Date: 2010-01-02T08:00:00+00:00
Keywords: Romance; Fiction; Historical Fiction; Chick Lit; Adult Fiction; Family; Historical Romance; Historical; Cultural; France
Description: Wanneer Brigitte Nicholson haar baan verliest en haar vriend het uitmaakt, zoekt ze haar toevlucht bij haar moeder in New York. Die is op dat moment bezig met een onderzoek naar hun stamboom. Brigitte kan wel wat afleiding gebruiken en besluit haar moeder te helpen. Dan blijkt ze wel heel bijzondere voorouders te hebben.
Publisher: Sijthoff

DANIELLE STEEL

ERFENIS

Voor mijn teerbeminde kinderen:

Beatrix, Trevor, Todd, Nick,

Sam, Victoria, Vanessa, Maxx,
en Zara

Mogen de paden die jullie betreden,
jullie leiden naar jullie dromen, naar
moed, vrijheid en vrede.

En mogen jullie een gelijkgestemde ziel vinden,
zoals Wachiwi, om jullie te inspireren.

Met veel liefs vanuit het hart

Mammie/D.S.

HOOFDSTUK 1

Brigitte

Terwijl het buiten al sinds de afgelopen avond hevig sneeuwde, was Brigitte Nicholson bij het bureau Inschrijvingen van Boston University aandachtig alle inschrijfformulieren aan het doornemen. Collega’s waren er ook al doorheen gegaan, maar ze controleerde op het laatst toch graag even zelf of alles goed was ingevuld. Er moesten beslissingen worden genomen, en over zes weken zouden de aankomend studenten bericht krijgen of ze waren aangenomen of afgewezen. Uiteraard zou dat tot grote vreugde en diep verdriet leiden. Het was moeilijk om het lot en de toekomst van al die jonge, gretige mensen in je hand te hebben. Voor Brigitte was dit de drukste tijd van het jaar, en hoewel de uiteindelijke keuze door een commissie werd gemaakt, was het haar taak de inschrijvingen te keuren en, wanneer erom werd gevraagd, een persoonlijk gesprek te hebben met zo’n kandidaat. In dergelijke gevallen voegde ze aantekeningen en opmerkingen toe aan het formulier. Maar uiteindelijk wogen behaalde cijfers, aanbevelingen van leraren, buitenschoolse activiteiten en sportprestaties zwaar. Een kandidaat kon een aanwinst zijn of juist niet. Dat soort beslissingen drukte zwaar op haar. Gewetensvol ging ze dan ook door alles wat was meegestuurd. Ze moest in het oog houden wat het beste was voor de universiteit, niet zozeer voor de kandidaat. Ze was gewend geraakt aan de tientallen telefoontjes en e-mails die ze kreeg van bezorgde mentoren die alles in het werk stelden om hun leerlingen van dienst te zijn. Brigitte was trots op het werk dat ze voor Boston University deed. Tot haar verbazing werkte ze nu al tien jaar bij het bureau Inschrijvingen. Die jaren waren voorbij gevlogen. Ze was nu de nummer 3 van de afdeling, en ze had al vaak een promotie geweigerd. Ze was tevreden met haar huidige baan en niet erg ambitieus.

Op de leeftijd van achtentwintig jaar was Brigitte naar Boston gekomen om een master te behalen in de antropologie nadat ze na haar afstuderen allerlei baantjes had gehad, gevolgd door twee jaar werken bij een opvanghuis voor vrouwen in Peru en daarna eentje in Guatemala, om vervolgens een reis van een jaar door India en Europa te maken. Eerder had ze op Columbia antropologie gestudeerd, met als bijvak vrouwenstudies. Het lot van vrouwen in onderontwikkelde landen had altijd haar aandacht gehad. Pas toen ze haar master kon halen, had ze een baan aangenomen bij het bureau Inschrijvingen. Na een poos had ze dan voor een jaar naar Afghanistan gewild, maar zoals zoveel afgestudeerden die voor de universiteit waren gaan werken omdat ze er toch waren, was ze gebleven. Het was er prettig en veilig, en ze was erg aan de sfeer gehecht geraakt. En toen ze haar master had afgerond, wilde ze promoveren. De academische wereld was verslavend, ze was dol op de intellectuele uitdaging, het vergaren van kennis en titels. Bovendien kon ze zich zo schuilhouden voor de echte wereld en alle eisen die daar aan je werden gesteld. Dit was een veilige haven voor wetenschappers en de jeugd. Ze was echt heel erg blij met haar baan. Ze voelde zich productief en nuttig, en ze deed haar best de juiste studenten toe te laten.

Er was plaats voor zestienduizend eerstejaars, en er kwamen jaarlijks dertigduizend inschrijvingen binnen. Sommige daarvan konden meteen worden afgewezen omdat de cijfers niet hoog genoeg waren, maar naarmate het aantal kandidaten slonk, werd ze zich steeds meer bewust van het hele proces. Daarom ging ze zo zorgvuldig met alles om.

Op haar achtendertigste was ze best tevreden met haar leven. Ze was nog niet gepromoveerd, maar werkte er wel aan en volgde elk jaar een paar colleges. Bovendien was ze al zeven jaar bezig met het schrijven van een boek. Het moest het standaardwerk worden over vrouwenkiesrecht en vrouwenrechten wereldwijd. Terwijl ze studeerde voor haar master, had ze al talloze werkstukken over die onderwerpen geschreven. In haar proefschrift beweerde ze dat hoe een land omging met vrouwenkiesrecht tekenend was voor dat land als geheel. Ze vond kiesrecht cruciaal voor de rechten van vrouwen. De collega’s die hadden gelezen wat ze tot dusver op papier had staan, waren onder de indruk van haar goede stijl, maar haar ijver en grondigheid verbaasden hen niet. De enige kritiek was dat ze te vaak in detail trad en dan het grote geheel een beetje liet ondersneeuwen. Dat klopte: ze verloor zich vaak in details.

Ze was een vriendelijke, aardige vrouw, betrouwbaar en met verantwoordelijkheidsgevoel. Ze gaf echt om dingen en werkte hard, en bij alles wat ze deed, ging ze grondig te werk. De enige klacht die ze wel eens van haar beste vriendin Amy Lewis kreeg, was dat ze niet hartstochtelijk was. Ze was een echte intellectueel en luisterde meer naar rede dan naar haar hart. Brigitte vond hartstocht een zwakte, geen goede karaktertrek. Hartstocht was iets gevaarlijks, die maakte dat je de dingen niet meer in perspectief kon zetten en dat je het doel uit het oog verloor. Brigitte bleef graag op koers, met goed zicht op wat ze wilde bereiken.

Risico nam ze niet graag. Zoiets was niets voor haar. Je kon op haar rekenen, ze handelde nooit impulsief of zonder eerst heel goed na te denken. Zelf gaf ze toe dat het lang duurde voordat ze tot een beslissing kwam omdat ze eerst alle voor- en nadelen tegen elkaar af moest wegen.

Brigittes inschatting was dat haar boek voor de helft af was. Ze wilde het proces versnellen zodat het over vijf jaar echt klaar zou zijn, op het moment dat ze kon promoveren. Twaalf jaar werken aan een boek over een zo belangrijk onderwerp leek haar alleszins redelijk, want ze had ook een voltijdbaan, en ze volgde college. Haast had ze niet. Ze had vastgesteld dat wanneer ze op haar drieënveertigste was gepromoveerd en klaar was met het boek, ze heel tevreden mocht zijn. Soms werd haar vriendin Amy helemaal gek van haar gestage, niet-aflatende en bedaarde manier van werken. Brigitte was nu eenmaal niet iemand die de kantjes eraf liep, en ze hield absoluut niet van veranderingen. Amy vond dat Brigitte meer van het leven moest genieten en spontaan in dingen moest duiken. Amy was maatschappelijk werkster en had zich gespecialiseerd in gezinstherapie. Ze stond aan het hoofd van de afdeling Maatschappelijk Werk van de universiteit en gaf Brigitte altijd goede raad en stond vaak met haar mening klaar. Eigenlijk waren ze totaal anders, en toch waren ze hartsvriendinnen. Amy stortte zich altijd met hart en ziel op alles en handelde de dingen emotioneel, intellectueel en professioneel in sneltreintempo af.

Brigitte was lang, mager en hoekig, en ze had ravenzwart haar, donkere ogen, hoge jukbeenderen en een olijfkleurige huid. Haar uiterlijk had iets Midden-Oosters of Italiaans, terwijl ze eigenlijk van Ierse en Franse afkomst was. Aan de Ierse familie van haar vader had ze haar zwarte haar te danken. Amy was juist klein en blond, en had de neiging dik te worden als ze niet trainde, en ze beschikte over de hartstocht voor het leven waarvan ze Brigitte verweet dat zij die niet had. Brigitte beschuldigde haar vriendin er soms van dat ze zo ‘hyper’ was, met de aandachtsboog van een vlo, hoewel ze allebei wisten dat dat niet waar was. Het was wel waar dat Amy zich voortdurend op nieuwe projecten stortte en uitstekend allerlei dingen tegelijk kon doen. Terwijl Brigitte worstelde met haar ene, veelomvattende boek, had Amy drie boeken over de omgang met kinderen gepubliceerd. Hoewel ze niet getrouwd was, had ze twee kinderen, want na allerlei relaties met afgestudeerde mannen die jonger waren dan zij, en met gehuwde hoogleraren, was ze op haar veertigste verjaardag naar een kliniek gegaan om zich te laten insemineren. Op haar vierenveertigste had ze twee zoontjes, de een van drie jaar oud en de ander van een jaar, en daar was ze dolgelukkig mee. Regelmatig zeurde ze Brigitte aan het hoofd dat ze ook een gezin moest stichten. Ze zei dat Brigitte op haar achtendertigste geen tijd te verspillen had, dat haar eitjes met de minuut verouderden. Brigitte maakte zich daar echter geen zorgen over. De medische wetenschap had het mogelijk gemaakt om ook op gevorderde leeftijd nog zwanger te worden, en ze trok zich dan ook niets aan van Amy’s waarschuwing dat ze het moederschap veel te lang uitstelde.

Ooit wilde Brigitte kinderen, wanneer ze waarschijnlijk met Ted getrouwd zou zijn, hoewel ze het nooit over een huwelijk hadden gehad. Het bestaan in deze academische omgeving maakte dat je je eeuwig jong voelde; althans, zo onderging Brigitte het. Amy bracht haar altijd terug tot de werkelijkheid door te beweren dat ze bijna de middelbare leeftijd hadden bereikt. Dat zou je niet zeggen wanneer je hen zag. Allebei zagen ze er nog jong uit en ze voelden zich ook jong, en Ted Weiss, met wie Brigitte al zes jaar een relatie had, was drie jaar jonger dan zij. Op zijn vijfendertigste oogde hij als een jongen, en zo voelde en gedroeg hij zich ook. Hij had aan Harvard archeologie gestudeerd en zijn master behaald aan Boston University, en daar werkte hij al zes jaar. Zijn droom was ooit aan het hoofd te staan van een eigen opgraving. De universiteit had er wereldwijd een aantal gaande; in Egypte, Turkije, Pakistan, China, Griekenland, Spanje en Guatemala. Hij was bij allemaal geweest, maar Brigitte was nooit met hem meegegaan. Ze gebruikte de tijd die hij weg was door extra hard aan haar boek te werken. Reizen interesseerde haar een stuk minder dan toen ze net was afgestudeerd. Tegenwoordig bleef ze liever thuis.

De relatie tussen Brigitte en Ted was goed. Ze woonden ieder apart, maar hun appartementen lagen dicht bij elkaar en in het weekend waren ze samen, meestal bij hem omdat zijn huis groter was. Ze gingen om met zijn studenten, vooral degenen die net als Brigitte bezig waren met hun promotie. En ze spraken vaak met hoogleraren. En net als op elke universiteit waren er de gebruikelijke schandaaltjes, verhoudingen en jaloezietjes, maar over het algemeen verliep alles op rolletjes. Allebei genoten ze van het universitaire leven, en ook al was Brigittes baan bij het bureau Inschrijvingen niet wetenschappelijk, ze waren uiterst tevreden met het leven dat ze leidden in een omgeving die was toegewijd aan het vergaren van kennis. Beiden gaven toe dat hun leven niet veel verschilde van dat van de studenten. Ze dorstten naar kennis, ze waren echte intellectuelen. Ze hadden veel gemeen.

Brigitte zag zich wel met Ted getrouwd, maar wanneer ze dan moesten trouwen, wist ze niet. Ze nam gewoon aan dat Ted het op een dag zou voorstellen. Op dit moment was er geen reden om in het huwelijk te treden, want ze wilden nog geen kinderen. Ooit wel, maar nu nog niet. Ze vonden zichzelf te jong voor een ander leven dan dat ze nu leidden. Vaak kwam Brigittes moeder met dezelfde waarschuwingen als Amy en herinnerde haar eraan dat ze er niet jonger op werd. Maar Brigitte lachte hen uit en zei dat ze Ted echt niet hoefde vast te spijkeren, hij was immers niet van plan weg te gaan. En dan reageerde Amy cynisch: ‘Je weet maar nooit.’ Haar gezichtspunt werd echter gekleurd door vervelende ervaringen, en ze was ervan overtuigd dat de meeste mannen je ooit zouden teleurstellen. Maar ook zij moest toegeven dat Ted echt heel erg lief en zachtmoedig was. Er zat geen greintje kwaad bij.

Brigitte zei wel tegen hem dat ze van hem hield, maar over zulke dingen hadden ze het niet vaak, en ze hadden het maar zelden over de toekomst. Ze leefden in het heden. Ieder vond het prima om door de week alleen te zijn, en hun weekends samen waren altijd ontspannen en fijn. Ze hadden nooit ruzie en waren het maar over weinig dingen oneens. Het was een heel prettige regeling. Alles in Brigittes leven ging op rolletjes: haar werk, de verhouding met Ted, en het gestage werk aan het boek dat te zijner tijd door de universiteitsuitgeverij zou worden gepubliceerd.

Volgens Amy was Brigittes leven niet erg opwindend, maar zelf vond ze het prettig. Ze had geen behoefte aan opwinding, en als ze naar de toekomst keek, wist ze ongeveer hoe die zou zijn. Ze had een doel waar ze naartoe werkte, misschien niet met grote snelheid, maar eerder zoals haar studie en het boek. Dat was voor haar voldoende. Het was een reis. Ze had geen haast de bestemming te bereiken, en ze wilde ook geen spontane beslissingen nemen. Ondanks de spottende, bezorgde en waarschuwende woorden van Amy en haar moeder maakte ze zich nergens zorgen over.

‘Zo, wiens leven ben je vandaag aan het verpesten?’ vroeg Amy met een ondeugende grijns. Ze was opeens Brigittes werkkamer in gekomen.

‘Wat een nare opmerking!’ reageerde Brigitte, en ze deed haar best streng te kijken. ‘Ik controleer juist of iedereen de juiste dingen heeft ingestuurd!’

‘Ja, zodat je ze kunt afwijzen. De stakkers, ik herinner me die afschuwelijke brieven nog goed. “Hoewel we onder de indruk zijn van je prestaties in het eindexamenjaar, zouden we niet weten wat je daarvoor allemaal hebt uitgespookt. Was je toen de hele dag dronken of stoned, of gewoon lui? We wensen je veel succes, maar niet op onze instelling…” Shit, ik moest er elke keer weer om janken. En mijn moeder ook. Die dacht dat ik bij McDonald’s zou eindigen, en ze wilde dat ik dokter werd. Het duurde echt jaren voordat ze me kon vergeven dat ik “maar” maatschappelijk werker werd.’ Zo erg konden Amy’s rapporten van de jaren voor het eindexamen niet zijn, want ze was op Brown terechtgekomen en had haar master behaald op Stanford, waarna ze op de Columbia School of Social Work te New York was gepromoveerd.

Op Boston University was iedereen een academische snob. Het was belangrijk waar je had gestudeerd, en later hoe vaak je iets publiceerde. Maar als Brigitte college had gegeven, zou ze niet zo lang over haar boek hebben kunnen doen, dan zou ze veel eerder hebben moeten publiceren. Ze zou onder druk hebben gestaan, en daarom vond ze het prettiger om bij het bureau Inschrijvingen te werken. Ze was niet erg competitief, en dat moest je als hoogleraar wel zijn.

Amy gaf college aan eerstejaars psychologie, wat goed te combineren was met haar taken als hoofd van de afdeling Maatschappelijk Werk. Wanneer ze aan het werk was, werden haar kinderen opgevangen op de universiteitscrèche. Ze was dol op jongeren in het algemeen en op studenten in het bijzonder. Toen er veel studenten zelfmoord pleegden, had ze een hulplijn opgezet. Zelfmoord was iets wat op alle universiteiten voorkwam, een epidemie die iedereen zorgen baarde. Brigitte vond het een onplezierige gedachte dat ze de levens verwoestte van de jongeren die werden afgewezen. Zo wilde ze niet denken.

Zoals gewoonlijk was Amy’s opmerking bruut en ter zake. Amy wond er geen doekjes om, terwijl Brigitte zich altijd veel zorgvuldiger uitdrukte, diplomatiek. Amy vatte de stier bij de hoorns, tegenover zowel collega’s als vrienden en vriendinnen.

‘Wat doe je vanavond?’ vroeg Amy terwijl ze zich opkrulde in een stoel.

‘Vanavond? Hoezo? Is er iets bijzonders?’ vroeg Brigitte niet-begrijpend.

Amy keek geërgerd. ‘Het zou een bijzondere avond moeten zijn aangezien je al zes jaar een vriend hebt. Het is Valentijnsdag! Je weet wel: harten, bloemen, bonbons, ringen, aanzoeken, geweldige vrijpartijen, zachte muziek, kaarslicht. Ga je niet iets doen met Ted?’ Ze leek teleurgesteld voor Brigitte. Hoewel ze zelf veel verkeerd afgelopen relaties achter de rug had, geloofde ze in romantiek, en ze vond dat romantiek behoorlijk ontbrak in de verhouding tussen Brigitte en Ted. Ze waren net leerlingen van een middelbare school die met elkaar gingen, geen dertigers die zich voorbereidden op de toekomst. Amy maakte zich echt zorgen om haar vriendin, bang dat belangrijke dingen in het leven aan haar voorbij zouden gaan. Belangrijke dingen zoals een huwelijk en kinderen.

‘Volgens mij zijn we dat allebei vergeten,’ moest Brigitte opbiechten. ‘Ted is een artikel aan het schrijven, en ik zit met al die inschrijvingen. Er zijn nog maar zes weken om die allemaal af te handelen. En ik moet nog twee essays schrijven. Bovendien sneeuwt het, een echte rotavond om uit te gaan.’

‘Blijf dan thuis en vier het in bed. Misschien vraagt hij je dan ten huwelijk,’ reageerde Amy hoopvol.

Brigitte schoot in de lach. ‘Ja hoor, terwijl dat artikel vrijdag af moet zijn! Waarschijnlijk belt hij nog en verzinnen we iets. We kunnen Chinees laten komen, of sushi. Zo belangrijk is het nou ook weer niet.’

‘Dat zou het wel moeten zijn,’ merkte Amy bestraffend op. ‘Je moet niet net als ik een oude vrijster worden.’

‘Ik ben geen oude vrijster, en jij ook niet. We zijn allebei niet getrouwd, en daar is tegenwoordig niks mis mee. Het is een keuze, geen gebrek. En ook mensen ouder dan wij trouwen en krijgen kinderen.’

‘Ja, zeker zoals Sara uit de Bijbel. Hoe oud was die? Ik geloof zevenennegentig, toen ze een kind kreeg. Tegenwoordig wordt dat toch wel als uitzonderlijk beschouwd, en toen denk ik ook. Maar ze was wel al getrouwd.’ Betekenisvol keek Amy haar vriendin aan.

‘Het lijkt wel een obsessie,’ zei Brigitte lachend. ‘Je wilt dat ik trouw, maar voor jezelf doe je geen moeite. Waarom zou ík dat dan wel doen? Trouwens, Ted en ik vinden het prima zoals het nu gaat. Tegenwoordig is er geen haast meer om te trouwen. Waarom vind je het toch zo belangrijk?’ Er was een bezorgde uitdrukking op Brigittes gezicht verschenen.

‘Na zes jaar zou ik het niet haastig noemen. Eerder normaal. Over niet heel lang ben je vijfenveertig of vijftig, en dan is de kans verkeken. Dan stammen je eitjes uit de prehistorie en kun je er een artikel in een archeologisch tijdschrift over publiceren.’ Amy maakte grapjes, maar het was haar ernst. ‘Misschien moet jij hem ten huwelijk vragen.’

‘Doe niet zo gek! Er is tijd genoeg om daaraan te denken. Bovendien wil ik eerst klaar zijn met het boek, en promoveren. Ik wil doctor zijn wanneer ik trouw!’

‘Schiet dan eens op! Jullie zijn de sloomste lui ter wereld. Jullie denken zeker dat jullie eeuwig jong blijven. Nou, het spijt me dat ik het zeggen moet, maar je lijf weet wel beter. Je moet echt eens nadenken over een huwelijk en kinderen krijgen.’

‘Zal ik doen, over een paar jaar. Trouwens, wat doe jij vanavond eigenlijk?’ Brigitte wist dat Amy geen vriend meer had gehad nadat ze vier jaar geleden zwanger was geraakt van haar eerste kind. Ze had het zo druk met haar zoontjes dat ze eigenlijk geen tijd voor een sociaal leven had. Ze was hard aan het werk, of ze deed iets leuks met de jongetjes. Ze gunde Brigitte dat geluk ook. Allebei waren ze het erover eens dat Ted een geweldige vader zou zijn. De studenten droegen hem op handen. Hij was dan ook vriendelijk, warm en slim, alles wat een vrouw kon wensen. Daarom hield Brigitte van hem, en daarom was iedereen gek op hem. Hij was gewoon een echt aardige man.

‘Ik heb een heftige afspraak met mijn zonen,’ bekende Amy. ‘We gaan pizza eten en om zeven uur gaan ze slapen zodat ik tv kan kijken en om tien uur indutten. Niet helemaal de bedoeling van Valentijnsdag, maar ik verheug me er al op.’ Blij lachend stond ze op. Ze had een afspraak met een student die door zijn mentor was verwezen. Een buitenlandse student, voor het eerst zo ver van huis en met een flinke depressie. Amy vermoedde dat ze hem zou moeten doorverwijzen voor medicatie. Maar eerst wilde ze de jongen zelf spreken. Elke dag zag ze jongeren zoals hij, en ze was net zo betrokken bij haar werk als Brigitte bij het hare.

‘Klinkt goed,’ zei Brigitte. ‘Ik verzin straks wel iets voor Ted, en als hij vergeten is welke dag het vandaag is, breng ik het hem wel in herinnering. Misschien dacht hij dat we gewoon ergens zouden gaan eten.’ Dat deden ze soms, want hun verhouding was niet vastomlijnd. Na zes jaar dacht ze dat deze relatie voor altijd zou zijn. Er was geen reden om dat niet te denken. Het hoefde allemaal niet te worden uitgesproken, ze waren allebei tevreden met hoe het ging, wat Amy of Brigittes moeder er ook over te zeggen had. Het kwam hun allebei goed uit zoals het ging. Het was prettig, gemakkelijk, ook al vond Amy dat er romantiek en hartstocht ontbraken. Brigitte was het daar helemaal niet mee eens, en Ted ook niet. Ze waren allebei rustig van aard en hoefden niet alles te zeggen of in steen te beitelen.

Toevallig belde Ted een kwartier nadat Amy was weggegaan. Hij klonk gehaast, een beetje ademloos, en dat was niets voor hem. Meestal was hij juist zo rustig, door niets van de wijs te brengen.

‘Is er iets?’ vroeg Brigitte bezorgd.

‘Och nee, ik heb alleen veel aan mijn hoofd, het lijkt hier wel een gekkenhuis. Eten we straks samen?’ Wanneer hij dat op die manier zei, bedoelde hij dat ze bij haar zouden eten. Brigitte wist dat allemaal allang, ze had goed tussen de regels door leren lezen.

‘Ja, leuk.’ Ze glimlachte. Blijkbaar was hij het niet vergeten. ‘Amy moest me eraan herinneren dat het vandaag Valentijnsdag is. Dat was me totaal ontschoten.’

‘O shit, mij ook! Sorry, Brig. Wil je liever uit eten gaan?’

‘Wat jij wilt. Ik vind het thuis ook prima, vooral met dit weer.’ Het was erger gaan sneeuwen, er lag al wel dertig centimeter. Autorijden zou geen pretje worden.

‘Ik wil vanavond iets met je vieren. We kunnen vroeg gaan eten, bij Luigi’s. Als je wilt, kun je dan bij mij blijven slapen.’ Zoiets stelde hij niet vaak voor midden in de week, en zij ook niet. Allebei begonnen ze de dag liever op hun eigen manier, in een vertrouwde omgeving. Meestal sliepen ze alleen in het weekend bij elkaar.

‘Wat gaan we vieren?’ vroeg Brigitte, die er niets van begreep. Ze hoorde de opwinding in zijn stem, hoewel hij zijn best deed die te onderdrukken.

‘Het moet een verrassing blijven. Ik ga het je zelf vertellen, onder het eten.’

‘Heb je promotie gemaakt?’ Ze vond het vervelend om in spanning te moeten blijven.

Hij lachte alleen maar, als een man met een geheim of een plannetje. Dat was allemaal niets voor hem, het maakte haar nerveus. Stel dat Amy gelijk had en hij haar op Valentijnsdag ten huwelijk wilde vragen? Plotseling sloeg haar hart over en de gedachten joegen door haar hoofd. Ze werd bang.

‘Nee, iets veel belangrijkers. Vind je het erg om per taxi te komen? Dan zie ik je in Luigi’s. Het is geen erg romantisch begin van Valentijnsdag, maar ik kan niet eerder weg.’ Het klonk verontschuldigend.

‘Prima. Dan zie ik je daar,’ zei ze met licht trillende stem.

‘Ik hou van je, Brig,’ zei hij zacht voordat hij ophing. Dat verbaasde haar, want zoiets zei hij niet vaak, hoogstens in bed. Opeens vroeg ze zich af of Amy’s wensen aan het uitkomen waren. Meteen voelde ze paniek opwellen. Was ze wel klaar voor het huwelijk? Ze wist bijna zeker van niet, maar misschien toch ook weer wel.

Een halfuur later liep ze geagiteerd naar Amy’s werkkamer. Daar bleef ze in de deuropening staan en keek haar vriendin beschuldigend aan. Amy’s gesprek met de student met heimwee was net afgelopen; ze had hem doorverwezen naar de psychiater, want die kon medicatie voorschrijven.

‘Volgens mij heb je een toverspreuk uitgesproken,’ zei Brigitte terwijl ze naar binnen liep en ging zitten.

‘Hoezo?’ vroeg Amy, die er niets van begreep.

‘Nou, Ted belde op en vroeg me uit eten. Hij zei dat hij me iets moest vertellen, een verrassing, belangrijker dan promotie, en hij klonk net zo gespannen als ik me nu voel. Jezus, ik denk dat hij me ten huwelijk wil vragen… Straks moet ik nog overgeven.’

‘Halleluja, dat werd tijd! In elk geval is een van jullie verstandig geworden. Hoor eens, zes jaar bijna samenwonen is ruim voldoende. Jullie kunnen het samen beter vinden dan een hoop echtparen die ik ken. O, dit is echt geweldig!’

‘We wonen niet samen,’ verbeterde Brigitte haar. ‘Alleen in de weekends.’

‘Hoe lang wil je daarmee doorgaan? Nog zes jaar? Tien? Ted heeft groot gelijk dat hij je ten huwelijk wil vragen. Het leven is maar kort, je kunt niet altijd in een bepaald patroon blijven hangen.’

‘Waarom niet? Wij vinden het prettig zoals het nu gaat.’

‘Misschien toch niet helemaal. Kennelijk wil hij meer. Dat zou jij ook moeten willen.’

‘Dat wil ik ook, maar misschien niet nu. Waarom iets veranderen als het goed werkt? Het gaat prima zoals het nu is.’

‘Het gaat vast nog beter als jullie echt voor elkaar hebben gekozen. Dan kunnen jullie iets opbouwen, een gezin stichten. Je kunt niet eeuwig doen alsof je nog student bent. Dat doen al veel te veel mensen binnen het academische wereldje. We houden onszelf voor de gek met de gedachte dat we nog jong zijn terwijl dat niet zo is. Op een dag stoot je je neus, dan dringt tot je door dat je oud bent en dat je het leven door de vingers hebt laten glippen. Zorg dat dat jullie niet gebeurt. Jullie verdienen beter. Misschien vind je het nu allemaal beangstigend, maar echt, het wordt helemaal top. Geloof me nou maar. Jullie moeten gewoon de volgende stap zetten.’ Amy vond al heel lang dat Brigitte dat ook eens met haar werk moest doen. Ze vond dat Brigitte best aan het hoofd van de afdeling had kunnen staan als ze dat had gewild. Maar Brigitte vond het prima om de nummer 3 te zijn, want dan had ze meer tijd om aan haar boek te werken, te promoveren en onderzoek te doen.

Brigitte was geen leiderstype. Ze was geen haantje de voorste. Ze vond het best zich koest te houden, ze ging risico’s uit de weg. Amy dacht dat dat waarschijnlijk met Brigittes jeugd te maken had. Ze had Amy verteld dat haar vader altijd grote risico’s nam. Hij had al hun geld op de beurs verspeeld en vervolgens zelfmoord gepleegd. Haar moeder had het daarna erg zwaar gehad en hard moeten werken om het gezin draaiend te houden. Brigitte had een enorme hekel aan risico. Als ze zich ergens prettig en veilig voelde, ging ze niet weg. En Ted leek dat best te vinden. En toch, hoe griezelig het ook leek, ooit zou Brigitte iets moeten ondernemen om verder te komen. Ze kon niet eeuwig blijven waar ze was. Zonder risico was groei uitgesloten. Amy hoopte van ganser harte dat Ted haar vriendin die avond ten huwelijk zou vragen, hoe beangstigend het ook voor haar was.

‘Maak je maar niet druk,’ merkte Amy geruststellend op. ‘Jullie houden van elkaar. Het komt allemaal goed.’

‘Stel dat ik met hem trouw en hij gaat dood?’ Brigitte dacht aan haar vader, en met tranen in de ogen keek ze haar vriendin aan.

Amy kon aan haar zien dat ze echt bang was en zei zacht: ‘Als jullie bij elkaar blijven totdat jullie bejaard zijn, gaat vroeg of laat een van jullie dood. Maar daar hoef je je nu echt nog geen zorgen over te maken.’ Ze hoopte maar dat dat Brigitte gerust zou stellen.

‘Soms moet ik daaraan denken, en aan wat mijn moeder allemaal heeft moeten doorstaan nadat mijn vader was overleden.’ Brigitte was toen elf jaar geweest. Ze herinnerde zich nog dat haar moeder veel huilde en toen op zoek ging naar een baan om het gezin te kunnen onderhouden. Jarenlang had ze als redacteur bij een uitgeverij gewerkt. Pas een paar jaar geleden was ze met pensioen gegaan, en nu had ze tijd om de dingen te doen die ze fijn vond en waarvoor ze nooit tijd had gehad, zoals afspreken met vriendinnen, bridgen, fitness, een kookcursus en golfen. Al een paar jaar was ze bezig de familiegeschiedenis te ontrafelen, en dat vond ze fascinerend. Brigitte vond er niets aan. Brigitte wilde nooit jong weduwe worden en in haar eentje een kind grootbrengen, zoals haar moeder had gedaan. Dan bleef ze nog liever haar hele verdere leven alleen.

Indertijd had Brigitte therapie gehad om de dood van haar vader te verwerken. Ze had haar vader vergeven, maar ze was bang gebleven voor risico en verandering. En ze was van streek bij de gedachte dat Ted haar die avond ten huwelijk zou vragen. Zo van streek dat ze na het werk haar moeder belde, voordat ze naar het restaurant zou gaan. Haar moeder hoorde de angst in Brigittes stem toen die opeens over haar vader begon te praten. Dat deed Brigitte niet vaak, en haar moeder begreep er dan ook niets van en Brigitte legde het niet uit.

‘Heb je ooit spijt gehad dat je met hem was getrouwd?’ Dat had Brigitte haar moeder nog nooit gevraagd, hoewel ze het zich al vaak had afgevraagd.

Haar moeder klonk erg verbaasd. ‘Natuurlijk niet. Ik had jou toch?’

‘Nou ja, afgezien daarvan. Was het het waard? Je hebt heel veel meegemaakt…’

Het duurde een poos voordat haar moeder antwoord gaf. Haar moeder was altijd heel eerlijk tegen haar dochter geweest, daarom hadden ze ook zo’n goede relatie. Ze hadden samen iets verschrikkelijks doorgemaakt en daardoor waren ze dichter naar elkaar toe gegroeid. Het had een band geschapen.

‘Ja, het was het waard. Ik heb er nooit spijt van gehad dat ik met hem was getrouwd, ook niet na alles wat er gebeurde. Ik hield heel veel van hem. Je kunt alleen maar je best doen… En verder moet je maar afwachten wat het lot voor je in petto heeft. Op hoop van zegen moet je je kans grijpen. En ik meende wat ik daarnet zei, ik beschouwde jou als een beloning. Zonder jou zou mijn leven niets waard zijn geweest.’

‘Dank je wel, mam,’ zei Brigitte met tranen in de ogen. Niet veel later beëindigden ze het gesprek. Zonder dat haar moeder dat wist, had ze Brigitte het antwoord gegeven dat ze wilde horen. Zelfs na alle rampen die haar vader over het gezin had afgeroepen, zelfs na zijn zelfmoord, had haar moeder nergens spijt van. Dat was precies wat Brigitte had gehoopt te horen. Ze wist niet of ze al klaar was voor het huwelijk en of ze dat ooit zou zijn, maar als Ted haar deze avond ten huwelijk vroeg, was ze bereid het risico te nemen en ja te zeggen. Misschien zou ze ooit net zo zeker over haar beslissing zijn als haar moeder. Misschien zou ze ooit ook een dochter hebben. Het kon best dat zowel Amy als haar moeder gelijk had. Ook al vond ze het een griezelige gedachte, toch zou ze ingaan op Teds huwelijksaanzoek. Althans, als hij echt van plan was haar te vragen.

Ze vond zichzelf erg dapper toen ze in de taxi stapte en op weg ging naar Luigi’s, waar ze met Ted had afgesproken. Terwijl ze in de taxi zat, vermengde haar angst zich met gevoelens van opwinding. Ze hield van Ted, misschien zou het wel fijn zijn met hem getrouwd te zijn. Het zou zelfs geweldig kunnen zijn. Ted leek in niets op haar vader, Ted was betrouwbaar.

Met een glimlach liep ze naar het tafeltje waaraan Ted al op haar wachtte. Hij stond op, gaf haar een kus, en daarna ging ze zitten. Hij zag er erg blij en opgewonden uit; zo had ze hem niet eerder meegemaakt. Het was heel aanstekelijk, en algauw welden er romantische gevoelens in haar op. Ze was er klaar voor. Dit was een heel belangrijk moment.

Ted bestelde champagne en keek haar met een lach aan, en even later klonken ze en namen een slokje. Hoewel het buiten ijskoud was, was de sfeer aan hun tafel uitgesproken warm.

Terwijl ze aten, zei hij niets ongebruikelijks, en ze wachtte beleefd af en deed haar best innerlijk rustig te blijven. Hij zou de vraag stellen wanneer hij daaraan toe was, dacht ze. Ze twijfelde er niet meer aan of hij zou haar ten huwelijk vragen, want hij zat echt op zijn praatstoel. Amy had gelijk. Alles aan deze avond deed haar denken dat er iets gewichtigs stond te gebeuren, en toen dan eindelijk het dessert op tafel kwam – een hartvormig chocoladetaartje, met de complimenten van het restaurant – keek Ted haar aan en glimlachte breed. Hij kon zich nauwelijks meer inhouden, en al haar angsten smolten weg als sneeuw voor de zon. Het voelde goed. Ze herinnerde zich dat Amy had gezegd dat er eens wat meer romantiek in hun leven moest komen. Dat klopte, besefte Brigitte ineens. Ted en zij waren nooit heel hartstochtelijk geweest en lieten hun gevoelens niet te zeer blijken, maar ze hielden al zes jaar van elkaar. Hun verhouding was goed en paste bij hen. Ze deelden interesses, hij had antropologie als bijvak gedaan, en hij steunde haar in haar carrière en werk. Ze kon op hem vertrouwen. Ted Weiss was een goed man, en toen ze erover nadacht leek het een prettig idee haar hele verdere leven bij hem te zijn. Deze avond wist ze dat zeker, en ze wachtte dan ook rustig af terwijl hij steeds weer andere onderwerpen aansneed. En toen zei hij dat hij haar geweldig vond, dat hij veel respect en bewondering voor haar had, en dat hij haar iets ging vertellen wat voor hem als een droom was die werkelijkheid werd. Iets waarvan hij al zijn hele leven had gedroomd. Zoiets romantisch had hij nog nooit tegen haar gezegd, en ze wist dat ze zich dit altijd zou blijven herinneren.

Van de champagne was ze een beetje licht in het hoofd geworden. Ze wist al precies wat hij zo meteen zou gaan zeggen. Ze had altijd geweten dat het ervan zou komen, ergens in de verre toekomst. En plotseling was het moment daar, veel eerder dan verwacht. Hij hoefde alleen nog maar de vraag te stellen en dan zou ze ja zeggen. Ze veronderstelde dat hij dat wel wist, net zoals zij had geweten dat hij haar deze avond ten huwelijk zou vragen. Dat het allemaal zo voorspelbaar was, gaf haar een veilig gevoel.

‘Dit is het opwindendste wat me ooit is overkomen, Brig,’ zei hij ontroerd. ‘Ik weet dat het niet makkelijk zal zijn, maar ik hoop dat jij het ook geweldig vindt.’

Het ontroerde haar dat hij er zo nerveus bij keek. ‘Natuurlijk,’ stelde ze hem gerust, en weer wachtte ze op die vraag.

‘Dat wist ik wel. Je bent immers heel vriendelijk en meelevend, en je hebt me in mijn werk altijd gesteund.’

‘Zoals jij mij bij het mijne steunde,’ reageerde ze. ‘Dat hoort er nu eenmaal bij.’

‘En daardoor is het altijd zo goed tussen ons gegaan. Ik besef hoe belangrijk je werk voor je is, en je boek.’

Dat was niet zo belangrijk voor haar als archeologie voor hem was, maar ze vond het fijn dat hij respect had voor wat ze deed. Hij zei altijd dingen over haar boek die prettig waren om te horen, en wat ze al had geschreven, vond hij goed. Hij was het met haar eens over vrouwenrechten, en hij had veel respect voor vrouwen.

‘Ik zal je altijd dankbaar zijn,’ zei Ted zacht terwijl hij in haar ogen keek. Het klonk nostalgisch. Dit was echt een heel belangrijk moment voor hen allebei. ‘Ik kan nauwelijks geloven dat dit gebeurt,’ ging hij met trillende stem verder. ‘Ik heb dit de hele avond al tegen je willen zeggen.’

Het leek alsof ze al trommels hoorde roffelen.

‘Ik heb vandaag gehoord dat ik een eigen opgraving krijg. Een eigen opgraving! In Egypte! Ik vind het echt ontzettend naar voor je, maar over drie weken vertrek ik al.’ Hij zei het allemaal heel snel en leunde toen naar achteren en lachte naar haar.

Brigitte had het gevoel dat ze met een knuppel in haar maag was geslagen. Het duurde even voordat ze weer adem kon halen en iets zeggen. Dit was bepaald niet wat ze had verwacht dat hij deze avond zou zeggen.

‘Je eigen opgraving? In Egypte? En je gaat over drie weken al weg? Hoe is dat allemaal zo snel gebeurd?’ vroeg ze ontzet.

‘Je weet toch dat ik elk jaar een verzoek indien? Ik had er onderhand weinig verwachtingen meer van, hoewel ze altijd zeiden dat het ooit zou gebeuren. En nu is het zover. Een opgraving van een pas ontdekte grot. Ongelooflijk. Mijn droom komt eindelijk uit.’

En dan te denken dat ze had gedacht dat zíj zijn droom was…

Ze bleef een hele poos naar het chocoladetaartje op haar bord staren voordat ze hem kon aankijken. Het kostte haar moeite om rustig te blijven, het liefst zou ze van teleurstelling hard zijn gaan huilen. Na al die tijd was ze bereid geweest ja te zeggen wanneer hij haar ten huwelijk vroeg, en er was helemaal geen aanzoek gekomen. ‘Wat betekent dat voor ons?’ Dat leek wel duidelijk, maar ze wilde graag dat hij het zei. Ze wilde niet meer raden en gissen, niet naar zoiets belangrijks. Deze keer wilde ze precies weten wat hij van plan was – als hij al iets van plan was met betrekking tot hun relatie.

‘Ik denk dat we altijd wel hebben geweten dat het ooit zover zou komen,’ antwoordde Ted ernstig. ‘Je kunt met me mee. Ik kan je daar geen baan aanbieden, en ik weet ook niet of je wel een visum zou krijgen. Maar wat zou je daar willen doen, Brig? Ik denk dat het onvermijdelijke is gebeurd. We hebben zes fijne jaren gehad, Brig. Ik hou van je. We hadden het goed samen. Maar nu ik voor drie, vier, vijf jaar naar Egypte ga, of misschien wel langer als de opgraving goed verloopt of er een andere komt, en we elkaar dus heel lang niet zullen zien, verwacht ik niet van je dat je op me gaat wachten. We zullen allebei verder moeten met ons leven; ik daar en jij hier. We zijn allebei redelijk, we wisten dat dit ooit zou gebeuren.’ Hij bleef er heel rustig onder.

Over drie weken zou hij vertrekken. Bedankt voor de zes fijne jaren, het ga je goed.

‘Ik wist niet dat dit zou gebeuren,’ reageerde ze geschokt. ‘Ik dacht dat we samen oud zouden worden.’ De tranen prikten in haar ogen. Het was onmogelijk ze terug te dringen. Hij had haar hiermee overvallen, ze kon nauwelijks redelijk denken.

‘Daar hebben we het nooit over gehad,’ bracht hij haar in herinnering. ‘Misschien in theorie, maar plannen hebben we nooit gemaakt. Dat weet je zelf ook wel. Misschien als ik nooit een eigen opgraving had gekregen… Maar om heel eerlijk te zijn, de afgelopen paar jaar ben ik er steeds meer achter gekomen dat ik niet het type ben om me te binden. Wat we hadden, waardeerde ik, maar meer hoef ik niet. Ik dacht dat jij het ook zo wilde. Je bent niet zo’n vrouw die koste wat kost wil trouwen en kinderen krijgen. Daarom ging het juist zo goed tussen ons.’

‘Ik dacht dat het goed ging tussen ons omdat we van elkaar hielden,’ zei ze bedroefd. ‘En ik wil niet koste wat kost trouwen en kinderen krijgen, maar ik dacht wel dat wij dat zouden doen.’ En daardoor voelde ze zich nu ontzettend stom. Het was pijnlijk duidelijk dat hij zat te popelen om naar Egypte te gaan. Zonder haar. Hij wilde haar er niet bij, dat kon ze goed aan hem merken.

‘Maar je kúnt toch trouwen en kinderen krijgen?’ zei hij geruststellend. ‘Alleen niet met mij. Ik blijf heel lang weg. Wie weet wat we opgraven; als er echt iets te vinden is, zou ik wel tien jaar of meer kunnen blijven. Hier wacht ik mijn hele leven al op, en ik heb echt geen haast om terug te komen. Ik wil geen verplichtingen, dat zou alles alleen maar lastig maken.’

Ze was dus een ‘verplichting’, ‘lastig’. Het sneed haar door de ziel.

‘Ik dacht dat we een onuitgesproken overeenkomst hadden, Brig. Het was leuk zolang het duurde, maar geen plannen voor de toekomst,’ zei hij.

‘Dat is het probleem met onuitgesproken overeenkomsten, je kunt ervan maken wat je wilt. Ik dacht dat we een verbintenis hadden, en jij kennelijk niet.’ Ze klonk zowel verdrietig als boos.

‘Mijn werk komt altijd op de eerste plaats. Dat wist je,’ merkte hij verwijtend op. Hij wilde zich niet schuldig voelen. Daar had zijn moeder een handje van en dat nam hij haar kwalijk. Brigitte had hem nooit schuldgevoelens bezorgd. Hij had samen met haar willen vieren dat hij eindelijk een eigen opgraving had en naar Egypte ging. Dat was simplistisch gedacht, want de opgraving betekende tevens het einde van hun relatie. Maar dat had hij er graag voor over. Zij leek het echter niet verwacht te hebben. Ze was blind geweest. En hij ook, behalve voor wat met de opgraving te maken had. ‘Het spijt me, Brig, ik begrijp dat ik je ermee overval. Ik vind het ook moeilijk, maar er komt gelukkig geen gedoe bij kijken. We wonen niet eens samen! Ik wilde je eigenlijk vragen of je nog spullen van me wilde overnemen. De rest geef ik dan wel aan een goed doel. Afgezien van de bank heb ik toch geen echt mooi meubilair.’

Die bank hadden ze een jaar geleden samen gekocht, en nu deed hij er net zo makkelijk afstand van als van haar. Ze had zich niet meer zo in de steek gelaten gevoeld sinds haar vader was gestorven. Daar moest ze aan denken terwijl ze Ted aanstaarde. ‘En mijn eitjes dan?’ vroeg ze. De tranen biggelden over haar wangen. Dit was niet het etentje op Valentijnsdag dat ze had verwacht, of waarop Amy had gehoopt.

‘Welke eitjes?’ vroeg Ted niet-begrijpend.

‘Míjn eitjes. De kinderen die we niet gaan krijgen. Misschien krijg ik wel nooit kinderen. Ik ben achtendertig en we zijn zes jaar samen geweest. Moet ik nu soms een advertentie op het mededelingenbord prikken en vragen om een man die wil trouwen en kinderen krijgen?’

‘Betekende ik dan niets meer voor je?’

‘Jawel. Ik hield van je, ik hou nog steeds van je. Het ging allemaal zo gemakkelijk dat ik je nooit dergelijke belangrijke vragen heb gesteld, omdat ik niet dacht dat het nodig was. Waarom kan ik niet met je mee?’ Ze keek hem strak aan.

Hij voelde zich steeds ongemakkelijker. ‘Het is heel belangrijk werk, ik wil niet ook nog verantwoordelijk zijn voor een vrouw en kinderen. Die zouden me alleen maar afleiden. Bovendien ben ik niet iemand voor een dergelijke verbintenis. Dit is voor ons allebei een goed moment om verder te gaan met ons leven. Wie weet wat het lot allemaal nog in petto heeft?’

Haar maag kromp samen.

‘Ik weet niet eens of ik wel ooit wil trouwen,’ ging hij verder. ‘In elk geval niet nu, misschien pas over heel lang.’

Dat zou te laat voor haar zijn. Blijkbaar interesseerde haar biologische klok hem totaal niet. Ze voelde zich erg stom omdat ze zoveel dingen gewoon maar als vanzelfsprekend had aangenomen, en zoveel dingen verkeerd had begrepen. Ze had nooit beseft dat ze hem naar dat soort dingen had moeten vragen. Het ging altijd zo gemakkelijk tussen hen, ze had zich met hem mee laten dobberen, en nu zette hij haar de boot uit en wilde zelf verder roeien. Hij had haar duidelijk gemaakt dat hij haar niet in Egypte wilde hebben, nu niet en later niet. Dat kon ze hem niet kwalijk nemen, ze was zelf net zo verantwoordelijk voor het misverstand als hij. Hij had haar niet om de tuin geleid. Ze hadden gewoon van dag tot dag geleefd, van weekend tot weekend, zes jaar lang. En nu was ze achtendertig en ging hij zonder haar op weg om zijn droom te verwezenlijken. Ze had zich nog nooit zo eenzaam gevoeld.

‘Hoe wil je hier voor mijn vertrek mee omgaan?’ vroeg hij vriendelijk. Hij had echt medelijden met haar. Ze zag er erg van streek uit. Hij had gehoopt dat ze blij voor hem zou zijn, maar hij besefte nu dat dat niet realistisch was geweest. Nooit had hij geweten waar ze allemaal op had gehoopt, want dat had ze hem nooit verteld. En nu spatten haar dromen als een zeepbel uiteen. Ze zag eruit alsof haar iets heel verschrikkelijks was overkomen.

Ze voelde zich nog verschrikkelijker dan ze eruitzag. ‘Hoe bedoel je?’ Ze kon niet ophouden met huilen en moest haar neus in een papieren zakdoekje snuiten.

‘Ik wil dit niet moeilijker maken dan het is. Over drie weken vertrek ik. Wil je tot dan bij me blijven, of wil je me liever niet meer zien?’

‘Begrijp ik daaruit dat je onze verhouding pas als beëindigd beschouwt wanneer je vertrekt?’ Toen hij knikte, moest ze nogmaals haar neus snuiten.

‘Ik kan geen verhouding met je hebben als ik in Egypte ben,’ zei hij. ‘Het heeft geen zin dat je met me meegaat. Volgens mij zou er sowieso een einde aan onze verhouding zijn gekomen. Ooit.’

Dat wist ze nog niet. Maar ze ging niet met hem in discussie, daarvoor was ze nog te geschokt. ‘Dan kunnen we er maar beter meteen een punt achter zetten,’ zei ze zo waardig als ze maar kon. ‘Ik wil je liever niet meer zien, Ted. Dat zou het alleen maar erger maken. Het was afgelopen tussen ons zodra je wist dat je een eigen opgraving kreeg.’ Of misschien al wel eerder, want hij had zich toch niet willen binden.

‘Het heeft niets met jou te maken, Brig. Zo gaat het nou eenmaal soms in het leven.’

Maar hij dacht alleen aan zijn eigen leven, niet aan het hare. Nooit eerder had ze beseft dat hij ontzettend op zichzelf was gericht. Het ging alleen maar over hem, en nu ook over zijn opgraving.

‘Ik begrijp het helemaal,’ zei ze, en ze stond op en trok haar jas aan. Vervolgens keek ze hem recht in de ogen. ‘Gefeliciteerd, Ted. Ik ben blij voor je. Ik ben verdrietig voor ons en voor mij, maar ik ben blij voor jou.’ Heel dapper probeerde ze hoffelijk te zijn.

Dat ontroerde hem. Maar hij was ook teleurgesteld dat ze niet wat enthousiaster over de opgraving was. Hij kon echter begrijpen dat het een klap voor haar moest zijn dat hij wegging. Hij had al een poos een einde aan de relatie willen maken, maar had niet gedurfd. Nu hij toch naar Egypte zou gaan, leek dit het juiste moment. Voor hem.

‘Dank je wel, Brig,’ zei hij. ‘Ik zal je naar huis brengen.’

Meteen kwamen er weer tranen, en ze schudde haar hoofd. ‘Nee, ik neem wel een taxi. Bedankt voor het eten. Dag.’ En met die woorden liep ze naar buiten, in de hoop dat niemand haar zou zien huilen. Dank je wel voor het eten en de afgelopen zes jaar. Veel succes verder. Ze strompelde door de sneeuw en hield een taxi aan terwijl ze dacht aan wat ze de afgelopen zes jaar allemaal verkeerd had gedaan. Hoe had ze zo dom kunnen zijn? Hij was er de man niet naar om zich te binden, hij wist nog helemaal niet of hij wel kinderen wilde. Het was allemaal zo gemakkelijk geweest. Gemakkelijk en prettig. Meer had ze nooit gewild, en wat had ze ervoor teruggekregen? Een man bij wie ze zich zes jaar lang prettig had gevoeld en die haar zomaar dumpte omdat hij naar Egypte zou gaan, iets waarvan hij altijd had gedroomd. Hij had afscheid van haar genomen zoals je dat doet van een student of assistent, niet van de vrouw van wie je houdt. Op dat moment drong tot haar door dat hij waarschijnlijk helemaal niet van haar hield. En zij misschien ook niet van hem. Ze had gekozen voor een gemakkelijke verhouding, niet voor eentje met hartstocht en een hechte, sterke band. Dat was zes jaar lang voldoende geweest, en waar was ze nu? Huilend achter in een taxi, op weg naar huis. Het was verschrikkelijk om zeker te weten dat het voorbij was en dat ze hem misschien nooit meer zou zien. En dat was nog erger omdat ze had gedacht dat hij haar ten huwelijk wilde vragen. Wat was ze toch dom geweest…

Toen ze naar binnen ging, maakte haar mobiel geluid. Ze keek op het schermpje en zag dat het Ted was. Ze nam niet op. Waarom zou ze? Hij zou toch niet van gedachten veranderen. Het was voorbij. Er waren nu alleen nog verdriet en spijt in plaats van liefde.

HOOFDSTUK 2

De hele nacht bleef het sneeuwen, en de volgende ochtend was er tien centimeter bij gekomen. Officieel was het nu een sneeuwstorm, en dat gaf Brigitte de perfecte smoes om niet naar haar werk te gaan. Nadat ze wakker werd, bleef ze huilend in bed liggen en kon zich er niet toe zetten op te staan en zich aan te kleden. Het voelde alsof haar leven voorbij was, ze werd overweldigd door verdriet en teleurstelling. Daarbij voelde ze zich ook nog ontzettend stom. Ze had altijd geweten dat Ted graag een eigen opgraving wilde, maar niet hoe graag, en ook niet dat hij haar zou dumpen zodra hij er eentje kreeg. Ze had echt gedacht dat ze meer voor hem betekende, maar dat was dus niet zo. Veel meer dan iets om de tijd aangenaam te verpozen was ze voor hem niet geweest.

Ondertussen had ze weinig aan haar eigen carrière gewerkt, en zeven jaar verspild aan haar boek. Ze voelde zich een grote mislukkeling toen ze het sms’je van Ted las. Er stond alleen maar: Het spijt me. Waarschijnlijk had hij inderdaad spijt, want hij was geen hufter, maar iemand met een bepaald doel voor ogen waarvoor alles moest wijken. Zoiets zou ze hem nooit hebben aangedaan, maar hij bleek dan ook ambitieuzer te zijn dan ze had gedacht. Deze opgraving betekende alles voor hem, en zij betekende weinig. Het gaf haar een rotgevoel.

Tegen tienen kreeg ze nog een sms’je. Ze lag nog in bed en moest weer huilen toen ze het las. Het was van Amy. Er stond: Waar ben je? In bed om het te vieren? Ben je nu verloofd? Kom op, vertel!

Brigitte wist niet goed hoe ze daarop moest reageren, maar besefte toen dat ze geen andere keus had dan alles te vertellen. Vroeg of laat zou dat toch moeten. Dus stuurde ze een sms’je terug waarin stond: Niet verloofd. Gedumpt. Het is uit. Hij heeft een eigen opgraving in Egypte en vertrekt over drie  weken. Ik neem vandaag vrij.

Het was verbazend dat je zo’n tragedie in een paar woorden kon vatten. Ze had leren sms’en van de studenten, die elkaar het hof maakten met sms’jes en alle belangrijke mededelingen per sms verstuurden.

Toen Amy het in haar werkkamer las, floot ze. Dit had ze niet verwacht, en Brigitte ook niet. Ze had echt medelijden met haar. Ted was zeker geen rotzak, maar hij had een eigen agenda en daarin bleek geen plaats voor Brigitte ingeruimd te zijn. Hij was vijfendertig en kon best zes jaar van zijn leven verspillen. Brigitte niet. Amy probeerde haar te bellen, en toen ze niet opnam, stuurde ze nog een sms.

Mag ik bij je komen?

Het antwoord kwam snel: Nee, ik voel me rot.

Het spijt me voor je, sms’te Amy.

Daarna liet ze Brigitte een paar uur met rust, om die middag weer een aantal keer te bellen, en uiteindelijk nam Brigitte op. Ze klonk niet best.

‘Het is niet zijn schuld,’ zei Brigitte, die voor hem opkwam. ‘Het was stom van mij om niet naar zijn plannen voor ons te vragen. Hij zegt dat hij er niet de man naar is om zich te binden. Hoe kon ik dat over het hoofd zien?’

‘Je hebt hem er nooit naar gevraagd,’ reageerde Amy naar waarheid. ‘Jullie vonden het allebei best zoals het ging. Misschien dúrfden jullie er niet eens naar te vragen.’ Ze wist dat Teds ouders op een heel nare manier waren gescheiden, en dat had de familie in kampen verdeeld. Hij was bang voor het huwelijk, maar zowel Amy als Brigitte had gedacht dat hij zich wel over zijn angsten heen zou zetten. Nu hoefde dat niet meer. Het lot had ingegrepen en hij had een eigen opgraving in Egypte gekregen. ‘Wat nu?’

‘Ik weet het niet. Ik denk dat ik een paar jaar ga huilen. Ik zal hem missen.’ Maar zelfs Brigitte had in al haar verdriet gemerkt dat ze niet zo van streek was als ze had gedacht dat ze zou zijn. Wat had ze eigenlijk gedaan? Zes jaar van haar leven verspild omdat ze risico uit de weg ging en zich niet durfde binden. Wat nu? Stel dat ze nooit kinderen zou krijgen vanwege die verspilde jaren? Dat was een deprimerende gedachte. Ze wilde niet net als Amy zich laten insemineren. Dat risico zou ze nooit nemen. Als ze kinderen kreeg, moest het allemaal echt zijn, met een echtgenoot en een gezin. Alles of niets. Ze wilde niet in haar eentje kinderen grootbrengen. Ze herinnerde zich nog goed hoe zwaar haar moeder het had gehad, die had alles alleen moeten doen, die had de volledige verantwoordelijkheid moeten dragen, zelf alle problemen moeten oplossen, en ze had niemand gehad om haar blijdschap of verdriet mee te delen. Brigitte was niet zo dapper als Amy of haar moeder, ze wilde er niet alleen voor staan. Dan maar geen kinderen, en het zag ernaar uit dat dat inderdaad haar lot zou zijn. In elk geval op dit moment. De afgelopen vierentwintig uur hadden haar kijk op de toekomst een drastische verandering doen ondergaan, en niet in goede zin. Ondanks alles was haar moeder nooit verbitterd geweest. Brigitte wilde ook niet verbitterd zijn. Dat zou haar leven tot een hel maken.

‘Mag ik langskomen na het werk?’ vroeg Amy. ‘De jongens kunnen tot zeven uur op de crèche blijven, en ik kan hier om vijf uur weg.’

‘Het gaat wel. Morgen kan ik best weer aan het werk,’ reageerde Brigitte verdrietig. ‘Ik kan niet eeuwig in bed blijven janken.’ Ze had nagedacht of ze Ted nog wilde spreken voordat hij vertrok, en was tot de conclusie gekomen dat ze dat niet wilde. Het zou te zwaar worden, in de wetenschap dat het voorbij was en ze hem misschien nooit meer zou zien. Ze was er klaar voor alles te vergeven en vergeten.

Die avond stuurde ze hem een sms’je waarin ze schreef dat het goed met haar ging, dat ze hem het beste wenste en dat ze genoten had van hun zes jaar samen. Nadat ze het had verstuurd, voelde ze zich leeg. Zes jaar, allemaal verpakt in een kort berichtje. Veel te gemakkelijk. Die zes jaar waren op één avond plotseling afgekapt. Een wending van het lot, en alles was afgelopen.

Toen ze de volgende ochtend naar haar werk ging, sneeuwde het niet meer. Sneeuwploegen hadden de sneeuw op straat geruimd. Het was nog wel bitterkoud. Ze zette haar kraag op, en toen ze op het werk kwam, waren haar handen ijsklompen omdat ze haar handschoenen had vergeten. Het leek alsof ze jaren weg was geweest, terwijl ze slechts één dag thuis was gebleven om te rouwen om het einde van haar relatie met Ted. Ze droeg een oude grijze trui, de trui die ze altijd aantrok wanneer ze van streek was. Ze had behoefte aan troost in de vorm van bepaald eten en bepaalde kleding, aan alles wat het verdriet kon verzachten. Dit was een periode van rouw.

Ze was nog maar een halfuur inschrijvingen aan het controleren toen Greg Matson, het hoofd van het bureau Inschrijvingen, haar vroeg even bij hem te komen. Hij werkte er pas een jaar en was prettig in de omgang. Oorspronkelijk kwam hij van Boston College en hij maakte regelmatig gebruik van Brigittes ervaring en goede raad. Tot Brigittes verbazing had ze bij de eerste kennismaking gemerkt dat hij een stuk jonger was dan zij, of dan de vrouw die ook in aanmerking voor de baan was gekomen. Brigitte had hier het langst van die drie gewerkt, maar ze schrok terug voor de verantwoordelijkheid van een leidinggevende functie. Ze had gedacht dat ze makkelijker kon doorwerken aan haar boek met de baan die ze nu had, en bovendien hoefde ze niet zo nodig de baas te spelen.

Met dezelfde collegiale lach als altijd vroeg Greg haar plaats te nemen. Hij zei dat ze er moe uitzag en vroeg of ze ziek was geweest. Ze vertelde dat ze zich de dag daarvoor grieperig had gevoeld. Een poosje bleven ze praten over de inschrijvingen, en hij prees haar omdat ze zo nauwkeurig was en goed werk afleverde. Vervolgens zei hij dat er de komende weken een nieuw computersysteem zou worden geïnstalleerd. Dat zou het werk voor iedereen makkelijker maken, en de afdeling kon gestroomlijnd worden, hetgeen hard nodig was vanwege de bezuinigingen. Hij vertelde dat ze naar grotere efficiency streefden en dat het nieuwe computersysteem wat dat betreft een uitstekende investering was. En toen verscheen er een verontschuldigende uitdrukking op zijn gezicht en legde hij uit dat er door het nieuwe systeem werknemers moesten afvloeien. Het was een heel vervelende beslissing, vooral omdat ze hier al tien jaar werkte. Het was echt niet persoonlijk, maar er moesten zeven mensen worden ontslagen en daarvan was zij er een. Omdat ze hier al zo lang werkte, zou haar salaris nog een halfjaar worden doorbetaald. Verder zei hij dat hij hoopte dat ze haar boek nu snel kon afmaken. En hij zei ook dat hij haar met lede ogen zag vertrekken. Toen stond hij op, schudde zijn hoofd, sloeg zijn armen om haar heen en werkte haar met zachte hand de deur uit en bracht haar naar haar eigen werkkamer. Hij zei nog dat ervoor zou worden gezorgd dat de huidige inschrijvingen zorgvuldig zouden worden afgehandeld en dat ze de rest van de dag vrijaf mocht nemen en direct aan haar nieuwe leven kon gaan wennen.

Met stomheid geslagen stond Brigitte in haar werkkamer. Haar nieuwe leven? Welk nieuwe leven? Wat was er met het oude gebeurd? In twee dagen tijd was ze haar vriend kwijtgeraakt aan een opgraving in Egypte, en de baan die ze tien jaar had gehad aan een computer. Ze was afgeschreven, verouderd, nutteloos geworden. Iedereen zei dat ze niets verkeerd had gedaan. Maar ze had ook niets echt goed gedaan. Ze had niet aan het hoofd van het bureau Inschrijvingen willen staan en was tien jaar lang in een niet erg veeleisende baan blijven hangen. Ze had zeven jaar aan een boek gewerkt dat nog steeds niet af was. Ze had zes jaar verspild aan een man van wie ze dacht te houden, maar die zich niet wilde binden, en daar was ze tevreden mee geweest. Door te jagen op wat makkelijk was en zonder stress, had ze zich voor niemand onmisbaar gemaakt, niets bereikt, was ze nooit getrouwd en had ze geen kinderen. En nu was ze achtendertig, kinderloos, single, werkloos; de afgelopen tien jaar hadden haar helemaal niets opgeleverd. Het was een klap voor haar ego, voor haar gevoel van eigenwaarde, haar zelfvertrouwen, haar gevoelens en haar vertrouwen in de toekomst.

Ze haalde een doos uit het magazijn, stopte haar persoonlijke eigendommen erin, en tegen twaalven nam ze afscheid van haar collega’s. Nog steeds in schok liep ze daarna door de gang, niet in staat te bevatten wat haar was overkomen. Ze had zich nog nooit zo merkwaardig gevoeld. Ze leek wel een staatloze vrouw zonder man of werk. In twee dagen was haar wereldje ingestort. Ze zou nog een halfjaar worden doorbetaald, en dan? Wat moest ze doen, waar moest ze heen? Ze had geen flauw idee.

Er waren in de wijde omtrek van Boston meer dan honderd onderwijsinstellingen, meer dan in welke stad in de Verenigde Staten ook, en ze had tien jaar ervaring met inschrijvingen, maar ze wist niet of ze daar wel mee door wilde gaan. Ze had die baan alleen maar aangenomen omdat het gemakkelijk en niet erg veeleisend werk was. Was dat alles waarnaar ze streefde? Een leven waarin nauwelijks eisen aan haar werden gesteld?

In de deuropening van Amy’s werkkamer bleef ze staan, met de doos met haar bezittingen in haar handen en een lege blik in de ogen.

‘Wat heb je daar?’ vroeg Amy. Ze vond dat Brigitte er slecht uitzag. Zo bleek dat haar huid een groenige teint had. En wat zou er in die doos zitten?

‘Ik ben ontslagen. Er komt een nieuw computersysteem. Dat wist ik wel, maar ik wist niet dat het mij zou vervangen. Zeven van ons vliegen eruit. We zijn boventallig, overbodig. Goh, het is me het weekje wel…’ Brigitte klonk kalm. Ze voelde zich leeg vanbinnen.

‘O god…’ Amy liep gauw om haar bureau heen en nam de doos van Brigitte over. ‘Ik breng je wel met de auto naar huis. Ik kan best twee uurtjes wegblijven.’ Toen Brigitte geen tegenwerpingen maakte, trok Amy haar jas aan, pakte de doos op en liep met Brigitte naar buiten.

Brigitte verkeerde nog steeds in een shock en zei pas iets toen ze halverwege waren. ‘Ik voel me misselijk.’ Zo zag ze er inderdaad uit.

‘Het spijt me verschrikkelijk voor je,’ zei Amy zacht terwijl ze wachtten totdat het verkeerslicht op groen sprong. Die ochtend had Ted Amy gebeld om te vragen hoe het met Brigitte was. Hoewel hij zich zorgen over haar maakte, was hij in de wolken met zijn opgraving. Amy vond het pijnlijk om aan te horen en zei er uit medeleven maar niets over tegen Brigitte. Waarom zou ze? Hij was toch al bijna weg. En Brigitte had ook geen baan meer. Dat was erg veel in zo korte tijd. ‘Soms gaat het nu eenmaal zo, Brig. Alles tegelijk. Je hebt echt pech, en dat van je baan komt wel op een heel slecht moment.’

‘Ja…’ verzuchtte Brigitte. ‘Het is allemaal míjn schuld. Ik wilde het makkelijk hebben. Ik probeer heel erg elk risico uit de weg te gaan, bang dat het schip ergens zal zinken. Ik zou niet durven wat Ted doet. Ik heb nooit aan het hoofd van het bureau Inschrijvingen willen staan. Ik heb mezelf niet opgejut om het boek eens af te maken. Ik wilde gewoon opgaan in de menigte. En kijk nou eens? Geen baan, geen vriend, geen kinderen, misschien wel nooit kinderen. En als ik ooit klaar ben met mijn boek, lezen misschien tien wetenschappers het of gebruiken het om te zorgen dat de deur niet dichtwaait.’ Met tranen in de ogen keek ze Amy aan. ‘Wat moet ik toch doen?’ Ze had het echt moeilijk. Ze moest de fouten die ze had gemaakt onder ogen zien. Ze betaalde er een hoge tol voor. ‘Ik heb Ted nooit gevraagd of hij ooit met me wilde trouwen. Ik nam gewoon aan dat hij dat wilde. Dat was makkelijker dan ernaar vragen. En dan had ik het antwoord gekend: nee. Het zou prettiger zijn geweest het toen al te weten in plaats van er ineens achter te komen. Het voelt alsof het leven aan me voorbij is gegaan, en dat is mijn eigen schuld.’

Hoewel dat grotendeels klopte, wilde Amy geen zout in open wonden strooien. Brigitte was in twee dagen haar vriend en haar baan kwijtgeraakt; het moest een verschrikkelijke klap voor haar zijn.

‘Je moet het jezelf niet zo kwalijk nemen,’ zei ze. ‘Aan het verleden kun je niets veranderen. Maar er zijn hier zoveel onderwijsinstellingen, je kunt vast weer een baan krijgen bij een ander bureau Inschrijvingen. Of je kunt gaan lesgeven, je bent immers gekwalificeerd.’ Ze wist dat Brigitte daar niets voor zou voelen, het zou haar te zwaar belasten. ‘Je hebt een prima cv. Als je dat rondstuurt, krijg je vast ergens een baan aangeboden.’

‘Overal wordt bezuinigd. Ik weet echt niet wat ik moet doen… Misschien moet ik het boek maar eens afmaken.’

Amy knikte, want dat zou Brigitte een bezigheid geven en voorkomen dat ze al te depressief werd. Ze moest helen. Ze moest iets hebben om haar af te leiden. Brigitte gaf zichzelf meer de schuld dan Ted, maar Amy vond dat ze allebei schuld hadden; Brigitte om wat ze niet had gedaan en Ted om wat hij wel had gedaan.

‘Misschien moet je er eens uit. Even ergens anders zijn,’ opperde Amy in een poging Brigitte op te vrolijken.

‘Waar moet ik dan in mijn eentje naartoe?’ vroeg Brigitte huilend. Het leek haar verschrikkelijk om alleen op reis te moeten.

‘Nou, Hawaï bijvoorbeeld, of het Caribisch gebied, of Florida. Ergens met een strand om op te liggen.’

‘Dat is niet leuk in je eentje. Misschien kan ik naar mijn moeder in New York gaan. Ik heb haar sinds de kerstdagen niet meer gezien. Wacht maar tot ik haar vertel dat Ted me heeft gedumpt en ik werkloos ben geworden!’ Haar moeder had groot vertrouwen in haar, en meteen voelde Brigitte zich een grote mislukkeling.

‘Dat is op dit moment misschien niet zo’n goed idee. Ik vind een strand veel beter.’

‘Misschien…’ Brigitte zag er niet erg overtuigd uit.

Samen droegen ze de doos het appartement in, en daar keek Brigitte haar vriendin bezorgd aan. ‘Zeg alsjeblieft niet tegen Ted dat ik ben ontslagen, mocht hij je bellen. Ik wil geen medelijden van hem, ik wil niet zielig zijn. Jezus, ik ben toch zo’n mislukkeling!’ Hij had een eigen opgraving gekregen, en zij was de laan uit gestuurd. Ze zou het erg vernederend vinden als hij dat wist.

‘Je bent geen mislukkeling, en hij heeft vanochtend al gebeld om te vragen hoe het met je is. Volgens mij maakt hij zich zorgen om je.’

‘Zeg maar dat het prima met me gaat. Hij is toch niet van gedachten veranderd wat die opgraving betreft, hè?’ vroeg ze hoopvol.

Amy schudde haar hoofd. Ted ging weg, hij was bezorgd om Brigitte, maar niet genoeg om te blijven of haar mee te nemen. Het was voorbij, daarvan was Amy overtuigd, en Brigitte ook.

Een poosje zaten ze in Brigittes woonkamer, maar toen moest Amy echt terug. Ze stelde voor dat Brigitte in het weekend bij haar zou komen logeren, maar Brigitte zei dat ze aan haar boek ging werken.

De hele verdere middag bleef Brigitte voor zich uit staren terwijl ze alles liet bezinken. Geen vriend, geen werk. Het was veel om allemaal te verwerken.

Zaterdag aarzelde ze even voordat ze de telefoon opnam. Het was haar moeder. Brigitte was niet meer gebeld door Ted, en hij had ook geen sms’je meer gestuurd. Hij had haar achter zich gelaten, dat was gemakkelijker dan omgaan met verdriet. Hij had een hekel aan huilende vrouwen, hij had vaak gezegd dat die hem aan zijn moeder deden denken. Hij wilde zich niet schuldig voelen. Dus verdween hij maar uit Brigittes leven. Ze vond dat behoorlijk laf.

Haar moeder schrok toen ze Brigittes stem hoorde. ‘Ben je ziek?’ vroeg ze bezorgd. Brigitte was haar enig kind.

‘Ik… Nee… Nou ja, zoiets. Ik voel me niet fijn.’

‘Wat heb je dan, lieverd? Een griepje? Ben je verkouden?’

Nee, ze leed aan een gebroken hart…

‘Misschien een beetje van allebei,’ antwoordde Brigitte vaag. Ze vroeg zich af hoe ze haar moeder moest vertellen wat er de afgelopen week was voorgevallen. Ze kon het niet over haar lippen krijgen…

‘En hoe is het met Ted?’ Haar moeder wilde graag dat hij Brigitte eens ten huwelijk zou vragen en begreep maar niet dat het er nog niet van was gekomen.

Brigitte vond het vreselijk te moeten toegeven dat haar leven een zootje was geworden, en ze wilde al helemaal niet klaaglijk overkomen. Haar moeder was altijd zo krachtig, positief en energiek. Als kind al had Brigitte haar bewonderd.

Ze besloot maar door de zure appel heen te bijten en alles op te biechten. ‘Nou, Ted heeft geweldig nieuws: hij krijgt een eigen opgraving in Egypte. Over drie weken vertrekt hij.’

Stilte aan de andere kant van de lijn. Toen vroeg haar moeder: ‘En wat betekent dat voor jou? Ga je met hem mee?’ Het klonk bezorgd. Het was al erg genoeg dat haar dochter helemaal in Boston woonde; Egypte was een heel ander verhaal.

‘Nee. Dit heeft hij altijd graag gewild en hij blijft lang weg. Minstens drie jaar, misschien wel vijf. En als het daar goed gaat, zouden het er ook tien kunnen worden. Dus heb ik daar niets te zoeken.’ Ze deed haar best heel rustig te klinken, alsof ze het filosofisch opnam.

‘Wist je dat dat in het vat zat?’ vroeg haar moeder geschokt en afkeurend.

‘Nou ja, zo’n beetje. Ik wist dat hij dat heel graag wilde, maar ik dacht niet dat het ooit daadwerkelijk zou gebeuren. En nu is het zover en is alles in een stroomversnelling gekomen. Daarom hebben we besloten er maar een punt achter te zetten en ieder afzonderlijk verder te gaan met ons leven. Hij moet ongebonden zijn wil hij zijn droom kunnen verwezenlijken.’ Brigitte probeerde opgewekt te klinken terwijl ze eigenlijk diep in de put zat, vol verdriet en zelfmedelijden.

‘En jouw dromen dan? Jullie zijn zes jaar samen geweest!’ Het klonk streng. Brigittes moeder was niet boos op Brigitte, maar op Ted. Het probleem was dat Brigitte nooit had verteld wat haar droom was, niet aan Ted en eigenlijk ook niet aan zichzelf. Hij had dus een droom en zij niet. ‘Ik vind het heel egoïstisch van hem om er zomaar vandoor te gaan,’ ging haar moeder verder zonder een blad voor de mond te nemen. Ze was boos, ze kwam op voor haar dochter.

‘Dit heeft hij altijd al gewild, mam. Dat kan ik hem niet kwalijk nemen. Ik was het alleen vergeten. Nou ja, ik zal me erbij neer moeten leggen.’ Ze slikte iets weg en besloot haar moeder meteen maar alles te vertellen. ‘Trouwens, ik heb een heel rare week achter de rug. Gisteren ben ik ontslagen; ik ben vervangen door een computer.’

‘Ben je ontslagen?’ Haar moeder klonk ontzet.

‘Ja, met zes maanden salaris, dus ik kan er even tegen. Het kwam als een verrassing. Ik wist wel dat er een nieuw computersysteem zou komen, maar niet dat dat mij zou vervangen. Ik ben dus Ted kwijt, en mijn baan. Ik moet helemaal opnieuw beginnen. Misschien is het op deze manier ook wel makkelijker.’

‘Voor wie?’ Het klonk nog steeds boos. ‘In elk geval niet voor jou. Ted verlaat je na zes jaar en vertrekt naar Egypte, en de universiteit ontslaat je na tien jaar trouwe dienst. Ik vind dat heel choquerend. Wil je soms hier komen?’

Brigitte glimlachte toen haar moeder dat vroeg. Ze vond zich een grote mislukkeling en was blij met de hartelijke steun van haar moeder. Ook al nam haar moeder nooit een blad voor de mond en gaf ze vrijelijk haar mening, ze was ook een toegewijde moeder, lief en met een goed hart. Ze was altijd voor haar dochter opgekomen.

‘Het gaat prima met me, mam. Ik ga hard aan mijn boek werken. Dit is een mooie kans het in sneltreinvaart af te krijgen. Verder wil ik eigenlijk niks, op dit moment.’ Ze moest nog een paar colleges volgen voordat ze kon promoveren, maar na wat er allemaal was gebeurd, dacht ze erover een semester vrij te nemen. Ze was niet in de stemming voor studeren en tentamens. Werken aan haar boek was voorlopig wel voldoende, vond ze.

‘Waarom kom je niet een poosje naar New York?’ Zo te horen maakte haar moeder zich echt zorgen.

‘Omdat ik daar niks te doen heb, mam.’ Brigitte had al heel lang niet meer in New York gewoond, en al haar vrienden en vriendinnen woonden daar ook niet meer. ‘Ik wil mijn cv naar een paar onderwijsinstellingen hier sturen, en dan maar kijken wat er voor aanbiedingen komen. Die zes maanden gaan snel voorbij. In het najaar ben ik misschien al ergens aan de slag. En ondertussen kan ik aan mijn boek werken.’

Haar moeder leek niet erg overtuigd. ‘Ik vind het verschrikkelijk, Brigitte, wat je is overkomen. Vooral dat met Ted. Ander werk is makkelijk te vinden, maar je hebt veel in die relatie geïnvesteerd. Op jouw leeftijd kom je niet gauw weer iemand tegen, en als je kinderen wilt, heb je geen tijd te verspillen.’

‘Wat stel je dan voor? Dat ik ga flyeren en affiches ophangen? Of een paginagrote advertentie in de krant zet? Het is net zo goed mijn schuld, mam. Ik heb het met Ted nooit echt over een huwelijk en kinderen gehad. Dat wilde ik niet, ik was er nog niet klaar voor. Ik dacht altijd dat er nog tijd genoeg was. En ik was er zeker van dat het er met hem toch wel van zou komen. Maar het zat er sowieso niet in. Hij weet niet eens of hij wel wil trouwen en een gezin stichten. Dat wist ik niet, maar ik had er dan ook nooit naar gevraagd. Niet echt. En nu is de kans op kinderen waarschijnlijk verkeken voor mij.’ Ze vond het droevig dat ze dat moest zeggen, en haar moeder leefde met haar mee.

‘Hij had het al veel eerder moeten zeggen, dan had je je tijd niet aan hem verspild.’

‘Ik had niet het idee dat we haast hadden. En zelf wilde ik me ook nog niet vastleggen.’ Ze wilden het geen van beiden zeggen, maar allebei vermoedden ze dat het nu te laat was. Brigitte had gedacht dat ze eeuwig jong zou blijven, en opeens was haar wereld ingestort. Geen baan, geen vriend, en waarschijnlijk geen kans meer op kinderen.

‘Jullie moderne meisjes denken dat jullie alle tijd hebben om te gaan trouwen en een gezin te stichten. Vrouwen worden met allerlei kunstgrepen zwanger op hun vijfenveertigste of zelfs vijftigste. Trouwen, dat doen ze niet meer. Zelfs vrouwen van zestig worden nog zwanger! Jullie denken dat het allemaal makkelijk gaat, maar al die moderne uitvindingen zijn heus geen pretje. De natuur gaat gewoon zijn gang, wat er ook allemaal is uitgevonden. Ik hoop dat je goed nadenkt voordat je weer iets met iemand begint; je hebt geen tijd meer te verspillen.’

Het klonk streng en het was niet fijn om te horen, maar Brigitte besefte dat haar moeder gelijk had.

‘Ik nam de relatie met Ted wel serieus,’ zei ze zacht.

‘Niet serieus genoeg. Jullie gedroegen je als tieners.’

Brigitte wist dat haar moeder alweer gelijk had. Haar moeder had altijd gelijk. Brigitte had het makkelijk gevonden haar leven op die manier te leiden, maar nu was alles in elkaar gestort.

‘En nu gaat hij naar Egypte en blijf jij alleen achter,’ ging haar moeder verder. ‘Heel verdrietig allemaal.’ Het klonk oprecht meelevend.

‘Misschien is het het lot. Misschien was het niet voorbestemd.’ Brigitte deed echt haar best er filosofisch onder te blijven.

‘Het spijt me dat hij zijn bedoelingen niet eerder kenbaar heeft gemaakt.’

‘Mij ook…’ Maar Brigitte wist ook dat ze allebei emotioneel lui waren geweest, onvolwassen. En dat terwijl ze toch echt geen tieners meer waren.

‘Laat maar weten wanneer je wilt komen. Je kamer staat altijd tot je beschikking, en ik zou het fijn vinden je weer eens te zien. Ik heb goede vooruitgang geboekt bij mijn genealogieproject, en ik zou je graag laten zien waar ik onlangs achter ben gekomen. Als je even geen zin hebt in je boek, zou je me kunnen komen helpen.’

Brigitte kon niets bedenken waar ze op dit moment minder zin in had. De familiegeschiedenis van haar moeder ging terug tot de donkere middeleeuwen in Frankrijk, en had haar moeder altijd veel meer geïnteresseerd dan Brigitte, hoewel ze wel bewondering had voor alle tijd die haar moeder erin stopte. Al jaren was het een hobby van haar moeder, die de familiegeschiedenis beschouwde als erfgoed dat ze Brigitte wilde nalaten. Zelf hield Brigitte meer van historische raadselen, haar brave voorouders vond ze maar tam.

Later die middag ging Brigitte langs bij Amy en haar zoontjes, en op zondag ging ze verder met haar boek. Voor de allereerste keer ooit vond ze alles wat ze had verzameld, en het hele onderwerp vrouwenkiesrecht, saai en droog. Lang niet zo belangrijk als ze vroeger had gedacht. Alles in haar leven had glans en betekenis verloren. Zonder Ted en werkloos kreeg ze zelfs een hekel aan haar boek. Op alle punten liep ze dood. Wat had het leven nog voor zin?

Dinsdag vond ze alles wat ze had geschreven oersaai. Sinds Ted haar de week daarvoor had gedumpt, had ze niets meer van hem gehoord. Ze werkte verder aan haar boek, maar het weekend daarop kon ze wel gillen en voelde ze er veel voor de hele boel maar weg te doen. Het schoot toch niet op, het leidde tot niets. Ze was nog te verdrietig vanwege het kwijtraken van Ted en haar baan. Ze had haar cv opgestuurd naar verschillende onderwijsinstellingen, maar het was nog te vroeg voor reacties. Deze keer besefte ze dat als ze een baan kreeg aangeboden, ze bereid moest zijn meer verantwoordelijkheid te nemen. Juist door uitdagingen uit de weg te gaan was ze gemakkelijk te vervangen geweest door een computer. Dat had haar haar baan gekost. Maar het zou nog wel een poosje duren voor ze iets hoorde.

Nadat ze nog een week aan het boek had gewerkt, ging het echt niet meer. Ze had niets te zeggen en had er ook de energie niet voor. Het hele onderwerp interesseerde haar niet meer. Ze zat vast. Opeens kwam wat Amy had voorgesteld haar verleidelijk voor: gewoon een poosje eruit. Het was weer gaan sneeuwen, en alles aan Boston stemde haar verdrietig. Ze vond het verschrikkelijk dat Ted zich voorbereidde op zijn vertrek. In de afgelopen tien dagen was tot haar doorgedrongen dat ze niets had om voor te leven. Zonder baan of vriend kon ze het hier geen moment langer uithouden, en ineens besloot ze naar New York te gaan. Ze moest weg, en haar moeder was dolblij toen Brigitte haar vanaf de luchthaven van Boston belde.

Tijdens de korte vlucht keek Brigitte uit het raampje. Eigenlijk vond ze het kinderachtig, maar nu haar wereld op zijn kop stond vond ze het fijn om naar huis te gaan. Ze moest opnieuw beginnen, maar wist niet waar of hoe. Een paar dagen in New York zouden haar vast goeddoen. Haar moeder had voorgesteld haar cv ook naar een paar onderwijsinstellingen in New York te sturen, maar Brigitte wilde liever niet weer in die stad wonen.

Toen het vliegtuig landde, regende het. Brigitte had geen idee welke richting haar leven zou nemen, maar een paar dagen bij haar moeder zouden haar goeddoen, in het appartement waarin ze was opgegroeid. Later wilde ze terug naar Boston, en dan zou ze wel verder kijken. Ze moest haar leven anders inrichten, daarvan was ze zich bewust. Een gemakkelijk leven was niet voldoende.

HOOFDSTUK 3

Marguerite Nicholson zag er opgelucht en blij uit toen ze de deur opende voor haar dochter. Het regende pijpenstelen in New York, en Brigitte was doorweekt tijdens het kleine stukje lopen van de taxi naar de ingang van het appartementencomplex. Gauw hing haar moeder de kletsnatte regenjas op, zei dat Brigitte haar schoenen moest uitdoen en gaf haar een kop thee toen ze voor de open haard waren gaan zitten. Brigitte vond het heel geruststellend om hier te zijn, alsof ze was weggezakt in een warm bad, en ze slaakte een zucht van verlichting. Haar moeder was een intelligente vrouw op wie ze altijd kon rekenen. Marguerite had het gezin voor een ramp behoed en uit die tragedie iets goeds voor hen allebei laten ontstaan. Ze had carrière gemaakt in het boekenvak. Het afgelopen jaar was ze met pensioen gegaan nadat ze als redactrice een heleboel bekende boeken had begeleid en naam voor zichzelf had gemaakt. Ze had haar dochter kunnen laten studeren en ze was heel trots op haar. Het was wel een teleurstelling dat Brigitte een niet erg veeleisende baan had aangenomen in Boston, en het was ook teleurstellend dat Brigitte na jaren van onderzoek nog steeds geen boek had gepubliceerd. En het was ook een teleurstelling dat Brigitte niet was getrouwd en een gezin had gesticht. Het zou prettig zijn als Brigitte meer de uitdaging was aangegaan, maar daarvoor was ze kennelijk teruggeschrokken. Marguerite wist dat Brigitte gewetensvol en hard werkte, maar ze had graag gezien dat haar dochter meer had bereikt. Uiteraard wist Marguerite dat Brigitte elk risico uit de weg ging, en ze wist ook waar dat aan lag. Brigitte verlangde naar veiligheid. Haar moeder had liever gezien dat ze een wat avontuurlijker leven leidde. Ze wist dat Brigitte zoiets aankon, maar ook dat iets haar in de weg stond. Ze werd nog steeds achtervolgd door nare herinneringen uit haar jeugd, en aan de dood van haar vader.

De twee vrouwen in de vrolijk ingerichte woonkamer leken totaal niet op elkaar. Marguerite was blond en Brigitte donker, maar ze waren wel allebei lang en hadden een goed figuur. De ogen van Brigitte waren echter bijna zo donker als haar haren, en die van haar moeder hemelsblauw. Hun lach was hetzelfde, maar Brigitte had een meer uitgesproken, exotisch gezicht.

Het was prettig warm in de woonkamer, die mooi was ingericht met een paar antieke meubelen. Voordat Brigitte was gekomen, had Marguerite de open haard al aangestoken, en daar zaten ze voor op de met een beetje versleten fluweel beklede stoelen, met thee in de Limoges-kopjes waarop Marguerite zo trots was en die nog van haar grootmoeder waren geweest. Marguerite had iets aristocratisch over zich, en hoewel er geen echt dure spullen in het appartement stonden, was alles heel smaakvol. Omdat ze hier al jaren woonde, ademde het appartement haar sfeer uit. Tegen alle wanden stonden boekenkasten vol boeken. Het was een woning vol kennis en literatuur. Maar Marguerite was bovenal geïnteresseerd in de familiegeschiedenis.

‘Vertel eens hoe het met je boek gaat,’ vroeg Marguerite, die liever niet de pijnlijke onderwerpen van Ted en Brigittes ontslag wilde aankaarten.

‘Het schiet niet op. Waarschijnlijk ben ik te afgeleid. Ik heb goed onderzoek verricht, alle gegevens zijn er, en toch wil het maar niet. Ik ben zeker nog te zeer van streek vanwege Ted. Misschien gaat het beter na een poosje rust. Daarom ben ik ook hier gekomen.’

‘En daar ben ik blij om. Zal ik er eens naar kijken? Ik moet toegeven dat ik niet veel van antropologie weet en jouw gegevens zijn misschien te hooggegrepen voor mij, maar je weet maar nooit of ik niet nuttig kan zijn.’

Er verscheen een glimlach op Brigittes gezicht. Typisch haar moeder om zoiets aan te bieden. Brigitte was blij dat haar moeder geen harde woorden aan Ted had vuilgemaakt. Ze wist toch wel dat haar moeder met haar meeleefde.

‘Ik heb al zeshonderdvijftig bladzijden geschreven, en als alles volgens plan gaat, worden het er meer dan duizend. Het is een veelomvattend werk, het moet hét boek over vrouwenkiesrecht worden. Maar opeens vraag ik me af of er wel iemand op zit te wachten. Misschien gaat de vrijheid van vrouwen wel over veel meer dan het recht te mogen meedoen aan democratische verkiezingen,’ merkte Brigitte terneergeslagen op.

‘Het lijkt me een ontzettend spannend boek dat je nauwelijks kunt neerleggen,’ reageerde Marguerite plagerig, hoewel ze ervan overtuigd was dat het een heel grondig werk zou zijn. En ze wist ook dat Brigitte goed kon schrijven, al was het onderwerp ook nog zo droog.

Brigitte glimlachte weer. Per slot van rekening was het een wetenschappelijk boek, geen thriller.

‘Ik ben ook druk bezig geweest,’ ging Marguerite verder. ‘De afgelopen weken ben ik veel in de plaatselijke dependance van de mormoonse bibliotheek geweest voor nog meer onderzoek. Het is echt verbazingwekkend, zoveel is daar te vinden. Wist je dat er meer dan tweehonderd teams zijn die in vijfenveertig landen foto’s maken van gegevens die dan voor genealogisch onderzoek kunnen worden gebruikt? Het doel is mensen ook postuum te laten dopen in hun Kerk, maar iedereen mag snuffelen in de gegevens om bijvoorbeeld een stamboom op te stellen. Ze zijn echt uiterst behulpzaam. Dankzij hen was ik in staat terug te gaan tot 1850, toen de De Margeracs in New Orleans waren, en ik weet ook dat ze daar vanuit Bretagne naartoe zijn gegaan. Sommigen waren er al eerder, van een andere tak. Maar wij stammen af van een De Margerac die vlak voor 1850 vanuit Bretagne naar Amerika trok.’ Ze vertelde het alsof het een nieuwsbericht was, en al weer glimlachte Brigitte, wetend dat haar moeder hier hartstochtelijk in geïnteresseerd was. ‘Dat zou dan mijn overgrootvader zijn, en jouw betovergrootvader,’ ging Marguerite verder. ‘Maar ik wil graag meer weten van de familiegeschiedenis van voordat ze emigreerden. Ik weet dat er een Philippe en een Tristan de Margerac naar Amerika zijn gegaan, en dat er graven en markiezen in de familie waren, maar over hen weet ik niets. Ik weet niets over de periode van voor hun aankomst in Amerika.’

‘Zou je dan niet beter in Frankrijk onderzoek kunnen doen, mam?’ opperde Brigitte. Ze deed haar best geïnteresseerd in het onderwerp te zijn, maar hoewel ze antropologie fascinerend vond, verveelde de zoektocht van haar moeder haar ontzettend. Ze was totaal niet nieuwsgierig naar haar voorouders. Het was allemaal al zo lang geleden, zo irrelevant. En die voorouders leken ontstellend saai.

‘De mormonen hebben meer gegevens dan welke bibliotheek in Frankrijk ook. Ze hebben immers die foto’s van plaatselijke gegevens van over de hele wereld. Onderzoek naar Europese voorouders gaat het makkelijkst. Op een keer wil ik naar Salt Lake City om alles eens goed te bekijken, maar in de bibliotheek hier is ook veel te vinden.’

Zoals gewoonlijk knikte Brigitte beleefd, maar omdat Marguerite wist dat het haar allemaal weinig interesseerde, stapte ze over op andere onderwerpen: toneelstukken, opera’s, balletten, want ook daar ging Marguerites hart naar uit. Uiteindelijk kwam natuurlijk toch Ted ter sprake, en diens opgraving. Dit moment kon niet langer worden uitgesteld, en hoewel het uiteraard erg teleurstellend voor Brigitte was, was Marguerite ervan onder de indruk dat haar dochter het zo filosofisch opvatte. Zelf zou ze dat niet kunnen opbrengen, na een relatie van zes jaar. Brigitte vond dat ze zelf ook verantwoordelijk was voor de breuk, maar daar was Marguerite het niet helemaal mee eens. Ze vond dat Ted Brigitte had moeten vragen mee te gaan naar Egypte en de opgraving niet had mogen gebruiken om haar te dumpen.

Een poosje spraken ze over de instellingen waarnaar Brigitte een cv had gestuurd. Ze was vastbesloten om in Boston te blijven, maar het was te vroeg om al een reactie te kunnen verwachten. Ze wist dat alle instellingen druk bezig waren met de inschrijvingen en de wachtlijsten. Ze verwachtte niet dat ze eerder dan mei of juni iets zou horen, en dat vond ze prima, het was zeker niet iets om van in de stress te schieten. Ze moest alleen in de tussentijd iets omhanden hebben, maar liever niet dat project van haar moeder. Niet dat ze haar moeder niet wilde helpen, maar het leek haar verschrikkelijk om al die generaties bij te houden, zo voorspelbaar ook. Het zou fijn zijn als er eens een misdadiger of oplichter tussen al die voorouders zat, iemand om een beetje fleur te geven aan de stamboom.

Tegen middernacht deden ze de lichten uit en gingen naar bed. Het haardvuur was toen al uit. Zoals altijd sliep Brigitte in haar vroegere kamertje, met de gebloemde gordijnen waar ze als jong meisje haar keus op had laten vallen. Het was prettig weer thuis te zijn, en het was ook fijn geweest om een goed gesprek op niveau met haar moeder te hebben gehad. Ze konden echt goed met elkaar opschieten.

De volgende ochtend ontbeten ze samen in de keuken. Vervolgens ging Marguerite boodschappen doen, en daarna had ze een bridge-afspraak met vriendinnen. Marguerite leidde een aangenaam leven en had een paar jaar een vriend gehad. Een tijd geleden was hij overleden, vlak voordat ze met pensioen ging, en er was nog niemand in zijn plaats gekomen. Ze had een uitgebreide kennissenkring en ging uit eten, naar musea en culturele evenementen, voornamelijk met vriendinnen of een bevriend echtpaar. Hoewel ze alleen woonde, verveelde ze zich nooit. In de weekends of op de avonden dat er niets op het programma stond, was ze druk bezig met haar project. Ze wist hoe ze via internet aan informatie kon komen, maar het meeste had ze via de mormonen ontdekt. Ze droomde ervan alles ooit in boekvorm te gieten, voor Brigitte, en ondertussen had ze plezier in het zoeken, in de jacht op de geschiedenis van voorouders van eeuwen geleden, ook al vond Brigitte het allemaal maar saaie kost.

Toen ze in de middag thuis was gekomen, had ze Brigitte haar nieuwste aantekeningen laten zien. Ook Brigitte was een paar boodschapjes gaan doen, om daarna naar Columbia te gaan, waar een vriend hoogleraar was, en die had beloofd in de gaten te houden of er een baan vrijkwam. Hij zei ook dat ze misschien college kon gaan geven, maar ze dacht niet dat ze dat zou kunnen en wilde liever een administratieve baan, zodat ze meer tijd zou hebben voor haar boek en het promoveren. Brigitte leek opgewekter dan op de dag dat ze in New York was aangekomen. Haar moeder had gelijk, het deed haar goed om hier te zijn. De stad straalde energie uit, hoewel ze de voorkeur gaf aan het academisch klimaat van Boston. Het was relaxter, jonger van geest. Maar het was toch fijn eens elders te zijn. In New York was veel meer te doen, daarom was Marguerite er ook zo dol op.

Brigitte was onder de indruk van wat Marguerite allemaal had weten te verzamelen tijdens haar onderzoek. Ze had de geboorte- en sterfdata van al haar directe voorouders en ook van heel veel wat verdere verwanten. Ze wist in welke streken rondom New Orleans ze hadden geleefd en waren gestorven, de namen van hun huizen en plantages, de plaatsjes vanwaaruit ze na de Burgeroorlog naar New York en Connecticut waren vertrokken. En ze had ook de naam achterhaald van het schip waarop ze in 1846 uit Bretagne waren vertrokken. De familie bleek in het Zuiden te hebben gewoond tot na de Burgeroorlog, om tussen 1860 en 1870 naar het Noorden te trekken. Daar waren de familieleden gebleven. Maar wat er voor het vertrek in Frankrijk was gebeurd, bleef een mysterie. Misschien was dat juist interessant, dacht Brigitte.

‘Zo lang geleden is het niet, mam. Je zou dat ook in de mormoonse bibliotheek kunnen ontdekken. Of je zou naar Frankrijk kunnen gaan.’

‘Ik zou naar Salt Lake City moeten, want in de bibliotheek daar zijn veel meer gegevens uit Europa. Maar daar heb ik de tijd niet voor… Bovendien ben ik bang voor zulke enorm grote bibliotheken. Jij bent veel beter in dat soort dingen.’ Marguerite keek haar dochter hulpzoekend aan.

Brigitte glimlachte. Ze was oprecht geroerd door dit verzoek. ‘Als je ooit een boek zou willen schrijven, heb je al voldoende materiaal,’ zei ze bemoedigend. Zoals gewoonlijk was ze onder de indruk van haar moeders ijver en doorzettingsvermogen.

‘Ik denkt niet dat een boek iemand zou interesseren, afgezien van de familie, en die bestaat eigenlijk uit jou en mij, en een paar verre neven en nichten. Tenzij er misschien nog familie in Frankrijk is. Maar dat betwijfel ik. Ik heb er althans geen De Margeracs kunnen ontdekken. En hier is de familie vrijwel uitgestorven. In het Zuiden leven al meer dan honderd jaar geen familieleden meer. Je grootvader is rond 1900 in New York geboren. Alleen wij zijn eigenlijk nog over.’ Marguerite interesseerde er zich echt hartstochtelijk voor.

‘Je werkt er hard aan,’ merkte Brigitte bewonderend op.

‘Ik vind het fijn om te weten wie onze voorouders waren, waar ze woonden en wat ze deden. Het is ook jouw erfgoed. Misschien vind je het ooit belangrijker dan je nu denkt. Er zijn een paar interessante personen in onze stamboom te vinden,’ reageerde Marguerite met een lachje.

Brigitte vond haar voorouders echter niet interessant. Ze waren van adel, maar daar hield het wel mee op.

Uiteindelijk bleef Brigitte de hele week in New York. Er was geen dringende reden om terug te gaan naar Boston. Haar moeder en zij gingen samen naar een toneelstuk, ze gingen in grappige restaurantjes eten en wandelden door Central Park. Ze genoten van elkaars gezelschap, en Marguerite deed haar best geen pijnlijke onderwerpen aan te snijden. Over Ted viel weinig meer te zeggen, alleen dat Brigitte zes jaren aan hem had verspild. Marguerite vermoedde dat Brigitte dat ook vond. Ted was totaal op zichzelf gericht gebleken. Sinds dat sms’je de ochtend nadat Brigitte was gedumpt, had ze niets meer van hem gehoord.

Zaterdagmiddag bleven ze thuis om zich te verdiepen in The New York Times. Marguerite was blij toen ze in een van de bijlagen een artikel over genealogie aantrof. Heel voorspelbaar werden de mormonen en hun bibliotheken geroemd, en Marguerite keek haar dochter verlangend aan.

‘Ik zou het echt heel fijn vinden als jij voor mij naar Salt Lake City ging,’ zei ze. ‘Jij kunt veel beter dingen opzoeken dan ik. Jij bent daar echt goed in. Ik kom niet verder dan het vertrek uit Frankrijk. En als ik niet verder terug kan, blijf ik steken in 1850. Zou je echt niet naar Salt Lake City willen? Voor mij?’ Ze zei er maar niet bij: nu je toch niets omhanden hebt, zonder man of baan. Maar het was wel waar. Brigitte had alle tijd van de wereld, en ze was rusteloos terwijl ze wachtte op het aanbod van een nieuwe baan.

Eerst weigerde ze, maar vervolgens ging ze erover nadenken. Er was geen enkele reden waarom ze niet zou gaan, en na het lezen van dat artikel over de Mormon Family History Library moest ze toegeven dat het interessant klonk. Zoiets kon ze best voor haar moeder doen, zeker omdat haar moeder altijd voor haar klaarstond en haar altijd steunde. Bovendien had ze verder toch niet veel te doen, en het was maar een kleine gunst.

‘Misschien,’ zei ze dus, want ze wilde nog niets beloven. Ze besefte echter dat het een goede manier was om niet aan het boek te hoeven werken, want om de een of andere reden schoot ze daar maar niet mee op.

Zondag, onder het ontbijt in de keuken, moest ze er weer aan denken. Eigenlijk zou ze die middag teruggaan naar Boston, maar volgens het weerbericht sneeuwde het daar en zou het nog een hele poos blijven sneeuwen. Een poosje later werd de luchthaven van Boston gesloten. In New York was het heerlijk weer; het sneeuwfront zou de stad pas de volgende dag bereiken.

‘Misschien kan ik toch wel een paar dagen naar Salt Lake City,’ merkte ze peinzend op. ‘Ik ken daar nog iemand van vroeger. Ze is getrouwd met een mormoon en heeft iets van tien kinderen. Ik zou bij haar langs kunnen gaan, en meteen onderzoek doen voor jou. Misschien wordt het wel heel leuk.’ Ze glimlachte naar haar moeder.

Marguerite lachte stralend terug. ‘Ik zou je vreselijk dankbaar zijn. Ik kan niet verder, ik zit totaal vast. En daar hebben ze heel veel gegevens, en assistenten om je verder te helpen.’ Ze deed echt haar best.

‘Oké, mam, ik ga wel,’ zei Brigitte, en even later had ze al telefonisch een vlucht geboekt voor later die dag. Het was fijn om haar moeder te helpen, en eigenlijk klonk het wel intrigerend ook om die bibliotheek eens te zien. Ze vroeg zich af of ze daar nog iets interessants voor haar eigen boek kon opduikelen, maar dat leek onwaarschijnlijk.

Toen ze wegging, bedankte haar moeder haar overdadig. Brigitte beloofde te bellen om te vertellen wat ze had ontdekt. Ze had een kamer gereserveerd in het Carlton Hotel, want op internet had ze gezien dat dat niet ver van Temple Square lag, waar de bibliotheek was gevestigd. Nu ze toch had besloten te gaan, popelde ze om er eens een kijkje te nemen. Ze was onder de indruk van wat ze op internet had gezien. Blijkbaar waren er honderden vrijwilligers, en alles werd gratis beschikbaar gesteld, behalve als iemand fotokopieën of foto’s wilde laten maken. Deze diensten werden al tientallen jaren verleend. De mormonen hadden hier een enorme organisatie opgebouwd.

Op de luchthaven hoopte ze dat ze op iets interessants zou stuiten, maar eigenlijk verwachtte ze dat niet. Het onderzoek van haar moeder had niets spectaculairs aan het licht gebracht. De familie bestond uit brave mensen van adel die er halverwege de negentiende eeuw voor hadden gekozen naar de Verenigde Staten te emigreren, lang na de periode dat Napoleon keizer was geweest. Misschien hadden ze land willen kopen, of wilden ze de Nieuwe Wereld ontdekken. In elk geval waren ze gebleven. Brigitte vroeg zich af wat ze in Frankrijk hadden gedaan voordat ze de oversteek hadden gewaagd, en ook hoe het hun was vergaan tijdens de Franse Revolutie. Ze wilde van alles ontdekken, want het leek haar ineens veel spannender dan vrouwenkiesrecht. Misschien had haar moeder dan toch gelijk en was dit project interessanter dan het boek waaraan Brigitte al zeven jaar werkte. Nou ja, daar zou ze in Salt Lake City wel achter komen.

De vlucht nam vijfenhalf uur in beslag, en Brigitte ging van de luchthaven rechtstreeks naar het hotel. Het was een in Europese stijl opgetrokken gebouw uit de jaren twintig, op loopafstand van Temple Square, waar ze de volgende dag naartoe wilde. Om zich vast een beetje te oriënteren, en om frisse lucht op te snuiven, maakte ze nog een wandelingetje. Het was niet moeilijk om Temple Square te vinden, en meteen zag ze de enorme Family History Library aan de westkant van het plein, waar ook een museum was en de blokhut van Osmyn Deuel uit 1847, het oudste huis van de stad. Ze liep langs de tempel met de zes indrukwekkende spitsen en het Tabernacle ernaast. Dat was open voor het publiek wanneer er door het beroemde Mormon Tabernacle Choir werd gerepeteerd of een concert gegeven. Het waren indrukwekkende bouwwerken. Ze zag het Capitol, drentelde langs het Beehive House en het Lion House, allebei gebouwd halverwege de negentiende eeuw. Daar had Brigham Young gewoond, de leider van de Kerk en tevens de eerste gouverneur van Utah.

Het verbaasde haar dat het nog zo druk was op het plein, want het was best koud. Iedereen keek onder de indruk naar de gebouwen, hetgeen deed vermoeden dat het merendeel toerist was. Misschien was er een bijeenkomst in de stad? Iedereen zag er vriendelijk en opgewekt uit, en straalde ook een soort opwinding uit. Het had iets aanstekelijks, en Brigitte keerde dan ook in een goed humeur terug op haar hotelkamer. Ze kreeg echt schik in het project. En nu ze tijd had om eens onderzoek te doen, leek het alsof haar leven weer een beetje fleur kreeg.

Nadat ze haar avondeten via de roomservice had besteld, belde ze haar moeder en vertelde over wat ze had gezien. Ze zei ook dat ze het jammer vond dat haar moeder er niet bij was.

Marguerite was alleen maar blij dat Brigitte dit wilde doen. ‘Ik zou sowieso niet hebben meegekund,’ zei ze. ‘Morgen heb ik een bridgetoernooi.’ Voor een vrouw die onverwacht vijfentwintig jaar hard had moeten werken om het gezin te onderhouden, bofte ze dat ze nog kon genieten van haar pensioen. Brigitte vond dat ze dat wel had verdiend. En als de familiegeschiedenis zoveel voor haar betekende, wilde Brigitte haar best helpen met haar kennis van research doen. Ze had het gevoel dat de mormonen zeker een steentje konden bijdragen aan het project. Met twee miljard namen in de database, tweeënhalf miljoen rollen microfilm en driehonderdduizend boeken vol gegevens uit de hele wereld was Brigitte er zeker van dat ze iets over haar familie zou vinden uit de periode dat haar verwanten nog in Frankrijk waren. Haar moeder wilde zo ver mogelijk teruggaan. Het zou opwindend voor haar zijn als bleek dat de De Margeracs een belangrijke rol in de Franse geschiedenis hadden gespeeld. Al toen Brigitte nog studeerde, was ze in geschiedenis geïnteresseerd. En nu begon de familiegeschiedenis al meer voor haar te betekenen dan het vrouwenkiesrecht, terwijl ze zich daar toch zo bij betrokken had gevoeld. Dit had iets persoonlijks, en het was spannend dat de geheimen van haar familie zouden worden ontsluierd in een gebouw waar ze zo dichtbij was.

Ze at op haar kamer. Het speet haar dat ze Ted niet kon vertellen waar ze mee bezig was. Hij was nog niet uit Boston vertrokken, dat wist ze, en ze speelde een poosje met het idee hem te bellen, maar besefte dat ze van streek zou raken wanneer ze zijn stem hoorde. Binnenkort zou hij toch naar Egypte gaan, naar de opgraving waarvoor hij haar had gedumpt.

Die avond probeerde ze wel contact te maken met haar vriendin van vroeger, maar het bleek een hopeloze zaak te zijn. Haar vriendin had verteld dat ze met een directe nakomeling van Brigham Young was getrouwd, en in het telefoonboek stond de ene bladzij na de andere vol met Youngs. De voornaam van die echtgenoot was John, en daar waren er ook honderden van. Het speet Brigitte dat er niets zou komen van een afspraakje, en het speet haar ook dat ze niet beter contact had gehouden. Ze kon zich alleen nog herinneren dat haar vriendin tien kinderen had. Dat had Brigitte behoorlijk veel gevonden, maar hier leek het heel normaal te zijn om een groot gezin te hebben.

Die nacht sliep ze goed in het comfortabele grote bed. Ze had gevraagd om acht uur te worden gewekt, en toen ze wakker werd gemaakt, was ze net over Ted aan het dromen. Ze moest nog vaak aan hem denken, ze vond het moeilijk te geloven dat ze hem helemaal kwijt was, en toch was dat wel duidelijk. Zes jaren waren in rook opgegaan, en nu had ze honderden jaren familiegeschiedenis om voor haar moeder door te spitten. Opeens was ze blij met deze afleiding. Haar jachtinstinct was ontwaakt. Ze nam een snelle douche, kleedde zich aan en ontbeet met havermout, thee en een geroosterd boterhammetje, en toen was ze klaar om haar kamer uit te gaan.

Omdat ze de vorige avond op verkenning was gegaan, kende ze de weg naar Temple Square. Algauw zag ze de bekende gebouwen, en deze keer liep ze wel naar binnen, de Family History Library in. Er waren overal bordjes die de richting aangaven, zodat ze gemakkelijk haar weg vond. Er waren ook honderden assistenten die wachtten totdat ze konden helpen. Nadat Brigitte een korte introductie van de bibliotheek had bekeken, wist ze waar ze moest zijn. Ze ging naar boven en vervoegde zich bij de balie van de afdeling waar ze gegevens over Europa zou kunnen vinden. Aan de jonge vrouw achter de balie legde ze uit dat ze op zoek was naar een familie uit Frankrijk.

‘Parijs?’ vroeg de jonge vrouw, die een blocnote erbij pakte.

‘Nee, volgens mij Bretagne.’ Brigitte schreef de meisjesnaam van haar moeder op: De Margerac. Die naam droeg zijzelf als tweede naam. ‘Ergens rond 1850 zijn ze naar New Orleans gegaan.’ Dat was toen al grondgebied van de Verenigde Staten, nadat Napoleon het voor vijftien miljoen dollar had verkocht toen hij nog niet lang aan de macht was. ‘Maar van daarvoor weet ik niets. Daarom ben ik hier.’ Ze glimlachte naar de bibliothecaresse, die heel vriendelijk en behulpzaam was. Op haar naambordje stond dat ze Margaret Smith heette, en ze stelde zich voor als Meg.

‘Nou, wij zijn hier om u te helpen,’ zei de vrouw. ‘Ik zal eens kijken of we gegevens hebben. Ik kom over een paar minuten terug.’ Ze gebaarde naar een zitje waar Brigitte kon plaatsnemen, bij een van de apparaten waarmee microfilms konden worden bekeken. Daar konden gegevens van geboorten en sterfgevallen worden bestudeerd, allemaal opnamen gemaakt door fotografen die voor dit doel de wereld rond reisden.

Na ongeveer een kwartier kwam Meg terug met het filmmateriaal, en daar gingen ze samen naar kijken. Meg schakelde het apparaat in. Pas na een minuut of tien zag Brigitte iets wat haar bekend voorkwam: Louise de Margerac, geboren 1819. Daarna volgden Philippe, Edmond en Tristan, en als laatste Christian in 1825, en helaas een paar maanden later overleden. De gegevens kwamen uit een streek in Bretagne, en ze bleken nog verder terug te gaan. Na een halfuur hadden ze drie personen van de generatie daarvoor gevonden, geboren tussen 1786 en 1789, vlak voor de Franse Revolutie: Jean, Gabriel en Paul, drie broers. Ze bleken te zijn overleden in Quimper en Carnac, allemaal in Bretagne. De drie broers waren gestorven tussen 1837 en 1845. Brigitte noteerde de namen op de blocnote die ze speciaal voor dat doel had meegenomen, en ook de jaartallen waarop ze waren geboren en overleden. Ze vonden ook de overlijdensdata van Louise en Edmond de Margerac, zuster en broer, laat in de jaren zestig van de negentiende eeuw. Maar nergens konden ze vinden waar en wanneer Philippe en Tristan waren gestorven. De jonge assistente vermoedde dat ze waren weggetrokken en elders waren overleden. Meteen besefte Brigitte dat dit de De Margeracs waren die rond 1850 in New Orleans waren aangekomen en daar uiteindelijk ook waren gestorven. Dat had haar moeder al ontdekt. Brigitte schreef alles waar ze achter was gekomen heel zorgvuldig op om de gegevens later aan haar moeder te kunnen geven, en ze was ook van plan kopietjes van de microfilm te kopen.

Na een poosje gingen ze een generatie terug en vonden de gegevens van de geboorten van Tristan en Jean de Margerac, naar wie kinderen van een latere generatie waren vernoemd. Jean was in 1760 geboren en Tristan tien jaar eerder. Er waren geen gegevens over Jeans sterfdatum, maar ze ontdekten wel dat Tristan, markies De Margerac, in 1817 was overleden, net na Napoleons val. De markiezin was een paar maanden later gestorven, maar er waren geen gegevens over waar en wanneer ze was geboren. Brigitte vroeg zich af of ze misschien uit een heel ander gedeelte van Frankrijk afkomstig was, en nadat ze haar sterfdatum nog eens hadden gecontroleerd, schreef Brigitte de gegevens op. Ineens verwonderde ze zich over de voornaam van de markiezin, want die klonk totaal niet Frans.

‘Wat is dit voor voornaam?’ vroeg ze aan de bibliothecaresse. ‘Is dat Frans?’

‘Volgens mij niet.’ Meg glimlachte naar Brigitte. Zoals zo vaak wanneer ze hielp bij een zoektocht waren ze op een mysterie gestuit. De markiezin De Margerac had als voornaam Wachiwi. Dat had de beambte in 1817 in keurig schoonschrift genoteerd. ‘Eigenlijk is het een indiaanse naam. Ik ben die al eerder tegengekomen, en ik meen dat die naam voorkomt bij de Sioux.’

‘Wat raar om een Frans meisje een indiaanse naam te geven,’ merkte Brigitte geïntrigeerd op.

De bibliothecaresse stond op om de naam op te zoeken, en ondertussen las Brigitte haar aantekeningen door. Even later kwam Meg terug en bevestigde wat ze daarnet had gezegd. ‘Ja, Sioux. De naam betekent “danseres”. Ik vind het een prachtige naam.’

‘Toch vind ik het vreemd dat een Franse edelvrouw een indiaanse naam draagt.’ Brigitte vond het hoogst excentriek, maar ze wist natuurlijk niets van de mode van die tijd. Hoe kwam Wachiwi’s moeder aan een dergelijke naam?

‘Het is minder merkwaardig dan het lijkt,’ reageerde Meg. ‘Ik heb gelezen dat Lodewijk XVI voor de revolutie mateloos geïnteresseerd was in indianen. Ik heb ook gelezen dat hij stamhoofden uitnodigde voor een bezoek aan Frankrijk en ze aan het hof als geëerde gasten behandelde. Waarschijnlijk zijn er een paar gebleven. Ze kwamen aan via de havens van Bretagne. Het is mogelijk dat een stamhoofd van de Sioux met zijn dochter is gebleven, en dat de dochter is getrouwd met de markies. Met jouw voorouder. Ze zou niet in haar eentje naar Frankrijk zijn gekomen, maar het zou heel goed kunnen dat zo’n stamhoofd zich door zijn dochter liet vergezellen. De Franse Revolutie vond plaats vanaf 1789, en als ze al daarvoor naar Frankrijk is gekomen, zou ze de juiste leeftijd hebben gehad. Als ze tussen 1770 en 1780 van tienerleeftijd was, en als tiener naar Frankrijk is gereisd, zou ze in 1817, toen ze stierf, ergens in de vijftig zijn geweest. In die tijd was dat best oud voor een vrouw. De jongens die tussen 1786 en 1789 zijn geboren, zijn ongetwijfeld haar zoons. Het is heel waarschijnlijk dat deze indiaanse vanuit Amerika in Bretagne terechtkwam en daar het hart van de markies veroverde. Ik ben nooit eerder de naam Wachiwi tegengekomen bij een Française. Vrouwen die die naam dragen, horen altijd bij de Dakota Sioux.’

Ze haalde even diep adem. ‘In die periode waren er absoluut Sioux in Frankrijk, en sommigen van hen zijn gebleven. Het is niet heel erg bekend, maar ik vind het fascinerend. Ze werden niet naar Frankrijk gehaald als slaaf of gevangene, maar als gast. En enkelen werden onthaald aan het hof.’

Brigitte hing aan haar lippen. Dit was een stukje hoogst interessante familiegeschiedenis. Ooit was de markies De Margerac, de grootvader van haar moeders overgrootvader, in het huwelijk getreden met een jonge indiaanse, die daardoor markiezin was geworden. Deze indiaanse had hem drie zonen geschonken, van wie de oudste was vernoemd naar de overleden jongere broer van de markies.

Even later vonden ze de gegevens van twee andere kinderen van de markies, geboren ruim voor de drie zonen van Wachiwi. Deze kinderen heetten Agathe en Matthieu. Hun moeder had een andere voornaam dan Wachiwi en was overleden in 1778, op de datum waarop haar jongste kind was geboren. Blijkbaar was ze in het kraambed gestorven en was Wachiwi de tweede echtgenote van de markies geweest. Het was fascinerend om al deze gegevens te halen uit de dikke boeken die de mormonen voor hun opnamen hadden gebruikt.

‘Hoe kom ik aan meer informatie over Wachiwi?’ vroeg Brigitte, opgetogen over waar ze allemaal achter waren gekomen. Dit oversteeg haar verwachtingen, en waarschijnlijk ook die van haar moeder. Ze was honderd jaar verder terug in de tijd gegaan dan haar moeder, en ze was op iets interessants gestuit waarvan ze graag meer zou willen weten, zoals een jonge indiaanse die in Bretagne met een markies was getrouwd.

‘U zou naar de Sioux moeten gaan. Daar bewaren ze ook veel gegevens, maar niet zoveel als wij, en ook niet zo gevarieerd. Maar veel van de mondelinge overleveringen zijn op schrift gesteld. Het is niet makkelijk om aan informatie over een bepaald persoon te komen, maar soms lukt dat toch. Het is in elk geval het proberen waard.’

‘Waar moet ik dan heen? Het Bureau of Indian Affairs?’ vroeg Brigitte.

‘Nee, ik denk het bureau waar de geschiedkundige gegevens van de Sioux worden bewaard, in South Dakota. Daar is veel te vinden. Het zou lastig kunnen zijn iets over een jonge vrouw te vinden, tenzij ze de dochter van een belangrijke leider was, of zelf iets bijzonders had gedaan, zoals Sacajawea. Maar de expeditie van Lewis en Clark vond twintig jaar later plaats dan de data die we voor Wachiwi hebben gevonden,’ merkte Meg peinzend op. Allebei hadden ze het gevoel dat ze een nieuwe vriendin hadden gekregen, en ineens was Brigitte zich bewust van een hechte band met deze voorouder die met de markies was getrouwd.

‘U hebt zelf ook wel iets indiaans,’ zei Meg opeens, niet zeker van wat Brigittes reactie zou zijn.

‘Mijn vader was van Ierse afkomst,’ vertelde Brigitte. ‘Ik dacht altijd dat ik mijn zwarte haar van hem had, maar misschien is dat helemaal niet zo. Misschien is het van Wachiwi.’ Dat beviel haar wel, en het sterkte haar in haar voornemen zo veel mogelijk informatie over Wachiwi te achterhalen.

Nog een heel uur bleven ze over de gegevens gebogen zitten, maar er werd niets meer gevonden. Ze was drie generaties verder teruggegaan en had ontdekt dat haar voorouder Tristan, markies De Margerac, gehuwd was geweest met een indiaanse. Dat had ze nooit geweten. Ze bedankte Meg uitbundig. Pas laat in de middag kwam ze terug op haar hotelkamer en ze belde meteen haar moeder.

Marguerite klonk opgewekt en vertelde dat haar partner en zij met bridge hadden gewonnen.

‘Ik heb iets heel interessants ontdekt,’ zei Brigitte. Ze klonk zo opgewonden dat haar moeder opgetogen raakte.

‘Heb je iets ontdekt?’ vroeg Marguerite al net zo opgewonden.

‘O, heel veel. Drie generaties De Margeracs in Bretagne, en twee van wie ik de sterfdatum niet weet: Philippe en Tristan. Omdat Philippe de oudste was, moet hij de markies zijn geweest. Ik kon drie generaties teruggaan!’

‘Maar dat zijn de broers die in 1848 en 1850 naar New Orleans zijn gekomen!’ riep Marguerite opgewonden uit. ‘O, je hebt ze gevonden, Brig! En wie nog meer? Ik weet al van die twee anderen. Philippe was mijn overgrootvader, de vader van mijn grootvader. Zijn broer Tristan is na de Burgeroorlog naar New York getrokken, maar Philippe was toen al gestorven in New Orleans. Wat spannend dat je hun geboortedata hebt achterhaald. Wie heb je nog meer ontdekt? En zijn de mormonen niet geweldig?’

‘Ongelooflijk. En ik heb nog een zuster of nichtje gevonden, Louise, en nog een broer, Edmond, die is in Frankrijk gestorven. En een broertje Christian, die als baby al is overleden. En in de generatie daarvoor waren er Jean, Gabriel en Paul de Margerac, en hun vader was Tristan, markies De Margerac, en die had ook twee kinderen uit een eerder huwelijk. Hij was namelijk twee keer getrouwd geweest, omdat zijn eerste echtgenote in het kraambed was gestorven. Zijn tweede echtgenote stierf in hetzelfde jaar als hij. Waarschijnlijk moeten we naar Frankrijk om daar de gegevens te bekijken, dan weten we precies wie er nou met wie was getrouwd. Soms is het lastig te achterhalen wie broers en zusters waren, en wie een neef was of een nicht, tenzij dat er duidelijk staat. Helaas is dat niet altijd even duidelijk. Maar het spannendste is wel wat ik heb ontdekt over de tweede echtgenote van de markies, die ten tijde van Lodewijk XVI leefde.’

‘Ben je daar allemaal in één dag achter gekomen?’ Marguerite vond het geweldig dat haar dochter zo ver terug had kunnen gaan, terwijl zijzelf al jaren bezig was de familiegeschiedenis te ontrafelen. De gegevens in de plaatselijke bibliotheek van de mormonen waren lang niet zo uitgebreid als bij die in Salt Lake City.

‘De bibliothecaresse heeft me ontzettend goed geholpen. De gegevens zijn er allemaal, ik bofte heel erg. Misschien was het voorbestemd dat ik dit alles zou achterhalen.’ Dat dacht Brigitte echt, omdat het iets mystieks had. De afgelopen drie uur was ze meer antropologische dingen te weten gekomen dan in de laatste tien jaar. ‘De tweede echtgenote van de markies heette Wachiwi,’ vertelde ze haar moeder trots.

‘Wachiwi? Is dat een Franse naam?’ Marguerite klonk verbaasd. ‘Volgens mij niet. Waar kwam ze vandaan?’

‘Ze was Sioux. Kun je je dat voorstellen? Kennelijk had Lodewijk XVI een aantal stamhoofden van de Sioux uitgenodigd aan het hof, als geëerde gast. Sommigen zijn gebleven. Ik denk dat Wachiwi aan een van hen verwant was, of dat ze op eigen kracht naar Frankrijk is gegaan. In elk geval, de bibliothecaresse twijfelt er niet aan dat ze Sioux was. Wachiwi betekent “danseres”. We hebben dus een Sioux in de familie, mam! Lang geleden, maar toch… Ze was met de markies getrouwd en kreeg drie zonen. Een van hen moet de vader zijn geweest van de Philippe en Tristan die naar New Orleans zijn getrokken. De oudere Tristan en Wachiwi waren hun grootouders. Dat betekent dat ze de grootmoeder van jouw overgrootvader was. Ik wil heel graag meer over haar te weten komen. Blijkbaar moet ik dan naar South Dakota, waar de Sioux gegevens bewaren. Ik denk dat ik dat maar doe, want ik wil nog meer ontdekken.’ Sinds haar studie had Brigitte niet meer zoveel onderzoek verricht, terwijl dat toch was wat haar zo aantrok in de antropologie. En eindelijk was ze een voorouder op het spoor gekomen die ze echt interessant vond. Opeens hadden haar moeder en zij dezelfde interesse, en dat kwam door deze indiaanse. Brigitte had er echt plezier in. Ze vond de naam Wachiwi ook erg mooi en romantisch. De danseres. Wanneer ze aan dit meisje dacht, leek het alsof ze droomde.

‘Ik kan maar moeilijk geloven dat een jonge indiaanse helemaal naar Bretagne is gegaan en daar met een markies is getrouwd. Die afstand was toen ontzaglijk groot… De reis op zo’n klein schip moet maanden hebben geduurd.’

‘En denk je eens in hoe het moet zijn geweest voor een indiaanse aan het hof van Lodewijk XVI. Ongelooflijk…’ reageerde Brigitte. ‘Ik hoop dat ik iets over Wachiwi kan vinden in de overleveringen die nu op schrift zijn gesteld. De vrouw in de Family History Library leek dat niet erg waarschijnlijk, tenzij ze de dochter was van een belangrijk stamhoofd. Maar misschien was ze dat wel. In elk geval moet ze belangrijk genoeg zijn geweest om mee te mogen naar Frankrijk, en om aan het hof te worden voorgesteld aan de koning. Misschien heeft ze daar de markies wel leren kennen.’

‘Misschien komen we daar wel nooit achter, lieverd,’ zei haar moeder.

Maar Brigitte had een duidelijk doel voor ogen. Ze wilde alles te weten komen over Wachiwi, een Sioux die deel uitmaakte van haar voorgeschiedenis. Nu al was ze zich bewust van een sterke band met deze Wachiwi. Wachiwi, markiezin De Margerac, echtgenote van Tristan de Margerac… Ja, Brigitte wilde weten wie ze was geweest. Het was alsof Wachiwi haar riep, haar uitdaagde dit geheim op te lossen. En Brigitte ging de uitdaging aan.

HOOFDSTUK 4

De reis van Salt Lake City naar Sioux Falls in South Dakota duurde lang. Eerst moest Brigitte naar Minneapolis vliegen, waar ze de tijd op de luchthaven moest doden totdat ze eindelijk naar Sioux Falls kon vliegen. Ze kwam er aan zes uur nadat ze uit Salt Lake City was vertrokken. Ze popelde om de volgende dag in de universiteitsbibliotheek verder onderzoek te doen. De universiteit was in Vermillion, honderd kilometer van Sioux Falls vandaan, maar ze besloot de nacht in Sioux Falls door te brengen en de volgende dag verder te reizen. De enige voorziening die ze kon vinden was een schoon, helder verlicht motel aan de overkant van een park. De stad zelf stond boven de steile oevers van de Big Sioux River. Nadat ze had ingecheckt, ging ze een ommetje maken. Na een poosje zag ze een aanlokkelijk ogende eettent en daar stapte ze naar binnen. Terwijl ze at, keek ze met plezier naar de mensen die binnenkwamen en weggingen.

Toen ze de deur uit stapte, viel het haar op dat er buiten sneeuw lag. Het was ineens ijskoud geworden, en ze wilde graag terug naar het motel. De volgende ochtend was ze van plan vroeg op te staan om naar Vermillion te rijden. Daar bevond zich de universiteit van South Dakota, en ook het Institute of American Studies met de Dr. Joseph Harper Cash Memorial Library. Daar waren de boeken, foto’s, films en video’s met overleveringen waarnaar ze op zoek was. De Sioux noemden hun mythen en legenden ‘lessen’. Ze hoopte dat ze daar het mysterie van Wachiwi zou kunnen ontrafelen.

Als ze dat niet kon, wist ze niet wat ze verder nog kon doen. Het Institute of American Indian Stories had de meeste overleveringen in huis, met bijna zesduizend vraaggesprekken in het archief. Maar de vrouw over wie ze informatie wilde, had bijna tweehonderdvijftig jaar geleden geleefd, en ze vermoedde dat het lastig zou zijn nog iets over haar te vinden. Het was de spreekwoordelijke speld in de hooiberg die ze zocht, en alleen met veel geluk zou het verhaal over haar mondeling van generatie op generatie zijn overgeleverd en uiteindelijk hier bewaard zijn gebleven. Misschien was de reis van Wachiwi en haar vader naar Frankrijk een verhaal om te blijven vertellen. Er moest iets bijzonders aan Wachiwi zijn als ze zo’n verre reis kon maken.

In het instituut werden heel oude en broze voorwerpen bewaard. Ook deze keer trof Brigitte een behulpzame bibliothecaresse, die het verhaal dat Brigitte vertelde fascinerend vond. Net als Brigitte vond ze het mateloos interessant dat Wachiwi waarschijnlijk aan het Franse hof was beland en in Bretagne met een markies in het huwelijk was getreden. Allebei hadden ze het idee dat Wachiwi bij het selecte gezelschap van de eerste Amerikanen hoorde dat aan het hof was geweest, net zoals Benjamin Franklin en Thomas Jefferson. Maar waarom was ze naar Frankrijk gereisd? Hoe had ze deze reis gemaakt, wie had haar uitgenodigd? Wie had haar begeleid, en hoe was haar verblijf aan de andere kant van de wereld verlopen? Brigitte vroeg zich af of er familieleden van Wachiwi mee waren gekomen, misschien haar ouders, of broers en zusters. Het was onvoorstelbaar dat ze de lange reis alleen had gemaakt, zeker voor een jonge indiaanse.

De bibliothecaresse, die Jan heette, vertelde Brigitte dat jonge Sioux-meisjes heel zedig werden opgevoed. Ze werden apart gehouden, want het was belangrijk dat ze maagd bleven, en ze mochten mannen niet in de ogen kijken. Dat hield in dat Wachiwi goed bewaakt moest zijn geweest toen ze in Frankrijk was. Hoe zou haar familie hebben gereageerd toen ze met een Franse markies trouwde? En wat zou de familie van de markies ervan hebben gevonden? Het was bepaald geen gebruikelijke verbintenis. Eindelijk had Brigitte een voorouder gevonden die niet alleen haar fantasie prikkelde, maar die ook haar hart had gestolen. Haar moeders project ging echt voor haar leven.

Jan liet Brigitte talloze foto’s zien van jonge Sioux-meisjes, en het viel hun allebei op dat Brigitte sommige trekken met hen gemeen had. Brigitte was ouder en moderner dan de meisjes, het was allemaal niet heel erg geprononceerd, maar ze leek waarachtig op sommigen van hen. Het lange zwarte haar droeg bij aan de gelijkenis. Wachiwi’s genen moesten zijn doorgegeven, want het kon geen toeval zijn. Brigitte vond het een geweldige ontdekking en popelde om het Amy te vertellen wanneer ze weer thuis was. Plotseling voelde ze zich exotisch, en ze werd zich steeds meer bewust van een band met het jonge meisje dat zo’n verre reis had gemaakt.

Vervolgens liet Jan haar het archief met de mondelinge overleveringen zien. Omdat het er zoveel waren, was het lastig om uit te vogelen waar ze moesten beginnen. Maar Jan kende de bronnen, en ze zaten daarover gebogen totdat de bibliotheek sloot. Helaas was er niets over Wachiwi gevonden, of over een stamhoofd dat aan het Franse hof was geweest, hoewel Brigitte zeker wist dat er een aantal daar waren ontvangen, en Jan zei dat ze dat ook had gelezen in boeken over het achttiende-eeuwse Frankrijk. Ze had zelfs gravures gezien van stamhoofden gehuld in een mengeling van indiaanse kleding en wat aan het Franse hof in de mode was.

Teleurgesteld reed Brigitte terug naar het motel in Sioux Falls. Ze had gehoopt iets te vinden, het gaf niet wat, om Wachiwi terug te halen uit het mistige verleden. Ze belde haar moeder om haar te vertellen dat ze niets had ontdekt, en droomde die nacht van Wachiwi. Ze was een mooi meisje.

De tweede dag ontdekten ze ook niets, en op de derde dag stond Brigitte op het punt het maar op te geven, toen ze stuitten op een aantal verhalen van bejaarde indianen van de Dakota Sioux. Ze waren in 1812 opgetekend, en in één geval betrof het herinneringen van een stamhoofd uit zijn kindertijd. Hij had gesproken over een stamhoofd dat Matoskah heette, Witte Beer, wiens eerste echtgenote hem vijf dappere zonen had geschonken. Zijn tweede vrouw was een mooi, jong meisje geweest dat tijdens de geboorte van hun dochtertje was gestorven. Het kind was het gezang in haar vaders hart. Ze groeide op beschermd door haar broers en weigerde alle vrijers die om haar hand vroegen. De man die het verhaal vertelde, zei dat ze een mooi en trots meisje was. En toen stapte hij over op een oorlog met de Crow, de vele krijgers die waren omgekomen tijdens de verdediging van hun dorp en de overvallen, en kwam vervolgens weer terug op het meisje. Hij vertelde dat tijdens een overval van de Crow twee van haar broers waren omgekomen toen ze haar verdedigden, en dat de Crow het meisje hadden meegenomen om haar als slavin aan hun stamhoofd te geven. Hoewel de Sioux hadden geprobeerd haar terug te halen, was dat nooit gelukt, en haar vader, het grote stamhoofd Matoskah, was later dat jaar van verdriet gestorven. De verteller zei dat toen het meisje werd geroofd, de ziel van haar vader hem ontstolen werd. De verteller was indertijd jong geweest, maar herinnerde zich alles nog goed. Hij zei dat er later verhalen over haar de ronde deden, dat ze inderdaad aan het stamhoofd van de Crow was gegeven, maar dat ze hem had gedood en was gevlucht. Niemand had haar ooit teruggevonden, en ze was nooit meer gezien. Ze was niet teruggekomen bij haar eigen stam. Een Franse pelsjager had verteld dat hij haar een keer had gezien met een blanke man, maar de indianen wisten dat pelsjagers altijd logen, dus niemand had hem geloofd. Het meisje was en bleef weg. De verteller zei dat hij het verder ook niet wist. Misschien had de Grote Geest haar meegenomen omdat ze het stamhoofd van de Crow had gedood. Hij zei dat ze Wachiwi heette en dat ze het mooiste meisje was dat hij ooit had gezien, en dat haar vader, Matoskah, het wijste stamhoofd was dat hij ooit had gekend.

Zo, daar is ze dan, dacht Brigitte terwijl de verteller aan een ander verhaal uit zijn jeugd begon, toen er op de prairie nog op bizons werd gejaagd. Wachiwi. Ze was geroofd en aan een stamhoofd van de Crow gegeven. Ze zou hem hebben gedood en zijn gevlucht. Maar wie zou de blanke man zijn met wie de pelsjager haar had gezien? Brigitte had het gevoel dat ze op jacht was naar een geest. Een moeilijk te vangen geest, mooi, geheimzinnig en dapper. Ze vroeg zich af of dit de Wachiwi was die ook in Frankrijk was opgedoken. Wie zou het zeggen? Meer dan twee eeuwen later waren er weinig gegevens meer, het spoor liep dood. Maar misschien maakte dat niet uit. Ze wist genoeg. En toch wilde Brigitte het niet loslaten nu ze de smaak van de jacht te pakken had.

De week daarop kamde ze met Jan de verhalen van de Crow in het archief uit, want die stam was gerelateerd aan de Sioux, maar voerde vaak strijd met de Dakota Sioux. Brigitte en Jan gingen samen lunchen in een restaurant in de buurt, en daar bespraken ze de verhalen die Brigitte stukje bij beetje aan het ontdekken was. De verhalen waren hoogst interessant en Brigitte begon echt te houden van de mensen over wie ze had gelezen. Erover praten met Jan bracht alles nog meer tot leven. Het was alsof ze terugreisde in de tijd.

De dagen daarop ontdekten ze niets nieuws, en toen was Wachiwi er ineens weer en werd het vorige verhaal bevestigd.

De man die dit verhaal vertelde, had veel lof voor het stamhoofd van de Crow, Napayshni, die hij had gekend toen hij nog klein was. Hij vertelde dat het stamhoofd twee echtgenotes had gehad, en dat hij ook nog een mooi meisje had gekregen dat was geroofd bij de Sioux. Hij noemde haar een slechte invloed en zei dat ze het stamhoofd had betoverd, hem het bos in had gelokt en hem daar had gedood. Niemand had haar daarna nog ooit gezien. Misschien had een andere stam haar opgenomen. Een pelsjager had verteld dat ze was meegenomen door een Fransman. De verteller was ervan overtuigd dat ze een kwade geest was en geen gewoon meisje, en dat ze in rook was opgegaan nadat ze het stamhoofd had vermoord.

Terwijl Brigitte dit las, wist ze dat het over Wachiwi ging, en ze vond het fascinerend dat er een Fransman in het verhaal voorkwam. Ze wíst gewoon dat iemand zich over het meisje had ontfermd. Wat er daarna ook was voorgevallen, het meisje moest heel dapper zijn geweest om het stamhoofd te doden en de benen te nemen. Dit moest haast wel de Wachiwi zijn die later naar Frankrijk was gegaan, en de Fransman die in het tweede verhaal werd genoemd, had haar zeker meegenomen. De rest van het verhaal zou ze misschien nooit te weten komen, maar wat ze wel wist, was voldoende. Brigitte wist nu wat ze over Wachiwi wilde weten, de jonge indiaanse op wie haar vader en broers dol waren geweest en die door de Crow was geroofd en aan het stamhoofd gegeven. Ze had hem gedood om te kunnen vluchten, een geheimzinnige Fransman had zich over haar ontfermd en haar meegenomen naar Frankrijk. Ze moest beeldschoon en betoverend zijn geweest. Zoiets had de tweede verteller ook al gezegd. Maar ze was geen heks geweest, eerder een mooi, dapper meisje, dat later in Bretagne markiezin was geworden. Een heel bijzonder verhaal, en heel bijzonder om van haar af te stammen.

Brigitte vond het verschrikkelijk om weg te gaan, maar ze had bereikt waarvoor ze naar South Dakota was gekomen. Ze had een spoor van Wachiwi gevonden, en daarmee kon ze bevestigen wat ze al had gedacht. Uiteraard bedankte ze Jan uitbundig; ze had het gevoel dat ze vriendinnen waren geworden. Na het afscheid reed ze terug naar Sioux Falls en nam een vlucht naar Boston. Ze voelde zich vredig, alsof er een puzzelstukje in haar op zijn plaats was gevallen. Wachiwi, de danseres. Brigitte vroeg zich af of er in Frankrijk meer gegevens over haar te vinden zouden zijn. Over een zo bijzonder meisje zou daar toch zijn gepraat. Een jonge indiaanse van de Dakota Sioux die het hart van een markies had gestolen en tot haar dood in Frankrijk was gebleven. Iemand zou toch iets over haar moeten hebben geschreven. Brigitte was vastbesloten Wachiwi’s spoor te blijven volgen.

HOOFDSTUK 5

Brigitte had veel om aan te denken tijdens de vlucht van South Dakota naar Boston. Hoewel ze slechts tien dagen weg was geweest, had ze het gevoel dat haar leven voorgoed was veranderd, door een indiaanse vrouw. Dagenlang had ze uitsluitend gedacht aan Wachiwi terwijl ze bezig was geweest in de overleveringen iets over haar te vinden. Er waren nog zoveel raadselen… Hoe had Wachiwi kunnen wegvluchten van de Crow nadat ze door die stam was geroofd? Was deze Wachiwi dezelfde Wachiwi die getrouwd was met de Bretonse markies? Had ze echt het stamhoofd van de Crow vermoord, om vervolgens te verdwijnen? Wie was de blanke man over wie in de ene overlevering werd verteld? En wie was de Fransman in de andere? En hoe was ze vanuit South Dakota in Frankrijk terechtgekomen? Brigitte was ervan overtuigd dat in beide overleveringen over hetzelfde meisje werd verhaald, en vond het heel frustrerend dat ze niet alle puzzelstukjes had. Het was net alsof ze een van Teds archeologen was, die uit een paar botfragmenten een hele dinosaurus moest reconstrueren, om te ontdekken hoe het beest had geleefd, en waar, hoe het aan zijn einde was gekomen, wat zijn vijanden waren geweest en waaruit zijn dieet had bestaan. Meestal vielen vroeg of laat de puzzelstukjes op hun plaats. Ze hoopte dat dat bij Wachiwi ook het geval zou zijn. Brigitte had de zoektocht heel spannend gevonden; ze was blij dat haar moeder haar had overgehaald naar Salt Lake City te gaan. Brigitte vond Wachiwi veel interessanter dan al haar andere voorouders bij elkaar, de markies misschien uitgezonderd.

Hoe spannend het ook was geweest – vooral omdat ze aan andere dingen had moeten denken dan aan haar eigen problemen – thuiskomen in Boston was onbeschrijflijk deprimerend. Het appartement leek donker en muf. Al drie weken op z’n minst had ze het niet meer schoongemaakt, omdat ze zo depri was geweest. Het eerste waar haar blik op viel, was een rij boeken in de boekenkast die nog van Ted waren, en die ze had vergeten terug te brengen en die hij had vergeten op te halen. Ze herinnerden haar eraan dat hij echt weg was, en dat ze geen vriend had en geen baan. Er was nog geen reactie gekomen op de cv’s die ze had rondgestuurd. Niemand had haar een baan aangeboden, niemand had haar uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek. En er was ook geen nieuwe man in haar leven gekomen. Als ze weer een vriend wilde, moest ze gaan daten. Hoe moest ze daaraan beginnen? Moest ze zich inschrijven bij een datingsite? Moest ze via via afspraakjes regelen? Moest ze zich in cafés laten versieren? Geen van deze mogelijkheden sprak haar aan, en bij de gedachte dat ze na zes jaar weer moest gaan daten werd ze nog somberder.

Toen ze haar berichten afluisterde, bleek dat Ted een afscheidsbericht op de voicemail had ingesproken. Hij had haar niet op haar mobiel gebeld, wetend dat ze dan zou opnemen, dus had hij naar haar huis gebeld op een tijdstip dat ze er vrijwel zeker niet zou zijn, opdat hij haar niet zou hoeven spreken. Dat vond ze laf. Hij had ingesproken dat hij de volgende dag naar Egypte zou vertrekken, dus toen zij vanuit South Dakota onderweg naar huis was geweest, was hij vertrokken. Hij was weg. Voorgoed. Hij jaagde zijn droom na. Wat had zij voor droom? Weer zo’n administratieve baan waarbij ze de inschrijvingen moest controleren? Het boek over vrouwenkiesrecht afmaken dat niemand ooit zou willen lezen? Tien dagen lang was ze bezig geweest met iets opwindends. En een paar uur later voelde het al alsof ze vanbinnen was gestorven. Haar leven was doods. Maar ze kon de rest van haar leven ook niet besteden aan de speurtocht naar Wachiwi. Het indiaanse meisje had ruim twee eeuwen eerder geleefd, en veel van de raadselen rondom haar zouden nooit worden opgelost. Brigittes vragen zouden niet worden beantwoord. Ze kon maar beter verder werken aan het boek dat haar niets meer kon schelen, een baan zoeken die ze eigenlijk niet wilde, en op zoek gaan naar een man om degene te vervangen van wie ze misschien nooit echt had gehouden en hij niet van haar. Wat moest ze met haar leven? Wat had ze de afgelopen tien jaar gedaan? Ze wist het niet. En ze wist nog minder wat ze nu wilde. Het was allemaal één grote ellende. En omdat ze toch niet wist wat ze moest doen, ging ze maar naar bed.

De volgende dag stond ze vroeg op en ging de aantekeningen ordenen die ze in South Dakota en Salt Lake City had gemaakt. Die wilde ze in chronologische volgorde aan haar moeder geven. Rond lunchtijd was ze ermee klaar en kon ze alles naar haar moeder faxen, en later op de middag belde haar moeder om te vertellen dat ze alles had doorgelezen en het had laten bezinken.

‘Het is echt geweldig, Brig. Ik weet zeker dat dit de vrouw is die met de markies was getrouwd.’

‘Hoewel ik het niet kan bewijzen, denk ik dat ook. Ze moet een pittige tante zijn geweest. Het is fijn om te weten dat we aan haar verwant zijn. Een geweldige meid!’

Haar moeder moest erom glimlachen. Brigitte klonk beter, maar Marguerite maakte zich nog steeds zorgen over Brigittes toekomst.

‘En wat gaat míjn geweldige meid doen?’ vroeg Marguerite. ‘Blijf je in Boston, of wil je terug naar New York? Dit zou een goed moment zijn, waarschijnlijk kun je hier meer verdienen.’

‘In Boston zijn meer onderwijsinstellingen,’ reageerde Brigitte geheel naar waarheid. ‘Ik denk dat ik maar op een reactie moet wachten en ondertussen verder werken aan mijn boek.’

Dat was makkelijker gezegd dan gedaan. Het leek alsof er een brok beton in haar hoofd zat toen ze de volgende dag aan haar boek ging werken. Vergeleken met de spannende zoektocht naar Wachiwi was haar boek over vrouwenkiesrecht net een bak stroop waar ze doorheen moest zwemmen. Het lukte haar niet, ze kon zich niet herinneren waarom het ooit zo’n goed idee had geleken over dit onderwerp een dik boek te schrijven. Die middag belde ze Amy op haar werk.

‘Volgens mij ben ik schizofreen,’ zei ze toen Amy had opgenomen.

‘Hoezo? Hoor je stemmen?’

‘Nee, maar dat kan nog komen. De enige stem die ik hoor is de mijne, en die verveelt me stierlijk. Volgens mij zit ik helemaal vast met mijn boek. Misschien zijn het naweeën van dat gedoe met Ted, maar ik heb de pest aan dat boek.’

‘Je zit gewoon in een sleur. Daar heb ik ook vaak last van. Ga wandelen, of ga zwemmen of tennissen. Doe oefeningen. Dan voel je je straks vast een stuk beter.’

‘Maar de afgelopen dagen heb ik het juist leuker gehad dan in jaren.’ Terwijl Brigitte dat zei, klonk ze opgetogen, en dat deed Amy deugd.

‘O, wat dan? Een kerel?’

‘Nee, een indiaans meisje! Ik heb haar ontdekt toen ik in Salt Lake City onderzoek deed naar mijn voorouders. Als ik het juiste meisje te pakken heb, is ze ontvoerd door indianen van de Crow, – ze hoort zelf bij de Sioux – is ze gevlucht en heeft daarbij misschien wel het stamhoofd van de Crow om zeep geholpen. Waarschijnlijk is ze op pad gegaan met een Fransman. Nou ja, in elk geval met een blanke man. Op de een of andere manier is ze in Frankrijk terechtgekomen, waar ze met een markies is getrouwd en misschien wel aan het hof van Lodewijk XVI is geweest. Is dat niet spannend?’

‘Heel spannend. Maar er zijn wel heel veel slagen om de arm. Wat weet je allemaal zeker, en wat is giswerk?’

‘Ik zou het liefst hebben dat het allemaal waar is. Sommige van die mondelinge overleveringen waren behoorlijk vaag. Maar ze wordt in een paar ervan genoemd. En ze is absoluut zeker met de markies getrouwd, en mijn moeder en ik zijn haar nakomelingen. Ze is in Bretagne terechtgekomen, ze is met een markies getrouwd, en ze was een meisje van de Sioux. Dat staat allemaal vast. Ik ben helemaal voor haar gevallen, ik wil weten hoe het haar is vergaan. Ik heb in jaren niet zulk spannend onderzoek verricht. En toen kwam ik thuis in mijn stoffige appartement, en mijn vriend is ervandoor en sprak voordat hij naar Egypte vertrok nog een kort bericht in op de voicemail… En er is me nog geen baan aangeboden en misschien gebeurt dat wel nooit, en als ik wel iets krijg aangeboden, weet ik niet of het werk me wel interesseert. En ik doe mijn best het saaiste boek ooit af te krijgen, en ik heb grondig de pest aan dat boek gekregen. Wat moet ik toch doen?’

‘Volgens mij moet je opnieuw beginnen. Laat dat boek een poosje rusten en ga over iets anders schrijven. Waarom niet over deze interessante voorouder? Dat lijkt me leuker dan steeds dat vrouwenkiesrecht.’

‘Waarschijnlijk wel, maar dan zou ik zeven jaar hebben verprutst. En ik heb er al zes aan Ted verspild. En toen aan mijn werk voor Boston University, waar ze me op staande voet hebben ontslagen. Dat zijn veel jaren om te verspillen, en ik heb er niets aan overgehouden.’

‘Soms moet je dingen gewoon kunnen loslaten. Net zoals bij een slechte investering, dan moet je ook je verlies nemen en opnieuw beginnen.’

Brigitte besefte dat dit goed advies was. ‘Jawel, maar wat nu?’

‘Weet je, ik denk dat je er een poos tussenuit moet. Waarom ga je niet op reis? Ik bedoel echt op reis, niet naar Salt Lake City of South Dakota. Waarom niet naar Europa? Als je een beetje zoekt, zijn er op internet best goedkope vluchten te vinden.’

‘Hm, ja…’ Brigitte klonk niet overtuigd. ‘Heb je zin vanavond samen te eten?’

Verontschuldigend antwoordde Amy: ‘Ik kan niet. Ik ben bezig met weer een artikel, en de deadline is volgende week al. Allebei mijn kinderen zijn ziek geweest, daarom kon ik er niet aan werken. Als ik niet thuisblijf en hard ga werken, hang ik.’

Na dit gesprek voelde Brigitte zich beter, maar nog niet echt goed, want ze was nog steeds onrustig. Ze verveelde zich, ze had geen echt doel in het leven. Die avond dacht ze goed na over wat Amy had gezegd. Misschien had Amy wel gelijk, misschien moest ze eens iets geks doen zoals naar Europa gaan, ook al had ze geen baan. Eigenlijk was het wel een goed moment. Ze zou naar Bretagne en naar Parijs kunnen gaan en kijken of er nog iets over Wachiwi te vinden was. Rond middernacht had ze haar besluit genomen: ze ging, ook al vond ze het griezelig. Al de volgende dag ging ze op internet op zoek naar een goedkope vlucht, precies zoals Amy had aangeraden.

Ze vond er eentje voor het volgend weekend. Maart was qua weer niet zo’n goede periode om naar Europa te gaan, maar ze hield zichzelf voor dat je de koe bij de horens moet vatten. Bovendien had ze geen andere plannen, en zo’n reis leek haar best leuk. Die middag belde ze haar moeder, en die stond paf. Wachiwi leek Brigitte nieuw leven te hebben ingeblazen. Blijkbaar wilde ze alles over haar te weten komen. Marguerite vond het een geweldig idee om naar Bretagne en Parijs te gaan. Het leek wel alsof Brigitte net zo gefascineerd werd door genealogisch onderzoek als haar moeder. Alleen was Brigitte vooral in Wachiwi geïnteresseerd, niet in hun aristocratische voorouders. Die betekenden niets voor Brigitte, het draaide om Wachiwi; de jonge indiaanse die veel moeilijkheden had overwonnen, die iets ondenkbaars had overleefd, die het onmogelijke had gedaan, die in Frankrijk was terechtgekomen en met een markies was getrouwd. Dat vond ze veel spannender dan die opgraving van Ted, waarop hij zo lang had moeten wachten. Dit was veel recenter, Wachiwi leek zo echt, zo levend. Brigitte popelde om in Frankrijk te zijn en verder te gaan met de zoektocht.

Met een zucht borg ze al het materiaal voor haar boek over vrouwenkiesrecht op in twee kartonnen dozen en schoof die onder het bureau. Net zoals Scarlett O’Hara zou ze zich daar ‘morgen’ mee bezighouden. Want op dit moment was Wachiwi het enige belangrijke. Al het andere kon wachten.

HOOFDSTUK 6

Wachiwi, voorjaar 1784

Het was voorjaar, en de plaats die stamhoofd Matoskah had uitgekozen om het kamp op te slaan was een prima plek. Vlakbij stroomde een rivier, en de vrouwen waren al druk bezig de schade te herstellen die gedurende de lange winter aan de tipi’s was ontstaan. De voering was gewassen en lag in de zon te drogen. In kleine groepjes zetten ze zomerkleding in elkaar, en ook vast voor de volgende winter, en om hen heen renden de kinderen lachend rond. De stam van opperhoofd Matoskah was groot en hoorde bij de Dakota, en Matoskah werd als zeer wijs beschouwd. Er deden allerlei verhalen de ronde over zijn jeugd, zijn dapperheid in het gevecht, zijn overwinningen, zijn geweldige paardrijkunst en de slimme wijze waarop hij de bizonjacht leidde. Ook zijn vijf zoons werden alom gerespecteerd; het waren trotse mannen met al eigen kinderen. Twee van hen zouden de eerste bizonjacht van het seizoen leiden, en die stond voor de volgende ochtend op het programma. Opperhoofd Matoskah, Witte Beer, was oud geworden, maar regeerde nog met wijsheid en kracht over de groep, en indien nodig met ijzeren vuist.

Zijn enige zwakte, en tevens het licht in zijn leven, was Wachiwi, de dochter die zijn tweede vrouw hem had geschonken. Zijn eerste vrouw was in het winterkamp aan een ziekte bezweken, net op het moment dat er strijd werd gevoerd tegen de Pawnee. Na een overval was hij teruggekomen en had haar al gewikkeld in een bizonhuid aangetroffen, op de verhoging voor de doden, en bedekt met een laagje sneeuw. Heel lang was hij blijven rouwen. Ze was een goede vrouw geweest, en had hem vijf dappere zoons geschonken.

Na vele winters trouwde Witte Beer opnieuw, met het mooiste meisje van het dorp. Ze was jonger dan zijn zoons. Hij zou net als sommige mannen meer vrouwen kunnen nemen, maar hij gaf de voorkeur aan het leven met slechts één vrouw. De bruid die hij uiteindelijk had uitgekozen, en voor wie hij haar vader uit respect voor de familie twintig van zijn beste paarden gaf, was nauwelijks meer dan een meisje, maar ze was verstandig en sterk, en zo mooi dat zijn hart ging zingen elke keer dat hij haar zag. Ze heette Hotah Takwachee, Witte Ree, en voor hem zag ze er ook uit als een ree.

Na drie seizoenen schonk ze hem hun eerste kind, zijn enige dochter. Haar moeder was komen helpen toen de geboorte zich aan het begin van het najaar had aangekondigd. Het kindje werd geboren, een mooi kind, zo helder als de dageraad. Toen de avond inviel, was de jonge moeder gestorven. Witte Beer was weer alleen, met het kleine meisje dat Witte Ree hem had geschonken. Andere vrouwen zoogden het kindje en zorgden voor haar, maar ze woonde bij haar vader in diens tipi. Witte Beer trouwde niet nogmaals. Hij ging met zijn zoons op jacht en bleef tot heel laat met hen praten terwijl hij pijprookte. Dan maakten ze plannen voor overvallen op hun vijanden, en voor de volgende jacht. Hoewel hij het nooit openlijk wilde toegeven omdat het kind een meisje was, was hij dol op haar. Soms ging hij in het bos met haar wandelen, en hij leerde haar paardrijden. Op de rug van een paard had ze veel durf, en ze reed beter dan veel van de mannen; bij de naburige stammen stond ze er zelfs om bekend. Ook hun vijanden hadden gehoord van de dansende dochter van het opperhoofd die magische macht over paarden had. Witte Beer was trots op haar, en toen ze ouder werd, was ze altijd bij hem in de buurt te vinden.

Het eerste verzoek om haar hand kreeg Witte Beer kort nadat ze vrouw was geworden. Het was afkomstig van een gerespecteerd krijger die ouder was dan haar broers. De man wist zich in de strijd uitstekend te weren, en hij was een uitmuntend jager en had al twee vrouwen en een aantal kinderen, maar nu had hij zijn oog op Wachiwi laten vallen. Herhaaldelijk kwam hij voor hun tipi op de fluit spelen, en toen Wachiwi nooit naar buiten kwam, vatte hij dat op als teken dat ze niet in hem geïnteresseerd was, dus liet hij dekens, etenswaren en uiteindelijk door wanhoop gedreven honderd paarden voor haar achter. Dat was een duidelijk huwelijksaanzoek, maar ze ging er niet op in. Tegen haar vader zei ze dat ze hem niet alleen wilde laten. En Witte Beer herinnerde zich nog goed hoe het was gegaan met Wachiwi’s moeder, die in het kraambed was gestorven, en kon het niet over zijn hart verkrijgen Wachiwi te laten gaan. Nog niet. Uiteraard moest ze ooit trouwen. Ze was mooi en levendig, maar hij wilde haar graag nog een paar jaar bij zich houden voordat ze de verantwoordelijkheden van een echtgenote op zich zou nemen. Hij kon nog niet zonder haar. Na zeventien zomers was ze het oudste ongehuwde meisje van de stam, maar ook de dochter van het opperhoofd. En opeens werd haar interesse opgewekt door een krijger van ongeveer haar eigen leeftijd. De jonge man had zich nog niet bijzonder onderscheiden tijdens overvallen of op de jacht, en zowel Wachiwi als haar vader besefte dat dat nog moest gebeuren. Wachiwi wilde best een jaartje op hem wachten, en dat vond haar vader prettig. Ooit zou hij een gepaste man voor haar zijn, en ondertussen bleef ze bij Witte Beer, die totaal geen haast had om haar te zien vertrekken. Natuurlijk wist hij dat het ooit moest gebeuren, maar hopelijk zou die dag niet al te snel aanbreken. En Wachiwi vond het best om bij haar vader te blijven. Ze was dol op hem, en hij en haar broers besteedden veel aandacht aan haar.

Later dat voorjaar werden er paardenrennen gehouden, en lieten de berijders zien wat ze allemaal konden met hun paard. Wachiwi mocht meedoen omdat haar vader het opperhoofd was, en omdat ze beter, sneller en gedurfder kon rijden dan veel van de mannen. Haar broers wedden op haar en waren dolblij wanneer ze won. Van haar vader had ze veel geleerd, en haar broers brachten haar ook van alles bij om meer kans te hebben de weddenschappen te winnen. Ze was een geweldige ruiter, zo snel als de wind. En na elke wedren, of wanneer ze met haar broers mee reed, zag ze Ohitekah in de buurt. Maar zedig als ze was keek ze hem nooit recht aan, want het was niet gepast voor een meisje om een man in de ogen te kijken. Ook al was ze nog zo dapper en durfde ze veel, toch gedroeg ze zich altijd keurig. Vaak zei haar vader dat als ze een man was geweest, ze een groot krijger zou zijn, maar hij zei er ook bij dat hij blij was dat ze een meisje was. Ze was een liefhebbende dochter en zorgde goed voor hem.

Met haar broers had ze pret, en zij plaagden haar gemoedelijk. Een enkele keer deed Ohitekah mee, want het was wel duidelijk dat hij haar bewonderde, en ook tijdens het samen met haar broers plaagstootjes uitdelen, bleef hij altijd respectvol.

Na de lente kwam de zomer en werd er meer gejaagd. Door op herten en bizons te jagen, werden er voorraden voor de winter aangelegd. Wachiwi hielp de andere vrouwen bij het vervaardigen van kleding. Haar kralenwerk was werkelijk prachtig, en ze had ook geleerd met stekels van stekelvarkens ingewikkelde patronen aan te brengen. Vanwege haar hoge status kon ze haar kleding zo mooi versieren als ze maar wilde, en zelfs haar mocassins versierde ze met kraaltjes. Vaak verfde ze de stekels in felle kleuren voordat ze ze op haar kleren van hertenhuid naaide.

Het werd warmer. Er werd gedanst, en op de lange, aangename avonden rookten de mannen een pijp terwijl ze in een kring om het vuur zaten. Uiteraard werd het kamp goed bewaakt, want in de zomer vonden er veel overvallen plaats waarbij paarden en bont werden buitgemaakt, en soms ook vrouwen. En andere keren kwamen stammen bij elkaar voor ruilhandel. Op zo’n keer kreeg Wachiwi een schitterende nieuwe deken, en een nieuwe jurk van hertenhuid waarvoor een van haar broers een bizonhuid moest geven. Tevens ruilde hij iets voor nog zo’n jurk die met bont was gevoerd, voor in de winter. Iedereen was het erover eens dat Wachiwi ontzettend bofte met een vader en vijf broers die haar op handen droegen. Geen wonder dat ze niet wilde trouwen. En toch leek ze steeds meer interesse in Ohitekah te krijgen, en op een zwoele avond kwam hij fluitspelen voor de tipi, en dit keer kwam Wachiwi wel naar buiten; een duidelijk teken dat ze zijn hofmakerij op prijs stelde, ook al bleef ze strak naar de grond kijken en geen moment naar hem.

Onlangs hadden zijn ouders hun hut opgeknapt, hetgeen ook een teken was dat er een huwelijksaanzoek aan zat te komen. Algauw zouden er geschenken voor haar worden achtergelaten bij de tipi van haar vader, misschien wanneer het najaar werd, of pas later, in de winter. De ouders waren er zich uiteraard van bewust dat hun zoon zich nog moest bewijzen tijdens de jacht of in het strijdgewoel. Maar dat moment zou binnenkort aanbreken, want de jacht op de bizon had een aanvang genomen.

Op een warme dag na een grote jacht kwamen Witte Beer en zijn zoons terug naar het kamp. Ohitekah was bij hen en had het er goed van afgebracht. Er was een grote kudde bizons geweest en daarvan waren er veel gedood. Die avond viel er iets te vieren. Lachend en pratend reden ze naar het kamp, toen een jongen hun tegemoet kwam rijden. De jongen vertelde dat een aantal Crow het kamp hadden overvallen en alweer waren vertrokken. Ze hadden paarden meegenomen en een aantal vrouwen, voornamelijk jonge vrouwen, om aan hun opperhoofd te schenken. Zonder naar verdere details te vragen waren Witte Beer, zijn zonen en nog een paar andere krijgers zo snel ze konden naar het kamp gereden. De meesten van de Crow-krijgers waren al weg, afgezien van drie achterblijvers, en die beschoten Witte Beer en de anderen met pijlen. Witte Beer werd niet geraakt, maar twee van zijn zoons werden gedood, evenals Ohitekah. Ze waren in de dood broeders geworden en niet door een huwelijk, zoals de jonge man en Wachiwi hadden gehoopt. De krijgers reden het kamp in en zagen nog net de drie Crow-krijgers wegrijden, en een van hen had Wachiwi voor zich op het paard. Het meisje was vastgebonden en gilde met grote angstogen om haar vader. Hoewel de Crow-krijgers er in volle vaart vandoor waren gegaan, had ze nog wel haar twee broers en Ohitekah zien sneuvelen. Ze gilde het uit en verzette zich hevig, maar ze konden niet meer worden ingehaald. Urenlang werden de Crows achtervolgd door krijgers op de snelste paarden om Wachiwi te kunnen ontzetten en terug te brengen naar haar vader, maar diep in de nacht keerden ze onverrichter zake en uitgeput terug. Ze hadden Wachiwi niet kunnen redden, want de Crow reden als de wind. Witte Beer had op hen gewacht, en toen ze met lege handen terugkeerden, huilde hij als een kind. Alsof hij was betoverd veranderde hij algauw in een echte bejaarde. Zijn geest was gebroken. Twee van zijn zoons was hij kwijtgeraakt door toedoen van de Crow, en ook nog het kind dat zijn hart had doen zingen. Niets en niemand kon hem nog troosten.

De volgende dag trok een groep krijgers eropuit om het kamp van de Crow te zoeken, maar de Crow waren van ver gekomen. De Crow hoorden ook bij de Dakota, maar voerden vaak strijd tegen de Sioux, en voor hen was het een schitterende overwinning dat ze de dochter van het opperhoofd hadden weten te ontvoeren. Witte Beer was er zich maar al te zeer van bewust dat ook al zou het kamp worden gevonden, hij zijn dochter niet zou terugkrijgen. Wachiwi was hij voor altijd kwijt. Waarschijnlijk zou ze aan het Crow-opperhoofd worden geschonken, als echtgenote of slavin. De dagen dat ze het lievelingetje van haar vader en broers was, waren voorgoed voorbij. Ze hoorde nu bij de Crow, en niemand wist dat beter dan haar vader. Langzaam liep hij naar zijn tipi en zag de plek waar ze haar hele leven had geslapen, en haar netjes opgevouwen jurken van hertenhuid, ook die nieuwe die met bont was gevoerd. Hij ging op zijn slaapplek liggen, sloot zijn ogen en zag haar voor zich, zoals hij dat zou blijven doen tot op de dag dat hij stierf. Hij kon alleen maar hopen dat het niet al te lang zou duren voordat de Grote Geesten hem kwamen halen. Zonder Wachiwi was er niets meer om voor te leven. Op de dag dat ze werd ontvoerd, was zijn geest geknakt.

HOOFDSTUK 7

De Crow die Wachiwi hadden ontvoerd reden twee dagen snel door. Zo goed en zo kwaad als dat ging met vastgebonden handen en armen verzette Wachiwi zich. Nadat ze van het paard was gesprongen en in de bosjes was gevallen, werden haar benen ook nog vastgezet, en de krijger op wiens paard ze meereed, legde haar dwars over het paard alsof ze jachtbuit was. Als ze het had gekund, had ze hen allemaal gedood. Andere vrouwen zouden bang zijn voor de krijgers, maar Wachiwi niet. Het kon haar niet schelen als ze zelf zou worden vermoord, ze had immers gezien dat de jonge krijger van wie ze hield was gesneuveld, en ook dat haar twee broers waren gedood. Wat er met haar zou gebeuren, maakte haar weinig uit, want naar haar vader kon ze niet meer terug. En toch probeerde ze te ontsnappen. Terwijl ze over het paard lag, dacht ze aan vluchten. De tocht naar het kamp van de Crow duurde dagen, en ze werden alleen maar opgehouden om twee bizons te doden, en dat beschouwden de krijgers als een voorspoedig teken.

Af en toe mocht ze los om haar behoeften te doen, en elke keer deed ze haar best te vluchten, en elke keer kregen ze haar weer te pakken en werd ze stevig vastgebonden. Ze lachten omdat ze zich zo hevig verzette, en toen een van de krijgers haar een klap gaf waardoor ze op de grond viel, lukte het haar hem te bijten. Ze gedroeg zich als een wilde kat, en in hun eigen dialect vroegen ze zich af of ze wel geschikt was om aan het opperhoofd te schenken. Aan haar kleding was duidelijk te zien dat ze de dochter van een opperhoofd was. Haar jurk was van hertenhuid en versierd met kraaltjes en kleurige pennen van stekelvarkens. Zelfs haar mocassins waren bezet met kraaltjes. Hoewel ze niet meer zo heel jong was, zag ze er mooi uit, en bovendien was ze dapper en erg sterk. Ze verzette zich bijna als een kerel, maar toch konden de Crow haar de baas. De Crow die de overval hadden gepleegd, waren de beste krijgers van het kamp. Sommigen zouden haar graag voor zichzelf willen hebben, maar uiteraard moest ze ongedeerd aan het opperhoofd worden geschonken. Het opperhoofd had al twee echtgenotes, en met de tweede was hij een jaar geleden getrouwd omdat ze eerst de vrouw van zijn broer was geweest en die broer was omgekomen bij de jacht. Het was zijn plicht geweest om met haar te trouwen, want ze was in verwachting. Maar dit meisje was een stuk jonger dan de twee vrouwen die het opperhoofd al had, en ook nog eens beeldschoon. Het opperhoofd zou blij met haar zijn. Ze had een goed figuur, en al keek ze de krijgers nooit aan, ook niet in deze omstandigheden, ze hadden gezien dat ze mooie, grote ogen had. Bovendien bleek ze erg pittig te zijn; zelfs nadat ze ontvoerd was, bleef ze zich verzetten, ook al deden ze nog zo hun best haar bang te maken. Andere meisjes van haar leeftijd zouden gillen van angst. Wachiwi stelde steeds pogingen in het werk om te vluchten, en klaarblijkelijk kon het haar niets schelen dat ze bij zo’n poging het leven zou kunnen verliezen. De krijgers wilden zo’n fraaie buit echter niet kwijt, dus bonden ze haar goed vast en reden zo snel mogelijk terug naar het kamp. Wanneer haar voedsel werd aangeboden, draaide ze haar gezicht weg. Hoewel ze niemand echt aankeek, was haar gezicht vertrokken van haat. En in haar hart maakte ze zich grote zorgen om haar vader, want ze wist dat hij zonder haar van verdriet zou sterven.

Aan het eind van de derde dag reden ze eindelijk het kamp in. Het was kleiner dan het kamp waar ze uit geroofd was, maar ze zag wel vertrouwde dingen, zoals rennende kinderen, vrouwen die in groepjes al babbelend zaten te naaien, mannen die na de jacht terugkeerden. Zelfs de opzet van het kamp kwam overeen met dat van de Sioux. De krijgers die haar hadden ontvoerd reden naar de tipi van het opperhoofd, gevolgd door andere krijgers. Geïnteresseerd keken de vrouwen en kinderen naar de krijgers die van hun paard sprongen, Wachiwi zonder plichtplegingen van het paard tilden en op de grond legden. Daar lag ze in haar jurk van hertenhuid, vastgebonden als jachtbuit, niet in staat zich te bewegen. Een van de krijgers ging op zoek naar het opperhoofd. Voor zijn tipi zaten zijn twee echtgenotes te naaien, en terwijl ze Wachiwi in de gaten hielden, keek Wachiwi op en zag het opperhoofd. Hij was jonger dan haar vader, en zag er trots en gespierd uit. Eigenlijk was hij meer van de leeftijd van haar broers. Ze hoorde een van de krijgers zijn naam noemen: Napayshni. In haar taal betekende dat ook ‘dapper’. De taal van de Crow leek zo sterk op de hare dat ze hun gesprekken goed kon volgen.

De krijgers vertelden Napayshni dat ze de dochter van het opperhoofd was en dat ze haar als oorlogsbuit hadden meegenomen. Ze vertelden ook dat ze een paar puike paarden en drie andere vrouwen hadden geroofd, maar de mannen die dat allemaal hadden meegenomen, waren vooruitgereden en Wachiwi had hen onderweg niet gezien. De krijgers vertelden dat ze zich hadden gesplitst nadat ze het vijandelijke kamp hadden verlaten, en dat elke groep een andere route terug had genomen. Het groepje dat Wachiwi had meegenomen, had een beetje omgereden voor het geval ze zouden worden achtervolgd door krijgers van Wachiwi’s stam, maar dat was niet gebeurd. Juist door een moeilijke route te nemen, hadden ze zich goed weten te verbergen. Wachiwi’s volk was hen niet op het spoor gekomen, en de krijgers waren er trots op dat ze zo sluw de vijand bij de neus hadden weten te nemen, en hun buit ongedeerd naar het kamp hadden kunnen brengen. En een fraaie buit was ze zeker.

Uitdrukkingsloos keek opperhoofd Napayshni op haar neer. ‘Maak haar los,’ was zijn enige reactie.

De man op wiens paard ze had gelegen, maakte meteen bezwaar. ‘Dan loopt ze weg. Dat heeft ze steeds geprobeerd, elke keer dat we haar losmaakten. Ze is zo snel als de wind en heel slim.’

‘Ik ben sneller dan zij,’ reageerde het opperhoofd achteloos.

Wachiwi bleef zwijgen, en toen ze werd losgemaakt, voelden haar handen en benen doof. Door de reis waren haar haren een klittenboel geworden, en haar gezicht was bedekt met een laagje stof. Op een paar plekken waren er scheuren ontstaan in haar jurk van hertenhuid, door de koorden van bizonpees waarmee ze vastgebonden was geweest. Pas na een poosje was ze in staat te gaan staan. In een poging trots over te komen veegde ze het stof van haar kleren, maar daarbij wankelde ze. Ze draaide haar gezicht weg, zodat de mannen de tranen in haar ogen niet zouden zien. Het oude, vertrouwde leven, tussen de mensen van wie zij hield en die van haar hielden, was voorbij. Ze was een slavin geworden. Natuurlijk zou ze ooit weglopen, maar eerst moest ze het kamp op haar duimpje leren kennen, en ze zou in staat moeten zijn een paard te stelen. Zodra dat allemaal in orde was, zou ze naar huis gaan. Voor niets ter wereld wilde ze bij de Crow blijven.

Opperhoofd Napayshni nam haar goed in zich op. Aan haar jurk kon hij zien dat ze de vrouw of dochter van een opperhoofd moest zijn. Haar mocassins waren versierd met kralen, en het lijfje van de jurk was versierd met pennen van het stekelvarken, geverfd in een blauwe kleur met een pasta van bessen. Niet veel vrouwen in het kamp konden die ingewikkelde pasta maken. En ook al zaten haar haren verschrikkelijk door de war, en waren haar armen en gezicht smerig, het was nog goed te zien dat ze erg mooi was.

‘Hoe heet je?’ vroeg het opperhoofd haar.

Ze negeerde die vraag. Maar in tegenstelling tot de gewoonte bij haar stam om mannen niet aan te kijken en zich zedig te gedragen, wierp ze hem een blik vol haat toe en keek hem recht in de ogen.

‘Heb je geen naam?’ Hij leek niet erg onder de indruk van haar woede te zijn. Ze gedroeg zich als een boos kind, maar hij besefte dat andere vrouwen in haar positie doodsbang zouden zijn, en zij toonde geen angst. Dat bewonderde hij. Misschien speelde ze maar dat ze zo dapper was, maar ze leek echt niet bang voor hem te zijn, en dat beviel hem. Dit meisje had pit, en ze was erg dapper. ‘Je bent de dochter van een groot opperhoofd,’ zei hij. Hij wist precies wie haar vader was. Het was geen toeval dat juist haar kamp was aangevallen, maar het was wel toeval dat de krijgers haar hadden geroofd om haar als oorlogsbuit aan te bieden aan hun opperhoofd. Napayshni zou het nooit willen bekennen, maar eigenlijk had hij medelijden met haar vader. Het zou hem vast veel verdriet doen zo’n geweldige dochter kwijt te zijn. Iedereen zou om haar rouwen. Bovendien hadden de krijgers verteld dat twee van de zonen van het opperhoofd waren omgekomen. De overval had heel goed uitgepakt voor de Crow, maar voor de stam van Wachiwi moest die een ramp betekenen.

‘Waarom heb je me dan laten roven als je mijn vader zo’n groot opperhoofd vindt?’ vroeg ze. Ze bleef hem strak aankijken, alsof ze totaal niet bang voor hem was, of voor wat hij met haar kon doen. Uiteraard had ze verhalen gehoord over geroofde vrouwen die bij andere stammen tot slavin werden gemaakt, en dat treurige lot was haar nu beschoren.

‘We waren het niet van plan. De krijgers hebben je meegenomen als geschenk voor mij,’ reageerde hij zacht. Ze leek nauwelijks ouder dan een kind.

‘Stuur me dan terug naar mijn vader. Ik wil geen geschenk voor jou zijn.’ Ze rechtte haar rug, en haar ogen fonkelden. Nog nooit had ze een man in de ogen gekeken, afgezien van haar vader en haar broers.

‘Je bent nu van mij, meisje zonder naam. Hoe zal ik je noemen?’ Hij speelde met haar om ervoor te zorgen dat haar angst voor hem zou verdwijnen. Hoewel hij bekendstond als dapper strijder en krachtig opperhoofd, was hij ook vriendelijk van aard, en haar situatie ontroerde hem. Hij had zelf kinderen en zou het verschrikkelijk vinden als een van hen zou worden geroofd en aan een ander opperhoofd geschonken. Bij de gedachte alleen al huiverde hij.

‘Ik heet Wachiwi,’ bracht ze woedend uit. ‘Ik wil geen Crow-naam van je krijgen.’

‘Dan noem ik je bij je eigen naam,’ zei hij. Hij gebaarde naar de twee vrouwen bij de tipi. Zijn oorspronkelijke vrouw was jonger en mooier dan de vrouw die hij een jaar geleden van zijn broer had geërfd. Wachiwi kon duidelijk zien dat de oudste hoogzwanger was, maar dat was de vrouw die naar voren kwam toen haar man haar riep. ‘Neem haar mee naar de rivier,’ zei hij. ‘Laat haar zich wassen, en geef haar kleren. Haar eigen kleding moet hersteld worden.’

‘Is ze nu onze slavin?’ vroeg de vrouw geïnteresseerd.

Napayshni gaf geen antwoord. Hij was haar geen uitleg schuldig. Hij was alleen maar met haar getrouwd omdat hij dat zijn broer verschuldigd was, en hij had ervoor gezorgd dat ze zwanger van hem was. Dat moest voldoende zijn. In elk geval wilde hij Wachiwi niet als slavin. Hij wilde dat ze aan hen zou wennen zodat ze zich na verloop van tijd minder vijandig zou opstellen, en wanneer ze zich thuisvoelde, zou hij haar tot zijn vrouw maken. Ze was mooier en bewoog zich sierlijker dan zijn twee echtgenotes, en die woeste fonkeling in haar ogen beviel hem wel. Ze was als een wild paard dat moest worden getemd, en hij was ervan overtuigd dat hem dat zou lukken. Net zoals zij was hij een uitstekend ruiter.

Zwijgend liep Wachiwi achter de zwangere vrouw aan. De vrouw praatte in het dialect van de Crow met Napayshni’s andere echtgenote, en dat kon Wachiwi allemaal prima verstaan, al liet ze dat niet merken. Het opperhoofd had haar in haar eigen taal aangesproken. Zijn vrouwen maakten opmerkingen over de pennen van het stekelvarken op haar jurk, en vroegen zich af hoe ze die in die kleur had weten te verven. Ze hoopten zelfs dat Wachiwi hun dat ooit zou willen leren. Maar Wachiwi nam zich al luisterend voor nooit iets voor hen te doen. Nooit ofte nimmer.

Nadat ze zich bij de rivier had gewassen, kreeg ze een jurk aangereikt. Het was een eenvoudige jurk die niet erg goed paste, maar ze kreeg er een deken bij die ze om zich heen sloeg. Die avond herstelde Wachiwi de jurk met de blauwe pennen zo goed en zo kwaad als dat ging. Omdat ze tijdens de tocht een paar keer van het paard was gegleden, waren een paar pennen geknakt. Zodra de jurk was hersteld, trok ze hem aan. Die was het enige wat ze nog van haar vroegere leventje had.

Toen Napayshni in de tipi kwam, sprak hij geen woord tegen haar. Net zoals haar vader sliep hij aan de noordkant, en de vrouwen en kinderen aan de zuidkant. Ze waren met z’n zevenen, en in de tipi was het lang niet zo netjes als in die van haar vader. Gedurende de nacht werden twee van de kinderen steeds wakker, en meestal lag Wachiwi door de opening bovenin naar de lucht te kijken en vroeg ze zich af hoe ze zou kunnen ontsnappen. Ze kon aan niets anders denken. Ze had niet willen eten en had zich voorgenomen voedsel te weigeren totdat ze het niet meer uithield. Uiteindelijk at ze toch een paar maïskoeken omdat ze bang was anders van honger flauw te vallen, maar meer ook niet.

Nog voordat de zon opging, stond Napayshni op om het opbreken van het kamp te regelen. Omdat dit dorp vrij klein was, trokken ze om de paar dagen verder, met de bizons mee, en om goed grasland voor de paarden te zoeken. Wachiwi had opgevangen dat de mannen de dag nadat het nieuwe kamp zou zijn opgeslagen weer zouden gaan jagen. En dat was het moment waarop ze wilde vluchten, wanneer de vrouwen druk bezig waren en er geen mannen in het kamp waren. Ook wilde ze nog even kijken of alles goed was met de drie andere vrouwen die waren geroofd, maar daar kreeg ze de kans niet voor.

Ver hoefden ze niet te trekken om meer bizons te vinden, en vroeg in de middag gingen de mannen al op jacht. Ze hadden een goed humeur en lachten en praatten opgewekt. Wachiwi vroeg zich af hoe ver ze van het kamp van haar vader verwijderd zou zijn. Het had drie dagen geduurd om hier te komen, maar in haar eentje zou ze niet hoeven om te rijden en sneller kunnen opschieten. Ze had alleen een goed paard nodig, en de gelegenheid om uit het kamp te glippen.

Doelloos wandelde ze een beetje rond, en niemand besteedde aandacht aan haar. Ze had een glimp opgevangen van een van de vrouwen van haar stam, maar het lukte niet haar te spreken. Deze vrouwen waren aan krijgers gegeven en hadden geen andere keus gehad. Maar Wachiwi wilde alleen maar vluchten.

Nadat de mannen waren weggereden, waren er een paar paarden achtergebleven, maar dat waren niet de beste. Ze zag er eentje dat haar wel geschikt leek, een stevig paard, maar waarschijnlijk was dat niet snel genoeg. Ze liep naar het dier toe, gaf het klopjes op de hals, keek naar de benen, en toen maakte ze het zonder geluid te maken los, sprong op zijn rug, maakte zich plat en ging langszij hangen, en verliet ongemerkt het kamp. Dat trucje om zich achter de flank te verbergen had ze van haar broers geleerd toen ze nog klein was, en daarmee had ze hen, en haar vader, later vaak voor de gek gehouden. Haar vader had het geweldig gevonden, en het had ervoor gezorgd dat haar broers veel weddenschappen hadden gewonnen.

Even later liet ze het paard al over de vlakte galopperen naar de bomen, en toen pas durfde ze rechtop te gaan zitten, terwijl ze het dier aanspoorde nog harder te gaan. Snel reed ze door, maar niet zo snel als ze gewend was, en toen hoorde ze ineens hoefgetrappel achter zich. Ze werd achtervolgd… Omkijken durfde ze niet, ze moedigde het paard alleen maar aan. Bijna had ze de bomen al bereikt, maar ze werd ingehaald en met een krachtige arm gegrepen. Die arm was van Napayshni. Zonder iets te zeggen zette hij haar voor zich op zijn paard. Het hare minderde vaart en ging toen rustig grazen. Ook Napayshni zorgde dat zijn paard langzamer ging. Het was een veel levendiger paard; daarop zou ze wél hebben kunnen ontkomen.

‘Je bent een goede ruiter,’ zei hij met uitgestreken gezicht. Het beviel hem wel dat ze zoveel pit had; nooit eerder had hij een vrouw zien paardrijden zoals zij dat deed. Blijkbaar had ze uitstekend les gehad van haar vader of broers.

‘Ik dacht dat je was gaan jagen,’ reageerde ze met trillende stem. Ze vroeg zich af wat haar straf zou zijn. Zou ze worden geslagen? Of gedood? Dat risico had ze genomen, en ze was bereid dat weer te doen.

‘Ik had het een en ander te doen in het kamp. De anderen zijn vooruitgegaan.’ Het was zijn bedoeling geweest dat ze zou denken dat hij weg was, hij had willen zien wat ze dan zou doen. En nu wist hij dat. ‘Ga je dit weer doen zodra ik er niet ben?’ vroeg hij terwijl hij op haar neerkeek. Ze zag er mooier uit dan ooit, met die blozende wangen van de warmte en de snelle rit. Hoewel ze geen antwoord gaf, wist hij heel zeker dat ze zou blijven proberen te ontsnappen totdat ze een band met hem voelde, maar dat kon nog een hele poos duren. Misschien pas wanneer ze zwanger van hem was. Maar daar wilde hij geen haast mee maken. Ze was een geschenk voor hem, en nu wilde hij haar ook iets geven. Hij wilde haar niet breken, hij wilde haar alleen maar temmen, zoals je dat ook doet met een wild paard. Hij was ervan overtuigd dat hem dat zou lukken. In de loop der tijd had hij veel paarden getemd, maar nooit eentje dat zo wild en mooi was als zij. Ze was echt de moeite waard.

In stilte reden ze terug, en het paard waarop ze was weggereden werd door Napayshni meegevoerd aan een touw. Het paard leek opgelucht die veeleisende ruiter niet meer op de rug te hebben. Napayshni hield Wachiwi voor zich op zijn paard, en bij de tipi zette hij haar af, bij de twee vrouwen die ervoor zaten. Vervolgens ging hij de paarden wegbrengen naar de plek waar de andere paarden stonden. Voor hem was het een interessante middag geweest, voor Wachiwi eentje vol ergernis en frustratie.

Die nacht hield hij haar goed in de gaten, en tegen de andere mannen had hij niets gezegd over haar ontsnappingspoging. Terwijl ze sliep, bleef hij heel lang naar haar kijken, zich afvragend hoe lang het zou duren voordat hij haar had getemd. Hopelijk zou het niet al te lang duren, want er groeide een verlangen naar haar in hem, maar hij wilde niet overhaast handelen. Wie weet zou ze hem dan proberen te doden. Blijkbaar was ze tot alles in staat en nergens bang voor. Geen enkel meisje zou durven wat zij die middag had gedurfd, en geen meisje kon rijden zoals zij. Hij had gezien dat ze zich achter de flank van het paard verborgen had gehouden. Alleen de beste krijgers van zijn stam konden dat, en dat waren er niet veel. En die konden het zeker niet zo gemakkelijk als zij. Ze was echt een geweldige ruiter.

Drie dagen later werd het kamp wederom verplaatst, ze trokken met de bizons mee. De mannen maakten een paar herten buit. Die avond was er ruim voldoende vlees bij de kampvuren, en de huiden van de bizons werden al bewerkt en in stukken gesneden om er van alles en nog wat van te maken.

Die avond werd de Zonnedans gehouden, om de zomermaanden te vieren en dank te betuigen voor de goede jacht en de vele bizons. Wachiwi bleef aan de kant staan en keek naar de dansende mannen. Bij haar stam werd deze dans ook uitgevoerd, en langzamerhand kwam ze erachter dat de gebruiken van de Crow niet heel anders waren. En toch wilde ze niets liever dan naar huis gaan. Ze vroeg zich af wat haar vader en haar broers aan het doen waren, en hoopte dat haar vader goed gezond was. Met tranen in de ogen dacht ze aan de broers die waren gedood, en aan Ohitekah, en aan de angst haar vader nooit weer te zien, al had ze de hoop op een ontsnapping nog niet opgegeven. Ze dacht er zelfs over op deze avond te vluchten, terwijl de mannen dansten, maar misschien zou het te gevaarlijk zijn midden in de nacht hele afstanden af te leggen, dus besloot ze toch maar te wachten. Waarschijnlijk was het beter te wachten totdat ze heel zeker wist dat Napayshni uit het kamp was vertrokken, misschien wanneer de mannen een paar dagen gingen jagen.

Al vroeg liep ze weg bij het kampvuur en at een beetje vlees, ook al had ze niet zo’n honger. Toen ze de tipi in ging, schrok ze omdat een van de vrouwen van het opperhoofd lag te kronkelen van pijn. De andere echtgenote vertelde dat de baby in aantocht was en vroeg Wachiwi te helpen. Nog nooit had Wachiwi een bevalling meegemaakt, dus wist ze niet wat ze moest doen.

Ze ging bij de twee vrouwen zitten. De vrouw die aan het baren was huilde, en er was een bejaarde vrouw bij gekomen om haar te helpen. Wat Wachiwi zag, vond ze schrikwekkend, maar toen ineens geschiedde een wondertje en hielp de bejaarde vrouw het kindje in de wereld. Het kindje werd in een dekentje gewikkeld en bij de moeder op de borst gelegd. Vervolgens werd de nageboorte geboren, en de bejaarde vrouw ging naar buiten om die te begraven. Ondertussen was Wachiwi bezig de jonge moeder op te frissen.

Tegen de tijd dat Napayshni terugkwam van de Zonnedans, was hij vader van een zoontje geworden. Nadat hij er geïnteresseerd naar had gekeken, knikte hij en ging slapen. Die nacht lag Wachiwi te denken op haar slaapmat en hoopte dat haar zoiets nooit zou overkomen. Op Ohitekah was ze verliefd geweest, en de Crow hadden hem – en haar broers – gedood. Ze wilde geen man, en zeker niet Napayshni, en ze wilde een man ook geen kind schenken. Ze besefte dat het niet lang meer zou duren of het opperhoofd zou haar zijn vrouw maken, dus moest ze echt gauw ontsnappen.

Napayshni bleef haar in de gaten houden. Om de paar dagen trokken ze verder en de dagen werden weken. Op een ochtend, nadat Wachiwi hem met een paar anderen had zien wegrijden om te gaan jagen, deed ze weer een vluchtpoging. Deze keer trof ze een beter paard, en ze reed sneller weg dan de vorige keer. Maar een jongen op een nog sneller paard kwam achter haar aan. De jongen had de paarden bewaakt en was door Napayshni gewaarschuwd dat Wachiwi kon proberen te ontsnappen. Wanhopig om haar tegen te houden schoot hij een pijl op haar af, en die maakte een scheur in haar jurk en zorgde voor een pijnlijke plek op haar arm. En ondanks de pijn gaf ze het niet op. De jongen was bijna net zo’n goede ruiter als zij, en ook bijna net zo dapper, en bovendien wilde hij dolgraag indruk maken op het opperhoofd.

‘Je kunt me toch niet tegenhouden!’ riep Wachiwi toen hij dichterbij was gekomen. Op haar jurk waren bloedvlekken verschenen van de wond aan haar schouder.

‘Als het moet, maak ik je af!’ riep de jongen terug. ‘Napayshni wil je terug hebben.’

‘Dan moet hij me eerst doden. Of jij,’ reageerde ze, en ze spoorde haar paard nog eens aan. Het was een nek-aan-nekrace, wat haar betrof op leven en dood. Mijlenver bleef de jongen haar achtervolgen, en toen greep het lot in: haar paard struikelde, en ze moest zorgen dat hij vaart minderde om te voorkomen dat het dier een been brak. Toen de beide paarden stilhielden, waren ze bedekt met een laagje zweet.

Kwaad keek de jongen haar aan. ‘Je bent niet goed bij je hoofd!’ foeterde hij.

Wachiwi keek beteuterd, en het bloed droop van haar arm. De pijl had haar arm niet doorboord, maar het was toch een fikse oppervlaktewond.

‘Waarom wil je toch weglopen?’ vroeg de jongen verontwaardigd.

‘Ik wil terug naar mijn vader,’ antwoordde ze met tranen in de ogen. ‘Hij is oud, en verzwakt.’

De jongen was een stuk jonger dan zij, en keek haar niet-begrijpend aan. ‘Napayshni zal je heus goed behandelen. Eigenlijk zou je al met hem getrouwd moeten zijn, dat besef je toch zelf ook wel?’

Ze vroeg zich af of ze niet toch nog een vluchtpoging moest wagen, maar ze wist dat haar paard dan kreupel zou worden nog voordat ze de bosrand had bereikt. Al weer was ze verslagen.

‘Ik wil niet trouwen,’ merkte ze nors op. ‘Ik wil alleen maar naar huis.’

‘Nou, dat kan niet,’ reageerde de jongen pragmatisch. ‘Het spijt me dat ik op je heb geschoten. Napayshni had gezegd dat ik je per se moest tegenhouden. Heb je erge pijn?’

‘Ik voel er niks van,’ antwoordde ze opgewekt, want ze ging echt niet toegeven dat het wel degelijk pijn deed. Behoorlijk veel, zelfs.

Zwijgend reed ze met hem terug naar het kamp, waar hij het paard bij de andere zette en zij naar de rivier ging om de wond schoon te maken. Ze vroeg zich af hoe ze ooit moest thuiskomen. Ze was liever dood dan hier, bij de Crow. Even speet het haar dat de pijl haar niet had gedood in plaats van haar alleen te verwonden. Het bloedde niet meer, maar het was een zeer pijnlijke plek, waar ze echt last van had. Nadat ze de wond met het koude rivierwater had schoongemaakt, trok ze haar jurk weer aan. Net liep ze naar de tipi, toen Napayshni het kamp in reed. De jacht was uitstekend verlopen, hij was vergenoegd dat er deze dag meer bizons waren buitgemaakt dan de dag daarvoor. Toen hij Wachiwi opmerkte, zag hij eerst niet dat haar jurk bebloed was. Net wilde hij iets tegen haar zeggen, toen ze met een lege blik naar hem opkeek en zomaar flauwviel, vlak voor de hoeven van zijn paard.

In een oogwenk was Napayshni van zijn paard gesprongen en tilde hij haar op. Eerst snapte hij niet waarom ze bewusteloos was, maar toen zag hij de bloedvlekken op haar jurk. Meteen riep hij zijn echtgenotes erbij, en stuurde een van hen naar de medicijnman. Vervolgens legde hij Wachiwi voorzichtig op haar slaapmat, waar ze langzaam bijkwam, om meteen weer weg te zinken.

Tegen de tijd dat de medicijnman en een bejaarde vrouw de tipi in kwamen, was ze weer bijgekomen. De vrouw kleedde haar uit, en Napayshni inspecteerde de wond. Zijn echtgenotes beweerden dat ze niet wisten hoe het gebeurd kon zijn, maar Napayshni vermoedde dat ze alweer was gevlucht en dat die poging niet goed was verlopen. Terwijl de medicijnman een poeder op de wond strooide en daarna een smeersel uitwreef over de pijnlijke plek, waardoor Wachiwi het bijna uitgilde, ging hij op zoek naar de jongen die de afgelopen middag de paarden had moeten bewaken.

‘Heeft ze weer getracht weg te lopen?’ vroeg hij met een dreigende blik in de ogen.

De jongen sidderde onder die blik. ‘Ja, ze heeft geprobeerd te vluchten. Maar u zei dat ik haar op alle mogelijke manieren moest tegenhouden, en dat heb ik gedaan.’

‘Ik heb niet gezegd dat je haar moest doden. En dat had je zomaar kunnen doen. Je had beter op haar been kunnen richten.’

‘Daar was geen tijd voor. Ze reed heel erg snel. Mijn paard kon haar nauwelijks bijhouden.’

‘Ja, ik weet dat ze snel is,’ reageerde Napayshni. ‘Zo snel als de wind. Maar pas de volgende keer een beetje op… Wat zei ze toen je haar terugbracht?’

‘Dat ze haar vader mist, en dat die oud en ziekelijk is. Ik zei dat ze hier beter af is, bij u.’ Verlegen glimlachte hij naar het opperhoofd.

‘Dank je. Ik zal het aan niemand vertellen, en ik wil ook dat jij je mond houdt.’ Als het bekend werd dat hij zich zorgen maakte om zijn gevangene, zouden ze hem een oud wijf vinden, geen geschikt opperhoofd. En hij wilde niet worden uitgelachen, ook niet als het om zo’n mooie vrouw als zij ging. ‘Je hebt op een vogel geschoten en je miste. Je kunt niet erg goed met pijl en boog overweg. Zo is het toch, Chapa?’ Op die manier liet hij de jongen weten wat hij moest zeggen.

‘Ja, dat klopt.’ De jongen wist dat hij beter niet tegen het opperhoofd in kon gaan. Hij had op een vogel geschoten en gemist. Aan die smoes zou hij zich houden, hoe vernederend het allemaal ook voor hem was.

Vervolgens keerde Napayshni terug naar de tipi, waar Wachiwi in slaap was gevallen nadat ze een drankje te drinken had gekregen. Inmiddels waren de medicijnman en de bejaarde vrouw vertrokken, en Wachiwi merkte niets meer, zo diep sliep ze. Een keer bewoog ze even, maar sliep meteen weer verder. Het opperhoofd liep de tipi weer uit.

Wachiwi sliep tot de volgende ochtend, en toen ze overeind kwam, was ze een beetje duizelig. Tot haar verbazing lag ze naakt onder een deken, en lag haar jurk opgevouwen naast de slaapmat. Toen ze het bloed erop zag, herinnerde ze zich weer wat er de vorige dag was gebeurd. Weer was haar vluchtpoging mislukt… Met een verdrietig gevoel stond ze op en trok de jurk aan. Even later ontdekte ze dat er ook bloed op haar mocassins zat.

Toen ze de tipi uit kwam, zag Napayshni haar. Ze zag er niet uit alsof ze die dag weer zou proberen te ontsnappen. Ze oogde moe en bleek, en duizelig van het drankje dat ze had moeten drinken.

‘Doet de wond nog pijn?’ vroeg hij toen ze wankelend langs hem liep en haar ogen dichtkneep tegen de felle zon. De mannen zouden die dag in het kamp blijven, en de vrouwen waren bezig huiden te looien en vlees te drogen. Bijna hadden ze voldoende voorraden voor de winter.

‘Met mij gaat alles prima,’ antwoordde ze, maar het klonk niet erg overtuigend. De wond deed nog pijn, maar ze was te trots om dat toe te geven.

‘Chapa kan niet goed omgaan met pijl en boog. Hij wilde een vogel uit de lucht schieten, maar per ongeluk raakte hij jou.’

‘Niet waar! Hij zei dat jij had gezegd dat hij me hoe dan ook moest tegenhouden, dus deed hij dat.’

‘Hoe vaak ga je het nog proberen, Wachiwi? Deze keer raakte je gewond. Je zou tijdens je vlucht van je paard kunnen vallen en sterven.’

‘Of worden doorboord door een pijl van een van je krijgers,’ reageerde ze boos. ‘Nou, ik ben nog liever dood dan dat ik hier blijf.’ Daarvan was geen woord gelogen. Nooit zou ze het opgeven, ze zou blijven vluchten. Al zou het haar dood betekenen.

‘Ben je hier dan zo ongelukkig?’ Zo te zien speet hem dat, en inderdaad, hij had haar vriendelijk behandeld. Meteen die eerste nacht had hij haar al tot de zijne kunnen maken. Ze was hier nu een paar weken, maar blijkbaar wilde hij haar eerst aan hem laten wennen voordat hij haar tot zijn vrouw maakte. Zelf was ze niet aardiger tegen hem dan in het begin. Hij wilde haar niet ruw behandelen, maar ze moest ook niet steeds vluchten. Vroeg of laat zou ze wel dodelijk geraakt kunnen worden door een pijl. Daarvoor moest hij haar beschermen. Wat er de vorige dag was gebeurd, was nog niet erg genoeg.

‘Je hebt mijn broers gedood,’ snauwde ze. En Ohitekah, maar dat zei ze er niet bij.

‘Zulke dingen gebeuren tijdens een overval.’ Daar kon hij niets aan veranderen, en hij wilde dolgraag dat ze de zijne zou zijn. ‘Kunnen we geen vriendschap sluiten?’ Hij dacht dat als ze hem als vriend kon beschouwen, het daarna makkelijker zou zijn en dat ze hem na verloop van tijd als echtgenoot zou aanvaarden. Ze was niet de eerste buitgemaakte vrouw die aan een opperhoofd werd geschonken. Veel geroofde vrouwen werden slavin. De andere drie vrouwen die uit Wachiwi’s kamp waren geroofd, hadden zich neergelegd bij hun lot. Wachiwi had hen gezien, bij hun nieuwe krijgers en hun gezinnen. Ze zagen er bepaald niet blij uit, maar beseften dat ze geen keus hadden. Bovendien waren ze jonger en minder koppig dan Wachiwi. Een paar keer had ze hen bij de rivier ontmoet, maar de oudere vrouwen die hen als slavin behandelden, wilden niet dat ze met Wachiwi praatten.

Napayshni gunde haar een beter leven dan dat van slavin, hij wilde haar behandelen als echtgenote, maar daar moest Wachiwi niets van hebben.

‘Je bent mijn vijand, zeker geen vriend.’

‘Ik wil dat je mijn vrouw wordt,’ zei hij zacht. Hij was een machtig opperhoofd en vernederde zich voor een jonge vrouw, en dat was zeker niet zijn gewoonte. In andere omstandigheden zou ze het als een eer hebben beschouwd. Maar net zoals bij de man die haar vader honderd paarden voor haar had geboden, wilde ze zijn echtgenote niet zijn. Napayshni had haar broers en de jonge krijger van wie ze hield gedood, of in elk geval hadden de krijgers van zijn stam dat gedaan. Bovendien hadden ze haar weggeroofd bij haar vader. Dat zou ze hem nooit vergeven.

‘Nooit word ik je vrouw!’ beet ze hem toe. ‘Als je me wilt nemen, moet je me een mes op de keel zetten.’

‘Dat ga ik niet doen. Ik wil dat je uit jezelf naar me toe komt.’

Toen hij dat had gezegd, wierp ze hem een kwade blik toe, maar ondanks alles verzachtte er iets in haar. Hij had het haar gevraagd, hij drong zich niet aan haar op, hij dwong haar nergens toe. Al zou ze nooit op zijn verzoek ingaan. Toch had het een hele hoop slechter kunnen zijn. Dit was een eerzaam man, en hij behandelde haar met respect, ook al deed zij dat niet bij hem. Sinds ze hier was, had ze hem onheus bejegend. Ze wilde immers zijn vrouw niet zijn, en ook niet zijn slavin.

‘Ik zal je niet dwingen, Wachiwi. Op die manier wil ik je niet tot mijn vrouw maken. In het kamp ben je vrij om te gaan en te staan waar je wilt. Je kunt mijn vrouw worden wanneer je daar klaar voor bent, eerder niet. Maar als je weer probeert te vluchten, zal ik je elke dag vastbinden. In het kamp ben je een vrije vrouw. En wanneer je dat wilt, word je mijn echtgenote, maar nooit ofte nimmer mijn slavin.’ Hij ging de dochter van een ander opperhoofd niet tot slavin maken, en Witte Beer was een belangrijk opperhoofd. Zijn dochter had recht op respect. ‘Blijf uit de buurt van de paarden,’ ging hij waarschuwend verder. ‘Je kunt gaan waar je wilt, maar dan wel te voet.’ Toen ze niet reageerde, beende hij weg. Wat hij haar had aangeboden, was veel en ruimhartig. Maar ze was niet bereid vrede met hem te sluiten, en ze beweerde dat het daar nooit van zou komen. Het was wel duidelijk dat ze elke kans zou benutten om te vluchten.

Het was zomer, en flink warm. De stam was van plan nog een paar weken in dit kamp te blijven. Het vlees moest gedroogd, de vrouwen hadden nog veel kleding om in elkaar te zetten, huiden moesten worden gelooid, en pelzen moesten geschikt voor de verkoop worden gemaakt. Hier was goed grasland voor de paarden, en als ze meer bizons wilden, waren er voldoende in de buurt. Het was een hele opluchting niet steeds verder te hoeven trekken, vooral met deze hitte. Wachiwi’s wond heelde goed en deed geen pijn meer. Uiteraard wachtte ze op het juiste moment om te ontsnappen, maar een goede kans deed zich niet voor. Het was te druk in het kamp, met zoveel mensen in de buurt zou ze nooit een paard kunnen stelen. Ze had dus geen andere keus dan te doen wat Napayshni had gezegd, en te gaan en te staan waar ze wilde, als het maar te voet was.

Op een dag hoorde ze van een van de mannen dat er in de buurt een meer was. Het was een heel eind lopen, maar ze had toch niets anders te doen. Ze had geen kinderen, geen echtgenoot, geen officiële klusjes die in het kamp moesten gebeuren. Eigenlijk werd ze als gast behandeld, en Napayshni’s twee echtgenotes deden alles voor haar, zelfs het wassen van haar kleding. Dat had Napayshni hun opgedragen. Hoewel ze er eerst om hadden gemopperd, deden ze toch wat hun was bevolen en behandelden ze Wachiwi als een van hun kinderen. Wachiwi had een prettig leventje, afgezien van het feit dat ze hier niet wilde zijn.

Net als bij een paard probeerde Napayshni haar op een andere manier te temmen; door haar te negeren hoopte hij dat ze uit zichzelf naar hem toe zou komen. Tot dusverre was zijn plannetje niet erg succesvol, al keek ze minder kwaad dan eerst. Naarmate ze langer in dit kamp bleven, leek ze zich meer op haar gemak te voelen. Ze speelde een beetje met de kinderen en af en toe ging ze een poosje bij de vrouwen zitten. Ze was zelfs weer met kralenwerk begonnen, en had haar jurk voor de zoveelste keer hersteld. En een paar jonge meisjes had ze geleerd hoe ze pennen van stekelvarkens konden verven, zoals de pennen op haar jurk. Daarvoor moesten de meisjes de juiste bessen gaan zoeken, en toen ze de pennen de correcte blauwe kleur hadden gegeven, waren ze opgetogen. Het deed Napayshni deugd dat Wachiwi wat rustiger werd, maar tegen haar zei hij er niets van.

In de tweede week dat ze op deze plek waren, besloot ze een lange wandeling te gaan maken, en ontdekte toen het meer waarover ze een paar mannen had horen praten. Het meer was verlaten. Ze stond helemaal alleen in de mooiste omgeving die ze ooit had gezien. Van een heuvel stortte zich een waterval in het vredige meer. Er zwom vis, en er was een zandstrandje. Nadat ze nog eens goed om zich heen had gekeken om te controleren of ze echt alleen was, trok ze haar mocassins en jurk uit en ging naakt zwemmen in het meer. Van haar broers had ze uitstekend zwemmen geleerd, en ze schoot dan ook als een vis door het water.

Zo’n geweldige middag kon ze zich eigenlijk niet meer herinneren, of het zou jaren geleden moeten zijn geweest. En zeker niet sinds ze was geroofd… Haar kleding had ze verborgen, voor het geval er toch iemand zou komen. Maar er kwam niemand. Iedereen had het druk in het kamp, want er was veel werk te doen, en voor vrouwen met kinderen was het te ver lopen. Dit leek een gewijde plaats. Voor de eerste keer sinds ze bij de Crow was, verscheen er een brede lach op haar gezicht. De hele middag bleef ze daar. Soms koesterde ze zich in de zonnestralen, dan weer ging ze zwemmen. Zacht neuriënd liep ze terug naar het kamp. Ze had haar vrijheid min of meer terug, want Napayshni wist dat ze te voet toch niet ver kon komen, en al zeker niet naar het kamp van haar vader.

Ze zag er gelukkig, zorgeloos en jong uit, met haar zwarte haren los over haar rug. Toen Napayshni haar het kamp in zag komen, zei hij niets, maar zijn hart sprong op toen hij de uitdrukking op haar gezicht zag. Zo vredig, zo blij en zo op haar gemak.

Later, toen ze rond het kampvuur zaten te eten, vroeg hij wat ze die dag had gedaan. Inmiddels was de baby goed aan het groeien, en de moeder was helemaal hersteld van de bevalling. De twee echtgenotes waren zelfs alweer zwanger, en in het voorjaar zouden ze bevallen. Maar Napayshni wilde dolgraag een kind van Wachiwi, al zei hij daar niets over. Daarmee zou hij haar maar afschrikken, en dat terwijl ze net een beetje gewend leek.

‘Ik ben bij het meer geweest,’ vertelde Wachiwi zachtjes. Ze bejegende hem minder vijandig, maar wilde nog steeds geen vriendschap met hem sluiten, laat staan zijn vrouw worden.

‘Te voet? Dat is een heel eind lopen…’ Hij was onder de indruk. Hij wist dat er een poosje geleden mannen te paard naartoe waren gegaan, maar tegenwoordig hadden ze daar geen tijd meer voor.

‘Het is er prachtig,’ reageerde ze met een serene blik in de ogen.

Nadat hij instemmend had geknikt, wendde hij zijn gezicht af en deed weer alsof hij haar negeerde. Ze was zijn mooie, wilde paard. Nog steeds had hij haar niet getemd, maar hij besefte dat het hem ooit zou lukken. Dat zag hij in haar ogen. Het moment naderde, en voor hem kon het niet vroeg genoeg komen.

HOOFDSTUK 8

Elke dag ging Wachiwi naar het meer. Met dit zwoele weer was het een lange wandeling, maar het was het allemaal waard, omdat het er zo idyllisch en vredig was. Het deed haar denken aan het meer waar ze ooit met haar broers was geweest. Om te kijken of ze het nog kon, ving ze op een dag met haar handen een vis, en met een blijde lach had ze die teruggegooid. Ze vond het er echt heerlijk. Omdat ze er zeker van was dat niemand haar kon zien, ging ze urenlang naakt in de zon liggen en naakt zwemmen, of zelfs bessen plukken. Ze voelde zich net een kind, veilig en alleen. Van haar mochten deze dagen eeuwig duren, maar ze wist dat over een paar weken het kamp zou worden opgebroken en de stam naar het winterkamp zou gaan. Tegen die tijd wilde ze weer een vluchtpoging doen, maar voorlopig had ze het bij het meer naar haar zin. En wanneer ze in de avond terugkeerde in het kamp, zag ze er gelukkig en ontspannen uit.

Ze was heel bruin geworden van al die zon, en in haar mocassins waren gaten gevallen vanwege de lange wandeling naar het meer en weer terug. Ze kwam altijd net op tijd terug voor het avondmaal. Napayshni vond de blik in haar ogen geweldig. Het was een opgewekte, warme uitdrukking, soms ook wanneer ze naar hem keek en even vergat een vernietigende blik op te zetten. Het verwarmde zijn hart, ook omdat ze wat opener was tegenover hem. Hij hoopte dat ze tegen de tijd dat ze verder trokken, de zijne zou zijn. Al heel lang was hij geduldig geweest, en dat leek vruchten af te werpen. Hij merkte het aan alles, bijvoorbeeld aan de manier waarop ze sprak over zwemmen in het meer. Hij had er zelfs over gedacht haar een paard te geven zodat ze er sneller kon zijn, maar te paard zou ze ook gemakkelijker kunnen vluchten. Want dat zou ze nog steeds kunnen doen. Ze was de zijne nog niet. Daar zou hij eerst voor moeten zorgen, dat ze voor altijd bij hem zou willen blijven. Dat was zijn enige wens, en hij moest er de hele dag aan denken.

Wachiwi was zich niet bewust van de hartstocht die hij voor haar koesterde, en elke dag liep ze met verende tred naar het meer, ernaar verlangend daar helemaal alleen de dag door te brengen. Ze bofte dat ze niet in het kamp hoefde te werken; dat was een geschenk van Napayshni. Dus kon ze de hele dag spelen, zwemmen, in de zon liggen en dromen. Nog steeds moest ze veel aan haar familie denken, aan haar dorp en aan haar vader, maar steeds vaker ook aan de twee vrouwen met wie ze de tipi deelde, aan hun kinderen, en soms ook aan Napayshni. Hoewel ze het liever niet wilde geloven, was ze gaan inzien dat hij een fatsoenlijk man was. Hij behandelde de mannen goed, en ook zijn echtgenotes, hij was lief voor de kinderen en geduldig met haar. Als hij Sioux was geweest en niet haar broers en Ohitekah had gedood, zou ze hem graag hebben gemogen en er misschien wel mee hebben ingestemd zijn vrouw te worden. Maar in deze omstandigheden kon ze dat niet. Binnenkort zou ze hier weg zijn. Ook al bejegende hij haar nog zo vriendelijk, ze was vastbeslotener dan ooit om te vluchten. Ze beidde haar tijd totdat het kamp zou worden opgebroken, en ondertussen genoot ze van haar dagen bij het meer.

Op een bijzonder zwoele middag lag ze op het strandje. Haar jurk en mocassins had ze onder een struik gelegd, en nadat ze een hele poos had gezwommen, was ze in slaap gevallen. Omdat het zo’n warme nacht was geweest, waren de kinderen vaak wakker geworden, daarom was ze zo moe. Net droomde ze van haar vader, toen ze iets hoorde. Eerst dacht ze dat het een vogel in de bosjes was. Ze opende haar ogen, keek om zich heen en ging vervolgens rechtop zitten op het warme zand, en toen zag ze ineens iets wat ze nooit eerder had gezien: een man in een kniebroek van hertenleer en een openhangend wit shirt. De man had een heel bleke huid en donker haar, en hij staarde haar aan vol ongeloof vermengd met grote angst. Hij stond daar als versteend, net zoals zij niet in staat zich te bewegen. Ze kon ook zijn paard horen, dat hij niet ver weg had vastgezet. Omdat ze nog nooit een blanke had gezien, wist ze niet wat ze van hem moest denken. Maar toen schoot haar te binnen wat haar vader ooit had verteld over witte geesten die van heel ver weg kwamen. Ze had het altijd heel geheimzinnig gevonden, maar omdat ze nooit zo’n geest was tegengekomen, had ze er verder niet meer aan gedacht. Maar ze begreep meteen dat dit zo’n geest was. Ze wist niet of hij kwaadaardig of goedaardig was. En ze was helemaal naakt, bang om een beweging te maken omdat ze niet wist wat hij dan zou doen.

Eigenlijk keek hij net zo bang als zij. Hij wist niet of er krijgers in de buurt waren die hem daar konden aantreffen. En het meisje had iets mystieks zoals ze daar naakt voor hem zat. Bovendien was ze beeldschoon. Om haar op haar gemak te stellen, hief hij zijn handen en maakte het teken voor ‘vrede’.

Ze kende dat teken. Het werd door de Iroquois of de Huron gebruikt, niet door de Sioux of de Crow, maar ze begreep het wel.

Het was een teken dat hij had geleerd van de Huron toen hij twee jaar lang met die stam mee was getrokken. Op eigen gelegenheid was hij naar het Westen gereisd, en wanneer hij iets interessants zag, maakte hij daar een tekening van. Ook had hij landkaarten gemaakt, omdat hem dat handig leek voor anderen die ook hiernaartoe wilden trekken. Maar eigenlijk was hij bezig de Nieuwe Wereld te verkennen. Als jongere zoon, de broer van een liefhebbende man met verantwoordelijkheidsgevoel, had hij in Frankrijk niet veel te doen gehad, daarom had hij gedaan waarvan hij droomde: naar de Nieuwe Wereld gaan. Nadat hij vijf jaar geleden in New Orleans was aangekomen, was hij daar een poosje gebleven, om vervolgens te gaan trekken door dit ongerepte landschap. Hij genoot van de schoonheid en van de indianen. Tot nog toe had hij geen akelige ervaringen met indianen opgedaan, al had het er een enkele keer om gespannen. Ooit was hij net vertrokken, toen een paar krijgers van de Pawnee de mensen hadden gedood met wie hij verbleef, en er was een keer een fort in brand gestoken en alle mensen erin waren vermoord toen hij er net een paar dagen weg was. Maar verder lachte het geluk hem toe tijdens het ontdekken van de wouden, de prairies en de rivieren. Eigenlijk dacht hij dat er in deze streek geen mensen woonden, en ineens stond hij tegenover een naakt meisje dat met grote ogen naar hem keek. Hij kon zien dat ze een indiaanse was, maar zonder kleren aan wist hij niet bij welke stam ze hoorde, en of die stam vreedzaam of juist krijgszuchtig was. Hoe dan ook, de mannelijke leden van de stam konden niet ver weg zijn, en ze zouden het niet prettig vinden dat hij een van hun dochters of echtgenotes naakt had aangetroffen. Ze zouden hem meteen om zeep brengen. Sterker nog, ze bevonden zich allebei in groot gevaar. Hij wees naar zijn eigen kleren en toen naar haar.

Ze knikte en verdween in de bosjes, om er even later weer uit te komen, gekleed in een jurk van hertenhuid en op mocassins. Het vreemdste was wel dat ze niet bang leek te zijn, niet voor hem, eerder geïnteresseerd. Blijkbaar had ze nog nooit een blanke gezien. Aan haar kleding te zien hoorde ze vast bij de Sioux, en ze moest van hoge rang zijn, gezien de versiering van haar jurk met al die kraaltjes. Misschien was ze de dochter of echtgenote van een opperhoofd.

Nogmaals maakte hij het teken dat vrede beduidde, maar hij kwam niet dichterbij. Hij had willen vragen of ze alleen was, maar wist niet hoe hij dat moest doen. Daarom keek hij maar overdreven zoekend om zich heen en vervolgens vragend naar haar.

Dat begreep ze, en ze schudde haar hoofd, zich afvragend of het wel verstandig was om toe te geven dat ze alleen was. Ze had dan wel een mesje bij zich, maar dat was om bessen en ranken af te snijden. Nog nooit had ze het tegen iemand gebruikt. Hoewel hij er niet erg bedreigend uitzag, wist ze nog niet of hij een kwade of een goede geest was. Eigenlijk leek hij eerder bang, en daarom lachte ze maar geruststellend naar hem. Vervolgens zei ze iets in de taal van de Sioux, en dat leek hij niet te begrijpen. Dus wees ze in de richting van het kamp en maakte het gebaar voor tipi’s.

Dankbaar voor die inlichtingen knikte hij, waarop ze wegliep, zich afvragend of hij haar zou tegenhouden. Maar dat deed hij niet; hij keek haar alleen maar na.

Even later had ze het pad bereikt waarover ze dagelijks wandelde. Een paar keer keek ze achterom. De man stond er nog steeds, zijn blik strak op haar gevestigd. Hij had nog nooit zo’n mooi meisje gezien. En toen verdween hij tussen de bomen, maakte zijn paard los en reed weg. Nog een laatste keer keek ze om, maar hij was verdwenen. De eerste blanke geest die ze ooit had gezien, was weg. Ze vroeg zich af of ze iemand iets kon vragen over wat ze had gezien, maar dat durfde ze niet. Iets vertelde haar dat ze beter haar mond kon houden.

Een hele poos later liep ze met een ernstige uitdrukking op haar gezicht het kamp in. Iedereen was druk bezig, en ze voegde zich bij de vrouwen voor de tipi en ging met de kinderen spelen. Ze hield de baby in haar armen en maakte het kindje aan het kraaien.

Ze lachte nog steeds toen Napayshni terugkwam nadat hij een paar bizonhuiden had gelooid, en hij dacht dat hij nooit iets mooiers had gezien dan Wachiwi die met de baby speelde. Hij hoopte maar dat het volgende kind dat ze in haar armen zou houden, niet alleen het zijne zou zijn, maar ook van haar.

Wachiwi vertelde niemand over de man die ze bij het meer had gezien. Intuïtief begreep ze dat ze hem daarmee in gevaar zou brengen. En misschien zou zij wel de schuld krijgen voor zijn aanwezigheid. De volgende dag zocht ze hem met haar blik, maar hij verscheen niet. De dag daarna wel. Ze was toen net aan het zwemmen, en toen ze haar hoofd uit het water stak, zag ze hem uit het bos komen en naar haar toe lopen. Hij droeg nog dezelfde broek en dezelfde zwarte laarzen. Zijn haar was lang, net zo donker als het hare, en vastgezet in een staartje. Weer maakte hij dat malle teken voor vrede en vervolgens ging hij aan de waterkant staan. Toen hij naar haar lachte, lichte zijn hele gezicht op.

Al een poosje had hij haar gadegeslagen, en hij wist dat ze alleen was. Ze was adembenemend mooi. Hij besefte dat het zowel dapper als dwaas van hem was om terug te komen, maar hij had niet anders gekund. Hij móést haar weer zien, hij wilde meer over haar te weten komen. Nog nooit was hij met een indiaanse vrouw alleen geweest. Vijf jaar lang was hij door de Amerikaanse natuur getrokken, en hij had zichzelf gevonden en was een man geworden, in een omgeving die hem dierbaar was en die heel sterk verschilde van die waar hij vandaan kwam. En ineens was hij betoverd door een vrouw die hem voorkwam als een indiaanse godin. Het drong tot hem door dat het geen toeval was geweest dat hij haar bij het meer had gezien, blijkbaar kwam ze hier vaak, misschien wel dagelijks. En nadat hij haar die eerste keer had gezien, móést hij haar nog eens zien. Hij zou graag een portret van haar hebben geschilderd, en die vrijheid en sierlijkheid vastleggen die hij in haar had ontdekt terwijl ze in het water speelde.

En Wachiwi vroeg zich af waarom hij gebaren van de Huron kende, maar kon hem er niet naar vragen.

In de verte had hij het dorp van de Crow gezien, en daar was hij ver bij uit de buurt gebleven. In een grot in het bos had hij zijn kamp opgeslagen. Hij kon uitstekend overleven in de vrije natuur. Voortdurend was hij op zijn qui-vive geweest, voor het geval er krijgers rondtrokken. Door een verrekijker had hij het kamp kunnen observeren, en gezien dat iedereen daar erg druk bezig was. Omdat de zomer bijna ten einde liep, vermoedde hij dat de indianen zich klaarmaakten voor de winter. Hij vroeg zich af of dit meisje stiekem was weggeglipt om zich te gaan vermaken in plaats van hard te werken. Ze leek er jong genoeg voor, en als ze de dochter van het opperhoofd was, lieten de anderen dat misschien oogluikend toe. Er was veel dat hij haar wilde vragen, veel wat hij graag wilde weten.

Ze zwom naakt, en zo te zien schaamde ze zich niet. Toch hield hij zijn blik op haar gezicht gericht, niet op de lichaamsdelen die af en toe uit het water staken. Opeens ging ze staan; het water kwam tot aan haar middel. Een poosje keken ze elkaar aan, toen dook ze lachend onder water. Ze plaagde hem, als een soort woudnimf. Bijna leek het alsof hij zich alles slechts had verbeeld, maar nee, dit was allemaal echt, en zij was een beeldschone vrouw. Hij kon zich geen fraaiere woudnimf voorstellen. En de onschuld in haar ogen overweldigde hem. Hij besloot zich voor te stellen, al leek dat in deze situatie behoorlijk onzinnig.

‘Jean de Margerac,’ zei hij, en hij wees op zichzelf en maakte vervolgens een buiging. Omdat ze er in verwarring gebracht uitzag, herhaalde hij het nog eens en wees overdreven op zichzelf.

Deze keer snapte ze het. ‘Wachiwi,’ zei ze zacht, en ze wees op zichzelf.

Hij was niet goed op de hoogte van de stammen die hier leefden, en wist niet tot welke ze kon behoren. Maar nadat hij een paar woorden had gezegd, was het wel duidelijk dat ze geen Frans of Engels verstond. Hij sprak beide talen, want Engels had hij geleerd toen hij in de Nieuwe Wereld was aangekomen. Verder sprak hij ook Huron en Iroquois, maar zij blijkbaar niet. Die twee stammen woonden dan ook veel verder naar het oosten. In elk geval, ze konden gebaren maken om elkaar te begrijpen.

Ze kenden nu elkaars naam, maar wisten niets over elkaars achtergrond. Zij had iets over zich wat hem deed denken dat ze bevoorrecht was, maar ook over een vrije geest beschikte. Eigenlijk net zoals hij. Want merkwaardig genoeg verschilde hun achtergrond niet veel. Ook hij had zich in Frankrijk benauwd gevoeld. En omdat zijn oudere broer Tristan, de markies, veel van Jean hield, had hij toegestaan dat Jean uit Frankrijk vertrok.

Opeens drong het tot hem door dat ze met gebaren een vraag stelde, waarschijnlijk wilde ze weten waar hij vandaan kwam, want ze wees naar de lucht, keek hem vragend aan en wees toen naar het bos. Bij wijze van antwoord wees hij ook op het bos, en probeerde haar duidelijk te maken dat hij vele dagen had moeten rijden. Maar met gebaren uitleggen dat hij ook een oceaan was overgestoken, was te moeilijk. Hij kwam uit Frankrijk, uit de streek Bretagne, en hij was graaf De Margerac. Dat zijn oudere broer Tristan markies was en over uitgestrekte landerijen beschikte, zou ze toch niet begrijpen. Ze konden elkaar alleen vertellen hoe ze heetten. Op dit moment bestond er uitsluitend het hier en nu, geen verleden en geen toekomst. Het heden was al opwindend genoeg.

Nadat hij zijn laarzen had uitgetrokken, waadde hij het meer in, al voelde hij zich een beetje belachelijk. Als er krijgers zouden komen, was hij er geweest, zo zonder laarzen of wapens. Net zoals zij had hij een mes aan zijn riem om zich een weg te kunnen banen door het woud, maar hij zou niet graag in een messengevecht met een krijger verwikkeld raken, en hij had zijn geweer bij zijn paard gelaten om haar niet aan het schrikken te maken. Ze waren net twee kinderen die op een geheime plek hadden afgesproken, een enorm risico, en aan de blik in haar ogen kon hij zien dat zij dat ook besefte. Ze leek hem een meisje met pit. In haar situatie zouden de meeste vrouwen gillend weg zijn gerend. Maar zij bleef naakt zwemmen, een paar meter bij hem vandaan. Tartte ze soms het lot? Of vertrouwde ze hem? Ze maakte niet de indruk losbandig te zijn. Ze had geen uitnodigende blik in de ogen, alleen een heel onschuldige, en ook nieuwsgierig en vriendschappelijk. Ze was een bijzonder ongewoon meisje. Gelukkig voor haar was ze bij hem inderdaad veilig. En ze leek dat te beseffen. Maar ze was ook dom, of misschien heel dapper.

Terwijl hij de andere kant op keek, kleedde ze zich aan, en daarna gingen ze op een boomstam zitten en wisselden informatie uit. Hij vroeg of ze kinderen had, en zij schudde haar hoofd. Hij vermoedde dat ze nog niet getrouwd was, hoewel ze er wel de leeftijd voor leek te hebben. Misschien was haar vader een opperhoofd, dat het niet over zijn hart kon verkrijgen haar te laten gaan. Met veel gebaren maakte ze hem duidelijk dat ze was ontvoerd en vele dagen had moeten rijden. Ze liet hem de littekens zien op de plekken waar ze was vastgebonden, want die waren nog zichtbaar, en wees toen in de richting van haar dorp. Blijkbaar wilde ze hem vertellen dat ze een gevangene was, maar dat vond Jean onbegrijpelijk, omdat ze immers alleen was bij het meer. Vervolgens ging hij naar zijn paard en liet haar zijn schetsen zien van meren, bossen en een paar mensen. Ze knikte. Het waren goede tekeningen. Hij liet haar ook de landkaarten zien, maar die begreep ze niet, want ze had nooit eerder zoiets gezien. Ze gebaarde dat ze de tekeningen mooier vond. En toen was het voor haar tijd om te vertrekken.

In een korte periode hadden ze een onwaarschijnlijke vriendschap gesloten, omdat ze nieuwsgierig waren naar elkaar en elkaars heel verschillende achtergrond. Een indiaans meisje, misschien de dochter van een opperhoofd, en een Franse edelman, allebei ver van huis, die elkaar toevallig waren tegengekomen op deze vredige plek. Toen ze weg was, bleef hij nog lang om de waterval te tekenen. Die schets wilde hij haar de volgende dag geven.

Jean was er de dag daarop dan ook, maar Wachiwi niet. De twee echtgenotes van Napayshni hadden na het eten van bessen last van hun maag, en Wachiwi bleef in het dorp om op de kinderen te passen.

Na twee dagen pas kwam Wachiwi weer bij het meer, en tot haar teleurstelling was Jean er niet. Ze vroeg zich af of ze hem ooit weer zou zien. Misschien was hij teruggegaan naar waar hij vandaan was gekomen… Ze wist dat hij geen krijgers van de Crow tegen het lijf was gelopen; ze zou het zeker hebben gehoord als er een blanke was gedood. Dan zouden de krijgers zijn scalp aan het opperhoofd hebben geschonken. Nee, Jean was net zo geheimzinnig verdwenen als hij was gekomen. In elk geval leek hij een goede geest te zijn. Hij had haar geen kwaad gedaan, en hij leek vreedzaam en vriendelijk.

Toen ze die avond terugkwam in het dorp was ze stilletjes. De mannen hadden iets te vieren: ze hadden een goede jacht gehad. Sommigen sprongen uit de band. Napayshni dronk te veel, iets wat hij slechts zelden deed, maar hij was dan ook in een feestelijke stemming. Hij probeerde zelfs bij haar op de slaapmat te kruipen. Ze deed alsof ze sliep, en toen ging hij maar naar zijn eigen plekje. Eerst had hij echter teder haar gezicht en hals gestreeld, in de hoop dat ze daarvan zou ontwaken. Maar ze wilde hem nog niet, en ze vroeg zich af of ze hem ooit wel zou willen. De laatste tijd had ze gemerkt dat zijn hartstocht voor haar was gegroeid, en daardoor was het tot haar doorgedrongen dat ze zo gauw mogelijk moest vluchten. Ze was bang dat hij zich aan haar zou opdringen, gefrustreerd door het lange wachten. Tot nog toe was hij heel geduldig geweest, maar dat kon natuurlijk niet eeuwig duren. Van andere vrouwen had ze gehoord wat mannen allemaal deden, en of ze het prettig vond of niet, ze was van hém. Hij kon met haar doen wat hij wilde. Het was een wonder dat hij dat nog niet had gedaan.

Het zou een lange winter worden, zo samen in de tipi, en allebei zijn echtgenotes zouden tegen die tijd hoogzwanger zijn. Uiteraard zou hij dan zijn behoeften willen bevredigen bij haar, en haar ook zwanger maken. Voor een opperhoofd was het hebben van veel kinderen een teken van kracht en mannelijkheid. En sinds Wachiwi hier was, had hij al op haar geaasd. Goed, hij was geduldig geweest, maar ooit zou hij haar tot zijn vrouw maken, dus dat moest ze voor zijn door te vluchten. Ze had gezworen hem niet bij zich in de buurt te laten komen. De moord op haar broers en Ohitekah kon ze hem niet vergeven.

In de laatste dagen van de zomer werd er gesproken over het opbreken van het kamp. De bizons trokken al weg, en de Crow wilden voordat de winter inviel nog een paar keer op jacht. Ze waren heel lang in dit zomerkamp gebleven, en Wachiwi had genoten van de dagen bij het meer, vooral nadat ze Jean had leren kennen. De dag voordat het kamp zou worden opgebroken, ging ze voor de laatste keer naar het meer. Ze dacht niet dat ze Jean daar zou zien, want hij was al een paar dagen niet meer verschenen. Waarschijnlijk zou ze hem nooit meer zien…

Net als anders zette ze er de pas in, want dan zou ze meer tijd hebben bij het meer voordat ze weer terug moest. Het was ietsje frisser geworden, je kon merken dat de herfst eraan kwam. Al een paar blaadjes waren gevallen, maar het was nog warm genoeg om te gaan zwemmen. Zoals altijd trok ze haar kleren uit, ook al was het water niet meer zo warm. Na het zwemmen deed ze haar jurk en mocassins weer aan, terwijl ze aan Jean dacht. Ze was verrast toen ze hem opeens zag en vroeg zich af of hij soms inderdaad een geest was. Al ruim een week had ze hem niet meer gezien.

Hij maakte haar met gebaren duidelijk dat hij weg was geweest en pas net was teruggekomen. Helaas kon hij haar niet duidelijk maken dat hij had gehoopt haar weer te zien, al was het nog één keer, voordat hij verder trok. Toen hij haar de schets van de waterval gaf, keek ze blij. Maar ze gaf het papier wel terug, want ze kon de schets niet meenemen naar het kamp. Vervolgens liet hij haar een tekening zien die hij van haar had gemaakt, en dat ontroerde haar. Zodra ze haar portretje zag, verscheen er een lach op haar gezicht.

Een poosje bleven ze op de boomstam zitten. Ze had bessen geplukt en gaf hem er een handje van. Zo zaten ze als twee kinderen te smikkelen, toen ze ineens iets hoorden ritselen in de bladeren. Allebei schrokken ze ervan, en voordat ze het wisten liep Napayshni de open plek op. Hij zag er net zo verbaasd uit als zij. Even bleef iedereen als verstard kijken, toen sprong Napayshni op Jean af.

Wachiwi wist niet wat ze moest doen. Ze had niet gemerkt dat Napayshni haar was gevolgd. Zoiets had hij nooit eerder gedaan, en ze wist niet of hij alleen was. Uiteraard kon ze niet weten dat hij het wachten beu was en had besloten voordat het kamp werd opgebroken het huwelijk te consummeren op de plek die haar zo dierbaar was. Dat leek hem een geschikte optie.

Terwijl Wachiwi geschokt toekeek, grepen de mannen elkaar met vertrokken gezicht vast, hun handen om elkaars keel. Ze voelde zich vreselijk hulpeloos. Maar net toen Napayshni aan de winnende hand leek, liet Jean hem even los, trok zijn mes en stak Napayshni ermee neer. Napayshni keek haar verwonderd aan, maakte een rochelend geluid en terwijl het bloed uit zijn keel spoot, stortte hij ter aar-de. Hijgend en kokhalzend probeerde Jean op adem te komen. Napayshni bleef doodstil liggen, zijn ogen geopend, het bloed sijpelend uit een wond. Hij was onmiskenbaar dood.

‘O god…’ zei Jean verschrikt. Hij wist niet wat te doen, maar Wachiwi wel. Ze pakte een van Napayshni’s benen, wees toen naar het andere been en vervolgens naar Jean. Samen trokken ze het lijk de bosjes in. Dit was geen manier om een indiaans opperhoofd te begraven, maar ze hadden geen keus. Allebei beseften ze dat ze snel moesten handelen. Als het bekend was dat Napayshni naar het meer was gegaan, of als hij was gevolgd, zou dat de dood van Jean en Wachiwi betekenen. Het was niet Jeans opzet geweest het opperhoofd te doden. Toen Jean en Wachiwi vriendschap hadden gesloten, hadden ze met vuur gespeeld.

Wachiwi bleek sterk te zijn. Zonder veel moeite werd Napayshni verborgen in de bosjes, waar hij hopelijk pas na geruime tijd zou worden gevonden. Zodra het verbergen klaar was, wees ze naar zichzelf, naar Jean en naar het paard. Het was wel duidelijk dat ze samen met hem wilde vluchten, en zelf had hij ook al bedacht dat dat de beste optie zou zijn. Zo snel hij kon spoelde hij het mes schoon in het water, stak het terug in zijn riem en rende met haar naar het paard. Ze zeiden geen woord. Wachiwi sprong op de paardenrug, voor het zadel, alsof ze daar hoorde, en nadat Jean was opgestegen, sloeg hij een arm om haar middel, pakte de teugels en even later galoppeerden ze weg.

Ze wees naar paden en open plekken in het woud die hem eerder niet waren opgevallen. Terwijl ze voortreden, werd het hem duidelijk dat ze een uitstekend ruiter was. Ze moedigde het paard aan harder te lopen, want ze moesten zo gauw mogelijk zo ver mogelijk weg zijn. Zodra Napayshni in het kamp gemist werd, zou er naar hem worden gezocht.

Jean had meteen geraden dat Napayshni het opperhoofd moest zijn, maar hij begreep niet waarom Wachiwi niet ontzet was over zijn dood. Ze leek eerder opgelucht. Hij wist niet of het opperhoofd haar echtgenoot was geweest, of wat de relatie tussen die twee was. Maar tijd om ernaar te vragen was er niet.

Wachiwi gidste hen geconcentreerd door het woud. Urenlang reden ze in snelle vaart door, totdat het donker werd. Tegen die tijd was het paard erg moe, en Jean kon alleen maar hopen dat het niet kreupel zou worden. Er was nog een heel eind te gaan. Ze reden soms in noordelijke richting en dan weer in oostelijke. Maar uiteindelijk hielden ze halt toen ze een grot had ontdekt. Nadat hij het paard had vastgebonden, volgde hij haar de grot in. Deze keer nam hij zijn wapens wel mee. Hij wist niet goed waar ze waren, en zij ook niet echt, maar hij had wel een vaag vermoeden. Hij was van plan het huis te bereiken van een pelsjager die hij kende, en bij wie hij al eens een paar dagen had doorgebracht. De pelsjager was een Fransman die hij in Canada had leren kennen, al een paar jaar geleden. Jean wilde hem niet in gevaar brengen, maar de pelsjager woonde heel ver van de Crow af, dus zo’n vaart zou het wel niet lopen.

In Wachiwi’s ogen zag hij iets, alsof ze hem iets duidelijk wilde maken. Toen ze waren gevlucht vanaf het meer, had ze hem mee willen nemen naar het dorp van haar vader, maar onmiddellijk had ze beseft dat ze haar stam dan in gevaar zou brengen. Er zou een oorlog met de Crow op kunnen volgen. Want wanneer de Crow het lijk van hun opperhoofd zouden vinden, zouden ze ongetwijfeld denken dat zíj hem had gedood, om vervolgens te vluchten. Als ze terugging naar haar eigen stam, zou hun vermoeden bevestigd worden, en ze zouden op een gruwelijke wijze wraak nemen. Ze moest dus uit de buurt blijven van het dorp van haar vader. Misschien zouden de Crow denken dat ze door een andere stam was geroofd, en dat Napayshni daarbij was omgekomen. Maar dat leek niet erg waarschijnlijk. Nee, de Crow zouden denken dat zij de moordenares was. Er was geen andere uitweg voor haar dan verder te trekken met de blanke man, en wat er vervolgens zou gebeuren, daarnaar kon ze slechts gissen. Ze wist ook niet wat hij met haar van plan was. Die avond zei hij niet veel, en zij was ook niet spraakzaam. Ze wisselden blikken, maar geen woorden, en ze zochten ook niet hun toevlucht tot gebaren. Allebei beseften ze wat hun te wachten stond als ze werden gepakt.

Die nacht sliepen ze weinig, en ze vertrokken nog voor de dageraad, om die dag weer heel hard verder te rijden. Ze moesten over open terrein, en dit was het territorium van de Teton, die ook bij de Sioux hoorden. De Teton stonden enorm vijandig tegenover andere Sioux en werden door iedereen gevreesd. Gelukkig kwamen ze niemand tegen. Ze gingen zo snel als de wind, en eindelijk konden ze zich weer in een bos verschuilen. Daar konden ze niet meer zo snel opschieten, maar ze kwamen er ook niemand tegen. Er was helaas geen grot om in te slapen, dus bleven ze allebei wakker en zaten met gespitste oren te luisteren naar de bosgeluiden. Er waren geen geluiden die door mensen werden voortgebracht, en na twee dagen van razendsnel doorrijden hadden ze het gevoel dat ze niet werden achtervolgd. Allebei vroegen ze zich af of het lijk van Napayshni al was gevonden. Jean hoopte van niet. Misschien was zijn verdwijning nog een mysterie voor de stam.

Op de derde dag was wel duidelijk dat Jeans paard erg vermoeid was. Maar Jean wist waar ze waren, hij had een kaart van deze streek gemaakt en dacht dat ze hier redelijk veilig waren. Uiteraard konden de Crow nog achter hen aan komen, maar die wisten niet welke kant ze op waren gegaan en hadden een enorme achterstand. De stammen die deze streek bevolkten waren over het algemeen vreedzaam, en hielden zich voornamelijk bezig met ruilhandel en landbouw. Ze waren lang zo oorlogszuchtig niet als de Crow of de Teton. Er werden geen krijgers op rooftocht gestuurd, en Jean kon alleen maar hopen dat dat nog steeds het geval was.

Inmiddels hadden ze honderden mijlen afgelegd, sneller dan Jean ooit had gedaan. Wachiwi leek onvermoeibaar, ze wist zijn paard aan te moedigen tot dingen die Jean nooit waren gelukt. Ze was echt een uitstekend ruiter. Het leek wel alsof ze op een paardenrug was geboren. Die avond reden ze door toen het al donker was, en opeens zagen ze de eerste boerderijen, een paar blokhutten, en toen herkende Jean de blokhut waar hij naar op zoek was. Op het erf liet hij het paard stilstaan, vervolgens bracht hij het naar de stal en liep met Wachiwi naar de veranda, om daarna op de deur te kloppen. Dit was de blokhut van Luc Ferrier. Luc woonde al jaren in de Nieuwe Wereld, hij jaagde in Canada en dreef ruilhandel met de indianen. Hij was ook getrouwd geweest met een indiaanse, maar die was overleden. Jean beschouwde Luc als een goede vriend, hij vertrouwde hem volledig.

Luc deed de deur open en slaakte een vreugdekreet toen hij Jean zag. In rap Frans begonnen ze een gesprek.

‘Wat ben je al vroeg terug! Ik verwachtte je pas over minstens een maand… Ben je in de problemen gekomen, ben je ergens bang voor?’ Luc vond het leuk om Jean te plagen, vooral omdat Jean van adel was en Luc niet. Luc kwam uit de Pyreneeën en was een ruwe kerel, maar hij bezat een hart van goud en had stiekem veel respect voor Jean, al verborg hij dat door hem vriendschappelijk te plagen. Luc had al vaak gezien hoe Jean zich uit netelige situaties wist te redden.

‘Een ongelukje,’ antwoordde Jean achteloos, maar Luc zag aan hem dat hij moe was en vermoedde dat Jean dagenlang in het zadel had gezeten. Waarom wist hij niet, maar hij merkte wel aan Jean dat er iets gebeurd moest zijn. Hij wilde er echter niet naar vragen. Wat het ook was, bij Luc zou Jean veilig zijn, en daarom was Jean hier ook naartoe gegaan.

‘Wie heb je bij je?’ vroeg Luc. In elk geval was ze beeldschoon.

‘Ze heet Wachiwi, meer weet ik niet over haar. Volgens mij is ze Crow, of misschien Dakota. Geen idee. Ik ken die stammen niet goed. Ik heb het geprobeerd met Iroquois en Huron, maar dat verstond ze niet. Ze woonde in een dorp van de Crow, maar ze heeft haar best gedaan me uit te leggen dat ze eigenlijk ergens anders vandaan komt. Misschien is ze weggeroofd bij haar vader.’

Luc probeerde het in het Dakota, want die taal sprak hij vloeiend omdat hij vaak handeldreef met die stam. Hij kende allerlei dialecten en had een echte talenknobbel.

Wachiwi gaf antwoord en bleef een hele poos aan het woord terwijl ze vertelde wat haar was overkomen. Ze vertelde het hartstochtelijk, en Jean luisterde wel, maar begreep er geen woord van. Luc echter knikte en reageerde af en toe met een opmerking.

Jean vroeg zich af of ze Luc vertelde dat hij het Crow-opperhoofd had gedood. Hij hoopte maar van niet, want hij wilde Luc er niet bij betrekken. Dit was een probleem van Wachiwi en hem, niet van Luc. Hij kon alleen maar hopen dat het geen akelige gevolgen zou hebben. Eigenlijk was hij van plan verder te trekken naar Fort St. Charles en vervolgens naar St. Louis, en Wachiwi mee te nemen. Ze moesten allebei heel ver uit de buurt van de Crow komen. Wat hij daarna met Wachiwi zou doen, wist hij nog niet. En hij wist ook niet wat ze zelf zou willen; misschien kon Luc daarachter komen.

Na een hele poos wendde Luc zich tot Jean en legde alles uit. Ze waren aan de keukentafel gaan zitten, en Luc had twee grote borden stoofpot voor hun neus gezet. Luc kon goed koken, en de afgelopen drie dagen hadden Jean en Wachiwi weinig meer gegeten dan bessen. Jean was uitgehongerd, en Wachiwi zag bleek. Geïnteresseerd keek ze naar het eten en ze prikte er even in met haar vinger. Nadat Luc haar een lepel had gegeven, deed hij voor hoe die moest worden gebruikt. Ze leerde het snel, en terwijl Luc de situatie aan Jean uitlegde, lepelde ze de stoofpot naar binnen.

‘Ze hoort bij de Dakota. Haar vader is opperhoofd Witte Beer. Een belangrijk opperhoofd, ik heb van hem gehoord, maar hem nooit ontmoet. Ze drijven geen handel met de Fransen, ze ruilen onderling. Ze zegt dat ze in het voorjaar zijn overvallen door de Crow. Een paar vrouwen werden geroofd, onder wie zij. Haar broers en nog iemand zijn gedood, en zij werd gegeven aan het opperhoofd van de Crow. Ze zegt dat hij haar tot zijn vrouw wilde maken, maar dat zij weigerde. Ik wil daar graag even bij opmerken dat zoiets hoogst ongebruikelijk is. Wanneer je wordt geroofd en weigert met het opperhoofd te trouwen – dat is namelijk een hele eer – valt dat niet goed. Hij had haar kunnen doden. Blijkbaar heeft hij dat niet gedaan, en volgens haar behandelde hij haar fatsoenlijk. Een paar keer heeft ze een vluchtpoging gedaan door een van hun paarden te stelen. Maar elke keer werd ze teruggehaald.’

‘Ze is een uitstekend ruiter, dat kan ik je wel vertellen,’ voegde Jean eraan toe. ‘Onder elke omstandigheid, over elk terrein. Het verbaast me dat mijn paard nog leeft… Ze heeft er meer uit gehaald in de afgelopen drie dagen dan ik in drie jaar. Misschien ligt het morgen wel dood in de stal…’

Daar moest Luc om lachen. ‘Ze is een dappere meid om het opperhoofd te durven weerstaan, en om weg te lopen. Ze zegt dat jij haar van de Crow hebt gered. Een krankzinnige actie van jouw kant, trouwens. Als ze je hadden betrapt met de toekomstige echtgenote van het opperhoofd, zouden ze je zonder er verder bij na te denken ontdaan hebben van je scalp. Ik snap niet hoe jullie hebben weten te ontkomen.’

‘We hadden een voorsprong,’ zei Jean. Het was wel duidelijk dat Wachiwi Luc niet had verteld dat Jean het opperhoofd had gedood, en dat ze samen het lijk in de bosjes hadden verborgen. Jean vroeg zich af of het al zou zijn gevonden. ‘Ik ben niet van plan lang hier te blijven,’ zei hij. ‘Hier zijn we niet ver genoeg weg. Ik wil naar Fort St. Charles en vervolgens naar St. Louis. Eenmaal in het fort kan ik weer gerust ademhalen. Ik voel me nu nog niet echt veilig.’

‘Volgens mij kun je nu al gerust ademhalen. Ik geef jullie een van mijn paarden mee. Als jullie al drie dagen snel hebben doorgereden, hebben jullie een vers paard nodig. Wachiwi zegt dat ze terug wil naar haar familie, maar dat dat nu niet kan. Ze wil niet dat ze in de problemen komen. Volgens haar zullen de Crow razend zijn omdat deze keer haar vlucht is gelukt. Ze wil haar vader en broers niet in gevaar brengen.’ Vervolgens keek Luc zijn vriend vragend aan. ‘Wat ga je met haar doen, Jean?’

‘Dat weet ik niet. Als ze niet terug kan naar haar familie, en dat lijkt me het geval…’ vooral omdat ze ervan beschuldigd zou worden Napayshni te hebben omgebracht en de Crow uit zouden zijn op wraak, ‘… ik weet niet waar ik haar naartoe moet brengen.’

‘Hou je van haar?’ vroeg Luc op de man af.

‘Ik ken haar nauwelijks,’ antwoordde Jean. Dat was niet helemaal waar. Ze hadden elkaar al heel vaak gezien, maar hij kende haar niet goed genoeg om al van haar te kunnen houden. Ze konden immers niet eens met elkaar praten… ‘Ik heb haar als een soort gunst daar weggehaald.’

‘Ze beweert dat ze nu je slavin is,’ vertelde Luc.

‘Ik heb geen behoefte aan een slavin,’ reageerde Jean zacht. ‘Ik heb niet eens een huis… Ik heb alleen maar een paard en een stel landkaarten. Ik zou haar naar mijn verwanten in New Orleans kunnen brengen en haar daar achterlaten. Of misschien wil ze op Fort St. Charles blijven.’

‘Daar zal ze niet veel te doen hebben. Ze spreekt geen Frans en geen Engels, ze is nooit weg geweest uit haar dorp, afgezien van een periode bij de Crow. Ze is nog nooit in een stad geweest. Kun je je haar voorstellen in New Orleans? Wat zou ze daar moeten doen?’

‘Dat weet ik niet,’ antwoordde Jean, en hij haalde zijn hand door zijn haar. ‘Ze had hulp nodig. Verder heb ik niet gedacht.’ Ze hadden geen andere keus gehad dan te vluchten. Hun leven stond op het spel, niet alleen het hare. Maar dat vertelde hij Luc maar niet.

‘Ik zou haar gewoon houden als ik jou was,’ zei Luc met een glimlach in haar richting. Ze lachte terug en zei dat het eten goed smaakte.

‘Zeg, ze is geen meubel of zo. Ik kan haar niet gewoon houden. Ze zou haar eigen leven moeten leiden, met een echtgenoot en kinderen. Ik kan haar niet voortdurend rondsjouwen op mijn paard.’

‘Misschien moet je een huis kopen en haar daar achterlaten. Ze lijkt me best slim, en ze heeft pit. Dat is duidelijk te merken wanneer je met haar praat. En het was dapper om nadat ze geroofd was, zich te verzetten tegen het opperhoofd en haar best te doen om te vluchten. Ze zegt dat ze zich geen zorgen maakt nu ze bij jou is.’

‘Bedank haar maar voor het in mij gestelde vertrouwen. Dankzij haar zijn we nu waar we zijn. Ik zou absoluut zijn verdwaald. Zij heeft een uitstekend richtingsgevoel, ze kent het woud op haar duimpje. En ze was nooit bang en klaagde ook niet.’

‘Als je haar Frans leert, kun je met haar praten.’

‘En dan? Ik denk dat ik haar maar naar mijn verwanten breng. In St. Louis kan ik ordentelijke kleding voor haar kopen.’

‘Ze is nu ook ordentelijk gekleed. Alles aan haar toont aan dat ze de dochter van een opperhoofd is. Het kralenwerk, de pennen van stekelvarkens, de kralen op haar mocassins…’

‘Ik denk niet dat mijn verwanten in New Orleans daar oog voor hebben. Als ik haar daar breng, moet ze een paar fatsoenlijke japonnen hebben. Angélique, de vrouw van mijn neef, is uiterst fatsoenlijk.’ Wachiwi had iets waardigs over zich, en iets sierlijks. Dat zou iedereen opvallen, ze zou gerespecteerd worden. Angélique was in Parijs geboren. Ze was een verre verwant van de koning, en ze zorgde er goed voor dat niemand dat vergat. Hoewel ze al veertig jaar in New Orleans woonde, gedroeg ze zich nog heel erg Frans. Hij moest Wachiwi echt een beetje Frans leren voordat ze er waren.

Toen Jean pas in Amerika was, had hij een paar maanden bij hen verbleven, en wanneer hij behoefte had aan een vleugje beschaving, deed hij dat weer. Maar na een poosje begon het hem altijd te vervelen en vertrok hij. Hij vond het heerlijk om door de vrije natuur te trekken en nieuwe gebieden te ontdekken, hij wilde zich niet vestigen in een stad. En hij kon zich niet voorstellen dat Wachiwi in een dergelijke omgeving gelukkig zou zijn. Maar het was wel een goede plek om met haar naartoe te gaan, zodat ze kon wennen aan een andere cultuur. Om de een of andere reden vermoedde Jean dat ze snel zou leren. Ze leek immers ontzettend nieuwsgierig.

Op dat moment was ze op ontdekkingstocht gegaan in Lucs keuken, en waste de borden af in de emmer die hij daar voor dat doel had staan. Net zoals Jean had ze genoten van de eenvoudige maaltijd, waarvoor ze Luc in het Sioux had bedankt.

Er was slechts één slaapkamer, en Luc stond erop dat Jean en Wachiwi daar zouden slapen. Zelf ging hij slapen op een oude bank in de woonkamer. Zodra ze in de slaapkamer waren, strekte Wachiwi zich uit op de vloer. Ze had nog nooit een echt bed gezien. Omdat ze aannam dat het voor Jean was, zei ze er niets over.

Voordat ze naar de slaapkamer waren gegaan, had Luc haar laten zien waar ze buiten hun behoeften konden doen. Zo’n mal huisje had ze ook nog nooit gezien, maar ze had hem wel bedankt.

Toen ze eenmaal op de grond lag, trok Jean haar overeind en wees eerst naar haar en vervolgens naar het bed. Ook al maakte hij haar duidelijk dat ze daar kon slapen, toch weigerde ze en ging weer op de vloer liggen. Een poosje maakten ze er met gebaren ruzie over, maar ze hield voet bij stuk. Zij beschouwde zichzelf als Jeans slavin, en Jean beschouwde haar gewoon als een vrouw, een vrouw die net zo’n zware tocht achter de rug had als hij. Uiteindelijk strekte hij zich naast haar uit op de vloer, en daar moest ze van giechelen. Hij maakte haar duidelijk dat als zij op de grond wilde slapen, hij dat ook zou doen. Toch gaf ze niet toe, en het verbaasde hem dat ze zo koppig kon zijn. Eigenlijk zou hem dat niet moeten hebben verbaasd, hij kende haar immers al langer. Nog steeds moest hij denken aan wat Luc hem over haar had verteld, dat ze in de afgelopen maanden zo dapper heel veel had ondergaan. En nu was ze met hem op weg naar het oosten, waar haar een onbekend lot wachtte. Hoewel ze hem niet goed kende, vertrouwde ze hem. Ze hadden samen dan ook al heel wat beleefd. Als Napayshni Jean had gedood, zou haar een heel ander lot ten deel zijn gevallen. Misschien zou ze al dood zijn omdat ze stiekem met een blanke man had gesproken.

Eigenlijk had Jean haar niet alleen bevrijd, door zijn daden had hij ook haar leven gered, en daar was ze zich terdege van bewust. Daarom vond ze dat ze nu bij hem hoorde. Wat hij met haar aan moest, wist hij niet, maar hij kon haar niet in de steek laten. Waar zou ze heen moeten? Omdat ze koppig op de grond bleef liggen, nam hij toch het bed maar. Daar sliep hij heerlijk, en zij sliep ook diep. Nadat hij haar een deken had gegeven, had ze zich daarin gewikkeld, om een paar tellen later al in slaap te vallen. Ondertussen lag Jean in bed aan haar te denken. Het waren drie geweldige dagen geweest, en ineens drong het tot hem door dat in die korte periode zijn leven was veranderd. Hij was verantwoordelijk voor deze beeldschone indiaanse.

HOOFDSTUK 9

Voordat ze weer vertrokken, maakte Luc een stevig ontbijt voor hen, en hij gaf hun ook voedsel en water mee voor op reis. Het afgematte paard van Jean bleef in de stal, Luc had hun een ander paard gegeven, een flink, jong dier met sterke benen dat hen overal naartoe kon brengen. Jean bedankte hem hartelijk, en dat deed Wachiwi ook in het Sioux. En toen begonnen ze aan de tocht van twee dagen naar Fort St. Charles. Maar het duurde allemaal langer dan Jean had verwacht, zodat ze pas in de middag van de derde dag aankwamen op hun bestemming. De tocht was lang en zwaar geweest, maar niet gevaarlijk. Jean kende het fort goed omdat hij daar al eerder was geweest. Het werd bemand door Franse soldaten, en niemand leek verbaasd te zijn dat hij Wachiwi bij zich had. Veel mannen reisden met indiaanse vrouwen. Ze werd verwezen naar het gedeelte dat was bestemd voor indiaansen. Uiteraard kon ze niet bij Jean blijven; ze werd behandeld als een meid of slavin. Die avond, toen Jean even bij haar kwam kijken na het diner met de commandant, zag ze er niet erg blij uit. Jean had van een goed maal genoten, geroosterd konijn, bereid door een Franse kok, uitstekende wijnen, heerlijke koffie en een verrukkelijk dessert, en daarna had de adjudant sigaren rondgedeeld. In maanden had Jean niet meer zo goed gegeten.

Toen hij echter bij Wachiwi ging kijken, schrok hij omdat zij een bak eten had gekregen alsof ze een hond was. Hij vond het verschrikkelijk dat ze kennelijk niet goed werd behandeld. Het was niet in hem opgekomen dat dat het geval zou zijn. Bovendien leken de andere indiaansen minder beschaafd dan zij. Met een blik probeerde hij haar duidelijk te maken dat hij het erg voor haar vond, en zij keek terug alsof ze hem had begrepen. Ze knikte. Toen de deur naar het slaapvertrek werd geopend, zag hij dat de vrouwen op dekens op de vloer moesten slapen. De vrouwen werden eerder als honden behandeld dan als mensen, en hij besloot de volgende dag meteen verder te reizen. De bestemming zou St. Louis zijn, want daar kon hij haar in een hotelkamer laten verblijven, en kleding voor haar kopen. Bovendien was St. Louis slechts twee dagen rijden vanwaar ze waren.

De volgende dag kwam hij haar halen. Hij wees naar het paard dat ze van Luc hadden gekregen om haar duidelijk te maken dat ze zouden vertrekken, en hij zei iets tegen haar in het Frans. Dat leek ze prettig te vinden. Jean was het met Luc eens: ze moest een andere taal leren, Engels of Frans, of het liefst allebei. Als ze zich moest kunnen handhaven in de beschaafde wereld, waren er heel veel dingen die ze moest leren. Ze leek slim, dus dacht Jean dat het haar wel zou lukken. Onderweg leerde hij haar al wat woorden in beide talen.

Er was veel aan haar wat hij intrigerend vond. Graag zou hij meer over haar te weten willen komen, zoals waar ze was opgegroeid, hoe ze over van alles en nog wat dacht. Eerst had hij alleen oog voor haar schoonheid gehad, maar zelfs zonder dat ze echt met elkaar konden praten had hij begrepen dat ze een pittige vrouw met diepgang was.

Ze reden iets minder snel door, want ze waren niet meer echt op de vlucht. In theorie bevonden ze zich buiten bereik van de Crow. Wachiwi kon nooit meer terug, maar ze was niet meer in gevaar, of althans niet in groter gevaar dan je op elke reis kon verwachten. ’s Nachts sliepen ze in een woud, maar in het fort had Jean van alles ingeslagen, dus hadden ze dekens. Terwijl ze naar de sterren keken, dacht hij aan alles wat er was gebeurd, en toen pakte ze opeens zijn hand en legde die op haar hartstreek. Omdat hij begreep dat dat haar manier was om hem te bedanken, was hij ontroerd. Het deed hem veel dat ze hem zo onvoorwaardelijk vertrouwde. Ze was zowel kwetsbaar als sterk, en ineens vond hij haar ook heel erg jong. Hij maakte zich echt zorgen over hoe het verder met haar moest, zeker na de schandalige behandeling die in het fort haar deel was geweest.

Hij sliep onrustig, en toen hij ontwaakte, was het nog donker. Bij het schijnsel van de volle maan zag hij dat zij ook wakker was. Hij vroeg zich af of ze misschien bang of verdrietig was, dus streelde hij voorzichtig haar haren, om haar gerust te stellen dat alles in orde zou komen. Wat er ook gebeurde, hij zou haar ergens achterlaten waar het veilig was. Ze hadden samen veel doorgemaakt, hij zou ervoor zorgen dat ze goed terechtkwam, waar dan ook. Hij zou haar heus niet in de steek laten. Het was een verrassing voor hem dat hij zich zo verantwoordelijk voor haar voelde, want zoiets had hij niet eerder meegemaakt. Ze was een jong meisje, en hij zou een goed tehuis voor haar zien te vinden. Hij hoopte maar dat zijn verwanten in New Orleans aardig voor haar zouden zijn. Misschien zouden ze haar voor hen laten werken. Wachiwi kon voor Angéliques kinderen zorgen, of licht huishoudelijk werk verrichten. Er moest iets geschikts zijn voor Wachiwi. Hij ging op zijn zij liggen en lachte geruststellend naar haar. Onder de deken die ze van hem had gekregen, lachte ze terug, en toen boog ze zich over hem heen, raakte even zijn gezicht aan en kuste hem op de lippen. Dat had hij niet verwacht, en hij wist niet wat hij moest zeggen. Ze had hem overrompeld. Dus zei hij maar niets, deed zijn best de tedere gevoelens die hij voor haar koesterde weg te stoppen, maar kuste haar toen. Hij kon aan niets anders denken dan aan haar, en hij wilde geen misbruik maken van de situatie. Ze waren immers helemaal alleen in een woud… Maar toen ze elkaar nog eens kusten, werd hij plotseling door hartstocht overspoeld. Het zinderde tussen hen. Ze hadden zoveel meegemaakt, ze waren zo bang geweest, en op dit moment waren ze als twee schipbreukelingen die het strand hadden bereikt. Ze waren samen gevlucht, ze hadden het samen overleefd, en geen van beiden wist waar ze vervolgens naartoe moesten, afgezien van in elkaars armen, want dat leek een echt veilige plek. Jean kuste haar met een gretigheid die hij nooit eerder had ervaren, en zij omhelsde hem alsof hij alles was wat ze had. In haar eigen dorp had ze nooit een man in de ogen durven kijken, en ineens lag ze in Jeans armen, overweldigd door passie. Allebei stonden ze in vuur en vlam. Zonder erbij na te denken kroop hij bij haar onder de deken, en merkte dat ze naakt was. Hij zag en voelde de welvingen die hij eerder bij het meer had gezien, maar deze keer was ze geen geheimzinnige onbekende, maar vertrouwd en warm, en de zijne. Toen ze in elkaars armen in slaap vielen, kwam net de zon op, en bestond er voor hen geen twijfel over dat ze bij elkaar hoorden en dat alles was zoals het moest zijn. Maar waar ze heen moesten en hoe, was nog een geheim dat ontsluierd moest worden.

Laat de volgende dag werden ze wakker. De zon stond stralend aan de hemel. Jean keek naar Wachiwi toen ze haar ogen opensloeg, op zoek naar een teken van spijt, maar dat was er niet. Ze lachte naar hem en stak haar armen naar hem uit, en weer verloor hij zich in haar, vol opluchting en vreugde. Dit was niet wat hij had verwacht, hij was er niet op uit geweest, het leek een geschenk voor hen beiden. Toen ze opstonden, glimlachten ze. Ze konden het er niet over hebben, maar ze waren zich allebei bewust van wat er was gebeurd. Ergens in die nacht, of in de dagen en weken daarvoor, waren ze zonder het te beseffen van elkaar gaan houden. Als Jean Napayshni niet had gedood, zouden ze niet samen zijn geweest. Het lot had ingegrepen. Jean vroeg zich af of er na deze nacht misschien een kind van hem op komst zou zijn. Hij had gemerkt dat ze nog maagd was.

De vrouw die zichzelf zijn slavin noemde, was de vrouw bij wie hij wilde zijn, om wie hij heel veel gaf en die hij wilde beschermen. In de vierentwintig jaar van zijn leven had hij nog nooit van een vrouw gehouden, maar er bestond geen twijfel over of hij hield van haar. Jeugdige hartstocht was bij allebei onverwacht tot liefde geworden. Jean hield hartstochtelijk veel van Wachiwi, een indiaanse, een Sioux, een meisje dat hij bij een meer had leren kennen. Opeens wist hij wat hem te doen stond: hij wilde haar voor altijd bij zich hebben. Maar eerst moest hij haar toonbaar maken om haar in zijn wereld toe te laten.

Terwijl ze langzaam naar St. Louis reden, verdubbelde hij zijn pogingen haar Frans en Engels te leren. Vaak hielden ze halt om elkaar in een bos te beminnen, en dat was elke keer weer verrukkelijk. Twee dagen later kwamen ze in St. Louis aan, en tegen die tijd kon ze al een heleboel woorden en zinnetjes spreken. Het ging niet altijd goed, maar ze deed erg haar best en pikte dingen snel op. Geïnteresseerd en onder de indruk keek ze naar het hotel waar ze zouden verblijven. Nadat hij het paard naar de stal had gebracht, checkten ze in. Ze was diep onder de indruk van alles. Jean had om twee kamers gevraagd omdat hem dat fatsoenlijker leek, en de receptionist had met misprijzen naar Wachiwi gekeken en Jean zonder een woord te spreken de twee sleutels overhandigd. Toen hij de trap op liep, kwam ze achter hem aan, en hij ging haar voor de kamer in. Ze zouden slechts één kamer gebruiken, de andere was om haar reputatie te beschermen. Maar ze had geen reputatie hoog te houden, voor de mensen van het hotel was ze gewoon een indiaanse die hij bij zich had, en ze vonden het zonde van die kamer. Jean was echter als edelman opgevoed, en ook een indiaanse behandelde hij met respect.

Die avond aten ze in de eetzaal, en Wachiwi at zoals ze van Luc Ferrier had geleerd met een lepel. Toen Jean zijn servet op schoot legde, deed ze hem dat na, en hij leerde haar het gebruik van vork en mes. Ze prikte het eten aan haar vork, maar het mes vond ze maar een onhandig ding, en de gerechten vond ze ingewikkeld in elkaar zitten. Jean kon alleen maar proberen zich voor te stellen hoe merkwaardig ze alles moest vinden. Maar dit alles was nog niets vergeleken met het avontuur van de volgende dag, toen hij haar meenam naar een winkel en een naaister om haar goed in de kleren te steken.

In de winkel kocht hij een paar eenvoudige japonnen voor haar, en bij de naaister drie jurken die niet waren afgehaald en die hoewel ze niet voor Wachiwi waren gemaakt, haar toch uitstekend pasten. Twee van de jurken waren geschikt voor een diner bij zijn verwanten, er waren vier zedige jurken voor overdag, en schoenen. Het was aan Wachiwi te merken dat de schoenen haar niet bevielen. Ze kreeg ook vijf hoedjes die haar prachtig stonden, en onderkleding, waarvan ze niet wist wat ze ermee moest; de verkoopster moest haar dat laten zien. Zo droeg ze meer kleding dan ze ooit had bezeten. Er waren handschoenen, omslagdoeken, drie tasjes en een waaier. Alles werd bezorgd in het hotel, en Jean was blij dat ze per boot naar New Orleans zouden gaan, want als ze te paard zouden reizen, moesten er muilezels worden aangeschaft om alles mee te nemen. De dozen stonden opgestapeld in hun kamer. Jean kocht twee hutkoffers om alles in mee te nemen, en zorgde ervoor dat het paard zou worden teruggebracht naar Luc.

Aan het eind van de dag waren ze allebei doodmoe, en Wachiwi bedankte hem in aarzelend Frans voor alles wat ze van hem had gekregen. Ze zag er behoorlijk in de war gebracht uit, en eenmaal terug in het hotel trok ze gauw haar jurk van hertenhuid en haar mocassins aan. Van die kledingstukken wist ze tenminste hoe ze moesten worden gedragen. Ze wilde ze dan ook absoluut houden, en toen hij haar weer in haar indiaanse dracht zag, versierd met de blauwe pennen, was ze weer precies het meisje dat hij had leren kennen, en dat ontroerde hem.

Die dag had hij haar leren zeggen: jolie robe, chaussure en chapeau, en ook: gown, bonnet, undergarment, shoes en gloves. Ze kende de namen van alles wat hij had gekocht. Ze begon met hem te praten, meestal in het Frans, maar soms ook in het Engels. Toen ze de avondmaaltijd naar hun kamer lieten brengen, at ze met mes en vork om hem een plezier te doen, en toen hij een sigaar opstak, wilde ze ook roken. Hij lachte toen ze dat deed, maar vertelde erbij dat ze uitsluitend mocht roken als ze alleen waren. Haar vader had vroeger wel eens zijn pijp met haar gedeeld wanneer er niemand keek, dus begreep ze het en legde haar vinger tegen haar lippen om aan te geven dat het hun geheimpje was. Net zo geheim als de man die ze dood hadden achtergelaten in de bosjes. Hoewel geen van beiden daar graag aan wilde denken, was het wel wat hen bij elkaar had gebracht.

Die avond vrijden ze weer vol overgave in Jeans bed. Hun liefde was diepgaand, sensueel en explosief. Het was iets wat hij nooit eerder had ervaren, en wat voor haar een mysterie was. Ze had er geen woorden voor, maar die hadden ze dan ook niet nodig. Wat ze deelden terwijl ze elkaar beminden, was magisch.

De volgende dag hielp hij haar met aankleden, en met haar nieuwe koffers vol kleren gingen ze aan boord van de kielboot naar New Orleans. Wachiwi leek opgewonden en glimlachte blij. Ze had van deze rivier gehoord, maar had nooit gedacht die ooit te zien. Haar volk noemde hem Grote Rivier. De reis naar New Orleans zou drie weken in beslag nemen, mits de wind goed stond en ze geluk hadden. Onderweg zou de boot vaak aanmeren om passagiers van boord te laten gaan of aan boord te nemen.

Op de rivier voeren ook kano’s, platbodems, aken en andere kielboten. Het was er een drukte van belang. Wachiwi keek er geïnteresseerd naar en lachte Jean af en toe stralend toe. Vanwege het fatsoen had hij twee hutten gehuurd, net zoals hij in het hotel twee kamers had genomen. In de ene hut zetten ze hun bagage, in de andere sliepen ze. Wanneer ze het niet goed meer wist, hielp hij haar met haar onderkleding en maakte de veters van het korset vast. Dat deed hij lachend, want hij had er ontzettend veel plezier in. Ze schrok altijd van het strakke korset en liet hem het losser maken. Nou ja, hij kon haar niet alles tegelijk bijbrengen. Nog slechts een paar dagen geleden had ze naakt in het meer gezwommen en woonde ze in het dorp van de Crow, en ineens was ze gekleed als een dame op weg naar New Orleans om kennis te maken met zijn verwanten.

Eigenlijk zag hij daar wel een beetje tegen op, en dat de andere passagiers zuinig naar hen keken, maakte hem nerveus. Wachiwi was echter zo mooi dat de mannen wel begrepen dat hij met haar reisde, maar de vrouwen niet. Zodra ze haar zagen, keerden ze haar de rug toe. Jean schrok daarvan, en hij kon alleen maar hopen dat de inwoners van New Orleans meer begrip zouden tonen. Ze was zo onschuldig, zo fijn gebouwd, zo intrigerend dat hij zich niet kon voorstellen dat iemand iets tegen haar kon hebben. In elk geval vond híj haar onweerstaanbaar, en de nachten op de Mississippi waren dan ook vol hartstocht. In deze drie weken konden ze elkaar beter leren kennen, en zij kon werken aan haar Frans en Engels. Ze was zo intelligent en leergierig dat ze snel vorderingen maakte.

Ze kwamen langs Fort Prudhomme en Fort St. Pierre, en arriveerden eindelijk in New Orleans.

Die dag zag Wachiwi er bijzonder mooi uit. Ze droeg een teerblauwe jurk die tegen haar huid de kleur van de hemel leek te hebben, met een bijpassend hoedje, waarvan hij de linten onder haar kin had gestrikt, en ook handschoenen waarmee hij haar had geholpen. En dankzij hem had ze ook de juiste onderkleding aan. Gedeeltelijk was ze kind, gedeeltelijk vrouw, maar wat hem vooral aan haar beviel, was dat ze helemaal de zijne was. Ze was niet zijn slavin, maar zijn vrouw. De dochter van een opperhoofd. Wachiwi, de danseres. Luc had haar naam voor hem vertaald. Toen de boot in New Orleans had aangemeerd, hielp hij haar van boord en liep ze sierlijk achter hem aan.

Ze namen een rijtuig naar een pension aan Chartres Street dat Jean kende. Hij wilde dat ze ergens comfortabel onder dak waren. Ondertussen zou hij een brief aan zijn verwanten schrijven, die een plantage net buiten de stad hadden, waarin hij uitlegde dat hij terug was en iemand bij zich had: een jongedame. Hij wilde hun niet tot last zijn en zomaar aannemen dat ze bij hen konden logeren. Binnen de vier uur kwam er al antwoord. De vrouw van zijn neef, Angélique de Margerac, nodigde hen uit onmiddellijk te komen en hun kamers in de stad af te zeggen. Ze schreef niets over de jongedame, maar Jean ging ervan uit dat Wachiwi ook welkom zou zijn, want in zijn brief had hij heel duidelijk verteld dat ze zijn reisgenote was. Het was ongebruikelijk, maar hij was er zeker van dat ze allebei bij zijn verwanten terecht zouden kunnen. De brief van Angélique was immers warm van toon geweest.

Ze had zelfs haar rijtuig gestuurd om hen te halen, een elegante Franse berline, getrokken door vier paarden, en er was ook een aparte wagen voor de bagage. Jean lachte naar Wachiwi toen ze begonnen aan de lange rit naar de plantage, terwijl hij dacht aan de lange reis die ze al achter de rug hadden. Met een trotse blik keek hij naar haar en nam vervolgens haar hand in de zijne. Dit was de eerste keer dat hij ooit ergens naartoe ging met een vrouw, maar hij was op weg naar familie, en deze De Margeracs waren altijd ontzettend gastvrij geweest. Hij was ervan overtuigd dat het nu niet anders zou zijn.

HOOFDSTUK 10

Angélique de Margerac was getrouwd met de neef van Jeans vader, en stamde zelf af van een bekende aristocratische familie uit de Dordogne die verwant was aan de koning. Veertig jaar geleden was ze met Armand de Margerac in het huwelijk getreden en zeer tegen haar zin verhuisd naar New Orleans. In Parijs had ze graag willen wonen, maar niet in de Nieuwe Wereld. Het had Armand veel overredingskracht gekost om haar mee te krijgen. New Orleans was vijfendertig jaar voor hun aankomst gesticht door Fransen, en Armand had zich in bochten gewrongen om het haar daar naar de zin te maken. Hij had aan wat tegenwoordig Toulouse Street heet een huis gekocht, en een plantage met een enorm huis in de stijl van West-Indië, en dat huis had hij haar laten vullen met de antieke meubelen die haar familie haar uit Frankrijk had gestuurd. Armand had katoen en suikerriet laten planten, en algauw werd het een van de welvarendste plantages van de streek. Angéliques huis was het elegantste. Ze hadden er kinderen gekregen, die na verloop van tijd zelf aan het hoofd van plantages stonden, en tegen de tijd dat Jean uit Frankrijk vertrok en bij Armand en Angélique op bezoek kwam, stond ze al tientallen jaren bekend als de beste gastvrouw van heel Louisiana.

In die tijd was de kolonie Spaans geworden, en Armand en Angélique waren goed bevriend met de Spaanse gouverneur, die vaak bij hen kwam dineren, zowel op hun plantage als in het huis aan Toulouse Street. In het jaar dat Jean was aangekomen, had Angélique het huis in de stad afgesloten na de grote brand die op Goede Vrijdag bijna duizend panden had verwoest. Wonderbaarlijk genoeg was hun huis gespaard gebleven, maar ze vond het te enerverend om daar nog te verblijven. Ze vreesde nog een brand en bleef liever op de plantage. Het was daar bovendien comfortabeler en deftiger. Ze vond het heerlijk om gasten te hebben en ze had Jean dan ook overgehaald een aantal maanden te blijven voordat hij in noordelijke richting naar Canada trok, en uiteindelijk naar de Great Plains in het Westen. Ze was erg gastvrij geweest en had Jean voorgesteld aan al hun vrienden en kennissen, en ook aan een paar zeer aantrekkelijke jongedames. Hij had echter geen interesse in hen getoond, maar iedereen had de Franse neef toch uiterst charmant gevonden.

De streek rondom New Orleans had een sterk internationaal karakter, met niet alleen Franse en Spaanse inwoners, maar ook een grote gemeenschap Duitsers, en, zei Angélique, dat maakte de soirees en diners extra interessant. Ze was vooral trots op de bals die ze gaf, en op de belangrijke personages die bij hen hadden gelogeerd.

De plantage lag tussen Baton Rouge en New Orleans, en het duurde twee uur voordat Jean en Wachiwi daar in het elegante rijtuig, getrokken door vier paarden, aankwamen. Het rijtuig was per schip overgekomen uit Frankrijk, achterop reden twee palfreniers mee, en de koetsier liet de paarden in een vlug tempo draven. Angélique wilde graag dat ze er voor het diner waren, en Jean wist maar al te goed dat het diner een langdurig gebeuren zou zijn. De avond daarvoor had hij Wachiwi erop voorbereid, en hij hoopte dat ze het allemaal aan zou kunnen. Het was in elk geval prettig te weten dat de japonnen die hij in St. Louis had aangeschaft, geschikt waren voor een dergelijke gelegenheid. Uiteraard waren ze niet zo elegant als die van Angélique, want zij liet haar kleding nog steeds in Parijs maken en die werd twee keer per jaar per schip naar de Nieuwe Wereld verstuurd. In New Orleans had ze een knappe naaister die alles kon kopiëren, zelfs sommige van de Franse japonnen.

Ze naderden de plantage, die naar Angélique was vernoemd, via een schier eindeloze oprijlaan langs een haag van eiken. Tien minuten later onthulde zich de grandeur van het in West-Indische stijl opgetrokken huis. Jean glimlachte naar Wachiwi en wreef even over haar hand. Ze verstond nog niet voldoende Frans of Engels om met woorden op haar gemak te worden gesteld.

‘Het komt wel goed,’ zei hij zacht, zijn toon net zo geruststellend als de woorden. Hij droeg een donkerblauwe jas van een uitstekende snit, een jas die hij bij zich had gehad toen hij aankwam uit Frankrijk. Hij kreeg slechts zelden de kans om die aan te trekken, en daarom bewaarde hij hem keurig opgerold in zijn tassen. Het bezoek aan de plantage was echter een goede gelegenheid om de jas weer eens te dragen, net zoals de satijnen jas en kniebroek die hij tijdens het diner zou dragen. Die kledingstukken had hij achtergelaten op de plantage, voor wanneer hij zou terugkomen. Hij was blij dat hij geen pruik hoefde op te zetten of zijn eigen haar te poederen, zoals hij in Europa zou moeten doen. Gelukkig waren zijn verwanten niet zo formeel, en zou zijn eigen donkere haar goed genoeg zijn.

Met grote ogen keek Wachiwi naar het huis waarnaar ze op weg waren. Ze zag er prachtig uit met het hoedje dat hij voor haar had gekocht. Af en toe keek ze hem zenuwachtig aan, en hij besefte dat ze op een galopperend paard veel minder bang was dan in de situatie waarin hij haar had gebracht. Het was dapper van haar om met hem mee te komen, en hij nam zich voor haar goed in bescherming te nemen toen de lakeien haar uit het rijtuig hielpen.

Zes livreiknechten stonden hen op de treden voor het huis op te wachten. Het waren allemaal zwarten, gestoken in precies eendere livreien. Jean wist dat het slaven waren. Er werkten er daar honderden van in de velden met katoen en suikerriet, en met die gewassen had de neef van zijn vader fortuin gemaakt. Voordat Jean iets tegen Wachiwi kon zeggen, kwam Angélique zwierig de voordeur uit om hen te begroeten. Ze lachte Jean hartelijk toe, en leek Wachiwi eerst niet op te merken, want die stond achter hem. Nadat hij Angélique had omhelsd, stapte hij opzij om de twee vrouwen aan elkaar voor te stellen. Meteen verscheen er een geschokte uitdrukking op Angéliques gezicht, die al snel veranderde in een van afgrijzen. Ze trok de hand terug die ze al had uitgestoken, deinsde naar achteren en keek Jean verwonderd aan.

‘O… Aha…’ zei ze neerbuigend, en zonder een woord tot Wachiwi te richten draaide ze zich om en liep terug het huis in. Een beetje angstig volgde Wachiwi Jean naar binnen, de prachtige gang in. ‘Laten we het meisje maar naar haar kamer brengen, zodat ze het zich daar gemakkelijk kan maken,’ zei Angélique, en ze liet een livreiknecht komen en fluisterde iets in diens oor. De man knikte en gebaarde vervolgens dat Wachiwi hem moest volgen. Even later was ze al verdwenen, nog zonder ooit voet in de salon te hebben gezet. Weer omhelsde Angélique haar neef hartelijk, opgelucht dat ze Wachiwi zo gauw had kunnen wegwerken. Op dat moment verscheen Armand, haar echtgenoot, in de deuropening van de bibliotheek, waar hij rustig een sigaar had zitten roken. Hij leek blij Jean weer te zien en kon zich er niet van weerhouden hem een beetje te plagen.

‘Ik begrijp dat je een jongedame hebt meegenomen? Moeten we ons voorbereiden op groot nieuws? Misschien kunnen we je overhalen je in New Orleans te vestigen, in plaats van rond te rennen in al die onbeschaafde streken waar jij het zo fijn vindt. Zeg, waar is ze?’ Hij keek om zich heen, verbaasd dat alleen Jean en Angélique er waren. Ze waren een beetje geschrokken omdat er in Jeans brief niets had gestaan over een chaperonne voor de jongedame. Geen tante, moeder, zuster of nicht. Ze konden alleen maar hopen dat het meisje van goede afkomst was. Een maîtresse met zich meenemen, dat zou hij nooit doen, dat zou ongepast zijn.

Jean had de blik van afgrijzen in Angéliques ogen goed gezien, en hij vreesde dat die Wachiwi ook niet was ontgaan. Angélique had goed duidelijk gemaakt dat Wachiwi niet welkom was. Het viel dan ook niet te verbergen dat Wachiwi indiaanse was. Meer hoefde Angélique klaarblijkelijk niet te weten. Zodra ze dat had gezien, bestond Wachiwi niet meer voor haar. Het was ongelooflijk dat hij haar hiernaartoe had durven meenemen. Het was hoogst impertinent, een belediging!

‘Ik heb haar naar haar kamer gestuurd om bij te komen van de rit vanuit de stad,’ legde Angélique gladjes uit.

Jean hoopte maar dat ze tijdens het diner niet moeilijk zou gaan doen. Er werd hem een glas champagne aangeboden, en daarna ging hij naar zijn kamer om zich op te frissen. Hij werd naar een kamer op de eerste verdieping gebracht, maar welke kamer Wachiwi had gekregen, wist hij niet en hij durfde er ook niet naar te vragen. Graag had hij haar even gevraagd of alles in orde was.

Omdat hij hier de afgelopen vijf jaar vaak had gelogeerd, kende hij het huis goed, maar alle deuren van de gastenkamers zaten dicht. Hij kon alleen maar hopen dat alles goed met haar was, maar vlak voordat hij naar beneden moest voor het diner, werd hij toch ongerust. Hij wist immers dat ze hulp nodig had bij het aantrekken van haar japon, en waarschijnlijk niet om hulp durfde vragen. Dus ging hij op een paar deuren kloppen, in de hoop haar te vinden zonder anderen lastig te vallen. Geen van de deuren werd echter geopend, en wanneer hij dat zelf deed en naar binnen keek, trof hij alleen verduisterde en verlaten vertrekken aan. Waar kon ze zijn? Op het laatst, toen hij echt niet meer wist wat te doen, belde hij om een bediende. Even later verscheen Tobias, een bejaarde man. Jarenlang had hij als Armands kamerheer gediend, en hij had Jean altijd vriendelijk bejegend. Hij had hem dan ook meteen herkend en hem warm begroet.

‘Tobias, weet jij waar de jongedame is? Ik kan haar niet vinden… Ik zou haar graag even spreken voordat we naar beneden gaan. Weet jij in welke kamer ze is ondergebracht?’

‘Jazeker, meneer,’ antwoordde Tobias gedienstig. Dit was een van de weinige plantages waar slaven goed werden behandeld. Armand de Margerac stond erom bekend dat hij hen vriendelijk bejegende en meestal gezinnen bij elkaar hield, en dat was elders wel anders, daar werden echtparen ruw van elkaar gescheiden wanneer een van hen werd verkocht, en hun kinderen werden ook als koopwaar beschouwd.

Jean werd altijd een beetje misselijk van dergelijke praktijken. Het was een van de dingen die hem in de Nieuwe Wereld bepaald niet bevielen. In Frankrijk was het ondenkbaar dat mensen als vee werden verhandeld. ‘Waar is haar kamer dan?’

‘Ze is in de hut naast de mijne, meneer,’ antwoordde Tobias zacht, en hij sloeg zijn ogen neer. Hij vermoedde dat de jonge neef uit Frankrijk het niet prettig zou vinden om te horen.

‘Pardon?’ Jean dacht dat hij het verkeerd had verstaan. Bij de veertien negerhutten achter het huis waren geen gastenverblijven, enkel slaven woonden daar.

‘Uw tante dacht dat ze zich daar beter op haar gemak zou voelen.’ Tobias had haar er zelf heen gebracht. Eigenlijk had hij medelijden met haar gehad omdat ze er zo bang en verloren uitzag. Hij had haar achtergelaten bij zijn vrouw, die haar had rondgeleid.

‘Breng me onmiddellijk naar haar toe,’ zei Jean. Met opeengeklemde kaken liep hij achter Tobias aan de trap af, de zijdeur door de achtertuin in, en vervolgens door een hek dat op slot zat, maar waarvan Tobias de sleutel bezat. Die hadden slechts een paar van de slaven die in het huis werkten. De andere slaven kwamen daar nooit. En Wachiwi kon ook het huis niet in als ze inderdaad opgesloten zat achter dat hek.

Over een wirwar van paden bracht Tobias Jean naar de gebouwen die werden aangeduid met de term ‘hutten’. In elke hut woonden een twintigtal slaven. Er waren ook een paar kleinere, prettiger hutten, waar de huisslaven in waren ondergebracht, net zoals Tobias en diens kinderen toen ze nog klein waren. Bij een van die hutten ging hij naar binnen, met Jean achter zich aan. Na een smal gangetje kwamen ze bij een paar kamertjes, waarin Jean een aantal mensen zag. Eindelijk vond hij ook Wachiwi, in een van de laatste kamertjes, samen met vier andere vrouwen. Haar koffers stonden er ook, en zij zat erop met een radeloze uitdrukking op haar gezicht.

‘Kom mee,’ zei Jean zacht. Zijn ogen fonkelden van woede, en zij keek nog banger omdat ze dacht dat hij boos was op háár. Ze wist zeker dat ze iets heel verkeerds had gedaan, en ze had geen idee wie al deze mensen waren en waarom ze bij hen in huis moest zijn. De hele middag had ze Jean niet gezien. Terwijl hij had gedacht dat ze in een logeerkamer aan het uitrusten was, was ze weggestopt bij de slaven. Jean richtte zich tot Tobias en zei dat de bagage naar zijn kamer moest worden gebracht.

Vervolgens nam hij haar mee naar zijn kamer, zette haar hoedje af, streek haar haren glad en zei dat het hem verschrikkelijk speet. Wat hij allemaal zei, begreep ze niet echt, maar wel de strekking. Tegen de tijd dat de bagage door twee huisslaven werd gebracht, kon ze weer lachen. Jean maakte een koffer open en haalde er een avondjurk uit.

Eerst kleedde hij zichzelf, toen maakte hij de veters van haar korset vast en hielp haar met haar onderkleding. Vervolgens haalde hij de waaier tevoorschijn, en toen ze een kwartier later helemaal gekleed was, zag ze er oogverblindend mooi uit. Het was een hele transformatie. Nadat hij haar haren had geborsteld totdat ze glansden, keek ze dankbaar naar hem op toen ze zichzelf in de spiegel had gezien. Ze zag er zowel exotisch als elegant, fris en jong uit, op-en-top fatsoenlijk. Hij legde haar hand op zijn arm en samen gingen ze de mooie trap af en de salon in.

Angélique en Armand zaten al op hen te wachten. Ze hadden een paar kennissen uitgenodigd, maar die waren er nog niet. Eigenlijk hadden ze voor het diner rustig een glaasje willen drinken met Jean en diens metgezellin, maar dat was voordat ze wisten wie hij had meegenomen. Inmiddels had Angélique alles uit de doeken gedaan, en Armand was opgelucht dat ze zo gauw een oplossing had gevonden. Ze waren het erover eens dat hun neef aan een vlaag van verstandsverbijstering moest lijden omdat hij te veel tijd had doorgebracht met de inboorlingen. Het was ondenkbaar om zo’n indiaanse bij hen thuis uit te nodigen.

Ze keken dan ook ontzet toen Jean het vertrek in kwam met Wachiwi aan zijn arm. Hoewel Wachiwi fatsoenlijk gekleed ging, was haar loshangende zwarte haar dat allesbehalve, en Angélique voelde zich dan ook duizelig worden.

‘Jean, waar ben je mee bezig?’ vroeg ze terwijl haar echtgenoot met open mond naar Wachiwi staarde. Armand moest toegeven dat deze indiaanse beeldschoon was, en hij kon begrijpen waarom zijn neef haar bij zich wilde hebben, maar dan toch zeker niet in andermans salon. De gedachte dat Jean haar hierheen had durven brengen, vonden ze schokkend.

‘Waar ik mee bezig ben?’ vroeg Jean met een vervaarlijke fonkeling in zijn ogen. Wachiwi had hem nooit eerder zo meegemaakt, en zijn verwanten ook niet. Maar ze kregen nu een beeld van hoe zijn humeur kon zijn. Normaal gesproken duurde het lang voordat hij in woede ontbrandde, maar op dit moment was hij vanwege Wachiwi getergd tot het uiterste. ‘Ik vind dat jullie mijn metgezellin ontzettend onbeleefd hebben behandeld. Een poosje geleden heb ik haar gevonden in een slavenverblijf, in een ruimte met vier andere vrouwen. Blijkbaar was er een vergissing gemaakt. Ik heb haar naar mijn eigen kamer meegenomen,’ vertelde hij gladjes. ‘Daar zullen jullie wel begrip voor hebben.’

‘Nee, daar heb ik geen enkel begrip voor!’ zei Angélique, en ze sprong op. Haar ogen fonkelden al net zo vervaarlijk als die van Jean. ‘Ik wil die wilde niet in mijn huis. Hoe dúrf je haar hier te brengen? Ze hoort in de slavenverblijven, waar Tobias haar heeft gebracht. Ik wil geen zwarte aan mijn dis! Breng haar onmiddellijk weg!’ Ze wilde dat Wachiwi weg zou zijn voordat de andere gasten arriveerden, en haar echtgenoot was het helemaal met haar eens. Jean echter totaal niet.

‘Ze is geen zwarte. Ze is een Sioux, en haar vader is een opperhoofd.’

‘Wat? Zo’n wilde die naakt rondloopt en mensen vermoordt? Wie heeft zij allemaal vermoord voordat ze hier kwam? Hoeveel zuigelingen van blanke vrouwen heeft ze gedood? Ben je soms gek geworden?’

‘Wat een verschrikkelijke dingen om te zeggen… Als jullie willen, vertrek ik onmiddellijk naar New Orleans. Laat het rijtuig maar voorrijden,’ zei hij op strenge toon.

Angélique liep rood aan, want ze was al net zo kwaad als Jean. ‘Uitstekend idee. En waar denk je daar te verblijven? Geen fatsoenlijk pension zal jullie onderdak willen verlenen. Je neemt een indiaanse gewoon niet mee naar een fatsoenlijk huis, net zomin als je dat met een slavin zou doen.’

‘Wachiwi is geen slavin,’ reageerde hij kwaad. ‘Ze is de vrouw van wie ik houd.’

‘Je hebt je verstand verloren,’ zei Angélique. ‘Gelukkig leven je ouders niet meer en kunnen ze niet horen wat je zegt over iemand als zíj.’

Wachiwi keek van de een naar de ander, er niet zeker van waar de ruzie over ging. Ze wist wel dat ze hier niet welkom was, dus nam ze aan dat ze ruzieden over haar. En ze wilde niet voor problemen zorgen in Jeans familie. Maar Jean stond naast haar en leek haar in bescherming te nemen. Aan de toon van hun woorden te horen waren ze allemaal woedend. In de korte periode dat ze Jean kende, had ze hem nog nooit zo meegemaakt. Ze had hem ook nooit eerder zo fel horen spreken, hij was juist altijd bijzonder vriendelijk, tegen haar en tegen anderen. Maar op zijn verwanten was hij razend, en zij op hem.

‘We vinden wel een plek waar we kunnen verblijven,’ zei hij rustig.

‘Dat betwijfel ik,’ zei Angélique. Haar stem klonk schril.

Net op dat moment hoorden ze ratelende wielen over de oprijlaan komen.

Allebei de oudere De Margeracs raakten in paniek. ‘Zorg dat die vrouw onmiddellijk uit mijn salon verdwijnt,’ merkte Angélique gespannen op.

Zonder nog een woord nam Jean Wachiwi bij de arm, stapte met haar de salon uit en liep de trap op. Ze waren net op de overloop toen de eerste gasten binnenkwamen. Zodra ze Jeans kamer hadden bereikt, legde hij zo goed en zo kwaad als het ging uit dat ze zouden terugkeren naar de stad.

‘Ze zijn boos vanwege mij,’ zei ze, en ze keek er verdrietig bij. Toen Tobias binnenkwam, vroeg Jean of hij wilde inpakken. Wachiwi’s koffers stonden er nog, er was nog slechts weinig uit gehaald.

‘Nee, ik ben boos op hen.’ Hij wilde haar gevoelens niet kwetsen en deed zijn best het haar uit te leggen. Hun reactie had hem echter de ogen geopend. Wat zouden ze kunnen verwachten als ze in New Orleans bleven? Misschien was het naïef van hem geweest een vriendelijker ontvangst te verwachten, in een beschaafde plaats als deze. Waar moesten ze heen? Waar moesten ze gaan wonen als ze bij elkaar bleven? Dat wilde hij per se, maar waar? In een blokhut niet ver van waar de indianen leefden, zoals Luc Ferrier? En moest hij zijn indiaanse vrouw dan verborgen houden, en nooit meer teruggaan naar de beschaafde wereld? Was iedereen zo bekrompen? Het was werkelijk absurd. Maar waar moest hij heen met Wachiwi?

De enige verwanten die hij in Amerika had, waren deze twee. Verder kende hij niemand dan de ontdekkingsreizigers, pelsjagers, landmeters en soldaten die hij onderweg was tegengekomen. Het was één ding om in je eentje een nomadische levensstijl aan te nemen, maar iets heel anders om dat met Wachiwi te doen. Hij had gehoopt hier een paar maanden te kunnen blijven, totdat hij een plan had kunnen trekken. De avond met zijn oudere verwanten had die periode aanzienlijk verkort.

Een halfuur later reden ze in het rijtuig terug naar New Orleans, en het was al bijna middernacht toen ze halt hielden voor het pension waar hij eerder die dag kamers had geboekt. Eerder was er geen probleem geweest, maar hij had toen gezegd dat ze slechts een paar uur zouden blijven. Deze keer keek de receptionist hem bevreemd aan, ging overleggen met de eigenaar, en hoewel het midden in de nacht was, kreeg hij uiteindelijk een kamertje aan de achterkant, waar personen werden ondergebracht aan wie een luchtje zat. Toen hij die middag kamers had gehuurd, hadden ze Wachiwi niet gezien. Maar goed, in elk geval hadden ze onderdak.

‘Bent u van plan lang te blijven?’ vroeg de receptionist niet op zijn gemak.

‘Dat weet ik nog niet,’ antwoordde Jean naar waarheid. Hij had geen idee waar ze heen moesten. Zijn verwanten hoefde hij voorlopig niet te zien, het was ondenkbaar om Wachiwi weer te laten vernederen. ‘Misschien een paar weken,’ zei hij, terwijl hij zich afvroeg of hij misschien met haar naar het noorden moest reizen. Voorlopig wist hij het echt niet.

Eenmaal op hun kamer trok hij zijn jas uit en hing hem over een stoel. Vervolgens hielp hij Wachiwi uit haar japon en legde die in de koffer, gevolgd door het korset en die ingewikkelde onderkleding. Hij had een paar nachtjaponnen voor haar gekocht, maar ze trok haar indiaanse jurk aan. Dat was het comfortabelste kledingstuk dat ze bezat, en was vertrouwd. Die jurk was voor haar net zoiets als de hertenleren kniebroek die hij altijd droeg wanneer hij rondtrok, want die was voor hem het gemakkelijkst.

Terwijl ze in het kamertje zaten, vertelde hij haar over het land waar hij vandaan kwam. Eigenlijk deed hij dat om haar af te leiden, want ze moest hebben gemerkt dat er iets was misgegaan. Onder het vertellen groeide er een plan. Hij wist niet of het in Frankrijk beter zou zijn, maar erger dan hier kon het nauwelijks. Hij vreesde dat Wachiwi overal in de Nieuwe Wereld onheus bejegend zou worden, in het westen, het noorden, het zuiden en het oosten. Hij wilde haar meenemen naar huis.

Hij vertelde haar over een heel groot meer dat de Atlantische Oceaan werd genoemd, en dat hij aan de overkant van dat meer woonde. Het zou twee hele manen duren voordat ze daar waren, en dat was heel erg lang. Hij vertelde hoe mooi Frankrijk was, over het landschap van Bretagne, over de mensen die ze in Frankrijk zou leren kennen, over de broer die in het voorouderlijk château woonde. Hij zei dat hun ‘hut’ veel en veel groter was dan die ze die avond had gezien. Daar moest ze om lachen, en ze zei dat het geen hut was, maar een huis, en daar moest hij weer om lachen. Met haar kon hij tegen alles op, er was geen obstakel dat hij niet kon nemen. Bovendien wilde hij niet dat ze nogmaals zou worden blootgesteld aan het soort vernederende behandeling dat ze had moeten ondergaan op de plantage. Hij vermoedde dat anderen net zo akelig zouden doen als zijn verwanten, en hij was er vrijwel zeker van dat het in Frankrijk heel anders zou zijn. Hij hoopte dat ze daar als bijzonder en exotisch zou worden beschouwd, niet als iemand die moest worden weggestopt en vernederd. Ja, hij wist wat hem te doen stond: haar meenemen naar huis, naar Bretagne.

De volgende ochtend wilde hij een brief schrijven naar zijn broer om hem te vertellen dat ze met het eerstvolgende schip naar huis zouden komen. Zijn brief zou weken of dagen eerder aankomen dan zijzelf, maar in elk geval zou Tristan op hun komst zijn voorbereid, en ook ongeveer weten wanneer hij hen kon verwachten. Jean wilde passage boeken op het eerst mogelijke schip dat Frankrijk als bestemming had. Hier was niets meer voor hen. En de reis zou voor hen een avontuur betekenen. Na alles wat ze hadden meegemaakt, leken twee maanden van speelbal van de golven zijn niet erg verschrikkelijk. Voor de eerste keer in de vijf jaar dat hij in de Nieuwe Wereld was, verlangde hij naar huis. Al die tijd had hij zijn land en zijn broer niet meer gezien. Maar hij had wel alles gedaan waarvoor hij hierheen was gekomen: hij had nieuwe streken ontdekt, hij had verbazingwekkende avonturen beleefd, en hij was ook nog eens de Ware tegengekomen. Deze indiaanse was de vrouw met wie hij wilde trouwen en kinderen krijgen. Uiteraard wist hij niet wat zijn broer er allemaal van zou vinden, maar Tristan was een verstandig man vol begrip, en wat anderen er verder ook van dachten, Jean wist dat Wachiwi de Ware voor hem was. Samen zouden ze naar Frankrijk gaan, om daar aan een nieuw leven te beginnen. Toen hij naar haar lachte, drong het tot hem door dat zijn jongensdagen waren afgelopen. Samen met zijn bruid zou hij wachten op wat het leven hun te bieden had.

HOOFDSTUK 11

Jean hield zich aan zijn voornemen. Na het rampzalig verlopen bezoek aan zijn verwanten schreef hij de volgende dag een brief aan zijn broer Tristan. Het was een lange, zorgvuldig verwoorde brief waarin hij de belangrijkste punten aanstipte en veel details wegliet. Zo vertelde hij bijvoorbeeld niet dat hij een opperhoofd van de Crow had gedood om vervolgens te vluchten met de vrouw met wie hij van plan was te trouwen en die de gevangene van dat opperhoofd was geweest. Hij vertelde alleen maar dat hij de vrouw van zijn dromen had leren kennen en met haar terug wilde keren om zijn broer te helpen met het bestieren van zijn landgoederen. Zijn dagen van avontuurlijk rondtrekken waren voorbij. Het werd tijd om zich te vestigen. Zo had hij zich nog nooit gevoeld.

Jean was tien jaar jonger dan zijn broer, die weduwnaar was en twee kinderen had, van wie Jean er eentje nog nooit had gezien. Toen Jean naar Frankrijk was vertrokken, had zijn broer Tristan nog een beeldschone, jonge echtgenote en een kindje van één jaar oud gehad. Een jaar later was Tristans echtgenote gestorven tijdens de bevalling van hun tweede kind. Voor zover Jean wist, was zijn broer daarna alleen gebleven. Tristan was niet hertrouwd, maar Jean wist natuurlijk niet of Tristan er een maîtresse op na hield. Omdat Tristan serieus van aanleg was, dacht Jean niet dat hij iets anders van een vrouw wilde dan een huwelijk.

De familie bezat het grootste château van de streek, met uitgestrekte landgoederen erbij. Tristan nam zijn verantwoordelijkheden erg serieus, en Jean vermoedde dat hij wel blij zou zijn dat zijn jongere broer terug zou komen om zich te vestigen. Jean had er lang over gedaan om dat punt te bereiken; hij was al vierentwintig. In de brief bewierookte hij Wachiwi, maar schreef verder niet veel over haar, alleen dat hij van haar hield, dat ze op weg zouden gaan naar Bretagne en daar in het kerkje op het landgoed wilden trouwen. Tristan had de titel geërfd en alles wat daarbij hoorde toen hij nauwelijks meer dan een jongen was geweest en zijn ouders tijdens een epidemie waren omgekomen. Tristan was toen achttien, en Jean nog maar acht; een kind. Sindsdien was Tristan het hoofd van de familie, en voor Jean was hij zowel een broer als een vader. Voordat Jean uit Frankrijk was vertrokken, hadden ze al een hechte band gehad. Jean wilde echter op avontuur, iets wat voor Tristan nooit mogelijk was geweest. Tristan had veel te veel verantwoordelijkheden met al hun bezittingen en landerijen. Bovendien hadden ze nog de rederij, en het enorme huis in Parijs, waar ze slechts zelden gebruik van maakten, hoewel Tristan vaak aan het hof was. Hij had banden met het koningshuis, en Jean wilde dat nu allemaal ook.

Jean was volwassen geworden, en dat kwam door de beeldschone indiaanse die hij mee naar huis nam. In de brief vertelde hij de belangrijke dingen over haar, maar één detail vermeldde hij niet. Na het fiasco op de plantage wilde hij niet dat Tristan al bevooroordeeld zou zijn nog voordat hij Wachiwi had gezien, en daarom schreef hij niet dat ze indiaanse was. Hij vertelde Tristan zelfs niet haar naam. Het liefst wilde hij dat Tristan haar zou accepteren en van haar zou gaan houden om wie ze was, en Jean was ervan overtuigd dat dat zou gebeuren. Hij schreef zijn oudere broer dat ze mooi, dapper, lief en zachtaardig was. Een nobele vrouw, een waardig mens. Wat ook haar afkomst was, ze verdiende respect. Jean wist zeker dat Tristan dat zou inzien. Zo was Tristan wel. Jean had hem altijd bewonderd vanwege de last die zijn broer al die jaren zonder klagen had gedragen. Iedereen in de streek droeg hem net zoals Jean op handen. Hij kon nauwelijks wachten om Tristan voor te stellen aan Wachiwi. Tijdens de lange reis zou hij haar goed Frans leren, zodat ze met zijn broer en al hun vrienden en kennissen in Bretagne vloeiend zou kunnen converseren. Engels was niet meer nodig, want hun thuis zou Frankrijk zijn.

Wachiwi kleedde zich met zorg, en Jean lachte goedkeurend naar haar toen ze uit het pension vertrokken en naar de haven wandelden. Het was een drukke stad, met veel activiteiten in de buurt van de haven. Geërgerd merkte Jean dat hun afkeurende blikken werden toegeworpen. Afkeurender hadden die blikken niet kunnen zijn als hij met een naakte slavin van een plantage had rondgelopen. De mannen keken wellustig naar haar omdat ze zo mooi was, de vrouwen keken vol afgrijzen naar hem, om vervolgens hun blik af te wenden. De vrouwen, vooral degenen die getrouwd waren, waren op de hoogte van de dingen die mannen deden wanneer er geen fatsoenlijke lieden in de buurt waren, maar om publiekelijk met een indiaanse te flaneren, ook al was ze nog zo mooi, was zeer onbehoorlijk. En het was nog erger omdat Wachiwi zo beeldschoon was. Alleen daarom al kregen de vrouwen meteen een hekel aan haar. Zelfs Wachiwi, die zo onschuldig was en niet goed op de hoogte van de gebruiken van de blanken, konden de vijandige blikken niet ontgaan. Ze vroeg hem ernaar toen een ontzette dame op leeftijd haar kinderen naar zich toe trok en iets onaardigs zei tegen haar echtgenoot, om het hele gezin vervolgens te dwingen de straat over te steken om maar niet op dezelfde stoep te hoeven lopen als Jean en Wachiwi. Iedereen leek zeer ontstemd dat hij deed alsof Wachiwi een keurige dame was, dat hij haar als nette vrouw had gekleed en haar behandelde als iemand die respect verdiende. Als hij zijn paard een hoedje had opgezet en een jurk aangetrokken, zouden ze dat als veel minder schokkend hebben ervaren. Het waren niet alleen de vrouwen die hen buitensloten, het waren ook de mannen, die weliswaar jaloers op hem waren, maar zijn gedrag openlijk afkeurden. Zij mochten zoiets niet, waarom hij dan wel? New Orleans was absoluut geen goede stad voor hen, en Jean popelde om te vertrekken. Hij wilde Wachiwi behoeden voor die lelijke blikken, de hoorbare opmerkingen, de indruk die werd gegeven dat ze geen haar beter was dan hun slavinnen. Hij kon bijna niet wachten om terug te zijn in Frankrijk, waar hij hoopte dat ze als mens zou worden behandeld, met respect.

Die ochtend sprak hij met twee kapiteins terwijl Wachiwi naast hem stond. Hij vond het beter om maar te zeggen dat ze een echtpaar waren, en legde uit dat hij op het eerste het beste schip met bestemming Frankrijk passage wilde boeken. De eerste kapitein keek Wachiwi eens aan, zag dat ze indiaanse was en zei even later dat alle hutten al waren geboekt. Er was geen plaats meer op het schip. Jean geloofde er geen woord van, hij wist zeker dat de kapitein geen zin had in klachten van de overige passagiers, en dan vooral van de vrouwen, die vast groot bezwaar zouden maken tegen een indiaanse in hun midden. Die nog wel zou beweren dat ze zijn echtgenote was… Hun verontwaardiging zou hoogst onplezierig zijn voor de kapitein in de zes tot zeven weken die het zeker zou duren voordat ze Frankrijk hadden bereikt. Daar had de man begrijpelijkerwijs geen zin in.

De volgende kapitein was gemoedelijker. Ook hij zag aan Wachiwi dat ze indiaanse was, maar had daar geen moeite mee. Jean rook aan zijn adem dat de kapitein whisky had gedronken, maar boekte toch passage. De kapitein nam het geld aan en vertelde dat het schip over veertien dagen naar Saint Malo zou vertrekken. Op Jeans papieren wierp hij een snelle blik, en hij zei dat het hem niets kon schelen dat Wachiwi geen reisdocumenten had. Hij hoefde aan niemand verantwoording af te leggen over welke passagiers er aan boord waren, hij hoefde er zelfs geen lijst van op te stellen, hij was tevreden met het geld dat hij van Jean kreeg. Omdat Wachiwi geen Spaanse of Française was, had ze geen papieren nodig om Frankrijk in te komen. En hoewel de kapitein niet geloofde dat ze de echtgenote van de jonge graaf was, nam hij toch genoegen met die verklaring.

De kapitein dacht dat de reis naar Frankrijk zes tot acht weken in beslag zou nemen. Omdat ze pas eind september zouden uitvaren, wanneer het orkaanseizoen vrijwel was afgelopen, hoopte hij ijs en weder dienende in november de Franse kust te zien opdoemen. De Atlantische Oceaan zou woelig zijn, maar daar kon niemand iets aan doen. Bovendien wilde Jean geen moment langer dan nodig in New Orleans blijven. Hij hoopte dat ze in hun kamer in het pension konden blijven totdat het schip zee zou kiezen. Als de andere gasten klaagden over Wachiwi’s aanwezigheid, zouden ze uit het pension kunnen worden gezet. In elk geval hadden ze passage geboekt, nog wel in de beste hut, en voordat ze weggingen bij de haven, overhandigde Jean de brief aan zijn broer aan de kapitein van een klein schip dat er niet erg zeewaardig uitzag, maar dat de volgende dag naar Frankrijk zou vertrekken. Als het schip niet zonk, zou Tristan de brief waarin Jean zijn komst aankondigde krijgen vlak voordat ze daadwerkelijk in Frankrijk zouden zijn.

Jean was vastbesloten met Wachiwi te trouwen zodra ze waren aangekomen. Eigenlijk was hij liever nog voor hun vertrek met haar in het huwelijk getreden, maar hij vermoedde dat er in heel New Orleans niemand bereid zou zijn de plechtigheid te voltrekken. Dus moesten ze maar wachten totdat ze in Frankrijk waren.

De twee weken daarop bleven ze grotendeels op hun kamer. Op de zwoele avonden maakten ze lange wandelingen door de stad. Dat was prettiger dan overdag afkeurend te worden aangekeken. Tijdens de uren dat ze op de kamer moesten blijven, leerde Jean Wachiwi Frans. Het ging haar verrassend goed af die taal onder de knie te krijgen. Ze kende al veel woorden, maar het was lastig abstracte begrippen of gevoelens te beschrijven, hoewel ze erg haar best deed. Toch konden ze echt met elkaar praten, hun gedachten uiten en natuurlijk veel samen lachen. Wachiwi leek oprecht gelukkig te zijn, en wanneer ze niets te doen hadden, brachten ze veel tijd door in bed. Daar spraken ze de internationale taal van de hartstocht; hun gevoelens voor elkaar werden steeds dieper.

Een paar dagen na het noodlottig verlopen bezoek aan de plantage kwam Armand de Margerac op bezoek. Hij wilde Jean bepraten om Wachiwi niet mee te nemen naar Frankrijk. Hij zei dat iedereen daar net zo geschokt zou zijn als hier, dat hij met de nek zou worden aangekeken en schande over zijn broer en de hele verdere familie zou brengen.

‘Dank je voor je goede raad,’ reageerde Jean beleefd, maar eigenlijk vond hij het verschrikkelijk wat zijn verwant allemaal zei, al stond die bepaald niet alleen in zijn mening. In New Orleans zouden Wachiwi en Jean sociale paria’s zijn. Eigenlijk waren ze dat al, dat was op straat goed te merken geweest. Jean durfde dan ook geen contact op te nemen met mensen die hij in de stad kende. Op bezoek op de plantage had hij genoeg gezien, evenals buiten op straat, wanneer hij daar met Wachiwi was. ‘Ik ben het echter niet met je eens. Onze koning staat erom bekend dat hij de indiaanse stammen hogelijk bewondert. Verscheidene opperhoofden heeft hij uitgenodigd aan het hof, niet als bezienswaardigheden, maar als geëerde gasten. Mijn broer heeft me daarover een paar keer geschreven. Het klonk allemaal heel verbazingwekkend. De opperhoofden droegen hun hoofdtooi en mocassins bij de hofkleding die de koning hun had gestuurd opdat ze zich op hun gemak zouden voelen. Van een indiaanse vrouw aan het hof heb ik nooit gehoord, maar wel van mannelijke indianen.’ Hij had het over Lodewijk XVI, de toenmalige Franse koning, die zo werd gefascineerd door de indianen van de Nieuwe Wereld. Wat hij had gezegd, klopte helemaal. Een paar jaar geleden had Tristan hem erover geschreven, en er was geen reden om aan te nemen dat er iets was veranderd.

‘Je bent van plan haar mee te nemen naar het hof?’ Bij de gedachte alleen al klonk Armand ontzet. Voor hem stond zoiets gelijk aan een van zijn slaven meenemen. Schandalig, ondenkbaar… Er waren wel een paar vrouwen in de slavenverblijven met wie hij wel eens vrijde, en er waren heel veel halfbloedkinderen van hem. Maar hij zou er niet over peinzen zich met hen in het openbaar te vertonen, om met hen gezien te worden, en hij zou nog liever sterven dan hen mee te nemen naar het hof. Die vrouwen waren best om plezier mee te beleven en zijn kinderen te baren, maar verder niet. Wat Jean deed was iets ondenkbaars, iets wat Armand alleen kon verklaren als voortkomend uit jeugdige onbezonnenheid. Jean was nog jong, en blijkbaar was hij veel te lang niet meer in contact geweest met de ‘beschaving’.

‘Ja, het zou heel goed kunnen dat ik haar meeneem naar het hof,’ antwoordde Jean opgewekt. Hij begon het leuk te vinden dat Armand zich zo slecht op zijn gemak voelde. Juist omdat Armand zo hypocriet was, deed het Jean deugd de ander te choqueren. ‘Zelf ben ik er niet vaak geweest, maar mijn broer wel. Maar ja, hij is dan ook veel respectabeler dan ik, en hij is goed bevriend met de koning en enkele ministers. Misschien ga ik een keer met hem mee, met Wachiwi uiteraard. Ik weet zeker dat de koning haar fascinerend zal vinden. Misschien komt ze aan het hof wel een paar verwanten tegen. Ik heb gehoord dat een aantal indianen zich in Bretagne heeft gevestigd, waar ze zijn opgegaan in de bevolking. Ze wilden liever niet meer terug. Ze zijn in Bretagne aan land gekomen en wilden er blijven.’

‘Wat verschrikkelijk,’ merkte Armand met een gepijnigde blik op, alsof ze het hadden over ongedierte. Hij werd misselijk bij de gedachte aan indianen die opgingen in de bevolking van Frankrijk. Zoiets bevestigde alleen maar de gedachte dat zijn landgenoten steeds decadenter werden. In de Nieuwe Wereld wist iedereen tenminste hoe met slaven om te gaan. Ze moesten uit het zicht blijven, en al helemaal uit de salon, tenzij ze hun eigenaren en hun gasten bedienden. ‘Volgens mij bega je een grote fout door haar mee te nemen naar Frankrijk. Je kunt haar beter hier laten, waar ze hoort. Ze heeft geen scholing, ze is onbeschaafd, ze spreekt geen Frans. Denk eens aan je broer… Aan de schande. Het is één ding om als koning uit nieuwsgierigheid wilden te laten overkomen, maar het is heel iets anders voor jou. Wat moet je met haar wanneer je genoeg van haar hebt? Wat ga je dan met haar doen?’ Armand kon zich niets ergers voorstellen dan wat deze jonge man van plan was te doen.

‘Ik ga met haar trouwen,’ verkondigde Jean. ‘De onbeschaafde wilde over wie je het hebt, wordt binnenkort mijn vrouw. Ze wordt Comtesse de Margerac, net zoals jouw vrouw.’ Die laatste klap deelde hij uit met een glimlach, in de wetenschap dat het hard zou aankomen bij Armand. De gedachte dat Wachiwi werd vergeleken met Angélique zou misschien te veel voor hem zijn. Even later vertrok hij briesend, beledigd tot in zijn ziel. De twee mannen namen afscheid van elkaar met een formele buiging. Jean betwijfelde of hij Armand voor zijn vertrek nog zou zien. Niet dat hij daar behoefte aan had… Na dit gesprek ging hij naar de kamer, naar Wachiwi, waar ze verdergingen met de les. Hij was ervan overtuigd dat wanneer ze in Bretagne aan land zouden gaan, ze redelijk goed Frans zou kunnen spreken.

Een paar uur voordat het schip het ruime sop zou kiezen, stonden Jean en Wachiwi op de kade met al hun bagage. De afgelopen dagen was het onstuimig geweest, maar dat leek afgelopen te zijn nu het orkaanseizoen ten einde was gekomen. Ook andere passagiers stonden al klaar.

Ze zouden scheep gaan op La Maribelle, een niet erg grote koopvaarder die eruitzag alsof hij betere tijden had gekend. En de kapitein zag eruit alsof hij een ruig leven had geleid.

Jean kon alleen maar hopen dat Wachiwi de reis goed zou doorstaan. Zelf dacht hij niet ooit te zullen terugkeren naar de Nieuwe Wereld. Die vijf jaar hadden hem goedgedaan, maar op dit moment wilde hij niets liever dan teruggaan naar huis. Eindelijk mocht iedereen aan boord, en Jean en Wachiwi gingen naar hun hut. Er waren nog vier echtparen, en twee heren die alleen reisden. Afgezien van twee personen waren alle passagiers Fransen, evenals de kapitein en de bemanning. Wachiwi zou dus goed haar Frans kunnen oefenen. De vrouwen hadden haar vragend aangekeken, maar Jean had niets gemerkt van de vijandigheid die ze op straat in New Orleans hadden ondervonden, of in het pension. Hun medepassagiers leken eerder geïntrigeerd te zijn, en vroegen zich af hoe hij haar had leren kennen. In elk geval kwamen er geen nare opmerkingen toen hij haar als zijn echtgenote voorstelde, en de kapitein sprak haar heel beleefd aan als Madame la Comtesse. Hoewel de kapitein zich niet erg interesseerde voor Jeans papieren, waren ze wel in orde, en Jean stond garant voor Wachiwi. Dat stond in een document dat hij de kapitein had gegeven en dat was verzegeld met het wapen van de Comte de Margerac. In dat document had hij het over Wachiwi de Margerac, en hun bestemming was Saint Malo in Bretagne. Sommige van de andere passagiers reisden nog verder, naar Parijs of naar de provincie, maar Jean en Wachiwi zouden naar het château gaan, dat niet ver lag van de havenstad.

Samen met de andere passagiers waren ze aan dek gekomen toen ze vertrokken, en ze keken naar New Orleans dat langzaam in de verte verdween. Bij Jean en Wachiwi had de stad een nare smaak achtergelaten, ze zouden het best vinden er nooit meer te komen. Maar er waren andere dingen in de Nieuwe Wereld die Jean wel zou missen, zoals het prachtige landschap, de uitgestrekte wouden, de streken waar hij onderweg naar Canada doorheen was getrokken, de majestueuze bergen en ongelooflijk uitgestrekte prairies met de grazende bizons, en de dieren die leefden in het gebied waar Wachiwi vandaan kwam. Hij vermoedde dat zij ook het een en ander zou missen. Terwijl Amerika achter de horizon verdween, sloeg hij een arm om haar heen. Omdat er veel deining stond, waren een paar vrouwen naar hun hut gegaan omdat ze zich misselijk voelden, en daar hadden een paar mannen ook last van. Maar Wachiwi maakte Jean met gebaren duidelijk – omdat ze er geen woorden voor wist – dat zij de bewegingen van het schip wel kon waarderen. Hij leerde haar de juiste woorden om haar gevoelens te omschrijven. Ze lachte breed, met haar lange zwarte haren wapperend om haar gezicht, een omslagdoek om haar schouders en in haar ogen een opgetogen blik. Voor haar was het varen op zee zoiets als op een paard over de prairie galopperen. Vrijheid! Zo voelde ze zich op zee vrij, en ze vond het ook heerlijk om bij Jean te zijn. Ze vertrouwde hem volledig en wilde gaan en staan waar hij verkoos naartoe te reizen. Ze verheugde zich op de komende tijd, net zoals hij, vooral wanneer ze eenmaal in Frankrijk zouden zijn. Hij was van plan paarden voor haar te kopen zodat ze bij het château zou kunnen rijden naar hartenlust. Omdat ze zo’n uitstekend ruiter was, moesten het heel goede paarden zijn, de beste die hij maar kon vinden. Tristan was ook een uitstekend ruiter, en Jean wist zeker dat hij van Wachiwi onder de indruk zou zijn.

Tegen de avond stampte het schip wel heel erg, maar toch werd Wachiwi niet zeeziek. Ze bleek over zeebenen te beschikken, en dat was voor Jean een hele opluchting, want anders zouden het twee moeizame maanden worden. Na een licht diner in de kleine kajuit gingen ze naar bed. Wachiwi zei dat het schip hen in slaap wiegde.

De volgende dag gingen ze op het dek drentelen. Ongeveer de helft van de passagiers bleef zeeziek in hun hut. Wachiwi bleef de hele dag aan dek, en Jean bleef bij haar zitten in een beschut hoekje. Hij las, en zij borduurde met de handwerkspulletjes die ze in New Orleans hadden aangeschaft. Ze versierde een hemd voor hem met kleine indiaanse kraaltjes. Toen ze uitlegde dat het voor op de bruiloft was bedoeld, keek hij blij. Die avond verliep weer heel rustig, en de volgende dagen ook.

Na drie weken op zee begon Jean te klagen over keelpijn. Hij voelde zich bepaald niet lekker. Wachiwi had nergens last van en haalde in de kombuis thee voor hem. Het speet haar dat die niet van de juiste kruiden was getrokken, maar die waren er helaas niet aan boord. Ze sloeg een deken om Jeans schouders. Jean zei dat ze zo vaak aan dek waren geweest dat hij zeker verkouden was geworden. Die nacht werd hij nog zieker.

De dag daarop had hij hoge koorts, en die week was hij flink ziek. Soms ijlde hij zelfs. Stilletjes bleef Wachiwi bij hem zitten, ze week niet van zijn zijde. Af en toe kwam de kapitein naar Jean kijken; dan zei hij dat Jean een aderlating moest hebben, maar helaas was er geen geneesheer aan boord. Verder vertelde de kapitein dat hij iets dergelijks wel eens eerder had gezien, en dat Jean waarschijnlijk een ernstige keelontsteking had. Na een week was Jeans keel zo pijnlijk en gezwollen dat hij niet meer kon slikken. Urenlang probeerde Wachiwi hem kleine slokjes water of thee te geven, maar zijn keel zat vrijwel dicht. Ademhalen kostte hem moeite.

Elke dag ging hij verder achteruit. Na twee weken ging Wachiwi zacht gebeden aan de Grote Geesten opzeggen, op een zangerige manier. Ze vroeg de Geesten te komen en hem beter te maken. In een zweethut zou de koorts eerder zijn doorgebroken, maar zoiets was er niet op het vochtige, tochtige schip. Ze dekte hem toe met alles wat ze maar had om hem warm te houden, en als hij dan toch nog rilde, ging ze naast hem liggen om hem met haar lichaamswarmte te verwarmen. Niets hielp. De hele nacht hield ze hem in haar armen.

Ze waren al zes weken op zee, en de kapitein schatte dat ze nog twee weken te gaan hadden voordat er land in zicht zou zijn, toen Jean ineens nog verder achteruitging. Aan wat voor ziekte hij ook leed, die hield verschrikkelijk huis. Op een nacht droomde Wachiwi met Jean in haar armen van de witte bizon en nam aan dat dat een teken was. Er was echter niemand om te vragen wat het teken beduidde, ze had de kruiden, aftreksels of bessen niet waarbij hij baat kon hebben, en er was geen medicijnman. Ze waren op zee, en hij ging steeds meer achteruit. In de zeventien dagen nadat hij ziek was geworden, moest ze vaak huilen. Tijdens die zeventiende nacht stierf hij rustig in haar armen, terwijl ze sliep. Ze werd wakker en zag zijn starende ogen op haar gericht, alsof hij naar haar had gekeken tot het laatst, zijn armen nog om haar heen. Hij voelde al koud. Nadat ze hem in een deken had gewikkeld, hield ze hem nog een poosje vast op het bed. Ze was helemaal overdonderd. Nooit had ze erbij stilgestaan dat hij kon sterven en haar alleen laten. Hij was zo jong en krachtig geweest. Nooit had ze eraan getwijfeld dat hij zou herstellen, ook al was hij heel erg ziek. Na een poos trok ze stilletjes de deur van de hut achter zich dicht om het de kapitein te gaan vertellen. Die keek ontzet. Hij maakte zich zorgen om een epidemie op het schip. Niet dat hij wist of het iets besmettelijks was, en verder was niemand ziek geworden, dus waarschijnlijk was het niet zo besmettelijk als sommige ziekten, die flink om zich heen konden slaan op een schip. Toch stond hij erop dat Jean een zeemansgraf zou krijgen. Hij wilde geen doden aan boord.

Nadat hij met Wachiwi naar de hut was gegaan en naar Jean had gekeken, die eruitzag alsof hij sliep, legde hij het uit aan Wachiwi. Hij vertelde haar dat het stoffelijk overschot niet aan boord kon blijven, en dat het in zee moest verdwijnen. Ze knikte, nog steeds niet goed in staat alles te bevatten. Een dergelijke begrafenis kwam niet overeen met haar gebruiken, maar geschokt als ze was vond ze dat hij moest doen wat hij dacht dat het beste was, en ze kwamen overeen de plechtigheid die middag nog te houden. Van de kapitein kreeg ze nog ruim de tijd om afscheid van Jean te nemen, en ze bleef dan ook bij hem, kuste zijn koude gezicht en streek over zijn zijdezachte haar. Hij zag er vredig uit. Op dat moment besefte ze wat de witte bizon in haar droom had betekend. Die was gekomen om Jean te halen. Meteen ging ze zangerig bidden tot de Grote Geesten en vroeg hun hem welkom te heten en goed voor hem te zorgen.

Later kwamen vier zeelui hem halen. Ze droegen hem op een draagbaar de trap op naar het dek, en zij kwam achter hen aan. Ze zag er dieptreurig en verslagen uit. De andere passagiers hadden zich allemaal aan dek verzameld, afgezien van twee vrouwen die erg zeeziek waren en de hele reis nauwelijks uit hun hut waren gekomen. Iedereen had een plechtige uitdrukking op het gezicht, en een van de mannelijke passagiers had aangeboden een stuk uit de Bijbel voor te lezen en voor te gaan in het gebed. De kapitein had aangeboden Jean in een Franse vlag te wikkelen, maar Wachiwi gaf de voorkeur aan de deken. Ze wilde dat Jean die bij zich zou houden om warm te blijven. Toen ze in het donkere, diepe water keek, werd ze bang omdat ze hem daarin moest achterlaten, maar ze begreep ook dat er geen andere keus was. Ze sloeg haar hand voor de mond om een kreet te smoren toen twee matrozen de draagbaar schuin hielden en Jeans stoffelijk overschot, gewikkeld in de deken, in zee plonsde. Bijna onmiddellijk verdween hij in de diepten, en Wachiwi slaakte de droevige kreet die bij haar stam het teken van rouw was.

Nog heel lang bleef ze op de achtersteven staan om naar de zee te kijken, terwijl de tranen over haar wangen biggelden. Ze werd door iedereen met rust gelaten, en toen het avond werd, keerde ze terug naar de hut waarin hij was gestorven, ging liggen op de plek waar hij had gelegen en huilde de hele nacht. Ze had geen idee wat er met haar zou gebeuren, en dat kon haar ook weinig schelen. Ze wist alleen dat hij de enige man was van wie ze ooit kon houden. Het maakte haar niet meer uit wat er verder met haar zou gebeuren. Eigenlijk had ze wel achter hem aan in zee willen springen, maar dat had ze niet gedurfd. Het was de eerste keer in haar leven dat ze ergens voor was teruggeschrokken.

De volgende ochtend kwam ze aan dek met haar armen vol met zijn bezittingen. In stroef Frans legde ze uit dat het in haar dorp de gewoonte was de bezittingen van een dode weg te geven omdat de dode ze toch niet mee kon nemen. En omdat ze geen van de andere gebruikelijke rituelen van de Sioux had kunnen uitvoeren, wilde ze dit doen. Omdat de bemanningsleden ongeveer zo groot waren als Jean, gaf ze hun zijn hemden. Een van de passagiers was erg blij met zijn hertenleren kniebroek. De kapitein pakte de donkerblauwe jas, ook al was die te krap voor hem. Het musket kon aan boord goed worden gebruikt. Nog weer een andere passagier nam Jeans laarzen over, en diens vrouw was in haar schik met Jeans boeken. Zo kwam alles goed terecht. Het enige wat Wachiwi hield, was het hemd voor de bruiloft dat ze aan het versieren was geweest. Ze had hem er graag in begraven, maar daar was geen tijd voor geweest. In elk geval zou ze het afmaken en dan bewaren als herinnering aan hem. Uiteraard waren de echte herinneringen aan hem veel levendiger: de ontmoeting bij de waterval, de vele keren dat ze elkaar daar hadden gezien, eerst verbaasd en geschrokken, toen door elkaar gefascineerd. Het verschrikkelijke gevecht met Napayshni, het dagenlang rijden toen ze op de vlucht waren geslagen… Zijn vriendelijkheid, zijn zachtaardige karakter… Hun hartstocht, de manier waarop ze elkaar beminden… De woorden die hij haar had geleerd… De prachtige jurken die hij in St. Louis voor haar had gekocht… De blik in zijn ogen wanneer hij naar haar had gekeken, zo liefdevol en trots… De beloften die hij had gedaan over hun nieuwe leven samen in Frankrijk… Dat was allemaal weg nadat hij in zee was geplonsd, maar Wachiwi wist dat ze van hem zou blijven houden zo lang als ze leefde. Nooit zou ze hem vergeten.

HOOFDSTUK 12

Door een onverwacht opgestoken fikse wind liep La Maribelle een paar dagen eerder binnen dan was gedacht. De reis had iets minder dan twee maanden geduurd. Wachiwi stond aan dek, zich afvragend wat er met haar zou gebeuren wanneer ze eenmaal aan land was. Ze wist hoe het château heette, Jean had het er vaak over gehad, het droeg dezelfde naam als hij, maar ze wist niet hoe ze er moest komen, of zijn broer er zou zijn, en wat die zou doen wanneer hij vernam dat Jean was overleden. Misschien stuurde hij haar wel weg. Het geld van Jean had ze bij de kapitein in bewaring gegeven, maar ze wist niet hoeveel het was, of wat ze ermee kon doen. Ze begreep niets van het geld van de blanken, ze kende alleen het ruilen van pelzen en paarden. Daar had ze hier niets aan.

De kapitein zat aan dezelfde dingen te denken als zij toen het schip in Saint Malo werd aangemeerd. Zou iemand haar opwachten, en zou die zich over haar ontfermen wanneer haar echtgenoot er niet bij was? Hij had erover gedacht haar een aanbod te doen. Zelf had hij zijn echtgenote tien jaar geleden verloren en hij was nooit hertrouwd. Wachiwi was mooi, ze was aardig en ze was helemaal alleen op de wereld. Ze had hem al Jeans aardse bezittingen toevertrouwd, behalve zichzelf. De kapitein besloot discreet de gebeurtenissen af te wachten.

De mensen op de kade hadden gekeken naar La Maribelle toen het schip de haven in voer en aanlegde. Dat had een poos geduurd omdat er aan weerszijden zandstranden waren en rotsige stukken die uitstaken in zee. Bewonderend keek Wachiwi naar het landschap terwijl de vracht werd uitgeladen. De passagiers wilden dolgraag aan land, en na al die weken op zee stonden ze wankel op hun benen. De bagage werd aan land gebracht, en iedereen regelde vervoer naar hun verdere bestemming. Nadat de kapitein in Jeans papieren had gekeken, stuurde hij een van zijn mannen te paard naar het nabijgelegen Château de Margerac om de markies te vertellen dat het schip was aangekomen. Twee uur later kwam de man terug. Hij zei dat hij het bericht had doorgegeven aan een bediende, dat die hem had bedankt, en dat hij toen was teruggegaan. De markies zelf had hij niet gezien, en de bediende wist niet wanneer die er wel zou zijn. De boodschapper had maar niet verteld dat de broer van de markies was gestorven; de kapitein had dat beter gevonden.

Langzamerhand waren alle andere passagiers van boord, en de kapitein was zo vriendelijk om tegen Wachiwi te zeggen dat ze aan boord mocht blijven gedurende de twee weken dat het schip in de haven zou liggen. Het had er alle schijn van dat de markies niet zou komen opdagen. Misschien hadden de twee broers ruzie gehad en was Wachiwi daarvan niet op de hoogte. Het aanbod van de kapitein om haar aan boord te laten blijven liep vooruit op het aanbod dat hij haar wilde doen voordat hij weer moest uitvaren. Hij vond het echter nog te vroeg om daar al over te beginnen.

Wachiwi zat rustig op het dek met een verdrietige uitdrukking naar de zee te kijken, vlak bij de plek waar Jeans lichaam overboord was gezet, toen de kapitein een groot zwart rijtuig naar het schip zag komen, getrokken door vier witte paarden, met palfreniers voor en achter, en een blazoen op het portier. Het was een indrukwekkend rijtuig, en de man die er even later uit stapte, was nog indrukwekkender. Hij leek sprekend op zijn broer, alleen breder, langer en zichtbaar ouder, maar toch nog een knappe man. Hoewel hij onopvallend en eenvoudig gekleed ging, zag hij er helemaal uit als edelman. Hij droeg een donkerblauwe jas zoals die van zijn broer, nu in het bezit van de kapitein. Onmiddellijk liep de kapitein over de loopplank naar de kade, waar hij een diepe buiging maakte voor de markies.

‘Ik voel me zeer vereerd door uw bezoek,’ zei de kapitein nederig, met zijn hoed onder de arm gestoken.

Verbaasd keek de markies naar het kleine schip. Had dat die lange reis kunnen maken? Het zou voor de passagiers geen prettige oversteek zijn geweest… ‘Ik ben hier om mijn broer af te halen, de Comte de Margerac,’ zei hij.

Dat had de kapitein al begrepen. ‘Ja, mijnheer.’ Weer boog hij diep. Het gebeurde niet vaak dat hij oog in oog stond met iemand van hoge adel. ‘Ik vrees dat ik onplezierig nieuws voor u heb. Uw broer is halverwege de reis ziek geworden. Een keelontsteking. Twee weken geleden is hij eraan bezweken, en we zagen ons genoodzaakt hem een zeemansgraf te geven.’

De markies verstarde en keek de kapitein ongelovig aan. Het moest een hele klap voor hem zijn. De verloren zoon – in dit geval een broer – was bijna teruggekeerd in de schoot van de familie, en ineens was hij gestorven voordat hij hem in de armen had kunnen sluiten. Hij zou hem nooit meer zien. Het was verschrikkelijk. De tranen sprongen in de ogen van de markies. Zonder zich daarvoor te schamen veegde hij ze af. Hoewel hij Jean al vijf jaar niet had gezien, hield hij veel van hem.

‘Och, wat vreselijk… Ik heb de brief waarin hij vertelde dat hij naar huis kwam een paar dagen geleden ontvangen, en vanochtend de boodschap dat het schip in de haven ligt. Het is echt verschrikkelijk… Zijn er nog anderen aan bezweken?’

‘Nee, alleen hij.’ De kapitein zei er niets over, maar zelf had hij al een paar dagen keelpijn, maar geen koorts, en hij voelde zich verder niet ziek. Daarom hield hij zijn mond maar. Hij wilde de nieuwe passagiers geen angst aanjagen, het was beter om het te verzwijgen. ‘Mijn medeleven. Hij leek me een goed man.’

‘Dat was hij zeker.’ Jean was meer een zoon voor hem geweest dan een broer. Of misschien wel allebei. En nu was Jean er niet meer. Tristans hart brak bij de gedachte. Hij was er kapot van.

‘Zijn echtgenote is hier nog wel,’ zei de kapitein, alsof hij het over een achtergelaten hutkoffer had. Het viel hem op dat de markies verbaasd keek, alsof hij niet van haar bestaan op de hoogte was.

Jean had alleen geschreven dat hij van plan was te trouwen met het meisje dat hij zou meenemen, niet dat hij al met haar in het huwelijk getreden was. Tristan vroeg zich af of de kapitein wel de waarheid sprak. Maar hij kende zijn broer goed en vermoedde dat die had beweerd dat ze getrouwd waren om haar reputatie te beschermen totdat ze in Frankrijk echt in het huwelijk konden treden.

‘Waar is ze?’ vroeg de markies, nog helemaal overdonderd door het slechte nieuws. Toen de kapitein wees, zag hij op het schip een eenzaam figuurtje met haar rug naar hem toe zitten, zich nog niet bewust van het feit dat Jeans broer was gekomen.

De markies knikte en ging aan boord. Nadat hij een paar treden op was gegaan, was hij bij haar. Hij wist niet goed wat hij tegen haar moest zeggen, alleen dat hij het verschrikkelijk vond. Haar donkere haar hing steil over haar rug, en hij kuchte even om haar te laten weten dat hij achter haar stond.

Langzaam draaide ze zich om. Ze wist meteen wie hij was, want hij leek sprekend op Jean, maar dan groter en ernstiger. Indrukwekkend, maar met vriendelijke ogen. Bijna had ze haar armen om hem heen geslagen, maar dat durfde ze niet. Dus stond ze maar op, keek hem aan en maakte het knicksje dat ze van Jean had geleerd.

Stomverbaasd keek Tristan haar aan. Jean had niet geschreven dat ze indiaanse was. Dat zag Tristan nu pas. Jean had naar huis willen komen met een indiaanse, maar hij had het niet gehaald en zij wel. Even stond hij sprakeloos, in verwarring gebracht door haar afkomst en haar schoonheid. Toen boog hij voor haar. ‘Gravin,’ zei hij, en hij wilde haar hand pakken om er een kus op te drukken, maar dat stond ze niet toe.

‘We zijn nooit getrouwd,’ zei ze zacht. ‘Dat wilden we hier doen.’ Ze wilde niet tegen hem liegen, daarom vertelde ze het hem eerlijk.

‘Dat weet ik, het stond in de brief. Maar de kapitein zei…’

Met een verlegen glimlach schudde ze haar hoofd. Ze wilde zich bij Jeans broer niet voordoen als iets wat ze niet was. Ze was geen gravin en dat zou ze ook nooit worden. Het speet haar niet van de adellijke titel, ze gaf alleen om Jean zelf.

‘Ik vind het verschrikkelijk. Voor ons allebei,’ merkte hij vriendelijk op. ‘Wat ben je nu van plan?’ Hij wist zelf niet wat hij haar moest aanraden, hij stond nog versteld. Wat moest hij met een indiaanse die nergens naartoe kon, en waarschijnlijk niet over geld beschikte?

‘Ik weet het niet… Ik kan niet terug naar mijn stam.’ Zij was er immers de oorzaak van dat het opperhoofd van de Crow was gedood. Als ze terugkeerde naar haar stam, zouden zij en haar volk de schuld krijgen en de Crow zouden zeker wraak nemen. Ze kon onmogelijk terug. Jean had dat beseft, maar zijn broer wist van niets.

‘Misschien kun je een poosje blijven terwijl je overdenkt wat je het beste kunt doen,’ reageerde hij zacht. Hij kon aan haar zien dat ze enorm verdrietig was vanwege het overlijden van zijn broer. Zelf was hij dat ook. Hij was voorbereid op een feestelijke hereniging, maar opeens moest hij rouwen om de broer die hij al vijf jaar niet meer had gezien. ‘Wil je met me mee komen?’ vroeg hij beleefd.

Ze knikte en kwam achter hem aan. Ze kon nergens anders heen.

Samen met Jeans broer ging Wachiwi van boord. In redelijk Frans bedankte ze de kapitein voor alles. Haar Frans was tijdens de reis erg vooruitgegaan. De markies hielp haar het rijtuig in en zei tegen de kapitein dat hij de bagage binnenkort zou laten ophalen. Vervolgens reed het rijtuig weg, het stadje uit en de heuvels in. Wachiwi had de prachtige paarden opgemerkt, en het speet haar dat ze er niet op kon rijden. Het viel haar op dat Jeans broer haar onderzoekend aankeek, alsof hij haar bestudeerde om te ontdekken wie ze was en waarom zijn broer van haar had gehouden. Dat was voor hem nog een raadsel.

Opeens schoot hem iets te binnen. ‘Jean heeft nooit geschreven hoe je heet.’

Wachiwi vond dat hij een vriendelijk gezicht had, net zoals zijn jongere broer. Iets zachter, en minder vurig dan Jean, maar zijn ogen stonden net zo goedaardig.

‘Ik heet Wachiwi,’ antwoordde ze in het Frans.

‘En je bent zeker indiaanse?’ Het klonk niet veroordelend. Het was gewoon een vaststelling, zo heel anders dan de mensen in New Orleans, die ‘indiaan’ hadden laten klinken als een belediging.

‘Sioux,’ antwoordde ze.

‘Ik heb twee Sioux-opperhoofden aan het hof leren kennen,’ reageerde hij terwijl ze naar het château reden waar zijn broer en hij waren opgegroeid. ‘Misschien waren het wel verwanten van je.’ Hij deed zijn best om aardig te zijn, al kon hij nog nauwelijks bevatten dat zijn broer dood was, en dat Jean een indiaanse had willen meenemen naar Frankrijk. Het was erg veel achter elkaar. Wat moest Tristan met haar aanvangen? Waar moest ze heen? Ze kon niet eeuwig op het château blijven. Hij moest haar maar helpen een oplossing te vinden. In elk geval kon ze voorlopig blijven, bij hem en de kinderen. Ineens verscheen er een glimlach om Tristans lippen. Het was echt iets voor Jean om zoiets onbezonnens te doen, om te gaan houden van een indiaanse, iets wat velen choquerend zouden vinden, en om vervolgens zomaar te sterven zodat Tristan met de brokken zat. Bij die gedachte schoot hij zachtjes in de lach. Het was echt absurd. En eigenlijk ook prachtig. Hij wist zeker dat Wachiwi heel bijzonder moest zijn, anders zou Jean nooit met haar hebben willen trouwen. Wat er dan zo bijzonder aan haar was, moest Tristan nog ontdekken. In elk geval was ze beeldschoon. Vaderlijk lachte hij naar haar en zei: ‘Welkom in Frankrijk, Wachiwi.’

‘Dank u wel,’ reageerde ze beleefd, precies zoals Jean het haar had geleerd. De rest van de rit naar het château zaten ze zwijgend naast elkaar.

Tristan kon zich voorstellen dat Jean glimlachend op hen neerkeek.

In gedachten verzonken had Wachiwi het gevoel dat Jean bij haar was. Dat gevoel had ze al sinds hij was gestorven, en hier was het des te sterker geworden

HOOFDSTUK 13

De rit naar het Château de Margerac duurde langer dan Wachiwi verwachtte, want Jean had gezegd dat het aan zee lag, niet ver van de haven. Maar zelfs met vier dravende paarden voor het rijtuig duurde het over de kronkelweggetjes wel een uur voordat ze er waren.

Het château was geweldig groot en stond boven een klif, met uitzicht over zee. Het was ruw terrein en het château was imposant. Het was oorspronkelijk in de twaalfde eeuw gebouwd, maar het strenge uiterlijk werd verzacht door de enorm uitgestrekte tuinen vol bloemen in felle kleuren, en de oude bomen die schaduw verleenden. Zoiets moois had Wachiwi nog nooit gezien.

Terwijl ze het château naderden, vertelde Tristan iets over de geschiedenis. Hij zei dat zijn voorouders ridders waren geweest die vaak strijd voerden, en dat het château er daarom als een fort uitzag. Het was moeilijk bereikbaar, om het tegen vijanden te beschermen. En dat had het eeuwenlang gedaan.

Met een glimlach vertelde ze dat haar voorouders ook veel strijd hadden geleverd, en dat de mannen van haar stam allemaal krijger waren. Daardoor moest ze aan haar broers denken en betrok haar gezicht.

Ondertussen vroeg Tristan zich af hoe ze Jean had leren kennen, en hoe het hem was gelukt haar weg te halen bij haar stam. Waarschijnlijk was Wachiwi met hem weggelopen. ‘Vertel je me een keer hoe je mijn broer hebt leren kennen?’ vroeg hij nieuwsgierig.

Ze knikte, maar vertelde hem niets. Ze kende hem nauwelijks, hij hoefde niet te weten dat Jean vanwege haar iemand had gedood.

Een lakei hielp hen met uitstappen, en de markies nam haar mee naar binnen. Er waren lange, schemerige gangen die alle kanten op gingen, met aan de muren portretten in sombere kleuren van voorouders. Jean en Tristan leken wel op sommigen van hen. In het midden was een ruime zaal vol jachttrofeeën en banieren, en er was ook een enorme balzaal die niet meer was gebruikt sinds Tristans vrouw was overleden, en verscheidene salons, die allemaal minder groot waren. Overal was het koud en tochtig, en Wachiwi voelde zich erg klein. Ze vroeg zich af hoe het zou zijn geweest met Jean aan haar zijde en niet diens ernstiger oudere broer. Terwijl ze rondliepen, vertelde hij het een en ander over zijn voorouders. Het meeste begreep ze niet goed, maar ze deed haar best aandachtig te luisteren naar zijn rappe Frans. Hij kon immers niet weten dat ze die taal slechts onlangs had geleerd en nog niet helemaal onder de knie had.

Vervolgens nam hij haar mee naar boven, naar een gigantisch vertrek vol grote stoelen en banken. Het leek haar een plek om beraad in te houden. Ze kon zich voorstellen dat de krijgers van zijn familie hier bij elkaar kwamen om plannen te maken voor overvallen op andere stammen, precies zoals de mannen van haar stam dat deden rondom het kampvuur of in de tipi van haar vader. Eigenlijk verschilden hun achtergrond en gebruiken niet heel veel. Oorlog voeren en jagen. Het viel haar op dat er geen koppen van bizons aan de muur hingen, maar voornamelijk die van herten, reeën en wilde zwijnen. Ze vroeg zich af of er in Frankrijk misschien geen bizons waren, maar durfde er Tristan niet naar te vragen.

Een vrouw in een eenvoudige zwarte jurk en een kanten schort kwam binnen en vroeg of ze thee wilden. Even later kwam ze terug met twee andere vrouwen en een man, plus een enorm zilveren dienblad dat bijna te zwaar was om te dragen. Op het blad stonden een zilveren theepot en porseleinen kopjes, en schalen met kleine sandwiches en koekjes. Wachiwi vond het er zeer interessant uitzien, want ze had erge honger. Ze ging zitten op de stoel die Tristan haar aanwees en at zo netjes als ze maar kon. Dit was allemaal heel nieuw voor haar, maar Jean had haar veel geleerd. Hij had niet gewild dat ze in Frankrijk in verlegenheid zou worden gebracht, en dankzij zijn vele lessen voelde ze zich op haar gemak. En het eten vond ze heerlijk.

Het viel haar op dat Tristan vaak aandachtig naar haar keek, waarschijnlijk omdat hij niet goed wist wat hij van haar moest vinden. Wachiwi zelf keek af en toe uit het raam naar de zee. En wanneer ze naar de zee keek, moest ze denken aan Jeans geest die daar ergens was. Terwijl ze aan Jean dacht, kwamen er opeens twee kinderen binnen, samen met een lange, ernstige vrouw met een bleek gezicht. De vrouw droeg een grijze jurk en zag er niet erg gelukkig uit. Haar haren waren bruin, haar ogen grijs, en alles aan haar leek grauw. Zo te zien popelden de kinderen om aan haar te ontsnappen, en ze noemden haar Mademoiselle. Toen ze Wachiwi zagen, bleven ze stokstijf staan. Het meisje leek een jaar of vier oud, de jongen ongeveer zes. Hoewel ze goed gekleed waren en er allebei heel anders uitzagen, deden ze Wachiwi toch denken aan de indiaanse kinderen die ze had gekend. Ze sprongen als jonge hondjes door de kamer, klauterden over hun vader heen en keken begerig naar de koekjes op het theeblad. Ondertussen probeerde Mademoiselle zonder succes de kinderen rustig te laten plaatsnemen. Dat deden ze dan eventjes, om meteen weer op te springen en lachend met hun vader te spelen. Tristan leek blij hen te zien.

Wachiwi mocht die lange, magere vrouw niet, en het was wel duidelijk dat de kinderen ook niet op haar gesteld waren. Ze leek kil en afstandelijk, en ze negeerde Wachiwi alsof die er niet was. Eigenlijk behandelde ze Wachiwi net zoals de inwoners van New Orleans dat hadden gedaan.

‘Dit zijn mijn kinderen,’ zei Tristan met een brede lach. ‘Matthieu en Agathe. Jean heeft Matthieu nog gekend, Agathe is geboren toen hij al was vertrokken.’

Geïnteresseerd keken de kinderen naar Wachiwi. Ze had dan wel gewone kleren aan, maar het was duidelijk te zien dat ze ‘anders’ was. Bijvoorbeeld aan de kleur van haar huid, een soort notenbruin.

‘Dit is een vriendin van oom Jean,’ legde Tristan uit terwijl hij zijn best deed de kinderen niet te veel koekjes van de schaal te laten graaien. Wachiwi moest ervan giechelen. Meteen lachte Agathe naar haar. Ze vond Wachiwi erg mooi, en ze zag er ook lief uit.

‘Is dit de dame met wie oom Jean wilde trouwen?’ vroeg Agathe terwijl ze op de bank klom om naast haar vader te gaan zitten. Mademoiselle fronste haar wenkbrauwen. Ze vond dat kinderen moesten blijven staan in de salon, maar hun vader was veel minder streng dan Mademoiselle.

‘Ja,’ bevestigde Tristan, verrast dat zijn dochtertje dat nog wist. Hij had het haar een paar dagen geleden verteld, nadat hij Jeans brief had ontvangen, en het kleine meisje was heel opgewonden geworden bij de gedachte aan een bruiloft, en had gevraagd of zij eraan mee kon doen.

‘Waar is oom Jean?’ vroeg Matthieu.

Er viel een pijnlijke stilte. Pas na een poosje vertelde hun vader het de kinderen. Aan zijn hangende schouders was zijn verdriet goed te zien.

‘Hij is bij mama, in de hemel. Daar zijn ze samen. Zijn vriendin is hier alleen.’

‘Is ze alleen gekomen?’ vroeg Agathe met grote ogen. ‘Op een boot?’

Wachiwi knikte met een lachje naar het kind. Het meisje had zachte blonde krullen, en een lief, engelachtig gezichtje. Een onweerstaanbaar kind. Matthieu leek meer op zijn vader en Jean, en was lang voor zijn leeftijd, terwijl Agathe veel weg had van haar overleden moeder, van wie Tristan zo heel veel had gehouden. Eigenlijk hield hij nog steeds van haar, en rouwde al vier jaar om haar.

‘Ja, ik ben gekomen op een boot,’ antwoordde Wachiwi. ‘Gisteren ben ik aangekomen.’

‘Was dat heel erg eng?’ vroeg het meisje.

‘Nee, het ging wel. Het duurde alleen heel lang. Bijna twee hele manen,’ zei ze, en verbeterde zich toen snel: ‘Bijna twee hele maanden.’

‘Ik houd niet van boten,’ vertelde Agathe. ‘Ik word misselijk op een boot.’

‘Ik ook,’ zei Matthieu. Hij keek oplettend naar Wachiwi, maar kon haar niet goed plaatsen. In elk geval was ze anders, en interessant. Verder had hij gemerkt dat ze lief was voor kinderen. En dat was Agathe ook opgevallen.

De kinderen bleven nog een tijdje gezellig praten, en toen zei Mademoiselle dat het tijd was om te gaan. Zowel Agathe als Matthieu liet een protest horen, maar dat mocht niet baten. Mademoiselle droeg hun op hun vader goedenacht te wensen en liep vervolgens met hen de kamer uit.

‘Wat een geweldige kinderen,’ zei Wachiwi oprecht. ‘Je zoon lijkt sprekend op jou en Jean.’ Dat had ze hartverwarmend gevonden.

Tristan glimlachte om die opmerking. ‘Ja, de arme jongen lijkt inderdaad op ons. Agathe lijkt op haar moeder. Die is vlak na Agathes geboorte gestorven. Gelukkig hebben ze een goede gouvernante, die is al hier vanaf Matthieus geboorte. Omdat ze geen moeder hebben, moet er toch iemand zijn die hun manieren bijbrengt. Ik ben er namelijk niet altijd.’ Het was vreemd om met haar over zulke dingen te spreken, maar hij was erg nieuwsgierig naar de vrouw met wie zijn broer had willen trouwen en wilde haar graag beter leren kennen. Hij was niet zo geschokt dat ze van indiaanse afkomst was als Wachiwi had gevreesd. Eigenlijk leek hij helemaal niet geschrokken. Hij was aardig en stond overal voor open, hij was zeker niet bekrompen en had haar hartelijk welkom geheten op zijn château.

‘Ze lijkt me erg streng,’ merkte Wachiwi heel eerlijk op. Tot haar verrassing voelde ze zich bij Tristan op haar gemak. Aan de gouvernante had ze echter meteen een hekel gekregen, maar dat zei ze maar niet, want ze wilde haar gastheer niet beledigen. Bij de indianen zou iemand die de taak van Mademoiselle vervulde een verwant zijn, maar van Jean had ze gehoord dat in Europa mensen ‘bedienden’ hadden, en in New Orleans ‘slaven’. Slaven leken haar aardiger dan Mademoiselle, die kil en streng was. En ze leek ook niet erg gesteld op de kinderen te zijn.

‘Ik zal de huishoudster vragen je naar je kamer te brengen,’ zei Tristan. ‘Je bent vast moe na zo’n lange reis. En wat een bof dat je niet ook ziek bent geworden… Je voelt je toch goed gezond?’ Hij keek er bezorgd bij. Hij zou niet graag willen dat ze ziek werd of een ziekte verspreidde, maar ze zag er gezond uit en zei zich niet ziek te voelen. En het was duidelijk dat ze jong en sterk was.

Hij trok aan het schelkoord bij de haard, en even later verscheen er een vrouw die wel een oudere verwant van Mademoiselle leek. Tristan vroeg haar Wachiwi naar haar kamer te brengen. Hij zei dat ze later op de avond op haar kamer het diner geserveerd zou krijgen en dat hij haar de volgende ochtend weer zou zien. Hij wilde namelijk niet met een alleenstaande vrouw dineren, dat leek hem niet gepast. Hoe dat verder moest, wist hij nog niet. Misschien zou ze in de kinderkamer met de kinderen kunnen eten. Het zou ongepast zijn als hij elke avond met haar dineerde. Zonder Jean was dit een netelige situatie geworden. De enige oplossing leek hem Wachiwi met de kinderen te laten eten.

Tristan had haar een dubbele kamer toegewezen, nadat hij van Jeans overlijden had gehoord. Ze leken in de verste verte niet op de slavenverblijven waar Angélique haar in New Orleans had ondergebracht. Hier had ze de beschikking over een ruim boudoir met uitzicht op zee, een slaapkamer met een hemelbed dat gemaakt leek voor een prinses, een forse badkamer, en nog een klein vertrek met een elegant bureautje. Wachiwi wist niet wat ze met al die ruimte moest. En ze was verdrietig omdat Jean er niet was. Ze besefte het niet, maar als hij er wel was geweest, zou ze hebben verbleven in zijn ruime vertrekken op dezelfde verdieping als de vertrekken van Tristan. Onder de omstandigheden had Tristan haar laten onderbrengen in een andere vleugel. De vertrekken van de kinderen waren een verdieping hoger. Hoewel ze hen kon horen, durfde ze niet de trap op, uit angst voor Mademoiselles afkeurende en ijzige blikken.

Ze liep een beetje rond en keek in de kastjes en laden, overweldigd door wat ze allemaal zag. Na een poosje werd er een zilveren dienblad gebracht met schalen vlees, groenten en fruit erop. Er waren ook sauskommen, een schaal met brood en kaas, en een schitterend opgemaakt dessert. Ze moest ervan huilen omdat iedereen zo lief voor haar was, terwijl ze eigenlijk alleen maar naar Jean verlangde.

In het grote hemelbed sliep ze onrustig met al die zijden draperieën en kwasten, maar het was wel heerlijk zacht met het matras vol dons. Weer droomde ze van de witte bizon, en weer wist ze niet wat de betekenis kon zijn. De vorige keer dat ze over de witte bizon had gedroomd, was Jean gestorven, en ze vroeg zich af of zijn geest bij haar terug was gekomen. Het speet haar dat hij haar niet kon vertellen wat ze moest doen. Zonder hem voelde ze zich hier verloren.

Tristan wist ook niet goed wat hij met haar moest. Hij zag haar al voor zich als bejaarde vrouw ergens op zolder, als erfenis van zijn broer. Maar wat moest hij anders met haar? Hij kon haar niet terugsturen naar Amerika, want bij haar eigen volk kon ze niet meer terecht. En hij kon haar ook niet wegsturen of haar onderdak weigeren. Eeuwig kon hij haar hier echter niet houden, tenzij hij iets nuttigs voor haar kon vinden om te doen. Maar hij had geen flauw benul van wat ze zou kunnen. Waarschijnlijk niet veel. Geen van de vrouwen die hij kende kon voor zichzelf zorgen, zonder bescherming van hun familie of echtgenoot. Wachiwi kwam ook nog eens uit een ander werelddeel en wist niets van de Franse cultuur. Ze stond er helemaal alleen voor.

De volgende ochtend trok Wachiwi een van de jurken aan die Jean haar had gegeven. Het liefst zou ze in de tuin zijn gaan wandelen, maar ze wist niet hoe ze daar moest komen. Dus ging ze de trap maar op, waar ze vermoedde dat de kinderkamer was. Ze had gelijk. Ze hoorde de kinderstemmen steeds duidelijker toen ze bij een vertrek recht boven het hare kwam, en ze hoorde ook dat de gouvernante hen bestraffend toesprak. Zoals Jean haar had geleerd klopte ze eerst op de deur en deed die vervolgens open. Daar waren ze. Agathe zat op de grond met een pop te spelen, en Matthieu speelde met een hoepel. De gouvernante had zojuist gezegd dat hij daarmee moest ophouden.

Wachiwi lachte naar de kinderen, en die sprongen meteen op. Ze zagen er blij uit haar te zien. Een poosje bleven ze babbelen. Toen zei Wachiwi dat ze eigenlijk naar de tuin wilde, en Matthieu smeekte de gouvernante of hij haar daar mocht rondleiden. Met een afkeurende uitdrukking op haar gezicht gaf de gouvernante toestemming, en nadat de kinderen een jas hadden aangetrokken, renden ze de trap af, met Wachiwi achter hen aan. Buiten was het frisjes, maar de zon scheen. Er stond wel een forse bries, maar door over het gras te hollen, door de doolhof en langs de bloemperken, bleven de kinderen toch warm, ook al was het al november. Wachiwi holde met hen mee. Ze vond het geweldig en voelde zich weer kind. Het viel geen van hen op dat Tristan in de tuin was verschenen en naar hen keek. Hij had zijn kinderen nog nooit zo vrolijk en uitgelaten meegemaakt.

Wachiwi merkte pas dat hij er was toen ze tegen hem op botste omdat ze op de vlucht was voor Matthieu. Ze schrok toen ze hem zag. Hijgend bood ze beschaamd haar verontschuldigingen aan.

‘Zorg dat ze je niet al te erg uitputten,’ waarschuwde hij haar.

‘Ik vind het heerlijk om met ze te spelen,’ zei Wachiwi nog helemaal buiten adem. Hij kon aan haar zien dat ze dat meende. Maar toen kwam Mademoiselle de kinderen halen omdat ze hun handen moesten wassen voor het eten.

‘Het zijn geweldige kinderen,’ merkte Wachiwi bewonderend op. ‘We hebben heel fijn gespeeld.’ Ze lachte erbij, en het speet haar dat de kinderen er niet meer waren.

‘Heb je goed geslapen?’ vroeg Tristan op ernstige toon.

‘Heel goed, dank je.’ Deze standaardreactie was een van de eerste dingen die ze van Jean had geleerd. Maar eigenlijk had ze helemaal niet goed geslapen. ‘Het is een heel comfortabel bed.’ Dat was wel waar, maar het maakte niet uit of het bed zacht was of niet, de nachtmerries en haar zorgen over de toekomst zorgden ervoor dat ze toch niet echt goed kon slapen. Maar ze wilde niet ondankbaar lijken. Ze besefte dat haar verdere lot hem niets aanging, en dat het heel aardig van hem was dat ze hier mocht blijven, waarschijnlijk uit respect voor Jean.

‘Ik ben blij het te horen. Ik hoop dat je het niet koud hebt. Het kan binnen behoorlijk frisjes zijn.’

Ze schoot in de lach. ‘In een tipi ook, hoor!’

Hij keek haar aan, niet goed wetend hoe hij daarop moest reageren. Toen schoot hij ook in de lach. Ze was heel open, totaal niet bang om te laten merken wie of wat ze was, ze zei gewoon wat ze dacht zonder bang te zijn onbeleefd over te komen.

‘Je broer zei dat je geweldige paarden hebt.’ Die wilde ze dolgraag zien, maar ze wilde hem niet onder druk zetten.

‘Dat valt wel mee. In het voorjaar wil ik er paarden bij kopen. Er zijn echter al een paar goede paarden, die gebruik ik voor de jacht.’ Toen ze knikte, vroeg hij: ‘Wil je de stal eens bekijken?’ Hij wist niet wat hij anders zou moeten voorstellen. Uit beleefdheid wilde hij het middagmaal met haar gebruiken, en een bezoek aan de stallen zou een welkome afleiding zijn voordat het tijd werd om te gaan eten. Hij vermoedde dat ze weinig gemeen zouden hebben en het gesprek niet echt op gang zou komen. Toch moest Jean met haar hebben gepraat, tenzij hun verhouding alleen lichamelijk was geweest. In elk geval moest hij toegeven dat Jean haar goed Frans had geleerd. Ze maakte slechts weinig fouten en verbeterde zichzelf dan onmiddellijk. Jean was een goede leraar geweest, en op het schip had ze wekenlang kunnen oefenen. Ze was goed voorbereid geweest op een verblijf in Europa.

Achter Tristan aan liep Wachiwi naar de stallen, en toen ze erin was, zag hij haar gezicht oplichten. Ze ging van box naar box om elk paard goed te bekijken, en soms stapte ze een box in om de benen en spieren te betasten. Ondertussen sprak ze ze geruststellend toe in een taal waarvan Tristan aannam dat het Sioux was. De beste paarden haalde ze er gemakkelijk uit.

‘Je houdt vast van rijden,’ zei hij, onder de indruk van het gemak waarmee ze met de paarden omging, en van haar kennis.

Daar moest ze om lachen. ‘Inderdaad. Ik reed vaak met mijn vijf broers mee, en soms lieten ze me een wedstrijd doen met hun vrienden.’

‘Paardenrennen?’ Tristan keek onthutst. Een vrouw die meedeed aan paardenrennen?

Wachiwi besefte dat hij nog nooit een Sioux echt had gekend, al wist ze dat wat zij had gedaan ook bij de Sioux hoogst ongebruikelijk was voor een meisje. Geen van de jonge meisjes deed ooit mee aan een race tegen mannen, afgezien van Wachiwi.

Tristan vermoedde dat ze op een wel heel mak paard had gereden. ‘Heb je zin om vanmiddag te gaan rijden?’ vroeg hij. Dan zou ze iets te doen hebben. Hij behandelde haar als een geëerde gast, wat ze in wezen ook was. Ze was helemaal vanuit New Orleans hiernaartoe gereisd om met zijn broer in het huwelijk te treden, en ineens had ze hier eigenlijk niets te zoeken. Er was geen reden meer voor haar aanwezigheid, en hij had geen reden om zich met haar te bemoeien. Als ze de tijd kon doorbrengen met rijden, vond hij dat een prima oplossing.

Haar ogen lichtten op bij dat voorstel.

‘Een dameszadel, zeker?’ vroeg hij.

Meteen schudde ze haar hoofd. ‘Nee, nee.’ In New Orleans had ze vrouwen met een dameszadel zien rijden, en dat leek haar heel onhandig en ongemakkelijk. Ze vond het zelfs een belachelijke manier van paardrijden. Dat had ze toen ook tegen Jean gezegd, en die had lachend gezegd dat ze het toch zou moeten leren. Het was het enige wat hij haar had gevraagd dat ze had geweigerd. Paardrijden was voor haar iets heiligs.

‘Wat wil je dan voor zadel?’ vroeg Tristan in verwarring gebracht. Hij kon zich niet voorstellen dat ze net zoals een man schrijlings op een paardenrug wilde zitten. Maar misschien deden indiaanse vrouwen dat?

‘Ik wil geen zadel. Alleen een hoofdstel en leidsels.’ Van Jean had ze geleerd hoe die dingen heetten. ‘Zo rijd ik al mijn hele leven.’ Ze vertelde er maar niet bij dat ze ook achter de flank kon hangen.

Tristan keek lichtelijk ontzet, maar opeens werd hij nieuwsgierig naar haar ruiterlijke kwaliteiten.

‘Kan iemand ons zien?’ vroeg ze.

Dat vond hij nog schokkender. ‘Alleen de staljongens.’

‘Mag ik dan dragen wat ik wil?’

Daar schrok hij van. Maar omdat hij beleefd wilde blijven tegen de vrouw met wie zijn broer had willen trouwen, knikte hij.

‘Dan wil ik graag een van mijn oude jurken dragen. In deze dingen kan ik niet rijden.’ Ze gebaarde naar de omvangrijke rokken, de handschoenen, het hoedje en de schoenen. Het was veel te veel, onmogelijk om in te rijden.

‘Doe wat je goeddunkt, meisje,’ zei hij op vriendelijke toon. ‘Na het middageten gaan we een ritje door de heuvels maken. Heb je nog een paard gezien waarop je graag zou willen rijden?’ vroeg hij terwijl ze terugliepen naar het château. De stallen stonden apart, ze waren een latere toevoeging. Inderdaad had ze een paard gezien dat haar beviel, en toen ze dat beschreef, reageerde Tristan geschokt. ‘Maar dat is een gevaarlijk paard, nog niet helemaal tam. Ik zou niet willen dat je iets overkwam…’ Dat zou zijn broer hem nooit hebben vergeven. Hij was verantwoordelijk voor haar, ook al waren de gebruiken van haar stam heel anders dan de gebruiken hier. Bij de indianen was het de plicht van een man om met de weduwe van zijn broer te trouwen, zoals Napayshni had gedaan. Maar Wachiwi was niet met Jean getrouwd, en de gebruiken in Frankrijk verschilden hemelsbreed van die van de indianen. Maar toch voelde hij zich verantwoordelijk voor haar, al wist hij nog niet tot hoe ver die verantwoordelijkheid moest gaan en wat hem te doen stond. Op dit moment betekende het vooral dat hij haar aangenaam bezig moest houden, en haar een dak boven het hoofd verlenen totdat ze besloot wat ze wilde. Hij was ervan doordrongen dat het tot een besluit komen maanden kon duren, dus moesten ze er voorlopig maar het beste van maken. Hij deed zijn best, en dat hield in dat hij moest voorkomen dat ze haar nek brak doordat ze van een onbetrouwbaar paard werd gegooid.

In de enorme eetzaal gebruikten ze het middagmaal, ieder aan een ander uiteinde van een heel lange tafel. De kok had een uitstekende vissoep bereid. Wachiwi liet het zich goed smaken, en ook het fruit en de kaas die vervolgens werden opgediend. Na het eten ging ze naar haar vertrekken om zich te kleden voor de rit. Toen ze weer beneden kwam, verbaasde het Tristan dat ze een deken had omgeslagen. Die deken had ze meegenomen uit Amerika, en eronder droeg ze haar jurk van hertenhuid met de pennen van stekelvarkens, plus de beenstukken die erbij hoorden. Aan haar voeten had ze de mocassins die ze met kraaltjes had versierd. Ze voelde zich zeer op haar gemak en liep met gratie.

Tristan geneerde zich echter een beetje voor haar en hoopte dat de staljongens haar niet zouden zien, maar terwijl hij achter haar aan naar de stallen liep, viel het hem op dat ze zo sierlijk liep als een danseres. En hij maakte geen opmerkingen over haar kledij, afgezien van de vraag of ze zeker wist dat ze daarin kon rijden. Hij had al zijn best gedaan haar een ander paard te laten kiezen, maar dat had niet mogen baten. Al kende hij haar nog niet goed, hij had wel gemerkt dat ze koppig kon zijn. Terwijl ze het paard besteeg, ontweek hij de blikken van de staljongens. Hun ogen puilden bijna uit hun hoofd toen ze in haar indiaanse jurk op het ongezadelde paard klom. Haar ravenzwarte haar viel over haar rug. Het paard werd onrustig zodra ze erop zat, en ineens zag Tristan iets aan haar veranderen. Het was alsof ze één was geworden met het paard, en dat kalmeerde vrijwel meteen. Rustig reed ze op hem de stal uit, met Tristan achter haar aan op zijn oude, vertrouwde paard, dat pittig was maar ook betrouwbaar, zeker niet zo wild of snel als het hare. Wachiwi zag er verheerlijkt uit, blij om weer op een paard te zitten. Gefascineerd zag Tristan dat ze het dier goed in de hand had. Ze kon het gemakkelijk aan.

Een poosje volgden ze zwijgend een pad dat Tristan goed bekend was, en toen haar paard opeens weer onrustig werd, verbaasde ze Tristan door het de vrije teugel te geven. Ze stoven weg. Het ging allemaal zo snel dat hij hen niet kon bijhouden, en plotseling besefte Tristan wat hij zag: een ongelooflijk goede ruiter, beter dan welke man ook die hij ooit in het zadel had gezien. Het leek of ze vloog. Toen ze een haag nam, ging ze zowat platliggen, ze was meester over het paard, en hij wist niet goed wie er meer van de wilde rit genoot, Wachiwi of het paard. Nog nooit had hij iemand zo zien rijden, het was echt ongelooflijk, een vreugde om naar te kijken. Toen hij eindelijk gelijk op met haar was gekomen, lachte ze. Hij was buiten adem, zij niet. Ze zag er gelukzalig uit en zeer op haar gemak.

‘Ik merk dat ik je niets over paarden hoef te leren. Allemachtig, wat kun jij rijden! Nu snap ik waarom je broers op je wedden tijdens wedrennen. Ik kan me voorstellen dat ze nooit verloren. Jammer dat we zoiets hier niet kunnen doen…’ Hij keek alsof hij het meende. Het was dan ook heel bijzonder om haar op een paardenrug bezig te zien, zo vloeiend. Nog nooit had hij met iemand zo’n opwindende rit gemaakt, niet met een man en zeker niet met een vrouw.

‘Waarom niet?’ Geïnteresseerd luisterde ze naar hem terwijl ze langzaam terugreden naar het château na twee uur door de heuvels te hebben gezworven. Ze vond het jammer dat ze terug moesten, en hij eigenlijk ook.

‘Vrouwen doen hier niet mee aan paardenrennen,’ antwoordde hij.

Begrijpend knikte ze. ‘Bij ons ook niet.’ Ineens voegde ze eraan toe: ‘Je broer was een uitstekend ruiter.’ Ze dacht aan de lange vlucht van het kamp van de Crow naar St. Louis. Minder goede ruiters zouden zijn ingehaald en gedood. Dankzij hun vaardigheden hadden ze het overleefd.

‘Ja, dat was hij zeker,’ reageerde Tristan.

‘Jij trouwens ook,’ merkte ze glimlachend op. ‘Het was fijn om met jou een rit te maken.’ Hij was dan wel voorzichter dan zij en reed op een minder snel paard, maar aan alles merkte ze dat hij een goed ruiter was. Alleen niet zo wild als zij, maar dat gold voor de meesten.

‘Ik heb er ook van genoten,’ gaf hij toe. Hij vond haar aangenaam gezelschap, en hun gesprekken waren ook al zo aangenaam verlopen. Ze was zeker niet dom. ‘Het is prettig om met jou uit rijden te gaan, Wachiwi. Misschien ligt het aan de jurk,’ voegde hij er plagerig aan toe. ‘Misschien is die betoverd.’

‘Deze jurk had ik aan toen je broer en ik uit het dorp vluchtten waar de Crow me als slavin hielden.’

Dat vond hij schokkend. Het deed hem beseffen hoe weinig hij van haar wist, of van de gebruiken van haar volk. Het leek hem verschrikkelijk om tot slaaf te worden gemaakt.

‘Je broer heeft me gered,’ vertelde ze verder. ‘We hebben dagenlang gereden.’ Ze vertelde hem niet over het lot van Napayshni. Dat hoefde hij niet te weten.

‘Het moet angstaanjagend zijn geweest,’ reageerde hij diep onder de indruk. Het drong tot hem door dat hij ook heel weinig wist over haar verhouding met zijn broer.

‘Dat was het ook,’ zei ze heel kalm. ‘Ik had al een paar keer een vluchtpoging gedaan, maar ze kregen me altijd te pakken en brachten me terug.’ Ze liet hem de plek zien waar de pijl haar jurk had doorboord. Zo goed en zo kwaad als het ging had ze het gerepareerd, maar het was nog zichtbaar, net zoals het litteken op haar schouder. Maar dat liet ze hem niet zien. Jean had het goed gekend.

‘Verschrikkelijk! Je bent een dappere meid.’ Hij was nieuwsgierig naar haar geworden. Dit was een bijzondere vrouw. Ze was niet alleen mooi en prettig om mee te praten, en een uitstekend ruiter, maar ze had een achtergrond waar hij bitter weinig van wist, en ze had vaardigheden die hij fascinerend vond. Ze zag eruit als een kind, maar was dat bepaald niet. Misschien had zijn broer dat ook allemaal ingezien. Toen Tristan haar voor het eerst had gezien, had hij even aan zijn broer getwijfeld en had haar niets meer of minder dan een exotisch meisje gevonden dat er goed uitzag. Maar daar was verandering in gekomen. ‘Was je vader opperhoofd?’ vroeg hij, omdat ze zo vol zelfvertrouwen was, zo waardig en sierlijk.

‘Een groot opperhoofd. Witte Beer. Mijn broers worden ook grote opperhoofden. Ze zijn nu al dappere krijgers.’ Bedroefd keek ze hem aan. Ze miste haar broers en moest vaak aan hen denken. Ze waren zo ver weg, en het was tot haar doorgedrongen dat ze hen nooit meer zou zien. Bij die gedachte sprongen de tranen in haar ogen. ‘Twee van mijn broers zijn gestorven tijdens de overval waarbij ik door de Crow ben geroofd. De anderen heb ik nooit meer gezien… En ik zal ze ook nooit meer zien. Als ik terugga naar de stam van mijn vader, zullen de Crow hun de oorlog verklaren omdat ik ben weggelopen terwijl ik een geschenk voor hun opperhoofd was.’

‘Frappant,’ zei Tristan zacht, zich afvragend wat ze nog meer had beleefd dan dit ongelooflijke avontuur. Ze brachten de paarden de stal in, en Wachiwi liep daarna met hem mee naar het château. Tegen die tijd was het al laat, want de rit had langer geduurd dan gedacht. Ze hadden er echter allebei van genoten. Hoewel Tristan moe was, leek Wachiwi een en al levendigheid. De woeste rit door de heuvels had haar goedgedaan.

‘Morgen vertrek ik voor een paar dagen naar Parijs,’ vertelde Tristan.

‘Naar het hof van de koning?’ vroeg ze geïnteresseerd. Zo klonk ze net zoals Matthieu of Agathe.

‘Waarschijnlijk. Ik heb er ook nog andere dingen te doen. Zodra ik terug ben, gaan we weer zo’n rit maken. Misschien kun je me een paar trucjes bijbrengen.’

Ze schoot in de lach toen hij dat zei. ‘Ik zal je leren rijden als een echte Sioux.’

‘Na wat ik vandaag heb gezien, zou ik dat heel graag willen! Dank je wel, Wachiwi.’ Na met een lach afscheid van haar te hebben genomen, ging hij de trap op en naar zijn eigen vertrekken.

Wachiwi ging ook naar haar kamers, en hoorde de kinderen lachen op de verdieping daarboven. In plaats van naar haar kamer te gaan, klom ze nog een trap op om de kinderen even gedag te zeggen. Ze was vergeten dat ze nog haar indiaanse jurk aanhad, en de kinderen vonden dat geweldig. Maar heel voorspelbaar was de gouvernante gechoqueerd en ze wendde gauw haar blik af.

‘Ik heb je vandaag met papa zien rijden,’ vertelde Matthieu. ‘Dat zag ik uit het raam. Je ging heel erg snel.’

‘Dat klopt,’ reageerde ze. ‘Dat vind ik leuk om af en toe te doen.’

‘Ik houd niet van paarden,’ merkte Agathe op.

Wachiwi probeerde haar niet te bepraten. Hier in Frankrijk was het te verwachten, en misschien maar goed ook.

‘Wil je me ook zo leren rijden?’ vroeg Matthieu verlangend.

‘Als je vader het goedvindt.’ Ze vertelde hem niet dat zijn vader ook rijlessen van haar wilde. Misschien zou ze op deze manier iets voor vader en zoon kunnen doen in ruil voor hun vriendelijke bejegening en gastvrijheid. Want ze voelde zich behoorlijk nutteloos. Ze was niet hierheen gekomen om te luieren. Ze was hier gekomen om Jeans echtgenote te worden. En nu moest ze op zoek naar iets anders om omhanden te hebben. De markies en zijn zoon leren hoe ze als echte krijgers moesten paardrijden, leek haar leuk om te doen. Voor haar, en waarschijnlijk ook voor hen. ‘Vraag het maar aan je vader. Ik zal me houden aan wat hij zegt,’ ging ze wijselijk verder.

De gouvernante snoof. Ze had nog nooit zoiets schokkends gezien als Wachiwi’s jurk, en toen Wachiwi weer weg was, zei ze dat tegen Agathe.

‘Ik vond hem mooi!’ zei het kleine meisje uitdagend. ‘En die blauwe dingen erop vond ik ook mooi. Ze zei dat ze die zelf blauw had gemaakt, met bessen.’ Agathe was trots op haar nieuwe vriendin. Het was fijn om een jonge vrouw in huis te hebben, eentje die aardig voor hen was en niet zo zuur als Mademoiselle.

‘Walgelijk,’ reageerde de gouvernante, en ze draaide zich om en ruimde het speelgoed op.

In haar eigen kamer, bij het raam met uitzicht over zee, was Wachiwi aan de kinderen aan het denken. Ze wist nu dat ze nooit zou trouwen. In haar dorp had ze al een paar mannen geweigerd, en Napayshni had ze ook afgewezen. De enige man van wie ze had gehouden en met wie ze had willen trouwen, was Jean. En Jean was er niet meer. Terwijl ze daaraan dacht, biggelde er een traan over haar wang. In elk geval kon ze lief zijn voor Jeans neefje en nichtje, en voor Jeans broer, voor zolang als ze hier mocht blijven. Wat er met haar ging gebeuren, wist ze niet, ze wist alleen dat ze vroeg of laat zou moeten vertrekken. Zonder Jean kon ze hier niet blijven, daar was ze van overtuigd.

De volgende ochtend zag ze Tristan in alle vroegte naar Parijs vertrekken. Ze was vroeg opgestaan en had uit het raam staan kijken toen ze hem uit de stal zag komen rijden, vergezeld door zijn lijfknecht en een stalknecht. Een rijtuig had hij niet nodig gevonden. Matthieu had haar verteld dat de drie mannen de nacht in een herberg zouden doorbrengen. Ze moesten twee dagen lang vijftien uur per dag rijden om het huis in Parijs te bereiken. Tristan zelf had haar verteld dat hij niet erg gesteld was op Parijs. Hij gaf de voorkeur aan het rustige leven in Bretagne, en daar was zoveel te doen dat hij het een verspilling van tijd vond om naar het hof te gaan. Sinds zijn echtgenote was gestorven ging hij daar zo min mogelijk naartoe, maar omdat hij zijn respect aan de koning wilde betuigen, ging hij er af en toe toch heen.

Wachiwi vroeg zich af hoe het aan het hof zou zijn. Ze kon het zich nauwelijks voorstellen. Jean had het haar beschreven, maar zij zag alleen maar vrouwen zoals Angélique voor zich, en dat vond ze beangstigend. Jean had verteld over duizenden kaarsen en spiegels, lange tafels vol prachtig opgediend eten, muziek, dansen, en ingewikkelde intriges waar ze niets van had begrepen. Jean had uitgelegd dat veel mensen gunsten van de koning en de koningin wilden en alles deden om die te krijgen.

Ze kon zich Tristan niet voorstellen als deelnemer aan dat alles. Ze kon hem zich nauwelijks voorstellen terwijl hij aan het dansen was. Hij leek zo’n rustige, bedaarde man, het gelukkigst op een paardenrug of bij zijn kinderen. Het was moeilijk hem zich voor te stellen in een satijnen kniebroek, met een bepoederde pruik op. Ze was dan ook blij dat zij dat niet hoefde te aanschouwen. Ze vond hem aardig zoals hij hier was, in Bretagne.

Ze keek hem na. Het ging zachtjes regenen terwijl Tristan en de twee bedienden uit het zicht verdwenen. Het zou een lange rit voor hen worden… Ze kon alleen maar hopen dat ze niet ziek zouden worden. Jean had haar eraan herinnerd dat ook sterke mannen in de bloei van hun leven konden sterven. En ze mocht Tristan al graag. Hij leek een soort oudere broer, en zelf miste ze haar broers verschrikkelijk. Jean had altijd met liefde en respect over Tristan gesproken. Ze had het gevoel dat je op Tristan kon rekenen. Eigenlijk schaamde ze zich een beetje dat ze zonder Jean zo afhankelijk van hem was. Maar op dit moment had ze niemand anders dan Tristan en de kinderen. Ze hoopte maar dat hij veilig uit Parijs zou terugkeren.

HOOFDSTUK 14

Brigitte

Op een vrijdag net voor middernacht vertrok het vliegtuig naar Parijs vanaf Kennedy Airport. Brigitte keek uit het raampje en dacht aan alles wat ze wilde doen. Uiteraard wilde ze naar Bretagne, maar eerst wilde ze een bezoek brengen aan de Bibliothèque nationale in Parijs. Zodra ze had uitgevogeld hoe ze in het archief moest zoeken, leek het haar vrij simpel. Ze hoefde alleen maar naar de markies De Margerac te zoeken en kijken wat er over hem te vinden was. Ze wist al dat hij met Wachiwi getrouwd was geweest, maar ze wilde kijken of ze nog meer over hem te weten kon komen. Vervolgens zou ze per trein naar Bretagne gaan.

De afgelopen week had ze haar Frans geoefend. Toen ze nog studeerde, was ze redelijk goed in die taal geweest, ze had er zelfs werkstukken in geschreven, maar ze had de taal al zestien jaar niet meer gesproken. Dus had ze de laatste paar dagen veel naar lessen van een taleninstituut geluisterd. Maar toen de stewardess van Air France haar in het Frans had aangesproken, was ze als verlamd geweest. Ze had het wel begrepen, maar kon geen antwoord geven. Ze hoopte maar dat de mensen van het archief ook Engels spraken. Maandag wilde ze daar naartoe gaan.

Ze had een kamer geboekt in een hotelletje op de Rive Gauche. Iemand van haar werk had haar dat jaren geleden aanbevolen. Ted en zij hadden samen naar Parijs willen gaan, maar het was er nooit van gekomen. Ze hadden wel de Grand Canyon bezocht, en een kunstmarkt in Miami. Verder waren ze nooit gekomen. En op dit moment ging ze alleen naar Parijs, terwijl hij in Egypte bezig was met een opgraving. Voor eeuwig waren hun wegen gescheiden. Maar eigenlijk vond ze de weg die zij ging een stuk prettiger.

Toen ze de volgende dag in Parijs aankwam, was het mooi weer. Het was wel winters fris, maar de zon scheen. Met een taxi ging ze naar het hotelletje. Ze kon de chauffeur in het Frans uitleggen waar ze naartoe wilde, en dat vond ze een hele overwinning. Omdat haar oude paspoort was verlopen, had ze een nieuw moeten aanvragen. Zo lang was ze het land niet uit geweest… En nu was ze dan toch in het buitenland. Ze werd er helemaal opgewonden van. De route die de chauffeur nam, was precies goed: langs de Champs Élysées, waar ze de Arc de Triomphe kon zien, over de Place de la Concorde, waar allemaal Japanse bruiden zich in hun trouwjurk op de foto lieten zetten, over de Seine en via de linkeroever naar het hotelletje. Even ving ze ook nog een glimp op van de Eiffeltoren.

Het hotelletje was schoon, en haar kamer piepklein. Maar aan de overkant was een bistro, op de hoek was een winkeltje, er was een stomerij. Meer had ze niet nodig. Nadat ze in het Frans had ingecheckt – weer een overwinning – en haar koffer naar haar kamer had gebracht, ging ze aan de overkant op een terrasje zitten en bestelde een lunch. Tot nog toe ging het allemaal goed, en terwijl ze naar de voorbijgangers keek, voelde ze zich de baas over haar lot. Ze zag zoenende paartjes, mannen op scooters, stevig vastgehouden door het meisje achterop, of andersom. Parijs leek een stad vol stelletjes, en toch voelde ze zich niet eenzaam. Ze was blij en opgewonden, en popelde om maandag in de archieven te gaan snuffelen. Ze hoopte dat er iemand zou zijn die goed genoeg Engels sprak om haar te kunnen helpen. En anders moest ze het maar in het Frans proberen. Tot haar verbazing boezemde dat haar geen angst in. Ze had een goed gevoel over alles waar ze mee bezig was.

Na de lunch wandelde ze door de smalle straatjes van de Rive Gauche en toen terug naar het hotelletje zonder dat ze de weg had hoeven vragen. Terwijl ze die avond op bed lag, las ze nog eens haar aantekeningen over Wachiwi door. Ze wilde graag een vermelding vinden over Wachiwi of de markies, hopelijk over iets aan het Franse hof, en misschien kon ze er dan achter komen hoe Wachiwi de markies had leren kennen. Hoe dan ook, ze was met hem getrouwd en had kinderen van hem gekregen. Maar een verhaal over haar aan het hof zou heel erg prettig zijn, of, zoals de Fransen het noemden: la cerise sur le gâteau. De kers op de taart.

Die zondag ging Brigitte op verkenningstocht naar St. Germain des Prés, en naar de kerk. Vervolgens liep ze naar het Louvre, en drentelde langs de Seine. Ze voelde zich een echte toerist toen ze bij de Eiffeltoren omhoogkeek, in de hoop dat de lichtjes zouden gaan branden op het hele uur, zoals dat ’s nachts gebeurde. Maar overdag dus blijkbaar niet… Ze was vergeten dat ze zo dol was op deze stad, die zo mooi was en bij haar afkomst hoorde. Ierland maakte via haar vader ook deel uit van haar geërfde achtergrond, maar in dat land was ze nooit zo geïnteresseerd geweest, ze had er geen band mee. Frankrijk was veel romantischer en leuker om over te lezen. Ze was altijd al geïnteresseerd geweest in Franse geschiedenis, omdat haar moeder het daar zo vaak over had, en vanaf haar elfde was haar vader er niet meer, en was de band met haar Ierse voorouders verbroken.

De zondag ging sneller voorbij dan ze had verwacht, en die avond at ze in de bistro aan de overkant van het hotelletje. Het eten was niet geweldig, maar toch best redelijk, en voordat ze naar bed ging maakte ze nog een wandeling langs de Seine. Ze keek naar de Bateaux Mouches die langskwamen, allemaal mooi verlicht, en in de verte kon ze de Notre-Dame zien, plus de Eiffeltoren, waarvan de lichtjes op dat moment wel fonkelden. Ze vond het allemaal geweldig en voelde zich zo opgewonden als een kind. De taxichauffeur die haar naar het hotel had gebracht, had verteld dat de lichtjes sinds het jaar 2000 op het hele uur tien minuten bleven fonkelen. Zelfs de Parijzenaars vonden dat erg leuk.

Die avond ging ze een beetje gespannen slapen en de volgende ochtend werd ze al vroeg wakker. In de lobby ontbeet ze met koffie en croissants, en daarna ging ze per taxi naar de Bibliothèque nationale. Die lag aan de Quai François Mauriac, en toen Brigitte aankwam, was de bibliotheek al open. Bij de informatiebalie legde ze uit waarvoor ze kwam, en van welke jaren ze de gegevens wilde zien. Ze werd naar boven gestuurd, waar een bibliothecaresse overduidelijk weinig zin had haar te helpen. Ze keek alleen maar geërgerd en sprak geen woord Engels. Het ging heel anders dan toen Brigitte in Salt Lake City bij de mormonen was geweest.

Netjes schreef Brigitte op een papiertje wat ze allemaal nodig had, welke boeken, over welke jaren en onderwerpen. De vrouw gaf het haar terug met een tirade in het Frans. Opeens wist Brigitte niet meer wat ze moest doen en bijna barstte ze in tranen uit, maar ze vermande zich, haalde diep adem en probeerde het nog een keer. Uiteindelijk trok de vrouw haar schouders op, gooide het papiertje terug en liep weg. Woedend keek Brigitte haar na, ze had die vrouw wel kunnen sláán… Maar dat deed ze niet, ze liep verslagen weg. Ze besefte dat ze hier nergens zou komen. Ze moest dus iets anders bedenken. Misschien moest ze Parijs maar vergeten als bron van informatie en kon ze beter meteen naar Bretagne gaan. Ze draaide zich om bij de balie en botste op tegen de man achter haar. Van hem verwachtte ze ook een tirade, maar nee, hij lachte naar haar.

‘Kan ik je helpen? Ze zijn hier niet erg behulpzaam voor buitenlanders. Je moet heel goed weten wat je precies zoekt,’ zei hij in uitstekend Engels. Hij had het gesprek gehoord en stak zijn hand uit naar het papiertje.

Zonder iets te zeggen gaf Brigitte het hem. De man leek begin veertig te zijn. Hij was Fransman en sprak Engels met een Brits accent, zoals vaker voorkwam bij Fransen. In elk geval sprak hij het vloeiend. Hij ging gekleed in spijkerbroek en een parka, en liep op instappers. Zijn vriendelijke ogen waren bruin en hij had een leuke lach.

Met het papiertje in de hand stapte hij naar de balie toe. Dezelfde vrouw hielp hem, en hij legde in het Frans uit wat Brigitte precies verlangde. Nadat de vrouw had geknikt, verdween ze, om niet veel later terug te komen om te vertellen waar Brigitte moest zijn. Hij had niets anders gevraagd dan Brigitte had gedaan, alleen in veel beter Frans.

‘Het spijt me dat ze hier niet zo aardig zijn. Ik kom hier vaak en kan je laten zien waar je moet zijn. Vorig jaar heb ik gewerkt aan een boek over Lodewijk XVI, daarom weet ik het.’

‘Ben je auteur?’ vroeg ze terwijl hij haar naar de juiste plek bracht. Er stonden tafels, stoelen en bankjes, en eindeloze rijen boeken.

‘Ik ben van origine historicus, maar ik ben romans gaan schrijven omdat niemand geschiedkundige werken koopt, tenzij je alles een beetje aanpast om het interessanter te maken. Om je de waarheid te zeggen zijn oorspronkelijke verhalen nog interessanter, alleen vaak niet zo goed geschreven. Ben je ook auteur?’ Met een glimlach gaf hij haar het papiertje terug. Hij was van gemiddelde lengte en zijn haar zat door de war, wat hem er jongensachtig deed uitzien. Hij zag er bepaald Frans uit, maar niet heel sexy, doch juist vriendelijk.

Met een lachje dacht ze dat Amy hem ‘schattig’ zou hebben gevonden. ‘Ik ben antropoloog. Ik doe voor mijn moeder onderzoek naar onze familie. Tenminste, ik deed het voor mijn moeder, maar nu vind ik het zo leuk dat ik het ook voor mezelf doe. Ik hoop gegevens over gebeurtenissen aan het Franse hof te vinden, misschien in een dagboek of zo. Jij weet zeker niet toevallig waar ik dat moet zoeken?’ Hij leek haar enige hoop hier iets te vinden.

‘Daar zijn er ontzettend veel van. Je zult je erdoorheen moeten worstelen. Zoek je naar iets bepaalds?’

‘Ja, naar indianen van de Sioux-stam die Lodewijk XVI aan het hof had uitgenodigd, en ook naar een voorouder van mij, een markies.’

‘Dat klinkt interessant. Je zou er een roman over moeten schrijven,’ reageerde hij plagerig.

‘Ik schrijf uitsluitend wetenschappelijke non-fictie waar ik geen cent aan verdien en waarvan iedereen in slaap valt.’

‘Ik ook, totdat ik aan de historische romans begon. Eigenlijk is dat best leuk. Je mag een beetje spelen met de geschiedkundige feiten, je voegt een paar bedachte personages toe, naast degenen die echt hebben bestaan, en die laat je doen wat je wilt. Althans, meestal.’ Hij leek geïnteresseerd in waar ze mee bezig was, en had haar heel goed geholpen.

Toen hij aan zijn eigen onderzoek begon, pakte Brigitte een stapel dagboeken van de plank die hij had aangewezen, maar nergens vond ze een vermelding van Wachiwi of de De Margeracs. Het leek een verloren dag te worden. Laat in de middag, toen ze wegging, liep ze hem weer tegen het lijf. Ze had de hele dag doorgewerkt, ze was zelfs niet gaan lunchen. Ze had onder het lezen alleen de appel gegeten die ze had meegenomen.

‘Heb je nog iets gevonden?’ vroeg hij.

Teleurgesteld schudde ze haar hoofd.

‘Jammer. Maar blijven doorgaan! Ergens moet iets zijn, dat is er altijd,’ zei hij rustig.

Maar hij kende de weg, en zij niet… ‘Waar werk jij aan?’ vroeg ze uit beleefdheid toen ze het pand verlieten.

‘Aan een boek over Napoleon en Joséphine. Geen ongebruikelijk onderwerp, maar erg leuk om te doen. Ik geef college over literatuur aan de Sorbonne, daar betaal ik de huur van. En de romans zijn een aardige bijverdienste.’ Hij was aardig en open, en op de stoep stelde hij zichzelf voor. Hij heette Marc Henri. Dat klonk bekend, maar het was dan ook een heel gewone Franse naam.

De volgende dag zag ze hem weer, toen ze voor de boekenplanken stond. Laat op de middag kwam hij naar haar toe. Ze had nog niets gevonden en was moe van al dat lezen in het Frans. Voortdurend moest ze iets opzoeken in het woordenboek, en dat maakte dat alles extra lang duurde.

‘Hoe heette je voorouder, die markies? Misschien kan ik iets over hem vinden,’ zei hij behulpzaam. Nadat ze dat voor hem had opgeschreven, zei hij: ‘We kunnen kruisverwijzingen opzoeken.’ Even later had Marc hem al gevonden.

Meteen schaamde ze zich omdat het bij haar zo moeizaam ging, terwijl het hem zo snel was gelukt. Maar voor haar was het archief dan ook verwarrend, en alles was ook nog eens in een vreemde taal.

Samen zochten ze Tristan de Margerac op, en ze vonden zijn adres in Parijs. Het was op de Rive Gauche, en ze kreeg het gevoel dat het niet ver was van het hotelletje waar ze verbleef. Ze vroeg zich ook af waarvoor het pand tegenwoordig werd gebruikt. Maar over zijn echtgenote werd niets gezegd.

‘Misschien vinden we morgen iets over hem in de dagboeken,’ opperde Marc hoopvol. ‘Als hij tenminste vaak aan het hof was… Verbleef hij regelmatig in Parijs?’

‘Nee, de familie had een kasteel in Bretagne. Daar wil ik volgende week naartoe.’

‘Je hebt deftige voorouders,’ merkte hij plagerig op. Allebei moesten ze daarom lachen. ‘De mijne waren arme stakkers, ze zaten ook wel eens in de gevangenis. Maar waarom ben je ook op zoek naar die Sioux? Ben je aan hen verwant?’ Dat was als grapje bedoeld, hij had geen bevestigend antwoord verwacht.

‘De markies is met een Sioux-meisje getrouwd. Ze was de dochter van een opperhoofd in het huidige South Dakota. Ik wil erachter zien te komen hoe hij haar heeft leren kennen. Ik denk dat dat aan het hof is geweest. Maar ik weet niet hoe ze daar is gekomen, of hoe ze in Frankrijk is beland. In elk geval was ze een buitengewone jongedame.’

‘Dat moet wel als een Frans edelman met haar in het huwelijk is getreden. Het is inderdaad interessant om erachter te komen hoe dat kon gebeuren.’

Ze vertelde hem over het onderzoek dat ze had verricht bij de mormonen en op de University of South Dakota.

Hij vond het allemaal heel boeiend. ‘Werkelijk fascinerend! Ik begrijp waarom je er meer over wilt weten. Zo voel ik me ook over Joséphine Bonaparte; hoe meer ik over haar lees, des te boeiender ik haar vind. En dat geldt ook voor Marie Antoinette. Ik zou je boeken over hen kunnen geven, maar die zijn allemaal in het Frans…’ Achteloos stelde hij bij het weggaan voor iets te gaan drinken, en omdat ze allebei zo geïnteresseerd waren in geschiedenis en onderzoek doen, stemde ze toe. Het was niet haar gewoonte om uit te gaan met mensen die ze nauwelijks kende, maar hij leek haar aardig en er was een café dichtbij.

‘Vertel eens wat je allemaal doet wanneer je niet op zoek bent naar je voorouders. Geef je dan antropologiecolleges, of schrijf je alleen boeken?’ vroeg hij nadat ze hadden plaatsgenomen aan een tafeltje.

‘Ik heb tien jaar gewerkt bij de afdeling Inschrijvingen van Boston University.’ Ze had willen zeggen dat ze daar weg was gegaan, maar besloot eerlijk te zijn. ‘Ik ben ontslagen. Mijn werk is overgenomen door een computer.’

‘Wat naar… En wat ben je nu van plan?’

‘Eerst wil ik dit doen. En daarna ga ik waarschijnlijk bij het bureau Inschrijvingen van een andere universiteit werken. Rondom Boston zijn er veel onderwijsinstellingen. Ik woon in Boston, zie je.’

Hij glimlachte. ‘Ik heb zowel aan Harvard als aan Oxford gestudeerd. In Boston vond ik het leuker. Waar woon je precies?’ Nadat ze hem dat had verteld, zei hij dat hij een eindje daarvandaan in een appartement had gewoond. Dat was heel toevallig, en ineens schoot haar te binnen waar ze zijn naam van kende.

‘Jij hebt toch een boek geschreven over een jongetje dat na de oorlog op zoek was naar zijn ouders? Opeens herken ik je naam… Dat boek heb ik in vertaling gelezen, het was ongelooflijk ontroerend. De ouders zaten in het verzet en waren omgebracht, en een ander gezin nam het jongetje op en uiteindelijk trouwt hij met de dochter. Het was allemaal ontzettend lief, maar ook heel treurig.’

Hij leek ingenomen met haar kritiek. ‘Dat jongetje was mijn vader. Mijn moeder is de dochter van het gezin dat zich over hem ontfermde. Mijn grootouders zaten inderdaad in het verzet en zijn omgebracht. Het was mijn eerste roman, en die heb ik aan hen opgedragen.’

‘Dat weet ik nog. Ik heb erbij moeten huilen…’

‘Ik ook, toen ik het schreef.’

Ze was onder de indruk dat hij de auteur van dat boek was. Ook in vertaling was het mooi geweest, en zeer ontroerend. Nadat ze het had gelezen, had ze er nog vaak aan moeten denken.

‘Weet je, je ziet er best een beetje indiaans uit,’ merkte hij op.

‘Dat zei de vrouw van de Mormon Family History Library ook al. Misschien omdat ik donker haar heb.’

‘Ik vind het leuk dat je indiaans bloed hebt. Heel exotisch, heel interessant. De meesten van ons hebben een saaie achtergrond, maar jij bepaald niet. Een indiaanse betoudovergrootmoeder of zoiets, die wegtrok uit Amerika en met een markies in het huwelijk trad.’

‘Het is nog veel spannender. Ze werd door een andere stam geroofd en vluchtte voor degene die haar gevangenhield. Misschien heeft ze die zelfs gedood… Vervolgens vluchtte ze met een Fransman, of althans met een blanke, en later kwam ze hier terecht. Ik vind dat nogal wat voor een vrouw uit 1784.’

‘Ze moet pittige genen hebben doorgegeven,’ merkte hij bewonderend op.

Zelf moest hij die ook hebben, want ze herinnerde zich uit zijn boek dat zijn grootouders echte helden waren geweest en door De Gaulle postuum waren onderscheiden. Voordat ze waren omgekomen, hadden ze talloze levens gered.

‘En verder?’ vroeg hij. ‘Je schrijft wetenschappelijke boeken, en tot voor kort was je werkzaam aan een universiteit. Ben je getrouwd?’ Hij leek graag meer over haar te willen weten.

Zij wilde ook graag meer over hem weten. Maar ze was verstandig. Hoe leuk ze hem ook vond, over een paar dagen zou ze naar huis gaan, en hij bleef hier. Dus ook al vonden ze elkaar aardig, meer dan een vriendschap kon er niet ontstaan. Iets meer zou onzinnig zijn. Ze ging nooit naar bed met mannen die ze toch niet meer zou zien. En ze had zich nog niet hersteld van de zo ruw verbroken relatie met Ted. Marc en zij konden hooguit vrienden zijn, meer niet.

‘Ik ben achtendertig, nooit getrouwd geweest, en een paar weken geleden is het uit geraakt met mijn vriend. Hij werkte ook aan de universiteit,’ antwoordde ze geheel naar waarheid.

‘Aha,’ reageerde Marc. ‘Allebei academicus. Waarom zijn jullie uit elkaar gegaan?’ Hij wist dat het onbeleefd was om ernaar te vragen, maar hij wilde het graag weten.

‘Hij ging voor een opgraving naar Egypte. Hij is namelijk archeoloog en van plan daar een paar jaar te blijven. Hij vond dat het beter was ieder ons weegs te gaan.’

Dat verbaasde hem. ‘Vond jij dat ook? Kwam het niet als een klap?’ Onderzoekend keek hij haar aan.

Ze haalde haar schouders op. ‘Ik was teleurgesteld. Ik dacht dat we echt iets hadden, voor altijd. Maar ik had het dus bij het verkeerde eind.’ Ze deed haar best achteloos te klinken, ook al was de wond nog vers en pijnlijk.

‘Ik heb een dergelijke relatie gehad,’ vertelde Marc uit zichzelf. ‘Het duurde tien jaar, en vorig jaar gingen we uit elkaar. Ze zei dat ze was gaan beseffen dat ze geen man en kinderen wilde, en ik dacht dat ze dat wel wilde… Ik wachtte totdat ze klaar zou zijn met haar studie medicijnen. En toen ze klaar was, hoefde ze me niet meer. Ik voelde me erg stom na al die jaren. En toen drong het tot me door dat we al een poos niet meer echt van elkaar hielden. Eerst waren we dolverliefd, maar daarna werd het gewoon gemakkelijk. Het is alsof je je op een vlot laat meedrijven op de rivier, en dan op een dag merk je dat je ergens bent waar je niet wilt zijn, met iemand die je eigenlijk niet goed kent. Ik ben ook nooit getrouwd geweest, en ik weet nu niet meer goed of ik dat wel zou willen. Eigenlijk geniet ik wel van mijn vrijheid, ik kan doen en laten wat ik wil. Ik heb geen spijt van de relatie, maar wel van het feit dat ik die zo lang heb laten voortduren. Ik dacht steeds dat het moest groeien, maar dat gebeurde niet.’

Dat was precies wat er met Ted en haar was gebeurd; er was niets gegroeid.

‘Het duurde een poos voordat ik me eroverheen had gezet, maar nu gaat het goed met me. We zijn gewoon vrienden en af en toe gaan we uit eten. Zij heeft nog niemand anders, en soms denk ik dat ze me terug wil, maar dat zit er niet in. Ik leid nu mijn eigen leven.’

‘Ik denk niet dat Ted en ik ooit vrienden zullen worden. En niet alleen vanwege de afstand. Ik was er kapot van, en was voornamelijk kwaad op mezelf. Ik had veel dingen als vanzelfsprekend aangenomen en lette niet op signalen.’

‘Dat doen we allemaal wel eens. Ik ook. En nu ben ik een vrijgezel van tweeënveertig. Dat had ik nooit gedacht, maar ik kan er prima mee leven.’ Hij leek zich erbij te hebben neergelegd, net zoals zij had gedaan na Ted.

‘Zo voel ik het ook,’ reageerde ze zacht. ‘Ik had het te druk voor kinderen krijgen. Volgens mij krijg je dat als je aan een universiteit werkt. Dan vergeet je dat je ouder wordt. Je beschouwt jezelf nog als een van de studenten.’

‘Klopt. Ik vind het leuk om college te geven, maar ik zou er niet altijd willen zijn. Het is een behoorlijk besloten wereldje.’ Hij dronk zijn wijnglas leeg en lachte naar haar. ‘Zullen we een eindje gaan lopen en kijken waar je illustere voorouder woonde?’

Dat adres had ze opgeschreven. ‘Ja, leuk.’ Ze vond het fijn dat hij zo open en eerlijk was. Hij was een interessante gesprekspartner. Ze mocht hem graag, en het speet haar dat hij niet in Boston woonde, want hij zou een goede vriend zijn geweest.

Ze haalde het papier met het adres uit haar tas, maar hij kende het nog uit zijn hoofd. Het was niet ver van haar hotel aan de rue du Bac. Het huisnummer was snel gevonden, en ze keken op naar het pand. Ooit moest het mooi zijn geweest, maar nu zag het er een beetje verweerd uit. De deuren naar de binnenplaats stonden open, dus liepen ze verder. Marc keek naar de borden en legde uit dat het tegenwoordig een overheidsgebouw was, zoals zo vaak het geval was met de oude panden op de Rive Gauche. Toch was nog duidelijk zichtbaar dat het ooit een prachtig huis moest zijn geweest, met hoge ramen, en stallen voor rijtuigen die nu waren omgebouwd tot garages. Marc zei dat er aan de achterkant van het huis waarschijnlijk een forse tuin lag. Het was een fijne plek, en terwijl Brigitte omhoogkeek, vond ze het een betoverende gedachte dat Tristan de Margerac hier had verbleven wanneer hij in Parijs was, en dat Wachiwi er dan hoogstwaarschijnlijk ook was geweest. Ongetwijfeld hadden ze van dit huis gebruikgemaakt wanneer ze een bezoek aan het hof brachten.

Ze liepen het trottoir weer op, en vervolgens bracht hij haar naar het hotel. Daar vroeg hij of ze de volgende dag van plan was weer naar het archief te gaan, en die vraag beantwoordde ze bevestigend. Daarop stelde hij voor samen te gaan lunchen, en die uitnodiging nam ze graag aan. Het was leuk om met iemand over hun projecten te kunnen praten. Terwijl zij op zoek was naar Wachiwi, zocht hij naar gegevens voor zijn boek.

De volgende dag wachtte hij haar op in de lobby van het archief. Hij had al het een en ander voor haar opgezocht, en ze was dolblij toen alles bleek te kloppen. Gauw ging ze naar hem toe. Ze had een dagboek gevonden waarin een hofdame het had over de markies De Margerac en zijn beeldschone indiaanse bruid. Ze had geschreven over de bruiloft waarop ze aanwezig was geweest en die werd gehouden in een kerkje niet ver van het huis aan de rue du Bac. De hofdame vermeldde dat er daarna een receptie aan huis was geweest, en dat de nieuwe markiezin de dag daarop was gepresenteerd aan het hof. Ze vermeldde zelfs Wachiwi’s naam.

Brigitte vond het heel opwindend dat de receptie had plaatsgevonden in het huis dat Marc en zij de avond tevoren hadden bekeken. Het was echt ongelooflijk, het kwam ineens heel dichtbij. Maar in het dagboek werd niets gezegd over hoe Wachiwi in Frankrijk was terechtgekomen. Later die middag vond Brigitte helemaal zelf nog meer dagboeken van deze hofdame, een soort kroniek van het leven aan het hof. Ze vermeldde de geboorte van het eerste kind van Tristan en Wachiwi, en ook de doop. Het kind bleek te zijn vernoemd naar de overleden broer van de markies, die Wachiwi van Amerika naar Frankrijk had vergezeld. Blijkbaar had hij haar gered en zouden ze trouwen, maar onderweg was hij gestorven. Uiteindelijk was Wachiwi getrouwd met de oudere broer, de markies. Dus zo was ze in Frankrijk terechtgekomen… De jongere broer, graaf Jean, had haar gered en per schip van New Orleans naar Bretagne gebracht, volgens het dagboek. Dat moest de man zijn uit de overleveringen van de Sioux. Brigitte vroeg zich af of het stamhoofd van de Crow dat door Wachiwi zou zijn gedood toen ze vluchtte, misschien was omgebracht door Jean toen hij haar redde. Hoe hij haar had leren kennen wist niemand. In elk geval wist ze nu hoe Wachiwi in Frankrijk was terechtgekomen. Er waren ook vermeldingen van stamhoofden die af en toe aan het hof waren geweest, maar kennelijk was Wachiwi geen verwant van hen geweest. De vrouw die het dagboek had bijgehouden, vond het een beetje vreemd dat de koning zo gebiologeerd was door indianen. Zelf vond ze de indianen die aan het hof waren geweest een stelletje onbeleefde lastpakken, maar over Wachiwi had ze allemaal aardige dingen geschreven, zoals dat ze een lief meisje was en een uitstekende echtgenote voor de markies.

Nog heel lang bleef Brigitte in de dagboeken lezen, maar er werd niets meer gezegd over de markies en zijn echtgenote. Toch was Brigitte veel te weten gekomen.

Ze vertelde er opgewonden over toen ze met Marc aan het eind van de dag weer iets ging drinken.

Marc vertelde dat hij ook een goede dag had gehad en heel interessante dagboeken had ontdekt, waarin Joséphine werd vermeld. Ze waren geschreven door hofdames en door een goede vriendin.

‘Wat ben je nu van plan?’ vroeg Marc.

‘Ik weet het niet… Ik ga er iets over schrijven, voor in de familiegeschiedenis die mijn moeder samenstelt. Dat was de bedoeling van deze exercitie.’

‘Dat was toen jullie nog dachten dat die voorouders heel gewone mensen waren, maar nu weet je wel beter,’ reageerde hij op ernstige toon. ‘Dit was een heel bijzonder meisje. Je zou een boek over haar moeten schrijven. Als je het een beetje aanpast, zou het een geweldige roman kunnen zijn. Of dat is het eigenlijk al. Net zoals het verhaal van mijn ouders en grootouders. Soms is er niets beter dan het ware leven.’

Brigitte twijfelde nog, maar het zou zeker een interessanter boek zijn dan dat over vrouwenkiesrecht. Dat stond als een paal boven water. Maar ze vreesde het verhaal van Wachiwi geen recht te kunnen doen.

‘Ik vind het een fascinerend verhaal omdat ik een nakomeling van haar ben. Maar denk je echt dat anderen het ook interessant zouden vinden?’ vroeg ze aarzelend. Hier had ze werkelijk geen verstand van.

‘Natuurlijk wel! Jij hebt toch ook het boek over mijn vader gelezen, over toen hij nog een jongetje was? Dit meisje heeft een enorme reis gemaakt, ze is door indianen geroofd en getrouwd met een edelman. Wat wil je nog meer? Zeg, weet je wat er tijdens de Franse Revolutie met hen is gebeurd? Zijn ze terechtgesteld?’

‘Volgens mij niet. De sterfdata vallen later.’

‘Veel Bretonse edellieden boden verzet en ontsnapten aan de guillotine. Bretagne is ook een heel eind van Parijs verwijderd, dat was gunstig voor hen. Veel Bretonse royalisten en edellieden hebben het overleefd. Sommigen wisten zelfs hun château te behouden. Na de revolutie werden deze royalisten les Chouans genoemd.’

‘Ik zal het proberen uit te zoeken wanneer ik in Bretagne ben. Over een paar dagen vertrek ik al.’ Opeens kreeg ze een idee. Het was een waanzinnig idee omdat ze hem nauwelijks kende, maar hij had haar heel goed geholpen en ze waren hard op weg dikke vrienden te worden. ‘Heb je zin om mee te gaan?’

Zonder aarzelen antwoordde hij: ‘Dat lijkt me geweldig!’

En toen werd ze zenuwachtig, want hij moest zich niets in het hoofd halen. Dit was geen onheus voorstel, ze vroeg hem mee als onderzoeker en als vriend.

Dat had hij begrepen. Ook hij wilde de groeiende vriendschap niet bederven, en hij was er zich terdege van bewust dat ze binnenkort terug zou gaan naar de Verenigde Staten.

‘Ik bedoelde het niet romantisch, trouwens,’ zei ze.

Hij schoot in de lach. Amerikaanse vrouwen wonden er geen doekjes om. In Boston had hij dat eerst schokkend gevonden; een Française zou zoiets heel anders duidelijk maken. ‘Dat weet ik. Maak je geen zorgen, ik wil je alleen maar helpen bij het onderzoek.’

‘Je hebt me al geweldig geholpen,’ reageerde ze welgemeend. Zonder hem had ze het allemaal niet voor elkaar gekregen, het leek wel of hij door de Voorzienigheid was gezonden. Als hij niet achter haar had gestaan, zou ze nooit zelfstandig in de Bibliothèque nationale hebben kunnen werken. Daarvoor was ze hem ontzettend dankbaar. Ze wilde alleen niets op het romantische vlak met hem beginnen. Het zou onverstandig zijn, en het zou hun allebei verdriet berokkenen, hoe aantrekkelijk de gedachte ook was. Het was veel beter om gewoon vrienden te blijven, en blijkbaar vond hij dat ook.

‘Ik weet daar een aardig hotelletje. Ik zal meteen reserveren, en ja, twéé kamers, en voor de dame een kuisheidsgordel.’

‘Sorry…’ Ze bloosde licht. ‘Was dat erg onbeleefd van me?’

‘Nee, het was eerlijk. Dat stel ik op prijs. Nu weten we allebei waar we aan toe zijn.’

‘Het zou dom zijn om nu iets te beginnen, vlak voordat ik terugga. Daar zouden we allebei spijt van krijgen.’

‘Ben je altijd zo verstandig?’ Hij was geïnteresseerd in haar als persoon, en wat hij tot nu toe over haar te weten was gekomen, beviel hem.

Nadat ze even had nagedacht, knikte ze. ‘Misschien ben ik wel te verstandig…’

‘Je hoeft niet terug te gaan. Je zei dat je op dit moment geen baan hebt. Je zou aan de American University of Paris kunnen gaan werken, daar is ook een bureau Inschrijvingen, en dan zou je hier je boek kunnen schrijven.’ Tot haar verrassing had hij het al helemaal uitgestippeld. Hij vond het prettig om dingen voor anderen te regelen en hen te helpen te komen waar ze wilden. Maar ze wilde geen boek over haar voorouders schrijven, en ook niet in Parijs blijven. Ze ging naar huis.

‘Ik heb niet gezegd dat ik een boek zou schrijven.’ Ze glimlachte naar hem. Hij zag er zo Frans uit, en zo klonk hij ook. En hij wilde dat ze bleef.

Het was lang geleden dat hij zo’n interessante vrouw had leren kennen. ‘Waarom neem je geen contact op met de American University? Je zou een jaartje hier kunnen blijven om te kijken of het bevalt.’

Daar moest ze bijna om lachen. Hij was echt niet goed bij zijn hoofd. Ze woonde in Boston, en ze was bezig met een boek over vrouwenkiesrecht. Maar Wachiwi was een stuk leuker dan vrouwenkiesrecht. Wachiwi belichaamde de vrijheid waarnaar vrouwen streefden, en was haar tijd ver vooruit geweest.

Hij drong niet verder aan. Ze aten in de bistro, en toen ze naar het hotel wandelde, kreeg ze een merkwaardig gevoel. Tristan en Wachiwi hadden hier heel dichtbij gewoond. Ze waren getrouwd, hadden een receptie gehouden en een kind gekregen. Veel in hun leven was gebeurd vlak bij waar ze op dat moment stond, en honderden jaren later waren ze heel werkelijk voor haar geworden. Het was alsof ze haar naar zich toe riepen. Ze kon hen maar niet uit het hoofd zetten.

Even vroeg ze zich af of Marc soms gelijk had en ze een boek over Wachiwi en Tristan moest schrijven, als een soort eerbetoon. Eigenlijk stond die gedachte haar wel aan. Zelfs de gedachte om bij de American University te werken stond haar aan, maar ze moest ook terug naar haar leven in Boston. Of vond ze alleen maar dat dat moest? Parijs was heel verleidelijk, met de fonkelende Eiffeltoren, de bistro’s en cafés, en zelfs met Marc, die ze nog maar nauwelijks kende maar tot nog toe erg leuk vond. Toch wilde ze zich door niets van dit al laten verleiden. Ze zou zich verzetten tegen de charme van Parijs, en die van Marc. Ze zouden samen naar Bretagne gaan, daar zou ze kijken wat ze over haar voorouders kon ontdekken, en vervolgens ging ze naar huis. Daar speelde het echte leven zich af. In het echte leven leerde je iemand kennen, er gebeurde niets en dan ging je weer naar huis. Of de ander ging naar Egypte omdat die zich toch maar niet wilde binden na een relatie van zes jaar. Dat was het echte leven. En daar hoorden mensen als Marc of de markies niet in thuis.

HOOFDSTUK 15

Wachiwi, 1784 – 1785

Na een week kwam de markies terug, en hij was blij Wachiwi weer te zien. Net op het moment van terugkomst was Wachiwi bezig Matthieu rijles te geven in de bak. Een heel rustig lesje, want ze wilde eerst Tristans toestemming voordat ze zijn zoon de wat wildere dingen bijbracht. Zodra ze hem zag, vroeg ze of het mocht, en hij vond het best. Hij kon zich geen betere instructeur voorstellen dan Wachiwi. En ze had beloofd Matthieu niet de toch wel gevaarlijke dingen te leren die ze zelf had gedaan. Maar wat ze hem wel wilde bijbrengen, was zonder zadel rijden en zich op zijn gemak voelen op een paard. Haar manier van rijden had iets natuurlijks wat Tristan ook wilde leren, maar hij vermoedde dat het aangeboren was en dat hij er alleen maar naar kon streven. Het viel hem op dat Matthieu vorderingen maakte.

Wachiwi was gestoken in indiaanse dracht en deed de jongen een paar dingen voor, bijvoorbeeld zich goed bewust zijn van de spieren van het paard, en vrijwel één te worden met het dier. Daarvoor had ze het paard van het zadel verlost en liet het rondjes stappen. De jongen leek het geweldig te vinden, maar toen hij zijn vader zag, wilde hij van het paard om hem te kunnen omhelzen.

Het plan was om Agathe die middag een poosje op een pony te laten rijden, in de hoop dat ze zich over haar angst heen zou zetten. Terwijl Tristan weg was, was Wachiwi de rij-instructeur van de kinderen geworden. Haar methoden waren onorthodox, maar ze was heel vaardig. Het drong tot Tristan door dat Matthieu dankzij haar lessen een buitengewoon ruiter zou worden, en dat beviel hem zeer.

Over het hoofd van de jongen heen lachte hij naar Wachiwi, en bedankte haar voor de rijlessen.

‘Ik vind het zelf misschien nog wel leuker dan hij.’ De laatste tijd bracht ze heel veel tijd door in de stallen, of ze ging ritten maken door de heuvels. Geen enkele andere vrouw in de streek deed dat in haar eentje, maar zij voelde zich er prima op haar gemak. Er waren hier geen gevaren zoals een overval van een andere stam. Ze hoefde niet bang te zijn om te worden geroofd. Hier voelde ze zich veilig. En hij had haar gevraagd nog eens samen te gaan rijden. ‘Hoe was het aan het hof?’ vroeg ze beleefd.

‘Zoals altijd. Heel erg druk en vol, te veel mensen en te veel intriges. Het is heel vermoeiend, maar af en toe moet je je gezicht laten zien. Het geeft een slechte indruk als je dat niet doet.’ En het was ook een lange reis, helemaal vanuit Bretagne.

‘In elk geval heb je een huis in Parijs waar je kunt verblijven,’ zei ze.

Hij knikte. ‘Sinds mijn vrouw is overleden, maak ik daar weinig gebruik van. Zij vond het leuker aan het hof dan ik, en dus gingen we vaker naar Parijs.’

Terwijl ze terugliepen naar het huis, rende Matthieu voor hen uit. Hij was dol op de rijlessen met Wachiwi, en Tristan vond het geweldig dat zijn zoon er zoveel van opstak.

‘Staat je huis midden in de stad?’ vroeg Wachiwi.

‘Ja, niet ver van het paleis, het Louvre. Maar tegenwoordig zijn de koning en de koningin vaker in Versailles te vinden, en dat ligt net buiten de stad. Misschien kom jij er ook nog eens,’ merkte hij vagelijk op. Aan het hof had hij met een vriend over haar gesproken, en de vriend had geopperd haar een keer mee te nemen omdat hem dat amusant leek. Maar Tristan was op zijn hoede. Wachiwi was de verloofde van zijn overleden broer geweest, en ook al mocht hij haar graag, haar aanwezigheid was lastig. Voor hen allebei. Ze had het druk met de rijlessen, en daar was hij haar dankbaar voor. Het beviel hem zoals ze omging met de kinderen. Ze was verstandig en hartelijk. En aan de kinderen kon hij merken dat ze op haar gesteld waren. Toen hij naar de kindervertrekken ging, stortte Agathe zich eerst in Wachiwi’s armen, en daarna pas sloeg ze haar armpjes om haar vader heen. Ze verlangde naar de moeder die ze nooit had gehad. Mademoiselle was geen goede vervanger voor de moeder van de kinderen. Wachiwi wilde vriendjes met hen zijn, en had gehoopt hun tante te worden.

In de maanden daarna gingen de rijlessen door. Matthieu was een zichtbaar betere ruiter geworden, en Wachiwi bracht zijn vader een paar ‘trucjes’ bij, zoals hij het noemde. Die dag waarop ze hem had laten zien dat ze zich in volle galop achter de flank van een paard kon verbergen, had hij haar adembenemend gevonden. Zelf wilde hij het echter zeker niet proberen. Zij leek één te zijn geworden met het dier, ze leek bijna te zweven. En angst had ze al helemaal niet getoond. Ze kon op de hals van het paard staan terwijl het galoppeerde, en vanaf de grond op zijn rug springen. Ze beschikte over een soort magische band met paarden, de dieren deden dingen voor haar die ze voor geen ander deden.

Ook zijn kinderen waren dol op haar. Agathe vond het inmiddels leuk om op de pony te rijden. Goed, net zoals haar moeder zou ze nooit een echte amazone worden, maar in elk geval was ze niet meer bang, en wanneer ze was afgestegen, vond ze het fijn de pony een appel te geven.

Er was nog iets wat hem aan Wachiwi was opgevallen, namelijk dat ze zich zo stilletjes bewoog. Vooral op mocassins maakte ze onder het lopen geen enkel geluid, en op gewone schoenen nauwelijks. Ze leek wel te zweven. Haar vader had daar ook vaak opmerkingen over gemaakt. Ze was zo sierlijk als een vlinder en maakte net zo weinig lawaai als een vlinder. Het was heel gepast dat haar naam ‘danseres’ betekende.

Ze kon om zichzelf lachen, en dat was een eigenschap die Tristan kon waarderen. Wanneer ze iets doms of verkeerd deed, maakte ze er een grapje van en konden ze er allemaal om lachen. Ja, ze had vele goede eigenschappen. Eigenlijk had Tristan zich nog nooit zo op zijn gemak gevoeld bij een vrouw.

Op een dag zei Agathe: ‘Ik wil ook zo’n jurk als die van Wachiwi.’ Ze waren net met z’n allen onderweg terug naar huis, en de gouvernante wierp het meisje een boze blik toe. Zij vond Wachiwi’s indiaanse dracht buitengewoon ongepast, want die liet veel te veel van haar welvingen zien, en de jurk eindigde net onder Wachiwi’s knieën. Hoewel Wachiwi er beenstukken onder droeg, vond de gouvernante het toch hoogst choquerend. De jurk begon ook een beetje sleets te worden, en Agathes opmerking bracht Wachiwi op een idee. Ze kon bijna net zo goed naaien als rijden, en voor Kerstmis had ze voor Agathe een popje gemaakt en voor Matthieu een beertje, en daar waren de kinderen erg blij mee geweest.

Langzamerhand was het lente geworden, en het was uitzonderlijk warm weer voor Bretagne. Op een dag waren ze gaan picknicken in de tuin, bij een klif met uitzicht over zee. Die winter was de koning ziek geweest, en de koningin had een paar weken hiervoor een zoontje gekregen, de hertog van Normandië. De markies was slechts één keer naar het hof gegaan, maar was van plan dat binnenkort weer te doen. Ook al had hij een hekel aan de lange reis, hij vond het beter om maar weer eens zijn gezicht te laten zien. Bovendien wilde hij het pasgeboren kindje een geschenk aanbieden. Maar eigenlijk was hij veel gelukkiger op zijn landgoederen, bij de kinderen. Er was altijd genoeg te doen. Dit voorjaar moesten er bijvoorbeeld bomen worden gekapt die tijdens de winterstormen waren beschadigd. En hij vond het prettig om met Wachiwi te praten over wat hij allemaal deed. Ze was altijd geïnteresseerd en opperde goede ideeën, en dat verbaasde hem omdat ze van zo’n jong meisje kwamen.

Op een middag verbaasde hij haar na een lange rit, toen hij vroeg of ze met hem in de eetzaal wilde dineren. Dat had hij haar nooit eerder gevraagd. Gewoonlijk at ze samen met de kinderen, die haar gezelschap erg op prijs stelden, al gold dit bepaald niet voor de gouvernante.

Dankbaar ging Wachiwi op de uitnodiging in. Ze schepte altijd plezier in de gesprekken met hem. Ze sneden talloze onderwerpen aan, want hij wist heel veel, en zij kon zich al goed uiten in het Frans. Het enige wat ze niet kon, en wat ze graag wilde leren, was lezen. Hij had beloofd haar dat te leren, maar die winter had hij daar geen tijd voor gehad. Omdat de boeken in zijn bibliotheek haar zo fascinerend voorkwamen, wilde ze ze dolgraag kunnen lezen.

Die avond vertelde hij haar tijdens het diner het een en ander over de intriges aan het hof, en waarom hij daar zo moe van werd. Al jaren werd er geklaagd over de koningin, die zo extravagant was. Tristan had Marie Antoinette altijd graag gemogen, al was ze in haar jonge jaren behoorlijk dom geweest. Maar in de afgelopen jaren had ze kinderen gekregen en vond hij haar serieuzer, volwassener. Hij kon de manipulerende ministers, courtisanes en opportunisten aan het hof niet goed zetten. Hij had Wachiwi verteld dat de koningin Oostenrijkse was, geen Française, en dat mensen wel eens vergaten dat ze koningin was geworden toen ze nauwelijks meer dan een kind was. Het was een gearrangeerd huwelijk, en ze was toen nog slechts veertien geweest.

Wachiwi had verteld dat zoiets bij de indianen ook voorkwam. Meisjes trouwden heel jong, en het huwelijk was meestal ook gearrangeerd. Ze was blij dat haar vader dat niet bij haar had gedaan.

Het was een feit dat de koningin het hof tot excessen had bewogen, en dat velen om haar gunst ijverden. Dat was veel macht voor een jong meisje.

Tristan vond het allemaal te veel. Hij was rustig van nature, hij hield ervan zijn landgoederen te bestieren, en was ook graag buiten.

Tegen het eind van het diner hadden ze het nog steeds over hofzaken. Wachiwi vond het allemaal heel interessant, maar ze kon aan hem zien dat dat bij hem niet het geval was. Jean had haar verteld dat hij ook niet van het hof hield, en dat hij blij was geweest naar de Nieuwe Wereld te kunnen ontsnappen. Alles beter dan gevangen te zitten tussen al die intriges. Maar als hoofd van de familie en eigenaar van uitgestrekte landgoederen kon de markies zijn verantwoordelijkheden niet uit de weg gaan en hij moest zich nu eenmaal af en toe aan het hof vertonen. Zonder zijn echtgenote was het een saaie, vervelende klus geworden. Toen was het nog fijn geweest om met haar te pronken en te dansen. Tegenwoordig stond hij met allemaal mannen over politiek te praten.

Toen ze de eetzaal uit liepen, lachte Tristan warm naar Wachiwi. Zo’n avond samen was heel gezellig, en ze waren lang aan tafel blijven zitten. Soms voelde hij zich eenzaam, en hij was wel een beetje jaloers op Wachiwi, die meestal met zijn kinderen het avondmaal gebruikte. Dat zou hij ook graag willen, maar het zou merkwaardig zijn als hij dat deed.

Tijdens het diner had hij een idee gekregen, en op zijn hoede stelde hij Wachiwi iets voor. ‘Zou je de volgende keer meewillen naar het hof? Over een paar weken moet ik daar weer naartoe. Misschien vind je het interessant om het eens te zien, en ik ben ervan overtuigd dat de koning en de koningin je graag zouden leren kennen.’

Het streelde haar dat hij haar dat vroeg. Ze maakte zich echter zorgen dat ze daar niet de juiste kleding voor had, maar hij stelde haar gerust door te zeggen dat de plaatselijke naaister wel iets geschikts kon maken.

De volgende dag vertelde ze het de kinderen, en die vonden het geweldig. Agathe vond dat ze die mooie jurk met de pennen van stekelvarkens moest aantrekken, en nadat ze dat had gezegd, verscheen er een geheimzinnige glimlach om Wachiwi’s mond. Over een paar dagen zou Agathe jarig zijn, en Wachiwi was al maanden bezig met een cadeau. Het was bijna klaar.

Het had haar moeite gekost om aan de juiste spullen te komen. In haar eigen dorp zou dat gemakkelijk zijn geweest, maar hier was het echt heel lastig. Ze had de juiste hertenhuid nergens kunnen vinden, maar wel een ander soort, dat haar aan Jeans kniebroek deed denken, die ze na zijn dood had weggegeven. Ook de pennen hadden haar grote moeite gekost, en die had ze uiteindelijk gekregen van Tristans jachtopziener. Het was echter fijn dat ze de juiste bessen had gevonden om de pasta te maken om ze mee te kleuren. De kraaltjes had ze van het hemd voor Jean gehaald. Ze vond het beter om ze aan zijn nichtje te geven. Heel voorzichtig had ze ze op het jurkje genaaid, en er waren er genoeg over voor de mocassins. Op Agathes verjaardag wikkelde ze zorgvuldig een rode doek om het geschenk en bond die vast, en ’s ochtends vroeg al gaf ze het meisje haar cadeautje. Agathe kraaide van blijdschap en wilde alles tot Mademoiselles schrik meteen aantrekken. Tot Wachiwi’s grote blijdschap paste alles precies. Het was een exacte kopie van haar eigen jurk met de pennen, alleen nieuw en op maat. Agathe rende opgewonden de trap af om zich aan haar vader te laten zien, zonder daar eerst toestemming van de gouvernante voor te hebben gevraagd.

Zodra Tristan haar zag, barstte hij in lachen uit. ‘Je ziet eruit als een echte, kleine Sioux!’

Agathe straalde helemaal en liep trots heen en weer.

Toen Wachiwi even later beneden was gekomen, bedankte Tristan haar. ‘En als je me nu ook nog leert rijden als een Sioux, word ik helemaal blij!’

Maar ze had hem al veel geleerd, en Matthieu was ook vooruitgegaan. Iedereen had veel van haar geleerd, en het was moeilijk te geloven dat ze al vijf maanden hier was. Het enige wat ze kon bedenken om iets terug te doen voor hun gastvrijheid, waren kleine, lieve dingetjes. Ze wist nog steeds niet waar ze naartoe moest, of wat ze moest doen wanneer ze hier wegging, maar ze wist wel dat ze vroeg of laat verder moest met haar leven, of ze dat wilde of niet. Ze kon niet eeuwig profiteren van Tristans vriendelijke gastvrijheid. In elk geval waren Agathes indiaanse kleertjes een groot succes.

De jurk die Tristan voor Wachiwi’s presentatie aan het hof had laten maken, was ook een groot succes. De japon werd gebracht op de dag voordat ze zouden vertrekken naar Parijs. Hij paste precies, en ze zag er geweldig in uit. De jurk was gemaakt van een mooie kleur roze satijn, met een diep decolleté en een gigantische rok met wijd uitstaande paniers. De mouwen waren prachtig met kant versierd, en er hoorde ook een kanten omslagdoekje bij. De kleur stond Wachiwi erg goed, en Agathe slaakte een kreetje toen Wachiwi hem aantrok, en zei dat ze net een koningin was. Toen ze zich aan Tristan liet zien, keurde hij de jurk ook goed. De jurk zat verpakt in een grote koffer, en ze nam ook nog een paar van de japonnen mee die Jean voor haar had gekocht. Er was een speciale wagen nodig om al haar spullen naar Parijs te vervoeren. Zelf gingen ze in Tristans elegante rijtuig.

Toen ze vertrokken, zwaaiden de kinderen hen uit. Wachiwi zag er nerveus en opgewonden uit. Tijdens de twee dagen durende reis hielden Tristan en zij aangename gesprekken. Het was nog nauwelijks dageraad geweest toen ze waren vertrokken, en pas in de avond stopten ze bij een herberg langs de weg. Het was een redelijke plek om de nacht door te brengen, maar meer ook niet. De tweede dag kwamen ze iets na middernacht aan in Parijs. Het huis was al voor hen in gereedheid gebracht. Overal brandden kaarsen, de meubels waren glanzend gewreven en een van de slaapkamers was voor haar gelucht. Slaperig liep ze het huis aan de rue du Bac in, maar toen ze de vestibule zag, de prachtige marmeren trap en haar kamer, werd ze wakker. En het was opwindend geweest om ’s nachts door de stad te rijden.

Zodra Tristan Wachiwi aan de goede zorgen van de huishoudster had toevertrouwd, trok hij zich terug in zijn eigen vertrekken.

Wachiwi kon van opwinding nauwelijks slapen, en de volgende morgen stond ze dan ook al heel vroeg op. Tot haar verrassing was Tristan al beneden, hij was bijna klaar met ontbijten. Niet lang daarna ging hij weg om een paar zaken af te wikkelen. Hij zei dat Wachiwi maar veel moest rusten en dat ze die middag naar het hof zouden gaan. Er zou een kapper komen om haar kapsel te doen, en als ze wilde, kon ze zich ook laten bepoederen. Maar die gedachte sprak haar niet erg aan, ze behield liever haar eigen haarkleur. En omdat de koning wist dat ze zou komen en een Sioux was, zou hij misschien teleurgesteld zijn als ze net zoals iedereen aan het hof met wit gepoederd haar zou verschijnen. De jonge koningin had dat tot mode gemaakt omdat ze dol was op wit.

Die middag maakte ze een wandelingetje, en liet zich begeleiden door een lakei, want dat was hier gewoonte. Het werd een vrij lange wandeling, en op een gegeven moment bereikte ze de Seine, waar ze naar het water keek, naar de bruggen en de voorbijdrijvende aken, en de gebouwen aan de overkant. Nog nooit had ze zoiets moois gezien als Parijs, ze vond het totaal niet beangstigend.

Vol levenslust kwam ze thuis, waar de kapper al op haar wachtte. Toen Tristan ook was teruggekeerd, was ze bijna klaar. Twee dienstmeisjes en de huishoudster hielpen haar met kleden. De onderkleding en het korset waren een stuk ingewikkelder dan die waarmee Jean haar in St. Louis en New Orleans had geholpen. Toen ze de trap afliep naar Tristan toe, zag ze er prachtig uit. Tristan ging gekleed in een teerblauwe satijnen kniebroek, een jas van rood brokaat met een jabot van kant om zijn hals, en hij had zijn haar laten poederen. Ze herkende hem nauwelijks. Zodra hij haar zag, verscheen er een brede lach op zijn gezicht. Nog nooit had hij zo’n beeldschone vrouw gezien als Wachiwi in haar nieuwe jurk.

Terwijl ze plaatsnamen in het rijtuig, complimenteerde hij haar. Even later reden ze al pratend naar het paleis, waar ze niet veel later aankwamen. Hij kon aan haar zien dat ze zenuwachtig was, en verlegen gaf ze dat ook toe. Geruststellend wreef hij even over haar hand en zei dat het allemaal vast heel goed zou gaan. Daar was hij zelf van overtuigd.

De winter had de koninklijke familie doorgebracht in het Louvre, maar op dit moment waren ze alweer terug op Versailles. Wachiwi had nooit kunnen dromen van een zo enorme zaal als die ze bij binnenkomst zag. Ze was al onder de indruk geweest van de tuinen en boomgaarden waar ze doorheen waren gereden. Ze werden gebracht naar waar de koning en de koningin ontvingen, een privévertrek. Voordat ze daar naar binnen gingen, fluisterde Tristan dat ze niet moest vergeten een diepe kniebuiging voor het koninklijke echtpaar te maken. Dat deed ze, en de koning vond haar alleraardigst. Marie Antoinette negeerde haar, maar dat was niet ongebruikelijk. Ze was aan het fluisteren met twee hofdames die vlak bij haar stonden. De koning echter maakte het allemaal goed, en na een poos erkende de niet erg oplettende koningin Wachiwi’s aanwezigheid ook. Na een tijdje waren Wachiwi en zij aan het giechelen als twee jonge meisjes. Tristan was opgetogen en vond dat de audiëntie nauwelijks beter had kunnen verlopen.

Geïnteresseerd had de koning vragen over Wachiwi’s stam gesteld. Ze had hem verteld over haar vader en haar vijf broers, en Tristan had eraan toegevoegd dat ze als een krijger te paard zat. Daarna gingen ze het vertrek uit om zich te voegen bij de honderden anderen die wachtten totdat het koninklijk paar zou komen. Toen het dat deed, werd het diner opgediend, en later klonk er muziek en kon er worden gedanst. Iedereen liep door elkaar, er werd gepraat, er waren pogingen tot een overeenkomst te komen, en er werden informatie en roddels uitgewisseld. Tristan stelde Wachiwi voor aan verscheidene van zijn vrienden, die zichtbaar geïntrigeerd naar haar keken, maar niet afkeurend of geschokt, zoals in New Orleans het geval was geweest. Deze mensen waren ontwikkelder, en ze vonden het feit dat ze indiaanse was interessant. Haar glanzende zwarte haar was in enorme krullen vastgezet op haar hoofd, en omdat het niet gepoederd was, was ze een opvallende verschijning. Wachiwi was een groot succes, en alle mannen die haar zagen, waren jaloers op Tristan. Zelf vond ze dit een hele verandering na de slavenverblijven waarnaar ze op de plantage was verbannen. In de jurk die de markies voor haar had laten maken, zag ze er net zo elegant uit als alle andere dames aan het hof.

Ze had het zo naar haar zin dat ze eigenlijk niet weg wilde. Het was fijn om naar de dansende mensen te kijken, en hoewel ze deze ingewikkelde dansen zelf niet kon, vond ze het ook prettig om naar de muziek te luisteren.

Tristan zei tegen zichzelf dat hij haar moest leren dansen, vooral als hij nog eens met haar naar het hof zou gaan, en dat was zeer waarschijnlijk. Ze had grote indruk gemaakt, en ze leek er zo van te genieten dat hij haar dit plezier niet wilde ontzeggen. Bovendien was het voor hem ook prettiger. Voor de eerste keer in jaren verveelde hij zich niet mateloos aan het hof. Het was leuk om naar haar te kijken terwijl ze nieuwe vrienden maakte en met hen babbelde.

Opgewonden praatte ze over alles wat ze had gezien en gehoord toen ze terugreden naar het huis aan de rue du Bac, en glimlachend luisterde hij naar haar. Ze leek sprekend Agathe na een partijtje met haar vriendinnen.

‘Ik ben blij dat je het leuk vond,’ zei hij terwijl hij op zijn gemak in het rijtuig zat, toch wel blij dat het achter de rug was. Hoewel het met haar erbij veel prettiger was aan het hof, vond hij zo’n bezoek toch erg uitputtend, en van het poeder in zijn haar moest hij altijd niezen. Daar plaagde ze hem mee.

Ze voelde zich heel bijzonder, en dankbaar keek ze hem aan. ‘Dank je wel, Tristan, dat je zo aardig voor me bent. Ik heb er heel erg van genoten.’ Het enige wat haar speet, was dat Jean er niet bij was. Hem speet dat ook. Ze misten hem nog allebei. ‘Het was een heel fijne avond.’

Ze zei het zo keurig en elegant dat er een glimlach op zijn gezicht verscheen. Hij was trots op haar. Ze was door heel veel mensen benaderd, en die hadden later bij Tristan de loftrompet over haar gestoken. Dat had hem verbaasd, want hij had verwacht dat sommige van de dames wel kritiek op haar zouden hebben, maar dat was dus niet zo. Ze hadden haar hartelijk verwelkomd, en ze was zo onschuldig en open dat ze haar zelfs hadden omhelsd. De koning had gezegd dat hij haar gauw weer eens moest meenemen.

Eenmaal thuis bleven ze nog even praten voordat ze elkaar een goede nacht wensten en naar hun verschillende kamers gingen. De huishoudster hielp Wachiwi met haar jurk. Het grootste gedeelte van de nacht bleef Wachiwi wakker, terwijl ze inwendig alles nog eens beleefde. Ze kon nauwelijks geloven dat ze echt aan het hof was geweest. Het was veel leuker geweest dan ze had gedacht, en geweldiger dan ze had durven hopen. Het was iets om trots op te zijn om samen met Tristan aan het hof te zijn geweest, Tristan, die zoals altijd zo aardig voor haar was geweest. Na toch nog even kort te hebben geslapen, stond ze vroeg op en zag hem weer aan het ontbijt.

Tristan bood aan haar een paar bijzonderheden van de stad te laten zien, en ze popelde om op weg te gaan. Eerst bezochten ze de tuinen van het Palais Royal in de buurt van het Louvre, en vervolgens gingen ze wandelen in de Tuilerieën. Daarna reden ze naar de Notre-Dame en het Place des Vosges in de Marais. Weer was ze helemaal opgewonden toen ze thuiskwamen. Die avond dineerden ze in de eetzaal, en de volgende dag zouden ze teruggaan naar Bretagne. Ze verheugde zich erop de kinderen alles te vertellen over haar ontmoeting met de koning en de koningin. Ze had Agathe moeten beloven er alles, maar dan ook álles, over te vertellen. Ze zou zeggen dat Agathes vader er heel knap had uitgezien in de jas van rood brokaat en de kniebroek van blauw satijn, en met die elegante schoenen met gespen aan zijn voeten.

Toen hij de dag daarop in het rijtuig stapte, zag hij er heel anders uit. Voor de reis had hij gemakkelijke kleren aangetrokken, en daaroverheen een lange zwarte jas om zijn kleding tegen het stof onderweg te beschermen. Voordat ze vertrokken, legde hij een deken over Wachiwi’s schoot, want het was frisjes zo vroeg op de ochtend.

Terwijl ze in het rijtuig zaten, praatten ze urenlang met elkaar. Ze stopten alleen bij herbergen voor het middag- en avondmaal, en op het laatst bij de herberg waarin ze de nacht zouden doorbrengen. De reis terug leek sneller te gaan dan de tocht naar Parijs, maar toch was het al laat op de avond toen ze het Château de Margerac bereikten, waar bijna iedereen al sliep. Weer bedankte ze Tristan, en hij zei dat haar bagage de volgende dag naar haar kamer zou worden gebracht. De bedienden moesten eerst uitrusten van de reis.

Nog voor het ontbijt rende Wachiwi de volgende dag de trap op om de kinderen alles te vertellen over Parijs en de avond aan het hof. Agathe zei dat ze er ook een keer naartoe wilde, en Wachiwi zei dat dat zeker ooit zou gebeuren, en dat haar vader haar zou meenemen en heel trots zou zijn op zijn dochter in een schitterende jurk die hij voor haar zou laten maken, en dat ze daarin wel een prinses zou lijken.

‘En kom jij dan mee?’ vroeg Agathe met pretoogjes.

Voordat Wachiwi antwoord gaf, aarzelde ze even. Ze wist het niet, maar Tristan wachtte ook op haar antwoord. Hij was binnengekomen net op het moment dat Agathe haar vraag stelde, maar dat had Wachiwi niet gemerkt.

‘Ik weet niet of ik dan nog hier ben,’ zei Wachiwi geheel naar waarheid. Tegen kinderen loog ze nooit, en tegen anderen trouwens ook niet. Altijd was ze eerlijk. Dat had haar vader haar geleerd toen ze nog klein was. Zijn wijsheid en eerlijkheid hadden hem tot een groot opperhoofd gemaakt, gerespecteerd door allen die hem kenden. ‘Want dat duurt nog heel lang, weet je, en tegen die tijd ben ik oud, en ik weet niet waar ik dan zal zijn.’

‘Ik wil dat je dan hier bent,’ reageerde Agathe bezorgd.

‘Dat zal ze zijn,’ merkte Tristan op, die verder naar binnen stapte.

Wachiwi keek geschrokken en wenste hem een goede morgen.

‘Tegen die tijd weten jullie alles over paardrijden wat er maar te weten valt,’ zei ze tegen Tristan en de kinderen. Ze lachte erbij, want het was even een moeilijk moment geweest. ‘En ik ben dan te oud om les te geven. Dan moet ik maar op Agathes pony gaan rijden.’

Het meisje giechelde, en dat verlichtte de stemming nog meer. Toen de kinderen aandacht van hun vader vroegen, glipte Wachiwi de kamer uit en trok zich terug in haar boudoir.

Een poosje later trof Tristan haar daar aan, nadat hij was weggegaan uit de kinderkamer. ‘De kinderen willen dat je blijft, Wachiwi, en ik ook.’ Hij kwam meteen ter zake, want haar antwoord van daarnet was hem niet bevallen, en de kinderen vonden het ook niet prettig. Toen ze weg was, hadden ze het erover gehad.

‘Ik kan je niet eeuwig tot last zijn,’ zei ze. Het was ongelooflijk dat ze nog slechts een jaar Frans sprak, dankzij de vooruitziende blik van Jean, zo goed kon ze alles onder woorden brengen.

‘Je bent ons niet tot last. We vinden het fijn dat je hier bent. Je maakt mijn kinderen gelukkig.’ Ineens klonk zijn stem zachter en heel emotioneel. ‘En mij ook, hoewel ik dat nog nooit tegen je heb gezegd.’ Hij keek haar diep in de ogen. Het was gemakkelijk te zien waarom zijn broer van haar had gehouden. Ze was tegelijkertijd zacht en sterk, en altijd vriendelijk tegen anderen. Op een bepaalde manier was ze wild, en in andere opzichten zo licht als een veertje. Langzamerhand was hij gaan beseffen dat ze de ideale vrouw voor hem was. En voor de kinderen de ideale moeder. En er was niemand aan wie hij toestemming kon vragen om haar het hof te maken. ‘Wil je alsjeblieft bij ons blijven?’ vroeg hij plechtig.

‘Zo lang als je wilt,’ stelde ze hem gerust.

Dankbaar knikte hij, om vervolgens met een bezorgde uitdrukking op zijn gezicht weer weg te gaan. Pas later die dag zag hij haar weer, in de tuin. Ze gingen een beetje wandelen, en daarna op een bankje zitten om uit te kijken over de zee.

‘Het lijkt wel alsof je hier altijd bent geweest,’ zei hij zacht.

‘Soms denk ik dat ook, maar dan moet ik ineens denken aan mijn vader en mijn broers, en aan mijn dorp.’

‘Mis je hen heel erg?’

Ze knikte, en een traan biggelde over haar wang.

Die traan veegde hij voorzichtig weg, en toen raakte hij haar gezicht aan en opeens, zonder waarschuwing, boog hij zich naar haar toe en kuste haar. Omdat hij niet wilde dat ze zou denken dat hij misbruik van haar maakte, liet hij het een heel vluchtige kus zijn.

Verrast keek ze naar hem op. Hij had nooit op die manier interesse in haar getoond, en ze begreep niet goed wat die kus te betekenen had.

Eigenlijk had hij nog een maand of twee op het juiste moment willen wachten, maar in Parijs was hij tot een besluit gekomen en dat wilde hij haar vertellen opdat ze zou weten dat zijn bedoelingen oprecht waren. Hij was niet op zoek naar een maîtresse, maar naar een echtgenote.

‘Ik wil graag dat je blijft, Wachiwi, je leven lang. Ons leven lang.’ Betekenisvol keek hij haar aan.

Nog steeds keek ze hem niet-begrijpend aan. ‘Dat is lief van je, Tristan, maar als je hertrouwt, zal je vrouw het niet op prijs stellen. Ze zal niet blij zijn met een indiaans meisje in je château.’ Verlegen lachte ze naar hem. Ze dacht dat die kus een vergissing was geweest. Bij Jean had ze meteen geweten dat hij van haar hield, maar Tristan behandelde haar heel anders. Tristan was rustiger, altijd even hoffelijk, en liet nooit zijn gevoelens blijken. Als jongeman had hij geleerd die te verbergen, en dat deed hij nog steeds.

‘Volgens mij hoeven we ons geen zorgen te maken over wat mijn toekomstige echtgenote van je vindt,’ reageerde hij raadselachtig.

‘Waarom niet?’ vroeg ze met grote, onschuldige ogen waarvoor hij meteen smolt. Het was nog pas onlangs tot hem doorgedrongen dat hij van haar was gaan houden op het moment dat hij haar voor het eerst had gezien, maar omdat Jean pas was overleden, en de reden waarom ze naar Frankrijk was gekomen in aanmerking genomen, was het zo’n rare situatie geweest dat hij er niet eens aan had willen denken. Maar nu vond hij dat hij open kaart moest spelen. Hij kon zijn gevoelens voor haar niet langer geheimhouden, en dat wilde hij ook niet.

‘Omdat jij de enige echtgenote bent die ik zou willen, Wachiwi.’ Met die woorden knielde hij voor haar neer en nam haar hand in de zijne. ‘Wil je met me trouwen?’ En toen voegde hij er iets aan toe wat hij al maanden had willen zeggen, maar waarvoor hij zichzelf geen toestemming had gegeven. ‘Ik houd van je.’

‘Ik houd ook van jou,’ zei ze zacht, en ze sloeg haar ogen neer. Zij wist het ook al maanden. Ze genoot van elk moment dat ze bij hem was, ze was dol op zijn kinderen, maar ze had nooit durven hopen dat haar gevoelens zouden worden beantwoord.

Meteen nam hij haar in zijn armen en kuste haar stevig. Vervolgens gingen ze weer op het bankje zitten, om heel lang met elkaar te praten en plannen te maken. Tegen de tijd dat ze teruggingen naar het château, waren ze overeengekomen in juni in Parijs te trouwen, dat de kinderen daarbij aanwezig mochten zijn, en dat hij haar de volgende dag aan het hof zou presenteren als de markiezin De Margerac.

Zodra ze binnen waren, vertelden ze het de kinderen. Agathe en Matthieu sprongen juichend rond, en ze drukten Wachiwi flinke klapzoenen op haar wang.

Stilletjes glipte de gouvernante weg, en de volgende dag nam ze ontslag. Dat vonden de kinderen geweldig. Maar ze waren vooral blij omdat Wachiwi hun moeder zou worden, en zij vond dat ook fijn. De kinderen hadden geen gouvernante meer nodig nu ze Wachiwi hadden. Wachiwi zou altijd bij hen blijven, en bij Tristan.

HOOFDSTUK 16

In de twee maanden daarna maakten Wachiwi en Tristan vaak ritten, wandelden ze in de tuin, maakten ze plannen en dineerden ze elke avond in de eetzaal. Eindeloos praatten ze over de dingen die ze in de toekomst wilden bereiken. Hij wilde kinderen met haar krijgen, maar hij biechtte ook op dat hij doodsbang was dat ze tijdens de bevalling zou sterven, zoals dat was gebeurd met de moeder van Matthieu en Agathe.

‘Dat gebeurt niet,’ stelde ze hem gerust. ‘Ik ben een sterke vrouw.’

‘Zij ook,’ reageerde hij bedroefd. ‘Soms gebeuren er vreselijke dingen wanneer je daar het minst op bedacht bent.’

Dat was waar, daar was ze zelf ook achter gekomen toen Jean stierf, en ook naar aanleiding van wat daarvoor allemaal was gebeurd. Ze had nooit verwacht te worden geroofd door de Crow. En ze had zich altijd afgevraagd hoe het haar vader daarna zou zijn vergaan. Dat wist ze niet en dat zou ze ook nooit weten.

‘Bij ons gebeurt dat niet,’ zei ze zacht. Ze wist het zeker. Ze wilde graag kinderen met hem krijgen. Eigenlijk had het haar verbaasd dat ze niet zwanger was geworden van Jean, en ze kon alleen maar hopen dat ze niet was zoals sommige vrouwen in het dorp, die nooit kinderen hadden gekregen. Die werden beschouwd alsof ze niet helemaal goed waren, een soort dwaling der natuur. Ze verlangde erg naar een kind van haarzelf. Ook al was ze dol op Matthieu en Agathe, ze wilde zelf ook kinderen van Tristan, zo veel mogelijk. ‘Misschien kan ik je deze tijd volgend jaar al een zoon schenken,’ zei ze, en bij voorbaat keek ze al trots. Maar ineens leek er een wolk over haar gezicht te trekken. ‘Zou je het goedvinden om die Jean te noemen, ter nagedachtenis aan je broer?’

‘Ik zou dat heel prettig vinden,’ antwoordde hij zacht. Hij wist dat ze veel van Jean had gehouden, maar dat zat hem niet dwars. Het voelde eerder alsof Jean haar hierheen had gebracht voor hém, dat dit was hoe het lot het had gewild. En hoewel Wachiwi van Jean had gehouden, had ze tegen Tristan gezegd dat ze meer van hem hield. Ze had pas leren beseffen wat liefde was toen ze hem had leren kennen. Toen ze Jean had leren kennen bij het meer, was ze nog onschuldig geweest, en dom om zo’n groot risico te nemen. Tegenwoordig was ze een vrouw, wijs en krachtig, en heel zeker wat haar gevoelens voor Tristan betrof. Ze was de zijne.

De twee maanden gingen snel voorbij, en in juni vertrokken Wachiwi, Tristan en de kinderen naar Parijs. Een groot gedeelte van de rit zat Agathe slapend bij haar op schoot, en om Matthieu bezig te houden mocht hij op de bok bij de koetsier. Eindelijk, laat op een zomerse avond, kwamen ze aan bij het huis in Parijs. Het voltallige personeel stond hen op te wachten, binnen stond het vol bloemen, en alles was in gereedheid gebracht voor de bruiloft van de volgende dag. Handgeschreven uitnodigingen waren al weken tevoren uitgegaan naar Tristans beste vrienden. Omdat dit zijn tweede huwelijk was, en zijn broer nog niet heel lang geleden was gestorven, wilden ze het rustig en besloten houden.

De kinderen gingen met de huishoudster naar de kindervertrekken.

Die nacht kon Wachiwi van opwinding niet slapen. Steeds moest ze denken aan hoe ze hier was beland, en hoe gezegend ze was om nu bij Tristan te horen. Ze kon nauwelijks wachten om waarlijk de zijne te worden en in zijn armen te liggen. Deze keer was ze geen onschuldig meisje meer. Ze was een hartelijke, liefhebbende vrouw en wilde niets liever dan hem in haar armen sluiten. Eigenlijk was ze heel hartstochtelijk, en ook al verborg Tristan het goed, ook bij hem smeulde al maandenlang het vuurtje. Alleen uit respect voor zijn broer had hij zo lang zijn mond gehouden tegenover Wachiwi. Die nacht stond hij in zijn kamer uit het raam te kijken en dacht eraan dat de volgende dag het mooiste meisje ter wereld de zijne zou worden.

Eerst ging hij naar de kerk, en een poosje later volgde zij met de kinderen in het rijtuig. Twee van zijn beste vrienden waren als getuige gevraagd, want Wachiwi had niemand in Frankrijk dan Tristan en de kinderen. Het was een rooms-katholieke dienst, in een kerkje aan de rue du Bac dat niet ver van het huis stond. Wachiwi had gevraagd katholiek te mogen worden en was reeds twee maanden bij een Bretonse pastoor in de leer. Ze was al gedoopt.

De getuigen waren er, en de kinderen stonden naast hen tijdens de plechtigheid. Wachiwi hield Agathes handje vast terwijl Tristan in haar ogen keek zoals geen man ooit had gedaan. Matthieu stond met een plechtige uitdrukking op zijn gezicht naast zijn vader, en Agathe hield in haar andere hand een boeketje lelietjes-van-dalen.

Tristan pakte Wachiwi’s hand, ze legden de geloften af, en toen schoof hij een smalle ring, bezet met diamantjes, om haar vinger. Hij had haar ook een ring met een forse smaragd gegeven, maar deze ring zou ze altijd blijven dragen. Ze ging gekleed in een japon van wit satijn die de koningin haar had geleend toen ze van de bruiloft hoorde. Ze had gezegd dat ze zoveel van dergelijke jurken had dat ze deze niet zou missen. Bovendien was ze nog niet afgevallen na de geboorte van haar kindje drie maanden geleden. Toen Tristan en Wachiwi als man en vrouw uit de kerk kwamen, leek Wachiwi wel een koningin. De markiezin De Margerac, de dochter van een opperhoofd van de Sioux, had haar plek gevonden.

Samen gebruikten ze het middagmaal in het huis, en die avond kwamen er allemaal vrienden hen gelukwensen, dansen en genieten van de champagne. Het feest duurde tot in de kleine uurtjes, en toen Wachiwi en Tristan eindelijk de trap op liepen om naar hun slaapkamer te gaan, voelde ze zich alsof ze altijd al bij hem had gehoord. Hiervoor was ze geboren, in een indiaans dorpje heel ver hier vandaan, en ze had een lange reis gemaakt over land en zee om bij deze man te komen. Toen hij de deur van hun slaapkamer sloot, keek ze naar hem op en trok de jurk van wit satijn uit. Dat duurde even, maar uiteindelijk lag het ding dan toch op de grond. En toen zag hij haar zoals Jean haar bij het meer had gezien, een en al naakte schoonheid. In het maanlicht glansde haar huid, en toen ze haar armen naar hem uitstak, legde hij haar voorzichtig op het bed.

Dit was het moment waarop beiden hadden gewacht en waarnaar ze ontzettend hadden verlangd, het moment waarop ze naar lichaam en ziel één zouden worden en ze helemaal de zijne zou zijn. Ze versmolten met elkaar alsof er nooit iets anders had bestaan. Nog lang lagen ze in elkaars armen en voelden zich met elkaar verweven. Ze hadden allebei het gevoel alsof ze voor elkaar waren voorbestemd.

Drie dagen bleven ze in Parijs. Wachiwi werd de dag na de bruiloft aan het hof voorgesteld als de markiezin De Margerac, en iedereen juichte toen hun namen werden afgeroepen. De champagne stroomde rijkelijk, en de hele avond danste ze met Tristan, afgezien van een keertje met de koning. Om haar op deze dag voor te bereiden had Tristan haar in Bretagne leren dansen.

De dag van de bruiloft was de mooiste dag van haar leven, en haar presentatie aan het hof maakte alles compleet. Marie Antoinette vond het geweldig voor haar en omhelsde haar hartelijk, en ze sprak haar bewondering uit voor de jurk die Tristan voor Wachiwi had laten maken. Die was van rood brokaat en deed haar huid en haar schitterend uitkomen. Erbij droeg ze een collier met robijnen dat nog van Tristans moeder was geweest. Laat die avond keerden ze huiswaarts, om het wonder van elkaars lichaam nogmaals te ontdekken.

Voordat ze zouden terugkeren naar Bretagne, lieten ze de kinderen Parijs zien. Het had een haartje gescheeld of ze waren niet nog eens naar het hof gegaan, maar Wachiwi vond dat ze dat moesten doen en wist Tristan te overtuigen. Na de bruiloft was hij in zo’n goed humeur dat hij toestemde. Hij was bereid alles te doen wat ze wilde, en hij besefte dat ze gelijk had om hun respect te betuigen aan de koning en de koningin voordat ze zouden teruggaan naar Bretagne. Later drong het tot hen door dat deze impuls haar moest zijn ingegeven door het lot, want die bewuste dag werd er een opperhoofd van de Sioux aan het hof gepresenteerd.

Het was een lange, imposante man, jonger dan haar vader, met een doordringende blik in de ogen. Toen hij haar zag, lachte hij naar haar, en zij lachte terug. Hij vertelde dat hij haar al eens had gezien, toen ze nog een kind was. Zelf herinnerde ze zich hem niet. Maar hij bleek haar vader goed te kennen en wist zelfs zijn naam nog. Hij heette Wambleeska, Witte Arend, en hij had twee van zijn zonen meegenomen naar Frankrijk. Gekleed in een combinatie van hofkledij en indiaanse dracht zagen de drie er indrukwekkend uit, en nadat ze allemaal aan elkaar waren voorgesteld, sprak Witte Arend in het Dakota met Wachiwi. Wachiwi’s hart brak bijna toe ze die taal weer hoorde en verlangde meer dan ooit naar haar vader en broers. Tijdens het gesprek moest ze vaak tranen wegknipperen.

Na een poosje vroeg ze of hij iets wist over haar vader. Witte Arend maakte een opmerking over haar roof door de Crow, en vertelde dat de Crow een hele legende rondom haar en Napayshni hadden opgebouwd. Er werd gedacht dat ze was veranderd in een geest, daarom was hij zo verbaasd geweest haar hier te zien.

‘En mijn vader?’ vroeg ze zacht.

Aan de angst en hoop in haar ogen kon Tristan zien wat ze had gevraagd. Hij was net zo bang voor het antwoord als zij. Ze had verteld dat haar vader oud en broos was, en dat hij al op leeftijd was toen zij werd geboren.

Met een ernstige uitdrukking op zijn gezicht bleef Witte Arend een poos aan het woord. Even later werd hij gehaald om kennis te maken met anderen.

Vragend keek Tristan Wachiwi aan, want uiteraard had hij niets kunnen verstaan. ‘Wat zei hij?’ vroeg hij zacht.

Er blonken tranen in haar ogen toen ze antwoordde: ‘De Grote Geest is mijn vader nog voor het invallen van de winter komen halen.’ Eigenlijk had ze dat wel geweten. Meer dan een jaar geleden was ze door de Crow geroofd, en niet veel later was haar vader gestorven. Ze zou hem nooit meer zien, maar ze wist nu dat hij rust had, en dat was een prettige gedachte. Het lot had hen uit elkaar gerukt, en hij was zonder haar gestorven aan een gebroken hart, precies waar ze bang voor was geweest. Meteen kreeg ze een nog grotere hekel aan Napayshni, en het speet haar totaal niet wat er met hem was gebeurd. Het was een soort wraak voor wat hij haar broers, haar vader en haarzelf had aangedaan.

‘Ik vind het verschrikkelijk voor je,’ zei Tristan terwijl ze weggingen.

Ze hield zich stevig vast aan zijn arm. Het bedroefde haar dat haar vader van verdriet was gestorven, maar in elk geval was ze daar nu van op de hoogte. Ze waren allebei vrij. Hij had een mooi leven gehad, en het hare lag voor haar, met Tristan aan haar zijde. Voor haar vader zou ze altijd een plekje in haar hart hebben, net zoals ze dat had voor Jean. Ook al was ze bedroefd, het weten gaf ook rust.

Witte Arend had ze gevraagd haar broers te vertellen hoe het met haar ging, en ook dat ze gelukkig was en getrouwd met een goed man. Dat had hij beloofd, maar hij had niet gezegd wanneer hij uit Frankrijk zou vertrekken.

Met Wachiwi’s hoofd tegen Tristans schouder gingen ze in het rijtuig naar huis. Die nacht beminden ze elkaar weer. Na afloop lag ze in zijn armen te denken aan het nieuwe leven dat voor hen was begonnen. En toen ze in slaap was gevallen, droomde ze weer van de witte bizon, en over een witte duif die rond de kop vloog. In haar droom zag ze haar vader. Na het ontwaken zag ze Tristan glimlachend naar haar kijken, en besefte ze dat het leven goed was zoals het was.

Die dag gingen ze terug naar Bretagne, en eenmaal weer op het château trok ze in zijn vertrekken bij hem in. Elke dag maakten ze lange wandelingen. Wanneer ze langs de zee liepen, dacht ze aan haar vader en had er vrede mee dat hij dood was. Ook maakten Tristan en zij vaak lange ritten, maar op een dag in augustus, toen hij weer een rit voorstelde, schudde ze met een fijn glimlachje haar hoofd.

‘Dat kan niet,’ zei ze zacht.

‘Hoezo niet? Je bent toch hopelijk niet ziek?’ Hij keek bezorgd, maar opeens besefte hij wat er aan de hand was. ‘O… Weet je het zeker?’

Ze knikte. Ze was ervan overtuigd dat het op hun huwelijksnacht was gebeurd, zoals het hoorde. In het voorjaar zou er een kindje worden geboren. Allebei hoopten ze dat het een jongetje zou zijn dat ze Jean konden noemen, ter ere van de man die hen bij elkaar had gebracht. Jean had Wachiwi naar Tristan geleid, Jean had haar gered en gebracht naar de plek waar ze thuishoorde, voor eeuwig, bij Tristan en hun gezin. Op dat moment drong het tot haar door dat de witte bizon in haar droom haar had thuisgebracht, bij hem.

HOOFDSTUK 17

Brigitte

Op een zonnige ochtend in april vertrokken Marc en Brigitte naar Bretagne in zo’n belachelijk klein autootje dat ze ervan in de lach schoot. Nooit eerder had ze zo’n klein autootje gezien, maar algauw kwam ze erachter dat dit modelletje heel handig was in Parijs. Op de grote weg vond ze het minder leuk, maar hij verzekerde haar dat het veilig was. Zij vond het echter maar een speelgoedautootje, en haar weekendtasje nam bijna de hele achterbank in beslag. Zijn nog kleinere tas vulde de kofferbak.

In een redelijk tempo reden ze een paar uur lang door. Marc vertelde over zijn nieuwe boek. Hij had zich verdiept in de ingewikkelde verhouding tussen Napoleon en Joséphine, en de subtiele effecten daarvan op de Franse politiek. Ze vond het fascinerend; wat hij vertelde en hoe hij de gegevens analyseerde was typisch Frans. Hij interesseerde zich mateloos voor politiek, maar ook de persoonlijke verhouding tussen deze twee historische personages vond hij van cruciaal belang. Dat vond ze een leuke combinatie, het emotionele en het analytische, het historische en het politieke. Het zou een goed boek worden, geschreven door zo’n intelligent en erudiet man.

‘Het jouwe, over het indiaanse meisje, zou ook mooi zijn,’ merkte hij veelbetekenend op. Hij had een intelligent gezicht, met een aardige uitdrukking, en zijn ogen lichtten op wanneer hij met haar sprak. Eigenlijk beviel alles aan hem haar wel. Het speet haar dat ze door de enorme afstand niet meer dan vrienden konden zijn…

‘Waarom denk je dat ik dat boek ga schrijven?’ vroeg ze, nieuwsgierig omdat hij daar zo zeker van leek.

‘Het is toch onmogelijk dat niet te doen? Je hebt zoveel ontdekt, en er is zoveel wat je uit bepaalde dingen kon opmaken, dat het me onweerstaanbaar lijkt er niet over te schrijven. Een verhaal vol actie, avontuur, geheimen, geschiedkundige feiten, en romantiek. Denk eens aan de tijd waarin ze leefden, toen er in Amerika nog slavernij bestond, en tijdens de laatste dagen voor de Franse Revolutie. Wat is er toen met ze gebeurd? Raakte hij zijn château kwijt? Verzette hij zich als royalist? En wat is er met de kinderen gebeurd? En dan het indiaanse aspect, dat maakt het geheel nog interessanter. En er is ook een romantisch oogpunt, namelijk dat ze met de ene broer op reis ging naar Frankrijk en daar met de andere trouwde. Hoe is ze ontsnapt aan de Crow? Heeft ze echt de man gedood die haar gevangenhield? Was ze gevaarlijk, of juist heel onschuldig? Je hebt genoeg materiaal voor tien boeken, niet voor maar eentje.’ Het klonk bijna jaloers, en hij keek er weemoedig bij.

‘Misschien moet jíj dat boek schrijven,’ opperde ze oprecht.

Meteen schudde hij zijn hoofd. ‘Het is jouw verhaal, niet het mijne. Auteurs trekken zich vaak weinig van alles aan, maar zoiets zou me te ver gaan. We pikken elkaars leuke dingen niet af,’ zei hij met een lach, om meteen daarna weer ernstig te worden. ‘Brigitte, ik hoop echt dat je dat boek gaat schrijven.’ Hij sprak haar naam altijd op de Franse manier uit, en dat vond ze leuk. ‘Ik vind dat je moet terugkomen om nog meer onderzoek te doen, en dan zou je hier een jaar of twee kunnen blijven om te schrijven.’ Vervolgens zei hij met een veelbetekenende blik: ‘Ik zou dat zeer op prijs stellen. Als je wilt, zou ik je kunnen helpen.’

‘Je hebt me al ontzettend geholpen,’ reageerde ze. ‘Zonder jouw hulp zou ik die dagboeken nooit hebben gevonden. En dan zou ik lang niet zoveel weten. Ik zou bijvoorbeeld niet hebben geweten dat de jongere broer van de markies haar naar Frankrijk had gebracht, of dat hij onderweg was overleden. Ik dacht dat ze gewoon bofte dat een markies haar ten huwelijk vroeg. Het echte verhaal is veel interessanter, en ook ingewikkelder.’ Ze was het met hem eens dat het een geweldig boek zou zijn. Het was meer dan een familiegeschiedenis, het was een interessant tijdsbeeld, zowel wat Amerika betrof als Frankrijk.

‘En daarom moet je dat boek schrijven. Ik blijf erop hameren totdat je het doet. En trouwens, ik ben een belanghebbende partij.’

‘O?’ Ze had plezier in hun plagerige, luchtige gesprek. Hoewel ze elkaar nauwelijks kenden, voelde ze zich bij hem erg op haar gemak. Ze vroeg zich af of Wachiwi zich ook zo zou hebben gevoeld bij de markies, of dat hij een intimiderende man was geweest. Marc was totaal niet intimiderend. Integendeel, bij hem voelde ze zich ontspannen en op haar gemak, en ze genoot van hun gesprekken over allerlei onderwerpen.

‘Het is in mijn belang dat je naar Parijs komt en daar een poos blijft,’ bekende hij. ‘Een relatie op afstand is veel te ingewikkeld, daar houd ik niet van. Uiteindelijk draait het meestal op niks uit. Ik vind Boston leuk, maar daar ben ik al eens geweest. Ik ben te oud voor het studentenleven, of zelfs voor het academische leven, en ik ben al helemaal te oud om om de paar weken zo’n lange reis te maken. Dat is veel te vermoeiend. Bovendien moet ik aan mijn boek werken, en jij ook. Jij kunt ook niet steeds op en neer reizen. Een afstandsrelatie zou gewoon niet werken.’ Hij zei het alsof zo’n relatie een reële optie was, voor hen allebei.

Zij vond het er nog te vroeg voor. ‘Ik dacht dat we gewoon vrienden waren,’ zei ze zacht.

‘Wil je echt niet meer?’ vroeg hij. Even haalde hij zijn blik van de weg om haar aan te kijken, want er was toch maar weinig verkeer.

‘Ik weet niet goed wat ik wil,’ antwoordde ze geheel naar waarheid. ‘Misschien is het op dit moment voldoende. En je hebt gelijk, een relatie op afstand werkt niet. Juist daarom zijn mijn vriend en ik uit elkaar gegaan.’

‘Mis je hem?’ vroeg Marc, omdat hij nieuwsgierig was naar haar gevoelens.

Ook al had hij haar die vraag al eerder gesteld, toch moest ze weer nadenken voordat ze antwoord gaf. ‘Soms. Ik mis een vertrouwd persoon in mijn leven. Maar wat ik precies aan hem mis, zou ik niet kunnen zeggen. Misschien wel wanneer ik terug ben in Boston.’

‘Dat is geen echt gemis. Je mist gewoon een vriend. Als je hém miste, als persoon, zou je hem hier ook missen.’

Daar moest ze even over nadenken, en toen drong het tot haar door dat hij gelijk had. Het merkwaardige was dat na zes jaar van avonden en weekends samen, en na al die etentjes en dagelijkse telefoontjes, ze Ted eigenlijk helemaal niet miste. Ze miste het dat ze hem geen dingen kon vertellen, zoals wat ze had ontdekt over Wachiwi, maar ze verlangde niet naar hem zoals een vrouw dat doet die haar grote liefde is kwijtgeraakt. Dat was hij niet geweest. Het was gemakkelijk geweest en zij was te lui geweest om meer te willen. Ze vond het verschrikkelijk om over zichzelf te zeggen, maar toch zei ze het tegen Marc. Hij was veel minder kritisch over haar dan ze zelf was.

Sinds de verhouding met Ted was verbroken, had ze veel nagedacht. Er was eigenlijk niet voldoende geweest om de relatie zes jaar lang in stand te houden, zonder plannen voor de toekomst. Ze had allerlei dingen gewoon maar aangenomen. Dat was dom geweest, en ook zo heel gemakkelijk. Makkelijker dan onder ogen te zien wat er allemaal niet was. En nu was ze achtendertig, had ze geen man in haar leven, geen plannen voor de toekomst en geen kinderen. En zelfs geen baan meer… En allemaal omdat ze had aangenomen dat alles eeuwig zou blijven zoals het was. Het ergste was nog dat ze nergens haar hartstocht in had gelegd, niet in de man en niet in de baan. Ze was tevreden geweest met een kleine voldoende, met middelmatigheid zonder passie. Het ergste was nog dat ze was gaan beseffen dat ze al tien jaar niet meer eerlijk tegen zichzelf was geweest, en weinig eisen had gesteld. Ze was tevreden geweest met net voldoende. Dat zou haar niet nogmaals gebeuren. En ze wilde ook niet iets beginnen wat ze niet aankon, of wat onverstandig zou zijn. Bijvoorbeeld een relatie op afstand. Marc leek daar ook weinig voor te voelen, dus moesten ze maar gewoon vrienden blijven.

‘En jij?’ vroeg ze. ‘Mis jij je vroegere vriendin?’

‘Niet meer,’ antwoordde hij alweer naar waarheid. ‘In het begin wel. Het was gemakkelijk met haar, maar dat was niet voldoende. Zoiets zou ik nooit weer doen. Ik blijf liever alleen dan genoegen te nemen met zo weinig.’ Ineens lachte hij naar haar, en hij zag er heel Frans uit. ‘Maar met jou durf ik het wel aan.’

Hij was ontzettend charmant en had haar goed geholpen, maar het was nog te vroeg om te weten of hij het wel echt meende. Misschien was hij gewoon een handige versierder. In elk geval was ze gestreeld door wat hij had gezegd. Hij flirtte met haar, ze moest er verder niets achter zoeken.

Vervolgens reden ze een poosje zwijgend door, en ze stopten voor een middagmaal in een ouderwetse herberg die hij in Fougères kende. Daar vertelde hij haar het een en ander over de streek en de geschiedenis daarvan. Hij wist erg veel, over literatuur, geschiedenis en politiek. Een echt intelligente man, en ze was blij dat ze hem had leren kennen. Zonder hem zou ze niet zo ver zijn gekomen met haar onderzoek, en haar moeder zou blij zijn met alles wat ze had ontdekt. Het project was groter en omvangrijker geworden dan eerst de bedoeling was. Ze was heel veel te weten gekomen over haar voorouders, wanneer ze hadden geleefd en wanneer ze waren gestorven. Wachiwi was een soort zusje geworden, ze stond symbool voor moed en vrijheid, ze was een inspiratie, een beste vriendin.

‘Vertel eens over de Chouans,’ vroeg Brigitte toen ze klaar waren met eten. Al een paar keer had hij het over die groep gehad, daardoor wist ze dat het iets te maken had met royalisten die in verzet waren gekomen tijdens de Franse Revolutie. Meer wist ze niet, en hij overduidelijk wel.

‘Je zou het boek van Balzac over dat onderwerp eens moeten lezen,’ zei hij. ‘De Chouans waren de edelen, en degenen die hen steunden, die zich verzetten tegen de revolutie. Met slechts een paar uitzonderingen rolden in Parijs hun hoofden, en hun bezittingen raakten ze kwijt: hun huizen, hun châteaus, hun land, hun geld, hun sieraden. Enkelingen wisten te ontsnappen, maar niet veel. De revolutionairen dorstten naar wraak na jaren van onderdrukking en ongelijkheid, en wilden alle leden van de koninklijke familie en de edelen de wereld uit helpen, en dat deden ze ook. Het belangrijkste slagveld was echter Parijs. Verder weg, vooral in een streek die La Vendée heet, en in Bretagne, waar jouw voorouders woonden, ging het er niet zo heet aan toe, daar was ook meer verzet. Velen weigerden uit hun châteaus te trekken. Onder de Chouans en de Vendés waren mensen die verzet boden, maar de kern van het verzet lag in Bretagne. Velen wisten hun châteaus te behouden, hoewel sommige in brand werden gestoken door de revolutionairen. Maar in Bretagne zijn veel minder aristocraten omgekomen. Er waren niet zoveel soldaten als in Parijs, dus konden de royalisten beter standhouden. Toch zijn er veel doden gevallen en châteaus verwoest, maar de meesten hebben het overleefd. Het zal interessant zijn om uit te zoeken hoe het jouw markies is vergaan, wanneer we eenmaal in Bretagne zijn. Misschien zag hij zich gedwongen het château af te staan. Kennelijk is het niet totaal verwoest, want het bestaat nog en er zijn daar rondleidingen. Maar het kan best veranderd zijn in een ruïne… Veel van de in brand gestoken châteaus zijn nooit hersteld. Erg jammer.’

Vervolgens gaf hij nog wat extra informatie: ‘Velen gaven Marie Antoinette de schuld van de excessen aan het hof, en van de richting waarin ze de koning liet gaan. Maar je kunt de schuld niet uitsluitend bij haar leggen, of bij de koninklijke familie of de adel. Goed, de koninklijke familie zorgde ervoor dat vooral de armen het verschrikkelijk hadden, en daar leek niemand zich iets van aan te trekken. Ze hebben er zwaar voor moeten boeten. Alleen de Chouans verzetten zich, samen met hun buren in La Vendée. Maar ze waren dan ook geen kleine minderheid, zoals de edelen in Parijs. En het was goed dat er een grote afstand was. In Bretagne waren ze redelijk veilig.’

Het kwam als een schok toen tot haar doordrong dat de Franse Revolutie nog maar tweehonderd jaar achter hen lag. Dat leek helemaal niet veel. Vlak daarna was Napoleon gekomen. Het koninkrijk was een keizerrijk geworden, maar dat was niet echt een vooruitgang. En toen Napoleon aan de macht was, had dat tot andere excessen geleid.

‘Het fascinerende is dat zoveel vrouwen een rol in dat alles hebben gespeeld,’ zei Brigitte. ‘Voor de revolutie was dat Marie Antoinette, en daarna Joséphine. Dat past goed in het kader van mijn vrouwenstudies. Misschien ga ik er ooit over schrijven.’ Dat leek haar een goed idee.

‘Onderschat de courtisanes niet. Dat waren ook machtige vrouwen. Er waren veel intriges aan het hof, en in sommige gevallen bezaten vrouwen de sleutel tot de macht. Mannen willen meestal meteen ten strijde trekken, vrouwen zijn sluwer en vaak veel gevaarlijker.’

‘Het zou een geweldig boek zijn,’ merkte ze met een lachje op. ‘En dan te bedenken dat ik zeven jaar heb besteed aan het schrijven over vrouwenkiesrecht omdat ik dat een interessant onderwerp vond. Maar vergeleken bij dit stelt het niks voor.’ De Fransen hielden wel van intriges, en toen ze dat tegen Marc zei, ontkende hij het niet.

‘Dat maakt onze geschiedenis juist zo interessant,’ reageerde hij. ‘Iets is nooit wat het lijkt te zijn. Je moet echt zoeken naar verborgen stukjes om de puzzel compleet te maken.’ Dat leek op wat ze aan het doen was, zoeken naar puzzelstukjes over Wachiwi. ‘Hoe vind je het eigenlijk om af te stammen van een indiaanse?’ vroeg hij, want dat vroeg hij zich al een poosje af.

‘Ik vind het leuk,’ antwoordde ze. ‘Eerst dacht ik dat het mijn moeder niet erg zou bevallen, omdat ze een beetje een snob is en zich beroemt op onze aristocratische, Franse afkomst. Ik was er niet zeker van of ze een druppeltje indiaans bloed wel op prijs zou stellen. Maar blijkbaar vindt ze dat toch wel een aantrekkelijke gedachte. En ik vind het een prettig idee dat er in mijn bloed iets exotischers is aan te treffen dan alleen het DNA van een hoop adellijke Fransen. Ik hoop dat je me dat niet kwalijk neemt.’ Ze wierp hem een verontschuldigende blik toe.

Marc schoot in de lach. ‘Maak je geen zorgen, in mijn familie komen geen aristocraten voor. Mijn voorouders waren keuterboeren.’

‘Wat ze ook waren, het moeten dappere mensen zijn geweest, dat kon ik wel opmaken uit het boek over je ouders en grootouders.’

‘Volgens mij ligt het in onze natuur om ons te verzetten. Dat is ook iets heel Frans. We willen nooit doen wat we worden verondersteld te doen. Het is veel leuker om een revolutie te beginnen, of om in het verzet te gaan. We zijn mensen van de oppositie, we zijn het nooit met elkaar eens. Daarom hebben we het zo vaak over politiek, opdat we fijn met anderen van mening kunnen verschillen.’ In de cafés werden altijd verhitte gesprekken gevoerd, en op de universiteiten, en altijd over belangrijke onderwerpen. Dat was een van de dingen die Brigitte zo aan Frankrijk bevielen.

Onderweg naar Saint Malo babbelden ze erop los. Toen ze aankwamen, was het te laat om nog naar het château te gaan. Nadat ze hadden ingecheckt bij het hotel waar hij kamers had geboekt, gingen ze langs de haven wandelen. Het was een oud stadje en erg mooi. Hij vertelde dat de haven vroeger werd bezocht door walvisvaarders, en had nog veel meer weetjes mede te delen.

Ze kochten een ijsje en gingen dat eten op een bankje met uitzicht over de zee.

‘Kun je je voorstellen dat Wachiwi hier op zo’n klein scheepje is gekomen?’ Dromerig dacht ze daarover na. Wachiwi moest echt een dapper meisje zijn geweest. En ze was vast heel bang geworden toen de man van wie ze hield onderweg overleed.

‘Ik wil er liever niet aan denken,’ reageerde hij. ‘Ik heb gauw last van zeeziekte.’

Zodra het ijsje op was, gingen ze terug naar het hotel. Allebei hadden ze een piepklein kamertje met net genoeg plaats voor een bed, en de badkamer moesten ze delen, maar aan de andere kant, ze waren er niet veel geld aan kwijt. Allebei betaalden ze voor hun eigen kamer. Marc had aangeboden die van Brigitte ook voor zijn rekening te nemen, maar daar wilde ze niet van horen. Hij was hier om haar te helpen met haar onderzoek, er was geen enkele reden waarom hij voor haar zou moeten betalen. Bovendien wilde ze hem niets verschuldigd zijn.

Die avond aten ze in een visrestaurant, omdat je in het hotel niet kon eten. Het was een verrukkelijk maal, waar Marc een uitstekende wijn bij bestelde die helemaal niet duur was. Het was leuk om met hem te eten. Eigenlijk was alles leuk wat ze met hem deed. Hij wist veel over allerlei dingen, of ze nu met geschiedenis, kunst of literatuur te maken hadden. Het was geweldig dat hij zoveel feiten en weetjes in zijn hoofd had opgeslagen. Merkwaardig genoeg was hij beter bekend met de Amerikaanse geschiedenis dan zij, en hij was ook goed op de hoogte van de Amerikaanse politiek. Hij was intelligent, maar niet arrogant, en dat was een zeldzame eigenschap. De meeste hoogleraren die ze kende begrepen niets van het echte leven en dachten dat ze alles wisten. Marc wist ook veel, maar beroemde zich daar niet op en kon om zichzelf lachen. Dat vond ze juist zo leuk aan hem, dat gevoel voor humor. Hij vertelde haar een paar grappige anekdotes over zijn studietijd in Boston, en ze lachten er nog om toen ze terugkwamen bij het hotel, waar ze elkaar welterusten wensten en ieder naar de eigen kamer vertrok.

Gekleed in een oude flanellen nachtpon stond ze haar tanden te poetsen toen hij opeens in de badkamer verscheen. Ze had vergeten de deur op slot te doen.

Hij droeg een boxershort en een T-shirt, en zag er eigenlijk heel gewoon uit, net een Amerikaan. Niet sexy en Frans, maar menselijk en gewoon, en dat vond ze leuk. Uiteraard maakte hij gauw zijn excuses, ook al was ze heel fatsoenlijk in de nachtpon, die tot haar voeten reikte.

‘Wat een gewaagde pon,’ zei hij plagerig. ‘Mijn zusje had er ook zo eentje toen we nog op school zaten.’ Hij had Brigitte al over zijn zusje verteld. Die woonde in Zuid-Frankrijk, was getrouwd en had drie kinderen. Ze hadden een hechte band. Zelf noemde hij zich het zwarte schaap van de familie, omdat hij had samengewoond, nooit getrouwd was geweest en geen kinderen had. Zijn zusje was advocaat, en haar echtgenoot rechter in een provincieplaatsje. ‘Volgens mij heeft ze haar man in die nachtpon aan de haak weten te slaan,’ grapte hij.

‘Vanavond ben ik niet op zoek naar een echtgenoot,’ reageerde ze. ‘Ik heb alle sexy nachtkleding thuisgelaten.’ Eigenlijk had ze geen gewaagde nachtkleding, en ze had al in geen jaren nieuwe ponnen of pyjama’s gekocht. Die had ze niet nodig gehad, ze was met Ted.

‘Jammer, ik wilde je net een aanzoek doen…’ Hij deed tandpasta op zijn tandenborstel terwijl ze doorgingen met grapjes maken, en even later poetsten ze samen aan de wastafel hun tanden. Het was gek om zoiets te doen met een man die ze niet echt goed kende, maar ze zat er niet mee. Langzamerhand waren ze goede vrienden geworden, ook al plaagde hij haar met aanzoeken. Ze liepen immers geen enkel risico, vastbesloten als ze allebei waren om het bij vriendschap te houden.

Toen ze klaar waren met tandenpoetsen, wenste hij haar welterusten en trokken ze zich terug. Brigitte deed de deur op slot, maar hij liet zijn deur open, want je wist maar nooit… Hij zou het prima vinden als ze in de nacht opeens zou worden overspoeld door golven van wellust. Maar dat gebeurde niet, ze sliep juist als een roos en werd de volgende dag fris wakker. Tijdens het ontbijt betuigde hij plagerig zijn spijt, maar eigenlijk zou hij zijn geschrokken als ze ineens in zijn kamer had gestaan. Ze had heel duidelijk laten weten waar de grenzen lagen, en ook al plaagde hij haar, hij had respect voor die grenzen en voor haar. Hij was onder de indruk van haar, en hij vond Ted een stomkop omdat hij bij haar weg was gegaan. Geen koninklijke mummie of faraograf kon tegen Brigitte op. Brigitte was een leuk mens, en ook nog eens heel intelligent.

Na het ontbijt reden ze naar het centrum, waar Marc bij het gemeentehuis stopte. Hij had Brigitte verteld dat hier alle gegevens over huwelijken, geboorten en sterfgevallen in een archief te vinden waren. Daarin zou ze bevestiging kunnen vinden van wat ze al wist, en misschien dingen opdiepen waarvan ze nog niet op de hoogte was. En voor de zoveelste keer had hij gelijk. Nadat ze een bedragje hadden betaald, kregen ze toegang tot het archief en konden ze urenlang zoeken in de enorme cahiers. Ze vonden de aantekeningen van de geboorte van Tristan en Jean, en die over de geboorte van hun ouders en hun sterfdatum. Allebei waren ze vrij jong gestorven, een paar dagen na elkaar. Marc vermoedde dat er een epidemie was geweest, en stelde vast dat Tristan nog maar achttien was geweest, en zijn broer nog slechts acht. Hij was nauwelijks meer dan een jongen toen hij de titel en alles wat daarbij hoorde had geërfd.

Na een poosje vonden ze ook de aantekeningen van de geboorte van de kinderen van Tristan en Wachiwi. Hun eerste zoontje was naar Jean vernoemd. De namen en data had ze al gezien in het archief van de mormonen, maar dit waren de originelen, geen foto’s. Het ontroerde Brigitte die namen op papier te zien staan. Ze maakte overal aantekeningen van voor haar moeder.

Later, toen ze in de binnenhof even gingen wandelen, zagen ze jonge stelletjes die met verwachtingsvol gezicht wachtten op de huwelijksvoltrekking. Marc legde uit dat je in Frankrijk eerst een burgerlijk huwelijk moest sluiten, en dat daarna pas de kerkelijke plechtigheid kon plaatsvinden, meestal een week of twee later. Alle paartjes zagen er blij uit toen Marc en Brigitte langs hen heen liepen. Brigitte lachte naar hen, en niet veel later stapten ze in de auto en reden ze naar het château. Ze hadden het goed getimed, want de rondleiding zou over een uur beginnen. Ze wilde graag horen wat de gids te vertellen had, en popelde om het voorouderlijk château te kunnen bekijken.

Ze reden over dezelfde weg waarover Wachiwi in het rijtuig was gegaan toen ze net voet aan wal had gezet naar het château op de kliffen, met uitzicht over zee. Het Château de Margerac was nu een monument, in het bezit van de staat. Bij de ingang van de tuin kochten ze twee kaartjes en daar konden ze samen wandelen. Brigitte stond ervan versteld dat het château zo enorm was. In de loop der jaren was er niet veel veranderd aan het fort. Nog steeds stonden er kleurige bloemperken in de tuin, de doolhof was er nog en de bankjes waarop je het uitzicht kon bewonderen. Marc en Brigitte konden niet weten dat het bankje waarop ze zaten hetzelfde was als waarop Wachiwi had gezeten toen Tristan haar ten huwelijk vroeg. Toch had Brigitte alleen al door er te zijn een groot gevoel van verbondenheid met haar voorouders en hun geschiedenis.

De stallen werden niet meer voor paarden en rijtuigen gebruikt, maar er hing wel een aantal portretten van voorouders die op veilingen waren aangekocht. Brigitte zag ook een paar stoffige jachttrofeeën toen ze samen met anderen aan de voet van de prachtige trap stond, wachtend totdat de rondleiding zou beginnen. De gids was een jonge vrouw die het een en ander over de familie De Margerac vertelde.

Ze zei dat het château in de twaalfde eeuw was gebouwd, en ze noemde een lange rits namen op van de mensen die hier hadden gewoond, en vertelde erbij wat die voor de gemeenschap of het land hadden betekend. Het château bleek een van de grootste van Frankrijk te zijn, en tijdens de middeleeuwen hadden de eigenaren met succes hun vijanden van zich af weten te slaan. Na de revolutie was hun dat ook gelukt. Terwijl ze iedereen rondleidde, vertaalde Marc alles voor Brigitte, omdat de gids behoorlijk rap Frans sprak. Ze kwamen door een grote slaapkamer op de eerste verdieping, en door nog een aantal andere vertrekken die leegstonden. Er werd gezegd dat er boven nog meer kamers waren, waaronder de kinderkamer, maar die waren gesloten voor het publiek.

Toen ze eindelijk weer terug waren waar ze waren begonnen, vertelde de gids bijna trots dat markies Tristan de Margerac zich na de revolutie had aangesloten bij de Chouans, en dat het hem was gelukt het château uit handen van de revolutionairen te houden. Ook al was er in een bepaald gedeelte brand gesticht, toch had de markies zijn gezin in een ander stuk in veiligheid kunnen brengen. Er werd gezegd dat de markiezin zich aan zijn zijde kranig had geweerd.

Toen Brigitte dat hoorde, sprongen er tranen in haar ogen. Ze kon zich helemaal voorstellen dat Wachiwi haar thuis had verdedigd, haar gezin en haar echtgenoot. Ze was en bleef een Sioux.

De gids vertelde verder dat het château tot halverwege de negentiende eeuw in handen van de familie was gebleven, maar toen was die naar Amerika geëmigreerd, waar ze waarschijnlijk was uitgestorven. Toen de gids dat had gezegd, kneep Marc even in Brigittes hand. Brigitte zelf had willen opspringen en roepen: ‘Hier ben ik! Ik ben een afstammeling!’

Rond de eeuwwisseling hadden de nieuwe eigenaren het château verkocht, en sindsdien was het vaak van eigenaar verwisseld, totdat de staat het had overgenomen en gerestaureerd. Veel van wat ze zagen, was zoals het altijd was geweest, hoewel het in de tijd van de De Margeracs luxueuzer was geweest. Er had veel antiek gestaan, maar dat was inmiddels verdwenen, er was veel personeel geweest, en de landerijen waren uitgestrekt, maar waren grotendeels overgegaan in andere handen. Vroeger hadden er echte raspaarden in de stallen gestaan. De gids vertelde ook nog dat de echtgenote van Tristan de Margerac een buitengewoon amazone was geweest. Ook vermeldde ze terloops dat deze markiezin van indiaanse afkomst was geweest, waarschijnlijk een Sioux, en dat ze helemaal naar Frankrijk was gekomen om met Tristan te trouwen. Ze kende niet alle details, wist alleen dat de markiezin Wachiwi had geheten en dat ze met haar man begraven lag op het kerkhof achter de dertiende-eeuwse kerk op het landgoed, waar al honderden jaren leden van de familie begraven werden. En ze vertelde ook dat er in Frankrijk geen leden van de familie meer waren.

Na de rondleiding ging iedereen terug naar buiten, en Brigitte was ontroerd en opgewonden. Ze had een paar brochures en ansichtkaarten voor haar moeder gekocht, en toen ze om zich heen keek, kreeg ze het gevoel van een diepe verbondenheid met haar voorouders en het château, en vooral met Wachiwi, die ze als inspirerend was gaan beschouwen.

Het was geweldig dat Marc gelijk had gehad. Tristan was inderdaad een Chouan geweest, en hij had het château weten te behouden ondanks de pogingen van de revolutionairen om het in vlammen te doen opgaan. Net als veel anderen in de streek had hij zich verzet, met Wachiwi met al haar indiaanse woestheid en moed aan zijn zijde. Het moesten angstaanjagende tijden zijn geweest.

Door al deze verhalen wilde Brigitte er eigenlijk over gaan schrijven, maar ze wist nog niet goed in welke vorm ze het moest gieten. Een wetenschappelijk boek, of fictie? Een historische roman? Viel het onder antropologie? Of gewoon een romantisch verhaal? Ze wist niet welke weg ze moest inslaan, en ook niet of ze dat ooit wel zou weten. Misschien was het voldoende om over al deze kennis te beschikken, en te beseffen dat zij op de een of andere manier deel uitmaakte van deze hele geschiedenis.

Marc en zij gingen naar het kerkhofje achter de kerk. De andere bezoekers gingen niet mee, die interesseerden zich niet voor de grafstenen en graven van de De Margeracs die eeuwen geleden waren gestorven. De kerk was verlaten. Er waren aan de ene kant sporen van een brand te zien die heel lang geleden moest hebben gewoed. Brigitte vroeg zich af of deze schade was veroorzaakt door de revolutionairen, of dat het iets van later datum was.

Vervolgens drentelden ze door het kerkhof achter de kerk. Er stonden een paar somber ogende mausolea, en talloze grafstenen, sommige zo verweerd dat de namen erop onleesbaar waren geworden. Maar Brigitte wist precies waarnaar ze op zoek was. Marc volgde haar van het ene mausoleum naar het andere. Die waren van eerdere generaties De Margeracs, en hun namen waren nog uitstekend leesbaar. De meeste stamden uit de zestiende en zeventiende eeuw, en er waren er ook een paar uit de vroege achttiende eeuw. Ze vonden de laatste rustplaats van Tristans ouders, maar teleurgesteld kwam Brigitte weer naar buiten omdat ze Tristan en Wachiwi nog niet had gevonden.

Helemaal achter op het kerkhof waren twee mooie grafstenen met eromheen kleinere, allemaal onder een boom. Hoewel Brigitte bijna de hoop had opgegeven Tristans en Wachiwi’s naam nog te vinden, voelde ze zich ook vertroost door het lezen van de namen van haar voorouders. Al die mensen hadden echt geleefd, en Brigittes moeder had jarenlang haar best gedaan die namen te vinden.

Marc zag het als eerste. Hij was verder gelopen om de namen te lezen op het grafmonument helemaal achterin, en opgewonden wuifde hij Brigitte naar zich toe.

Gauw liep ze door het hoge onkruid naar hem toe. Het pad door het kerkhof was allang overwoekerd.

Eerbiedig en met tranen in de ogen stak Marc zijn hand uit naar Brigitte. De namen waren nog duidelijk leesbaar. Allebei waren ze gestorven in 1817, minder dan drie maanden na elkaar en achtentwintig jaar na de Franse Revolutie, drie jaar na Napoleons aftreden, en twee jaar na de Slag bij Waterloo. Wachiwi was overleden drieëndertig jaar nadat ze in Frankrijk was aangekomen, en tweeëndertig jaar nadat ze markiezin was geworden. Toen ze in het hoge gras gingen zoeken, vonden ze nog de graven van de kinderen van Tristan en Wachiwi, hun echtgenoten en echtgenotes, en twee kinderen die nog in Frankrijk waren gestorven. Anderen waren naar de Verenigde Staten getrokken. Veel van de namen die ze in oude registers had aangetroffen, waren hier te vinden, met die van Wachiwi en Tristan in hun midden. Het monument zag er heel plechtig uit op het vredige kerkhof, en de twee echtelieden lagen naast elkaar, zoals ze ook zij aan zij hadden geleefd. Tristan was op het moment van overlijden zevenenzestig geweest, voor die tijd een hoge leeftijd. Het was moeilijk erachter te komen hoe oud Wachiwi precies was geworden. Als ze zeventien was geweest toen ze op de vlucht was geslagen, en achttien toen ze met Tristan in het huwelijk trad, zou ze vijftig moeten zijn geweest toen ze stierf. Misschien was ze van verdriet gestorven, hoewel vijftig in die tijd geen ongewone leeftijd was om te overlijden. Het was eerder ongebruikelijk dat Tristan zo oud was geworden. Op Tristans grafsteen stonden zijn geboorte- en sterfdatum vermeld, op die van Wachiwi alleen de sterfdatum. Waarschijnlijk had niemand geweten hoe oud ze was, zijzelf ook niet.

Het was heel ontroerend om daar te staan. Er waren latere generaties van Brigittes familie. Maar dit was Wachiwi, de jonge indiaanse die haar hart had gestolen, op wier verhaal ze zo dol was. Het meisje van de Sioux dat geroofd was, door Amerika had getrokken, de zee was overgestoken, in Frankrijk was aangekomen, de liefde had gevonden, aan het hof was gepresenteerd, een revolutie had meegemaakt en haar huis had verdedigd. Ze was een belangrijke schakel van de lange keten die haar met Brigitte verbond. Brigitte was zich bewust van een bijzondere band met dit meisje. Door bij Wachiwi’s en Tristans laatste rustplaats te staan, kreeg ze het gevoel dat het kringetje rond was, dat ze eindelijk was geworteld. Ze voelde zich deel uitmaken van deze plek, van deze mensen, bijna alsof ze hen kende, en omdat ze zoveel over hen had gelezen, was dat ook een beetje zo. Opeens was ze haar moeder dankbaar omdat die haar dit pad had laten betreden, hoewel Brigitte dat in het begin met tegenzin had gedaan.

Nog een hele poos bleven Marc en Brigitte daar hand in hand staan, om vervolgens langzaam weg te lopen, langs het kerkje en het château. Daar sloeg hij zijn arm om haar heen, terwijl ze op weg waren naar de auto. Het was een onvergetelijke middag geweest. Ze kreeg een verdrietig gevoel omdat ze hen en het château moest achterlaten.

Toen ze het plaatsje binnenreden, zei Marc zacht: ‘Dank je wel dat ik mee mocht.’ Voor hem was het ook ontroerend geweest. Het was een ingewikkeld verhaal geweest, heel geheimzinnig, net een legpuzzel die ze hadden moeten oplossen, en ineens pasten alle stukjes in elkaar. Hij was er trots op dat hij eraan had kunnen meewerken, en dankbaar dat hij erbij had mogen zijn.

‘Ik zou zonder jou nooit zoveel over haar te weten zijn gekomen,’ reageerde Brigitte terwijl ze hem glimlachend aankeek. Door de dagboeken had ze een veel betere indruk van Wachiwi kunnen krijgen, en ook had ze beter begrepen wat haar was overkomen.

‘Volgens mij heeft het lot ons samengebracht,’ verzuchtte hij. Dat geloofde hij echt. Er gebeurden wel vreemdere dingen.

‘Misschien…’ Het speet haar dat zij niet ook veel voor hem had kunnen doen. Ze vond het leuk om naar hem te luisteren wanneer hij over zijn boek vertelde.

‘Misschien is het jouw lot om in Frankrijk te blijven, net zoals Wachiwi,’ merkte hij cryptisch op.

Ze schoot in de lach. Maar hij genoot van haar gezelschap en wilde niet dat ze wegging. Ze had echter alles gedaan waarvoor ze naar Frankrijk was gekomen, en ze zou binnenkort naar huis gaan.

‘Ik moet naar werk zoeken,’ reageerde ze praktisch. ‘In Boston.’

‘Hier kun je ook naar een baan zoeken.’ Weer noemde hij de American University of Paris, en heel gewiekst vertelde hij erbij dat hij een vriend had die bij het bureau Inschrijvingen werkte, en die hij best bereid was te bellen.

‘Maar wat moet ik in Parijs? Ik heb er geen huis, ik ken er niemand. In Boston woon ik al meer dan tien jaar, daar ken ik de weg.’ En ik verveel me er suf, dacht ze erbij.

‘Je hebt mij toch?’ zei hij een beetje op zijn hoede, want ze beseften allebei dat ze elkaar nog nauwelijks kenden. Er was niets tussen hen gebeurd, en dat zou er misschien ook nooit van komen. Ze kon niet naar Parijs verhuizen vanwege een man met wie ze zo leuk kon praten. Dat was niet voldoende, dat wisten ze allebei. Bovendien was Brigitte niet impulsief aangelegd. ‘Ik vind dat je hier een boek over je indiaanse voorouder moet schrijven,’ zei hij.

Ze was nog steeds niet overtuigd. Het was een geweldig verhaal omdat het met haarzelf te maken had, maar ze wist niet of het goed genoeg was voor een boek, en of zij wel zo’n boek zou kunnen schrijven. Ze was geen auteur en ook geen historicus, ze was antropoloog. Dit boek zou heel anders zijn, en met over emoties schrijven had ze geen ervaring.

‘Het zou je goeddoen om een jaar in Parijs te wonen,’ zei hij, nog steeds in een poging haar over te halen. ‘Ooit moet je in je leven eens iets geks doen, iets waar je blij van wordt.’ Hij wist dat Wachiwi haar hart had gevolgd…

‘Ik hou niet zo van risico’s,’ reageerde Brigitte zacht.

Hij keek haar aan. ‘Dat weet ik. Ik begrijp dat, maar toch…’ Het was een beslissing die hij niet kon nemen, dat kon zij alleen. En zij had besloten om terug te gaan naar Boston omdat dat haar verstandig leek.

Die avond gingen ze in een ander visrestaurant eten, en de nacht brachten ze door in het hotelletje. Zondagmorgen reden ze terug naar Parijs. Af en toe praatten ze wat, en halverwege doezelde Brigitte weg. Met een glimlach keek Marc naar haar. Het was fijn haar naast zich te hebben, vreedzaam in slaap. Hij was blij dat hij met haar naar Bretagne was gegaan, en verdrietig omdat ze over een paar dagen weg zou zijn. Hij had gehoopt dat hij haar had kunnen overtuigen te blijven.

HOOFDSTUK 18

Wachiwi, 1793

De periode na het begin van de Franse Revolutie was voor allemaal angstaanjagend geweest. Ze waren in Bretagne toen de eerste geweldsuitbarstingen in de straten van Parijs hadden plaatsgevonden. Het nieuws dat ze van vluchtelingen te horen kregen was nauwelijks te geloven. Versailles was ingenomen door gewapende schurken en revolutionairen, de hele koninklijke familie was gearresteerd en gevangengezet, door het Palais du Louvre dromden menigten die de prachtige vertrekken ruïneerden. De kinderen van aristocraten werden vermoord, volwassen leden van de koninklijke familie werden met de guillotine onthoofd, de hoofden rolden over straat, het bloed liep door de goten. En veel van Tristans vrienden en kennissen waren dood.

Maandenlang verkeerden ze in het ongewisse omtrent hun huis in Parijs. Uiteindelijk kregen ze te horen dat het was leeggeroofd. Er hadden revolutionaire soldaten in gebivakkeerd, om te vertrekken met kostbaarheden. Wachiwi was blij dat ze met haar kinderen in Bretagne zat.

Eerst was ze bang omdat de toestand haar de roof door de Crow in herinnering bracht.

Tristan begreep dat en stelde haar gerust: ze zou niet meer worden geroofd. ‘Over mijn lijk,’ zei hij met een ongewoon vervaarlijke blik in de ogen. ‘Ik bescherm je.’

Ze wist dat hij woord zou houden. Bij hem voelde ze zich veilig. Hij veranderde het château in een vesting door de brug op te trekken. Het was een soort bewapend fort waar ook andere edellieden kwamen schuilen. Samen waren ze een hechte groep van meer dan vijftig résistants. Wachiwi had van Tristan geleerd hoe ze een musket moest afvuren en een kanon moest laden, en vele nachten streed ze aan zijn zijde. Wanneer ze bij hem was, was ze niet bang.

De nacht dat de revolutionairen brand stichtten in de noordelijke vleugel, was Wachiwi degene die de vlammen het eerst zag. Haar kinderen waren binnen, met Agathe en Matthieu, evenals de man van wie ze hield. Brandende pijlen vlogen over de muren en staken de bomen in brand, en door de harde wind konden de vlammen overslaan naar het château. Onmiddellijk kwam de Sioux in haar naar boven. Van een van Tristans boogschutters pakte ze de krachtige boog en ze vuurde pijlen af op de aanvallers. Velen werden gewond, en enkelen kwamen om. Sinds haar huwelijk was ze katholiek, maar ze had geen last van haar geweten. Ze vocht voor het behoud van hun thuis, en Tristan was trots op haar. Ze was de enige vrouw die meevocht met de mannen, onvermoeibaar schoot ze het ene musket na het andere leeg, en ze bleef maar pijlen afvuren op hun belagers.

Ze raakte gewond aan dezelfde schouder als waar ze bij haar vluchtpoging bij de Crow was geraakt, en ook deze keer stelde de wond weinig voor. Nadat Tristan haar zowat had bevolen bij de kinderen te blijven kwam ze binnen een paar uur terug om zich weer in het gevecht te storten, samen met hem en de andere mannen.

Het was een verschrikkelijke tijd, waarin Fransen andere Fransen doodden. Er was forse schade ontstaan aan de noordvleugel, maar na verloop van tijd kwamen er minder aanvallen en pakten de revolutionairen hun biezen. De andere Chouans gingen naar huis, er heerste weer vrede op het platteland en Tristan begon aan de taak de schade te herstellen, dankbaar dat hun hoofd nog op hun schouders zat en het château niet totaal was verwoest. Al die tijd was hij niet in Parijs geweest om daar de schade in ogenschouw te nemen. Het huis daar was gesloten, en hij wilde Wachiwi, de drie kinderen van hen samen en de twee van hemzelf niet alleen laten. Hij vroeg zich af of ze zich ooit weer veilig zouden voelen. Van Wachiwi was hij nog meer gaan houden. Hij had in haar een woestheid ontdekt toen ze naast hem vocht die hem nogmaals deed beseffen wat een bijzondere vrouw ze was, en hoeveel ze voor hem betekende, meer nog dan zijn land en zijn huis. Hij had vooral gevochten om haar en hun gezin te beschermen. En Wachiwi was ook nog meer van hem gaan houden. Ze leefde voor Tristan en hun drie zoontjes en haar twee stiefkinderen, en ze zou iedereen om zeep helpen die hen bedreigde.

‘Zo, madame la marquise,’ zei Tristan toen ze in het zonnetje door de tuin wandelden, die nog niet geheel was hersteld van de brand. Ook de stallen waren beschadigd, en enkele paarden waren omgekomen in de vlammen. Gelukkig hadden de revolutionairen zich teruggetrokken toen bleek dat ze het château niet konden innemen. Het verzet van de Chouans was te hevig, daarom vertrokken de revolutionairen naar elders, waar, hoopten ze, ze makkelijker iets konden innemen. Tristan en Wachiwi hadden hun thuis gered. Trots keek hij haar aan, en glimlachend keek ze naar hem op. Ze namen plaats op het bankje waarop hij haar een aanzoek had gedaan. Dat bankje droeg ook al de sporen van brand. En de doolhof was verwoest. ‘Het kan allemaal worden herbouwd,’ zei Tristan zacht.

Wachiwi wist dat hij dat zou doen. Hij was dol op zijn thuis, en had een gruwelijke hekel aan de revolutionairen vanwege hun daden. Nooit eerder had ze beseft dat hij een dapper krijger was. Hij was vreedzaam aangelegd, maar niemand pakte hem zijn thuis af of berokkende zijn gezin kwaad. Dat deed haar denken aan haar broers, ver hiervandaan. Nog steeds miste ze hen, maar haar leven speelde zich af rond Tristan en de kinderen. Ze voelde zich zowel Française als Sioux, en tijdens het gevecht om het château was vooral de Sioux naar voren gekomen.

‘Hoe is het met je schouder?’ vroeg hij bezorgd.

Ze lachte naar hem. ‘Goed. Zeg, jij zou een goede krijger zijn.’

Hij schoot in de lach en sloeg zijn arm om haar heen. ‘Ik ben niet zo’n goede ruiter als jij.’

‘Mijn broers ook niet,’ reageerde ze plagerig.

‘Jij zou een goede boogschutter zijn voor de koning. Alleen hebben we geen koning meer…’ merkte hij bedroefd op. Alles was anders geworden, de wereld was op zijn kop gezet, er waren te veel bekenden gestorven. Hij wilde niet weg uit Bretagne. Hier hadden ze het beter, ver weg van het woelige Parijs. Waarschijnlijk zou het jaren duren voordat de vrede weer in Frankrijk zou neerdalen. ‘Heb je er spijt van dat je hier bent gekomen?’ vroeg hij met een ongeruste blik in de ogen. Het waren dan ook echt verschrikkelijke tijden…

‘Natuurlijk niet,’ antwoordde ze zacht. Ze keek in zijn ogen, en hij voelde zich gerustgesteld, want hij zag daar kracht en liefde. ‘Dit is mijn leven. Jij bent mijn leven,’ ging ze vastberaden verder. ‘Jij en de kinderen. Ik was voorbestemd om de jouwe te zijn.’ Daar was ze van overtuigd. Hij was haar stam, de enige die ze wilde en nodig had. Ze was geen Sioux, ze was de zijne, vanaf het moment dat ze hier voet aan wal had gezet. ‘Ooit wil ik hier met je sterven,’ merkte ze plechtig op. ‘Over heel lang. Wanneer jij gaat, ga ik met je mee.’

Toen hij haar aankeek, zag hij dat ze het meende. Hij boog zich naar haar toe en kuste haar. Het was een tedere kus van een tedere man die net zoveel van haar hield als zij van hem. Vol overgave.

‘Ik wil een heel lang leven met jou, Wachiwi,’ zei hij zacht. Vervolgens richtte hij zijn blik op de zee.

Met een vredig gevoel leunde ze tegen hem aan. De strijd om hun thuis was afgelopen, en ze hadden veel te doen en om naar uit te kijken. ‘Dat krijg je,’ fluisterde ze.

Nog een hele poos bleven ze uitkijken over de zee, toen liepen ze hand in hand terug naar het château, dat in de komende maanden hersteld moest worden. Samen liepen ze naar boven, naar de kinderkamer. Agathe en Matthieu speelden daar met hun jongere broertjes. De kinderen waren nog steeds een beetje van streek na alle gevechten. Ze hadden veel gezien. Over hun hoofdjes glimlachte Tristan naar Wachiwi, en zij lachte terug. Zolang Tristan bij hen was, hadden ze niets te vrezen.

Nadat ze de kinderkamer uit waren gegaan, gingen ze de trap af en naar hun slaapkamer. Zacht sloten ze de deur achter zich. Toen sloeg ze haar armen om hem heen, en deze keer kuste hij haar met dezelfde hartstocht als in het begin.

Samen met hem ging ze naar het bed waarin hun kinderen waren verwekt en geboren, en toen ze hem kuste, drong het tot hem door dat hij de gelukkigste man op aarde was omdat Wachiwi, de dochter van een opperhoofd, de zijne was tot zijn laatste dag. Zij was de danseres van zijn hart, zijn ziel en zijn dromen.

HOOFDSTUK 19

Brigitte

Maandag ging Brigitte shoppen. Ze wilde iets kopen voor haar moeder, en iets voor Amy en haar kinderen. Daarna wandelde ze langs de Seine, en ze ging ook nog naar de tentoonstelling die ze al had willen zien vanaf het moment dat ze in Parijs was aangekomen, maar waarvoor ze nog geen tijd had gehad. Ze dacht nog een dag of twee musea en bezienswaardigheden af te lopen, en daarna had ze geen excuus meer om te blijven en zou ze teruggaan naar huis. Ze moest verder met haar leven. En haar leven speelde zich af in Boston, niet hier. Al was het wel heerlijk om in Parijs te zijn…

Toen Marc haar die zondag had teruggebracht naar haar hotel, had hij gezegd dat hij haar binnenkort zou bellen. Hij wist immers dat ze binnen een week zou vertrekken. Hij vertelde ook dat hij de volgende dag een bespreking met zijn redacteur zou hebben.

Later die maandag belde hij om haar uit eten te vragen. Hij stelde een restaurant voor waarvan ze nog nooit had gehoord, ergens in het zeventiende arrondissement, en zei dat het eten daar bijzonder goed was.

Om acht uur haalde hij haar af, en ze hadden een geweldige avond samen, zoals altijd. Na het eten dronken ze een kopje café filtre, en deelden een ijsje met macarons. Ineens keek hij haar schaapachtig aan en zei dat hij iets op te biechten had. Ze kon zich niet voorstellen wat het kon zijn en was stomverbaasd toen hij het vertelde. Hij had zijn vriend gebeld die werkte aan de American University of Paris en had gevraagd of ze haar eventueel wilden spreken over een baan. Hij gaf toe dat dat aanmatigend was, maar zei er ook bij dat het geen kwaad kon. Als er geen baan in de aanbieding was, maakte het niets uit, en als er wel een baan beschikbaar was, kon ze altijd weigeren. Geschokt zei ze dat ze geen baan wilde, ook al besefte ze dat hij het met de beste bedoelingen had gedaan. Maar ze vond het niet fijn dat hij zich zo met haar zaken bemoeide.

‘Als je zo graag wilt dat ik hier blijf, waarom kom je dan niet zelf naar Boston?’ snauwde ze. Het grote verschil tussen hen was natuurlijk dat hij wel werk had en zij niet, en dat maakte dat zij flexibeler was. In Boston had ze eigenlijk niets meer, en hij was gebonden aan Parijs. Hij gaf immers college aan de Sorbonne; hij had allerlei verplichtingen, en Brigitte niet één.

‘Ben je nu boos?’ Hij keek er verontschuldigend bij, want hij wist dat hij eigenlijk over de schreef was gegaan. Maar hij mocht haar heel erg graag, zij had geen baan, en hij zou het geweldig vinden als ze in Parijs bleef, al was het maar voor een jaartje. In elk geval zouden ze dan nog betere vrienden worden, dat wist hij zeker, en zij besefte dat ook. Maar ze wilde niet naar Parijs verkassen vanwege een vriendschap of een baan. Ze ging terug naar Boston om in de oude, vertrouwde omgeving naar werk te zoeken.

‘Ik ben niet boos,’ legde ze uit. ‘Maar wel verbaasd, en misschien ook gevleid. Het is fijn dat iemand zijn best doet om me hier te houden. Maar ik ben het niet gewend dat anderen dingen voor me regelen, of beslissingen nemen.’ Ted had dat nooit gedaan, en dat vond ze eigenlijk wel prettig. Ze was een onafhankelijke vrouw, ook al was ze tijdelijk werkloos. Ze kon best op eigen kracht aan een baan komen. Eigenlijk had hij haar een beetje beledigd door dat gesprek voor haar te regelen, maar omdat ze wist dat hij het goed had bedoeld, vergaf ze het hem.

‘Je moet zelf maar de beslissing nemen, Brigitte,’ zei hij. ‘Ik wilde alleen maar voor een mogelijkheid zorgen, maar het is aan jou.’

Ze wilde geen gebruik maken van die mogelijkheid, maar dat zei ze maar niet.

‘Wat heb je allemaal gezegd?’ Ook al ging ze niet op gesprek, ze was toch nieuwsgierig geworden.

‘Dat je briljant bent, en charmant en geweldig, en dat je ongetwijfeld heel goed bent in je werk, en dat je iets dergelijks had gedaan aan Boston University, en dat je na tien jaar op zoek bent naar iets anders.’

‘Dat klopt wel zo’n beetje,’ moest ze toegeven. ‘Vooral dat briljant, charmant en geweldig.’ Inderdaad wilde ze wel eens iets anders. Ze wist alleen niet wat, en een bureau Inschrijvingen aan een andere onderwijsinstelling zou misschien meer van hetzelfde zijn. Haar baan was niet erg opwindend geweest, en het was tot haar doorgedrongen dat ze zich vaak had verveeld. Het was saai werk geweest, maar dat lag er ook aan dat ze nooit verantwoordelijkheid had willen dragen. Daarom deed ze simpele dingen, zo zat ze in elkaar.

‘Het is een vrij kleine instelling, misschien leuker voor je dan zo’n gigantische. Waarschijnlijk zul je er meer contact hebben met de studenten, en meer invloed. Volgens mij zijn er minder dan duizend studenten.’

Boston University had tweeëndertigduizend studenten geteld, het was er enorm. Hij had wel gelijk…

‘Nou, ik zou met ze kunnen gaan praten, anders sta jij zo te kijk. Vervolgens kan ik naar huis gaan en daar verder zoeken. Als ik niets kan vinden, kan ik altijd nog terug naar hier, dan heb ik hier iets achter de hand.’ Het was grappig om een baan in Parijs te beschouwen als ‘iets achter de hand’. Anderen zouden het top hebben gevonden, maar zij wilde naar huis. Haar leven speelde zich af in Boston. Maar was dat wel zo? Ze had er geen vriend en geen werk. In Parijs ook niet, en ze kende hier alleen Marc. Dat was niet voldoende. Bovendien kende ze hem nog niet zo lang, al moest ze toegeven dat hij erg aardig was. Maar het echte leven speelde zich elders af, en daar had ze haar echte vrienden. Toch was ze er minder op tegen een baan aan de American University te accepteren nu hij dat gesprek had geregeld. Daar was Marc blij om, en voordat hij haar naar het hotel bracht, vertelde hij haar waar en hoe laat het was, en zei dat hij haar de volgende dag zou bellen om te vragen hoe het was gegaan.

Tot Brigittes verassing ging het heel erg goed. De man die ze sprak, was aardig en gemoedelijk, en was blijkbaar dol op zijn werk. Hij was de beste pr-medewerker die de universiteit zich kon wensen, en toen hij klaar was met vertellen, wilde ze er eigenlijk best werken. Nou ja, bijna. Ze was enthousiast geworden, maar op dit moment was er geen baan te vergeven, en bovendien wilde ze terug naar Boston. Maar verder leek het haar hier geweldig. En toen Marc haar belde, vertelde ze hem dat.

Marcs vriend had hem ook al gebeld, en gezegd dat Brigitte goed zou passen. Marc kon Brigitte vertellen dat ze in de smaak was gevallen, en dat er contact met haar zou worden opgenomen zodra er iets vrijkwam.

Het geheel was dus in feite een beetje zinloos geweest, maar voor Brigitte was het een goede oefening. Ze had al heel lang geen sollicitatiegesprek meer gehad, dit was een goede voorbereiding voor het zoeken naar een baan in Boston.

‘Nou ja, ik heb het geprobeerd,’ merkte Marc een beetje verslagen op. ‘Het zou een beetje al te mooi zijn geweest als ze je meteen een baan hadden kunnen aanbieden.’

‘Dat verwachtte ik ook niet,’ reageerde ze lief. ‘Het was erg aardig van je om het te regelen. Een beetje dwingerig misschien,’ voegde ze er plagerig aan toe, ‘maar wel lief.’ Ze was gegaan omdat het uit een warm hart kwam.

‘Wanneer vertrek je?’ vroeg hij gespannen.

‘Overmorgen,’ antwoordde ze zakelijk. Ze had bijna alles gedaan wat ze wilde doen, en was klaar om te gaan. Het werd tijd de draad weer op te pakken. Het gesprek op de American University of Paris was interessant geweest, maar kon haar niet van de uitgezette koers halen. Ze had geen baan aangeboden gekregen, ze ging naar huis.

‘Ik eet vanavond met mijn uitgever. Het boek heeft vertraging opgelopen, ik moet hem te vriend houden, anders zou ik het etentje wel afzeggen. En morgen geef ik college… Heb je zin om morgenavond met me uit eten te gaan?’ Dat zou haar laatste avond in Parijs zijn.

‘Heel graag.’ Ze kon geen aangenamere manier bedenken om haar laatste avond hier door te brengen, met een aardige man die een echte vriend was geworden. Hopelijk zou hij ooit naar Boston komen, en misschien ging ze zelf nog een keer naar Parijs voor een vakantie. Het was leuk om overal iemand te kennen. En Marc was heel speciaal, hij was echt een heel aardige, lieve man.

De dag daarop zou hij haar om acht uur komen halen, en de hele dag was ze druk bezig alles te doen wat ze nog wilde doen. Toen hij haar kwam halen, waren haar tassen gepakt en was alles klaar om de volgende ochtend rustig te kunnen vertrekken, zodat ze deze laatste avond met hem ontspannen kon doorbrengen. Ze droeg de rode jurk die ze die middag had gekocht, en hij keek bewonderend naar haar toen ze de trap af kwam.

‘Je ziet er geweldig uit!’

‘Deze zag ik in de etalage, en ik kon geen weerstand bieden. Ik vond dat ik best iets uit Parijs mocht meenemen.’ Voor haar moeder had ze een beeldig sjaaltje gekocht, voor Amy’s kinderen speelgoed, en voor Amy zelf een mooie trui. Die rode jurk was een ingeving geweest, op het laatst.

Hij bracht haar naar een knus restaurantje, en zoals gewoonlijk hadden ze een levendig gesprek tijdens het eten. Ze deelden meningen, ze wisselden ervaringen uit en lachten heel veel. Voor de eerste keer ging het geen moment over Tristan en Wachiwi, deze avond was alleen voor hen. Brigitte had het zeer naar haar zin, en toen ze uit het restaurantje liepen en in de richting van de verlichte Notre-Dame drentelden, keek Marc oprecht verdrietig.

‘Hoe kun je weggaan uit een stad als deze?’ vroeg hij met gespreide armen. Zo zag hij er heel Frans uit. Hij had een zeer uitdrukkingsvol en beweeglijk gezicht. Eigenlijk zag hij er altijd heel Frans uit, en dat vond ze leuk. Ted was heel Amerikaans geweest, knap, maar niet sexy. En Marc had een sensuele mond, al deed ze altijd of haar dat niet opviel.

‘Ik moet toegeven dat het geen makkelijke stad is om achter je te laten.’ Zij keek ook bedroefd. Ze had het hier met hem heel leuk gehad. Maar ze kon hier niet eeuwig blijven, vooral niet omdat ze klaar was met waarvoor ze hier was gekomen. Haar indiaanse voorouder mocht geen obsessie worden. Ze zou haar aantekeningen aan haar moeder geven, en die kon er dan mee doen wat haar goeddocht. Per slot van rekening was dit het project van haar moeder, niet van Brigitte, al was ze dan ook helemaal voor Wachiwi gevallen.

Een hele poos bleven ze lopen langs de Seine, en toen hij haar na verloop van tijd naar haar hotel bracht, reed hij om langs Trocadero. Het uitzicht over Parijs was geweldig, met de Eiffeltoren recht voor haar uit, en net toen hij de auto wegzette, floepten alle lichtjes aan en gingen fonkelen. Het was de perfecte laatste avond in Parijs, en omdat ze er geen weerstand aan konden bieden, stapten ze allebei uit. Betoverd als een kind keek ze naar de fonkelende lichtjes, naar het uitzicht over Parijs, naar de Sacré-Coeur, en terwijl ze dat allemaal in zich opnam, sloeg Marc zijn armen om haar heen en kuste haar. Ze was te geschokt om zich te kunnen bewegen, en het drong tot haar door dat ze zich ook helemaal niet wilde losrukken. Nee, ze sloeg haar armen juist om zijn hals en beantwoordde de kus. Dit was een moment om te koesteren, een avond die ze nooit zou vergeten. Wat hij ook voor haar betekende, of juist niet, ze mocht hem ontzettend graag, en als ze in Parijs zou kunnen blijven, was alles misschien heel anders gelopen. Maar ze bleef niet, dus zou het bij deze ene avond blijven, waarop ze iemand kuste op wie ze dol was, met als decor de Eiffeltoren. Meer kon ze zich niet wensen. Meer wilde ze niet, niet nu, want dat zou alles maar veel te ingewikkeld maken. Dit was gewoon leuk en lief. Toen ze elkaar loslieten, keek ze glimlachend naar hem op, en meteen kuste hij haar weer. Net op dat moment kwam er een jongetje dat kleine Eiffeltorentjes te koop aanbood. Marc trok zijn portemonnee en kocht er eentje. Dat gaf hij aan Brigitte, en hij zei erbij dat het een souvenir was van een van de geweldigste avonden die hij ooit had beleefd. Voor haar was het ook een geweldige avond, en ze bedankte hem hartelijk.

Onderweg in de auto naar haar hotel werd weinig gesproken. Er viel niets meer te zeggen. Allebei beseften ze dat ze niet met hem naar bed zou gaan voordat ze zou vertrekken, en hij vroeg het dan ook niet. Ze ging terug naar huis, misschien zagen ze elkaar nooit weer, of in elk geval een lange tijd niet. Ze hadden het geweldig gehad met elkaar, ze hadden genoten van elkaars gezelschap, ze hadden respect voor elkaar, vonden elkaar ontzettend aardig, en hij had haar goed geholpen met haar onderzoek. Ze wist dat ze altijd de herinnering aan hem zou koesteren, en vooral aan deze prachtige avond. En toen ze afscheid van hem nam, had ze het glazen Eiffeltorentje in haar hand.

‘Dank je voor alles,’ zei ze welgemeend. ‘Het was een fijne avond. De zoveelste fijne avond.’ In Bretagne had ze het leuk gehad met hem, en ook in de Bibliothèque nationale, en in de restaurants waarnaar hij haar had meegenomen. Ze had genoten van hun gesprekken, ze hadden veel gelachen, ze had veel opgestoken van de Franse geschiedenis, en ze hadden heerlijk langs de Seine gewandeld. In zo’n korte tijd hadden ze ontzettend veel gedaan.

‘Ik hoop dat je gauw terugkomt,’ merkte Marc met een verlangende blik op. Ineens verscheen er een grijns op zijn gezicht. ‘Anders kom ik je opzoeken in Boston. Zo ver is dat nou ook weer niet,’ zei hij, alsof hij zichzelf daarvan wilde overtuigen. Maar het was wel ver weg, heel ver. ‘Ik hoop dat je een leuke baan vindt,’ zei hij.

Glimlachend keek ze naar hem op. ‘Dat hoop ik ook. Ik moet echt serieus op zoek gaan zodra ik weer thuis ben. Er komt vast gauw iets geschikts.’

‘Vast,’ reageerde hij geruststellend. En toen kuste hij haar weer. Ze bleven elkaar een hele poos kussen, en even speet het haar dat ze niet in Parijs bleef, hier, bij hem.

‘Pas goed op jezelf, Marc,’ zei ze verdrietig toen ze echt afscheid moesten nemen. ‘En bedankt voor alles.’

‘A bientôt,’ zei hij zacht, en nog even drukte hij vederlicht zijn lippen op de hare. Toen liep zij het hotel in, en hij naar zijn auto.

Eenmaal boven zette ze het Eiffeltorentje op het bureau en keek ernaar terwijl ze zich afvroeg waarom ze niet met hem naar bed was gegaan. Wat had ze te verliezen? Haar hart, bracht ze zichzelf in herinnering. Dat zou geen goed idee zijn. Zoals het nu was, was het beter. Er biggelde een traan over haar wang, die ze haastig afveegde. Toen ging ze haar tanden poetsen, trok vervolgens haar rode flanellen nachtpon aan en stapte in bed. Maar toen ze die laatste nacht in Parijs sliep, droomde ze van hem.

HOOFDSTUK 20

Ze was onderweg naar de luchthaven toen Marc haar op haar BlackBerry belde. Hij zei dat hij nog een laatste keer afscheid wilde nemen. Hij deed zijn best opgewekt te klinken, maar ze kon duidelijk horen dat hij net zo verdrietig was als zij.

Het was pech dat ze een man had leren kennen die ze echt leuk vond en die duizenden kilometers ver weg woonde. Zo ging dat soms, maar het zou fijner zijn geweest als ze in dezelfde stad hadden gewoond. Maar nu had ze het leuk gehad met hem en vloog ze straks naar huis met een piepklein Eiffeltorentje in haar bagage. Misschien moest dat dan maar voldoende zijn.

Ze bedankte hem nogmaals voor alles, en hij bedankte haar. Hij deed echter geen moeite meer haar over te halen hier te blijven; hij had het begrepen.

Nadat ze afscheid van hem had genomen, checkte ze op de luchthaven haar bagage in. Eerst ging ze naar New York, naar haar moeder, om haar de aantekeningen te geven en te vertellen wat ze in Frankrijk had ontdekt. Die aantekeningen wilde Brigitte haar moeder graag overhandigen zodat Marguerite verder kon met haar stamboom. Uiteraard zou ze zelf kopietjes houden. Die zouden prettig zijn om te hebben, een herinnering aan een geweldige tijd en haar bijzondere, indiaanse voorouder.

Ze passeerde de beveiliging. De vlucht was op tijd, en toen ze eenmaal in de lucht waren, legde ze haar hoofd tegen de rugleuning en sloot haar ogen. Marc had beloofd af en toe een mailtje te sturen, en zij had beloofd terug te mailen. Vanaf nu moest ze zich concentreren op het vinden van een baan. In Parijs was het leuk geweest, nu moest ze de draad weer oppakken. Ze verheugde zich erop haar moeder alles over haar verblijf te vertellen.

Ze keek twee films, ze at wat, en sliep vervolgens twee uurtjes. Net toen de captain aankondigde dat de landing werd ingezet, werd ze wakker. De vlucht was snel verlopen. Zodra ze op de luchthaven stond, haalde ze haar bagage op en voelde zich alsof ze als een kanonskogel door de lucht was gevlogen. De beleefde omgangsvormen van Parijs golden hier niet; er werd tegen haar op gebotst, en er was niemand om haar te helpen met haar bagage. De rij voor de taxi’s was eindeloos, het regende en iedereen mopperde luidkeels. Eigenlijk zou ze zich wel willen omdraaien en de eerstvolgende vlucht terug naar Parijs willen nemen. Welkom in New York…

Eindelijk lukte het haar een taxi te krijgen. Ze gaf de chauffeur het adres van haar moeder op, en belde haar dat ze eraan kwam. Ze spraken af samen te gaan eten. Toen Brigitte in het appartement was aangekomen, overhandigde ze de map met aantekeningen plechtig aan haar moeder.

Dankbaar omhelsde Marguerite haar, en ze zei dat Brigitte er goed uitzag. Ze leek meer ontspannen, en scheen lekkerder in haar vel te zitten dan anders. Met tot spleetjes geknepen ogen keek Marguerite Brigitte aan en zei dat ze meer zelfvertrouwen uitstraalde.

Brigitte vond dat grappig verwoord, maar ineens drong het tot haar door dat het klopte. Ze hád meer zelfvertrouwen. Ze was niet meer bang voor wat er allemaal kon gebeuren. Goed, ze was nog steeds single, ze had geen kinderen en geen werk, maar ze was dik met zichzelf tevreden. De tijd in Parijs had haar goedgedaan, en de tijd met Marc ook.

Een uur lang bleven ze praten over Wachiwi, de dagboeken van de hofdame, de markies, diens jongere broer, het château en de Bibliothèque nationale. Marguerite was onder de indruk. Brigitte had in korte tijd heel veel ontdekt. Het was het knapste en snelste staaltje onderzoek dat Marguerite ooit had meegemaakt, en ze was heel verbaasd dat Brigitte in haar eentje zoveel had weten op te diepen in dat archief.

‘Nou, ik moet toegeven dat ik hulp heb gehad,’ bekende Brigitte. ‘In de bibliotheek leerde ik iemand kennen, en die heeft me geholpen. Hij is historicus, een hoogleraar, en hij kende de bibliotheek als zijn broekzak. Hij heeft me gewezen waar ik moest zijn, zonder hem was ik nooit zo ver gekomen.’

‘Interessant.’ Marguerite was nieuwsgierig, maar wilde niet verder vragen.

Maar Brigitte vertelde het uit zichzelf. Nou ja, het meeste althans. Ze zei niets over de kus op de laatste avond, want sommige dingen kon je beter voor je houden.

‘Hij is meegegaan naar Bretagne en heeft me veel over de Chouans verteld. Dat waren de aristocraten die zich verzetten tegen de revolutionairen, en harde strijd hebben geleverd om hun châteaus te behouden. Heel interessant allemaal.’

Blijkbaar. En het was ook interessant dat hij met Brigitte was meegegaan naar Bretagne. Marguerite vroeg zich af of daar nog iets was gebeurd, maar ze vroeg er niet naar. In elk geval zag haar dochter er erg goed uit, haar ogen glansden weer. Zou dat door de liefde komen? Wat het ook was, het stond haar goed. Brigitte zag er echt geweldig uit, en ze vertelde heel levendig over wat ze allemaal had ontdekt.

Brigitte gaf haar moeder de map waarin alles stond.

‘Ik popel om het te lezen.’

‘Marc vindt dat ik er een boek over moet schrijven,’ zei Brigitte terwijl ze zich klaarmaakten om uit eten te gaan. Ze zouden naar een restaurant aan Madison Avenue gaan waar haar moeder erg graag kwam.

‘Marc?’ Vragend keek Marguerite haar dochter aan, net op het moment dat de portier een taxi aanhield. Dit werd steeds interessanter.

‘De auteur over wie ik het had. Hij dacht dat ik er een roman van kon maken, of gewoon een historisch non-fictieboek. Het is een mooi verhaal, en ik denk dat het heel geschikt zou zijn voor een roman.’

Marguerite wilde graag meer horen over die Marc, en tegen het eind van het etentje kon ze zich niet meer inhouden omdat Brigitte die naam zo vaak had laten vallen. ‘Is er iets gebeurd tussen jullie?’ Ze vroeg zich af of Brigitte van die Fransman was gaan houden. Maar ze zag er heel blij en vredig uit, niet gekweld, zoals je zou verwachten bij iemand die een geliefde in Parijs had moeten achterlaten. En toch besefte Marguerite dat er iets was veranderd…

‘Nee, dat leek me geen goed idee. Het heeft geen zin om iets te beginnen en dan weg te gaan. En een relatie op afstand werkt niet echt. We hadden het leuk, meer niet. Maar ik moet toegeven dat het jammer is dat hij niet in Boston woont. Zulke mannen kom je niet elke dag tegen… Hij deed nog een poging me in Parijs te houden om dat boek te schrijven, maar dat doe ik niet. Ik weet niet of ik ooit wel aan dat boek begin. Ik heb dat boek over vrouwenkiesrecht nog niet eens af, en ik moet een baan in Boston zien te vinden, want daar woon ik nou eenmaal.’

Marguerite knikte en vond dat wat Brigitte allemaal zei zo verstandig was dat ze zich afvroeg of Brigitte het wel echt meende. Misschien was Brigitte wel degelijk van die Marc gaan houden en besefte ze het nog niet. Ze zei er echter niets over tegen haar dochter. Ze luisterde aandachtig naar haar, ze knikte en deed haar best haar te geloven omdat Brigitte zichzelf overtuigd leek te hebben van alles wat ze beweerde.

‘Denk je dat hij je in Boston komt opzoeken?’ vroeg Marguerite.

‘Hij zei dat hij dat misschien zou doen. Maar waarschijnlijk zie ik hem nooit meer. Dat zou het verstandigst zijn.’

‘Niet alles hoeft verstandig te zijn, lieverd. Niet altijd,’ reageerde Marguerite zacht. ‘Gevoelens zijn vaak niet redelijk. Soms ga je van iemand houden, ook al is dat niet verstandig. En degene die een verstandige keuze lijkt, blijkt soms de verkeerde te zijn.’ Zoals Ted, die na zes jaar de stekker eruit had getrokken… ‘Denk je dat hij van je houdt?’ vroeg Marguerite nieuwsgierig.

‘Daar kent hij me niet goed genoeg voor,’ antwoordde Brigitte, want dat hield ze zichzelf steeds voor. ‘Hij mag me graag. Heel graag.’

Marguerite vermoedde dat er meer was, aan beide kanten, maar ze vroeg niet door. De rest van de avond hadden ze het over Wachiwi, een onderwerp dat onuitputtelijk was. En ook al kende Marguerite Marc niet, ze was het wel met hem eens: Brigitte zou een boek over Wachiwi moeten schrijven, in welke vorm dan ook. Kennelijk voelde Brigitte een band met het indiaanse meisje, een sterkere band dan met vrouwenkiesrecht en het boek daarover dat maar niet af kwam, zelfs na al die jaren van onderzoek. Marguerite vond dat Brigitte dat boek maar een poos op de lange baan moest schuiven en eerst aan het boek over Wachiwi beginnen, en dat zei ze ook toen ze weer thuis waren.

Brigitte leek niet erg overtuigd. Ze was er bang voor.

Op een redelijk tijdstip gingen ze naar bed. Brigitte had last van jetlag, maar was toch in een goed humeur.

In bed lag Marguerite te denken aan de Fransman die haar dochter had leren kennen. Het speet haar dat ze niet meer van hem wist.

Ondertussen lag Brigitte te denken aan het boek dat ze zou moeten schrijven, maar waar ze niet aan durfde te beginnen. Het was een groot onderwerp, en ze was bang dat ze het niet zou kunnen behappen. Ze moest Wachiwi recht doen, ze wilde geen slecht boek over een zo bijzondere vrouw schrijven. Het zou een soort heiligschennis zijn om Wachiwi’s verhaal te verpesten, het leek veiliger om verder te werken aan het boek over vrouwenkiesrecht, dan kon iemand anders over Wachiwi schrijven. Zij voelde zich er niet toe in staat, wat Marc en haar moeder ook zeiden. Ze ging gewoon door met het boek over vrouwenkiesrecht, dat boek moest af. Wachiwi was een te omvangrijk onderwerp. Het was een boek waarover ze geen macht zou hebben, en dat beangstigde haar nog het meest.

Twee dagen bleef Brigitte bij haar moeder logeren, en ze hadden het erg gezellig. Op een gegeven moment vroeg Marguerite of ze nog iets van Ted had gehoord, en Brigitte antwoordde dat dat niet het geval was. Allebei vonden ze het merkwaardig dat een relatie van zes jaar op een avond was beëindigd en dat er geen enkel contact meer was. Het toonde aan hoe bedroevend weinig de verhouding had voorgesteld, en dat vonden ze zeer teleurstellend.

Zaterdagavond vloog Brigitte naar Boston, en eenmaal aangekomen nam ze een taxi naar huis. Sinds ze terug was in de Verenigde Staten, had ze niets meer van Marc gehoord, maar dat verwachtte ze ook niet. Ze hield zichzelf voor dat hij haar niets verplicht was. Zij had immers ook geen contact opgenomen met hem, en dat was ze ook niet van plan. Het zou maar verwarrend werken. Dat romantische moment bij de Eiffeltoren op die laatste avond was een aangenaam intermezzo geweest, een foutje. Ze wist zichzelf ervan te overtuigen dat het voor geen van hen iets had betekend. Bovendien was het prettig om te weten dat je op haar leeftijd nog zulke romantische dingen kon doen.

Toen ze aan het uitpakken was, zette ze het glazen Eiffeltorentje op haar kaptafeltje en keek er een poosje glimlachend naar voordat ze verderging met opruimen. Op de voicemail waren een stuk of vijf berichten ingesproken, en geen daarvan was belangrijk. De stomerij had het verloren gewaande shirt gevonden. De bibliotheek van Boston University maande haar de twee geleende boeken terug te brengen en de boete te voldoen. Amy zei dat ze meteen na thuiskomst moest bellen. Twee berichten van een telemarktbedrijf. En een bericht dat ze de garantie op haar oven kon verlengen. Het waren niet de berichten die je graag hoorde wanneer je net thuiskwam, afgezien van dat van Amy. Toen ze om zich heen keek, viel het haar op dat alles stoffig was geworden en dat het er onbewoond uitzag. Het drong tot haar door dat ze haar appartement eens een beetje moest opknappen, bijvoorbeeld door een paar dingen weg te doen en de meubels te verplaatsen voordat het al te onvriendelijk zou ogen, te onpersoonlijk. En omdat Ted uit haar leven was verdwenen, was dit daar het goede moment voor. Ze moest iets doen om het leven aangenamer te maken. Ze deed haar best niet in paniek te raken omdat er niet op haar sollicitatiebrieven was gereageerd, niet per telefoon en niet per e-mail. Waarschijnlijk had iedereen het te druk. Pas na juni kon ze eigenlijk pas respons verwachten, en het was nog maar eind april. De laatste mogelijkheid voor studenten om zich in te schrijven was half mei. Het was nog veel te vroeg om al reacties te verwachten.

Zodra ze klaar was met uitpakken en opruimen, belde ze Amy. Die was de jongens naar bed aan het brengen, maar ze nodigde Brigitte uit de volgende middag te komen. Dat wilde Brigitte graag. Ze beloofde tegen twaalven te komen, en toen ze dat deed, hoorde ze gegil in de keuken, alsof daar iemand werd vermoord. Nog voordat ze had kunnen aanbellen, rukte Amy de deur open, wierp Brigitte de autosleuteltjes toe en droeg haar op onmiddellijk naar de Spoedeisende Hulp te rijden. Haar driejarig zoontje was met zijn hoofd tegen een tafelhoek geknald, en het bloed sijpelde door de natte handdoek die ze tegen de wond gedrukt hield. Onder haar andere arm hield ze haar zoontje van een jaar oud, het kind slechts gekleed in een T-shirt, een luier en gympjes, en luid krijsend. Amy dumpte hen op de achterbank van de auto en ging tussen hen in zitten terwijl Brigitte naar het academisch ziekenhuis reed. Er werd zo hard gekrijst dat een gesprek onmogelijk bleek. Amy riep alleen maar: ‘Dank je wel!’ vanaf de achterbank, en toen ook nog: ‘Welkom thuis!’ Ze schoten allebei in de lach. Het was geweldig dat Brigitte precies op het juiste moment was gekomen, anders had het er veel slechter uitgezien.

In de wachtkamer moesten ze twee uur wachten. De gewonde zoon zat op Amy’s schoot met zijn duim in de mond, en Amy zat onder het bloed. Het jongste kind viel op Brigittes schoot in slaap, en eindelijk konden de twee vrouwen fluisterend met elkaar praten.

‘En, hoe was het in Parijs?’ vroeg Amy.

‘Helemaal top. Ik wist allerlei informatie voor mijn moeder op te scharrelen.’

Amy knikte. Ze hoopte maar dat Brigitte er nog meer had gedaan. ‘Heb je het er leuk gehad?’ vroeg ze daarom.

‘O, jawel,’ stelde Brigitte haar gerust.

‘Nog leuke mannen leren kennen?’ Amy wond er geen doekjes om.

Het duurde even voordat Brigitte antwoord gaf, en dat maakte Amy achterdochtig. ‘Niet echt. Op de bibliotheek heb ik een auteur leren kennen, en die heeft me geholpen met zoeken.’

‘Wat saai.’ Amy keek teleurgesteld.

‘Nee hoor, hij was helemaal niet saai. Hij is erudiet en intelligent. Hij heeft een boek geschreven dat ik een paar jaar geleden in vertaling heb gelezen. En hij geeft ook college aan de Sorbonne.’

‘Nog steeds saai.’ Amy vond het maar niets. Ze had liever gehoord dat Brigitte zich in Parijs in een woeste affaire had gestort. Een vakantie doorbrengen in een bibliotheek leek haar niet erg leuk.

‘Hij is een weekendje mee geweest naar Bretagne. Dat was geweldig.’

Er verscheen een hoopvolle uitdrukking op Amy’s gezicht. ‘Ben je met hem naar bed geweest?’

‘Natuurlijk niet! Ik wil niet iemands onenightstand zijn en hem nooit meer zien. Dat lijkt me vreselijk deprimerend.’

‘Het lijkt mij juist deprimerend om in Parijs te zijn en met niemand het bed te delen,’ merkte Amy op. ‘Nou ja, op zaterdag twee uur in de wachtkamer van een ziekenhuis zitten staat ook niet hoog op mijn lijst van leuke dingen.’ Ze ging vragen hoe lang het nog zou duren, kwam mopperend terug, maar een halfuurtje later waren ze aan de beurt. Haar zoontje moest vier hechtingen hebben, en toen ze weggingen, was het joch uitgeput van het schreeuwen en huilen. Het was een middag vol stress. Amy stopte allebei de kinderen in bed zodra ze thuis waren, en toen gingen Brigitte en zij in de keuken aan de wijn. Amy had het nodig, en Brigitte dronk om haar gezelschap te houden. Eigenlijk vond Brigitte het niet prettig om zo vroeg al aan de wijn te gaan, en tijdens het eten dronk ze ook nooit veel.

‘Zo, vertel me nu alles eens rustig,’ zei Amy. ‘Je had dus geen hartstochtelijke affaire in Parijs, je hebt alleen het weekend doorgebracht met de een of andere leraar. Zonde van het geld van de reis! Kon je niks beters krijgen?’

Brigitte schoot in de lach. ‘Hij is heel aardig, ik mag hem graag. Hij woont alleen veel te ver weg; hij woont in Parijs en ik woon hier.’

‘Ga dan verhuizen. Wat is er nou zo bijzonder aan Boston?’

‘Ik wóón er. Ik vind het hier fijn, en ik ben híér op zoek naar een baan.’

‘Is er op dat front trouwens nog nieuws?’

Brigitte besloot niets te vertellen over het gesprek op de American University of Paris. Er was momenteel toch geen werk voor haar. En Amy zou zich erop hebben gestort. Amy wilde dolgraag dat Brigittes leven erop vooruit zou gaan, dat ze een leuke man kreeg en kinderen. Op dit moment kon Brigitte dat allemaal even niet aan.

‘Ik ga morgen weer eens een rondje bellen. Dit is een drukke tijd. Waarschijnlijk hebben ze geen tijd gehad om contact op te nemen.’

Amy knikte instemmend, maar ze wist ook dat Brigitte weinig te laten zien had na tien jaar werken bij Boston University. Om na tien jaar op de derde plek in de rangorde te staan was niet bepaald indrukwekkend. Maar dat was wat Brigitte had gewild… En nu had ze daar last van, bij het zoeken naar een andere baan. Het zou een eventuele toekomstige werkgever duidelijk maken dat Brigitte of niet erg goed in haar werk was, of totaal niet ambitieus. In Brigittes geval lag het aan het laatste, maar dat kon zo’n werkgever niet weten.

Ze bleven praten totdat de jongens wakker werden na hun dutje. Toen stapte Brigitte op en ging terug naar huis. Eenmaal daar wist ze niet goed wat ze moest doen. Ze dacht erover naar de film te gaan, maar dat vond ze vervelend in haar eentje. Uiteraard kon ze iemand vragen om mee te gaan, maar ze wilde liever niet vertellen wat er tussen haar en Ted was gebeurd. Dan zou ze zich een echte loser voelen. Eh, tja, na zes jaar heeft Ted me gedumpt en nu is hij aan het opgraven in Egypte… Als hij echt van haar had gehouden, zou hij haar toch zeker hebben meegenomen? Dat er op deze manier een einde aan was gekomen, zou iedereen duidelijk maken dat hij nooit veel om haar had gegeven, en dat zei toch zeker iets over haar? De laatste tijd was haar ego meer gekwetst dan haar hart. Hoe dan ook, ze had geen zin mensen te bellen en alles te moeten uitleggen.

Ze sjokte een beetje door het appartement, haalde toen de stofzuiger tevoorschijn en deed daarna de was. Dat deed haar denken aan de rustige zondagavonden die ze met Ted had gehad, de laatste avond van het weekend. Meestal hadden ze dan samen gekookt… Zoals ze al had gevreesd, kwam het als een klap dat ze eenzaam was. Marc had in Parijs gezegd dat als ze echt van Ted hield, ze hem zou hebben gemist terwijl ze in Frankrijk was, niet alleen wanneer ze zich in Boston bevond. Het ging over wát ze niet had, niet over wíé. Omdat ze wist dat het hielp, maakte ze het appartement grondig schoon voordat ze naar bed zou gaan. Ze had geen geweldige dag achter de rug, heel anders dan het weekend dat ze met Marc in Bretagne had doorgebracht, toen ze in visrestaurantjes hadden gegeten, een rondleiding door het château hadden gekregen, en in dat piepkleine hotelletje hadden geslapen. Ze glimlachte terwijl ze haar flanellen nachtpon in de droger stopte. Haar leven was totaal niet bijzonder. Even dacht ze erover Marc te bellen, gewoon om even dag te zeggen, maar dat deed ze toch maar niet. Ze moest niet te veel aan hem denken, ze moest het loslaten. Bovendien was het voor hem midden in de nacht. En hij had haar ook niet gebeld. Ze voelde zich gewoon eenzaam op een zondagavond.

Ze ging vroeg naar bed, en de volgende ochtend belde ze alle onderwijsinstellingen waarnaar ze haar cv had gestuurd. Iedereen was aardig en beleefd: ja, ze hadden haar cv ontvangen, op dit moment hadden ze niets voor haar, maar ze zouden haar gegevens bewaren. Sommige zeiden dat ze in juni nog maar eens moest bellen, andere in september. Het leek ongelooflijk dat negen onderwijsinstellingen niets voor haar hadden. Echter, er stond niets bijzonders in haar cv. Jarenlang had ze een doorsneebaan gehad, en ze had zich nergens mee onderscheiden. Ze had niet gepubliceerd, ze had geen college gegeven, ze had niets georganiseerd. Ze had zelfs geen vrijwilligerswerk gedaan. Nee, ze had op kantoor gezeten, de weekends met Ted doorgebracht, en onderzoek verricht voor haar boek. Ineens schaamde ze zich. Waarom was ze uitdagingen altijd uit de weg gegaan, waarom had ze zo weinig van zichzelf gevraagd?

Vastbesloten nam ze plaats achter haar bureau om verder te gaan met het boek over vrouwenkiesrecht. Ze reorganiseerde haar aantekeningen, haalde een paar dingen weg, en op dinsdag ging ze verder met schrijven. Aan het eind van de week had ze een heel hoofdstuk af. Dat las ze door, en ze barstte in tranen uit. Ze had nog nooit zoiets saais gelezen. Zelfs academici zouden haar boek niet willen lezen. Wat moest ze nu?

Met haar gezicht in haar handen zat ze aan haar bureau toen haar moeder belde. Marguerite klonk opgewonden, want ze had alles gelezen in de map die Brigitte haar had gegeven.

‘Ongelooflijk wat je allemaal over je indiaanse verwant hebt ontdekt! En de markies lijkt me ook een bijzonder iemand… Maar vooral het verhaal van Wachiwi is uiterst boeiend, vooral als je bedenkt dat ze nog heel jong was.’

‘Ja…’ Brigitte klonk verslagen, en dat viel haar moeder uiteraard meteen op.

‘Is er iets?’

‘Ik heb de hele week aan het boek over vrouwenkiesrecht gewerkt, en het is zo saai geworden… Waarom zou het iemand interesseren? Het lijkt wel of je de achterkant van een pak ontbijtgranen zit te lezen, of een brief van de belasting, of het etiket van een fles pruimensap. Ik vind het een ontzettend suf boek, en iedereen gaat er vast ook zo over denken. En daar heb ik zeven jaar van mijn leven in gestoken… Het is het beste als ik alles maar wegdonder.’

Marguerite had het nooit een interessant onderwerp gevonden, maar Brigitte verdedigde het als antropoloog en als vrouw. Maar als lezer en gepensioneerd redacteur leek het Marguerite erg saai, al had ze dat uit beleefdheid nooit gezegd.

‘Wat moet ik nou?’ jammerde Brigitte.

‘Misschien heeft je Parijse kennis gelijk. Misschien kun je beter over Wachiwi gaan schrijven. Ik ben het met je eens dat je het niet in romanvorm moet gieten, het is allemaal al boeiend genoeg. Is dat geen oplossing?’ Marguerite wilde graag meedenken.

‘Misschien…’ Brigitte klonk niet erg blij.

‘Trouwens, heb je nog iets van hem gehoord?’ vroeg Marguerite geïnteresseerd.

‘Nee.’

‘Nou, waarom schrijf je hem dan niet? Je zou hem een mailtje kunnen sturen.’

‘Ik wil het allemaal niet moeilijk maken, mam. We hebben alles gelaten zoals het moet zijn. Echte vrienden zouden af en toe contact zoeken. Als ik hem nu al mail, zou dat de zaken kunnen vertroebelen.’

‘Zou, zou, zou… En wat is er mis met contact houden met een kennis, hoe erg is het als je de zaken vertroebelt?’

Daardoor moest Brigitte meteen denken aan die avond in Parijs, toen ze elkaar bij de Eiffeltoren hadden gekust. Maar dat was toen, en nu was nu. Ze was thuis; Parijs leek iets uit een droom, en Marc ook.

‘Misschien heb ik gewoon medelijden met mezelf,’ zei ze. ‘Na Parijs valt alles hier vies tegen. Ik moet een baan hebben, maar nergens lijken ze mensen aan te nemen.’ Ze had genoeg spaargeld om het mee uit te kunnen zingen tot het eind van de zomer, of langer als ze zuinig deed. Maar ze had vooral last van verveling.

Dat kon Marguerite aan Brigittes stem horen. ‘Kom dan terug naar New York,’ stelde ze voor. ‘Volgende week heb ik een bridgetoernooi, maar daarna ben ik vrij.’

Brigitte bedacht dat haar moeder in elk geval haar geliefde bridge had. Zelf had ze zoiets niet. Ze had eigenlijk niets om zich mee bezig te houden. En elke keer dat ze dacht aan alles wat ze over Wachiwi te weten was gekomen, sloeg de angst haar om het hart. Dat had ze Amy niet durven vertellen, die zou toch maar hebben gezegd dat ze in therapie moest gaan. Amy had dat ook geopperd toen Ted haar in de steek had gelaten, maar Brigitte had er geen zin in. Ze wist op dit moment niet wie of wat ze wilde…

Die avond bleef ze nog tot laat naar films op tv kijken, en omdat ze daarna toch niets te doen had, schreef ze Marc een mailtje. Ze wist niet goed wat ze moest schrijven… Hoi, ik verveel me dood, ik zou wel kunnen gillen? Ik heb nog steeds geen baan, en eigenlijk ook geen sociaal leven? Ik heb nog nooit zoiets saais gelezen als mijn boek over vrouwenkiesrecht? Ik denk erover het maar in de fik te steken, en hoe is het met jou?

Dat schreef ze allemaal niet. Ze schreef een kort mailtje waarin ze vertelde dat ze aan hem dacht, dat ze een heerlijke tijd in Parijs en Bretagne had gehad, en dat ze het kleine Eiffeltorentje op haar kaptafel had gezet. Ze vertelde ook dat haar moeder erg blij was met de inhoud van de map en bedankte hem nogmaals voor zijn hulp. En ze schreef dat ze hoopte dat alles goed ging met hem. Vervolgens bleef ze een poosje naar het scherm staren, zich afvragend wat ze onder het mailtje moest zetten. Doei klonk kinderachtig, met vriendelijke groet zo zakelijk, liefs belachelijk. Uiteindelijk tikte ze: Ik denk aan je, dag. Dat klonk oprecht. Nog zes keer las ze de e-mail door om te controleren of het niet te zoet of te klagerig klonk. Toen klikte ze op ‘verzenden’, en daar ging het mailtje. Nadat ze iets had weggeslikt, kreeg ze spijt. Zie je wel, ze schrok terug voor het nemen van risico. Waar was ze mee bezig? Die man woonde duizenden kilometers ver weg. Ze hield zichzelf voor dat ze gewoon gemaild had naar een aardige man die ze in Parijs had leren kennen om even hallo te zeggen.

‘Oké, ik kan ermee leven,’ zei ze hardop, in een poging zich niet zo stom of bang voelen. Nog een laatste keer las ze het mailtje door, al kon ze er toch niets meer aan veranderen. Daarna ging ze naar bed. En toen ze onder het dekbed kroop, was ze toch blij dat ze de e-mail had verstuurd en hoopte ze dat hij gauw zou terugschrijven.

HOOFDSTUK 21

Toen Brigitte de volgende ochtend wakker werd, klopte haar hart vol verwachting nadat ze de computer had aangezet en zag dat er een mailtje van Marc was. Ze voelde zich net een kind dat een briefje krijgt toegestopt van een jongetje uit de klas. Ze voelde zich tegelijkertijd opgewonden, schuldig en bang, al wist ze niet waarom. Zo had ze zich in Parijs niet gevoeld. Maar dit was anders. Het voelde gek om met hem te mailen, net alsof ze zich vastlegde of zoiets. Maar goed, ze had hem een mailtje gestuurd, en nu had ze te maken met de gevolgen daarvan. Ze klikte zijn mailtje open, haalde diep adem, en slaakte een zucht van verlichting toen ze het had gelezen. Alles was in orde, het was een aardige e-mail.

Wat een leuke verrassing om van je te horen. Hoe gaat het in Boston? Het lijkt heel stil in Parijs zonder jou. Ik had weinig te doen, mijn studenten hebben het voorjaar in de bol en komen niet vaak naar college. Dat zou ik ook wel willen!

Het boek vlot, mijn redacteur is uiterst behulpzaam, en ik hoop binnenkort te kunnen inleveren. De uitgever lijkt een beetje gekalmeerd en dreigt niet meer me te vermoorden.

Ik mis Wachiwi en jou. En ik ben blij dat je moeder tevreden is met wat je hebt ontdekt. Ik hoop nog steeds dat je een boek over Wachiwi gaat schrijven, het liefst zo gauw mogelijk. En ik hoop ook dat alles goed met je gaat. Schrijf je nog eens?

Hij had het ondertekend met: Je t’embrasse. Dat was Frans voor een omhelzing, een onschuldige begroeting. Nadat hij had ondertekend met ‘Marc’, had hij er nog een PS onder gezet: Elke keer dat ik de Eiffeltoren zie, denk ik aan je. Het voelt alsof die bij jou hoort, vooral als de lichtjes aan zijn, want ik weet dat je dat zo mooi vindt. Het beste uit Parijs, en kom gauw weer eens terug.

Het was een onschuldig en hartelijk mailtje, en ze vond het ook erg lief. Hij had precies de juiste toon getroffen. Het was helemaal niet eng of te persoonlijk. Het was warm en aardig, precies zoals hij was. Ze was blij dat ze hem had gemaild; dat had haar moeder goed gezien.

Eigenlijk had ze verder niets te doen. En de weken daarna waren saai en totaal niet productief. Uiteindelijk belde ze toch maar haar vrienden en vriendinnen en ging met hen uit eten. Ze bliezen het geval met Ted niet op, ze vonden het alleen jammer voor haar. En toch voelde ze zich buitengesloten. Iedereen hoorde bij een stelletje. De enige die net zoals zij single was, was Amy, en die had het druk met de kinderen. Haar zoontjes waren de een na de ander verkouden, daarom kon ze niets afspreken, en Brigitte wilde niet door de kinderen worden aangestoken. Kinderen van die leeftijd hadden altijd wel wat. Het werd voorjaar, en overal in Boston bloeide en groeide het. Brigitte had een leuke Memorial Day op Martha’s Vineyard, maar toen ze terug was in Boston, sloeg de verveling weer toe. Zonder baan had ze eigenlijk niets omhanden, en aan het boek werkte ze voorlopig niet verder.

Af en toe hoorde ze iets van Marc, en ze schreef ook luchtige mailtjes terug. Ze vertelde hem niet dat ze langzamerhand in paniek raakte omdat ze nog steeds werkloos was en haar leven zich als een dorre woestijn voor haar uitstrekte.

Op een avond haalde ze de aantekeningen over Wachiwi tevoorschijn en las ze door. Onmiddellijk was ze weer in de greep van de indiaanse. Zelfs nog meer dan eerst, omdat het een poos had kunnen bezinken. Het was een geweldig verhaal, ze kon goed begrijpen waarom Marguerite en Marc wilden dat ze er een boek over schreef.

Een paar dagen dacht ze erover na, en om te kijken wat er zou gebeuren, schreef ze een eerste hoofdstuk, over Wachiwi in haar dorp. Via internet kwam ze een hoop te weten over de Sioux, zodat het zo nauwkeurig mogelijk zou worden, en de gedeelten over het jonge meisje leken zichzelf te schrijven. Het kostte haar nauwelijks moeite, en toen het na drie dagen van hard werken af was en ze het doorlas, leek het haar mooi en mystiek. Het was een verhaal dat ze graag vertelde, en opeens boezemde het haar geen angst meer in. Het boek riep haar, en ze stortte zich helemaal in het verhaal. De dagen vlogen voorbij. Nog nooit had ze zoveel plezier gehad in het schrijven. Ze dacht erover Marc te vertellen dat ze aan het boek was begonnen, maar deed het toch maar niet. Ze besloot te wachten totdat ze verder was gevorderd. Bovendien was het nog slechts een ruwe opzet, maar wat ze al had geschreven, beviel haar.

Na tien dagen hard werken merkte ze ’s avonds laat dat ze een e-mail had gekregen. Maar ze wilde even niet ophouden met waar ze mee bezig was, dus werkte ze nog een paar uur door. Ze kón niet ophouden, zo vlot ging het. Ze schrok dan ook toen ze opeens merkte dat het al vijf uur ’s ochtends was. Tevreden leunde ze achterover. Nadat ze alles had opgeslagen, herinnerde ze zich de e-mail. Ze ging naar het mailprogramma en zag dat het mailtje afkomstig was van de American University of Paris. Ze klikte het open: het kwam van de man met wie ze daar had gesproken. Hoewel ze niet bijzonder geïnteresseerd was, las ze het toch door, knipperde vervolgens met haar ogen en las het nog eens. Er werd haar een deeltijdbaan aangeboden tegen een fatsoenlijk salaris. Daar zou ze van kunnen leven, en het was maar drie dagen werken per week. Er werd haar ook verteld dat er appartementjes te huur waren voor studenten en medewerkers, tegen een lage huur. Ze kon de baan krijgen omdat iemand bij het bureau Inschrijvingen met zwangerschapsverlof zou gaan, en dat verlof met een heel jaar wilde verlengen. De vrouw was tweeënveertig, dit was haar eerste zwangerschap en ze was in verwachting van een tweeling. Al vroeg in de zwangerschap moest ze bedrust houden. Daarom konden ze Brigitte deze positie voor een heel jaar aanbieden. De man vertelde er ook bij dat het hoofd van de afdeling over een jaar met pensioen zou gaan en dat er dus misschien andere vooruitzichten voor haar zouden zijn als de baan die ze haar nu aanboden niet permanent zou worden, want die mogelijkheid bestond ook nog. In elk geval kon ze voor een jaar aan de slag.

Het drong tot haar door dat als ze inging op het aanbod, ze niet moest terugschrikken voor verantwoordelijkheid en goed haar best zou moeten doen. Het was een kleine onderwijsinstelling, iedereen die daar werkte moest flexibel zijn, en daartoe was ze bereid. Ze had haar lesje wel geleerd. Door zo weinig verantwoordelijkheid op zich te nemen was ze haar baan aan Boston University kwijtgeraakt. Deze keer moest het anders gaan. Als ze de baan aannam. Wilde ze wel in Parijs gaan werken? Dat wist ze nog niet zo zeker…

Ze boden haar precies wat ze nodig had: een goedbetaalde deeltijdbaan, zodat ze ook tijd zou hebben om aan het boek over Wachiwi te werken, en een appartement met een lage huur. Ze kon het zomaar allemaal aannemen. En toch wist ze niet wat ze moest doen. Een poosje bleef ze naar de e-mail staren en vervolgens ging ze door de kamer ijsberen.

Die nacht ging ze niet naar bed, en door het raam van de woonkamer zag ze de zon opgaan. Eigenlijk wilde ze raad vragen aan Amy of haar moeder, maar ze was bang dat die zouden zeggen dat ze op het aanbod moest ingaan. Wat wisten zij ervan? Zij hadden makkelijk praten… Stel dat het een grove fout zou zijn? Stel dat ze het er vreselijk zou vinden, of eenzaam was? Stel dat ze in Parijs ziek zou worden, of een geweldige baan in Boston aan haar neus voorbij zag gaan omdat ze in Frankrijk was? Ze kon wel honderden redenen verzinnen om maar niet te gaan. Maar ze besefte ook donders goed dat nog niemand haar een baan in Boston had aangeboden. Niemand had op haar cv gereageerd. Stel dat ze werkloos zou blijven? Stel dat… Tegen tienen was ze uitgeput van het tobben, en dat terwijl ze snel moest reageren. Het zwangerschapsverlof ging per direct in, en ze wilden dat Brigitte over twee weken zou beginnen. Twee weken om haar leven in Boston de rug toe te keren. Maar wat stelde haar leven in Boston nog voor? Weinig. Ze had een appartement dat ze eigenlijk nooit erg fijn had gevonden, ze had geen vriend en was al vier maanden werkloos. Goed, ze was begonnen een boek te schrijven, maar daar kon ze overal aan verder werken, misschien in Parijs zelfs beter. Maar Amy dan, of haar moeder? Tegen de middag was ze in tranen, en verder in de middag sloeg de paniek toe. Om zes uur ging de telefoon, en meteen werd ze bang dat het haar moeder was. Ze wilde niet dat Marguerite zou horen dat ze van streek was, en ze wilde al helemaal niet vertellen waaraan dat lag. Ze voelde zich net een kleuter die zich het liefst in een kast wilde verstoppen. De telefoon bleef gaan. Ze keek naar het nummer van de beller, maar herkende het niet, dus nam ze maar op. Tot haar grote verbazing was het Ted. Sinds hij was vertrokken, had ze niets meer van hem vernomen. Het kwam als een schok om ineens zijn stem weer te horen, en ze vroeg zich af wat hij van haar wilde. Misschien had hij spijt dat hij het had uitgemaakt. Maar als hij het niet had uitgemaakt, zou ze waarschijnlijk de reis naar Parijs niet hebben durven maken.

‘Hoi,’ zei ze zo achteloos mogelijk, en meteen voelde ze zich stom. Ze kenden elkaar te goed voor spelletjes, althans, dat was vroeger het geval.

‘Hoe gaat het met je, Brig?’ Hij klonk goedgehumeurd. Ze had geen idee waar hij precies was en wat de tijd daar kon zijn.

‘Prima. Is er iets?’ Misschien lag hij in het ziekenhuis en had hij haar nodig. Of misschien had hij te veel gedronken. Na vier maanden van radiostilte was alles mogelijk.

‘Nee hoor, alles in orde hier. Ik vroeg me gewoon af hoe het met je was… Het was een warrige periode toen ik wegging, een moeilijke tijd.’

‘Dat kun je wel zeggen. Maar met mij is alles in orde.’ Ze zei het met een klein stemmetje, maar dat leek hem niet op te vallen. ‘Ik ben in Parijs geweest, en ik heb voor mijn moeder een onderzoek gedaan.’ Opeens drong het tot haar door dat hij nog niet eens wist dat ze was ontslagen. Maar ze wílde ook niet dat hij daarvan op de hoogte was.

‘Heb je vrij genomen?’ vroeg hij verwonderd.

‘Eh… Zoiets. Ik ben een boek aan het schrijven.’ Ze vertelde er niet bij dat ze al tien dagen onafgebroken bezig was met dat boek. In elk geval was ze ergens mee bezig. Hij had het druk met een belangrijke opgraving; ze wilde niet zielig overkomen.

‘Geweldig!’ Hij vroeg niet wat voor boek het was.

‘Hoe is het met de opgraving?’

‘O, die gaat echt top. Elke dag halen we wel iets boven de grond. In het begin ging het nogal sloom, maar nu komt er vaart in. Zeg, wat doe je allemaal nog meer?’

‘Niet zoveel.’ Ze vond het verschrikkelijk om als een loser te klinken. En toen, niet goed wetend of ze het deed om indruk op hem te maken, flapte ze eruit: ‘Ik heb een baan in Parijs aangeboden gekregen. En nu weet ik niet wat ik moet doen.’ De tranen biggelden weer over haar wangen, maar dat kon hij niet zien. ‘Ik ben er vannacht pas achter gekomen.’

‘Wat is het voor baan?’

‘Bureau Inschrijvingen van de American University of Paris. Een deeltijdbaan, met een appartement erbij.’

‘Meen je dat? Dat is toch echt iets voor jou? Ik zou maar op het aanbod ingaan.’

Ze was al bang geweest dat hij dat zou zeggen… ‘Maar stel dat ik het er verschrikkelijk vind?’

‘Zo erg kan het toch niet zijn in Parijs? Hier hebben we niet eens een wc in huis!’ Ineens was ze heel blij dat ze niet met hem was meegegaan. ‘Als het je niet bevalt, kun je altijd nog ontslag nemen en naar huis gaan,’ voegde hij eraan toe. ‘Brig, ik denk dat het je goed zal doen. Volgens mij waren we Boston allebei ontgroeid, alleen wilden we dat niet toegeven.’

‘Ook niet aan onszelf,’ merkte ze naar waarheid op.

‘Klopt. Het is best moeilijk om aan iets anders te beginnen. Het gaat allemaal van een leien dakje en daar voel je je prettig bij. Maar misschien is het niet zo gek voor je om eens uit de sleur te zijn, eens ergens anders te zijn. Bovendien kun je er Frans leren.’

‘Het is een Amerikaanse onderwijsinstelling.’

‘Maar wel in Frankrijk! Ik weet het niet, hoor, het zijn natuurlijk jouw zaken, maar volgens mij zou het een uitkomst zijn. Boston ken je nu wel, en je bent goed in je werk. En met een deeltijdbaan hou je lekker veel tijd over om aan je boek te werken. Kom op, geef het een kans… Je hebt immers niets te verliezen? Niets is onomkeerbaar, uitgezonderd de dood. Van een poosje in Parijs wonen ga je echt niet dood, hoor. Misschien vind je het er wel geweldig.’

Ze had zo zitten denken aan alles wat mis kon gaan dat ze helemaal geen oog had gehad voor de goede kanten. Maar Ted had gelijk, het zou haar heel goed kunnen bevallen. Dat was nog niet bij haar opgekomen…

‘Ik weet dat je gauw bang bent, Brig,’ ging hij verder. ‘Daar heb ik ook last van. Ik had het niet meer toen ik hier aankwam, maar nu zou ik het niet hebben willen missen. En ik weet ook dat je diep geschokt was door wat er met je vader is gebeurd. Maar soms moet je gewoon een kans wagen. Je bent te jong om dat niet te doen, en waarschijnlijk krijg je later spijt als je die baan niet aanneemt. Daar was ik indertijd ook bang voor. Als ik vanwege onze relatie deze opgraving had laten lopen, zou ik daar altijd spijt van hebben gehad. En dat wilde ik niet.’

Dat kon ze begrijpen, maar het deed toch pijn. ‘Je had me mee kunnen nemen.’

‘Nee, dat kon niet. Je zou het hier echt vreselijk vinden. Het is hier geen Parijs… Het is snikheet, vies en stoffig. Ik vind het heerlijk, maar onze huisvesting is uiterst armzalig. Daar was ik op voorbereid omdat ik vaker bij opgravingen ben geweest. Jij zou na tien minuten je biezen al pakken,’ zei hij.

Ze glimlachte. ‘Ja, waarschijnlijk heb je gelijk. Het klinkt als een ramp.’

‘Maar ik vind het allemaal fijn. En jij moet iets gaan doen wat jij fijn vindt. Schrijf dat boek, ga naar Parijs, neem een andere baan, ga op zoek naar een leuke vent, iemand die niet na zes jaar afreist naar Egypte. Brig, ik mis je, maar toch ben ik gelukkig. Ik hoop dat dit voor ons allebei goed uitpakt. Daarom bel ik je ook, omdat ik me zorgen over je maak, en omdat ik me schuldig voel. Het was echt rot van me om je zomaar na zes jaar te dumpen. Maar ik kon niet anders. En jij moet nu ook doen wat je moet doen. Misschien is het voor jou wel Parijs… Ik hoop het althans.’

‘Misschien…’ reageerde ze peinzend. Het was leuk zijn stem weer eens te horen, maar het was heel anders. Hij hoorde niet meer bij haar, en misschien had hij wel nooit echt bij haar gehoord. Hij was iemand geworden die ze had gekend, maar een hechte band hadden ze nooit gehad. Dat wist ze nu wel. Misschien waren ze voor elkaar niet echt de Ware. Misschien zou zij de juiste man nooit leren kennen. En toch had Ted gelijk. Ze kon niet eeuwig in Boston blijven wachten totdat er eens iets gebeurde. Ze moest haar kans grijpen, hoe griezelig dat ook was. Wat voor risico kon ze in Parijs lopen? Ted had op dat punt ook gelijk. Stel dat ze het er geweldig vond? En als dat niet het geval bleek te zijn, kon ze altijd teruggaan naar huis. Opeens werd ze blij dat Ted had gebeld. Hij had haar moed ingepraat, net op het moment dat ze dat nodig had. Zijn telefoontje was een zegen gebleken.

‘Vertel je me wat je hebt besloten? Stuur je me een keer een mailtje?’

‘Doe ik,’ beloofde ze zacht. ‘En dank je wel voor het bellen, Ted. Je hebt me goed geholpen.’

‘Nee, hoor,’ reageerde hij. ‘Je wist zelf al wat je wilde. Je moet het gewoon doen. Grijp je kans, Brig, neem risico. Het is echt niet zo eng als je denkt. Dat is het eigenlijk nooit.’

Weer bedankte ze hem, en nadat ze de verbinding hadden verbroken en ze naar de telefoon staarde, dacht ze over alles na. Het was gek om weer eens wat van hem te hebben gehoord, maar ook wel prettig. Zo kon ze het beter afsluiten. Dat had ze nodig gehad, maar daarvoor had hij eerst moeten bellen, en tot nu toe was hij daar te laf voor geweest. Eindelijk had hij het dan toch gedurfd…

Ze moest echter nog nadenken over het aanbod van de American University of Paris, want ze wilde niet overhaast beslissen. Ze moest er een paar dagen de tijd voor nemen. Even vroeg ze zich af of ze zou overleggen met haar moeder of met Amy. Maar eerst nam ze weer plaats voor de computer en las het mailtje nogmaals door. Het was een heel duidelijk mailtje met een duidelijk aanbod voor een baan in een stad waar ze het fijn vond. Bovendien had ze daar een goede vriend: Marc. Eigenlijk was hij meer dan een vriend, maar ze had het risico niet durven nemen verder te gaan dan vriendschap. Voordat ze van mening kon veranderen, schreef ze een e-mail terug, waarin ze haar dank uitbracht voor het mooie aanbod. Ze schreef ook dat ze wist dat het een uitmuntende onderwijsinstelling was en dat ze het sollicitatiegesprek erg op prijs had gesteld. Ineens drong het tot haar door dat dit alles de aanloop tot een weigering was. Dus haalde ze diep adem en veranderde de eerste paar zinnen. Ze kon wel gillen toen ze schreef: Ik ga graag op uw aanbod in, en zou ook graag gebruikmaken van een appartement. Dank u wel. Tot over twee weken.

Nadat ze haar naam eronder had gezet, verzond ze de e-mail. Terwijl ze dat deed, voelde ze zich helemaal duizelig. Ze had het gedaan! Maar als ze het daar vreselijk vond, kon ze altijd terug naar huis. Een nieuw leven was begonnen…

HOOFDSTUK 22

Nadat Brigitte de e-mail naar de American University of Paris had verstuurd, dacht ze erover Marc ook een mailtje te sturen, maar deed dat toch maar niet. Het zou kunnen lijken alsof ze hem onder druk zette, alsof ze iets van hem verwachtte. Ze was toch al zenuwachtig vanwege die baan, ze wilde zich niet ook nog eens zorgen maken over wat hij ervan zou vinden.

Een paar dagen later kreeg ze een mailtje van hem, en ze antwoordde alsof er niets aan de hand was. Ze schreef dat ze aan het schrijven was, dat het prachtig weer was, en vroeg hoe het met zijn boek ging. Hun correspondentie was vriendschappelijk en niet diepgaand, en dat vond ze wel zo prettig. Althans, totdat ze in Parijs zou zijn.

Het duurde twee dagen voordat ze de moed had verzameld om haar moeder op de hoogte te brengen, en vervolgens nog een dag om het Amy te vertellen. Voor Marguerite kwam het als een schok, maar erg verbaasd was ze niet. Ze wilde weten of het iets te maken had met die auteur die Brigitte in het archief had leren kennen, maar Brigitte antwoordde ontkennend. Dat was niet helemaal waarheidsgetrouw, maar aan de andere kant wilde ze zelfs tegenover zichzelf niet toegeven dat Marc een rol in haar besluit had gespeeld. Hoe dan ook, Marguerite vond het een goed idee. Ze zei dat ze het jammer vond dat Brigitte zo ver weg zou zijn, maar dat het voor Brigitte een fijne verandering zou zijn, precies wat ze nodig had. Het liep bij Brigitte de laatste tijd allemaal niet zo lekker, en Parijs leek Marguerite een goede uitkomst. Ze beloofde in het najaar over te komen, want nadat ze alles had gelezen wat Brigitte had ontdekt, wilde ze het château dolgraag met eigen ogen zien.

Om de een of andere reden vond Brigitte het moeilijker het Amy te vertellen. Ze voelde zich schuldig omdat ze wegging uit Boston, alsof ze Amy in de steek liet en die het zelf maar moest opknappen met haar twee kinderen. Maar Amy had er zelf voor gekozen om kinderen te krijgen, en ze klaagde nooit.

‘Wát?’ vroeg Amy terwijl ze in de keuken met grote ogen naar Brigitte keek. Brigitte had het mompelend verteld nadat ze Amy had gevraagd of ze even kon langskomen. Zodra Amy was binnengekomen, had ze gemerkt dat er iets aan de hand was. Brigitte leek nerveus en niet op haar gemak, en even dacht Amy dat Brigitte Ted achterna zou gaan naar Egypte en ze hoopte dat dat niet het geval zou zijn. De mededeling dat Brigitte in Parijs zou gaan werken, kwam dan ook als een verrassing.

‘Ik heb een baan aangenomen aan de American University of Paris, en ik ga dus verhuizen naar Parijs,’ herhaalde Brigitte nog een keer. Ze zag er niet erg blij uit, maar ze vond het dan ook moeilijker te vertellen dan ze had gevreesd. Maar het moest nu eenmaal, want over tien dagen zou ze al vertrekken.

‘Maar kind!’ riep Amy stralend uit. ‘Wat geweldig! Hoe komt dat zo opeens? Je hebt me nooit verteld dat je daar hebt gesolliciteerd…’

‘Dat heb ik ook niet gedaan. Nou ja, niet echt. Marc had het geregeld met een vriend van hem. Ik ben alleen gegaan om hem een plezier te doen. Drie dagen geleden kreeg ik een mailtje. Dat durfde ik je niet te vertellen, want ik dacht dat je van streek zou raken.’ Opgelucht keek ze haar stralende vriendin aan. Amy had een goed hart en was altijd blij vanwege andermans behaalde succes. Nooit maakte ze zich vrolijk om tegenvallers van anderen, zoals veel mensen deden. En nu ook weer was duidelijk te zien dat ze echt blij was voor Brigitte.

‘Natuurlijk ben ik van streek, want ik zal je missen,’ zei ze. ‘Maar ik zie ook wel in dat je hier niets meer hebt. Een hele tijd ging het goed, maar toen maakte Ted het uit en raakte je werkloos. Het is veel beter om het ergens anders opnieuw te proberen, en waar kun je dat beter doen dan in Parijs? Wat vindt die man ervan, die eh… Marc, zo heet hij toch?’

‘Ik heb het hem nog niet verteld,’ antwoordde Brigitte. ‘En ik heb de afzender van de e-mail gevraagd het Marc ook nog niet te vertellen. Dat kan ik nu even niet aan, die verwachtingen plus een nieuwe baan.’

Amy keek verbaasd. Blijkbaar draaide dit minder om Marc dan ze had gedacht. Brigitte leek nerveus, niet alleen vanwege de baan, maar ook vanwege die Marc. ‘Ga je het hem pas vertellen wanneer je in Parijs bent?’ Amy kende Brigitte door en door en wist dat ze terugschrok voor veranderingen, en nu had ze te maken met twee veranderingen: de baan en Marc.

Inderdaad was Brigitte bang. En toch ging ze naar Parijs. Voor deze ene keer koos ze eens niet voor de gemakkelijke weg, ze ging ervoor en was niet uiterst voorzichtig. Het boek dat ze over Wachiwi schreef, was een hele hulp, want dat herinnerde haar er voortdurend aan dat sommigen heel dapper waren en dat alles vaak goed uitpakte. Het verhaal van Wachiwi liep goed af, en Brigitte dacht dat het hare misschien ook een goede afloop kon hebben. Ze kon zich niet eeuwig verschuilen, bang om risico te nemen.

‘Ja, ik ga het Marc vertellen wanneer ik in Parijs ben,’ antwoordde ze. ‘Maar nu nog niet.’ Vervolgens biechtte ze op: ‘Ik durf niet… Stel dat ik een goede baan krijg aangeboden van een onderwijsinstelling in Boston voordat ik vertrek?’ Daar maakte ze zich al dagen zorgen over. Als dat gebeurde, zou ze voor een groot dilemma staan.

‘Dan ga je daar niet op in, suffie. Het lijkt me niet moeilijk kiezen, Parijs of Boston.’

Misschien niet voor Amy, maar voor Brigitte wel. Brigitte zou nooit durven kiezen voor de dingen waar Amy voor had gekozen. Dat zou ze ook niet willen. Ze wilde wel kinderen, maar niet zoals Amy via ivf. Van een anonieme donor. Bovendien leek de verantwoordelijkheid haar te groot, om kinderen in haar eentje groot te brengen. Als ze nooit de Ware vond, zou ze er vrede mee hebben om dan maar geen kinderen te krijgen. Amy en zij waren heel anders, met andere behoeften.

Een poosje bleven de twee vriendinnen praten, en ineens merkte Amy tot haar schrik dat Brigitte al over tien dagen zou vertrekken. Dat was al erg gauw, en Brigitte had nog heel veel te doen. Brigitte had besloten veel van haar spullen weg te doen, en de rest op te slaan. Het appartement in Parijs was gemeubileerd, dus hoefde ze niet veel mee te nemen.

Toen ze Amy vroeg of die nog iets wilde, zei Amy dat ze over een paar dagen zou komen kijken. ‘Maar wanneer ga je het die Marc dan vertellen?’ vroeg ze, nieuwsgierig naar wat er tussen Brigitte en Marc speelde. Brigitte zei steeds dat ze gewoon vrienden waren, maar dat geloofde Amy niet, want elke keer dat hij ter sprake kwam, lichtten haar ogen op, en ze benadrukte ook wel erg vaak dat het gewoon vriendschap was.

‘Ik vertel het hem wanneer ik in Parijs ben en me er een beetje thuis voel.’

‘Wacht er niet te lang mee,’ waarschuwde Amy haar. ‘Straks gaat iemand anders er met hem vandoor.’

‘In dat geval is hij niet voor mij voorbestemd,’ reageerde Brigitte koeltjes. Ze dacht aan Wachiwi, die van Jean was gaan houden, met Jean naar Frankrijk was afgereisd en uiteindelijk met Jeans broer was getrouwd. Wat er ging gebeuren, was eigenlijk onvoorspelbaar. In alles speelde ook het lot een rol. En dat gold ook voor de verhouding tussen Marc en haar. Hoe die ook verder zou verlopen, uiteindelijk zou dat de juiste afloop zijn, daar was ze nu van overtuigd. Er was geen haast bij.

Pas toen vertelde ze Amy dat Ted had gebeld, en weer keek Amy verbaasd.

‘Wat wilde hij?’

‘Hij wilde het afsluiten, geloof ik. Eerst was het raar om zijn stem weer te horen. Hij belde niet lang nadat ik de e-mail van de American University had gekregen, en ik helemaal in paniek was. Weet je, hij heeft me zelfs geholpen. Hij vond dat ik op het aanbod moest ingaan.’

‘Natuurlijk vond hij dat! Want als jij naar Parijs gaat en aan een heel nieuw leven begint, hoeft hij zich niet schuldig te voelen omdat hij je heeft gedumpt. En dat op Valentijnsdag!’ Amy kon het hem niet vergeven dat hij Brigitte zo wreed aan de kant had geschoven. Ze vond het verschrikkelijk voor Brigitte.

‘Misschien was het achteraf gezien wel het beste. Ik had zomaar nog zes jaar aan hem kunnen verspillen, want het is nooit echt goed geweest,’ gaf Brigitte toe. ‘Maar dat wilde ik niet onder ogen zien.’

‘Hij had het ook op een aardiger manier kunnen doen,’ reageerde Amy op strenge toon.

‘Inderdaad,’ vond Brigitte. ‘Maar nu ben ik niet meer kwaad op hem. Toch was het raar om hem ineens weer te spreken, net alsof ik een gesprek had met een onbekende. Maar misschien zijn we dat al die tijd wel geweest.’

Amy knikte, maar maakte geen opmerkingen. Ze had nooit een hoge dunk gehad van hun verhouding. En Ted leek alleen hartstochtelijk te zijn over zijn werk. Ze hoopte maar dat die Marc uit beter hout was gesneden. En ze vroeg zich af of Brigitte inderdaad iets met hem zou beginnen, waar het wel naar uitzag. Het smoesje van de te lange afstand kon ze niet meer gebruiken. Misschien wilde ze het hem daarom nog niet vertellen. Ze wilde zich nog niet vastleggen. Althans, dat vermoedde Amy, terwijl die alleen maar hoopte dat Brigitte een echt leuke man had gevonden. Misschien wel deze Marc…

De rest van de week pakte Brigitte de dingen die ze wilde houden in dozen, en wat weg kon, legde ze bij elkaar. Er gingen veel boeken weg, herinneringen aan dingen die niets meer voor haar betekenden, en spullen zoals de sportartikelen die Ted nooit was komen ophalen. Het verbaasde haar dat ze zoveel had verzameld. Ze maakte ook een stapel van de dingen die ze mee wilde nemen naar Parijs: foto’s van haar moeder, een aantal wetenschappelijke boeken en artikelen, en een paar dingen waaraan ze gehecht was en die ze zou gaan missen. Dat waren de foto’s van haar ouders en haar als kind, en een heel leuke van Amy met haar zoontjes. De foto’s van Ted deed ze weg. Die hoefde ze niet meer te hebben; eigenlijk had ze die al veel eerder moeten wegdoen. Dit was een goed moment om alles eens te sorteren en de dingen weg te doen die ze niet meer nodig had. Alle herinneringen aan Ted gingen in een doos om te worden opgeborgen, want ze kon het niet over haar hart verkrijgen ze weg te gooien.

Eindelijk was ze klaar. Het appartement was leeg, haar tassen waren gepakt en het meubilair was opgeslagen. Een paar dingen had Amy overgenomen, onder andere de bank die ze met Ted had gekocht. Die wilde ze niet meer. Als ze terugkwam, wilde ze met een schone lei beginnen. Maar eerst Parijs!

Haar laatste avond met Amy was er een met een lach en een traan. Ze haalden herinneringen op aan alle gekke dingen die ze samen hadden gedaan, de grapjes die ze hadden uitgehaald met elkaar en anderen. Brigitte was bij de geboorte van Amy’s zoontjes geweest, en nu ging ze duizenden kilometers hiervandaan, maar ze voelde zich rustiger bij die gedachte dan ze had verwacht.

‘Het klinkt vast stom,’ zei ze in de keuken tegen Amy. ‘Maar ik heb het gevoel dat ik eindelijk volwassen ben geworden. Misschien heb ik te lang zonder het te weten maar een beetje gezwalkt. Volgens mij is dit de eerste keer dat ik een belangrijk besluit heb genomen, echt genómen. Het overkwam me niet.’

‘En volgens mij heb je het goed gedaan,’ prees Amy haar. Ze was het helemaal eens met Brigittes beslissing om naar Parijs te gaan. En ook als zou blijken dat de baan haar niet beviel, dan had ze het in elk geval geprobeerd, en het kon de deur openen naar iets anders. Dat zei ze ook tegen Brigitte: ‘Ik hoop dat het ook goed uitpakt met Marc.’

‘Ik verwacht niets meer dan vriendschap,’ reageerde Brigitte, en dat meende ze bijna, maar niet helemaal.

‘Dat is wat je verwacht. Maar wat wíl je, Brig? Als je een toverstaf had, wat zou je dan wensen? Een leven met deze Marc, of met iemand anders?’

Dat was een belangrijke vraag, en Brigitte moest goed nadenken voordat ze antwoord gaf. En dat antwoord gaf ze heel zacht: ‘Ik ken hem niet goed genoeg om ergens zeker van te zijn. Maar misschien zou ik kiezen voor een leven met hem. Hij heeft een goed karakter en ik mag hem graag. We kunnen goed met elkaar opschieten, we respecteren elkaar en hebben veel gemeen. Dat lijkt me een goed begin.’

‘Mij ook,’ reageerde Amy met een lach naar haar vriendin. ‘En ik duim dat het goed uitpakt. Maar ik zal je wel heel erg missen als je daar blijft…’

‘Zo ver is het nou ook weer niet. Ik kom bij je op bezoek, en ik ga natuurlijk ook af en toe naar mijn moeder in New York.’

‘En als ik mijn kleine indiaantjes getemd krijg, kom ik naar Frankrijk.’

Allebei wisten ze dat dat wel een poos zou duren. Bovendien kon Amy niet veel geld missen omdat kinderen nu eenmaal duur zijn. Niemand sprong financieel bij, wat het des te dapperder van haar maakte dat ze toch aan kinderen was begonnen.

‘Ik bel je gauw,’ beloofde Brigitte voordat ze wegging. Ze konden mailen, dat deden ze toch al vaak, ook toen ze allebei gewoon in Boston woonden. Het zou leeg voelen om zo ver van Amy vandaan te wonen. Ze was eraan gewend dat Amy in de buurt was.

Met vochtige ogen omhelsden ze elkaar, toen rende Brigitte zwaaiend het trapje af en ging naar huis. Een week eerder had ze haar auto voor een redelijk bedrag verkocht. In tien dagen had ze haar leven bijna achter zich gelaten. De twaalf jaar in Boston waren bijna voorbij.

Geen van de onderwijsinstellingen waarnaar ze haar cv had gestuurd, kwam op het nippertje met een aanbod. Het was dus de juiste beslissing geweest om de baan in Parijs aan te nemen. Brigitte vroeg zich af of het het enige aanbod zou blijken te zijn. Een paar dagen geleden had ze Ted een sms’je gestuurd om hem te vertellen dat ze naar Parijs ging, en om hem te bedanken voor zijn hulp. Het was net wat ze nodig had gehad om de sprong in het diepe te wagen. Ze wist nog niet of haar sprong een grote of een kleine plons zou veroorzaken. Ze moest maar zien wat er zou gebeuren wanneer ze aan de American University werkte en Marc weer zou zien.

De dag nadat Brigitte afscheid van Amy had genomen, reed ze in een huurauto naar New York. Ze had niet met twee grote koffers een vlucht willen nemen, en bovendien was het een prettige rit. Het was een prachtige, zonnige junidag, en onder het rijden zong ze. Ze had een goed gevoel over haar beslissing.

Drie dagen bleef ze bij haar moeder. Ze gingen naar een toneelvoorstelling, en ze gingen uit eten. Marguerite liet zien wat ze met Brigittes aantekeningen had gedaan, die ze netjes tussen alle andere informatie had gerangschikt. Alles was overzichtelijk, en zo kon ze de familie gemakkelijk traceren tot halverwege de achttiende eeuw. Natuurlijk wilde Marguerite nog verder teruggaan, liefst helemaal tot de tijd dat het château in de twaalfde eeuw was gebouwd, maar omdat ze nu wist dat ze op het goede spoor zat, dacht ze dat haar dat wel zou lukken.

Tijdens het eten vroeg ze: ‘Hoe gaat het met het boek?’

‘Ik heb geen tijd gehad eraan te werken, ik had het veel te druk met pakken en opruimen. In Parijs ga ik ermee verder.’

‘Het is allemaal zo spannend,’ merkte Marguerite met een trotse glimlach op. ‘Een nieuwe baan, een verhuizing, een nieuw boek, en misschien een nieuwe vriend.’ Dat laatste hoopte ze echt voor Brigitte. Of het nu Marc was of een ander, als Brigitte maar gelukkig was. Brigitte zag er trouwens de laatste tijd veel gelukkiger uit, al sinds ze uit Frankrijk was teruggekomen. De vorige keer dat Marguerite haar had gezien, was ze nog vol van de reis en alle nieuwe ontdekkingen. Sindsdien waren er een paar tegenvallers geweest, en die hadden geleid tot het besluit uit Boston weg te trekken.

Brigitte had nergens meer spijt van, en ze was nog maar een beetje bang. Elke dag had ze er een prettiger gevoel bij. Ze was zelfverzekerd over de nieuwe baan. De enige grote vraag was nog hoe het zou gaan tussen Marc en haar.

Er waren nog een paar e-mails over en weer gegaan, allemaal luchtig en hartelijk. Marc was blij omdat het bijna zomervakantie was. In augustus zou hij naar de bergen gaan, op bezoek bij familie. En in juli zou hij in Parijs zijn. Hij had gevraagd wat haar plannen waren, en ze had geantwoord dat ze die nog niet had. Dat was waar, want ze wilde wennen aan haar baan en aan het wonen in Parijs. Ze had wel verteld dat ze een nieuwe baan had, maar niet waar. En hij had vergeten ernaar te vragen, dus had ze die vraag niet hoeven ontwijken. Ze had niet gelogen, ze had alleen iets verzwegen. Ooit zou ze hem bedanken omdat hij haar had voorgesteld aan zijn vriend die bij de University of Paris werkte, maar nu nog niet. Er had zich al een tegenstelling voorgedaan in hun verhouding tot elkaar: de gemakkelijke vriendschap en het kussen onder de Eiffeltoren op die laatste avond. Ze wist niet goed welke weg ze moest bewandelen, of welke weg ze wilde gaan. Wilde ze hem als gewoon een vriend, of als meer? Deze keer verbleef ze niet maar een poosje in Parijs. Ze zou er wonen, dus deze keer zou het niet onzinnig zijn om een liefdesrelatie met hem te hebben. Ze wilde niet dezelfde fouten maken als indertijd met Ted, van uit gemakzucht nooit de juiste vragen stellen, niet aan hem en niet aan zichzelf. Deze keer wilde ze antwoorden voordat ze de sprong waagde. Ze wilde niet lui of bang zijn, ze wilde verstandig zijn en niet alleen haar hart volgen, maar ook haar ogen openhouden.

De avond waarop ze uit New York zou vertrekken, gingen Marguerite en zij vroeg eten. Ze praatten totdat ze naar de luchthaven moest, en haar moeder omhelsde haar stevig.

‘Pas goed op jezelf, lieverd,’ zei Marguerite. ‘Heb het er heerlijk, en ik hoop dat je er aardige mensen leert kennen en dat het een geweldige tijd wordt.’

Ze beloofden elkaar te bellen. Brigitte wist dat dat zeker zou gebeuren, want ze waren gewoon elkaar vaak te bellen, en waren bezorgd om elkaar.

Toen ze afscheid moesten nemen, blonken er tranen in Marguerites ogen. Het enige wat ze voor haar dochter wilde, was dat ze gelukkig zou zijn. Dat wilde Brigitte ook graag voor zichzelf, en ze hoopte dat in Parijs te worden.

Terwijl ze in de lift met haar bagage naar beneden ging, vond ze het een spannend idee dat ze over precies negen uur in Parijs zou zijn. Ze popelde.

HOOFDSTUK 23

Ze vloog met een nachtvlucht van Air France, die tegen de middag in Parijs zou aankomen. Personeelszaken had gemaild dat ze de sleutels van het appartement kon ophalen bij de conciërge van het pand dat aan de rue du Bac lag, vlak bij het vroegere huis van Tristan en Wachiwi. Dat vond ze een goed voorteken.

De vlucht zou zes uur duren. Het was niet erg druk in het vliegtuig, en ze werd uitstekend verzorgd. De plaatsen naast de hare waren leeg, dus kon ze gaan liggen. Ze trok een dekentje over zich heen en viel in slaap. Toen ze wakker werd, voelde ze zich verfrist, en ze at het ontbijt voor de landing. Er waren croissants, yoghurt, fruit en koffie. Voordat ze het wist stond het vliegtuig al aan de grond.

Zonder problemen kwam ze door de douane, en ze wist een karretje voor haar bagage te vinden, en al haar koffers en tassen in een Franse taxi te krijgen. In het Frans gaf ze de taxichauffeur het adres op. De man knikte, en even later gingen ze al van Roissy naar Parijs, over de drukke weg. De rit duurde bijna een uur. Zodra ze de stad in kwamen, keek ze aandachtig om zich heen. De straten van de Rive Gauche hadden al iets vertrouwds omdat ze er nog pas in april was geweest, en ze vond het geweldig toen ze onderweg naar haar nieuwe adres langs Tristans huis kwamen. Tristan en Wachiwi waren echt deel gaan uitmaken van haar leven, en dat zouden ze nog meer doen naarmate ze verder werkte aan haar boek. Het voelde alsof ze oude vrienden waren, of teerbeminde familieleden die ze dolgraag weer wilde zien. Op de pagina’s die ze schreef, kwamen ze tot keven.

Nadat ze met de chauffeur had afgerekend, toetste ze de code in van het slot bij de buitendeur, duwde de deur open en liep door een smalle gang naar de binnenplaats, waar ze op het knopje voor de vrouwelijke conciërge drukte. Het gebouw zag er aantrekkelijk oud uit, maar goed onderhouden en schoon. De conciërge wist meteen wie ze was, gaf haar de sleutels, wees omhoog en zei: ‘Troisième étage.’ De derde verdieping… Brigitte bedankte haar en zag toen een soort metalen liftje dat wel erg piepklein oogde. Ze stapelde haar bagage erin op en rende vervolgens zelf de trappen op. Ze wist al dat wat in Frankrijk de derde verdieping heette hetzelfde was als de etage die in Amerika als vierde werd bestempeld. Ze was buiten adem toen ze op de derde verdieping kwam, waar ze haar bagage uit het liftje haalde.

Met de sleutel liet ze zichzelf binnen. Ze was gewaarschuwd dat het een klein appartement was, maar het bleek ruimer dan ze had verwacht. Bovendien had het vrij uitzicht over de daken, en een eindje verder zag ze een kloostertuin vol bomen. Ineens stokte de adem in haar keel. Ze zag de Eiffeltoren duidelijk, en in de avond, wanneer de lichtjes brandden, zou het een spektakelstuk zijn, speciaal voor haar. Dit was het ideale appartement. Van nu af aan zou ze elk heel uur van de fonkelende lichtjes kunnen genieten, gewoon door uit het raam te kijken. Ze kon nauwelijks wachten tot het donker was. Ze ging zitten en keek glimlachend om zich heen, vervolgens ging ze het appartement verder verkennen. Er was een piepklein keukentje, met een piepklein oventje, een magnetron, en een ijskast waar nauwelijks de ingrediënten voor een maaltijd in pasten. Maar alles was schoon en netjes. Een slaapkamer was er niet, ze zou in de woonkamer moeten slapen, maar toen drong tot haar door dat ze vanuit haar bed de Eiffeltoren zou kunnen zien. Voor het raam stond een ronde eettafel met vier stoelen. Het meubilair was niet bepaald nieuw, maar wel mooi. De bekleding was grijzig, de gordijnen van roze satijn. Voor de haard stonden twee gemakkelijke stoelen, en tegenover het bed een bankje. Er was voldoende ruimte om iemand te kunnen ontvangen, om in te leven, maar het fijnste was het uitzicht. De badkamer had een marmeren vloer, en het bad was van een redelijk formaat. Ze had alles wat ze nodig had. Met een brede grijns ging ze op het bed zitten.

‘Welkom thuis,’ zei ze hardop. Ze voelde zich ook thuis, en welkom. Eigenlijk moest ze nu uitpakken, maar daar had ze nog geen zin in. Er was iets wat ze eerst moest doen, iets wat ze al veel te lang had uitgesteld.

Ze toetste Marcs nummer in op haar BlackBerry. Hij klonk verbaasd. Sinds april had ze maar één keer gebeld, ze mailden altijd. Hij klonk verbaasd, maar ook blij.

‘Schikt het?’ vroeg ze op haar hoede. Op de achtergrond hoorde ze lawaai, het klonk alsof hij het druk had.

‘Ja hoor, ik ben lui, ik zit in het café. Dat aan de overkant van je hotel, waar we toen koffie hebben gedronken. Tegenwoordig kom ik er vaak.’ Hij vond het er prettig omdat het hem aan haar herinnerde.

Ze wist precies waar het was. Terwijl ze met hem praatte, pakte ze haar trui, stapte het appartement uit en deed de deur op slot. Nog steeds met hem pratend liep ze met haar BlackBerry tegen haar oor de trappen af. Het was slechts een paar straten verder, dat maakte het voor haar gemakkelijk.

‘Waar ben jij?’ vroeg hij, en hij probeerde haar zich voor te stellen en wat ze aan het doen was. Het was heerlijk haar stem weer te horen.

Ondertussen holde ze in de richting van het café, en ze deed erg haar best niet te hijgen. Ze was de binnenplaats al over, en toen de buitendeur door en de rue du Bac op.

‘Ik ga net weg, ik loop over straat,’ zei ze om het rumoer te verklaren. ‘Ik belde om even hoi te zeggen.’

‘Dat is aardig van je.’ Hij klonk opgewekt. Eigenlijk wilde hij zeggen dat hij haar miste, maar dat durfde hij niet. Ze had hem goed duidelijk gemaakt dat er niets meer tussen hen kon zijn dan vriendschap, vanwege de afstand. Hoewel hij het nooit hardop toegaf, miste hij haar al vanaf het moment dat ze was weggegaan. Een poosje had ze zijn dagen gevuld, en daarna leek zijn leven kaal en leeg. Hij dacht er zelfs over om naar Boston te gaan, maar had het daar met haar nog niet over gehad. Hij was echter van plan het onderwerp binnenkort aan te snijden en was benieuwd naar haar reactie. ‘Hoe gaat het met je boek?’

‘Ik heb al een paar weken geen tijd gehad om eraan te werken. Het was een drukke periode.’

‘En hoe bevalt je nieuwe baan?’

‘O, die begint volgende week pas.’

Nog steeds was hij niet over de teleurstelling heen dat ze de baan in Parijs niet had gewild, maar ook dat zei hij nooit tegen haar.

Ze stond al op het trottoir tegenover het café, ze kon hem zien zitten aan een tafeltje. Hij zag er nog precies uit zoals ze zich hem herinnerde. Zijn haar was een beetje korter, maar hij droeg een jasje dat ze kende en leuk vond. Haar hart maakte een sprongetje terwijl ze naar hem keek. Hij was meer dan een vriend. Ze had vermoed dat ze dat zeker zou weten wanneer ze hem weer zag, en dat klopte. De avond waarop hij haar had gekust, had ze het al gedacht, en nu wist ze het zeker. Met een glimlach bleef ze staan, dolblij dat ze was teruggekomen. Ze vroeg zich af of Wachiwi zich ook zo had gevoeld toen ze Jean voor het eerst had gezien, of later Tristan. Haar hart maakte weer een sprongetje. Al een poosje had ze niets meer tegen hem gezegd, zo ging ze op in wat ze zag, en ze merkte dat er een bezorgde uitdrukking op zijn gezicht was verschenen.

‘Ben je daar nog?’

Hij dacht zeker dat de verbinding verbroken was, en daar moest ze om lachen. En toen ze dat deed, zag ze dat hij ook was gaan lachen. Het was grappig om naar hem te kijken zonder dat hij het wist.

‘Nee, ik ben niet daar, ik ben hier,’ reageerde ze plagerig.

‘Hè? Wat bedoel je?’ vroeg hij in verwarring gebracht. Ze lachten allebei, en alsof hij voelde dat ze in de buurt was draaide hij zich om en zag haar langzaam op hem af lopen. Hij stond op en even kon hij haar alleen maar aanstaren, maar toen begon hij in haar richting te lopen. Op de stoep begroetten ze elkaar, en hij keek haar aan met de liefdevolste blik die ze ooit had gezien.

‘Wat doe jij hier?’ vroeg hij verbouwereerd. Het was alsof zijn wens in een visioen uitkwam en ze zomaar voor hem stond.

‘Van alles en nog wat,’ antwoordde ze cryptisch. ‘Ik heb een baan. Hier. Jij hebt hem voor me gevonden, aan de University of Paris. Ik wilde je al eerder bedanken, maar ik wilde je ook verrassen zodra ik er was.’

‘Wanneer ben je aangekomen?’ Hij wilde er alles van weten, en hij straalde terwijl ze hand in hand tegenover elkaar stonden en mensen om hen heen moesten lopen. Parijs was gewend aan stelletjes, en het leek niemand te kunnen schelen dat ze het halve trottoir in beslag namen. Het viel hun niet eens op, ze hadden alleen oog voor elkaar.

‘Ik ben hier nu drie uur,’ beantwoordde ze zijn vraag. ‘Ik heb een appartement gekregen in de rue du Bac. Uit het raam heb ik uitzicht op de Eiffeltoren. Het appartement heeft zo’n beetje de oppervlakte van een postzegel, maar ik ben er al dol op.’ Ze hoopte dat het hem ook zou bevallen. Die grote leren fauteuils zouden ideaal zijn wanneer hij op bezoek kwam.

‘Je komt hier werken?’ Hij zag er opgetogen uit. Dit was geweldig, en hij hoopte dat zij dat ook vond.

‘Drie dagen per week, en ik ga ook aan het boek werken.’

‘Hoe lang blijf je?’ Hij keek ongerust omdat hij niet wilde dat ze weer zou weggaan.

‘Een jaar. En misschien langer.’

Hij knikte. Misschien ging ze dan fulltime schrijven en trok ze bij hem in. Dat hoopte hij maar. Nu ze eenmaal hier was, had hij ineens allemaal plannetjes voor hen samen, waar zij het uiteraard wel mee eens moest zijn.

Verlegen keek ze hem aan. Hij moest de rest ook weten. De vorige keer was hij heel geduldig met haar geweest, ze vond het alleen maar eerlijk hem alles te vertellen. Ze had het nog aan niemand verteld, hij moest de eerste zijn. ‘Ik ben niet alleen teruggekomen voor de baan,’ zei ze zacht terwijl hij dichterbij kwam en haar gezicht aanraakte met de slanke vingers die ze zich nog herinnerde van de keer dat hij haar had gekust. Toen had hij haar ook op deze manier aangeraakt.

‘Waarvoor ben je dan nog meer teruggekomen?’ vroeg hij. Allebei hielden ze hun mobieltje nog vast, en die waren net zoals zij met elkaar verbonden. Hopelijk zou hún band nooit worden verbroken.

‘Voor jou… Voor ons… Om te kijken wat er zou gebeuren als we in dezelfde stad woonden…’

‘Dat is heel dapper van je,’ zei hij voordat hij haar kuste en vervolgens weer aankeek.

‘Wachiwi heeft me geholpen. Ik vond dat als zij zo dapper kon zijn, ik niet voor haar mocht onderdoen. Ik wilde de kans grijpen.’ Voor de eerste keer in haar leven.

‘Wat wil je dat er gebeurt?’ vroeg hij.

‘Wat het lot heeft voorbestemd. Ik moest weten wat er tussen ons is, wat we voor elkaar betekenen.’

‘Volgens mij weten we dat wel.’

Ze knikte.

Hij liep weg om geld op het café-tafeltje te leggen, kwam terug, sloeg zijn arm om haar heen en bracht haar naar huis. Hij had zijn aktetas bij zich, en daar zwaaide hij mee terwijl ze door de rue du Bac liepen. Met een glimlach keken ze in het passeren naar Tristans huis, en even later stonden ze al voor het hare. Ze nodigde hem uit boven te komen. Als jonge hondjes renden ze de trappen op, lachend en elkaar uitdagend. Ze pakte de sleutel, deed de deur open en liep naar binnen, gevolgd door hem. Net zoals zij vond hij het een prima appartement, en hoewel het uit maar één kamer bestond, was het groot genoeg. Zelfs met z’n tweetjes was het heel goed bewoonbaar. Samen bewonderden ze het uitzicht. Ze keken naar de kloostertuin in de diepte, en naar de Eiffeltoren in de verte. Een beter appartement kon je je nauwelijks voorstellen. En toen nam hij haar in zijn armen en kuste haar met al het verlangen dat zich in twee maanden had opgebouwd. Het had een eindeloze tijd geleken, hoewel het in werkelijkheid niet echt lang was geweest. Ze mocht nooit meer weggaan. Ze moest bij hem in Parijs blijven om de wonderen van die stad te ontdekken, net zoals Tristan had gewild toen hij Wachiwi naar Parijs had gebracht en haar had meegenomen naar het hof.

‘Ik hou van je, Brigitte,’ fluisterde hij in haar hals, en toen kuste hij haar weer, plotseling bang dat hij te ver was gegaan en haar had afgeschrikt. Maar toen hij in haar ogen keek, zag hij daar geen schrik. Ze glimlachte en oogde helemaal op haar gemak. Vredig.

‘Ik hou ook van jou.’ Deze keer wist ze het zeker. Ze had geen twijfels meer, ze was niet bang. Deze keer wist ze dat het goed was. Haar zoektocht naar haar indiaanse voorouder had haar naar hem geleid, en hij had haar gevonden, zoals het was voorbestemd. Er was hun een wonder overkomen. Het was het lot. Allebei wisten ze dat ze hier zou blijven. Net zoals het jonge Sioux-meisje dat hier twee eeuwen geleden was gekomen en gebleven.

OVER DE AUTEUR

Danielle Steel is een zeer geliefd auteur, van wie al meer dan vijfhonderdnegentig miljoen boeken zijn verkocht. Enkele van haar internationale bestsellers zijn onder andere: Familieband, Door dik en dun, Het warme zuiden, De weg van het hart, Elke dag is er een, Een goede vrouw en De casanova. Ze heeft ook Een zonnestraal op haar naam staan, waarin ze vertelt over het leven en de dood van haar zoon Nick Traina.

Kijk ook eens op de website van Danielle Steel:

www.daniellesteel.com

© 2010 Danielle Steel

All rights reserved

© 2011 Nederlandse vertaling

Uitgeverij Luitingh ~ Sijthoff B.V., Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Oorspronkelijke titel: Legacy

Vertaling: Ellis Post Uiterweer

Omslagontwerp: Anton Feddema

Omslagfotografie: Corbis (boom) / Getty (kasteel)

Foto auteur: Random House Inc.

ISBN 978 90 218 0573 3

ISBN e-book 978 90 218 0592 4

NUR 343

www.boekenwereld.com
www.uitgeverijsijthoff.nl
www.watleesjij.nu

Table of Contents

- HOOFDSTUK 1
- HOOFDSTUK 2
- HOOFDSTUK 3
- HOOFDSTUK 4
- HOOFDSTUK 5
- HOOFDSTUK 6
- HOOFDSTUK 7
- HOOFDSTUK 8
- HOOFDSTUK 9
- HOOFDSTUK 10
- HOOFDSTUK 11
- HOOFDSTUK 12
- HOOFDSTUK 13
- HOOFDSTUK 14
- HOOFDSTUK 15
- HOOFDSTUK 16
- HOOFDSTUK 17
- HOOFDSTUK 18
- HOOFDSTUK 19
- HOOFDSTUK 20
- HOOFDSTUK 21
- HOOFDSTUK 22
- HOOFDSTUK 23
- OVER DE AUTEUR
- CIP