zo was.

'Dat weet ik zo net nog niet,' antwoordde Sasha, en ze snoot haar neus en veegde haar ogen af met een van haar kanten zakdoekjes. Ze had de gewoonte van haar moeder overgenomen om altijd een zakdoekje bij zich te dragen. Het was een van de dierbare herinneringen die ze koesterde. Sasha had er altijd een in haar tas zitten. 'Het was echt afschuwelijk,' herhaalde Sasha terwijl Marcie als een moederkloek liep te redderen en even later terugkwam met een kop thee, een glas water en een schoteltje koekjes. Sasha keek glimlachend op, en zei: 'Dank je, Marcie.' Onderweg de kamer uit, aarzelde haar assistente even, en vroeg toen of ze misschien ergens mee kon helpen. 'Was het maar waar, maar ik zou niet weten wat,' antwoordde Sasha, en ze begon toen nog harder te huilen. Zonder verder nadenken draaide Marcie zich om, liep terug Sasha's kantoor in, en sloeg haar armen om haar werkgeefster en vriendin heen.

'Wat het ook is, ik beloof je dat het voorbijgaat,' zei Marcie, intussen zelf bijna in tranen.

'Nee, dat gaat het niet.' Sasha snoot haar neus opnieuw, terwijl de tranen onophoudelijk over haar wangen bleven stromen. 'Het gaat om Liam,' biechtte ze ten slotte op.

Marcie staarde haar verward aan. 'Liam?' Wat had die er nu mee te maken? Marcie begreep er niets van. 'Kent ze hem dan?' En hoe was hij bij de ruzie betrokken geraakt? Ze begreep er echt niets van.

'Ze heeft hem die avond beter leren kennen dan haar lief was. We waren samen in Southampton.' Dat verhelderde de zaak nog steeds niet voor Marcie, maar meelevend luisterde ze naar Sasha, die haar best deed het zo goed mogelijk uit te leggen.

'En toen kregen ze ruzie?'

'Ze heeft hem, en mij, elk denkbaar scheldwoord toe geslingerd. Hoer, slet, gigolo, klootzak. En dat was nog maar het begin.'

'Mijn god, wat was er gebeurd dan?' vroeg Marcie hevig geschokt.

Sasha keek haar strak aan. Ze vertrouwde Marcie. Ze kende haar al jaren, en was haar erg dierbaar. Ze was niet van plan geweest haar gevoelens al met anderen te delen, maar ze moest weten hoe Marcie hierop zou reageren. 'Ze verscheen ineens in Southampton. Ik had geen flauw idee dat ze plannen had gemaakt om naar het huis te gaan. We lagen in bed. Ze kwam binnen. Wij dachten dat ze een inbreker was. Liam stapte in zijn blootje de gang op met een pook in zijn handen, en het heeft weinig gescheeld of hij had haar de hersens ingeslagen. En daarna brak de hel los.'

'Liam? Wat deed Liam in jouw bed?' vroeg Marcie niet-begrijpend, en Sasha lachte door haar tranen heen.

'Mijn hemel, Marcie, wat denk je dat hij daar deed? Tatianna had een stuk minder tijd nodig om dat te bedenken. Vooral aangezien hij daar in zijn blootje voor haar neus stond, en zij een jongen bij zich had en kennelijk hetzelfde van plan was geweest als wat Liam en ik aan het doen waren, en af en aan al een maandje of zes doen trouwens. Het is tussendoor twee keer uit geweest. En ik ben ervan overtuigd dat het hier niet beter door is geworden.'

'Jij en Liam?' Marcie keek alsof zij de klap op haar hoofd had gekregen met de pook. 'Jij en Liam?'

'Is het zo erg?' vroeg Sasha gegeneerd. De afgelopen drie dagen waren de meest vernederende van haar leven geweest. En nu Marcie haar geschokt aan zat te kijken, had ze spijt dat ze het haar had verteld.

'Erg? Hoezo erg? Als ik zo'n vent als hij binnen kon halen, dan was ik voor eeuwig bekeerd. Het is een lekker ding, hij heeft talent en hij is superaardig. Wat wil je nog meer? Wat wil zij? Misschien is ze jaloers.'

'Ze is niet jaloers. Ze haat hem. Ze mag schilders niet, ze heeft door de jaren heen zoveel vreemde types ontmoet dat ze denkt dat ze allemaal zo zijn, en vaak heeft ze nog gelijk ook. Zo kan hij soms ook zijn. Maar ik hou van hem, en hij zegt dat hij van mij houdt. En nu wil Tatianna hem vermoorden, en is ze waarschijnlijk niet van plan om ooit nog een woord met me te wisselen.'

'Ach, natuurlijk wel. Hoe komt het toch dat ik dit niet heb zien aankomen?' vroeg Marcie zich hardop af. Ze voelde zich onnozel. 'Ben ik blind?'

'We hebben ons best gedaan om het stil te houden, tot we zelf wisten waar het allemaal toe zou leiden. Eerlijk gezegd gaat het sinds april heel erg goed, maar dat is pas drie maanden.'

'Waar ben je dan bang voor?' vroeg Marcie vriendelijk. Het was niet de eerste keer dat Sasha persoonlijke zaken met haar besprak, en ze had altijd met raad en daad klaargestaan.

'Wat denk je? Hij is een jaar of twaalf. Ik lijk zijn moeder wel, en daar heb ik geen zin in, want ik heb al twee kinderen.'

'Ten eerste zie je er absoluut niet uit als zijn moeder, want je lijkt niet eens oud genoeg om de moeder te zijn van Xavier en Tatianna, en ten tweede zijn alle mannen kleine kinderen, en draait het er altijd op uit dat de vrouw over ze loopt te moederen. Als jij het niet doet, dan vinden ze wel iemand anders die het doet.'

'Of ze vinden een meisje van twaalf. Ik heb geen zin om mijn ziel en zaligheid te geven aan een man die er over tien jaar vandoor gaat met een grietje van twintig. En die kans bestaat.'

'Verwacht je dat?' vroeg Marcie bezorgd.

'Wie zal het zeggen? Ik denk het niet. Hij is twintig jaar getrouwd geweest voordat hij daar door een stommiteit een einde aan maakte. Maar hij is ook verschrikkelijk onverantwoordelijk in zijn gedrag. Gestoord kunstenaarsgedrag, zo noemt hij het zelf.' Hoewel dat de laatste tijd erg meeviel. 'Ik had nooit verwacht dat ik verliefd zou worden op een man die negen jaar jonger is dan ik, en dan ook nog eens een van onze eigen schilders. Ik vraag me telkens af wat dit is: de ideale gerechtigheid, ironie van God, of de een of andere grap. Met Arthur had ik een uiterst respectabel leven, en nu ben ik verliefd op een uit zijn krachten gegroeid kind en staat mijn hele leven op zijn kop. En misschien wil Tatianna me nooit meer zien.'

'Als dat zo is, dan ga ik haar hoogstpersoonlijk een pak rammel geven. Ze went er wel aan. Waarschijnlijk is ze alleen maar erg geschrokken. Net als jullie allemaal.'

Met een spottend lachje keek Sasha op naar haar vriendin. Het was onbeschrijflijk geweest. 'Je had ons moeten zien. Wij allebei in ons blootje, Liam met die pook, en Tatianna die een scheldkanonnade op ons richtte, en haar vriendje dat eruitzag alsof hij zich het liefst onder een kleed wilde verstoppen, en dat kun je hem moeilijk aanrekenen. Ik heb haar een klap gegeven en ze heeft me teruggeslagen. De eerste en meteen de laatste keer trouwens. Het leek wel een scène uit een b-film. Ik word met mijn jongere minnaar betrapt op het moment dat we naakt uit het bed van haar vader, zoals Tatianna het noemt, stappen. Mijn god, Marcie, kun je het je nog erger voorstellen?'

'Nee, niet echt,' beaamde Marcie grijnzend. 'Maar bekijk het eens van de andere kant: hij had oud, dik, kaal, lelijk en aan de verkeerde kant van de vijftig kunnen zijn, en hoe zou het er dan hebben uitgezien als jullie bloot op de gang hadden gestaan met een pook? Als je het mij vraagt, heb je geweldige mazzel.

Luister: omgerekend ben je ongeveer tien minuten single geweest. Ik zit mijn hele leven al zonder vent, en dat zal waarschijnlijk ook altijd zo blijven, en dat is niet omdat ik het zo leuk vind in mijn eentje, maar omdat er gewoon niets leuks rondloopt. Het zijn óf verbitterde, gescheiden mannen die de rest van de vrouwelijke bevolking de schuld geven van hun alimentatieplicht, óf van die vage weduwnaars die leven met de gedachte dat hun overleden echtgenote perfect was en zijn vergeten hoe erg ze haar haatten toen ze nog leefde, en waar je in geen miljoen jaar tegenop kunt boksen, en dan heb je nog keus uit mannen met bindingsangst, alcoholisten, drugsverslaafden, valseriken, verkrachters, vrouwenhaters, verkapte homo's, mannen die het liefst de straat op gaan in jouw jurk, saaie types waar je je tijd niet eens aan wilt verdoen, heerschappen die onaangenaam ruiken, er onaangenaam uitzien en ronduit onaangenaam zijn, en niet te vergeten de oude mannetjes die hem zelfs met behulp van Viagra nog niet eens overeind krijgen. Ik ben de afgelopen tien jaar geen man meer tegengekomen op wie ik verliefd kon worden, en ik heb al zeker drie jaar geen seks meer gehad. Het idee dat ik verliefd ben, of zou kunnen worden, op de mannen met wie ik naar bed ga, heb ik allang van me afgezet. Want als ik had vastgehouden aan mijn principes, de principes die ik vroeger zo belangrijk vond, dan weet ik zeker dat ik nooit meer met een man in bed beland, en de grote vraag is intussen of dat ooit nog gebeurt. En jij zit me hier te vertellen dat je je druk maakt over een leeftijdsverschil van negen jaar met een knappe, getalenteerde, leuke man van wie je houdt en die van jou houdt? Volgens mij moet Tatianna gewoon haar kop houden en er maar aan wennen. En als jij het niet tegen haar zegt, dan doe ik het.'

Deze toespraak kwam recht uit haar hart, begreep Sasha. Marcie was een geweldige vrouw. Ze was niet uitgesproken knap, maar zag er leuk uit, droeg leuke kleding, en ze was misschien een kilo of vijf te zwaar, maar dat was niet dramatisch. Ze was slim, goed opgeleid, had een goed betaalde baan, en ze was een van de liefste mensen die Sasha kende. Ze wist ook dat Marcie al jaren alleen was. Er was niets mis met haar, ze kon alleen gewoon geen leuke man vinden. En niemand had de moeite genomen naar haar te zoeken. Er waren veel vrouwen in alle lagen van de bevolking en van alle leeftijden, met datzelfde probleem, dat wisten ze allebei. Het was alsof de mensen elkaar gewoon niet meer tegenkwamen - een van de redenen dat internetdaten zo populair geworden was. Sasha had al een paar keer tegen Marcie gezegd dat ze het eens moest proberen, maar die vond het eng. En Sasha vond dat ze daar eigenlijk gelijk in had. Het klonk best gevaarlijk om ontmoetingen te hebben met vreemden op het internet. Alles wat ze net tegen Sasha had gezegd, klonk zinnig, en Sasha wist dat ze het goed bedoelde. Wat haar betreft was Sasha de gelukkigste vrouw op aarde met een man als Liam, en andersom gold hetzelfde. En als Tatianna het daar niet mee eens was, had ze pech. Verbolgen luisterde Marcie naar de dingen die Tatianna tegen haar moeder had gezegd. 'Maar vind je het dan niet storend dat ik negen jaar ouder ben dan hij?' vroeg Sasha voorzichtig met een schaapachtige blik op haar gezicht. Ze was blij dat Marcie achter haar stond.

'Jezus, hij is toch geen tweeëntwintig? Hij is meerderjarig, volwassen. Hij heeft kinderen. Jullie lijken even oud. En daarbij, er zijn heel veel stellen tegenwoordig waarvan de vrouw ouder is dan de man. En ik vind het na een bepaalde leeftijd eigenlijk wel logisch. Je hebt een goed huwelijk gehad, je hebt je kinderen. Je bent niet meer op zoek naar dezelfde dingen als vijfentwintig jaar geleden. Het enige wat je nog wilt, is iemand om het leuk mee te hebben, iemand die goed voor je is, iemand met wie je iets gemeen hebt, ongeacht wat dat is. En dat hebben jullie twee zeker. Je hoeft niet elke minuut van de dag samen te zijn, je hoeft niet eens samen in één huis te wonen als je dat niet wilt. En als je dat wel wilt, dan doe je het wél. Je kunt ieder je eigen leven, je eigen vrienden hebben, en genieten van de dingen die je deelt. Ik zou niets liever willen dan dat. En, luister, als jij hem niet wilt, dan wil ik hem wel. Hij is maar drie jaar jonger dan ik. Ik wil me best opofferen voor de schande als ik met hem gezien zou worden. Sterker nog, hij zou me er een groot plezier mee doen.'

Sasha's tranen waren opgedroogd tijdens Marcies woordenvloed, en ze zat nu te glimlachen. Marcie wist haar het gevoel te geven dat alles goed was, of goed zou komen. Ze deed haar beseffen hoeveel geluk ze met Liam had, en hoe weinig mensen zich waarschijnlijk aan hun relatie zouden storen. Ze zei verstandige dingen. En wat konden haar die negen jaar ook eigenlijk schelen? En dat dwaze gedrag, dat de laatste tijd erg meeviel, dat kon ze ook wel aan.

'Wat moet ik met Tatianna?' vroeg ze, nu weer ernstig.

'Niets. Gewoon rustig laten afkoelen. Ze had kennelijk het gevoel dat je haar vader bedroog. Je weet hoe gek ze op hem was. Ze heeft de grond waarop hij liep altijd aanbeden. Hij was een geweldige man, maar laten we onder ogen zien dat hij er niet meer is, Sasha. En dat is jammer, maar waar. Ik denk dat hij opgelucht zou zijn als hij wist dat je weer gelukkig was, als je dat tenminste bent. Hij was een van de aardigste mannen die ik ooit heb gekend. Ik ben ervan overtuigd dat hij niet zou willen dat je alleen bleef. Tatianna moet maar eens volwassen worden en zich aanpassen. Neem de tijd, dan draait ze vanzelf bij. Ze geeft de strijd vanzelf een keer op.'

Maar Sasha wist hoe eigenwijs Tatianna kon zijn, en dat ze altijd eindeloos loyaal was geweest aan haar vader. Dat was al zo in haar pubertijd, en nu hij er niet meer was, hield ze zo mogelijk nog meer van hem. Het was haar manier om de herinnering aan hem levend te houden. Toch was het geen slecht idee om haar wat meer tijd te gunnen.

'Ik denk dat ik wel tienduizend berichtjes voor haar heb achtergelaten. Maar ze belt me niet terug en ze neemt nooit op.' 'Laat haar dan. Misschien schaamt ze zich voor de dingen die ze heeft gezegd. En terecht. Hoe heeft Liam deze toestand overleefd?'

'Bijzonder goed,' antwoordde Sasha. 'Hij had alle begrip voor haar reactie. Ze heeft Xavier gebeld, en die belde ons op zondagmorgen. Hij reageerde echt vreselijk lief, naar ons allebei. Hij mag Liam graag, ze zijn goed bevriend, zo heb ik hem trouwens ook ontmoet. Hij heeft geprobeerd Tatianna te kalmeren. Xavier, niet Liam. Liam is nu doodsbang voor haar, wat het er ook weer niet gemakkelijker op maakt. Ze heeft hem flink laten schrikken.'

'Leg hem maar een beetje extra in de watten, dan komt het allemaal wel goed.' Een halfuur later, Marcie en Sasha waren intussen allebei aan het werk gegaan, kwam hij binnen, en toen Marcie hem langs zag lopen keek ze glimlachend op. Ze wilde hem op zijn minst laten voelen dat hij hier welkom was. Hij had een zwaar weekeinde achter de rug.

'Hoi Liam,' zwaaide ze vriendelijk.

Dankbaar glimlachte hij terug, en zei: 'Hallo Marcie,' voor hij Sasha's kantoor binnenstapte en met een bezorgd gezicht de deur achter zich dichtdeed. 'Hoe ging het vandaag?' vroeg hij terwijl hij zich bukte om haar een kus te geven.

'Prima.' Ze zei niets over het gesprek dat ze met Marcie had gehad. Dat was iets van meiden onder elkaar, al had het haar flink opgelucht.

'Heb je nog iets van Tatianna gehoord?' Hij had de dag doorgebracht met vrienden in Tribeca en zich de hele dag zorgen om Sasha gemaakt.

'Nee. En ik heb besloten haar voorlopig maar eens even met rust te laten.'

'Zinnig,' antwoordde hij onder de indruk van de verstandige manier waarop ze dit probleem aanpakte. Ze leek een stuk rustiger dan die ochtend. 'Ik heb kaartjes voor de honkbalwedstrijd van vanavond. Wat denk je ervan?' Hij wilde haar opvrolijken en kon geen andere manier bedenken.

'Fantastisch.' Ze keek glimlachend naar hem op. Ze was liever met hem naar de film of een rustig restaurantje gegaan, of misschien zelfs naar het drukkere La Goulue, maar ze wist wat honkbal voor hem betekende, en ze ging graag met hem mee. Na haar gesprek met Marcie genoot ze meer dan ooit van zijn gezelschap en hun relatie.

Uit de verhalen van andere vrouwen begreep ze dat er op haar negenenveertigste gewoon niet meer zoveel keus in mannen voor haar was. De mogelijkheden die Marcie had geschetst, of beter gezegd, het gebrek daaraan, klonken grappig, maar het was wel de realiteit. Liam was geweldig en de spreekwoordelijke speld in de hooiberg, en ze zou er alles aan doen om hem te houden, of haar dochter dat nu leuk vond of niet.

15

Liam en Sasha brachten het weekeinde van Onafhankelijkheidsdag in Southampton door. Elke dag was snikheet en straalde de zon. Ze kookten samen, gingen uit eten, lagen op het strand, zwommen, en op de avond van 4 juli zelf, waren ze uitgenodigd voor een groot feest. Het was een barbecue bij kennissen, en het leek hun allebei leuk. Sasha had de uitnodiging aangenomen, en om zes uur 's avonds gingen ze erheen, allebei in spijkerbroek, t-shirt en sandalen, precies zoals de uitnodiging had vermeld. Ze had rood-wit-blauwe sjaaltjes gekocht die ze om hun hals knoopten. Met een brede lach op zijn gezicht keek hij haar aan toen ze vertrokken. Hij zei dat hij nog nooit zo gelukkig was geweest.

'Nu lijken we net een tweeling,' zei hij, en daar moest ze erg om lachen. Zo blond als hij was, zo donker was zij. Hij was lang en zij was klein, en ze begon het leeftijdsverschil te vergeten. Marcie en Xavier hadden daar allebei bij geholpen, met hun goedkeuring en steun. Sinds die afschuwelijke ontmoeting met Tatianna de week ervoor, had ze niets meer van haar dochter gehoord. Sasha liet het er voorlopig maar even bij.

Er waren zo'n tweehonderd mensen naar het feest gekomen. Er stonden lange tafels met eten, een gigantische barbecue, er waren linedancers om de gasten te vermaken, en er was een complete carnavalstent. Iedereen had het naar zijn zin, ook Liam en Sasha.

Ze zaten naast elkaar op een omgezaagde boomstam hamburgers en hotdogs te eten, toen Sasha doorkreeg dat Liam een beetje aangeschoten was. Hij was niet vervelend, maar dronken genoeg om zijn zelfbeheersing een beetje kwijt te raken. Halverwege het eten meldde hij ineens dat hij het warm had, trok zijn shirt uit, en gooide het met een grijns in Sasha's richting in het vuur. Het onhandelbare jongetje in hem stak de kop op, en naarmate de avond vorderde, werd het steeds erger. Veel erger. Ze probeerde hem mee naar huis te krijgen, maar hij antwoordde elke keer dat hij nog niet weg wilde. Tegen die tijd was hij te dronken om te merken dat Sasha het niet leuk meer vond. Hij was de avond begonnen met rumpunch, was daarna overgestapt op bier, en bij het eten had hij wijn gedronken. Na het eten stelde iemand hem voor eens een mojito-cocktail te proberen, en verschrikt keek ze toe hoe hij er drie achter elkaar naar binnen sloeg. Tegen die tijd was hij stomdronken. En Sasha was broodnuchter en werd met de minuut kwader, en hij was te dronken en had te veel plezier om dat te merken.

Toen de linedancers terugkwamen voor een volgend optreden, sprong hij op de dansvloer, greep een van hen vast, het jongste en knapste meisje uiteraard, en begon hij aan een sexy dans op het podium, terwijl het meisje zich vol overgave op hem stortte en zijn gulp openritste. Buitensporiger dan dat werd het niet, maar voor Sasha was het meer dan genoeg. Om haar heen zag ze geamuseerde en afkeurende blikken, en toen hij na zijn dans bij haar terugkwam, ritste hij zijn broek dicht, kuste haar in het bijzijn van iedereen vol op haar mond, en greep hij haar billen met beide handen stevig vast. Als er nog mensen waren die twijfelden aan de aard van hun relatie, was dat nu voorbij, terwijl ze hem had voorgesteld als een van haar schilders, die op bezoek was vanuit Londen.

'Wat is er, schatje?' vroeg hij met wazige blik en nauwelijks verstaanbaar. Ze kon hem wel vermoorden, en wilde niets anders dan weg van het feest. Het was haar allesbehalve ontgaan dat het meisje op de dansvloer er nauwelijks ouder dan een tiener uit had gezien, en onmogelijk ouder dan twintig kon zijn, jonger dan haar dochter.

'Ik wil naar huis, Liam,' zei ze zacht. Ze had geen zin om ruzie met hem te maken, maar ze wilde ook niet langer blijven. Hij was alle controle kwijt, en het werd met de minuut erger. Even later bestelde hij een screwdriver, en ze pakte het drankje van hem af toen de ober het bracht.

'Wat doe je nou?' vroeg hij, en hij probeerde het glas terug te pakken. De ober, die zag wat er aan de hand was, nam het glas van haar aan en liep ermee weg.

'Je hebt genoeg gedronken. Het is tijd om naar huis te gaan.'

'Jij hoeft me niet te vertellen wat ik wel of niet mag doen,' zei hij terwijl hij stond te slingeren op zijn benen. Hij viel bijna voorover in haar armen, en probeerde haar toen weer te omhelzen. Ze keek hem nog een keer streng en vragend aan, maar hij was duidelijk niet van plan om te gaan. Hij was juist helemaal in zijn element. 'Ik ben je kind niet,' zei hij, en hij sloeg een arm om haar schouders.

'Gedraag je dan ook niet zo,' antwoordde ze met onderdrukte woede. Hij gedroeg zich als een onhandelbaar kind, of anders op zijn minst als iemand die vreselijk dronken was.

'Jij bepaalt mijn leven niet,' ging hij verder, en ze knikte zwijgend, terwijl de mensen om hen heen steelse blikken op hen wierpen. Ze hoorde een van de mannen zeggen dat Liam de volgende dag een gigantische kater zou hebben, en zijn gesprekspartner lachte. Ze kende beide mannen. Het waren vrienden van Arthur geweest, en dat maakte het er niet beter op.

'Liam, ik ben moe en ik wil naar huis,' drong ze aan.

'Dan ga je maar een dutje doen. Wacht maar op me in de auto. Ik ga nog even feesten. Ik vind het hier geweldig.' Hij draaide zich met een ruk om, en tot haar ontzetting verdween hij opnieuw in de menigte. Ze vond hem terug op het paard dat aangespannen was voor het koetsje waarmee je die avond ritjes kon maken. Het paard begon schichtig te worden, en de koetsier smeekte hem tevergeefs om eraf te gaan. Het koetsje stond stil en iedereen bleef staan om te kijken wat er gaande was. Uiteindelijk waren er drie mannen van de catering en de gastheer zelf voor nodig om hem van het paard te krijgen, terwijl Liam 'Jippiejee!' schreeuwde en het paard de sporen gaf. Ze kon hem wel wurgen.

Hun gastheer hielp haar hem in de auto te krijgen. Eenmaal in de auto, verloor hij het bewustzijn, en Sasha reed naar huis. Thuis aangekomen, kreeg ze hem niet wakker, en ze besloot hem zijn roes in de auto uit te laten slapen. De volgende ochtend om zeven uur voelde ze hoe hij naast haar kroop in bed. Toen ze om negen uur opstond, lag hij nog steeds volledig uitgeteld. Pas tegen de middag kwam hij de keuken binnen met een donkere zonnebril op zijn neus, en klaagde over het felle licht. Ze zei geen woord van achter haar krant, en hij schonk een kop broodnodige koffie in. Een paar minuten later schoof hij naast haar, en toen pas keek ze op en begroette ze hem. Op ijzige toon.

'Wat een feest, hè, gisteren?' zei hij zo luchtig als hij kon. 'Aan mijn kater te merken heb ik er flink wat op.' Hij lachte. Sasha niet.

'Inderdaad,' was haar korte antwoord.

'Hoe erg was het?' vroeg hij voorzichtig. Hij wist zich maar weinig te herinneren van de avond ervoor. Sasha des te meer. 'Heel erg,' antwoordde ze, en ze somde zijn wandaden op, waaronder ook het vastgrijpen van haar billen, waardoor het nu voor al haar kennissen en vrienden duidelijk was hoe hun relatie in elkaar stak. 'Maar dat met dat paard was het leukste. Echt enig hoe je zowel het paard als alle kinderen doodsangst aan wist te jagen met het cowboytje spelen en die jippiejee-kreet. Ik denk dat ze je van hier tot Chicago hebben gehoord.' Ze kon er niet om lachen, net zomin als hij. Hij wilde niet als een kind behandeld worden, en ook niet van haar op zijn kop krijgen. Hij zei tegen Sasha dat hij zich lang genoeg verstandig gedragen had en gewoon wat stoom af moest blazen.

'Sasha, ik heb al eerder tegen je gezegd dat jij niet bepaalt wat ik doe. Iedereen heeft het recht om af en toe eens uit de band te springen. Dus is het nou zo godvergeten erg als ik me eens een beetje misdraag?' Hij voelde zich vreselijk, en ook vreselijk in de verdediging gedrukt.

'Je hebt me voor schut gezet,' antwoordde ze, en ze keek hem aan. Hij was weer begonnen hun relatie in het onmogelijke te trekken, terwijl het juist een tijdlang zo goed was gegaan. Ze was bereid om samen met hem de wereld, haar wereld en zijn wereld, het hoofd te bieden, maar niet als hij zich zo gedroeg, als hij vond dat hij zomaar kon doen wat in hem opkwam alleen maar omdat hij kunstenaar was. Als hij niet wilde dat iemand anders hem beteugelde, moest hij zichzelf in de hand zien te krijgen. 'Ik ga nergens meer met je naartoe als je je zo gedraagt,' zei ze verdrietig. Het ergst van alles vond ze dat hij kennelijk geen spijt had.

'Dan laat je dat voortaan toch lekker,' antwoordde Liam strijdlustig. 'Je klinkt net als mijn vader, en ik heb geen zin in die onzin. Je kunt me niet voor straf thuislaten omdat ik een paar borrels te veel drink op een feestje.'

'Je hebt minstens twintig glazen drank op, en er daarbij ook nog eens voor gezorgd dat het hele feest nu weet dat wij een relatie hebben.'

'Ik heb er genoeg van om het geheim te houden.'

Gedurende de maand dat ze nu in New York waren, was het al veel minder geheim geworden. En voor die tijd was Bernard al op de hoogte. En Marcie wist het. En Tatianna. En Xavier. En god mocht weten wie het verder allemaal vermoedde. Zolang hij zich behoorlijk gedroeg was ze bereid om er uiteindelijk voor uit te komen, maar niet als hij zo was als gisteren.

'Gedraag je dan ook als een volwassene, dan hoeft het geen geheim te blijven.'

'Als je echt van me hield, zou je het niet eens geheim willen houden.' Hij klonk als een gekwetst kind, en dat was precies hoe hij zich voelde. Hij wilde haar goedkeuring, hij wilde dat ze trots op hem was, niet dat ze zich voor hem schaamde.

'Ik hou van je, maar ik weiger me door jou voor gek te laten zetten. Het is al erg genoeg dat ik negen jaar ouder ben dan jij. Ik heb tijd nodig om daaraan te wennen. En volgens mij heb jij tijd nodig om volwassen te worden.'

'Christus Sasha, negen jaar stelt niks voor. Zet dat nou eens uit je hoofd. Ik ben volwassen. Ik ben kunstenaar, een vrije ziel. Ik laat me niet trainen als het een of andere circushondje zodat je indruk met me kunt maken op je vrienden en je dochter zoet kunt houden. Je houdt van me zoals ik ben, en anders maar niet.'

'Is dat waar het hier allemaal om draait? Om Tatianna? Liam, ze heeft gewoon tijd nodig om aan het idee te wennen. Ze is ontzettend geschrokken. Ze vindt dat ik haar vader heb bedrogen. Ze aanbad hem. Het was een grote schok. En jouw wildemansgedrag op feestjes zal niemand helpen overtuigen dat dit een levensvatbare relatie is, en mij zeker niet.'

Zonder een woord te zeggen beende hij de keuken uit en smeet de deur achter zich dicht. Door de woonkamerramen zag ze hem het strand op lopen. Ze waren allebei van streek. De vorige avond was een verschrikking geweest. En het ergst van alles was dat ze de volgende dag teruggingen naar Europa; zij naar Parijs, en hij naar Londen. Als ze hun laatste dag ruzie bleven maken, hadden ze straks geen tijd meer om de kloof te dichten en de schade te herstellen.

Hij zat nog steeds te mokken toen ze die avond terugreden naar de stad. En toen ze ging koken, zei hij dat hij geen trek had. Ze vermoedde dat dat waar was, na alles wat hij de avond ervoor gedronken had. Toch maakte ze ook pasta voor hem, en toen ze even later samen aan tafel zaten, begon hij eindelijk te ontspannen.

'Het spijt me van gisteravond. Dat sloeg nergens op. Ik weet het niet, ik ben niet gewend aan al die regels en verantwoordelijkheden. Ik heb gewoon geen zin om me op een bepaalde manier te moeten gedragen om goedkeuring van jou en iedereen te krijgen. Ik wil mezelf zijn. Ik wil dat je van me houdt zoals ik ben. Jezus Sasha, soms zou ik het liefst gewoon een biertje met de portier gaan drinken. Dat lijkt me nou een aardige vent.'

'O, dat is hij vast. Het spijt me dat je je zo beperkt voelt in mijn leven.' Het speet haar echt. Het was precies waar ze vanaf het begin bang voor was geweest met zijn fobie voor gezag. In zijn ogen was elk soort verwachting of geciviliseerd gedrag een vorm van beperking. Maar zo zat haar leven niet in elkaar. Ze kon niet zomaar doen waar ze zin in had. En als hij bij haar wilde zijn, gold dat ook voor hem. Misschien bleek hun relatie toch onmogelijk. 'Ik weet niet wat ik moet zeggen, Liam. Ik wil je niet ongelukkig maken. Maar je kunt gewoon niet zomaar als een gek tekeergaan als je daar ineens zin in hebt.' Gelukkig was dit pas de eerste keer dat het was gebeurd, maar wel meteen heel extreem. Voor hen allebei. Hij had iets willen bewijzen. Of was gewoon zijn zelfbeheersing kwijtgeraakt, volledig kwijtgeraakt.

'Wat gebeurt er als we straks teruggaan?' vroeg hij bezorgd. Hij wilde haar niet verliezen door zijn gedrag van de vorige avond. Hij wilde haar onvoorwaardelijke liefde en respect, en dat zei hij dan ook. Maar soms is het moeilijk voor volwassenen om water bij de wijn te doen, vooral als het te veel vergde. En naar haar mening vergde het inderdaad te veel. Dit was een dilemma voor hen allebei, een serieus dilemma. Als bewijs van haar liefde voor hem, moest ze zichzelf in gevaar brengen. Als uiteindelijk zou blijken dat het toch misliep tussen hen tweeën, dan zou ze de rest van haar leven uitgelachen worden. Dacht ze. En dat hing als een zwaard boven haar hoofd. Ze wilde de tijd om er in alle rust en discretie uit te komen, terwijl diezelfde beperking hem gek maakte en zijn toch al zo beschadigde eigenwaarde verder aantastte. Als ze samen doorgingen, wilde hij de garantie om zichzelf te kunnen blijven. Het enige wat Sasha wilde, was dat hij volwassen werd. En dat was nu juist het enige wat hij niet wilde en nooit had gewild. En achter dit alles lag haar bezorgdheid over haar dochters reactie op Liam. Het lag onomstotelijk vast dat Tatianna en Liam niet op goede voet begonnen waren.

'Ik ben van plan om de rest van de maand in Parijs te blijven,' zei ze in antwoord op zijn vraag over hoe het zou gaan als ze terug waren. 'Je bent welkom wanneer je maar wilt. Op i augustus vertrek ik met de kinderen.'

'En dan?' vroeg hij.

Ze keek hem vragend aan. Ze begreep niet wat hij bedoelde.

'Wat ga je doen?'

'Dat heb ik je verteld. We gaan naar St. Tropez, en daar heb ik een jacht gehuurd. Ik ben drie weken weg. Als je wilt, kunnen we daarna samen ergens heen gaan. In september moet ik weer een weekje in New York zijn. Als je zin hebt kun je dan ook mee, hoewel je tegen die tijd waarschijnlijk erg druk bent met de voorbereidingen voor je expositie.' Ze klonk als moeder en kunsthandelaar, en dat was de positie die hij haar soms opdrong, in plaats van gewoon de vrouw te kunnen zijn van wie hij hield en die van hem hield.

'En als jullie dan in Zuid-Frankrijk zitten, ben ik dan ook welkom?' vroeg hij, opnieuw beledigd en strijdlustig. Ze hadden het erover gehad dat hij misschien een paar dagen kon komen, als vriend van Xavier, maar dat was nu onmogelijk geworden. Dat was geweest voor de hel losgebroken was. Intussen wisten haar kinderen welke rol hij speelde in het leven van hun moeder.

'Liam, na alles wat er met Tatianna is gebeurd, kun je niet verwachten dat je met ons mee kunt. Dit heeft tijd nodig.'

Sasha had haar dochter nog steeds niet gesproken. Tatianna weigerde nog steeds de telefoon op te nemen, en ten slotte had Sasha haar een briefje gestuurd in de hoop hun ruzie daarmee te kunnen bijleggen. Ze had nog geen antwoord gekregen. Voor zover Sasha wist, was de strijd nog niet voorbij. En Xavier kon haar ook niets vertellen. Sasha had hem diverse keren gesproken. Hij verwachtte nog steeds dat Tatianna vanzelf bij zou draaien, maar dat was tot op de dag van vandaag niet gebeurd. Hij had tegen zijn zus gezegd dat ze zich puberaal en koppig gedroeg, en had haar een kreng genoemd. Dus nu was ze ook kwaad op hem.

'Misschien wordt het eens tijd dat je voor jezelf opkomt en haar vertelt hoe de zaken ervoor staan,' zei Liam geërgerd. Hij was woedend op Sasha's dochter, en daar gaf ze hem geen ongelijk in. Maar ze wilde niet het risico lopen op een permanente breuk met haar dochter.

'Ik zal haar toch eerst te spreken moeten krijgen voor ik iets aan haar uit kan leggen.'

'En doe je dat dan? Kom je dan voor me op, of laat je met me sollen en ga je voor haar kruipen?'

'Liam, dat is niet eerlijk,' antwoordde Sasha met tranen die achter haar ogen prikten. 'We hebben het hier over mijn dochter. Ik ben niet bereid om haar hiervoor te verliezen, zelfs niet voor jou. Ik zal eerst vrede met haar moeten sluiten. En we weten nog steeds niet hoe het tussen ons verder gaat. Als alles goed gaat, dan kom ik er heus wel uit met Tatianna. Maar onze toekomst is nog steeds niet duidelijk.' Dat wist Liam ook wel, maar hij wilde het niet toegeven aan Sasha.

'En hoe lang verwacht je nog dat ik naar deze functie blijf solliciteren?' vroeg hij. Hij kwam overeind en ze keek op.

'Het is geen sollicitatieprocedure. We zijn aan het kijken of onze relatie kans van slagen heeft. We zijn zo ontzettend verschillend. We zijn nu niet bepaald een voor de hand liggend paar.'

'Dan heb ik me kennelijk vergist,' antwoordde hij, en hij liep de keuken uit. In de logeerkamer pakte hij zijn tas in, en Sasha deed hetzelfde in haar slaapkamer. Ze vroeg zich af of hij die nacht bij haar zou slapen, en ze was opgelucht toen hij dat inderdaad deed. Ze vrijden niet, maar hielden elkaar alleen maar vast. Sasha viel in slaap, en Liam staarde het grootste deel van de nacht verdrietig naar het plafond. Het brak zijn hart dat ze niet voor hem op durfde te komen, of hem wilde verdedigen tegenover Tatianna. In april had hij haar beloofd hun relatie stil te houden, een poosje tenminste, maar op het moment dat hij dat beloofde, had hij er geen idee van gehad hoeveel pijn hem dat zou doen. En die nacht, toen hij er over na lag te denken, was die pijn hevig.

16

Sasha en Liam vlogen afzonderlijk terug naar Europa, zij naar Parijs, en hij naar Londen. Ze kwamen ongeveer tegelijkertijd aan, en 's avonds belde ze hem op. Hij klonk afstandelijk. Na een kort gesprek beloofde hij het weekeinde daarop naar Parijs te komen. Ze vroeg zich af of hij die belofte zou nakomen. Hij klonk niet gelukkig met de situatie. Tatianna had hem, en hun relatie, ernstig gekwetst. Ze had haar moeder ook pijn gedaan, maar Sasha was niet bereid om oorlog met haar dochter te voeren omwille van Liam. Tatianna was haar dochter en had het geboorterecht op haar moeders onvoorwaardelijke liefde. Liam niet.

Hij ging die week een keer uit eten met Xavier en praatte er met hem over, maar Xavier had een veel prettiger kindertijd en jeugd gehad dan hij. Hij had geweldige ouders gehad en hij wist dat ze van hem hielden. Liam niet, en zijn littekens spraken boekdelen. Die littekens braken Sasha nu op, net zoals de littekens uit haar jeugd het hem niet gemakkelijk maakten. En hun verschil in leeftijd en levensstijl maakte het er ook niet eenvoudiger op. Sasha was weer terug bij af, en vroeg zich opnieuw af of deze relatie kans van slagen had. Ze hoopte dat het zo was, maar niet als ze zich daarvoor tegenover haar dochter moest opstellen. In haar ogen was dat een te hoge prijs voor zijn liefde.

Op vrijdagavond reed hij naar Parijs, en daar brachten ze een vredig weekeinde door. Hij was er nog op 14 juli, en ze gingen samen kijken naar de optocht op de Champs Elysées. Hij vond het leuk, maar zei ook dat hij de Yankees miste. En hij miste zijn kinderen. Hij had ze graag nog willen opzoeken voor hij uit Amerika was vertrokken, maar toen waren ze op vakantie

met Beth, en hij had hun beloofd om ze in september weer op te zoeken.

In juli was het altijd rustig in de galerie, en ze verheugde zich op haar vakantie met de kinderen. Ze sprak er zo min mogelijk over met Liam, om vooral maar geen zout in zijn wonden te strooien. Ze had eindelijk weer contact met Tatianna, al was dat heel voorzichtig. Sasha had het er met Xavier over gehad, en samen waren ze het erover eens geworden dat het waarschijnlijk beter was als Liam niet naar ze toe kwam tijdens hun vakantie. De kans was te groot dat het opnieuw zou uitmonden in een grote ruzie. Xavier vertelde zijn moeder dat hij min of meer hetzelfde tegen Liam had gezegd. Tatianna was gewoon niet fair, en er was meer tijd voor nodig om deze situatie op te lossen. Tatianna was bezeten door het idee dat Liams aanwezigheid in haar moeders leven van gebrek aan respect voor haar vader getuigde.

Tijdens een wandeling in het Bois de Boulogne met de hond in het laatste weekeinde voor Sasha's vakantie, vroeg Liam ineens: 'Ben je erover uit hoe je het gaat doen deze vakantie?'

De vraag overrompelde haar. Ze dacht dat ze het daar nu over eens waren geworden, ook al waren ze geen van beiden gelukkig met het offer dat ze daarvoor moesten brengen. Ze had het fijn gevonden als hij mee had gekund, maar het was gewoonweg onmogelijk. Maar nu bleek dat hij al die tijd had gewacht tot ze van gedachten zou veranderen, of dat Tatianna dat zou doen. Het feit dat ze dat niet had gedaan, voelde voor hem als Sasha's ultieme daad van verraad. Ze weigerde hem te verdedigen en voor hem op te komen. In haar ogen was dat kinderachtig en onredelijk. Maar voor hem was het het verbreken van een afspraak die ze hadden.

'Hoe bedoel je? Wat ik ga doen? Ik dacht dat we het erover eens waren dat het dit jaar niets zou worden.' Als hun relatie bleef bestaan, en dat hoopte ze echt, dan zouden er nog genoeg gezamenlijke vakanties komen. Maar deze keer was het beter van niet. Ze had tijd nodig om met Tatianna in het reine te komen.

Je bent niet van plan haar hiermee te confronteren, hè?'

Sasha zuchtte en keek naar hem op. Zijn gezicht leek uit graniet gehouwen. 'Nee, op dit moment niet. Dat wilde ik even uitstellen, als het dan nog nodig is tenminste. Ik hoop dat het niet zover hoeft te komen en dat ze op den duur gewoon zal wennen aan het idee. Soms is het zelfs voor volwassenen moeilijk te verkroppen dat hun ouders een nieuwe liefde hebben ontmoet.' Sasha schreef de problemen daaraan toe, en niet aan de afschuwelijke gebeurtenis in Southampton, wat uiteraard een vreselijke manier was geweest om hem aan haar dochter voor te stellen.

'Als je haar niet voor het blok zet, zal ze me nooit accepteren,' antwoordde hij halsstarrig.

'Ze wil pas sinds een week weer met me praten,' zei Sasha verdrietig. Iemand moest hier verliezen, en ze wilde niet dat zij het zouden zijn. 'Ik kan het haar op dit moment gewoon niet opdringen, Liam. Ze heeft tijd nodig om het te verwerken.'

'Ze gedraagt zich als een verwend kreng,' zei hij wreed, maar naar waarheid. Sasha was het met hem eens, maar Tatianna was en bleef haar dochter. En de hatelijke toon waarop hij het zei, ergerde haar.

'Net als jij,' antwoordde ze zacht.

In antwoord op haar reactie draaide hij zich om en liep weg om met de hond te gaan spelen. Ook op de terugweg zei hij geen woord. Hij zag er nukkig en boos uit, als een klein jongetje dat woest is op zijn moeder. Een man, bedrogen door zijn geliefde.

Ze stond te koken toen hij beneden kwam met zijn rugzak en de keuken binnenkwam.

Er kroop een rilling van angst over haar rug. 'Wat ga je doen?' vroeg ze. Ze wist het antwoord al.

'Ik ga weg. Ik heb geen zin meer om door jou behandeld te worden als je smerige kleine geheim, en om nog langer vernederd te worden door je dochter.'

'Liam, alsjeblieft...' De paniek was duidelijk hoorbaar in haar stem. 'Geef ons nog een kans. We wisten allebei vanaf het begin dat het niet vanzelf zou gaan. En je bent geen geheim.' Tatianna wist ervan, en dat was precies het probleem.

'Nee, ik ben een schandvlek. Je schaamt je voor me.' Bij die woorden dachten ze allebei terug aan de barbecue van 4 juli.

'Ik schaam me niet voor je. Ik hou van je. Maar je vraagt me te kiezen tussen jou en een van mijn kinderen. Dat is niet eerlijk. Dat kun je niet van me vragen.' De tranen stonden in haar ogen toen ze dat zei. Hij vroeg haar het onmogelijke voor hem te doen, en het vonnis over hun relatie uit te spreken als ze het niet deed.

'Soms is dat wat het leven van je vergt. Ik heb behoefte aan jouw liefde en respect. En die krijg ik niet.'

'Als jij werkelijk van me hield, zou je me niet vragen om te kiezen tussen jou en mijn dochter.'

Liam bleef staan en keek haar zwijgend aan. En toen hij ten slotte antwoord gaf, pakte hij tegelijkertijd zijn rugzak op. 'Het is voorbij, Sasha. Ik ben er klaar mee. De rek is eruit. Je had gelijk. Het is onmogelijk. Waarschijnlijk was het dat al die tijd. Ik dacht dat het kon. Ik had het mis en jij had gelijk.'

Ze wilde geen gelijk hebben. Ze wilde het mis hebben. Nu meer dan ooit. Ze waren er deze keer zo dichtbij geweest. Tot hij haar voor deze onmogelijke keus stelde.

Ze deed een stap in zijn richting, maar met een opgestoken hand hield hij haar tegen. 'Niet doen. Ik hou van je. Ik ga terug naar Londen. Bel me niet. Het is voorbij.' En tot slot, vals: 'Doe Tatianna de groeten van me. Zeg maar dat ze gewonnen heeft.' Zonder verder nog een woord te zeggen liep hij de deur uit. Ditmaal trok hij de deur zacht achter zich dicht. Terwijl ze naar de plek staarde waar hij even daarvoor nog stond hoorde ze de grote bronzen buitendeur achter hem dichtvallen. De tranen rolden over haar wangen. Sinds Arthurs dood had ze zich niet meer zo ellendig gevoeld.

Snikkend liet ze zich naast Soeks op de keukenvloer zakken. Soeks was het enige wat ze nu nog van Liam had. Hij was weg, terug naar zijn eigen leven, en ze wist dat het deze keer menens was.

Urenlang zat ze huilend in de donkere keuken. Ze nam niet eens de moeite om de lampen aan te doen, en ze fluisterde maar één woord: 'Onmogelijk.'

En tegen die tijd was Liam onderweg naar Londen, overtuigd van hetzelfde.

17

De vakantie in St. Tropez zou heel erg leuk zijn geweest als ze niet zo'n liefdesverdriet had gehad. Toen Xavier haar trof in hotel Byblos, waar ze logeerden, zag hij meteen dat er iets verschrikkelijks was gebeurd. De laatste keer dat ze er zo afgetobd uit had gezien, was tweeëntwintig maanden geleden geweest, na de dood van zijn vader. Eigenlijk vermoedde Xavier al zoiets vanaf het moment dat hij Liam op de avond voor zijn vertrek met een knap jong meisje aan zijn arm was tegengekomen in een kroeg. Liam was dronken en zoende het meisje. Op dat moment wist hij dat het voorbij moest zijn tussen zijn vriend en zijn moeder. Met uitzondering van het eenmalige overspel dat tot zijn echtscheiding had geleid, was Liam geen bedrieger. Als hij openlijk andere vrouwen versierde, moest het voorbij zijn tussen hem en Sasha.

'Hebben jullie ruzie gehad?' vroeg Xavier voorzichtig toen ze met een glas Pernod op het terras zaten.

'Hij wilde dat ik de confrontatie aan zou gaan met Tatianna.

Ik heb tegen hem gezegd dat het daar nog te vroeg voor was. Hij wilde mee op deze vakantie. Misschien heeft hij gelijk. Maar ik wil mijn relatie met Tatianna niet in gevaar brengen. Hij wilde te veel, te snel. Ik kon het niet. Ze is er nog niet aan toe. Ik denk dat dit voor een deel te maken heeft met zijn jeugd. Zijn familie heeft hem zijn hele leven verteld dat hij niet goed genoeg was en ze hebben hem altijd buitengesloten. Hij dacht dat ik hetzelfde deed. Maar dat is niet zo. Ik heb alleen maar tijd willen rekken om Tati de kans te geven bij te draaien na de gebeurtenissen in Southampton. En wat dat betreft kwam deze vakantie gewoon te vroeg.'

Liam kon zich af en toe als een klein kind gedragen, dat wist Xavier ook. In sommige opzichten was het echt een kind. Een slim, talentvol kind dat om zich heen trapte als hij zich buitengesloten voelde. Het ergst van alles was dat Sasha wist dat ze van hem hield. Maar ze hield meer van haar dochter.

'Het is een stommeling,' zei Xavier geïrriteerd. Op zijn zesentwintigste was hij een stuk volwassener dan Liam. 'Ik heb precies hetzelfde tegen hem gezegd. Hij hoefde alleen maar een tijd rustig af te wachten.'

'Dat wilde hij kennelijk niet.' De echo van het verleden weerklonk waarschijnlijk nog te luid, en zou dat misschien altijd blijven doen. Op een bepaalde leeftijd moesten mensen die van elkaar hielden elkaars rugzak met bagage accepteren, en als ze dat niet konden, ging het niet. En Liam kon dat niet.

Zonder nadenken keek Xavier zijn moeder aan, en zei: 'Ik heb hem nog gezien voor ik vertrok. In een kroeg, stomdronken. Het leek me niet het goede moment om te vragen of alles in orde was, maar ik had al het gevoel dat er iets was gebeurd tussen jullie.'

De manier waarop hij het zei, vertelde meer dan hij had willen zeggen. Ze keek haar zoon recht in zijn ogen en stelde de vraag die haar alles zou vertellen wat ze moest weten: 'Was hij alleen?' Ze kreeg de woorden nauwelijks uit haar keel. Ze had het gevoel dat haar borst samengeknepen werd, en het duurde een eeuwigheid voor Xavier hoofdschuddend antwoord gaf.

'Nee. Met de een of andere stomme griet. Hij zal haar daar wel ontmoet hebben. Het stelde niets voor, mam. Hij was dronken. Ik weet zeker dat hij haar niet eens kende.' Xavier vertelde er niet bij dat hij had gezien hoe Liam het meisje zoende, en dat ze eruit had gezien als een jaar of tweeëntwintig. Maar zelfs zonder die aanvullende informatie voelde het voor Sasha alsof er een dolk in haar hart werd gestoken. Het was dus echt voorbij. Vanaf dat moment was de rest van de vakantie een grote kwelling. Maar dat zou het hoe dan ook geweest zijn. Het was niet Xaviers schuld. Het was voorbij met Liam. Ze kon nergens anders aan denken.

Ze brachten twee weken door in St. Tropez, met vrienden, op het strand, en in restaurants. Ze lunchten bij Club 55. Dronken cocktails bij de Gorilla Bar, en toen Tatianna ook aangekomen was, gingen zij en Sasha samen winkelen. Sasha zag er van 's morgens vroeg tot 's avonds laat intens verdrietig uit, maar dat viel Tatianna blijkbaar niet op. Geen van beiden begon over Liam. En Xavier durfde zijn naam ook niet te laten vallen. Hij zag aan de blik in zijn moeders ogen hoe ellendig ze zich voelde, ook al deed ze het grootste deel van de tijd haar uiterste best dat niet te laten merken. Maar als ze zich 's avonds op haar kamer terugtrok, huilde ze zichzelf in slaap. Ze miste hem meer dan ze voor mogelijk had gehouden. Ze wist dat er geen enkele manier bestond waarop ze hem terug kon krijgen. Ze moest het zien te accepteren. Ze kon hem onmogelijk bellen en vragen naar St. Tropez te komen. Tatianna zou ter plekke opgestapt zijn. Dat durfde Sasha niet te riskeren.

Ze werden een paar keer uitgenodigd bij vrienden, en Sasha nam de uitnodigingen aan wanneer ze kinderen hadden van de leeftijd van die van haar, of als het klanten waren. Maar het kostte haar vreselijk veel energie om te doen of er niets aan de hand was en leuke gesprekken te voeren. Dat was haar nooit eerder overkomen. Na Arthurs dood had ze zich maandenlang teruggetrokken uit het sociale leven, maar nu moest ze doen alsof er niets aan de hand was, en dat was bijna ondraaglijk. En er was niets wat het gemakkelijker maakte. Dag en nacht hunkerde ze naar Liam, en ze wist dat het niet kon. Ze belde hem niet, en hij belde haar niet. Nacht na nacht stelde ze zich voor hoe hij in bars achter jonge vrouwen aan zat. Ze was halfgek van verdriet tegen de tijd dat ze aan boord gingen van het jacht dat ze had gehuurd. Het was een hele opluchting toen het anker gelicht werd en ze vanuit St. Tropez naar zee vertrokken. Op haar aanraden hadden Tatianna en Xavier allebei vrienden op het schip uitgenodigd, en ze vermaakten zich prima met elkaar. Sasha hoefde zich niet met hen te bemoeien. Ze lag op het dek vlak bij de boeg en dacht aan hem, verteerd door verdriet. Als de jongelui 's avonds aan wal gingen, bleef zij aan boord. Ze zei dat ze de pret niet wilde drukken. Maar in werkelijkheid had ze geen energie om met andere mensen te praten. Ze had tijd nodig om te rouwen.

Ze voeren naar Portofino, en daar ging ze wel even van boord. Ze gingen eten bij Splendido, en die keer besloot ze wel met ze mee te gaan. Maar ondanks haar pogingen er goed uit te zien, zag ze er die avond afschuwelijk uit. Nadat Sasha later onder het voorwendsel van hoofdpijn was teruggegaan naar het jacht, vroeg Tatianna aan haar broer wat er met hun moeder aan de hand was.

'Is mama ziek?' vroeg ze, zich niet bewust van de schade die ze had aangericht. In elk geval deed ze alsof er nooit iets was gebeurd. Xavier wist niet welke van de twee het was.

'Nee,' antwoordde hij ongelukkig, 'maar ze voelt zich ellendig. Ik heb haar niet meer zo gezien sinds papa's dood.' Tatianna gaf geen antwoord, en Xavier keek haar beschuldigend aan. 'Je hebt haar flink in de problemen gebracht, Tat. En dat heeft ze niet verdiend. Zij en Liam hebben er vlak voor onze vakantie een punt achter gezet.' Hij had erg met allebei te doen, en hij was ervan overtuigd dat ze echt van elkaar hielden, ondanks hun leeftijdsverschil. De avond dat hij Liam had gezien, had die er ook verdwaasd uitgezien. Alleen verwerkte hij zijn verdriet op een andere manier dan Sasha. Liam schreeuwde om aandacht, terwijl Sasha zich terugtrok met haar verdriet. Zijn woorden leken bij Tatianna geen enkel gevoel van berouw op te roepen.

'Ze is stukken beter af zonder hem. Het is een engerd,' antwoordde ze, en Xavier had haar het liefst een klap in haar gezicht gegeven.

'Dat is een rotopmerking. Waarom wil je zo graag dat mama verdrietig is?' Hij was ziedend op zijn zus. 'Ik heb je al eerder verteld dat het een fijne vent is, en hij houdt heel veel van haar. En het is duidelijk dat ze ook van hem houdt. En wat was jij van plan? Wilde je voortaan bij mama blijven om haar gezelschap te houden? Nee, toch? Jij hebt je eigen leven. En ik ook. En mama blijft dus weer alleen achter.' Hij was hels, en hij maakte zich zorgen om zijn moeder.

'Ze houdt van papa,' zei Tatianna koppig.

'Ze hield van papa, ja. En nu houdt ze van Liam.'

'Ze stond gewoon voor gek met hem, en volgens mij lachte hij haar achter haar rug om toch al uit. En verder vind ik het een rotstreek tegenover papa.'

'Ze heeft papa niets aangedaan, Tat. Papa is dood. Hij komt niet meer terug. Mama heeft recht op een nieuw leven, of dat je nu aanstaat of niet. En de reden dat ze er een punt achter hebben gezet, is dat ze jou niet verder wilde kwetsen door hem hier uit te nodigen. Het wordt tijd dat je mama je verontschuldigingen aanbiedt. Misschien is het nog niet te laat om het weer goed te laten komen tussen hen. Ze houden van elkaar. En daar is niets op tegen. Jij moet je er gewoon niet mee bemoeien.'

'Ik wil niet dat ze het weer goedmaakt met hem,' antwoordde Tatianna met een vernietigende blik.

'Hoe kun je zo egocentrisch zijn, na alles wat ze voor ons heeft gedaan?' Hij kon zijn zus wel wurgen voor haar houding en gebrek aan medeleven voor hun moeder, die zo duidelijk leed onder het verlies van Liam. Iets wat Xavier er alleen maar dieper van overtuigde dat zijn moeder van Liam hield.

'Misschien heb ik haar juist wel een gunst bewezen.'

'Je zou een schop onder je kont moeten krijgen. Hij heeft gelijk, je bent inderdaad een verwend nest.'

'Heeft hij dat gezegd?' vroeg ze opnieuw woedend. 'Hij stond met zijn blote piemel klaar om me af te ranselen nadat hij eerst mama een beurt had gegeven,' zei ze razend. Zo herinnerde ze zich de gebeurtenissen. Xavier zei dat hij haar een kreng vond, en dat maakte haar alleen maar kwader.

'Je bent walgelijk. Misschien had hij je inderdaad een mep met die pook moeten verkopen. Dat verdien je,' zei Xavier kwaad. In haar wiek geschoten stampte Tatianna ervandoor, en de volgende dag viel het Sasha op dat haar kinderen niet met elkaar spraken. Ze had geen idee waarom. Het kwam geen moment in haar op dat ze ruzie konden hebben gemaakt over haar en Liam. Xavier deed zijn best nog liever voor zijn moeder te zijn dan anders, en zelfs Tatianna was wat aardiger. Het was een hele opluchting voor haar dat het uit was tussen haar moeder en Liam, en ze beschouwde het als een zegen. Ze zei er geen woord over tegen haar moeder, en Sasha had besloten er ook niet meer over te beginnen om haar niet opnieuw overstuur te maken. Het deed er niet meer toe. Het was voorbij. En het deed te veel pijn om erover te praten.

Ondanks Sasha's verdriet hadden ze een fijne tijd op het jacht, en toen ze de haven van Monaco binnenvoeren, vond iedereen het jammer dat het voorbij was. Hun laatste avondmaaltijd aten ze aan boord. De jongelui gingen die avond naar het casino, en Sasha ging vroeg naar bed. De volgende ochtend vertrokken ze allemaal weer naar huis. Tatianna vloog terug naar New York, Xavier naar Londen met de belofte zijn moeder zo snel mogelijk op te zoeken in Parijs, en Sasha nam het vliegtuig naar Parijs nadat haar kinderen waren vertrokken. Het waren drie lange weken voor haar geweest. Ze had genoten van de tijd met haar kinderen, maar nu was ze blij dat ze naar huis ging en samen met Soeks in bed kon kruipen. Haar huis in Parijs scheen haar ongelooflijk stil en eenzaam toe toen ze thuiskwam.

Ze had niets meer om naar uit te kijken, behalve dan haar werk, dat haar ook na Arthurs dood op de been had gehouden. Maar dit leek zwaarder. Toen Arthur stierf, kon ze niet anders dan zich bij zijn dood neerleggen en verdergaan met haar leven. Ze had geen andere keus gehad. Maar nu, in de wetenschap dat Liam gezond en wel in zijn atelier aan het werk was, en waarschijnlijk achter andere, jongere, vrouwen aan zat, was het nog veel moeilijker. Ergens bleef de kans bestaan dat hij haar zou bellen, of ineens voor haar neus zou staan, behalve dan dat ze wist dat dit niet zou gebeuren. Daar was hij veel te koppig voor, en ze wist heel goed hoe bedrogen hij zich voelde door haar weigering om de confrontatie met haar dochter aan te gaan. Het had te veel oude wonden geopend uit de tijd dat hij in de steek gelaten was en zich bedrogen voelde en ze wist dat hij daar niet overheen kon stappen. Daar kende ze hem intussen te goed voor.

Op haar eerste werkdag na de vakantie had ze tegen Bernard gezegd dat hij de telefoon moest aannemen als Liam belde, en dat ze hem niet zelf wilde spreken. Ze wist dat er een moment zou komen dat hij contact op zou nemen met de galerie voor dingen die te maken hadden met zijn expositie, en ze kon het niet aan om hem zelf aan de lijn te krijgen. Dat was nog te pijnlijk.

'Is er iets mis?' vroeg Bernard bezorgd. Ze zag er slecht uit, ondanks haar lange vakantie. Onder haar bruine vakantiekleurtje zag hij de donkere kringen onder haar ogen en de vermoeide blik. Hij dacht ook dat ze magerder geworden was, en dat was ook zo.

'Nee,' zei ze eerst, maar toen besloot ze eerlijk te zijn. 'Het is voorbij tussen Liam en mij,' antwoordde ze verdrietig.

'O.' Hij wist niet wat hij daarop moest antwoorden. Hij keek haar aan en zag hoe ongelukkig ze was. Het was exact het tegenovergestelde van hoe gelukkig ze een paar maanden eerder nog was geweest met Liam. 'Gaat zijn expositie in New York nog wel door?' vroeg hij.

'Natuurlijk. We blijven zijn werk gewoon verkopen,' antwoordde ze zakelijk voor ze stil naar haar kantoor liep en de deur achter zich dichtdeed. Het onderwerp Liam was net zo gesloten als de deur.

Het viel ook Eugénie op dat Sasha erg stil was. En toen Sasha in september naar New York ging om een expositie voor te bereiden, maakte Marcie zich ernstig zorgen. Sasha dwong zichzelf niet te huilen toen ze haar vertelde dat het voorbij was tussen haar en Liam. Ze waren intussen twee maanden verder. Ze had het gevoel dat ze sinds juli op haar buik over een bed van prikkeldraad was gekropen. Nu haar bruine kleurtje verdwenen was, zag ze er doodmoe uit. Marcie vond dat ze er afschuwelijk uitzag, en zo voelde ze zich ook. Alles herinnerde haar aan hem, alles was leeg en betekenisloos zonder hem. Haar bed in Parijs was te groot. Het bed in New York was een kwelling. Zelfs de portier vroeg hoe het met hem ging. Ondanks hun pogingen om hun relatie geheim te houden, was het alsof nu iedereen naar hem vroeg. Hij was geliefd bij iedereen. En het ergst was dat zij nog steeds zo van hem hield. Alleen Tatianna vormde een uitzondering. Ze had nooit de moeite genomen haar moeder te laten weten dat ze wist dat het voorbij was. Daartegenover stond dat Xavier vaak belde, en ze genoot van hun gesprekken.

Xavier kwam Liam vaak tegen, maar dat vertelde hij niet tegen zijn moeder. Hij had het helemaal niet over hem. Elke keer dat hij Liam zag, was hij met een andere vrouw. Hij leek de verloren tijd in te halen, en praatte veel over zijn scheiding. Hij liet Sasha's naam nooit vallen, waardoor Xavier juist zeker wist dat hij nog steeds van haar hield.

In oktober ging Xavier een weekeinde op bezoek bij zijn moeder in Parijs. Het was schitterend weer en ze gingen eten in hun lievelingsrestaurant, Le Voltaire. Sasha zag er intussen iets beter uit. Ze was net terug uit Amsterdam, waar ze twee nieuwe schilders onder contract had genomen. Ze zei er niets over tegen Xavier, maar ze zag erg op tegen Liams expositie in New York. Over zes weken was het al zover. Ze wist dat ze nog zes weken de tijd had om sterk genoeg te worden voor hun ontmoeting, en dan geen emoties te tonen, hoe ze zich ook zou voelen. Ze had zich voorgenomen om zich zakelijk op te stellen. Ze was tenslotte zijn kunsthandelaar. Xavier had Liams meest recente werk al gezien en vertelde dat het erg mooi was. Ook Bernard was naar Londen geweest om de schilderijen te bekijken. Hij was erg tevreden en verwachtte dat Sasha dat ook zou zijn.

De opening van de expositie zou plaatsvinden op i december. Sasha en de kinderen hadden afgesproken in New York om daar samen Thanksgiving te vieren, omdat ze de maandag erna toch in de New Yorkse vestiging van de galerie moest zijn. Ze was van plan de expositie in het voorafgaande weekeinde in te richten. Het voelde altijd een beetje vreemd Thanksgiving in Parijs te vieren. In New York zouden ze veel meer plezier hebben.

Xavier ging vlak voor zijn vertrek nog even bij Liam langs, en trof hem met een jonge vrouw in zijn atelier. Xavier had geen idee of het Liams nieuwe vriendin was of niet. Ze zag er niet ouder uit dan een jaar of vijfentwintig, en Xavier hoopte maar dat hij het meisje niet mee zou nemen naar New York. Zijn moeder zou kapot gaan van verdriet, en hij hoopte dat Liam dat begreep, al hadden ze natuurlijk allebei het recht hun leven voortaan te leiden zoals ze dat zelf wilden. Maar Xavier wist maar al te goed hoe pijnlijk het voor zijn moeder zou zijn om Liam daar met een andere vrouw te zien. Zelf ging ze niet met andere mannen uit. Xavier had haar ernaar gevraagd tijdens hun etentje bij Le Voltaire, en met tranen in haar ogen had ze zwijgend haar hoofd geschud. Hij was er daarna niet meer over begonnen. Hij had het beangstigende gevoel dat ze de hoop had opgegeven. Met haar negenenveertig jaar was dat veel te vroeg, maar het was alsof ze zich in zichzelf teruggetrokken had, behalve wanneer ze aan het werk was. Alleen de galerie kon haar kennelijk afleiding bezorgen, en daar was hij blij om.

'Tot in New York!' had Liam Xavier nageroepen toen hij wegging. Hij verheugde zich op zijn expositie. En hij had de naam Sasha niet één keer laten vallen.

Sasha en haar kinderen vierden Thanksgiving in haar appartement. Na het eten ging ze met Xavier naar de film, en Tatianna ging met vrienden op stap. Het was hun derde Thanksgiving zonder Arthur, en tot dusver was het de minst pijnlijke feestdag. De rest van het weekeinde was Sasha druk bezig met de voorbereidingen van Liams expositie.

Toen ze zijn schilderijen uit de kratten haalden, bleken ze fantastisch te zijn. Sasha ging er van een afstandje naar staan kijken en liep over van trots. Hij had werkelijk geweldig werk geleverd voor zijn expositie. Alles was heelhuids aangekomen en ze zette alle schilderijen tegen de muren van de galerie om een beeld te krijgen van waar ze moesten komen te hangen. Zondagavond laat was ze er nog steeds. Ze probeerde te kiezen welke van twee spectaculaire schilderijen ze voorin wilde hangen, op een plek waar het oog van de bezoekers er bij binnenkomst meteen op zou vallen. Ze hoorde hem zelfs niet binnenkomen. De deur van de galerie zat niet op slot, want Xavier was even langsgekomen en Sasha was vergeten de deur achter hem op slot te doen omdat ze het te druk had met Liams schilderijen. Ze stond net naar de twee grootste schilderijen te staren, toen ze ineens een bekende stem achter zich hoorde waarvan haar hart een keer oversloeg. Het was Liam, rechtstreeks vanaf het vliegveld, in een zwarte coltrui en spijkerbroek, de bekende honkbalpet, motorlaarzen, en een versleten leren jack. Zijn lange blonde paardenstaart hing midden op zijn rug. Meer dan ooit zag hij eruit als James Dean. Maar niet meer haar James Dean. Op het moment dat ze zich omdraaide, dwong ze zichzelf haar stem onder controle te houden en hem recht aan te kijken. Hij kon niet zien hoeveel moeite haar dat kostte.

'Ik ben diep onder de indruk van je schilderijen,' zei ze zacht. In stilte hield ze zichzelf voor dat ze zijn kunsthandelaar was, en verder niets. Hun blikken hielden elkaar gevangen toen ze elkaar van een afstandje opnamen. Hij kwam niet naar haar toe om een kus op haar wang te geven. Hij bleef haar vanaf de andere kant van de galerie aankijken, en zij keek naar hem. Alles was anders nu. Hij zag er ernstig en moe en verdrietig uit, maar ook knap als altijd. 'Je hebt een ongelooflijke hoeveelheid werk geleverd.' Het was indrukwekkend.

'Ik heb er hard aan gewerkt,' antwoordde hij rustig.

'Dat vermoedde ik al,' zei ze, en ze wenste vervolgens dat ze die opmerking terug kon nemen. Het was haar zaak niet meer wat hij in zijn vrije tijd deed. Een beetje van de wijs gebracht vervolgde ze: 'Welke moet er volgens jou bij de entree komen? Ik ben er al een uur mee bezig. Ik kan niet kiezen.'

'Die.' Hij wees zonder aarzelen naar de grootste, felst gekleurde van de twee. 'Denk je niet?' Haar oordeel over zijn werk was nog steeds erg belangrijk voor hem. Ze had een feilloze blik, en hij had enorm veel ontzag voor de manier waarop ze haar werk deed.

'Ja, je hebt gelijk. Ik sta kennelijk al een uur te suffen. Ik ben het helemaal met je eens.' Ze tilde het schilderij naar de plek waar het moest komen te hangen, en hij kwam naar haar toe om te helpen. Het schilderij was eigenlijk te groot om in haar eentje te tillen, maar dat vond ze niet erg. Ze was gewend om laat door te werken, in haar eentje bezig te zijn met het gevecht met schilderijen, gewapend met ladder, rolmaat, waterpas, spijkers en hamer. Glimlachend keek hij toe hoe ze een spijker in de muur sloeg, en vervolgens het schilderij van hem afpakte toen hij het voor haar optilde. Dit was zoals hij haar kende: koppig en vastberaden. Er was niets veranderd. Hij stond nog steeds te grijnzen toen ze de trap afklom om haar werk te bewonderen. 'Top! Dat ziet er geweldig uit.'

Hij knikte. Hij bekeek zijn werk door het kritische oog van de kunstenaar, maar ook hij was tevreden. 'Inderdaad.' Pas toen keek hij om zich heen, en tevreden zag hij hoe ze zijn schilderijen had gepresenteerd. Hij had niet anders verwacht. En Sasha, die hem stond op te nemen, was zich er sterk van bewust dat ze hem vier maanden en een paar dagen niet had gezien. Ze probeerde daar niet aan te denken toen ze langs hem liep om haar gereedschap weg te bergen. Dezelfde elektrische spanning was nog altijd voelbaar, maar die kon ze nu maar beter negeren, voor beider bestwil. Hij scheen niets meer voor haar te voelen, en dat deed haar verdriet, maar ze zei tegen zichzelf dat het waarschijnlijk maar beter was. Er viel toch niets meer aan te doen.

Nadat hij had bekeken waar ze al zijn schilderijen had gehangen, deed ze het licht uit, en toen ze samen naar buiten liepen, zag ze tot haar verbazing dat het sneeuwde. Ze was de hele dag en avond binnen aan het werk geweest met de voorbereidingen voor zijn expositie.

'In welk hotel zit je?' vroeg ze terwijl ze het alarm inschakelde en de deur afsloot. Hij liep met haar mee, en het viel hem op dat ze er moe uitzag en erg mager was. Vergeleken bij hem, en met de leeftijd van zijn huidige vriendinnen in haar achterhoofd, voelde ze zich minstens honderd. Hij vond dat ze er mooi maar uitgeput uitzag, en hoopte dat ze niet ziek was.

'Ik logeer bij vrienden in Tribeca.' Hij hield het met opzet vaag. Hij wilde niet te veel van zichzelf blootgeven. 'Volgende week, na de expositie, ga ik naar mijn kinderen in Vermont. Beth trouwt op oudejaarsdag.' Hij wist niet waarom hij dat vertelde, maar het was fijn om haar weer te zien. Fijn, maar ook vreemd, voor hen allebei. Het was gek om zoveel van iemand gehouden te hebben en nu niet eens meer vrienden te zijn. Ze waren schilder en galeriehoudster, meer niet. Sasha had geen idee wanneer ze hem na deze expositie ooit weer zou zien.

'Hoe gaat het met je kinderen?' vroeg ze terwijl ze allebei op een taxi stonden te wachten. De sneeuw bleef liggen, er lag al een paar centimeter, en er reden helemaal geen taxi's meer. Maar uiteindelijk kwam er toch een aan.

'Goed,' beantwoordde hij haar vraag, en hij gebaarde dat zij de taxi kon nemen. Ze moesten allebei een andere kant op en het had dus geen zin om de taxi te delen. En Sasha wilde hoe dan ook liever niet samen met hem in de taxi zitten. Ze zag er tegenop om zo dicht bij hem te moeten zitten. Maar toen bedacht ze dat het nog wel een uur kon duren voor hij een andere taxi had gevonden. Op deze hadden ze ook twintig minuten moeten wachten.

'Je kunt me ook thuis afzetten als je wilt. Voor hetzelfde geld sta je hier anders nog een paar uur te wachten,' bood ze ruimhartig aan. Het begon steeds harder te sneeuwen en de witte laag op straat werd steeds dikker. Als het niet zo koud en nat was geweest, was het een mooi tafereel geweest. Hij aarzelde even, en knikte toen. Wat ze zei klonk logisch. Dus stapten ze samen in de taxi.

Ze gaf haar adres aan de chauffeur, en daarna staarden ze allebei een tijdje zwijgend naar buiten.

'Ik hoop niet dat we een sneeuwstorm krijgen, want dan kon het nog wel eens lastig worden voor de mensen om naar de opening te komen,' zei Sasha na een tijdje peinzend.

'Ik vind New York geweldig zo,' antwoordde hij glimlachend, terwijl hij naar de dansende sneeuwvlokken aan de andere kant van het raam keek. Meer dan ooit leek hij op het kind dat hij zo vaak was. 'Hoe was jullie Thanksgiving?' vroeg hij beleefd.

'Niet onaardig. De feestdagen zijn niet meer wat ze vroeger waren. Maar het was gezelliger dan vorig jaar en het jaar daarvoor,' antwoordde ze, refererend aan Arthur. Maar aan de andere kant was het vanwege Liam juist een stuk minder leuk geweest.

Intussen waren ze bij haar huis aangekomen. De portier hield de deur voor haar open en ze bedankte Liam voor de lift. 'Tot morgen. En na morgen ben je een ster,' zei ze glimlachend. 'Maar dat was je al. Succes morgen,' voegde ze eraan toe.

'Dank je wel, Sasha.' Hij was haar ontzettend dankbaar, ook al was het tussen hen niets geworden.

Op het moment dat de taxi wegreed, botste Sasha tegen Tatianna. Haar dochter kwam een jurk lenen die Sasha haar had beloofd voor een feestje later die week. Sasha zag dat haar dochter een blik in de taxi wierp en de man op de achterbank herkende. Onderweg naar boven zei Tatianna niets, maar eenmaal binnen keek ze haar moeder geërgerd aan.

'Wie was dat,' vroeg ze op zo'n onaangename toon dat Sasha op slag boos werd. Ze hield zich in en weigerde te happen in het aas dat Tatianna haar toewierp. Ze hadden het sinds juli, vijf maanden geleden, nooit meer over hem gehad.

'Je weet heel goed wie dat was,' antwoordde ze kalm. 'Zijn expositie opent morgen.'

'Zijn jullie weer bij elkaar?' Tatianna onderwierp haar moeder aan een kritische blik, alsof ze in de ogen van haar dochter minder waard was als dat inderdaad het geval was. En dit irriteerde Sasha nog meer. Tatianna had genoeg schade aangericht. Nu moest het maar eens afgelopen zijn.

'Nee, dat zijn we niet.' Ze wenste dat het wel zo was, maar daar was het te laat voor.

'Zijn vriendinnetjes zijn waarschijnlijk half zo oud als jij,' zei Tatianna vals, en toen knapte er iets in Sasha.

'En nu is het genoeg,' antwoordde ze zo bars dat Tatianna schrok. 'Zijn leven is net zomin jouw zaak als dat van mij.'

'Je bent nog steeds verliefd op hem, hè?' beet Tatianna haar toe, en Sasha posteerde zich recht voor haar dochter.

'Ja, inderdaad.'

'Dat is te zielig voor woorden.'

'De enige die hier zielig is, ben jij met je gemene opmerkingen en het vooral maar doorgaan met deze haatcampagne die je zogenaamd uit naam van je vader voert. Dit heeft niets met je vader te maken, of met jou, en zelfs niet met mij. Liam is een geweldige man, Tatianna. En dat het uiteindelijk niets geworden is tussen ons, doet me verschrikkelijk veel verdriet. En als je bent gekomen om extra zout in mijn wonden te strooien, dan mag je wat mij betreft meteen vertrekken. Mijn leven is al moeilijk en eenzaam en ellendig genoeg zonder dat jij er nog eens een schepje bovenop komt doen.'

De tranen stonden in Sasha's ogen, en Tatianna staarde haar moeder aan, stomverbaasd over de manier waarop ze haar toegesproken had. Xavier had haar weliswaar verteld dat hun moeder van Liam hield, maar ze had hem niet geloofd. Ze dacht dat hun relatie alleen maar gebaseerd was geweest op passie. Nu pas begreep ze dat het veel meer was geweest dan dat, en ze had nooit verwacht dat haar moeder haar daarover het vuur zo na aan de schenen zou leggen.

'Het spijt me, mam,' antwoordde ze benepen. 'Ik wist echt niet dat je zoveel van hem hield.' Ineens begreep ze wat ze had gedaan en wat haar moeder had moeten opgeven. Voor het eerst in al die tijd voelde ze zich schuldig.

'Ja, en ik hou nog steeds van hem. Niet dat ik daar nu nog iets aan heb,' antwoordde Sasha eerlijk, en ze veegde haar tranen weg en trok haar jas uit. Voor de allereerste keer sinds die afschuwelijke avond in de Hamptons, had Tatianna echt met haar moeder te doen. Ze had er nooit over nagedacht dat haar moeder wel eens eenzaam zou kunnen zijn. Ze was alleen maar bezig geweest met haar eigen verdriet om haar vader, en niet met het verdriet of de eenzaamheid van haar moeder.

'Ik had je gewoon liever met iemand gezien die meer op papa leek,' zei Tatianna zacht. Ze voelde zich schuldig over alles wat ze had gezegd, en terwijl de tranen in haar ogen sprongen, sprak ze voor de eerste keer de waarheid. 'Nee, dat lieg ik,' verbeterde ze zichzelf, 'ik wilde je met niemand anders zien dan papa.'

'Dat weet ik,' antwoordde Sasha door haar tranen heen, en ze trok Tatianna in haar armen. 'Ik mis hem ook, schat. Ik dacht dat ik doodging van verdriet toen hij stierf. En ik had nooit verwacht dat ik verliefd zou worden op Liam. Maar het gebeurde gewoon. Tegen mijn zin in.' Ze drukte haar dochter tegen zich aan en sloot haar ogen. 'Maar het maakt niet meer uit. Het is voorbij.' De tranen rolden over haar wangen bij die woorden. 'Misschien komt hij terug,' zei Tatianna berouwvol. Ze had medelijden met haar moeder. Het had een hele tijd geduurd voor ze zover was.

'Nee, het gaat niet. Het is een onmogelijke relatie,' antwoordde Sasha zacht, met de huilende Tatianna nog steeds in haar armen. 'Het is niet jouw schuld, Tatianna. Als hij echt van me gehouden had, dan was hij nog bij me geweest. Het zou hoe dan ook voorbijgegaan zijn. Het is van begin af aan een onmogelijke relatie geweest. Je had gelijk,' glimlachte Sasha verdrietig. 'Ik ben te oud voor hem. Ik heb een volwassene nodig, wat dat dan ook mag zijn.'

'Papa was volwassen,' antwoordde Tatianna terwijl ze verdrietig naar haar moeder opkeek.

'Ja, dat klopt. En er bestaan niet veel van dat soort mannen.'

Ze dacht aan het verhaal dat Marcie de afgelopen zomer had afgestoken over alle zielenpoten en engerds die er rondliepen. Ze geloofde haar vriendin. In de twee jaar dat ze nu weduwe was, had ze een paar van die types ontmoet. Je kon veel van Liam zeggen, maar hij was in elk geval eerlijk en oprecht geweest, en hij had echt van haar gehouden. Het was een goed mens. Zo iemand was ze verder niet tegengekomen. Ze wist dat er vast wel meer aardige mannen rondliepen, maar ze had noch de energie, noch de moed om naar die man op zoek te gaan, of hem te durven vertrouwen. Dat kon ze gewoon niet aan. Ze wilde geen man meer. Ze rouwde al om twee mannen, Arthur en Liam.

Kort daarna wenste Tatianna haar welterusten, en vertrok met de jurk waarvoor ze gekomen was. Sasha dacht na over alles wat er die avond was gebeurd. Tatianna was weer met kritiek op Liam gekomen, en deze keer had ze er iets aan gedaan. Het was precies wat Liam in juli van haar gevraagd had en wat ze toen nog niet kon. De tijd was er nog niet rijp voor geweest. Hij verdiende het dat ze dit voor hem deed, en ze had het eindelijk gedaan, maar op het moment dat hij het van haar had gevraagd was het daar te vroeg voor geweest. Jammer genoeg was het nu te laat voor hen. Toch was ze blij dat ze Tatianna uiteindelijk tot de orde geroepen had. Tatianna moest het ooit te horen krijgen. En zijzelf had het moeten zeggen. Als laatste cadeau voor hem, en haarzelf, was ze eindelijk voor hem opgekomen. Het was niet langer belangrijk, maar het moest er ooit van komen, en het had haar goed gedaan om erover te beginnen en Tatianna te laten weten hoeveel ze van hem hield.

18

De ochtend van de opening van Liams expositie was het opgehouden te sneeuwen, de straten waren schoongeveegd, en het was stralend weer en ijzig koud toen Sasha zich aankleedde. Zoals altijd, was ze eenvoudig in het zwart gekleed. Dit keer koos ze voor een zwart cocktailjurkje, zonder roesjes en tierelantijnen. De aandacht moest naar de schilderijen uitgaan, niet naar haar.

Marcie had tegen Liam gezegd dat hij er om halfzes moest zijn voor een interview met een kunstcriticus. Ze wilden hem voor zijn schilderijen fotograferen. De gasten kwamen vanaf zes uur. Sasha liet Liam en de kunstcriticus aan Marcie over, en toen ze even later weer uit kantoor kwam, precies op tijd voor de opening, waren de criticus en fotograaf net weg. Liam liep zenuwachtig door de galerie te ijsberen in een zwart pak met wit overhemd, donkerrode das, keurig uitziende zwarte schoenen met veters, zijn haar in een staart gebonden, en Sasha constateerde glimlachend dat hij zelfs zwarte sokken had aangetrokken. Hij zag er smetteloos uit, en onwillekeurig maakte haar hart een sprongetje. Maar dat was niet van haar gezicht af te lezen. Zo te zien was ze de beheerste, zakelijke kunsthandelaar, die wachtte op het moment dat ze Liam door zijn eerste belangrijke expositie zou loodsen.

'Je ziet er goed uit, Liam,' zei ze beleefd.

Hij liet zijn ogen over de vormen onder haar zwartzijden jurk glijden, en beantwoordde het compliment: 'Jij ook.' Een ober bood hem een glas champagne aan, en met een schaapachtige blik zei hij tegen Sasha: 'Maak je geen zorgen, ik zal me gedragen.'

'Ik verwacht niet anders van je,' glimlachte ze ingetogen.

'Ik mag hopen dat je geen koetsjes hebt ingehuurd voor vanavond, zei hij, met in gedachten de barbecue waar hij stomdronken was geworden en zich zo misdragen had.

'Nee,' antwoordde ze met pretlichtjes in haar ogen, 'maar ik had zo gedacht dat we na de opening straks misschien op zoek konden gaan naar een arrenslee.'

Hij schudde zijn hoofd en kreunde bij de herinnering aan 4 juli. 'Zorg dat je het paard bij me uit de buurt houdt.'

Ze negeerde zijn opmerking en hief glimlachend haar glas. 'Op het succes van je eerste expositie bij Suvery.'

'Dank je, Sasha. Op jou!'

Op dat moment druppelden de eerste gasten binnen, en al snel was het een levendige drukte. Honderden mensen liepen kletsend en lachend door de galerie om zijn schilderijen te bewonderen en elkaar te begroeten. Ze hadden het razend druk met het beantwoorden van vragen, het voorstellen van mensen, en praten met critici en nieuwsgierige verzamelaars die Liams talent kwamen bewonderen. Sasha kreeg geen kans Liam die avond zelf te spreken. Ze had Marcie ingeschakeld om ervoor te zorgen dat hij aan diverse mensen voorgesteld werd, niets te kort kwam, en voor het geval het nodig was, op te letten dat hij zich bleef gedragen.

Maar er kwamen geen problemen, ongelukken of andere verrassingen. De enige verrassing, hoewel niet voor Sasha, was dat al zijn schilderijen, op twee na, verkocht werden. Sasha vertelde hem het goede nieuws, en hij begon bijna te huilen van ongeloof.

'Dit is indrukwekkend, Liam. Dat gebeurt bijna nooit, behalve bij grote, bijzonder beroemde namen. Het betekent dat ze je werk begrijpen en op waarde weten te schatten. Je mag trots zijn op jezelf.' En toen voegde ze eraan toe: 'Ik ben erg trots op je.'

Sprakeloos nam hij haar in zijn armen en liet haar toen verschrikt weer los. Hij was overmand door emotie.

'Dus, je bent nu niet meer alleen een getalenteerd schilder, maar binnenkort nog een rijke ook. Heel binnenkort zelfs.' Ze had zich al voorgenomen om de prijzen van zijn werk direct na de expositie te verhogen. 'Ik vind dat we nu ook een expositie voor je moeten organiseren in Parijs. De markt daar is weliswaar wat minder levendig dan hier, maar wanneer je eenmaal beroemd bent in New York, volgt Parijs meestal vanzelf. We hebben het er nog wel over voor je vertrekt.'

Hij kon nog steeds niet geloven wat er die avond was gebeurd, en verdwaasd zat hij in de auto naar La Goulue. Sasha had hem vooruit laten gaan met Karen en Marcie, terwijl ze zelf op de rest van de gasten wachtte. Onder de gasten waren vrienden van Liam, maar ook cliënten die tijdens de expositie werk van hem hadden aangeschaft en aan wie ze hem voor wilde stellen. Ze had een tafel voor twintig personen gereserveerd, met Liam aan de ene kant aan het hoofd, en zijzelf aan de andere kant. Aan weerszijden van hem had ze vrienden van hem geplaatst.

Het was vreemd voor Sasha om daar samen met hem te zitten. Maar het was vooral zaak om haar werk goed te doen, en haar eigen gevoelens moest ze maar even opzij schuiven. Een paar bevriende kunstenaars die ze had uitgenodigd, waren vrouwen, en vroeger waren dat niet meer dan gewone vriendinnen geweest. Ze had geen idee of hij intussen misschien met een van hen een ander soort relatie had opgebouwd, en ze wilde het niet weten ook. De enige mensen van haar eigen leeftijd waren klanten, de rest was allemaal aanzienlijk jonger dan Liam. Sommige dingen veranderden nooit. Waarom zouden ze? Hij was terug in zijn eigen vertrouwde wereld. Hij hoefde zich niet meer aan te passen aan haar, en hij kon zich net zo misdragen als hij wilde. Maar die avond gedroeg hij zich volgens het boekje. Misschien omdat hij dat zelf wilde, misschien uit respect voor haar. Dit was een belangrijke avond voor hem, en een enorme overwinning.

Tijdens het diner kwam Sasha met een aankondiging. Een van de cliënten aan haar kant van de tafel, had zojuist besloten de twee overgebleven schilderijen te kopen. Dat betekende dat al zijn schilderijen tijdens de openingsavond waren verkocht. Vanaf haar kant van de tafel toostte ze op Liam. En deze keer bleef hij gewoon, zonder iets te zeggen, zitten en keek haar aan.

Verward hief ook hij zijn glas en zei dat hij niet wist wat hij zeggen moest, behalve hartelijk dank aan iedereen en vooral aan Sasha, Karen, Marcie, en de mensen die zijn schilderijen hadden gekocht. Hij zag er echt aangedaan uit, en Sasha keek hem ontroerd aan.

Tijdens de rest van de avond glimlachte ze een paar keer naar hem op een manier waar niets achter gezocht hoefde te worden. Ze was gewoon blij voor hem dat de expositie een succes was gebleken. Tenslotte was dat ook de bedoeling geweest van hun samenwerking. Alles wat daar later bij was gekomen was een extraatje geweest, en zeker niet de reden dat ze hem onder contract had genomen. Ze hadden precies datgene bereikt waar ze naar had gestreefd, succes voor hem.

Het diner duurde tot na middernacht, en zoals ze gewend was, bleef Sasha tot de laatste gast vertrokken was. Ze betaalde de rekening, bedankte het restaurant voor hun goede zorgen, en liep samen met Liam de kristalheldere, ijskoude decembernacht in. Het was zo koud dat ze speldenprikken in haar longen voelde wanneer ze ademhaalde.

'Ik weet gewoon niet hoe ik je moet bedanken,' zei Liam opgetogen.

De wijnen die Sasha had besteld, waren van superieure klasse geweest, maar toch had Liam niet te veel gedronken. Hij had zich die avond op alle mogelijke manieren keurig gedragen. Hij was op zijn best, en het leek alsof hij de afgelopen tijd volwassener was geworden.

'Je hoeft me nergens voor te bedanken,' antwoordde Sasha. 'Het is mijn werk om aankomende schilders onder de aandacht te brengen.' En die aandacht had Liam zonder twijfel gekregen. 'En daarbij komt dat de helft van de opbrengsten voor mij zijn, dus eigenlijk moet ik jou bedanken.'

'Toch bedankt dat je in me geloofde, en dat je me deze kans gegeven hebt. Wacht maar tot ik dit aan de kinderen vertel,' zei hij grijnzend, en hij keek toen weer neer op Sasha. Zo op haar platte winterlaarzen, leek ze nog kleiner dan anders. 'Kan ik je misschien nog ergens een drankje aanbieden?'

Haar eerste reactie was om hem te bedanken, maar toen knikte ze. Dit was waarschijnlijk haar laatste kans. Niet dat er iets zou gebeuren. Dat stadium waren ze voorbij.

Ze besloten om naar de bar van hotel Carlyle te gaan, en tijdens de rit in de taxi praatten ze na over de expositie. Liam wilde alles weten, ook over de reacties van het publiek. Sasha vertelde hem alles wat ze wist, alles wat de mensen tegen haar hadden gezegd. Liam slorpte alles in zich op.

Aangekomen bij hotel Carlyle, bestelde hij cognac, en Sasha een kop thee. Ze had genoeg wijn gedronken tijdens het etentje, en het laatste wat ze wilde, was samen met hem te veel drinken. Ze wilde haar verstand erbij houden. Na vanavond zou het allemaal weer gemakkelijker worden, maar dit obstakel na hun gepassioneerde verhouding moest ze eerst zien te overwinnen. Ze moest een nieuwe manier zien te vinden om voortaan met hem om te gaan. Deze strikt zakelijke relatie was nog te nieuw om zich erbij op haar gemak te voelen.

Ze kletsten een tijdje over niets in het bijzonder, en toen verraste ze hem en zichzelf ineens door over het gesprek met Tatianna van de vorige avond te beginnen. Ze was het niet van plan geweest, maar de woorden ontglipten haar ineens.

'Ik weet eigenlijk niet waarom ik je dit vertel,' zei ze gegeneerd. 'Misschien omdat ik je toch wilde laten weten dat ik uiteindelijk voor je opgekomen ben. Te laat voor ons, maar niet te laat voor jou. Het vreemde was dat ze meteen inbond zodra ik haar aanpakte.' Ze wierp Liam een verontschuldigende blik toe. 'In juli was ik daar gewoon nog niet aan toe. Misschien had ik het toen al moeten doen. Ik weet dat jij dat wilde. Maar goed, beter laat dan nooit.' Ze had het hem niet verteld om indruk te maken, maar alleen om te laten weten dat ze uiteindelijk zijn eer, en die van haarzelf, toch verdedigd had.

'Het is goed, Sasha,' antwoordde hij rustig. 'Ik begrijp het. Je zat in een lastig parket. Wij allebei. Grappig, hoe vreemd het soms kan lopen in het leven. Dat alles je tegelijkertijd overvalt, het verleden, het heden en de toekomst. Nieuwe mensen, oude mensen, spoken uit het verleden. Ik heb de neiging om nieuwe mensen te verwarren met mijn familie. Er sloegen wat stoppen bij me door. Ze is nog maar een kind. Jouw kind. Dat had ik moeten begrijpen. Dat doe ik nu. Maar het heeft een hele tijd geduurd voor ik zover was. Veel te lang,' zei hij spijtig.

'Bedankt voor je begrip,' antwoordde ze glimlachend. 'Ik besef dat het vreselijk voor je moet zijn geweest. Voor mij was het ook moeilijk, maar je hebt gelijk, ze is mijn dochter. Maar de waarheid is dat ze een volwassen meid is die zich als een klein kind gedroeg waar het jou betrof. Misschien gedragen we ons allemaal wel eens als kleine kinderen.'

'Dat is mijn specialiteit,' zei hij met een spottende grijns, en ze begonnen allebei te lachen. 'Om eerlijk te zijn ben ik er nog trots op ook. Ik heb mijn leven lang mijn best gedaan om zo onvolwassen mogelijk te zijn.'

'Hoe kom je daar nu zo bij?' vroeg ze geamuseerd. Hij kon vreselijk grappig zijn. Ze keek naar hem, en besefte voor de zoveelste keer hoe erg ze hem in de afgelopen vier maanden had gemist, en dat dat gevoel nooit meer voorbij zou gaan.

'Mijn oude dag, denk ik. Binnenkort word ik eenenveertig.'

Sasha kreunde. 'Hou op zeg, ga nu niet zielig zitten doen. Ik word in mei vijftig. Mijn god, hoe komt het dat ik ineens zo oud ben?' En zo stom, had ze daar graag aan toe willen voegen. Ineens wenste ze dat ze de confrontatie met Tatianna al in juli was aangegaan, maar ze wist ook dat ze daar toen nog niet klaar voor was geweest, en dat het lot nu eenmaal anders had bepaald.

'Sasha, je bent niet oud. Je bent nog steeds jong en knap. Ik snap gewoon niet waarom mensen zich zo druk maken over hun leeftijd. Al moet ik zeggen dat ik het zelf ook doe. Ik blijf maar doen alsof ik een puber ben, terwijl ik dat allang niet meer ben. Ik ben volwassen geworden, al kost het me moeite om toe te geven. Ik weet eigenlijk niet waarom we zoveel waarde hechten aan onze jeugd. Als ik me goed herinner, was die van mij namelijk goed waardeloos. Net als mijn beoordelingsvermogen overigens. Het gaat nu beter.'

'Ik wilde dat ik hetzelfde kon zeggen.' Ze liet zich tegen de rugleuning van de muurbank zakken, en bekeek hem van een afstandje. Het was vreemd. Ze hadden de weg afgelegd van minnaars naar galeriehouder en kunstenaar, en misschien zouden ze nu uiteindelijk vriendschap sluiten. Ze kon beter en gemakkelijker met hem praten dan met wie dan ook. Behalve misschien met Xavier. Maar dat was haar zoon. En er waren dingen die ze met Liam kon bespreken, waar ze het met Xavier nooit over zou kunnen hebben. 'Soms denk ik wel eens dat ik met het verstrijken van de jaren juist steeds minder weet.'

'Je weet juist ontzettend veel. Je bent de slimste mens die ik ken wat betreft een heleboel dingen. En je bent de allerbeste kunsthandelaar ter wereld.'

'Ja, we vormen een goed team,' antwoordde ze, en ze schrok toen van haar woorden. Beschaamd wendde ze haar ogen af. Ze wilde niet dat hij zou denken dat ze achter hem aan zat. Dat was niet het geval. Ze deed juist haar uiterste best om hem uit haar hoofd te zetten, en dat was niet eenvoudig. 'Wat kunst betreft, bedoel ik.'

'Verder deden we het ook niet slecht. Meestal tenminste. We zaten af en toe alleen niet helemaal op hetzelfde spoor.' Dat was zwak uitgedrukt, wat Sasha betreft. Van de elf maanden die ze met elkaar waren omgegaan, waren ze twee keer uit elkaar gegaan, met een totale duur van zes maanden, wat in haar ogen betekende dat ze het grootste deel van de tijd dus niet op datzelfde spoor hadden gezeten.

'Grootmoedig van je,' antwoordde ze, en ze dronk haar laatste slokje thee op. Ze hadden twee uur in de bar van hotel Carlyle gezeten, en het was tijd naar huis te gaan. Ze konden het niet langer rekken, en de bar ging dicht.

De portier hield een taxi voor ze aan, en Liam zette haar thuis af. Ze had hem graag nog even mee naar boven gevraagd, maar ze wist dat ze dat niet kon doen. Ze zou alleen maar meer naar hem gaan verlangen, en dat had geen enkele zin. Dat was iets wat achter ze lag, voorgoed, en dat wisten ze allebei. Het viel niet langer te ontkennen. Het was niet hun leeftijd geweest, maar het leven zelf, hun waarden en normen, en Tatianna, hadden alles om zeep geholpen. Het lot. Ze waren gewoon niet voor elkaar bestemd, al voelden ze zich enorm tot elkaar aangetrokken, nog steeds.

Onderzoekend keek hij haar aan voor ze uitstapte. 'Dank je wel voor de geweldige openingsavond.' Hij aarzelde even, en raakte haar hand toen even aan. 'Ik vertrek vrijdag naar Vermont.' Hij wist niet hoe lang ze in New York zou blijven. 'Wil je morgen ergens met me gaan eten, Sasha? Om je te bedanken voor vandaag, en omwille van vroeger?'

Ze wist niet eens of hij op dit moment een vriendin had. Ze geloofde echt dat er geen andere bedoeling achter zijn uitnodiging stak. 'Ik weet niet of dat nu wel zo'n goed idee is. We komen er elke keer door in de problemen,' antwoordde ze eerlijk, en hij lachte.

'Vertrouw op mij. Ik zal me gedragen. Dat beloof ik.'

'Het gaat niet om jou. Ik vertrouw mezelf niet.' Ze speelde open kaart, zoals altijd, vanaf het allereerste moment.

'Aha, dat is een aantrekkelijke gedachte. "Aankomend schilder gemolesteerd door kunsthandelaar, dient klacht in wegens seksuele intimidatie." Luister, ik vertrouw erop dat je je handen thuis houdt, en anders schreeuw ik de hele boel bij elkaar. Kom, wat denk je ervan? Zullen we het gewoon proberen?' Met die woorden haalde hij de druk van zijn uitnodiging, en ze knikte. Ze genoot van zijn gezelschap. 'Ik zal proberen me te beheersen,' antwoordde ze met een ondeugende grijns.

Hij wilde haar dolgraag een afscheidskus geven, maar deed het niet. Hij wilde de stemming van het moment niet bederven, en hij zag dat ze bang was. Net als hijzelf overigens.

'Dan haal ik je om zes uur op in de galerie. Ik wil mijn schilderijen nog even zien, vooral omdat ze nu allemaal verkocht zijn.'

Sasha stapte lachend uit en stak een hand op toen ze de voordeur binnenstapte. Hij zwaaide terug vanuit de optrekkende taxi. Ze liet zichzelf binnen in haar stille appartement, en dacht aan de keren dat hij hier met haar was geweest. Haar huis voelde alsof het vol geesten zat. Arthur. Liam. Zelfs de kinderen waren weg. Ze moest leven met de realiteit dat ze alleen was. Waarschijnlijk voor altijd. En wat ze zichzelf voorhield, was dat ze onder geen voorwaarde opnieuw voor Liam mocht vallen, hoe verleidelijk en charmant hij ook was. Ze hadden al twee keer bewezen dat het onmogelijk was. Daar was geen derde keer voor nodig.

19

Liam kwam haar zoals beloofd klokslag zes uur ophalen. In het voorbijgaan wierp hij een laatste blik op zijn schilderijen. Het was een vreemd idee dat hij ze nooit meer zou zien. Alsof hij zijn kinderen had afgestaan voor adoptie. Hij had ze gebaard, en nu moest hij ze laten gaan. Met een nostalgisch gevoel stapte hij in de taxi die hen naar Da Silvano zou brengen. Hij had een tafeltje gereserveerd in het populaire Italiaanse restaurant in het centrum waar ze in juli een paar keer waren geweest, een restaurant waar de obers liepen te zingen als ze daar zin in hadden, en waar het eten altijd goed was.

Zoals altijd ging hun gesprek over kunst, kennissen, vrienden van hem die ze had ontmoet, haar kinderen en de zijne. Hij vertelde dat Tom het naar zijn zin had op de universiteit, en dat het met de anderen ook goed ging. Na een tijdje begon hij over Beth, en hij gaf toe dat het een vreemd gevoel was dat ze opnieuw ging trouwen. De scheiding zou rond Kerstmis officieel zijn. Ze had hem zijn overspel met Becky nog steeds niet vergeven, en hij wist dat dat nooit zou gebeuren.

'Ik had gehoopt dat we in elk geval vrienden konden blijven, maar blijkbaar zit dat er niet in. Ik ben blij dat wij het wel kunnen.' Maar tegelijkertijd wisten ze dat er in hun geval altijd een bepaalde aantrekkingskracht zou blijven bestaan. Zelfs tijdens het eten van hun pasta en drinken van goedkope rode wijn, maakte Sasha zich zorgen over het verloop van deze avond.

Later praatten ze over hun reis naar Italië. Ze keken er allebei met veel plezier op terug. Zijn ogen dwaalden naar haar pols en hij zag de armband die hij daar voor haar had gekocht. Ze droeg hem nog steeds. Zelfs nadat het tussen hen voorbij was gegaan, had ze hem nooit afgedaan. Een beetje beschaamd zag ze hoe zijn ogen op de armband bleven rusten.

'Ja, sorry, ik ben een beetje sentimenteel in die dingen.'

'Ik ook,' antwoordde hij zonder er verder op in te gaan.

'Vertel eens, wat zijn je plannen voor de kerstdagen?'

'Ik heb geen vaste plannen. Nadat ik bij de kinderen ben geweest, ga ik terug naar Londen. Ik blijf maar een weekeind in Vermont. Ik ga met ze naar een hotel, want het huisje aan het meer heeft geen verwarming.'

Ze knikte, in gedachten bij zijn kinderen. Ze had ze nooit ontmoet, en wilde dat het wel zo was. Misschien kwam dat ooit nog. Misschien zou hij ze ooit een keer meenemen naar de galerie om zijn schilderijen te laten zien. Maar het zou nog wel een of twee jaar duren voor hij een nieuwe expositie kreeg. De volgende zou in Parijs zijn. En daarna, het jaar daarop, weer een in New York. Als verkoopster van zijn werk, had ze grootse plannen met hem. Als vrouw had ze geen plannen. Na alles wat ze samen hadden meegemaakt, wist ze intussen wel beter. 'En jij? Vier je Kerstmis in Parijs?'

'Ik weet het nog niet. Tatianna gaat dit jaar weg met vrienden. En Xavier heeft een nieuwe vriendin. Ik denk dat ik nog een paar weken hier blijf. Maar tegen de kerstdagen ben ik waarschijnlijk wel terug in Parijs. Ik zat eigenlijk te denken om Xavier en zijn vriendin daar uit te nodigen. De tijd vliegt.' Ze glimlachte in een poging zich groot te houden. Maar de moed zonk haar in de schoenen bij het idee aan de feestdagen, vooral zonder de aanwezigheid van Arthur, en nu ook Liam.

Ze overleefden het etentje zonder elkaar te kwetsen of pijnlijke herinneringen op te rakelen. Voorzichtig dansten ze om bepaalde onderwerpen heen alsof ze op een mijnenveld liepen, en alles bij elkaar genomen was het een geslaagde avond. Hij bood aan om haar met de taxi naar de noordkant van de stad te brengen, maar dat vond ze onzin. Hij moest zelf naar Tribeca, en dat was vlakbij. Haar appartement lag veel verder weg.

'Ik vind het geen probleem, hoor,' drong hij aan. Maar hoe ze het ook deden, het bleef moeilijk voor Sasha. Met alleen maar vriendelijkheid voelde ze zich afgewezen. Maar als hij haar als vrouw zou benaderen, zouden ze daar allebei spijt van krijgen. Het werd tijd om afstand te nemen.

Ze omhelsde hem, gaf hem een kus op zijn wang, bedankte hem voor het etentje, en stapte toen in haar eentje in de taxi. Ze schaamde zich, maar toch huilde ze de hele weg terug in de taxi. Ze hield zichzelf voor dat het ondanks alle goede dingen gewoon niet voor hen was weggelegd om samen verder te gaan. En deze avond was daar zo'n voorbeeld van. Ze mocht blij zijn dat ze hem op die manier had gekend. Voor een korte tijd waren ze elkaars lot uit de loterij geweest. Alles bij elkaar had het maar vijf maanden geduurd. Op een mensenleven stelde dat niets voor, en zeker niet in vergelijking met de vijfentwintig jaar die ze met Arthur had gehad. Haar liefdesrelatie met Liam was kort en hevig, spannend en gepassioneerd, en vol met donder en bliksem geweest. Op den duur zou ze beter af zijn met een eenvoudiger, rustiger, gemakkelijker en meer solide partner. En Liam was noch gemakkelijk in de omgang, noch rustig. Misschien gold dat ook voor haarzelf.

Thuis aangekomen, trok ze haar nachthemd aan, poetste haar tanden en kroop in bed. Ze had het licht net uitgedaan, toen de portier belde met het bericht dat er bezoek voor haar was. 'Dat lijkt me sterk. Ik verwacht niemand,' antwoordde ze afwezig. 'Wie is het?' Hij gaf de telefoon aan haar bezoek.

'Ik ben het,' klonk het opgelaten. 'Mag ik naar boven komen?' Het was Liam.

'Nee!' schreeuwde ze bijna. 'Dat gaat niet. Ik lig al in bed. Wat doe je hier?' Dit was stom van hem, en ze werd kregelig. Ze wilde deze verleiding niet, of eigenlijk ook weer wel. Maar ze kon niet toestaan dat hij haar dit aandeed. Niet weer.

'Ik wil even met je praten,' antwoordde hij zachtjes, zich ervan bewust dat de portier meeluisterde. De man was nieuw, Liam kende hem niet.

'Ik niet met jou. Bel me morgenochtend maar.'

'Goed, ik kom eraan,' zei hij, met een glimlach in de richting van de portier, en hij hing op. Zonder aarzelen liep hij naar de lift, het was duidelijk dat hij de weg wist. De portier hield hem niet tegen toen Liam als dank zijn hand opstak. Twee minuten later stond hij voor haar deur. Ze hoorde de bel en deed niet open. Ze had de moed niet om de portier te bellen en Liam eruit te laten gooien, hoewel ze daar het volste recht toe had, en dat vertelde ze hem dan ook door de deur.

'Ga weg!'

'Ik ga niet weg,' antwoordde hij rustig.

'Ik doe toch niet open.'

'Prima, dan blijven we door de deur praten. Wat zullen de buren genieten,' antwoordde hij onbekommerd, terwijl Sasha aan de andere kant met gevouwen armen en gesloten ogen tegen de deur leunde.

'Doe dit nu niet, Liam. We hebben elkaar niets meer te zeggen.'

'Jij mij misschien niet, maar ik heb jou een heleboel te zeggen.'

Op dat moment begon hij te zingen, en ze wist dat het niet lang zou duren voor haar buren zouden komen klagen. Ze moest de deur wel voor hem opendoen, en wierp hem toen een dreigende blik toe.

'Als je me aanraakt bel ik de politie en dien ik een aanklacht in wegens verkrachting.'

'Geweldig. Dat zal mijn reputatie goed doen. En als je mij aanraakt, zal ik zeggen dat jij degene bent die mij heeft verkracht.' 'Maak je geen zorgen, dat zal niet gebeuren.' Hij beende langs haar naar binnen alsof hij er woonde, en ze liep in haar nachthemd achter hem aan. Hij liep regelrecht naar de keuken en opende de diepvriezer.

'Super. Rocky Road.' Met een blij gezicht pakte hij de beker ijs, vond een schaaltje, en schepte er een paar flinke bollen in nadat hij haar ook wat had aangeboden. Ze schudde haar hoofd en keek alsof ze hem het liefst een klap had gegeven. Als ze het had gedurfd, had ze dat gedaan. Zo te zien onbezorgd ging hij zitten. Zijn jas had hij in het voorbijgaan op een stoel in de hal gegooid, en hij had nog steeds dezelfde dikke trui en zwarte broek aan van hun etentje. Met sokken. Het was koud buiten. Zelfs hij droeg sokken in de winter. Maar hij was en bleef Liam. Onstuitbaar en onhandelbaar. Haar favoriete verknipte kunstenaar.

'Dat zou ik niet eten als ik jou was. Het staat er al sinds je bent weggegaan.'

'Dat maakt me niet uit,' antwoordde hij, en hij nam een hap en keek haar aan.

'Goed, wat kwam je me vertellen?' vroeg ze fel, en hij glimlachte.

'Ik kwam je vertellen dat ik van je hou. Ik vond dat je dat moest weten.'

'Ik hou ook van jou. Maar dat doet er niet toe. We hebben elkaar tot waanzin gedreven. Ik heb jou pijn gedaan. Je hebt mijn hart gebroken. Je bent weggelopen. Het is onmogelijk. Dat weten we allebei. Dat hoeven we niet nog een keer te bewijzen. Dat hebben we al twee keer gedaan, en dat was meer dan genoeg.'

Het was nu vier maanden geleden, en ze was nog steeds niet over hun breuk heen. Als hij haar opnieuw in de steek zou laten, zou de pijn de volgende keer nog langer duren. Het was al erg genoeg geweest om hem twee keer achter elkaar te verliezen. Ze was niet van plan het er nog een derde keer op te wagen, hoe onweerstaanbaar hij ook was. Ze was van plan om deze keer naar haar hoofd te luisteren, en niet naar haar hart. Dat hart had haar al genoeg problemen met hem bezorgd. Te vaak.

'Driemaal is scheepsrecht,' zei hij, en hij nam de laatste hap van zijn ijs, spoelde de kom om en zette hem in de afwasmachine. 'Kijk nou toch eens hoe goed opgevoed ik ben. Waarom zou je dat iemand anders gunnen?'

'Je lijkt alleen maar goed opgevoed. Eigenlijk ben je net zo'n slonzige hond die niets anders kan dan kwispelen, poten geven en de bal terugbrengen. Maar je hoeft mij niets wijs te maken, want je bent nog lang niet zindelijk.'

'Net als jij dus. We horen gewoon bij elkaar,' zei hij zelfverzekerd.

'Ik ben het wel. En bijzonder welopgevoed. In alle opzichten.' Ze maakte zich lang om zo streng mogelijk over te komen, en mislukte daar jammerlijk in. Liam was totaal niet onder de indruk. Hij hield van haar, en daar paste geen angst bij.

'Je hebt gelijk, je bent goed opgevoed. Maar je bent ook de koppigste vrouw die ik ooit ben tegengekomen.'

'Ben je op onderzoek uitgeweest?' vroeg ze achterdochtig. 'Xavier vertelde me dat hij je was tegengekomen met een meisje dat nog jonger was dan Tati.'

'Ik ben met een heleboel meisjes uit geweest vanaf het moment dat ik zo dom was om bij je weg te lopen. Ik verveel me dood bij ze. Sasha, ik weet niet wat je met me hebt gedaan, maar ik kan niet leven zonder je. Ik wil het weer proberen. Ik hou van je. Ik beloof je dat ik me voortaan zal gedragen.'

'Je hebt niets verkeerd gedaan, de vorige keer,' antwoordde ze met een verdrietige blik. 'Je was geweldig. Ik was gelukkig met je. En ik hou ook van jou, maar dat idiote kunstenaarsgedrag van je, daar kan ik niets mee. Elke keer als ik je vraag om je een beetje aan te passen, dan denk jij dat ik je in een keurslijf wil drukken. Bij elke vorm van kritiek voel je je op je tenen getrapt, en denk jij dat ik je net zo verban als je vader vroeger deed. En dat doe ik helemaal niet, maar ik kan nu eenmaal niet altijd doen waar jij zin in hebt. En in jouw ogen voer ik dus elke keer een nieuwe aanval op Hiroshima uit. Zodra je je beledigd voelt ben je alweer onderweg naar buiten.'

'Ik voelde me buitengesloten,' legde hij uit, alsof dat nu nog iets uitmaakte. Het feit bleef dat hij er een punt achter had gezet, en was vertrokken. En intussen waren ze vier maanden verder. Wat haar betreft was het te laat, althans, dat was wat ze hem wilde laten geloven.

'Ik weet dat je je buitengesloten voelde. Ik heb een rottijd achter de rug zonder je. Maar ik wilde niet het risico lopen mijn dochter voor altijd kwijt te raken omdat ik jouw kant zou kiezen. Daar was het te vroeg voor.'

'Dat begrijp ik intussen. Het heeft even geduurd, maar dat snap ik nu.' Hij zat aan de keukentafel alsof hij wachtte op een nieuw contract.

'Wat wil je van me, Liam?' vroeg ze onrustig en gefrustreerd. 'Ik word gek van je.'

'We zijn gek. Wij allebei. Gek op elkaar. Misschien is het een ziekte. Ik heb geen idee. Misschien moeten we onder behandeling. Ik weet alleen maar dat ik elke keer als ik je zie, besef dat ik niet zonder je kan leven. En ga me nu niet vertellen dat jij niet precies hetzelfde hebt. Ik weet namelijk dat het zo is. Je bent alleen een stuk beschaafder dan ik, en volwassener, of weet ik wat het is. Ik had vanavond zo bij je in die taxi willen kruipen, maar dat vroeg je niet, dus toen heb ik maar een volgende aangehouden om hierheen te komen. Je had me op z'n minst kunnen vragen of ik nog zin had om iets te komen drinken,' zei hij zogenaamd beledigd, maar dat was hij niet. Hij plaagde haar maar, en dat wist ze. 'Ik heb aangeboden je thuis te brengen, en dat meende ik.'

'En dan? Dan hadden we iets doms gedaan? En dan? Hadden we weer een paar, misschien wel drie leuke maanden gehad en dan was je weer bij me weggegaan op het moment dat ik misschien een tere plek bij je had geraakt? Liam, ik begin er niet meer aan.'

'Nou, en ik ben niet van plan om hier eerder weg te gaan dan dat je zegt dat je het weer wilt proberen met me. Ik wil samen Kerstmis vieren. Nee, ik wil de rest van ons leven samen vieren. Ik kan niet zonder je. Je bent de enige vrouw die me begrijpt, die echt om me geeft en voor me zorgt.'

'Ik heb geen zin om over je te moederen, Liam,' antwoordde ze vastbesloten, 'al ben ik er misschien oud genoeg voor.'

'Alle mannen willen bemoederd worden. Dat is nu eenmaal de aard van het beestje.' Dat was haar al eens eerder gezegd, maar het schoot haar even niet te binnen door wie. Ze piekerde er even over, en zette het toen van zich af. Alles wat hij zei was belachelijk, en het maakte niet uit hoe knap of aantrekkelijk of sexy hij was. 'Ik vind het juist fijn dat je ouder bent dan ik. Jij begrijpt de wereld veel beter dan ik.'

'Dat is alleen maar omdat jij weigert volwassen te worden.'

'Ik geef je toestemming om de volwassene te zijn van ons tweeën.' Hij keek haar aan alsof hij dacht dat alle problemen uit de weg waren geruimd, maar dat was niet zo, voor haar niet tenminste.

'Jij zult toch zelf ook een keer volwassen moeten worden.'

'Kijk, dat is nou het gedeelte waar ik niet van hou,' antwoordde hij, en hij knipte met zijn vingers. 'Kan ik niet gewoon de gekke kunstenaar blijven uithangen tot ik een jaar of tachtig ben? En tegen die tijd kun je iedereen gewoon vertellen dat ik seniel ben.'

'Je kunt nu ook net zo idioot blijven doen als je maar wilt, alleen niet altijd.' Hij was het eerst ook niet altijd. Alleen af en toe, op het verkeerde moment, zoals toen op het barbecuefeest, en dat was niet alleen idioot, maar ronduit schandelijk geweest. Dat was een avond geweest die niemand licht zou vergeten, en Sasha al helemaal niet. 'Het maakt niet uit waar we het wel of niet over eens worden, Liam. Het wordt toch niets. Het gaat echt niet. Het blijft een onmogelijke zaak.'

'Wat een onzin. Het kan wél. Maar de wil ontbreekt je.'

'Waarom zou ik niet willen dat het wel mogelijk was? Waarom zou ik niet bij je willen zijn als ik van je hou, wat ik doe? Ik ben nooit opgehouden van je te houden. Jij bent degene die ervandoor ging, niet ik. Jij bent degene die het onmogelijk heeft gemaakt, en dat bewezen heeft ook. Toen heb je mij overtuigd.

Tot dat moment dacht ik dat we het konden, tot het moment dat je uit je dak ging over Tati, hoewel ik moet toegeven dat ze zich vreselijk heeft gedragen tegen je.'

'Dat heeft ze inderdaad, en ik was een idioot. Ik weet het niet, Sasha. Wat moet ik je vertellen? Met uitzondering van Beth ben je de enige vrouw van wie ik ooit gehouden heb. Misschien ben ik een langzame leerling, of dyslectisch, of God mag weten wat. Ik weet alleen dat ik het nu weet.'

'En nu is het te laat,' antwoordde ze verdrietig. Niet dat ze dat wilde, maar het was de harde waarheid, voor hen allebei. Ze konden hier gewoon niet nog een keer aan beginnen, hoe verleidelijk het ook mocht lijken.

'Niet waar,' hield hij vol.

'Jawel.' Ze was net zo vasthoudend als hij. Misschien nog wel meer, deze keer.

'Als je niet ophoudt ruzie met me te maken, dan word ik straks stomdronken. Dan geef je me geen keus.'

Heel even dacht ze dat hij het meende. 'Wil je een borrel?'

'Nee, ik wil jou.' Midden in haar keuken knielde hij voor haar neer. Ze waren niet verder gekomen dan de keuken, en lachend keek ze op hem neer.

'Dit ziet er belachelijk uit. Sta, in godsnaam op.'

'Niet voordat je zegt dat je het nog een keer met me wilt proberen. Jezus Sasha, wat hebben we nou helemaal te verliezen?' '

Ons verstand. Ik wel in elk geval. Vorige keer werd ik bijna gek toen je weg was.'

'Ik ga niet meer bij je weg. Dat beloof ik je.'

'Dan gebeurt er iets anders ergs. Dat weet ik gewoon.'

'En wat dan nog? Dan maken we een tijdje ruzie, en dan maken we het weer goed. Zie het als een leerproces. En ik mag dan een langzame leerling zijn, maar god, wat hou ik van je.'

'Je bent onmogelijk.'

'Misschien. Maar onze relatie niet.' Hij kwam overeind en deed wat hij de hele avond, en de avond ervoor, al had willen doen maar niet had gedurfd. Hij sloeg zijn armen om haar heen en kuste haar tot ze allebei buiten adem waren. 'Ik hou van je,' zei hij hees.

'Ik ook van jou,' fluisterde ze. 'Alsjeblieft, Liam... doe me dit niet aan.' Ze wist intussen dat ze hem onmogelijk kon weerstaan. Ze wilde hem.

'Sasha, alsjeblieft, geef ons nog een kans...' fluisterde hij terug. Sasha keek hem diep en lang in zijn ogen, en toen, alsof iemand anders de regie had overgenomen, knikte ze en deed ze haar ogen dicht.

Met een soepel gebaar tilde hij haar in zijn armen en liep hij met haar naar de slaapkamer waar hij haar op het bed legde dat ze de afgelopen zomer zo vaak hadden gedeeld. Ze keek toe hoe hij zich uitkleedde, en verwonderde zich over hun idiotie en haar totale onmacht om hem te weerstaan.

'Volgens mij ben ik van de duivel bezeten,' zei ze toen ze hem zijn schoenen, en even later zijn broek uit zag trekken. 'Ik heb een exorcist nodig.'

'Nee, ik heb jou nodig,' zei hij op het moment dat zijn broek op de grond viel en zijn t-shirt erachteraan. Ze viel bijna in zwijm, en toen knipte hij het licht uit. 'Jou, meer dan jou heb ik niet nodig,' zei hij toen hij bij haar in bed stapte.

'Ik hou van je, Liam... we kunnen maar beter zorgen dat we het deze keer goed doen,' waarschuwde ze hem toen hij haar begon te beminnen.

'Dat doen we ook, Sash, dat beloof ik je.'

Ze bedreven de liefde alsof ze aan elkaar verslaafd waren. Dat wat ze deelden was niet te bevatten, niet te beschrijven. Het enige wat ze later zeker wisten, was dat ze allebei weer geloofden dat het mogelijk was.

20

Sasha werd de volgende ochtend wakker naast Liam, en deze keer kon ze alleen maar lachen. 'Zeg tegen me dat dit een droom is. Dat ik ijl... We lijken wel gek om het nog een keer te proberen.'

'Ja,' antwoordde hij, en hij rolde breed grijnzend op zijn rug, 'dat zijn we, en daar ben ik vreselijk blij om. Bedenk toch eens hoe saai het leven anders zou zijn.'

'Inderdaad, God verhoede dat we normaal zouden zijn. Ik weet niet eens meer wat dat is.'

'Normaal is saai,' zei hij glimlachend.

'O nee... echt...?'

'Wat gaan we vandaag doen?'

'Ik weet niet hoe het met jou zit, meneer de verknipte kunstenaar, maar ik moet werken voor mijn geld. Ik heb kinderen en schilders te onderhouden.'

'Mij niet. Ik ben uitverkocht,' antwoordde hij glunderend, en hij rolde op zijn zij om haar een kus te geven. Ze waren weer gelukkig samen. Het leven lonkte weer. 'Na Vermont kom ik terug.' Hij was oorspronkelijk van plan geweest om vanuit Boston naar Londen te vliegen, maar nu waren zijn plannen van het ene op het andere moment veranderd. 'Als je het leuk vindt, vlieg ik dan samen met jou naar Parijs. En dan ga ik daarvandaan wel weer een paar dagen naar Londen. Ik wil jou en Xavier niet in de weg zitten met de kerstdagen.'

'Nee,' antwoordde ze vastbesloten, 'ik vind het juist fijn als je erbij bent. En ik weet zeker dat Xavier dat ook vindt.' En Tatianna zou er sowieso niet bij zijn. Nu haar vader niet meer leefde vond ze het vreselijk om Kerstmis met alleen haar moeder en broer te vieren. Xavier was daarentegen juist zo loyaal dat hij zijn moeder nooit alleen zou laten zitten met de feestdagen. 'Liam,' zei ze, en met een serieus gezicht ging ze rechtop zitten. Ze keek alsof ze iets belangrijks te vertellen had. 'Ik ben niet van plan je nog een keer kwijt te raken. Het kan me niet schelen wat daar voor nodig is. Ik wil niet dat het weer misgaat. En als je nog een keer van me wegrent, reken er dan vast op dat ik achter je aankom. Deze keer doen we het goed, en anders vechten we ons in elk geval dood om het te proberen. Het zal me niet gebeuren dat ik je nog een keer kwijtraak.' 'Goed, mevrouw.' Hij salueerde en marcheerde naar de badkamer. Het was fantastisch om hem hier weer zo te zien rondlopen met zijn lange, geweldige, naakte lichaam en zijn lange blonde haren.

'Ik meen het, hoor!' riep ze hem na toen hij de douche aanzette. 'En ik vertel het vandaag meteen aan Tatianna.' Die laatste woorden waren net zozeer voor haarzelf als voor hem bedoeld.

Ze wist dat Tatianna deze keer geen moeilijkheden meer zou veroorzaken. En, het was haar leven, niet dat van haar kinderen.

'Ik hou van je,' brulde hij terug. Dat antwoord omvatte wat hem betreft alles.

Sasha liep naar de keuken om eieren met spek en Engelse muffins te bakken. Een uur later lag Liam weer in bed met de krant, en stond Sasha op het punt te vertrekken. Het leek alsof hij nooit was weggeweest, en zo voelde het ook.

'De werkster komt om twaalf uur,' hielp ze hem herinneren, en met haar koffertje in haar hand keek ze glimlachend op hem neer.

'Dat weet ik nog. Ik zal zorgen dat ik er tegen die tijd uit ben. Je ziet er erg volwassen uit vandaag,' merkte hij geamuseerd op.

'Dat ben ik ook.'

'Dat ben je helemaal niet. Niet liegen, Sasha. Je bent nauwelijks volwassener dan ik, anders zouden we hier nooit weer aan begonnen zijn.'

Ze was blij dat ze het wel hadden gedaan. Heel erg blij. Net als hij. Dolgelukkig zelfs. Ze had het gevoel dat ze haar leven had teruggekregen met hem. De waarheid was dat zij de volwassene in hem naar boven bracht, en hij haar jonger maakte. En in de aanloop naar de waarheid hadden ze een jaar rondjes om elkaar gedraaid en elkaar nu eindelijk gevonden. Het geheim van het succes was dat ze dit moesten zien te behouden. Sasha was klaar voor die uitdaging, en Liam ook. Ze beseften allebei dat het niet eenvoudig zou zijn, maar het was het voor allebei waard om voor te vechten.

'Heb je tijd om samen te lunchen?' Ze knikte. 'Dan haal ik je om een uur op. Ik wil eerst even een paar boodschapjes doen. Kerstcadeautjes voor de kinderen. Heb jij een idee wat ze leuk zullen vinden?'

'Ik ken ze niet eens, Liam,' antwoordde ze lachend. Hij had zijn oude plaats met het grootste gemak ingenomen, en lag nu als een koning in haar bed.

'Daar zou ik graag verandering in brengen. Zullen we de volgende keer dat je naar New York moet samen naar Vermont gaan?'

'Afgesproken.' Hun relatie zou niet langer geheim zijn. Deze keer moesten ze het doen zoals het hoorde, zonder grenzen en geheimzinnigheid. Dat wilden ze ook. Het had hun een jaar gekost om op hetzelfde spoor te komen, en het had erger kunnen zijn. De vier maanden dat ze zonder hem had geleefd, hadden haar duidelijk gemaakt hoeveel hij voor haar betekende. En hij was tot dezelfde conclusie gekomen.

Voor ze wegging gaf ze hem een kus, en hij sprong vrijwel meteen daarna het bed uit. Hij wilde voor haar ook een kerstcadeau kopen. Dat zou hij die middag doen. Niet zomaar een gouden armbandje deze keer, nee, iets veel beters. Hij had de afgelopen week een onwaarschijnlijke hoeveelheid geld verdiend, en hij kon nauwelijks wachten om er wat van aan haar uit te geven.

Om een uur haalde hij haar op bij de galerie. Ze gingen lunchen bij Gino's, en later liep hij met haar mee terug naar de galerie voor hij op pad ging voor zijn cadeautjes. Laat in de middag kwam hij terug en wachtte bij Marcie, terwijl Sasha haar gesprek met een cliënt afrondde. Voordat de klant vertrok, stelde ze Liam aan hem voor als hun veelbelovende nieuwe schilder. Vervolgens gaf ze Liam een kus op zijn wang, en daarmee was duidelijk dat hij niet zomaar een van haar schilders was. En ook niet meer geheim.

Liam liep te glunderen toen ze de galerie verlieten. 'Dat was lief van je daarnet.'

'Wat? Dat ik je aan mijn klant voorstelde?' Ze wist best wat hij bedoelde, en was blij dat ze hem dit plezier had gedaan. Ze wist intussen wat het voor hem betekende om geaccepteerd te worden, opgehemeld te worden zelfs. Daar leefde hij van op, en als dat hem zo gelukkig maakte, vond zij het geen enkel probleem om daar af en toe in mee te gaan. Meer nog zelfs. Ze deed het graag, en met liefde.

Het was verbazingwekkend hoe snel ze weer in hun oude ritme vervielen. Het was alsof ze nooit uit elkaar waren geweest. Hij verhuisde van het appartement van zijn vriend in Tribeca naar dat van haar. Sasha vertelde het aan Tatianna, en daarna belde ze Xavier op in Londen. Haar dochter maakte geen problemen deze keer. Ze vertrouwde Liam nog steeds niet, maar ze legde zich neer bij haar moeders beslissing, en ze was zelfs bereid Liam een kans te geven. Het was haar intussen wel duidelijk hoeveel haar moeder van hem hield.

Alles was weer zoals vroeger, nee, beter dan vroeger. Het was alsof ze, elke keer als ze na een scheiding weer bij elkaar kwamen, nog sterker met elkaar verbonden waren dan daarvoor. Deze keer had ze bijna het gevoel alsof ze getrouwd waren, en hij had ook al zoiets gezegd. Ze vroeg zich af of het ooit zover zou komen, maar eigenlijk deed het er niet toe. Het enige wat telde, was dat ze weer bij elkaar waren. Ze was er sterker dan ooit van overtuigd dat hun relatie een kans van slagen had, en ze wist zeker dat ze vanaf nu de hele wereld samen aankonden. Ze had die ochtend min of meer hetzelfde gezegd tegen Marcie, en die was ook erg blij voor haar.

De daaropvolgende twee dagen waren gevuld met uit lunchen en uit eten gaan en winkelen. Hij hing rond in de galerie als ze druk was, en ze belandden in een ritme van 's morgens en 's avonds vrijen, en soms tussendoor ook nog een keer.

Liam zou de volgende ochtend vertrekken naar Vermont, en de cadeautjes voor zijn kinderen lagen ingepakt klaar. Zijn cadeau voor Sasha had hij verstopt in een la in Xaviers kamer. Hij had een smalle diamanten armband voor haar gekocht, vergelijkbaar met de gouden armband die hij haar eerder gegeven had, maar deze flonkerde en was veel 'volwassener'. Hij kon het zich veroorloven. Dit had hij in mei niet voor haar kunnen kopen.

Na deze expositie was alles in één klap veranderd. Eindelijk had hij eens goed verdiend, en hij kon nauwelijks wachten om weer aan de slag te gaan.

's Avonds laat, nadat ze naar bed waren gegaan, ging Liams mobiele telefoon. Eerst hoorden ze hem geen van tweeën omdat hij aan de oplader in de badkamer lag, maar uiteindelijk werd Sasha wakker van het aanhoudende gerinkel en maakte ze Liam wakker. Hij stommelde naar de badkamer en vroeg zich af wie het kon zijn. Het was Beth. Binnen een paar seconden was hij klaarwakker en staarde hij met ogen groot van angst naar Sasha.

'Hoe erg is het?' vroeg hij, en luisterde stilletjes naar het uitvoerige antwoord. Sasha wist nog steeds niet met wie hij sprak. Maar het klonk verre van goed, en zijn gezicht was doodsbleek. Toen hij ten slotte ophing, stonden de tranen in zijn ogen.

'Wat is er gebeurd?' vroeg Sasha bezorgd. Telefoontjes op dit tijdstip in combinatie met dat soort vragen, beloofden meestal weinig goeds. Haar voorgevoel zei dat het om een van zijn kinderen ging.

'Het gaat om Charlotte. Dat was Beth. Ze gingen kijken bij het nieuwe huis dat haar aanstaande man voor ze laat bouwen, het is nog niet klaar. Charlotte is op een zeil gaan staan dat daar lag om een gat af te dichten, en toen is ze een hele verdieping naar beneden gevallen en op een betonnen vloer met een stapel bouwmateriaal gevallen.

'O mijn god.' Sasha keek net zo geschokt als hij. Zijn hand trilde toen hij de telefoon weglegde en Sasha's hand zocht. Hij kneep er zo hard in dat het pijn deed toen hij haar de rest van het verhaal vertelde.

'Ze heeft haar rug gebroken, en ze weten nog niet wat de gevolgen daarvan zullen zijn. Misschien zal ze ooit weer kunnen lopen, maar het kan ook zijn dat ze de rest van haar leven vanaf haar nek verlamd zal blijven. Ze kunnen er nog niets over zeggen. Ze heeft ook een hersenschudding, maar dat is niet zo erg als haar rug. Ze is bij bewustzijn en heeft ontzettend veel pijn.'

Hij begon te huilen en Sasha hield hem stevig vast. Hij moest meteen weg, hij kon niet wachten tot de volgende morgen. Ze regelde meteen een huurauto voor hem en wilde het liefst met hem meegaan, maar ze bedacht dat het te zwaar voor Beth en de kinderen zou worden om hierbij een vreemde in hun midden te hebben. Toch zou ze Liam het liefst willen steunen. Ze wist dat hij haar nodig had.

Binnen tien minuten stonden ze buiten. Hij had zijn tas, en Sasha hield een taxi aan om hen naar het autoverhuurbedrijf te brengen. Een halfuur later was hij onderweg naar Vermont.

'Ik wilde dat ik met je mee kon,' zei ze, en ze meende dat, maar hij was het met haar beslissing eens. Het zou anderen in verlegenheid brengen als ze met hem meeging. Ze zouden met z'n allen rond Charlottes bed zitten op de intensivecareafdeling, en hij wist dat hij Beth verdriet zou doen als hij Sasha meebracht. 'Ik bel je zodra ik iets weet,' zei hij, en hij drukte haar een laatste keer stevig tegen zich aan. Hij had alle kracht nodig die ze hem te bieden had. Het was een uur 's nachts en hij had een rit van zes uur voor de boeg, misschien minder als het goed weer bleef, maar Beth had tegen hem gezegd dat het daar sneeuwde. 'Ik zal elke minuut van de dag aan je denken,' zei ze, en ze kuste hem door het open raam. Ze zwaaide nog een keer en toen reed hij weg. Een paar minuten later zat ze in een andere taxi, terug naar de stad. Hij belde haar al op haar mobiele telefoon voor ze thuis was. Hij was erg van streek en huilde.

'Ik hou van je, Sasha... Dank je dat je er voor me bent...'

'Ik ben er altijd voor je, schat. Ik denk aan je en bid voor jullie allemaal.' Arme kleine Charlotte. Het was een wonder dat ze de val had overleefd. Sasha hoopte dat het niet zo erg zou zijn als ze allemaal vreesden. 'Rij voorzichtig, lieverd... Bel me als je er bent, als je tijd hebt.'

Hij belde haar die nacht nog een paar keer om het nieuws door te geven dat hij van Beth kreeg over Charlotte. Haar toestand was kritiek, maar ze hield zich sterk. Ze zouden die ochtend, als hij er was, meteen gaan opereren. Sasha werd misselijk bij het idee aan wat ze allemaal zouden moeten doorstaan. Een nachtmerrie was het. Ze kon zich niets ergers voorstellen dan een zwaargewond kind. Liam kwam om negen uur 's morgens aan, en Sasha zat al op zijn telefoontje te wachten. Ze was de hele nacht samen met hem wakker gebleven. De hele nacht lang hadden ze elkaar om het halfuur gesproken. Ze had hem geen minuut alleen gelaten. En als hij haar niet belde, belde zij hem. Ze was dankbaar dat ze weer bij elkaar waren, en het minste wat ze voor hem kon doen, was hem door deze beproeving heen helpen.

Pas tegen de middag hoorde ze weer van hem, op het moment dat Charlotte geopereerd werd. De artsen zouden pas tegen de avond klaar zijn. Huilend beschreef Liam haar toestand. Ook Sasha wachtte het nieuws met tranen in haar ogen af in de galerie. De resultaten van de operatie klonken veelbelovend. Het was uiteindelijk toch niet zo grimmig als het had kunnen zijn, maar wel erg slecht. En toen ze later wat meer tijd hadden, vertelde Liam dat de aanstaande man van Beth werd verteerd door schuld en verdriet. Charlotte was bij hem geweest om te kijken waar haar kamer zou komen, en toen hij heel even omkeek om iets aan te wijzen was ze in dat gat gevallen. Liam zei dat Beth hem de schuld gaf, maar dat deed hij zelf al. Het klonk als een martelende situatie voor hen allemaal. Tom, Liams oudste zoon, was eerder vertrokken van de universiteit en zat nu in het vliegtuig om bij zijn zusje te kunnen zijn. In elk geval was de familie bij elkaar, bijna. Het speet Sasha dat ze er niet bij kon zijn. Ze had erover gedacht om erheen te vliegen en een hotelkamer te nemen vlak bij het ziekenhuis, zodat ze er kon zijn voor Liam, maar hij zei dat ze met z'n allen in Charlottes kamer en in de gang sliepen. Hij zei dat hij geen tijd voor haar zou hebben. Dus bleef ze in New York en leefde ze met de telefoon in haar hand.

Om zeven uur ging ze weg uit de galerie, en thuis bleef ze in de buurt van de telefoon. Hij belde haar die avond een paar keer. De volgende ochtend werd het nieuws, na een slapeloze nacht voor zowel Liam als Sasha, een beetje beter. Hij vertelde dat Beth stijfjes, maar wel vriendelijk tegen hem deed. Ze was halfgek van verdriet. Ze hadden de bruiloft die al over drie weken had zullen plaatsvinden, moeten afzeggen. Ze hadden besloten in januari een nieuwe datum te prikken, pas als ze wisten hoe het met Charlotte was. Ineens stond het leven van hen allemaal op z'n kop, en dat van Charlotte hing nog steeds aan een dun draadje. Ze was er nog lang niet bovenop.

De dagen verstreken eindeloos, en tegen het einde van de week kregen ze het bericht dat ze niet volledig verlamd zou blijven, maar over het gebruik van haar benen konden ze nog geen uitsluitsel geven. Dat hing allemaal af van hoe haar ruggengraat zich zou herstellen. De kans bestond dat ze weer zou kunnen lopen, maar niets was nog zeker, en voor het eventueel zover was, zouden er maanden en misschien wel jaren van operaties en revalidatie aan voorafgaan. Sasha vond het vreselijk te moeten vragen, maar ze was blij te horen dat ze goed verzekerd waren, want anders was het ook nog eens een financieel drama geworden. Het zou jaren en een klein fortuin gaan kosten om de kleine meid weer op te lappen, en ze had nog een lange zware weg te gaan, net als Beth die de zorg op zich zou nemen. Liam klonk schuldig toen hij dat vertelde. Maar iemand zou voor Charlotte moeten zorgen, en hij kon daar niet blijven. Hij woonde in Londen en zou veel bij Sasha in Parijs zijn. Hij maakte zich zorgen dat ze de kerstdagen misschien niet samen zouden kunnen doorbrengen, maar dat was op dit moment niet hun grootste zorg. Terwijl ze luisterde naar zijn verhaal, besloot Sasha om tijdens de feestdagen in New York te blijven. Als de mogelijkheid zich zou voordoen dat hij er een paar dagen tussenuit kon, was het voor hem eenvoudiger om naar New York te komen dan helemaal naar Parijs op en neer te moeten. En de Parijse vestiging van de galerie kon het zoals altijd, dankzij de inzet van Bernard, prima af zonder haar.

Ze belde Xavier om te vertellen wat er was gebeurd, en hij had net als zij erg met Liam te doen. Xavier kende Charlotte, hij had haar een paar keer ontmoet voor Beth met de kinderen was weggegaan. Hij vond de gedachte aan haar mogelijke verlamming vreselijk, en hij hoopte dat het mee zou vallen. Hij vroeg zijn moeder Liam sterkte te wensen namens hem, en zei dat hij een kaarsje zou gaan branden voor het kleine meisje. Ook Sasha was die ochtend nog naar de kerk geweest om voor haar te bidden en een kaarsje aan te steken, iets wat ze zelden meer deed.

Xavier bood aan om de feestdagen bij haar in New York te komen doorbrengen, maar ze wist dat hij liever bij zijn nieuwe vriendin in Londen wilde blijven en dat hij haar had uitgenodigd om samen te gaan skiën, dus wees Sasha zijn aanbod af. Hij zou ongetwijfeld meer plezier hebben op de piste. Hij waardeerde haar begrip, en beloofde dat hij Kerstmis volgend jaar weer samen met haar zou vieren. Hopelijk zouden Liam en Tatianna er dan ook bij zijn. Maar er was nu te veel aan de hand om met de voorbereidingen van Kerstmis bezig te zijn.

De nieuwsbulletins van Liam bleven gedurende de daaropvolgende twee weken binnenkomen, en tegen die tijd was het nog maar een paar dagen voor Kerstmis. Voor de mensen in het ziekenhuis had Kerstmis opgehouden te bestaan. Ze maakten zich alleen nog maar zorgen om Charlotte, en wachtten op nieuwe uitslagen van de artsen, die telkens iets beter waren, maar nog steeds niet helemaal geruststellend. Ze leefden met z'n allen onder zware druk. Liam was zo uitgeput dat hij soms chagrijnig was, en belde steeds minder vaak omdat hij acht uur de wacht hield bij Charlotte om Beth een beetje te ontlasten. Daarna was hij soms zo moe dat hij in slaap viel op de bank in de hal voor hij zelfs maar kans had gezien te bellen. Sasha had begrip voor de druk waaronder hij stond, althans, ze probeerde er begrip voor op te brengen. Het vrat aan haar om alles van deze afstand te moeten horen, en ze kon zich een vrij goede voorstelling maken van hoe het daar dag in dag uit voor hen allemaal moest voelen op de intensive care bij hun kleine meisje. Liam vertelde dat ze vreselijke pijn had, en hoe erg dat was om te zien. Het was een nachtmerrie voor iedereen. Ze leefde met ze mee en miste Liam vreselijk. Elke keer beloofde hij dat hij naar New York zou komen zodra hij daar kans toe zou zien. Maar ze kon zich niet indenken wanneer dat zou zijn, en ze vroeg er nooit naar. Ze wilde zijn last verlichten, niet groter maken.

Twee dagen voor Kerstmis kregen Charlotte en haar familie het mooist denkbare kerstcadeau. Ze kregen te horen dat het nog een hele tijd zou duren, maar dat Charlotte op den duur weer zou kunnen lopen. Misschien met een stok, of met beugels, en de kans bestond dat ze mank zou lopen, maar ze zou weer kunnen lopen. Haar ruggengraat was niet volledig vernietigd, hoewel ze nooit meer helemaal de oude zou worden. Ze had een lange weg te gaan, maar de uitkomst was beter dan ze met z'n allen hadden gevreesd. Ze zou nog minimaal drie maanden in het ziekenhuis moeten blijven, maar de artsen verwachtten dat ze redelijk zou herstellen en dat ze geen blijvend hersenletsel zou overhouden. Ze zou veel kracht moeten hebben om alle komende operaties te doorstaan, maar iedereen was optimistisch. Nog diezelfde dag werd ze van de kritieke lijst gehaald.

Sasha barstte in tranen uit toen Liam haar belde met het goede nieuws. Het bleef verschrikkelijk allemaal, maar het nieuws was een geweldige opluchting. Het had allemaal veel erger kunnen uitpakken, en daar had het wekenlang naar uitgezien.

'Ik wil je komen opzoeken,' zei hij vermoeid.

'Is het niet handiger als ik naar jou kom? Ik heb liever niet dat je in deze staat in de auto stapt.'

'Het gaat prima met me,' antwoordde hij, hoewel Sasha niet vond dat hij dusdanig klonk. Hij stond al twee weken op instorten en hij was volledig uitgeput. Ze vond het een naar idee dat hij zo moe de weg op moest. Maar hij hield vol dat hij de volgende dag naar haar toe wilde komen om kerstavond bij haar door te brengen, en zei dat hij daarna weer terug moest. Hij wisselde het oppassen op zijn dochter nog steeds af met Beth en Becky, wat Sasha een lastige situatie leek, maar ze hadden geen andere keus. Er was constant iemand bij haar, en ook de ouders van Beth en haar verloofde hielpen zoveel ze konden. Charlotte had een heel leger van liefhebbende verzorgers om zich heen, en zowel Sasha als Xavier bleef voor haar bidden. Ze had Tatianna ook verteld wat er was gebeurd, en die had geschokt gereageerd en gevraagd of Sasha Liam sterkte wilde wensen namens haar. Sasha gaf de boodschap door, en hij zei dat hij dat erg aardig van haar vond en of Sasha haar namens hem wilde bedanken voor haar medeleven. Tatianna mocht dan verwend en moeilijk zijn, haar hart zat wel op de goede plek.

Sasha maakte zich veel zorgen tijdens de hele rit van Liam vanuit Vermont. Ze belde hem om het uur, en hij klonk fit. Hij had ervoor gezorgd dat hij de nacht ervoor goed had geslapen. Ze kon nauwelijks wachten om hem weer te zien, en ondanks alles wat er was gebeurd, verheugde ze zich op hun gezamenlijke feestdag.

Tijdens zijn afwezigheid had ze een kerstboom neergezet en versierd. Er lagen een paar pakjes voor hem onder de boom: een grappig t-shirt, een nieuwe honkbalpet, een kunstboek dat van haar vader was geweest, en een horloge van Cartier. Verlangend zat ze op hem te wachten toen hij die avond om zes uur aankwam. Hij had er niet al te lang over gedaan, het was rustig op de wegen.

Sasha barstte in tranen uit toen ze hem zag. Hij zag er zo uitgeput en gekweld uit, en toen ze haar armen om hem heen sloeg, begon ook hij te snikken. Hij had het gevoel dat hij de afgelopen twee weken bezig was geweest te verdrinken. Nooit eerder had hij zulke angstaanjagende emoties doorstaan. Ineens zag hij er niet langer uit als een jongen, maar binnen een paar weken was hij veranderd in een man die er ouder uitzag dan hij was. In een paar weken, was hij minstens tien jaar ouder geworden. Het deed haar verdriet dat ze zoveel angst en spanning in zijn ogen zag. Hij probeerde te omschrijven hoe de situatie was. Van alleen de verhalen al draaide haar maag zich om. Het was verschrikkelijk. Maar in elk geval was Charlotte nu aan de beterende hand en zag haar toekomst er hoopvol uit.

'En hoe houdt Beth zich?' Zelfs om haar maakte Sasha zich zorgen.

'Bewonderenswaardig goed. Ze is constant in het ziekenhuis. George logeert bij vrienden. En Tom wisselt ons af en toe af.' De hele familie had zich verenigd, zelfs Becky hoorde daarbij, maar daar zei Liam niet veel over. Daar voelde hij zich nog steeds ongemakkelijk over, en dat zou waarschijnlijk voor altijd zo blijven. Sasha maakte zich geen zorgen over haar aanwezigheid. Het was een eenmalig iets geweest waar hij een hoge prijs voor had moeten betalen. Sasha was alleen maar blij dat hij al die tijd bij Charlotte in het ziekenhuis had kunnen zijn. Het was een van die dingen die een kind zich later altijd zou weten te herinneren, net als Liam, en zelfs Sasha.

Ze maakte een heerlijk kerstmaal voor hem klaar, liet het bad voor hem vollopen en stopte hem toen in bed. Een tijdlang lag hij haar stil aan te kijken met haar hand in de zijne. Hij was zo moe dat hij nauwelijks iets zei. Zijn ogen lieten haar niet los, en om middernacht wisselden ze cadeaus uit. Ze bracht die van hem naar bed, en hij stond op om haar cadeaus uit de logeerkamer te halen. Met stomme verbazing staarde ze naar de diamanten armband, die hij om haar pols vastmaakte.

'Wat een schitterende armband. Je verwent me wel heel erg.' Blij met haar cadeau en zijn komst, kuste ze hem. Ook hij was blij met de cadeaus die ze voor hem had uitgezocht, vooral met het horloge en het boek dat van haar vader was geweest.

Hij lag op zijn rug naar het plafond te staren toen Sasha naar bed kwam. Hij maakte geen aanstalten om te vrijen, en Sasha ook niet. Het leek haar niet passend na alles wat hij had meegemaakt. En hij zag er doodmoe uit. Seks was wel het laatste waar hij op dat moment aan dacht. Ze wilden niets anders dan samen zijn, en hand in hand lagen ze naast elkaar.

Het liep tegen enen, toen hij op zijn zij draaide en haar aankeek. Hij was te moe geweest om naar de nachtmis te gaan, en Sasha was er ook niet over begonnen. Ze was er van overtuigd dat God het wel zou begrijpen.

'Je ziet er moe uit, schat. Waarom ga je niet lekker slapen?' Ze had hem het liefst als een baby in slaap gewiegd. Hij kon zijn slaap goed gebruiken, zeker met de zware tijd die hem nog te wachten stond. De volgende ochtend zou hij weer terugkeren naar het front. Dit was de enige nacht waarin hij respijt kreeg, en daar had hij zeven uur voor moeten rijden.

'Ik wil niet slapen. Ik wil vannacht gewoon bij je zijn en elke minuut in me opzuigen.' Hij zou het er een hele tijd mee moeten doen.

'Ik ben hier. Je hebt je slaap nodig. Anders ben je morgen te moe om terug te rijden.' Hij wilde tegen de avond van eerste kerstdag weer bij zijn kinderen zijn, en misschien zelfs nog eerder, als dat lukte. Hij zou de volgende ochtend om zeven uur vertrekken. Ze hadden minder dan zes uur samen te gaan. 'Als alles een beetje tot rust is gekomen bij jullie, dan kom ik je daar opzoeken.' Het was nog steeds te vroeg om zich in het gezelschap te mengen, maar Liam leek geen idee te hebben hoe lang hij daar nog zou zijn. Sasha wachtte rustig af.

'Sash, ik moet met je praten,' zei hij, en hij kwam op een elleboog overeind.

'Waarover?' Heel even vroeg ze zich af of hij haar een aanzoek ging doen, maar daar leek het niet het juiste moment voor. Daarvoor waren er te veel andere dingen aan de hand. Glimlachend keek ze vanaf haar kussen naar hem op. Ze was zo vreselijk blij dat hij hier naast haar lag. Maar zelfs uit de buurt van alle verschrikkingen van het ziekenhuis, bleef die verdrietige blik op zijn gezicht. Hij was door zoveel angst en pijn gegaan dat hij dat niet zomaar van zich af kon schudden. Het zou een hele tijd gaan duren, en niet alleen voor Charlotte, voor ze hier allemaal overheen waren. Haar hele familie was getraumatiseerd door haar ongeluk.

'Ik weet gewoon niet waar ik moet beginnen,' zei hij, en hij deed zijn ogen dicht. Toen hij ze weer opendeed, lag Sasha hem recht aan te kijken. Dit klonk alsof het belangrijk was, en ze wilde geen woord missen. 'Charlotte gaat een ongelooflijke hoeveelheid zorg, revalidatie en allerlei therapieën nodig hebben. Ze zal nog maanden in het ziekenhuis moeten blijven, en daarna kan ze misschien thuis revalideren omdat ze nog zo jong is, en anders moet ze naar een revalidatiecentrum. Er zit er een in Burlington.' Ze begreep waar hij zich zorgen om maakte. Ze twijfelde geen seconde. Ze zou er alles aan doen om hem te helpen waar mogelijk, en dat had ze hem al eerder willen zeggen, maar toen wilde ze zich niet opdringen.

'Het antwoord is ja,' zei ze. Ze boog zich over hem heen en gaf Liam, die haar verbaasd aanstaarde, een kus.

'Ja, op welke vraag?' Hij begreep totaal niet wat ze bedoelde.

Hij had het al moeilijk genoeg met wat hij wilde zeggen.

'Ja, op de vraag of ik je een voorschot kan geven. Ongelukken zoals deze kosten een fortuin. Ik wil je graag helpen. Het geld kan van de galerie komen, en anders van mij.'

De tranen sprongen in Liams ogen. 'Ik hou van je, maar dat hoef je niet te doen.'

'Ik doe het graag.' Zo eenvoudig was het.

'Het is niet nodig. We zijn heel goed verzekerd. Achteraf ben ik blij dat Beth daar altijd nogal spastisch over heeft gedaan.

Als het aan mij had gelegen was het daar niets mee geworden.

Ik vond die premies altijd maar waanzin. Goddank heeft Beth daar niet naar geluisterd. We hebben het nu hard nodig, en de ouders van Beth staan garant voor de rest. Ze hebben een flink kapitaal opgebouwd in de loop der jaren, en haar verloofde wil ook helpen. Wat mij betreft hoeft dat niet, maar hij voelt zich verantwoordelijk voor wat er is gebeurd. Daar moeten we het later nog maar eens over hebben. We hebben tot nu toe nog geen rekening gezien van het ziekenhuis. Maar bedankt voor je aanbod.'

'Goed, wat wilde je me dan vragen?' vroeg Sasha glimlachend, en hij haalde diep adem.

'Er is geen vraag, Sasha. Ik wilde je iets vertellen, niet vragen. Dat is de reden dat ik hier nu ben. Om je iets te vertellen.' Intussen glommen zijn ogen van de tranen.

'Wat wil je me vertellen?'

Hij sloot zijn ogen even en blies de woorden toen in één adem uit. Hij voelde zich net een moordenaar met een bijl in zijn handen, maar hij had geen andere keus. 'Ik ga terug naar Beth.'

Sasha staarde hem zwijgend aan, alsof ze niet begreep wat hij zei.

'Ik ga terug naar Beth,' herhaalde hij.

Sasha schoot als door de bliksem getroffen overeind. 'Je bedoelt morgen, naar Vermont, neem ik aan?' Ze hapte naar adem en klampte zich vast aan een laatste strohalm.

Hij schudde zijn hoofd. 'Nee, naar mijn huwelijk met Beth. Ze kan het niet aan, alleen. Het zal nog maanden, misschien wel jaren, duren voor Charlotte, letterlijk, weer op de been is, en misschien gebeurt het zelfs wel nooit. We weten het gewoon nog niet.' Hij was ook gaan zitten. 'Ik heb in al die jaren nooit voor Beth klaargestaan. Ik moet dit doen. Ze wil me terug, God mag weten waarom. Volgens mij is ze gek. Ik ben twintig jaar lang een waardeloze echtgenoot geweest. Al die jaren ben ik drukker met mijn kunstenaarsleven geweest dan met haar en de kinderen. Maar nu moet ik dit gewoon doen. Ik kan haar hier niet alleen mee opzadelen, Sash. Dat kan ik niet maken. Meteen na het ongeluk heeft ze haar verloving verbroken. Ze zei dat ze hem dit nooit zal kunnen vergeven. Ze heeft me gevraagd bij haar terug te komen.' Terwijl de tranen over zijn wangen stroomden, keek hij Sasha aan. Hij hield van haar. Maar hij hield ook van zijn vrouw. En die had hem nu nodig, meer dan ooit. Dat fatsoen maakte hem tot wie hij was, tot de man van wie Sasha hield, tot de man die haar nu verliet.

'Dat is geen goede reden om je huwelijk weer nieuw leven in te blazen. Blijf daar een halfjaar. Een jaar, als dat nodig is. Maar de verzorging van een ziek kind is geen reden om verder te gaan met een huwelijk dat voorbij is. Wat gebeurt er als Charlotte straks weer beter is? Dan zit je de rest van je leven aan je huwelijk en Beth vast.'

'Ik ben niet bij haar weggegaan,' hielp hij haar herinneren. 'Zij is bij mij weggegaan, en dat verdiende ik. Ik zou haar en de kinderen nooit in de steek hebben gelaten.'

'Mijn god, ik geloof mijn oren niet.' Ze waren net weer bij elkaar en hij lag in haar bed. Maar hij had haar de hele avond en nacht met geen vinger aangeraakt. Hij was alleen maar gekomen om haar te vertellen dat hij haar ging verlaten. Voorgoed, deze keer. 'Ik denk niet dat je op dit moment helder genoeg na kunt denken om een beslissing als deze te nemen. Jullie geen van beiden.' Ze vocht voor haar leven. Maar een blik op zijn gezicht vertelde haar dat ze de wedstrijd al verloren had. Er was geen winnaar deze keer. Het was voorbij. Hun relatie was onmogelijk geworden, maar om andere redenen dan voorheen. En ze had geen wapens om mee te vechten. Een huwelijk van twintig jaar en drie kinderen, waarvan een ernstig ziek, pleitten voor Beth. Sasha was kansloos. 'Kun je niet wachten met deze beslissing tot je alles weer een beetje op een rijtje hebt en je een paar nachten fatsoenlijk geslapen hebt?'

'Er valt niets af te wegen, Sasha. Ik kan Beth nu niet in de steek laten, en mijn kinderen ook niet.' Hij was volwassen en verantwoordelijk geworden, en nu wilde hij haar niet langer. En ze kon hem niet eens ongelijk geven, want ze wist dat hij het juiste deed, voor hen allemaal, behalve voor haar. Ze voelde zich alsof hij haar zojuist een klap met een sloophamer had verkocht, en eigenlijk was dat ook zo.

Liam sloeg zijn armen om haar heen en met gierende uithalen begon ze te huilen. Liam huilde met haar mee. 'Het spijt me, Sasha. Ik hou van je. Ik had zo graag met je verder willen gaan... maar ik moet echt terug. Als dit niet was gebeurd, had ik je ten huwelijk gevraagd. Dat is wat ik wilde. Maar dat gaat niet meer.'

Het was een drama voor hen allebei. Maar Sasha wist dat hij ook van Beth hield. Ze las het in zijn ogen. Het was idioot, maar echt waar, hij hield van hen allebei. En hij was Beth veel meer verschuldigd. Sasha was de verliezer. Hij moest haar opofferen omwille van zijn kind.

Urenlang lagen ze huilend in elkaars armen, rouwend om hun verlies, en wensten dat alles anders was. Ze wilde dat ze boos, misschien zelfs ziedend, op hem kon zijn, ze wilde hem haten, maar kon het niet. Ze was niet kwaad, haar hart was gebroken. Dit was net zo erg als, of misschien zelfs nog wel erger dan het verlies van Arthur. Want als Liam terugging naar Beth, zou hij echt dood zijn voor Sasha. Ze beseften allebei dat hij na deze keer echt nooit meer bij haar terug zou komen.

'Ik zal me terugtrekken uit de galerie, als dat is wat je wilt. Ik wil dit niet moeilijker voor je maken dan het al is.'

'Dat hoeft niet. Dat verdien je niet. Ik zal zorgen dat Karen en Bernard het contact met je onderhouden.' Ze wist dat ze hem hierna niet meer onder ogen kon komen, of zelfs maar met hem zou kunnen praten. Dat zou haar dood betekenen. Nooit had ze zo'n hartverscheurende pijn gevoeld, in elk geval niet meer sinds de dood van Arthur.

Om zes uur lagen ze nog steeds verstrengeld in elkaars armen. En om halfzeven stond hij op. Allebei zagen ze er verslagen uit. Het ergst van alles was dat ze wist dat hij de juiste beslissing had genomen. Er was niets te bespeuren van enig absurd kunstenaarsgedrag. Het was de beslissing van een goed en wijs man, die wist dat hij dit verschuldigd was aan zijn vrouw en gezin. Een man die klaarstond om zijn verplichtingen na te komen. In goede en slechte tijden. En dat maakte dat ze alleen maar meer van hem hield dan ooit.

'En als het nu niets wordt?' vroeg Sasha hem terwijl hij zich aankleedde. 'Wat gebeurt er als Charlotte eenmaal beter is en jullie blijken elkaar niet meer uit te kunnen staan? Wat doe je dan?'

'Ik heb geen idee,' antwoordde hij eerlijk. Ze zagen er allebei verwoest uit.

'Je bent niet voor niets met Becky naar bed geweest. Mannen doen dat soort dingen niet als ze een gelukkig huwelijk hebben.'

'Misschien heb je gelijk. Ik denk dat we op elkaar uitgekeken waren. Beth was het beu om altijd zonder geld te zitten. Ik voelde me soms in mijn doen en laten beperkt door de kinderen. Ik moest meer verantwoordelijkheden dragen dan ik wilde en aankon. Jezus, ik was negentien toen we trouwden.'

'En dat is dus waar je naar teruggaat,' zei Sasha somber. 'Denk alsjeblieft na voor je dit doet. Je kunt voor Charlotte zorgen zolang je wilt, maar dat wil niet zeggen dat je terug moet naar Beth.'

'Sasha, mijn besluit staat vast,' antwoordde hij. Hij klonk als een man met zijn hoofd in de strop. 'Ik moet wel. Ze heeft me nodig. Ze heeft het me gevraagd. Ze kan dit niet alleen. Zo sterk is ze niet.'

Sasha knikte. Alle argumenten waren opgebruikt, en ze had er niets mee gewonnen. En ze had het hart niet om hem te overtuigen van alles wat zij wist dat verkeerd was. Dat had hij vast zelf allemaal al overwogen. Daar kende Sasha hem intussen goed genoeg voor. Onder het vernis van zijn soms idiote gedrag, zat een goede, zorgzame man.

Ze bood aan ontbijt voor hem klaar te maken, maar hij schudde zijn hoofd. Hij kon geen hap door zijn keel krijgen. Ze hadden niet geslapen. Hij voelde zich alsof hij een einde aan zijn leven ging maken door haar te verlaten. Hij had zo wanhopig graag een leven met haar willen opbouwen, en het lot had bepaald dat hun dat ontnomen werd. Het lag niet in hun vermogen daar iets aan te doen. Het was Gods beschikking. Het lot. Al hun dromen waren verwoest. De beurt was nu aan Beth, en Charlotte, en de jongens. Tweeëntwintig jaar geleden had hij een gelofte afgelegd aan Beth, en nu was het moment gekomen om die na te komen. Hij had het gevoel dat hij geen keus had. Sasha was zijn droom. En Beth was zijn toekomst.

Hij stopte de cadeaus die hij van haar gekregen had in zijn rugzak, en Sasha keek van hem naar haar armband en weer naar hem. 'Ik zal hem nooit afdoen. Ik zal altijd van je blijven houden, Liam.'

'Doe dat maar niet,' antwoordde hij, en de tranen rolden over zijn wangen en vermengden zich met die van haar toen ze elkaar een allerlaatste keer kusten. 'Vergeet me. Vergeet dat we bestaan. Stop het ergens diep weg in je hart. Dat zal ik ook proberen. Hier,' en hij wees naar zijn hart, 'zul je altijd bij me zijn. Sasha knikte.

Ze klampte zich aan hem vast alsof ze zou sterven toen hij vertrok. Dit was het afscheid waar ze jaren geleden met Arthur nooit de kans voor had gekregen. Deze nacht met Liam was alles gezegd wat er gezegd moest worden. Hij verliet haar terwijl hij nog steeds net zoveel van haar hield als het voorgaande jaar, en misschien nog wel meer.

Zacht snikkend liep ze met hem mee naar de lift, en hij drukte op de knop. Sasha stond op blote voeten in haar nachthemd in de hal, haar lange donkere haren loshangend op haar rug als dat van een klein meisje.

De lift kwam, Liam keek haar aan, hield haar blik vast terwijl hij instapte, en toen sloot de deur zich en was hij verdwenen. Pas toen ze haar appartement weer binnenliep, besefte ze dat het eerste kerstdag was.

21

Kerstmis was een mistig geheel, een niet te bevatten nachtmerrie. Xavier en Tatianna belden allebei om haar fijne kerstdagen toe te wensen en te vragen of alles in orde was, en ze verzekerde hun allebei dat het prima ging. Maar Xavier vond dat ze vreemd klonk en belde later op de avond nog een keer. Hij vroeg of Liam bij haar was, en ze vertelde hem dat hij er was geweest maar dat hij alweer terug was naar Vermont. De pijn was te rauw om haar verdriet al met anderen te kunnen delen. Hij was zo ondraaglijk dat ze de hele dag in een stoel zat, voor zich uit staarde, en nauwelijks bewoog. Ze had een shock.

De dag na kerst was Sasha zoals altijd om tien uur in de galerie. Marcie kwam binnen en zag haar achter haar bureau zitten. Sasha's haar was strak naar achteren opgestoken, ze had zich niet opgemaakt, en haar gezicht was lijkbleek. Ze zat door wat papieren op haar bureau te bladeren, en de manier waarop ze zat had iets stars, alsof ze een shock had, en toen Marcie haar gezicht zag, was haar eerste gedachte dat Charlotte gestorven was. Maar het was Sasha, die niet langer leefde.

'O mijn god, is er iets gebeurd met...?' Marcies hand schoot naar haar mond. Het stond vast dat er iets vreselijks was gebeurd. Sasha zag eruit als een geest, maar ze schudde haar hoofd en wendde haar blik af. De afgelopen drie uur had ze ontroostbaar gehuild. Ze wist dat ze zijn stem nooit meer zou horen. Voor hij vertrok, hadden ze elkaar beloofd niet te bellen. Het zou hun allebei te veel pijn doen. Nooit eerder had ze zoiets moeilijks moeten doen als het respecteren van zijn beslissing.

Ze deed het uit liefde voor hem. Ze had vanaf het begin geweten dat ze van hem hield, maar nu pas besefte ze hoeveel dat precies was. 'Sasha, is alles in orde met je?' Marcie werd doodsbang van de manier waarop Sasha eruitzag.

Met een toonloze stem, en zonder Marcie aan te kijken, antwoordde Sasha: 'Ja hoor,' en ze stak Marcie wat papieren toe die ze zojuist had ondertekend. Ze was begonnen aan de rest van haar leven. Een leven dat zich eindeloos voor haar uitstrekte als een enorme woestenij die gekenmerkt werd door eenzaamheid en leegte. Ze voelde zich alsof ze geen levende vezel meer in haar lichaam had.

Marcie verliet Sasha's kantoor zonder iets te zeggen, begon erover tegen Karen die vervolgens meteen bij Sasha binnenstapte en even later snel weer naar Marcie ging.

'Er moet iets vreselijks zijn gebeurd. Heb jij ernaar gevraagd?'

'Ze wil niets zeggen.'

Ze waren het erover eens dat Sasha er slechter, veel slechter, uitzag dan na Arthurs overlijden. Maar het was nu twee jaar later, en dit was het tweede grote verlies dat ze te verwerken had gekregen, en dat verklaarde de reactie die dit op haar had. Het was net of de twee enorme verliezen zich tot één grote bal aaneen hadden gesmeed. Het bracht alle emoties terug waar ze doorheen was gegaan na het overlijden van Arthur, met daaraan nu het verlies van Liam toegevoegd. Voor altijd ditmaal. Ze wist dat er deze keer geen respijt zou komen. Hij kwam nooit meer terug. Niet in haar leven tenminste, dus het was alsof hij dood was.

Geen van beide andere vrouwen wist die dag het raadsel op te lossen, en Sasha vertelde hun helemaal niets. Ze at niets. Ze dronk niets. Ze bewoog zich niet, ze verschoof hooguit wat papieren op haar bureau. Ze dacht erover om een einde aan haar leven te maken, maar besloot dat ze dat Tatianna en Xavier niet aan kon doen. Ze was veroordeeld tot de rest van haar leven, wat in haar geval erger leek dan de doodstraf. Ze werd bestraft met een zich eindeloos uitstrekkende eeuwigheid zonder hem.

Liam doorleefde dezelfde gevoelens tijdens zijn rit naar Vermont. Maar hij belde niet. Hij wist dat hij dat nooit meer kon doen. Hij moest haar overdragen in de handen van het lot, in dezelfde handen als waarin hij zichzelf had geplaatst. Vanaf nu had hij geen andere keus dan de herinnering te koesteren aan een vrouw die hij nooit meer zou zien, een vrouw van wie hij ooit met hart en ziel gehouden had.

Die middag zei Sasha tegen Marcie dat ze de volgende ochtend zou vertrekken naar Parijs, en ze vroeg of Marcie een ticket voor haar wilde boeken. Marcie antwoordde dat ze dat zou doen, en probeerde het toen nog een keer: 'Weet je zeker dat alles in orde is met je?' Sasha knikte, en Marcie vroeg zich af of er misschien iets was gebeurd met Liam. Misschien hadden ze ruzie gehad en waren ze weer uit elkaar. 'Waar is Liam?' vroeg ze.

Sasha antwoordde dat hij in Vermont was, en dat alles goed met hem was. Ze wist dat het nog maanden, en misschien wel jaren kon duren voor ze in staat zou zijn hier met anderen over te praten. Het gat dat hij in haar ziel had geslagen, was gevuld met te veel pijn.

Marcie liet haar met rust om het beloofde ticket te boeken, en deed toen iets wat ze nooit eerder had gedaan, zelfs niet na Arthurs dood; ze belde Xavier om te zeggen dat ze zich zorgen maakte om zijn moeder. Hij antwoordde dat hij had gevonden dat ze vreemd klonk toen hij haar op eerste kerstdag had gebeld. 'Ze ziet er afschuwelijk uit,' vertelde Marcie. Ze vond het naar om hem ongerust te maken, maar ze wist niet wie ze anders moest bellen. Tatianna was de stad uit, en noch Marcie, noch Xavier had enig idee waar ze te bereiken was.

'Misschien moet ik het komende weekeinde dan maar even naar Parijs vliegen,' zei hij nadenkend. Het was niet bepaald waar hij naar uitgekeken had op oudejaarsavond, maar hij maakte zich zorgen om zijn moeder. Er was iets ergs gebeurd, en wat het ook mocht zijn, ze wilde er kennelijk met niemand over praten.

Die avond belde Xavier haar in haar appartement, maar ze nam niet op. Ze lag in het donker op bed aan Liam te denken, aan wat hij op dat moment deed, aan hoe het met Charlotte was, en aan wat hij Beth zou hebben verteld. Ze wist niet eens of Beth van haar bestaan wist. Van het ene op het andere moment was ze in de rol van vergeten vrouw geduwd. Ze voelde zich onzichtbaar, onaanraakbaar, ongeliefd, en volledig geïsoleerd van de rest van de wereld. Ze had Marcie en Karen nauwelijks goedendag gezegd toen ze vertrok. Na een kort: 'Fijne avond nog,' zoals ze altijd zei, was ze de straat op gegaan. Ze was lopend naar huis vertrokken, en ze was al halverwege voordat ze merkte dat het regende. Toen ze thuiskwam, was ze doorweekt tot op het bot. Het deed er niet toe. Niets deed er meer toe.

De volgende dag stapte ze op het vliegtuig naar Parijs, praatte met niemand, at niets, keek niet naar de film, en viel eindelijk in slaap. Het was een relatief korte vlucht, en toen ze thuis was, besefte ze dat ze al in geen dagen gegeten had. Maar ook dat kon haar niet meer schelen.

Geschokt zag Xavier zaterdag in Parijs hoe zijn moeder eraan toe was. Ze was magerder geworden, er lag een doffe blik in haar ogen, en haar huid zag er grauw uit. Het lukte hem haar iets te laten eten, en hij had zijn nieuwe vriendin meegenomen. Toen hij zijn moeder naar Liam vroeg, antwoordde ze in vriendelijke, maar vage bewoordingen. Eigenlijk vertelde ze niet meer dan dat hij in Vermont was bij Beth en zijn kinderen.

Een week later vroeg Xavier zich nog steeds af wat er aan de hand was, en hij belde Liam op zijn mobiele telefoon. Hij begon niet over de staat waarin zijn moeder verkeerde, om Liam niet ongerust te maken. Liam had al genoeg op zijn bord met Charlotte. Zogenaamd nonchalant vroeg Xavier hem wanneer hij weer terugkwam naar Londen.

'Niet,' antwoordde Liam zacht. Er lag een sombere ondertoon in zijn stem waar Xavier van schrok. Het leek enigszins op de vlakke manier van praten die Sasha tegenwoordig had.

'Hoe bedoel je?' vroeg Xavier verward. 'Moet je nog lang in Vermont blijven dan?'

'Voor altijd, vrees ik,' antwoordde Liam cryptisch. 'Hoewel ik op een gegeven moment toch een keer naar Londen zal moeten gaan om mijn atelier leeg te ruimen.' Hij vertelde verder dat Charlotte nog een aantal maanden in het ziekenhuis moest blijven, en daarna waarschijnlijk naar een revalidatiecentrum zou gaan.

'Ik moet zeggen dat ik erg veel bewondering heb voor de manier waarop je hiermee omgaat,' prees Xavier hem, en zijn opmerking werd beantwoord door een langdurige stilte aan de andere kant van de lijn.

Op dat moment besloot Liam dat hij het zijn vriend moest vertellen. Hij had geen idee wat Sasha hem had verteld, maar Xavier wist blijkbaar van niets. Hij wist hoe intiem moeder en zoon met elkaar waren, en hij was er van overtuigd geweest dat Sasha hem alles zou vertellen. Hij begreep niet waarom ze dat niet had gedaan. Het kwam niet in hem op dat Sasha nog steeds in shock verkeerde, en te erg werd verteerd door verdriet om erover te kunnen praten.

'Ik ben weer terug bij Beth,' zei hij, en nu was het Xaviers beurt om een doodse stilte te laten vallen. 'Ik moest wel. Ze heeft me nodig hier. En de kinderen ook. Ik bel je als ik de boel in Londen kom afhandelen.'

Xavier wenste hem sterkte en bleef een hele tijd voor zich uit zitten staren, in gedachten bij wat Liam had gezegd. Hij voelde zich alsof hij zojuist als een kanonskogel tegen een muur was afgevuurd. Hij kon zich geen voorstelling maken van wat er door zijn moeder heengegaan moest zijn toen ze dezelfde woorden te horen had gekregen. Nu was alles duidelijk.

22

Voor het grootste deel van januari bewoog Sasha zich als een robot door het leven, 's Morgens ging ze naar de galerie, 's avonds ging ze naar huis, ze zei weinig en deed haar werk. Zonder enig verder commentaar had ze alles wat met Liam te maken had, overgedragen aan Bernard. Maar aangezien Liam op het moment toch niet werkte en al zijn aandacht aan Charlotte besteedde, had Bernard daar geen werk aan.

Ze hadden twee aanvragen voor opdrachten van Liam ontvangen, maar hij had geantwoord dat hij daar op zijn vroegst over zes maanden aan zou kunnen beginnen. Dus stond alles inzake Liam Allison in de wacht. Net als Sasha's leven.

Xavier zocht zijn moeder opnieuw op nadat hij had gehoord wat er was gebeurd, maar ze weigerde er met hem over te praten. Ze gingen samen met de hond wandelen in het park, en hij wilde haar mee uit eten nemen, maar ze had geen zin. Het was alsof ze helemaal niets meer wilde. Eugénie vertelde hem dat ze elke uitnodiging systematisch afwees, en in de maand februari deed ze in New York precies hetzelfde. Ze had alle deuren van haar leven gesloten, behalve die van haar werk.

Xavier had er een lang gesprek over met Tatianna, en die bracht een nacht bij haar moeder door in het appartement. Maar er was niets wat Sasha uit haar apathische toestand wist te schudden, en februari ging over in maart en in Parijs ging dat weer over in april.

Ze vloog naar New York om een expositie te begeleiden, en Marcie was blij dat ze er een beetje beter uit begon te zien. Ze was nog steeds erg mager en bleek en ze zag er moe uit, maar de afwezige blik van de voorgaande maanden was verdwenen.

Voor degenen die haar kenden en van haar hielden, was het geen geheim dat ze een verschrikkelijke tijd achter de rug had. Zonder haar erbij te betrekken, hadden ze elkaar voorzichtig ingelicht over wat er was gebeurd. Het was duidelijk een onderwerp dat ze niet wenste te bespreken, met niemand. Sasha had zichzelf volledig afgeschermd van de wereld. De buitenkant was er nog, maar haar geest was weg.

Liam was in maart naar Londen gegaan, had zijn atelier leeg geruimd en was meteen weer teruggegaan naar Vermont. Hij had een boodschap achtergelaten voor Xavier, maar toen die hem terugbelde, bleek Liam al weer weg te zijn. Hij was maar twee dagen in Londen geweest. Xavier vermoedde, terecht, dat Liam hem eigenlijk niet had willen zien. De hele periode met Charlottes ongeluk en Liams beslissing was te traumatisch geweest. Sasha en Liam hadden hun best gedaan om het te begraven en er op hun eigen manier weer bovenop te komen. Xavier vertelde niet eens aan zijn moeder dat Liam in Londen was geweest. Het leek hem, en iedereen om haar heen, beter om zijn naam niet meer te laten vallen.

Dat wat Marcie in april zag, was geen vrouw die helemaal hersteld was, maar in elk geval leek het alsof het bloeden van Sasha's hart gestopt was. Ze had het dieptepunt bereikt en was daar tot stilstand gekomen, en dat was hoe dan ook een hele verbetering vergeleken met daarvoor. Het was doodeng geweest om Sasha's neerwaartse spiraal te volgen, maar ze hield vol dat ze zich beter voelde, en ze ging in mei zelfs vanuit New York naar haar huis in de Hamptons.

Zoals alles nu, was ook deze plek overladen met herinneringen aan Liam, maar die gedachten deelde ze niet met anderen. Niemand in de galerie had in maanden van hem gehoord. De enige informatie die ze hadden, hadden ze gekregen van Sasha en van sporadische e-mails van hem waarin hij schreef dat hij bij zijn gezin in Vermont was, en dat het een beetje beter begon te gaan met Charlotte. Intussen was ze verhuisd naar een revalidatiecentrum, en ze kon weer staan.

Over Sasha kon je ongeveer hetzelfde zeggen: met wilskracht bleef ze overeind staan, maar lopen kon ze nog niet. Haar kinderen en medewerkers wachtten vol ongeduld op een teken van leven. Het scheelde niet veel of Marcie barstte in gejuich uit toen ze Sasha in mei weer een keer zag glimlachen. Voor zover ze zich kon herinneren, was de laatste keer in december geweest, toen zij en Liam kortstondig weer bij elkaar waren gekomen voor hij haar definitief verlaten had.

Xavier vloog naar New York voor Sasha's vijftigste verjaardag. Meer dan een rustige avond met Tatianna en Xavier wilde ze niet, maar ze wisten haar uiteindelijk wel over te halen om naar een restaurant te gaan, en ze had een klein Italiaans restaurant in The Village gekozen waarvan ze wist dat het er rustig zou zijn. Ondanks de maanden die aan haar verjaardag vooraf waren gegaan waarin ze alleen maar om Liam had gerouwd, werd het een leuke avond.

'Niet te geloven dat ik vijftig ben,' zei ze meesmuilend. 'Wanneer ben ik ineens zo oud geworden?'

'Je bent helemaal niet oud, mam,' antwoordde Xavier liefdevol. Ze hadden haar een diamanten broche gegeven van twee vervlochten hartjes die de liefde van haar kinderen moest voorstellen, en ze vond hem geweldig. Ze droeg de diamanten armband die Liam haar voor Kerstmis had gegeven ook nog steeds. Ze had hem nooit meer afgedaan.

Marcie en Karen hadden aangeboden een intiem feestje voor haar te geven, maar dat had ze afgewezen. De enige feestjes waar ze tegenwoordig nog naartoe ging, waren de verplichte recepties van hun eigen exposities. In de afgelopen vijf maanden, sinds Liams vertrek, had ze het bijltje er gewoon bij neergegooid. Ze was net een klein, moe dier dat zich had teruggetrokken voor een diepe winterslaap. En iedereen om haar heen wachtte tot het weer voorjaar werd. Er zou toch echt een moment moeten komen dat ze over Liam heen kwam. Maar alsof dat eeuwig duurde. Het was alsof hun zielen zich verstrengeld hadden, en alsof ze zonder haar wederhelft in elkaar gekropen en gestorven was. Als een Siamese tweeling. In het tijdsbestek van een jaar waren ze deel van elkaar gaan uitmaken. En nu was haar leven zonder hem meedogenloos somber geworden.

In het weekeinde van Memorial Day was ze nog steeds in New York, en ze besloot naar Southampton te gaan. Tatianna was de stad uit, en Xavier zat in Londen. Volgende week zou ze weer teruggaan naar Parijs, en ze keek ernaar uit haar laatste weekeinde hier door te brengen aan het strand. Het was nog steeds frisjes, maar het voorjaar liet zich van zijn goede kant zien, en toen ze vrijdagavond wegging uit de galerie, had Marcie het idee dat ze er een beetje beter uitzag. Iedereen hield haar de laatste tijd scherp in de gaten, en haar liefdevolle bewakers hielden elkaar op de hoogte van hun bevindingen. Sasha's aanhoudende verklaringen dat het prima met haar ging, wisten niemand anders dan haarzelf te overtuigen.

De rit naar Southampton van die vrijdagavond leek eindeloos te duren door de vakantiedrukte. Tijdens de momenten dat ze stilstond in de file, dacht ze aan Liam. Dat was een luxe die ze zichzelf zelden meer toestond. Ze wist dat ze het zich niet kon veroorloven. En hoewel de anderen het niet konden zien, deed ze echt haar best om beter te worden. Het was een zeldzaam genoegen om zomaar achterover te leunen en haar gedachten naar hem te laten afdwalen. Toen ze vier uur later haar huis binnenstapte, was ze in gedachten nog steeds bij hem. Intussen was het over elven, en toen ze naar bed ging was het twaalf uur. Met haar gedachten bij hem viel ze in slaap, en de volgende ochtend voelde ze zich veel beter. Het leek bijna alsof het toegeven aan haar herinneringen de druk enigszins verlicht had.

Ze was eraan gewend geraakt om te manoeuvreren tussen de zandbanken van haar verdriet. Ze wist uit ervaring na het verlies van Arthur dat een rouwproces tijd nodig had, dat je niet alles in één keer kon verwerken, maar dat het stapje voor stapje ging, millimeter voor millimeter. Na Arthurs dood had het haar een jaar gekost om er weer bovenop te komen. En Liams vertrek was nu vijf maanden geleden. Ze wist dat er binnenkort een dag zou komen dat ze wakker zou worden zonder het gevoel dat er een bowlingbal op haar borst drukte. Beetje bij beetje begon de bal steeds kleiner te worden. Af en toe vroeg ze zich af hoe het met hem ging, of hij haar misschien al vergeten was. Hij had andere dingen om zich druk over te maken, en ze was blij met Marcies berichten dat het beter ging met Charlotte. Toch vroeg ze zich ook af of hij gelukkig was met Beth. Ze had geen enkele manier om daar achter te komen, en misschien deed het er ook niet toe. Hij was nu van haar, in goede en in slechte tijden, tot de dood hen scheidde. Ze wist dat hij Beth nooit zou verlaten. Hij zou haar ook die eerste keer nooit hebben verlaten. Hij was het type man dat zich aan zijn woord hield. Tussen hen twee was het anders geweest omdat ze die gelofte nooit hadden afgelegd, ondanks het feit dat ze van elkaar hielden. Het was, zoals ze in het begin had voorspeld, onmogelijk gebleken, al was het uiteindelijk om andere redenen geweest dan ze had verwacht. Het was zelfs nooit maar in haar opgekomen dat hij terug kon gaan naar Beth. En ze wist dat het zonder Charlottes bijna fatale ongeluk nooit gebeurd zou zijn. Het lot had zich ermee bemoeid.

Die avond, bij een strandwandeling tijdens zonsondergang, zette ze hem weer uit haar gedachten. Ze liet ze afdwalen naar andere dingen als Arthur en de kinderen. Tatianna had al sinds februari een vriend die Sasha's goedkeuring zowaar kon wegdragen. En Xavier had het erover om te gaan samenwonen met de vrouw met wie hij al sinds Kerstmis een relatie had, een hele verandering voor hem. Het werd tijd. Hij was zevenentwintig.

Voor het eerst in lange tijd voelde ze zich kalm en op haar gemak, en ze liet zich in een duinpan zakken om naar de ondergaande zon te kijken. Het was nog steeds fris, maar de zon had de hele dag geschenen. Ze liet zich op haar rug vallen en dacht aan haar kinderen, de dingen die ze samen hadden meegemaakt, alles wat ze zelf had bereikt in haar leven, en de fijne tijden die ze met haar gezin had gehad. Voor de komende zomer had ze opnieuw een jacht gecharterd. Maar haar prettigste momenten beleefde ze aan het strand. Hier koesterde ze de momenten waarop ze nadacht en dankbaar was voor het leven dat een nieuwe start inhield. Ze wist dat ze, ondanks alle verliezen die ze had geleden, veel zegeningen telde, en daar was ze bijzonder dankbaar voor.

Ze keek toe hoe de zon in hoog tempo zakte, en ze vroeg zich af of ze de groene flits te zien zou krijgen wanneer de zon de horizon raakte. Ze keek graag naar zonsondergangen, en liggend in de duinen genoot ze van het moment. Op dit moment had ze alles wat ze wenste. Ze had niets of niemand nodig. Het was alsof ze in de ruimte zweefde, gewichtloos, zorgeloos. Voor het eerst sinds december was ze tevreden met zichzelf. Eindelijk was het helingsproces begonnen. Het werd tijd.

Ze zag de groene flits en glimlachte. De flits was als een voorteken voor de tijden die haar te wachten stonden. Ze zag vlekken voor haar ogen van het staren naar de zonsondergang, en ineens was het alsof ze een geestverschijning zag. Ze zag hem niet scherp, maar ze herkende zijn silhouet en postuur. Ze was er van overtuigd dat ze het zich verbeeldde, misschien hallucineerde ze zelfs, maar toen hoorde ze zijn stem. Het was Liam. Hij stond voor haar, met zijn rug naar de ondergaande zon, bijna als in de film. Liggend staarde ze hem aan zonder iets te zeggen.

'Hallo, Sasha.'

Ze had geen idee waarom hij naar haar toe gekomen was. De laatste keer dat ze hem had gezien, hadden ze allebei gehuild. Deze keer keek ze hem glimlachend aan. Het was vijf maanden geleden dat ze hem voor het laatst had gezien. 'Ik lag naar de zonsondergang te kijken.'

'Ik zag je vanaf de veranda.'

'Hoe is het met Charlotte?' Ze wilde niet weten hoe het met Beth ging.

'Veel beter. Ze begint weer te lopen.'

Ze vroeg hem niet naast haar te komen zitten. Ze knikte alleen maar. 'Wat doe je hier?'

'Ik ga terug. Ik wilde afscheid van je nemen.'

'Dat had je al gedaan.' Het was een vreemd, onsamenhangend gesprek tussen twee mensen die van elkaar hadden gehouden en elkaar waren kwijtgeraakt. Ze hadden al afscheid genomen. Vijf maanden geleden. Wat had het voor zin om dat nog een keer te doen? 'Wanneer ga je terug?' Een nutteloze vraag. Het maakte niet langer uit wanneer hij vertrok. Hij was vijf maanden eerder al vertrokken.

'Morgen,' antwoordde hij, en hij ging eindelijk naast haar zitten. Hij voelde zich ongemakkelijk als hij zo op haar neer moest kijken. Ze was magerder dan hij zich herinnerde, en bleker, en het leek alsof haar haren zich donkerder aftekenden tegen haar ivoorwitte gezicht. Ze was nog mooier dan hij zich herinnerde, en hij had vaak aan haar gedacht. Ze had door zijn gedachten gespookt, alsof hij haar had vermoord en voor altijd verder moest leven met het voorbeeld van haar gekwelde gezicht van hun laatste ontmoeting voor ogen. 'Ik wilde je nog een laatste keer zien voor ik terugga.'

'Ik dacht dat we hadden afgesproken dat we dat niet zouden doen.' Haar ogen vingen zijn blik. Hij was vergeten hoe doordringend ze hem aan kon kijken, en hoe teder en gevoelig tegelijk. Ze had zich aan haar deel van de afspraak gehouden. Ze had hem niet één keer gebeld. En in tegenstelling tot wat hij nu deed, had ze hem niet opgezocht in Vermont. In haar ogen was het gemeen om terug te komen om haar te kwellen, en het deed haar verdriet dat hij hier was. Nu zou ze helemaal opnieuw moeten beginnen aan haar tocht. En het was zo'n zware klim geweest.

'Ik heb je niet gebeld omdat ik bang was dat je me niet zou willen zien.'

'Dat klopt. Dat wilde ik ook niet. Eén keer afscheid nemen was al moeilijk genoeg.' In het jaar dat ze samen waren geweest, hadden ze zelfs meer dan eens afscheid genomen. 'Waarom ben je gekomen?' Ze voelde aan dat er nog een andere reden voor zijn komst was. Ze kende hem beter dan hij zichzelf kende. Maar ze zag dat ook hij veel veranderd was in de afgelopen vijf maanden. De jongensachtige uitstraling was verdwenen, hij was nu een en al mannelijkheid. Hij had zijn eigen reis door de pijn afgelegd sinds ze uit elkaar waren gegaan. Maar daarbij was hij vergezeld door zijn vrouw en hun drie kinderen. Sasha had het in haar eentje gedaan, en daarom was het voor haar veel zwaarder geweest.

'Haat je me?' vroeg hij.

Ze zou hem moeten haten. Maar dat stadium was ze gepasseerd zonder er ooit geweest te zijn.

Ze schudde haar hoofd. Het was niet zijn schuld. 'Nee, ik hou van je. Ik denk niet dat het ooit anders zal zijn.'

Zijn ogen gleden naar haar hand, en hij zag zijn beide armbanden nog steeds om haar pols. 'Ik hou ook nog steeds van jou.' De zon was verdwenen, het werd kil. 'Wil je dat ik nu wegga?' Ze was eerlijk tegen hem. 'Nee, nog niet.' Misschien was dit de allerlaatste keer dat ze hem zag. Dat wilde ze koesteren.

'Vanavond rij ik naar New York,' zei hij, bij gebrek aan iets anders om te zeggen. Niets van wat hij had willen zeggen, leek nu logisch. Ze was een andere vrouw geworden. Groter, beter, sterker, dieper. Ze had de brandstapel overleefd. Ze was er op een vreemde manier door gelouterd.

'Wat moet je in New York?'

'Ik zei toch dat ik terugga?' Hij praatte in raadselen en ze begreep er niets van.

'Terug naar Vermont?'

Glimlachend schudde hij zijn hoofd. Ze had hem dus niet begrepen. 'Nee, naar Londen.'

'Wat moet je in Londen?'

Toen besefte hij dat hij het haar moest vertellen. Het was de eigenlijke reden van zijn komst. Terwijl hij haar aankeek besefte hij dat hij haar al veel te veel pijn had gedaan. Zelfs als ze inderdaad nog steeds van hem hield, zou de deur gesloten blijven. Hij las het in haar ogen.

'Ik ben weggegaan bij Beth. Het ging niet. Eigenlijk was het binnen een maand al duidelijk, maar we hebben het nog een kans gegeven vanwege de kinderen. Maar zo werkt het niet. We zijn als goede vrienden uit elkaar gegaan.' Hij lachte zachtjes. 'Ze is blij dat ze van me af is.'

Sasha staarde hem met grote ogen aan en probeerde te bevatten wat hij zojuist had verteld. Ineens vroeg ze zich af of ze misschien droomde en zich alles verbeeldde. Misschien zat hij hier helemaal niet naast haar. Misschien droomde ze hem hier. Een levensgrote hallucinatie. 'Wat zei je net allemaal?'

'Dat Beth en ik uit elkaar zijn. Dat de scheiding erdoor is. Morgen vlieg ik terug naar Londen. Ik wilde je nog een keer zien voordat ik ging. Het minste wat je verdient, zijn mijn verontschuldigingen.' Hij wist dat er geen excuus was voor alles wat hij haar in december had aangedaan. Maar hij had het gedaan voor zijn vrouw en zijn kinderen. Het was een waardeloos excuus, maar op dat moment had hij gedaan wat hem het beste leek.

'Je hoeft je niet te verontschuldigen,' zei ze teder. 'Je hebt gedaan wat je moest doen.'

'En daarbij heb ik jou bijna de dood ingejaagd.'

'Ik ben er nog.' Langzaam kwam ze overeind. 'Ik ben sterker dan je denkt.'

'Nee, je bent sterker dan je zelf denkt. Ik heb elke dag aan je gedacht. De hele dag.' Hij strekte zijn arm en ze zag het horloge. 'Ik ook aan jou,' biechtte ze op. 'En wat doen we nu?' Ze keken elkaar aan zonder lichamelijk contact te zoeken. Ze hadden elkaar nog niet aangeraakt. Misschien zou dat nooit meer gebeuren.

'Mogelijk, of onmogelijk? De keus is aan jou,' vroeg hij zachtjes. Ze kregen het allebei koud in de frisse wind, en hij schoof naar haar toe. Hun lichamen raakten elkaar net niet aan. 'Wat denk je?'

'Ik heb nooit gedacht dat je terug zou komen, Liam,' antwoordde ze verdrietig. Het was nauwelijks te geloven dat het was gebeurd, of te begrijpen waarom hij er was. Hij was al zo vaak bij haar weggegaan, en er was zo vaak iets gestorven in haar binnenste.

'Ik ook niet. Ik heb nooit gedacht dat ik het zou kunnen.'

Hij wilde haar kussen, maar de beslissing lag bij haar. De vorige keer was het de zijne geweest. Nu lag alles in haar handen. En die beslissing zou hij respecteren. 'Wat wordt het?' Hij wilde haar niet onder druk zetten, maar hij moest het weten.

'Ik weet het niet.' Ze staarde uit over zee en draaide zich toen naar hem om. 'Nee, eigenlijk weet ik het wel. Misschien doet het er niet langer toe. Het leven biedt je een beperkte hoeveelheid kansen, en dan krijg je zomaar ineens een laatste kans in je schoot geworpen. Mensen sterven, mensen verlaten je, mensen komen terug. Misschien maakt het allemaal niet uit als je van elkaar houdt. Ik hou van je, Liam. Ik heb altijd van je gehouden. Misschien wel meer dan ik dacht.'

'Misschien ook meer dan ik dacht. Ik dacht dat ik doodging toen ik je verliet, maar ik kon niet anders.'

'Dat weet ik.' Ze glimlachte opnieuw en hij kuste haar, teder, voorzichtig. Het was alsof hij omarmd werd door een zomerbries. Hij was nooit vergeten hoe het was om haar te kussen en vast te houden. En uiteindelijk was ze een deel van hem geworden. Beth had het geweten voor hij het zelf besefte, en uit liefde voor hem had ze hem teruggestuurd.

Hij kuste haar opnieuw, hield haar stevig vast, en toen fluisterde ze iets tegen zijn borst. Hij voelde het meer dan hij het verstond, en hij keek haar aan. 'Wat zei je?'

'Mogelijk.' Ze zei het op een fluistertoon, maar deze keer verstond hij haar. 'Mogelijk,' herhaalde ze. Het waren de woorden die hij van haar had willen horen, de woorden waarvoor hij had geleefd in de maanden dat hij weg was geweest. Hij trok haar stevig tegen zich aan, en Sasha keek op in het gezicht dat in haar hart gegrift stond, dat vanaf het begin had gedaan, en lachte: 'Mogelijk. Ik weet het zeker.'

Table of Contents

- Inhoud
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22