Het geschenk
Author: Danielle Steel
Date: 1986-01-02T08:00:00+00:00
Keywords: Romance; Fiction; Chick Lit; Adult; Drama; Contemporary Romance; Contemporary; Adult Fiction; Historical; Novels
Description: In Danielle Steels roman Het geschenk komt de jonge Maribeth terecht bij een gezin dat een onwerkelijk verlies heeft geleden. Haar komst zal de toekomst van de familie Whittaker voorgoed veranderen…Zomaar een bloedhete dag in juni. Een jonge vrouw, een meisje nog, stapt uit de bus. Op doorreis naar een plek waar ze, ver weg van haar familie, een nieuw leven kan beginnen. Maar in het kleine plattelandsstadje ontmoet ze Tom, en wordt verliefd. De toevallige komst van Maribeth betekent voor de familie Whittaker niets meer of minder dan een wonder. Ze zal immers een geschenk achterlaten, zo kostba
Publisher: Luitingh Sijthoff

Inhoud

Zomaar een bloedhete dag in juni. Een jonge vrouw, een meisje nog, stapt uit de bus. Op doorreis naar een plek waar ze, ver weg van haar familie, een nieuw leven kan beginnen. Maar in het kleine plattelandsstadje ontmoet ze Tom, en wordt verliefd. De toevallige komst van Maribeth betekent voor de familie Whittaker niets meer of minder een dan wonder. Ze zal immers een geschenk achterlaten, zo kostbaar als het leven zelf.

Het geschenk is een verhaal over de grilligheid en toevalligheid van het menselijk geluk. Een geluk dat bepaald kan worden door zomaar ergens uit een bus te stappen...

Voor de geschenken in mijn leven:

mijn man John, al mijn kinderen
en de engelen die voor korte of
lange tijd mijn pad hebben gekruist,
en voor de zegeningen die zij meebrachten.

Met al mijn liefde.

D.S.

1

Annie Whittaker was dol op alles wat met Kerstmis te maken had. Ze hield van het weer, van de bomen met lichtjes op de grasvelden voor de huizen en van de verlichte kerstmannen hier en daar op de daken. Ze genoot van de kerstliedjes en het wachten op de kerstman, van het schaatsen met na afloop warme chocolademelk, van het samen met haar moeder popcorn aan slingers rijgen om daarna met grote ogen hun prachtige, stralende kerstboom te bewonderen. Haar moeder liet haar dan rustig een poosje in het schijnsel zitten: een vijfjarig meisje met een gelukzalig gezichtje.

Elizabeth Whittaker was eenenveertig toen Annie werd geboren en het was een verrassing. Elizabeth had haar droom van nog een kind allang opgegeven. Ze hadden het jarenlang geprobeerd; Tommy was inmiddels tien en ze hadden er eindelijk vrede mee dat ze maar één kind zouden hebben. Tommy was een enig joch; Liz en John vonden altijd dat ze met hem hadden geboft. Hij voetbalde en speelde baseball bij de junioren, en was iedere winter de held van zijn ijshockeyteam. Het was een lieve jongen, die alles deed wat er van hem werd verwacht. Hij kon goed leren en was dol op zijn ouders, maar hij was toch ondeugend genoeg om hen ervan te verzekeren dat hij een normaal kind was. Hij was geenszins perfect maar gewoon een fijne jongen, met het blonde haar van Liz en zijn vaders scherpe, blauwe ogen. Hij had gevoel voor humor en hij was intelligent, en na de eerste schok leek hij aan het idee te wennen dat hij een zusje zou krijgen.

Dat was vijfeneenhalf jaar geleden, en hij was stapelgek op Annie. Het was een tenger meisje dat stralend kon lachen en dat je altijd, als Tommy met haar speelde, door het hele huis kon horen giechelen. Ze zat iedere dag gespannen te wachten tot hij uit school thuiskwam, en dan kregen ze in de keuken melk met koekjes, Liz had na Annies geboorte haar volledige dagtaak als onderwijzeres verruild voor een positie als invalster. Ze zei dat ze iedere minuut van haar laatste baby wilde genieten. En dat deed ze ook. Ze waren altijd samen.

Liz had zelfs tijd vrijgemaakt om twee jaar als vrijwilligster in de crèche te werken, en tegenwoordig hielp ze op Annies kleuterschool mee met de schilder- en boetseerlessen. 's Middags bakten ze samen koekjes, brood en cakejes of zat Liz haar in de grote, gezellige keuken urenlang voor te lezen. Ze leidden met z'n vieren een knus leven, waarin ze zich veilig voelden voor de dingen die andere mensen overkwamen. John zorgde goed voor hen. Hij was eigenaar van de grootste groentegroothandel van de staat, waar ze comfortabel van konden leven. Hij had het al meteen goed gedaan, de zaak was vroeger van zijn vader en daarvoor van zijn grootvader geweest. Ze hadden een mooi huis in een chique buurt. Niet dat ze rijk waren, maar ze konden niet in de kou komen te staan door invloeden en trends waar boeren en mensen met meer gevoelige beroepen vaak aan onderhevig waren. Iedereen moest behoorlijk eten, en John Whittaker had daar altijd voor gezorgd. Hij was een sympathieke, zorgzame man en hij hoopte dat Tommy op een dag ook bij hem in de zaak zou komen. Maar hij wilde dat hij eerst naar de universiteit ging. En Annie ook, die moest net zo knap en goed opgeleid worden als haar moeder. Annie wilde net als haar moeder onderwijzeres worden, maar John droomde ervan dat ze dokter of advocaat werd. Dat was in 1952 een hoopvolle droom, maar John had al een aardig bedrag voor Annies opleiding opzij gelegd. Hij had al een paar jaar geleden het geld voor Tommy's studie bij elkaar gespaard, dus financieel gezien was er niets dat hun universitaire opleiding in de weg stond. John was iemand die vond dat je altijd ergens naar moest streven. Hij beweerde dat je alles kon bereiken wat je maar wilde als je er maar hard genoeg voor werkte. Hijzelf had altijd met plezier hard gewerkt. Liz had dat ook gedaan, maar hij vond het best dat ze nu thuis bleef. Hij vond het heerlijk tegen de avond thuis te komen en haar met Annie op schoot aan te treffen, of naar hen te kijken als ze samen in Annies kamer met poppen zaten te spelen. Dat gaf hem een warm gevoel. Hij was negenenveertig en een gelukkig mens. Hij had een fantastische vrouw en twee geweldige kinderen.

'Waar zitten jullie?' riep hij die middag toen hij binnenkwam. Hij veegde de sneeuw en het ijs van zijn jas en hoed en duwde de hond opzij, die kwispelstaartend uitgleed in de plasjes water op de vloer om hem heen. Het was een grote Ierse setter die ze Bess hadden genoemd, naar de vrouw van de president. Liz had eerst tegengesputterd dat het een gebrek aan respect voor mevrouw Truman was, maar de naam paste bij de hond en zo was het gebleven. Niemand dacht er ooit meer aan hoe ze aan die naam was gekomen.

'We zitten hier!' riep Liz. John liep de woonkamer in en zag dat ze bezig waren taaipopjes in de boom te hangen. Die hadden ze de hele middag zitten versieren en Annie had slingers gemaakt terwijl ze werden gebakken.

'Dag papa, zie je hoe mooi hij wordt?'

'Prachtig.' Hij keek glimlachend op haar neer en tilde haar toen met gemak op. Hij was een forse man met het Ierse uiterlijk van zijn voorouders. Zijn haar was zwart, zelfs nu hij tegen de vijftig liep, en zijn kinderen hadden de felblauwe ogen van hem. Ondanks haar blonde haar waren Liz' ogen lichtbruin, soms bijna groenachtig. Annies haar was zo lichtblond dat het bijna wit was. Toen ze haar vader glimlachend in de ogen keek en haar neusje speels tegen de zijne wreef, leek ze precies een engeltje. Hij zette haar voorzichtig naast zich neer en kuste toen zijn vrouw, waarbij ze elkaar vol genegenheid aankeken.

'Hoe ging het vandaag?' vroeg ze belangstellend. Na een huwelijk van tweeëntwintig jaar waren ze, als ze niet door kleine ergernissen uit hun humeur waren geraakt, verliefder op elkaar dan ooit. Ze waren twee jaar nadat Liz haar opleiding had voltooid, getrouwd. Ze was toen al onderwijzeres en pas na zeven jaar was Tommy geboren. Ze hadden de hoop toen al bijna opgegeven en de oude dokter Thompson had nooit kunnen ontdekken waarom ze niet zwanger raakte of bleef. Ze had voor Tommy's geboorte drie keer een miskraam gehad, en het had net een wonder geleken toen hij uiteindelijk werd geboren. En het was nog een groter wonder toen ze tien jaar later ook Annie kregen. Ze gaven volmondig toe dat ze gezegend waren; de kinderen schonken hun alle vreugde waarop ze hadden gehoopt.

'Ik heb vandaag sinaasappels uit Florida binnengekregen,' zei John, terwijl hij ging zitten en zijn pijp pakte. De open haard brandde en het huis geurde naar taai-taai en popcorn. 'Ik zal er morgen wat meebrengen.'

'Ik ben dol op sinaasappels!' Annie klapte in haar handen en klom toen op zijn schoot, terwijl Bess haar voorpoten op Johns knieën zette in een poging erbij te komen zitten. John duwde de hond zachtjes weg en Liz kwam de trap af om hem nog een kus te geven en te vragen of hij een glas hete cider wilde.

'Klinkt te goed om af te slaan.' Hij glimlachte en liep even later met Annie aan de hand achter haar aan naar de keuken, terwijl hij in stilte haar slanke figuur bewonderde. Even later sloeg de voordeur dicht en kwam Tommy binnen, met een roze neus en rode wangen en zijn schaatsen onder zijn arm. 'Mmm, wat ruikt het hier lekker! Hoi mam, hoi pap, hallo mops, wat heb jij vandaag uitgevoerd? Al mama's versgebakken koekjes opgegeten?' Hij wreef over haar hoofd en gaf haar een knuffel, waarbij hij haar gezicht net zo nat maakte als het zijne. Het was ijskoud buiten en het ging steeds harder sneeuwen.

'Ik heb die koekjes samen met mama gebakken en er maar vier van opgegeten,' antwoordde ze heel nauwgezet, en ze lachten. Ze was zo schattig dat niemand haar kon weerstaan, vooral haar grote broer en haar aanbiddende ouders niet. Toch was ze niet verwend. Iedereen hield gewoon van haar en dat was te merken aan het gemak waarmee ze zich gedroeg en op alles afging. Ze mocht iedereen, lachte graag en was dol op spelletjes en buiten rondrennen met de wind door haar haar. Ze vond het leuk om met Bess, maar nog leuker om met haar oudere broer te spelen. Ze keek hem met een terloopse blik op de veel gedragen schaatsen adorerend aan. 'Wil je morgen met me gaan schaatsen. Tommy?' Vlakbij was een vijver, waar hij haar op zaterdagmorgen vaak mee naartoe nam.

'Als het ophoudt met sneeuwen, anders kun je morgen die vijver niet eens meer vinden,' zei hij, terwijl hij op een van zijn moeders lekkere koekjes kauwde. Ze waren heerlijk en Tommy had er al zijn aandacht voor nodig, terwijl zijn moeder zorgvuldig naar schort afdeed. Ze droeg een simpele blouse en een wijde, grijze rok en het deed John altijd genoegen te zien dat ze nog steeds hetzelfde figuur had als toen hij haar voor het eerst op de middelbare school had ontmoet. Ze zat toen in de eerste klas en hij moest eindexamen doen, en hij had het heel lang vervelend gevonden om toe te geven dat hij op zo'n jong meisje verliefd was geworden. Maar uiteindelijk was iedereen er toch achter gekomen. In het begin werd hij ermee geplaagd, maar na een poosje besteedde niemand er meer aandacht aan. Het jaar daarop was hij voor zijn vader gaan werken, en zij had er nog zeven jaar over gedaan om zowel de middelbare school als haar beroepsopleiding af te maken. Daarna had ze nog twee jaar lesgegeven. Hij had lang op haar gewacht, maar er geen moment aan getwijfeld dat het de moeite waard was. Alles wat ze echt wilden bereiken of belangrijk vonden, had lang geduurd, ook bijvoorbeeld de komst van hun kinderen. Maar alle goede dingen in hun leven waren het wachten waard geweest. Nu waren ze gelukkig. Ze hadden alles waar ze ooit naar hadden verlangd. 'Ik moet morgenmiddag spelen,' liet Tommy zich achteloos ontvallen, terwijl hij nog twee koekjes naar binnen werkte.

'Twee dagen voor Kerstmis?' vroeg zijn moeder verbaasd. 'Je zou verwachten dat mensen dan wel andere dingen te doen hebben.' Ze gingen altijd kijken, tenzij iets werkelijk dringends hen dat belette. John had ook ijshockey gespeeld, en gevoetbald. Hij was er net zo gek op geweest. Liz was iets minder enthousiast, ze wilde niet dat Tommy iets overkwam. Een aantal jongens was in de loop van de tijd wat tanden verloren, maar Tommy was voorzichtig en had geluk gehad. Geen gebroken botten, geen grote verwondingen, alleen een heleboel kneuzingen en blauwe plekken, die er volgens zijn vader bij hoorden.

'Het is toch een jongen, je kunt hem niet eeuwig in de watten blijven leggen.' Maar soms gaf ze stiekem toe dat ze dat best zou willen. Haar kinderen waren zo'n kostbaar bezit dat ze niet wilde dat hun ooit iets overkwam, en dat gold ook voor John. Ze was een vrouw die haar zegeningen koesterde.

'Was het vandaag de laatste schooldag voor de kerstvakantie?' vroeg Annie belangstellend aan Tommy. Hij knikte grinnikend. Hij was heel wat van plan in de vakantie, vooral met betrekking tot een meisje dat Emily heette en waar hij sinds Thanksgiving een oogje op had. Ze was dit jaar in Grinnell komen wonen. Haar moeder was verpleegster en haar vader was arts. Ze kwamen uit Chicago, en het was een heel leuk meisje. Zo leuk dat Tommy haar voor een paar ijshockeywedstrijden had uitgenodigd. Maar verder was hij nog niet gegaan. Hij was van plan haar volgende week mee naar de bioscoop te vragen en misschien konden ze samen iets gaan doen op oudejaarsavond. Maar hij had nog niet genoeg moed verzameld om het haar te vragen.

Annie wist ook dat hij Emily leuk vond. Zie had gezien hoe hij, op een dag dat ze haar op de vijver waren tegengekomen, naar haar had staan staren. Ze was toen met een paar vriendinnen en een van haar zusjes aan het schaatsen. Annie vond haar best aardig, maar ze snapte niet wat Tommy zo geweldig aan haar vond. Ze had lang, glanzend, donker haar en kon vrij goed schaatsen. Maar ze had niet veel tegen hem gezegd, alleen maar steeds naar hen gekeken, en toen ze weggingen een hoop drukte over Annie gemaakt.

'Dat deed ze alleen maar omdat ze je aardig vindt,' legde ze op een vanzelfsprekende toon uit toen ze naar huis liepen, waarbij Tommy Annies schaatsen droeg.

'Waarom denk je dat?' vroeg hij. Hij deed zijn best onverschillig te klinken, maar zijn manier van doen was zowel verlegen als zenuwachtig.

'Toen je aan het schaatsen was, keek ze je de hele tijd met van die melige ogen na.' Annie gooide met een gedecideerde zwaai haar lange, blonde haar naar achteren.

'Wat bedoel je met van die melige ogen?'

'Je weet best wat ik bedoel. Ze is helemaal weg van je. Daarom was ze ook zo aardig tegen mij. Zij heeft ook een klein zusje, waar ze nooit zo aardig tegen is. Ik zei toch al dat ze je leuk vindt!'

'Annie Whittaker, je weet veel te veel. Hoor je niet met poppen te spelen of zoiets?' Hij probeerde te doen alsof haar woorden hem niet raakten, en bedacht toen dat het stom was zich zorgen te maken over wat zijn vijfeneenhalfjarig zusje van hem vond.

'Je vindt haar echt heel leuk, hè?' vroeg ze plagend met een giechel.

'Waar bemoei je je eigenlijk mee?' reageerde hij op scherpe toon, wat zelden voorkwam. Annie sloeg er geen acht op.

'Volgens mij is haar oudere zusje veel leuker.'

'Daar zal ik aan denken als ik ooit nog eens met een zesdeklasser uit wil.'

'Wat mankeert er aan zesdeklassers?' Het onderscheid verbaasde Annie.

'Niets, behalve dat ze al zeventien is,' legde hij uit. Annie knikte begrijpend.

'Dat is te oud. Dan is Emily toch beter.'

'Dank je wel.'

'Geen dank,' zei ze ernstig. Ze waren thuis en gingen naar binnen om hete chocola te drinken en weer warm te worden. Ondanks haar commentaar over de meisjes waar hij mee omging, trok hij toch graag met haar op. Annie gaf hem altijd het gevoel enorm geliefd en belangrijk te zijn. Ze aanbad hem, en liet dat duidelijk merken. Ze adoreerde hem, en hij hield net zoveel van haar.

Die avond voordat ze naar bed ging, zat ze bij hem op schoot terwijl hij haar voorlas uit haar lievelingsboek. Hij las het kortste verhaal twee keer, en daarna bracht hun moeder haar naar bed. Toen ging hij met zijn vader zitten praten. Ze hadden het over de verkiezing van Eisenhower de vorige maand, en de veranderingen die hij teweeg zou brengen. Daarna praatten ze zoals gewoonlijk over de zaak. Zijn vader wilde dat hij naar de landbouwhogeschool ging en ook economie als vak nam. Ze geloofden allebei in eenvoudige, maar belangrijke leefregels als het hebben van een gezin en kinderen, de heilige verplichting van het huwelijk, eerlijkheid en behulpzaamheid ten opzichte van vrienden. Ze waren zeer geliefd en gerespecteerd in hun omgeving. De mensen zeiden altijd van John Whittaker dat hij een goede echtgenoot, een prima kerel en een rechtvaardige werkgever was.

Later op de avond ging Tommy naar een paar vrienden. Het was zulk slecht weer dat hij niet eens vroeg of hij de auto mocht lenen; hij liep naar het huis van zijn beste vriend en was om halftwaalf weer thuis. Ze hoefden zich over hem nooit zorgen te maken. Op zijn vijftiende was hij een paar keer uit de band gesprongen, wat neerkwam op twee gelegenheden waarbij hij te veel bier had gedronken en op weg naar huis bij zijn vader in de auto had overgegeven. Daar waren de Whittakers niet bepaald blij mee geweest, maar ze hadden zich er ook niet al te druk over gemaakt. Het was een goed joch en ze wisten dat ieder kind wel eens iets uithaalde. John had dat zelf ook gedaan en nog wel erger, vooral toen Liz op de universiteit zat. Daar plaagde ze hem soms mee, en dan hield hij vol dat hij zich altijd perfect had gedragen. Dan trok ze gewoonlijk een wenkbrauw op en gaf hem een kus.

Ze gingen die avond vroeg naar bed en toen ze de volgende morgen uit het raam keken, zag het eruit als een kerstkaart. Alles was wit en prachtig, en tegen halfnegen had Annie Tommy mee naar buiten getrokken om een sneeuwpop te maken. Ze zette hem Tommy's beste hockeyhelm op en hij zei dat hij hem die middag moest lenen voor zijn wedstrijd.

Annie zei dat ze hem zou laten weten of hij hem dan terug kon krijgen. Toen gooide hij haar in de sneeuw en bleven ze allebei op hun rug met hun armen en benen op en neer liggen schuiven om 'engelen' te maken.

's Middags gingen ze naar Tommy's wedstrijd kijken, en hoewel zijn team verloor, bewaarde hij toch zijn goede humeur. Emily was ook gekomen, hoewel ze een aantal vriendinnen had meegebracht. Ze zei dat zij van plan waren geweest te gaan, en dat zijzelf toen maar was meegekomen. Ze droeg een geruite rok en instappers en haar lange haar hing in een paardestaart op haar rug. Volgens Annie had ze zich opgemaakt.

'Hoe weet je dat?' vroeg Tommy verbaasd en geamuseerd, toen het gezin de schaatsbaan van de school verliet en ze samen naar huis liepen. Emily was al met haar groepje giechelende vriendinnen vertrokken.

'Ik doe mama's make-up ook wel eens op,' gaf Annie achteloos toe. Beide mannen grinnikten en keken neer op het elfachtige wezentje dat tussen hen in liep.

'Mama draagt geen make-up,' zei Tommy beslist.

'Wel waar. Poeder en rouge, en soms doet ze lippenstift op.'

'Echt waar?' vroeg Tommy verbaasd. Hij wist best dat zijn moeder er leuk uitzag, maar hij had nooit gedacht dat ze daar iets bijzonders voor deed en zelfs make-up droeg.

'Soms doet ze ook van dat zwarte spul op haar wimpers, maar daar moet je altijd van huilen,' legde Annie uit. Liz lachte.

'Ik moet er ook van huilen, daarom gebruik ik het nooit.'

Daarna praatten ze verder over de wedstrijd en andere dingen. Tommy ging weer naar zijn vrienden en 's avonds kwam een van zijn klasgenoten op Annie passen, zodat haar ouders naar een kerstfeestje bij de buren konden.

Ze waren om tien uur thuis en lagen tegen middernacht in bed. Annie was toen al diep in slaap, maar ze was de volgende morgen, helemaal opgewonden, al weer heel vroeg op. Het was de dag voor Kerstmis en ze kon alleen nog maar denken aan het verlanglijstje dat ze aan de kerstman had gegeven. Ze wilde dolgraag een Madame Alexander-pop hebben, maar ze was er niet zo zeker van dat ze die zou krijgen. Ze wilde ook een nieuwe slee en een fiets, maar ze wist dat ze de fiets beter in het voorjaar voor haar verjaardag kon vragen.

Er waren die dag wel duizend dingen te doen, ontelbare voorbereidingen voor het kerstfeest. Er zouden de volgende middag vrienden op bezoek komen, en haar moeder stond nog allerlei dingen te bakken. 's Avonds zouden ze naar de nachtmis gaan. Dat was een ritueel waar Annie erg veel van hield, hoewel ze het niet helemaal begreep. Maar ze vond het heerlijk om 's avonds laat met hen mee naar de dienst te gaan en in de warme, naar wierook ruikende kerk dicht tussen hen in te zitten, doezelig luisterend naar de gezangen. Er stond een prachtige kribbe met alle dieren om Jozef en Maria heen geschaard. Om middernacht legden ze de baby in de kribbe. Ze vond het altijd fijn om voordat ze de kerk verlieten naar het kindje Jezus bij zijn moeder te gaan kijken.

'Net als jij en ik, hè mam?' vroeg ze dan, terwijl ze zich dicht tegen Liz aan drukte en haar moeder zich vooroverboog om haar een kus te geven.

'Net als wij,' zei Liz zachtjes, haar zegeningen nogmaals tellend. 'Ik hou van je, Annie.'

'Ik hou ook van jou,' fluisterde Annie.

Die avond ging ze net als altijd met hen naar de kerkdienst en viel, toen ze eenmaal op haar gemak tussen haar ouders in zat, in slaap. Het was er ook zo knus en prettig. Het was warm in de kerk en de muziek wiegde haar in slaap. Ze werd zelfs niet wakker voor de processie. Maar op weg naar de uitgang ging ze wel net als altijd naar het kindje Jezus in de kribbe kijken, en hij lag er weer. Ze glimlachte toen ze het beeldje zag, keek toen omhoog naar haar moeder en gaf haar een kneepje in haar hand. De tranen sprongen Liz in de ogen toen ze naar haar keek. Annie was hun speciale geschenk, gezonden om hun geluk, warmte en vrolijkheid te brengen.

Ze kwamen pas na enen thuis, en Annie sliep al weer bijna toen ze haar naar bed brachten. Toen Tommy haar een nachtzoen kwam geven, lag ze vast in slaap zachtjes te snurken. Hij vond dat ze een beetje warm aanvoelde toen hij haar hoofd aanraakte, maar hij stond er verder niet bij stil. Hij zei het zelfs niet tegen zijn moeder. Ze zag er zo vredig uit dat het niet bij hem opkwam dat er wel eens iets mis kon zijn.

Maar ze bleef voor het eerst op kerstochtend lang doorslapen en leek een beetje in de war toen ze wakker werd. Liz had de vorige avond het bord met wortels en zout voor de rendieren en koekjes voor de kerstman klaargezet, omdat Annie daar te slaperig voor was geweest. Maar Annie dacht er, toen ze wakker werd, wel aan te gaan kijken wat ze ervan hadden opgegeten. Ze was slaperiger dan gewoonlijk en zei dat ze hoofdpijn had, maar ze was niet verkouden, en Liz dacht dat ze misschien griep zou krijgen. Het was de laatste tijd ook zo koud geweest, en ze zou best kou gevat kunnen hebben toen ze twee dagen geleden met Tommy in de sneeuw speelde. Maar tegen lunchtijd leek ze weer de oude. Ze was dolgelukkig met de Madame Alexander-pop die de kerstman voor haar had meegebracht, en met de andere cadeautjes en de nieuwe slee. Ze ging een uurtje met Tommy buiten spelen, en toen ze 's middags binnenkwam om warme chocolademelk te drinken, had ze felrode wangen en zag ze er heel gezond uit. 'Zo, prinses,' glimlachte haar vader haar tevreden toe, terwijl hij aan zijn pijp trok. Liz had hem een heel mooie nieuwe uit Holland gegeven, plus een met de hand gesneden rek voor al zijn oude exemplaren. 'Heeft de kerstman je goed verwend?'

'Kon niet beter,' grinnikte ze. 'Mijn nieuwe pop is zo schattig, papa.' Ze glimlachte, naar hem opkijkend alsof ze bijna wist wie die aan haar had gegeven, maar dat was natuurlijk niet zo. Ze deden allemaal hun best het sprookje nog even voor haar te laten voortduren, hoewel een paar van haar vriendinnetjes al beter wisten. Maar Liz hield nog steeds vol dat de kerstman alle lieve kinderen kwam bezoeken en zelfs de minder lieve, in de hoop dat ze beter hun best zouden doen. Er bestond geen twijfel over waar Annie bij hoorde. Zij was de liefste van allemaal, vonden ze, en dat vond iedereen die haar kende.

's Middags kregen ze vrienden op bezoek, drie naburige gezinnen en twee afdelingschefs van John met hun vrouw en kinderen. Het huis vulde zich algauw met gelach en spelletjes. Er waren ook een paar jongelui van Tommy's leeftijd bij, die hij zijn nieuwe hengel liet zien. Hij popelde om hem in het voorjaar te gaan gebruiken.

Het was een gezellige, vrolijke middag, en toen iedereen weg was, aten ze rustig met zijn vieren. Liz had kalkoensoep gemaakt en verder maakten ze de restjes van het middageten op, en wat van het lekkers dat hun vrienden hadden meegebracht.

'Ik denk dat ik een maand lang niet meer kan eten,' zei John, terwijl hij achteroverleunde op zijn stoel. Zijn vrouw glimlachte, en toen viel het haar plotseling op dat Annie wat bleek voor zich uit zat te staren. Ze had twee vuurrode vlekken op haar wangen, die eruitzagen alsof ze er rouge op had gesmeerd.

'Heb je weer aan mijn make-up gezeten?' vroeg Liz met een half bezorgde, half geamuseerde blik.

'Nee... het is in de sneeuw gevallen... en toen heb ik...' Ze leek in de war te zijn en keek Liz verbaasd aan, alsof ze zelf niet wist wat ze had gezegd en ervan was geschrokken.

'Voel je je wel goed, liefje?' Liz leunde naar voren om haar voorhoofd te voelen, dat gloeiend heet was. Ze was die middag nog heel vrolijk geweest; ze had met haar nieuwe pop en haar vriendinnetjes gespeeld en had iedere keer dat Liz haar zag door de kamer of de keuken gehold. 'Voel je je ziek?'

'Een beetje wel.' Annie haalde haar schouders op, en zag er opeens heel klein uit. Liz trok haar op schoot en sloeg haar armen om haar heen. Ze voelde meteen dat Annie koorts had. Ze legde nogmaals haar hand op haar voorhoofd en dacht erover de dokter te bellen.

'Ik vind het afschuwelijk hem met Kerstmis te moeten lastigvallen,' zei Liz nadenkend. Bovendien was het zo ontzettend koud buiten. Er werd een noorderstorm verwacht en het zou voor de volgende ochtend weer gaan sneeuwen.

'Een nacht slapen zal haar goeddoen,' zei John kalm. Hij maakte zich van nature minder gauw zorgen dan Liz. 'Het kleine ding heeft zich gewoon te veel opgewonden.' Ze waren allemaal de laatste dagen veel te druk geweest, met al dat bezoek. Tommy's wedstrijd, de kerstavond en alle voorbereidingen voor het kerstfeest. Liz besloot dat hij waarschijnlijk gelijk had. Het was te veel voor het kleine meisje geweest. 'Zal papa je op zijn schouders naar bed dragen?' Dat sprak Annie wel aan, maar toen hij haar wilde optillen, slaakte ze een kreet en zei dat haar nek pijn deed.

'Waar denk je dat dat van komt?' vroeg Liz, toen hij uit Annies kamer kwam.

'Gewoon een koutje. Iedereen op het werk heeft er al weken last van, en ik weet zeker dat alle kinderen op school ook verkouden zijn. Er mankeert haar verder heus niets,' stelde hij zijn vrouw met een klopje op haar schouder gerust. Ze wist dat hij gelijk had, maar ze maakte zich altijd zorgen over dingen als polio en tuberculose. 'Er is niets aan de hand,' zei John nogmaals tegen Liz, wetend hoe overbezorgd ze kon zijn. 'Dat beloof ik je.' Toen ging ze Annie zelf een nachtzoen geven, en dat stelde haar weer gerust. Haar ogen stonden helder, en hoewel haar hoofd warm aanvoelde en ze nog steeds bleek zag, was ze niet meer in de war. Ze was waarschijnlijk gewoon oververmoeid. Hij had natuurlijk gelijk, ze had kou gevat of misschien een griepje te pakken.

'Ga maar lekker slapen, en als je je niet lekker voelt, moet je ons roepen,' zei Liz, terwijl ze haar goed instopte en een kus gaf. 'Ik houd heel veel van je, liefje, en dank je wel voor de prachtige kersttekening die je voor papa en mij hebt gemaakt.' Ze had ook een asbak voor Johns pijp gemaakt en hem knalgroen geschilderd, omdat dat volgens haar zijn lievelingskleur was.

Annie leek al voordat Liz de kamer goed en wel had verlaten, in slaap te zijn gevallen. Toen ze de afwas aan kant had, ging ze nog een keer bij haar kijken. Toen voelde Annie nog warmer aan en lag ze te woelen en te kreunen in haar slaap, maar ze werd bij Liz' aanraking niet wakker. Het was tien uur en Liz besloot toch maar de dokter te waarschuwen.

Hij was thuis en Liz legde hem uit dat Annie koorts had. Ze wilde niet riskeren haar wakker te maken door haar temperatuur op te nemen, maar toen ze naar bed ging was die net boven de achtendertig, wat niet gevaarlijk was. Ze vertelde hem van de stijve nek, maar hij zei dat al dat soort pijntjes bij griep hoorden. Hij was het met John eens dat ze waarschijnlijk alleen maar oververmoeid was en in het weekend kou had gevat.

'Breng haar als ze geen koorts meer heeft morgenochtend maar naar me toe, Liz, of anders kom ik wel even langs. Bel me maar als ze wakker wordt. Maar dan is ze vast wel weer in orde. Ik heb een paar dozijn patiënten met een zware verkoudheid en koorts. Het heeft niet veel te betekenen, maar je kunt er goed ziek van zijn. Houd haar maar goed warm, dan is haar temperatuur morgenvroeg misschien alweer gezakt.'

'Dank je wel. Walt.' Walter Stone was al van voor Tommy's geboorte hun huisarts, en was een goede vriend geworden. Zoals gewoonlijk voelde ze zich nadat ze hem had gebeld een stuk geruster. Hij had gelijk. Er was natuurlijk niets bijzonders aan de hand.

John en zij bleven die avond nog een hele tijd in de woonkamer zitten napraten over hun vrienden, hun leven, hun kinderen, hoe ze boften en hoeveel goede jaren ze al samen hadden doorgebracht. Het was de juiste tijd van het jaar om de balans op te maken en dankbaar te zijn.

Voordat ze naar bed gingen, ging ze nog eens bij Annie kijken. Haar temperatuur leek niet omhoog te zijn gegaan, ze leek zelfs wel iets rustiger. Ze lag doodstil zachtjes te ademen. Bess, de hond, lag zoals zo vaak naast het voeteneinde van haar bed. De hond noch het kind had zich verroerd toen Liz de kamer uit liep om weer naar haar eigen slaapkamer te gaan.

'Hoe gaat het met haar?' vroeg John, terwijl hij in bed gleed. 'Goed,' glimlachte Liz. 'Ik weet wel dat ik me te veel zorgen maak. Daar kan ik niets aan doen.'

'Dat is een van de dingen waarom ik zoveel van je hou. Je zorgt zo goed voor ons. Ik weet niet waaraan ik het heb verdiend.'

'Je was gewoon slim genoeg om op mijn veertiende al beslag op me te leggen.' Ze had daarvoor of sindsdien nooit van een andere man gehouden. In de tweeëndertig jaar dat ze hem al kende, was haar liefde voor hem steeds hartstochtelijker geworden.

'Je ziet er nog steeds niet veel ouder uit dan veertien, hoor,' zei hij bijna verlegen. Hij trok haar naast zich op het bed. Ze nestelde zich vertrouwelijk tegen hem aan en hij knoopte langzaam haar blouse los, terwijl zij de fluwelen rok die ze ter ere van Kerstmis had aangetrokken, van zich af liet glijden. 'Ik hou van je, Liz,' fluisterde hij in haar hals. Ze voelde haar verlangen naar hem in zich opstijgen, terwijl zijn handen over haar naakte schouders naar haar wachtende borsten gleden en zijn lippen zich ferm op de hare drukten.

Ze liefkoosden elkaar lange tijd en vielen tenslotte bevredigd en gelukkig in slaap. Hun leven was vervuld van goede dingen die ze samen in de loop van de jaren hadden gevonden en opgebouwd. Ze respecteerden en koesterden beiden de liefde die ze voor elkaar voelden. Liz bleef aan hem denken, terwijl ze in zijn armen in slaap viel. Hij drukte haar dicht tegen zich aan, achter haar liggend met zijn armen om haar middel, zijn knieën achter de hare, haar billen in zijn schoot en zijn gezicht in haar fijne, blonde haar. Zo sliepen ze vredig tot de volgende morgen.

Liz ging de volgende dag zodra ze wakker werd weer naar Annie kijken. Toen ze haar ochtendjas dichtknopend Annies kamer binnenliep, zag ze dat ze nog steeds lag te slapen. Ze zag er niet ziek uit, maar toen Liz dichterbij kwam, viel het haar op dat ze doodsbleek was en nauwelijks ademhaalde. Liz' hart begon plotseling te bonzen toen ze haar zachtjes heen en weer schudde en wachtte tot ze zich bewoog. Ze kreunde echter alleen maar een beetje en werd niet wakker van haar moeders aanraking, zelfs niet toen Liz haar harder schudde en haar naam riep. Tommy hoorde haar nog voor John en kwam de kamer binnenhollen om te zien wat er aan de hand was.

'Wat is er, mam?' Het leek wel of hij al een voorgevoel had gehad op het moment dat hij haar hoorde. Hij had zijn pyjama nog aan en zag er met zijn verwarde haar slaperig uit. 'Dat weet ik niet. Zeg tegen papa dat hij dokter Stone moet bellen. Ik kan Annie niet wakker krijgen.' Bij die woorden begon ze te huilen. Ze boog haar gezicht tot vlak boven dat van haar dochtertje en kon haar ademhaling voelen. Maar Annie was bewusteloos, en ze wist meteen dat haar temperatuur sinds de vorige avond flink omhoog was geschoten. Liz durfde haar zelfs niet lang genoeg alleen te laten om de thermometer uit de badkamer te halen. 'Vlug, opschieten!' riep ze Tommy's verdwijnende figuur achterna. Vervolgens probeerde ze Annie overeind te trekken. Ze bewoog deze keer een beetje en slaakte een gedempt kreetje, maar ze zei geen woord en deed haar ogen niet open. Het leek er niet op dat ze wakker werd. Ze gaf geen enkel teken van herkenning en Liz hield haar zacht huilend in haar armen. 'Alsjeblieft liefje... word nou toch wakker... vooruit dan toch... ik hou van je... alsjeblieft, Annie...' Ze zat nog steeds te huilen toen John even later met Tommy achter zich aan de kamer binnenkwam.

'Walt zei dat hij er meteen aan zou komen. Wat is er gebeurd?' Hij keek ook geschrokken, hoewel hij Liz niet wilde laten merken dat hij verontrust was. Tommy stond vlak achter zijn vader ook te huilen.

'Ik weet het niet. Ik denk dat ze vreselijk hoge koorts heeft, ik kan haar niet wakker krijgen. O god... o John... alsjeblieft...' Snikkend omklemde ze haar dochtertje en wiegde haar heen en weer, maar Annie kreunde zelfs niet meer. Ze lag levenloos in haar moeders armen, terwijl de rest van het gezin toekeek.

'Ze knapt heus wel weer op. Kinderen krijgen dit soort dingen en zijn dan een paar uur later weer helemaal in orde. Dat weet je toch wel.' John probeerde niet te laten merken hoe groot zijn paniek was.

'Je hoeft me niet te vertellen wat ik al of niet weet. Ze is doodziek, dat weet ik in ieder geval wel,' snauwde Liz haar man zenuwachtig toe.

'Walt zei dat hij haar als het nodig was naar het ziekenhuis zou brengen.' Maar ze wisten alle drie wel zeker dat hij dat zou doen. 'Waarom ga jij je niet even aankleden,' stelde John voorzichtig voor, 'dan blijf ik wel bij haar.'

'Ik laat haar niet alleen,' zei Liz op besliste toon. Ze legde haar weer plat in haar bedje en streelde haar haar, terwijl Tommy doodsbenauwd naar zijn zusje stond te kijken. Ze was zo bleek dat ze bijna dood leek. Als je niet heel goed keek, zag je niet eens dat ze ademhaalde. Het was nauwelijks te geloven dat ze ooit weer wakker zou worden en zou giechelen en lachen, maar hij wilde vast geloven dat dat eens weer zou gebeuren.

'Hoe kon ze zo gauw zo erg ziek worden? Gisteravond mankeerde haar nog niets,' zei Tommy, geschokt en in de war.

'Ze was wel ziek, maar ik dacht dat het niet erg was.' Liz keek opeens met een woedende blik naar John, alsof het zijn schuld was dat ze er niet op had aangedrongen de dokter te laten komen. Ze vond het nu een afschuwelijke gedachte dat zij hadden liggen vrijen terwijl Annie in haar slaapkamer het bewustzijn had verloren. 'Ik had erop moeten staan dat Walt gisteravond langskwam.'

'Je kon toen niet weten dat dit met haar zou gebeuren,' stelde John haar gerust. Ze zweeg.

Toen hoorden ze de dokter op de deur kloppen. John haastte zich hem binnen te laten. Het was ijskoud buiten en de voorspelde storm was begonnen. Het sneeuwde en de sfeer was buiten net zo troosteloos als in Annies slaapkamer.

'Wat is er aan de hand?' vroeg de dokter aan John, terwijl ze snel naar haar toe liepen.

'Dat weet ik niet. Volgens Liz heeft ze heel hoge koorts en we kunnen haar niet wakker krijgen.' Ze stonden al in de deuropening, en met een kort knikje naar Liz en haar zoon was de dokter in twee stappen bij Annies bed. Hij bevoelde haar, probeerde haar hoofd te bewegen en keek naar haar pupillen. Vervolgens luisterde hij naar haar borst, onderzocht hij in doodse stilte een aantal van haar reflexen en daarna draaide hij zich met een spijtige uitdrukking op zijn gezicht naar hen toe.

'Ik wil haar in het ziekenhuis laten opnemen en een ruggemergpunctie doen. Ik denk dat het meningitis is.'

'O mijn god.' Liz wist niet zeker wat dat betekende, maar ze wist wel dat het geen goed nieuws was, vooral door hoe Annie eruitzag. 'Wordt ze wel weer beter?' fluisterde Liz, terwijl ze Johns arm vastgreep. Tommy, die bij de aanblik van zijn geliefde zusje in de deuropening stond te huilen, was even vergeten. Liz kon haar hart horen bonzen terwijl ze op het antwoord van de dokter stond te wachten. Hoewel ze al heel lang bevriend waren en zelfs bij elkaar op school hadden gezeten, leek hij, nu hij hen van Annies lot op de hoogte moest brengen, wel een vijand.

'Ik weet het niet,' antwoordde hij eerlijk. 'Ze is behoorlijk ziek. Ik wil haar graag nu meteen naar het ziekenhuis brengen. Kan een van jullie met me meegaan?'

'We gaan allebei mee,' zei John beslist. 'We moeten ons alleen even aankleden. Tommy, blijf jij maar even bij de dokter en Annie.'

'Ik... pap...' Hij kon bijna niet uit zijn woorden komen en de tranen stroomden over zijn wangen. 'Ik wil ook met jullie mee... ik moet erbij zijn.' John wilde hem eerst tegenspreken, maar knikte toen. Hij begreep het. Hij wist wat ze voor hen allemaal betekende. Ze mochten haar niet verliezen.

'Kleed je dan maar aan.' Toen wendde hij zich tot de dokter: 'We zijn zo klaar.'

Liz stond zich al in hun slaapkamer aan te kleden. Ze had nu een onderbroekje, bh, jarretelgordel en kousen aan en stapte in een oude rok en een paar laarzen. Toen trok ze een trui aan, haalde een kam door haar haar, greep een jas en haar tas en haastte zich terug naar Annies slaapkamer.

'Hoe gaat het nu met haar?' vroeg ze buiten adem toen ze de kamer binnenkwam.

'Geen verandering,' antwoordde de dokter zacht. Hij hield voortdurend Annies hartslag en ademhaling in de gaten. Haar bloeddruk was heel laag, haar pols was zwak en ze zakte steeds dieper in een coma. Hij wilde haar onmiddellijk in het ziekenhuis hebben, maar hij wist ook heel goed dat men zelfs in het ziekenhuis maar heel weinig aan een hersenvliesontsteking kon doen.

John verscheen even later ook in wat bijeengeraapte kleding en Tommy had zijn hockeykleren aangetrokken. Die hadden in zijn kast voor het grijpen gelegen.

'Daar gaan we dan,' zei John, terwijl hij Annie optilde en Liz haar in twee dikke dekens rolde. Haar hoofdje gloeide bijna als een hete lamp. Haar huid zag er droog en schilferig uit en haar lippen leken een beetje blauw te worden. Ze holden naar de auto van de dokter en John ging met Annie op de achterbank zitten. Liz schoof naast hem en Tommy ging voorin naast de dokter zitten. Annie bewoog zich weer even, maar maakte de hele weg naar het ziekenhuis geen geluid, en de anderen zwegen ook. Liz keek op haar neer en streek het blonde haar zachtjes uit haar gezichtje. Ze kuste haar een paar maal op haar voorhoofd en elke keer als haar lippen het hete kinderhoofd beroerden, sloeg de schrik haar om het hart.

John droeg haar de afdeling voor acute opname binnen, waar de verpleegsters hen al stonden op te wachten. Walt had hen, voordat ze het huis verlieten, gewaarschuwd. Liz stond naast Annie en hield haar hand vast, terwijl ze de ruggemergpunctie verrichtten. Ze hadden haar gevraagd buiten te wachten, maar ze had geweigerd haar dochtertje alleen te laten.

'Ik blijf vlak bij haar,' had ze fel gezegd. De verpleegsters hadden elkaar aangekeken en de dokter had geknikt.

Laat in de middag wisten ze zeker dat zijn vermoeden juist was geweest. Annie had meningitis. Haar koorts was nog meer gestegen. Haar temperatuur was nu bijna tweeënveertig graden, en al hun pogingen die te verlagen hadden geen enkel resultaat gehad. Ze lag in een bed op de kinderafdeling met de gordijnen eromheen dichtgetrokken. Haar ouders en broer zaten bij haar; ze kreunde af en toe een beetje, maar verroerde zich niet en werd niet wakker. Toen de dokter haar onderzocht, was haar nek volkomen verstijfd. Hij wist dat ze het, tenzij de koorts zakte of ze tot bewustzijn kwam, niet lang meer zou volhouden. Maar er was niets dat ze konden doen om haar bij te brengen of het gevecht tegen de ziekte van haar over te nemen. Haar lot was hun uit handen genomen. Ze was hun vijfeneenhalf jaar geleden geschonken en had hun niets dan liefde en vreugde gebracht. Nu konden ze niets doen om te voorkomen dat het geschenk hen weer werd afgenomen, behalve bidden en hopen en haar smeken hen niet te verlaten. Maar ze scheen daar niets van te horen, terwijl haar moeder naast haar stond en haar gezichtje kuste en haar gloeiend hete handje streelde. John en Tommy hielden om beurten haar andere handje vast en liepen buiten in de gang te huilen. Geen van hen had zich ooit zo hulpeloos gevoeld. Maar Liz was degene die weigerde haar los te laten en het gevecht op te geven. Ze had het gevoel dat ze, als ze haar ook maar een moment alleen liet, de strijd zou verliezen. Ze wilde haar niet zomaar het donker laten binnenglijden; ze wilde haar aan zich vastklemmen en niet loslaten en uit alle macht voor haar vechten.

'We houden van je, liefje, we houden zo vreselijk veel van je... papa en Tommy en ik. Je moet wakker worden, je moet je ogen opendoen... toe dan schatje... toe dan... ik weet dat je het kunt. Je wordt heus gauw weer beter, dit is maar een piepklein virusje dat je ziek probeert te maken, maar dat vinden we niet goed, hè liefje? Kom dan Annie... wakker worden... alsjeblieft...' Zo praatte ze urenlang onvermoeibaar door, en weigerde zelfs haar tegen de avond te verlaten. Ze accepteerde uiteindelijk een stoel en ging zitten met Annies hand in de hare. Soms was ze even stil, dan begon ze weer te praten. John moest af en toe even weg omdat hij het niet meer kon aanzien. Tegen het avondeten moesten de verpleegsters Tommy wegleiden, omdat hij zo van streek was dat hij er niet langer tegen kon te zien hoe zijn moeder haar smeekte te blijven leven en hoe het kleine zusje, waar hij zoveel van hield, daar zo levenloos lag. Hij zag hoe zijn vader en moeder leden en kon het niet langer verdragen. Hij stond maar te snikken, en Liz had de kracht niet hem ook nog te troosten. Ze omarmde hem even, voordat de verpleegsters hem meenamen. Annie had haar meer nodig. Liz kon haar niet voor Tommy alleen laten. Ze zou later wel met hem praten.

Ongeveer een uur nadat hij was weggegaan, liet Annie een zacht kreetje horen en toen leken haar wimpers te trillen. Het was even net of ze haar ogen zou openen, maar ze deed het niet. In plaats daarvan kreunde ze nogmaals, maar gaf deze keer een zacht kneepje in haar moeders hand. Toen deed ze, alsof ze gewoon de hele dag had geslapen, haar ogen open en keek ze haar moeder aan.

'Annie?' fluisterde Liz, stomverbaasd door wat ze zag. Ze wenkte John dichterbij te komen. Hij was terug in de zaal en stond bij de deur. 'Dag liefje, papa en ik zijn bij je en we houden heel veel van je.' Haar vader had haar bed bereikt en ze stonden nu elk aan een kant van haar kussen. Ze kon haar hoofd niet in hun richting draaien, maar het was te merken dat ze hen duidelijk zag. Ze zag er slaperig uit en sloot weer even haar ogen; toen deed ze ze weer langzaam open en glimlachte.

'Ik hou van jullie,' zei ze zo zacht dat ze haar nauwelijks konden verstaan. 'Tommy?'

'Hij is er ook.' De tranen stroomden Liz over de wangen toen ze antwoordde, en ze kuste Annie zacht op haar voorhoofd. John huilde ook, het kon hem niet meer schelen dat ze het zag. Ze hielden zo ontzettend veel van haar. Hij zou alles doen om haar hier doorheen te slepen.

'Hou van Tommy...' zei ze weer zachtjes, 'hou van jullie...' en toen glimlachte ze stralend en zag ze er schattiger en volmaakter uit dan ooit. Ze lag erbij als een plaatje, zo blond met die grote blauwe ogen en de ronde wangetjes die ze allemaal zo graag kusten. Ze glimlachte naar hen alsof ze een geheimpje had waar zij niets vanaf wisten. Toen kwam Tommy binnen en zag haar ook. Ze keek in de richting van het voeteneinde en lachte hem toe. Hij dacht dat dat betekende dat ze weer beter was, en begon te huilen van opluchting dat ze haar niet zouden verliezen. En toen, met een blik die hen alle drie omvatte, zei ze eenvoudig: 'Dank je...' op een zachte fluistertoon. Daarna sloot ze glimlachend haar ogen en viel ze weer uitgeput in slaap. Tommy liep blij de zaal uit, maar Liz wist wel beter. Ze voelde dat er iets mis was, dat het niet betekende wat het leek. Met haar ogen op Annie gericht, voelde ze dat ze wegzweefde. Hun geschenk ging hen verlaten. Het werd hen weer afgenomen. Ze hadden haar maar zo kort gehad, maar een vluchtig ogenblik. Liz zat met Annies hand in de hare naar haar te kijken, terwijl John binnenkwam en weer wegging. Tommy was inmiddels op een stoel op de gang in slaap gevallen. Tegen middernacht verliet Annie hen voorgoed. Ze deed haar ogen niet meer open. Ze werd niet meer wakker. Ze had gezegd wat ze wilde zeggen, ze had hun alle drie verteld hoeveel ze van hen hield. Ze had hen zelfs bedankt... dank je... voor vijf heerlijke jaren. Vijf korte jaren... dank je... voor dit gouden leventje dat maar zo kort aan hen was geschonken. Liz en John waren bij haar toen ze stierf; ze hielden ieder een hand vast, niet om haar tegen te houden maar om haar te bedanken voor alles wat ze hun had gegeven. Ze wisten inmiddels dat ze haar niet meer konden beletten hen te verlaten, ze wilden alleen maar bij haar vertrek aanwezig zijn.

'Ik hou van je,' fluisterde Liz voor de laatste keer, terwijl Annie haar laatste zuchtje adem uitblies. 'Ik hou van je...' Het was slechts een echo. Ze was op engelenvleugels van hen weggevlogen. Het geschenk was hen afgenomen. Annie Whittaker was een zieltje geworden. Haar broer lag nog steeds op de gang te slapen; hij had alleen nog herinneringen aan haar... gedachten aan haar... en aan hoeveel hij net als de anderen van haar had gehouden. Nog maar een paar dagen geleden hadden ze net gedaan of ze engelen waren in de sneeuw, nu was ze een echt engeltje geworden.

2

De begrafenis was een intens verdrietige, emotionele gebeurtenis, een nachtmerrie voor iedere moeder. Hij vond twee dagen voor oudejaarsdag plaats en al hun vrienden waren aanwezig: kinderen, ouders, haar juffen van de peuterklas en de kleuterschool, Johns collega's en werknemers en de onderwijzeressen waar Liz mee had gewerkt. Walter Stone was er ook. Hij nam hen apart en zei dat hij zich verwijten maakte dat hij op de avond dat Liz hem had gebeld niet was langsgekomen. Hij had aangenomen dat het maar een griepje of een verkoudheid was en dat had hij niet moeten doen. Hij gaf wel toe dat hij, zelfs al was hij gekomen, toch niets had kunnen doen. De statistieken toonden aan dat meningitis bij jonge kinderen bijna altijd slecht afliep. Liz en John benadrukten vriendelijk dat hij zich niet schuldig hoefde te voelen. Maar Liz gaf zichzelf wel de schuld dat ze hem niet had gevraagd die avond toch te komen kijken, en John gaf zichzelf net zozeer de schuld omdat hij tegen Liz had gezegd dat er niets aan de hand was. Bovendien verafschuwden ze zichzelf omdat ze met elkaar hadden gevrijd terwijl Annie in haar bedje in een coma wegzakte. Tommy wist niet waarom hij zich ook schuldig voelde aan haar dood. Hij had misschien iets kunnen doen. Maar dat had niemand gekund.

Annie was, zoals de priester het die dag zei, een geschenk voor korte tijd geweest. Een engeltje dat God hun had geleend, een vriendinnetje dat was gekomen om hun iets over de liefde te leren en hen dichter bij elkaar te brengen. Dat had ze ook gedaan. Iedereen die daar zat, herinnerde zich de guitige glimlach, de grote blauwe ogen en het stralende gezichtje dat bij iedereen een glimlach te voorschijn toverde en maakte dat iedereen van haar hield. Niemand twijfelde eraan dat ze in hun midden was gekomen als een liefdevol geschenk. De vraag was nu hoe ze zonder haar verder moesten leven. Ze hadden allemaal het gevoel alsof de dood van het kind een bestraffing voor hun zonden was, en tevens een waarschuwing voor wat men op ieder moment kan verliezen. Het was een allesomvattend verlies, van hoop, van leven en van de toekomst. Een verlies van warmte en van alles wat men koesterde. Er bestonden op die ijskoude decembermorgen geen eenzamer mensen dan Liz, John en Tommy Whittaker. Ze bleven verkleumd aan haar graf staan, te midden van hun vrienden, niet in staat zich van haar los te rukken, niet in staat haar daar achter te laten in die kleine, witte kist vol bloemen.

'Ik kan het niet,' zei Liz met toegeknepen keel na afloop van de dienst. John wist meteen wat ze bedoelde en hield haar stevig bij de arm, bang dat ze hysterisch zou worden. Ze waren al dagenlang in alle staten en Liz zag er nu nog veel slechter uit. 'Ik kan haar hier niet achterlaten... dat kan ik niet.' Ze snikte het uit. Ondanks haar tegenstribbelen trok hij haar met zich mee.

'Ze ligt hier niet, Liz, ze is allang weg. Ze is nu heel gelukkig.'

'Ze is helemaal niet gelukkig. Ze hoort bij mij, ik wil haar terug hebben... ik wil haar terug hebben...' snikte ze, terwijl hun vrienden, niet wetend hoe ze haar konden helpen, stilletjes vertrokken. Er viel ook niets te doen of te zeggen om het verdriet te verzachten of te doen verdwijnen. Tommy stond met pijn in zijn hart naar hen te kijken en miste Annie verschrikkelijk.

'Gaat het een beetje, jongen?' vroeg zijn hockeytrainer, toen hij langs hem heen liep en de tranen van zijn wangen veegde zonder dat hij moeite deed ze te verbergen. Tommy knikte eerst ja en schudde toen nee en liet zich daarna huilend in de armen van de forse man vallen. 'Ik weet het wel... ik weet het wel... ik ben op mijn eenentwintigste mijn zusje verloren. Zij was toen vijftien, het is rot... ontzettend rot. Maar je hebt mooie herinneringen, ze was een lief ding,' zei hij, met

Tommy meehuilend. 'Houd die herinneringen goed vast, jongen, want ze komt je hele leven als kleine zegeningen bij je terug. De engelen geven ons soms van die kleine geschenken... soms merk je het niet eens. Maar ze zijn er wel. En zij is er ook. Als je alleen bent, moet je af en toe maar eens met haar praten. Ze hoort je heus wel... en jij zult haar horen. Je zult haar nooit verliezen.' Tommy keek hem een ogenblik verbaasd aan, zich afvragend of hij wel goed bij zijn hoofd was, en knikte toen. Het was zijn vader inmiddels met moeite gelukt zijn moeder van het graf weg te leiden. Ze kon nauwelijks meer vooruitkomen toen ze bij de auto aankwamen. Zijn vader zag gewoon grijs terwijl hij naar huis reed en ze zwegen alle drie.

De hele middag kwamen er mensen langs, die eten meebrachten. Sommigen lieten voedsel of bloemen op de stoep achter, bang hen lastig te vallen of onder ogen te komen. Maar er scheen voortdurend een hele stroom mensen af en aan te komen. Er waren er ook die wegbleven, alsof ze dachten dat hen, als ze met de Whittakers in aanraking kwamen, ook iets ergs zou overkomen. Alsof een tragedie besmettelijk was.

Liz en John zaten in de woonkamer en zagen er uitgeput en versteend uit. Ze deden hun best hun vrienden welkom te heten en waren opgelucht toen het 's avonds laat genoeg was om de voordeur op slot te doen en de telefoon niet meer op te nemen. Tommy was de hele tijd op zijn eigen kamer gebleven en had niemand willen zien. Hij was een paar keer langs Annies kamer gelopen, maar dat was verschrikkelijk geweest. Tenslotte had hij haar kamerdeur dichtgetrokken, zodat hij niet meer naar binnen kon kijken. Hij kon zich alleen nog maar voor de geest halen hoe ze er die laatste morgen had uitgezien: zo ziek, zo bleek en levenloos, slechts een paar uur voordat ze hen had verlaten. Hij kon zich nauwelijks herinneren hoe ze eruit had gezien toen ze nog gezond was en hem plaagde, of lachte. Hij zag opeens alleen haar gezicht nog maar voor zich in het ziekenhuisbed, die laatste minuten toen ze 'dank je' had gezegd en daarna was gestorven. Hij kon die woorden en dat gezichtje niet vergeten en vroeg zich voortdurend af wat de reden voor haar dood was geweest. Waarom was ze gestorven? Waarom was het zo gelopen? Waarom was hij het niet geweest in plaats van Annie? Maar hij sprak met niemand over die gedachten, hij zei er geen woord over. De Whittakers spraken de rest van de week helemaal niet met elkaar. Ze praatten alleen tegen hun vrienden als het moest, maar Tommy deed dat niet.

Oudejaarsavond ging voorbij als alle avonden, en ze besteedden geen enkele aandacht aan nieuwjaarsdag. Twee dagen later ging hij weer naar school, maar niemand zei iets tegen hem. Iedereen wist wat er was gebeurd. Zijn hockeytrainer was vriendelijk, maar zei geen woord meer over zijn eigen zusje of over Annie. Iedereen vermeed het ook maar een woord te zeggen over wat Tommy was overkomen, zodat hij nergens met zijn verdriet terechtkon. Zelfs de aanblik van Emily, het meisje waar hij al maandenlang heel verlegen een oogje op had gehad, kon hij niet meer verdragen, omdat hij het met Annie over haar had gehad. Alles herinnerde hem aan zijn verlies en maakte hem wanhopig. Hij haatte de voortdurende pijn, alsof hem een been was afgezet, en de wetenschap dat iedereen vol medelijden naar hem keek. Of misschien vonden ze hem vreemd. Ze zeiden geen woord tegen hem. Ze lieten hem met rust, en hij werd een eenling. Dat werden zijn ouders ook. Na de eerste stroom bezoekers zagen ze hun vrienden niet meer. Ze zagen elkaar bijna niet meer. Tommy zat nooit meer met hen aan tafel. Hij kon het niet opbrengen zonder Annie aan de keukentafel te gaan zitten en 's middags thuis te komen en geen melk met koekjes meer met haar te delen. Hij vond het vreselijk zonder haar thuis te zijn. Dus bleef hij zo lang mogelijk op de training en at daarna het avondeten dat zijn moeder in de keuken voor hem had klaargezet. Hij bleef er meestal naast het fornuis bij staan en gooide de helft in de vuilnisbak. Soms nam hij alleen maar een handvol koekjes en een glas melk mee naar zijn kamer en at 's avonds helemaal niet. Zijn moeder scheen ook niet meer te eten en zijp vader kwam steeds later thuis van zijn werk en scheen dan ook geen honger te hebben. Samen aan tafel zitten eten was er voor geen van hen meer bij, ze waren bang bij elkaar te zijn en gingen elkaar uit de weg. Het was alsof ze wisten dat, als ze met z'n drieën waren, de afwezigheid van de vierde te pijnlijk zou zijn om te verdragen.

Alles herinnerde hen aan haar, alles deed hun pijn opleven als een kloppende zenuw die slechts af en toe even ophield. De rest van de tijd was de pijn die hij veroorzaakte bijna ondraaglijk.

Zijn trainer zag wel wat er met hem aan de hand was, en een van zijn leraressen zei er vlak voor de voorjaarsvakantie iets over. Voor het eerst in al zijn schooljaren waren zijn cijfers gezakt en leek hij nergens meer iets om te geven. Niet zonder Annie.

'Het gaat slecht met die jongen van Whittaker,' merkte zijn klasselerares op een dag op tegen de wiskundelerares, toen ze samen aan de docententafel in het cafetaria zaten. 'Ik was vorige week van plan zijn moeder te bellen, maar toen kwam ik haar in de stad tegen. zag er nog slechter uit dan hij. Volgens mij was het een enorme klap voor ze toen dat meisje vorige winter overleed.'

'Dat kan ik me voorstellen,' zei de wiskundelerares meelevend. Ze had zelf kinderen, en had geen idee hoe zij zoiets zou overleven. 'Hoe slecht? Heeft hij onvoldoendes?'

'Nog niet, maar het scheelt niet veel,' zei ze ronduit. 'Hij was een van mijn beste leerlingen. Ik weet hoe belangrijk zijn ouders een goede opleiding vinden. Zijn vader denkt er zelfs over hem naar een van de beste universiteiten te sturen, als hij dat wil en als zijn cijfers goed genoeg zijn. Maar dat zijn ze nu beslist niet.'

'Hij kan het nog best inhalen. Het is nog maar drie maanden geleden. We moeten hem de tijd geven. Volgens mij moeten we hem en zijn ouders met rust laten en even afwachten hoe hij er aan het eind van het schooljaar voor staat. We kunnen ze nog altijd waarschuwen als hij helemaal de verkeerde kant op gaat en zakt voor een tentamen of zoiets.'

'Ik vind het alleen verschrikkelijk dat hij zo afzakt.'

'Hij kan misschien niet anders. Misschien heeft hij al zijn krachten nodig om die gebeurtenis te verwerken. Misschien is dat nu belangrijker. Hoe moeilijk ik dat soms ook vind om toe te geven, er zijn belangrijker dingen in het leven dan maatschappijleer en meetkunde. Laten we die jongen de gelegenheid geven weer wat op adem te komen en zijn evenwicht te hervinden.'

'Maar het duurt al drie maanden,' herhaalde de andere lerares. Het was inmiddels al eind maart. Eisenhower zat al twee maanden in het Witte Huis, het poliovaccin van Salk was een succes gebleken en Lucille Ball had eindelijk haar uitgebreid aangekondigde kind gekregen. De wereld draaide snel door, maar niet voor Tommy Whittaker. Zijn leven was met Annies dood tot stilstand gekomen.

'Hoor eens, als het mijn kind was, zou ik er de rest van mijn leven niet meer overheen komen,' zei de sympathiekste van de twee leraressen zacht.

'Dat weet ik wel.' De leraressen zwegen, hun gedachten bij hun eigen gezin, en kwamen tegen het eind van hun lunchpauze overeen dat ze Tommy nog even de tijd zouden geven. Maar het was iedereen opgevallen. Hij had nergens meer belangstelling voor. Hij had zelfs besloten dat voorjaar geen basketbal of baseball te gaan spelen, hoewel de trainer hem nog steeds probeerde over te halen. Thuis was zijn kamer een enorme rotzooi, voerde hij niets meer uit en had hij voor het eerst van zijn leven voortdurend ruzie met zijn ouders.

Zij konden echter ook niet meer met elkaar overweg. Zijn vader en moeder snauwden elkaar voortdurend af en de een gaf de ander altijd wel ergens luidkeels de schuld van. Er was geen benzine getankt, vuilnisbak op straat gezet, hond uitgelaten, rekening betaald, cheque gepost, koffie gekocht of brief beantwoord. Het waren allemaal onbelangrijke dingen, maar het enige dat ze nog deden was ruzie maken. Zijn vader was zelden thuis. Zijn moeder glimlachte nooit meer. Niemand had de ander nog iets vriendelijks te zeggen. Ze leken zelfs helemaal geen verdriet meer te hebben, ze waren alleen maar kwaad. Ze waren woedend, op elkaar, de wereld, het leven en het lot dat Annie zo wreed bij hen had weggehaald. Maar niemand zei dat ooit. Ze schreeuwden alleen maar en klaagden over allerlei andere zaken, zoals de hoge elektriciteitsrekening.

Het was makkelijker voor Tommy om maar gewoon uit hun buurt te blijven. Hij hing meestal wat in de tuin rond, dan zat hij op het trapje achter het huis na te denken, en hij was begonnen met roken. Hij had zelfs een paar keer een paar biertjes meegenomen. Zo zat hij daar dan soms onder het balkon, uit de eindeloze regen die al maanden neerstortte, bier te drinken en Camels te roken. Hij voelde zich dan heel volwassen en hij moest zelfs een keer glimlachen toen hij eraan dacht dat Annie, als ze hem had kunnen zien, verschrikkelijk verontwaardigd zou zijn geweest. Maar ze zag hem niet en het kon zijn ouders geen snars schelen, dus deed het er niets toe wat hij uitvoerde. Bovendien was hij al zestien. Volwassen.

'Het kan me geen donder schelen of je al zestien bent, Maribeth Robertson,' zei haar vader op een avond in maart in Onawa, Iowa. Dat lag ongeveer honderdvijftig kilometer verwijderd van de plek waar Tommy langzaam onder het balkon van zijn ouderlijk huis dronken zat te worden van het bier, terwijl hij toekeek hoe de storm de bloemperken van zijn moeder platsloeg. 'Je komt in die flodderjurk de deur niet uit, met die winkel vol make-up op je gezicht. Ga je gezicht wassen en trek dat ding maar weer uit.'

'Maar pap, het is het voorjaarsbal. Iedereen draagt make-up en een lange jurk.' Het meisje dat haar oudere broer twee jaar geleden mee had gevraagd en dat toen dezelfde leeftijd had als zij nu, had er heel wat gewaagder uitgezien, en daar had haar vader geen enkel bezwaar tegen gemaakt. Maar dat was

Ryans vriendinnetje en natuurlijk iets heel anders. Ryan mocht alles. Dat was een jongen, Maribeth niet.

'Als je er naartoe wilt, trek je een fatsoenlijke jurk aan, anders blijf je maar thuis bij je moeder naar de radio luisteren.' De verleiding om thuis te blijven was groot, maar aan de andere kant kreeg ze maar één keer de kans naar haar vierdejaarsbal te gaan. Ze overwoog toch maar niet te gaan, vooral als ze een jurk aan moest waarin ze eruitzag als een non, maar ze wilde eigenlijk ook niet thuis blijven. Ze had deze jurk van een oudere zus van een van haar vriendinnen geleend en hij was iets te groot, maar ze vond hem enig. Hij was van pauwblauwe tafzijde met schoenen erbij in dezelfde kleur, die ontzettend pijn deden omdat ze een maat te klein waren. Maar dat was de moeite waard. Het was een strapless jurk met een bolerootje erover, zo laag uitgesneden dat haar borsten er mooi in uitkwamen. Ze wist best dat haar vader hem daarom niet geschikt vond.

'Ik zal het jasje aanhouden papa, dat beloof ik je.'

'Jasje of niet, je mag die jurk hier thuis bij je moeder aanhouden. Als je naar het bal wilt, zul je iets anders moeten aantrekken, anders kun je het wel vergeten. Dat zou ik eerlijk gezegd helemaal niet erg vinden. Die meisjes zien er in die laag uitgesneden jurken allemaal uit als hoeren. Je hoeft je lichaam niet te ontbloten om bij de jongens op te vallen, Maribeth. Dat kun je niet gauw genoeg leren, anders kom je met de verkeerde types aanzetten, dat kan ik je verzekeren,' zei hij streng, en haar jongere zusje Noelle rolde met haar ogen. Zij was pas dertien en heel wat rebelser dan Maribeth ooit zou durven zijn. Maribeth was een lief meisje en Noelle ook, maar zij wilde meer opwinding in haar leven dan Maribeth. Zelfs op haar dertiende begonnen haar ogen al te glimmen als een jongen naar haar floot. Maribeth was op haar zestiende een stuk verlegener en heel wat minder geneigd haar vader tegen te spreken.

Uiteindelijk ging Maribeth huilend in haar kamer op bed liggen, maar haar moeder kwam binnen en hielp haar iets uit te zoeken om te dragen. Zoveel had ze niet, maar wel een nette, donkerblauwe jurk met een witte kraag en lange mouwen, waarvan Margaret Robertson wist dat haar man hem geschikt zou vinden. Maar alleen al bij de aanblik van de jurk die haar moeder voor haar uitkoos, sprongen de tranen Maribeth weer in de ogen. Hij was vreselijk.

'Mam, dan zie ik eruit als een non. Iedereen lacht zich naar.' Ze zag er doodongelukkig uit, ze had altijd al een hekel aan die jurk gehad.

'Niet iedereen heeft zo'n soort jurk aan, Maribeth,' zei haar moeder, wijzend op de geleende blauwe. Ze moest toegeven dat hij leuk was, maar de schrik sloeg haar ook een beetje om het hart. Maribeth zag er in die jurk uit als een volwassen vrouw. Op haar zestiende was ze gezegend, of juist niet, met grote borsten, slanke heupen, een heel smalle taille en lange, prachtige benen. Zelfs gewone kleren konden niet verbergen hoe mooi ze was. Ze was langer dan haar meeste vriendinnen en ze was al heel jong volgroeid. Het duurde een uur om haar zover te krijgen dat ze de jurk aantrok en haar vader zat inmiddels in de voorkamer de jongen waar ze mee uitging ronduit en genadeloos het hemd van zijn lijf te vragen. Maribeth kende hem nauwelijks; hij zat er heel zenuwachtig bij terwijl meneer Robertson hem ondervroeg over zijn plannen als hij van school kwam en hij moest toegeven dat hij die nog niet had. Bert Robertson had hem al verzekerd dat hard werken geen kwaad kon voor een kerel en dat het leger ook niet zo'n slecht idee zou zijn. David O'Connor zat heftig en met een wanhopige blik in zijn ogen te knikken toen Maribeth tenslotte de kamer binnenkwam. Ze had de gehate jurk aan, met haar moeders parels om hem een beetje op te vrolijken. Ze had platte, donkerblauwe schoenen aan in plaats van de pauwblauwe satijnen pumps die ze gehoopt had te dragen. Maar ze stak toch nog een stuk boven David uit, dus hield ze zich voor dat dat niet erg was. Ze wist zeker dat ze er afschuwelijk uitzag; de donkere jurk stond in scherp contrast met haar vlammend rode haar, wat haar nog onzekerder maakte dan ze al was. Ze had zich, toen ze David begroette, nog nooit zo onaantrekkelijk gevonden.

'Je ziet er heel leuk uit,' zei David weifelend. Hij droeg het donkere pak van zijn oudere broer, dat een paar maten te groot voor hem was. Hij overhandigde haar een corsage, maar zijn handen trilden te veel om hem op te kunnen spelden, dus hielp haar moeder hem een beetje.

'Veel plezier vanavond,' zei haar moeder vriendelijk, terwijl ze toch wel wat medelijden met haar dochter had. Ze vond eigenlijk dat ze die helderblauwe jurk best had mogen dragen. Ze zag er zo leuk in uit en zo volwassen. Maar als Bert eenmaal iets had besloten, was hij niet meer te vermurwen. Bovendien wist ze hoeveel zorgen hij zich over zijn dochters maakte. Twee van zijn zusters hadden jaren geleden moeten trouwen en hij had altijd tegen Margaret gezegd dat hij ten koste van alles zou voorkomen dat zijn dochters hetzelfde zou gebeuren. Dat moesten nette meisjes worden, die met goeie kerels zouden trouwen. Hij duldde geen hoeren in zijn huis, geen stiekeme sex of wilde toestanden, dat had hij altijd duidelijk laten weten. Alleen Ryan mocht doen wat hij wilde. Tenslotte was dat een jongen. Die was nu achttien en werkte bij Bert in het bedrijf. Bert Robertson was de meest succesvolle garagehouder in Onawa. Voor drie dollar per uur had hij zijn zaakjes goed voor elkaar en daar was hij trots op.

Ryan werkte graag voor hem en zei altijd dat hij net zo'n goede automonteur was als zijn vader. Ze konden goed met elkaar opschieten en gingen af en toe samen een weekend jagen of vissen. Dan bleef Margaret met de meisjes thuis en ging ze met hen naar de bioscoop of deed ze achterstallig naaiwerk. Ze had nooit buitenshuis gewerkt en daar was Bert ook trots op. Hij was beslist niet rijk, maar hij kon iedereen in de stad recht in de ogen kijken. En hij zou niet toestaan dat een dochter van hem daar verandering in aanbracht door een jurk te lenen en naar het voorjaarsbal te gaan als een bronstige pauw. Ze was een knap meisje, maar daarom moest ze juist in de hand worden gehouden, zodat ze niet zo'n wilde werd als zijn zusters.

Hijzelf was met een onopvallend meisje getrouwd. Margaret O'Brien had, voordat ze hem ontmoette, non willen worden. Ze was al bijna twintig jaar een uitstekende vrouw voor hem. Maar hij zou nooit met haar zijn getrouwd als ze er als een troela had uitgezien, zoals Maribeth net, of hem voortdurend had tegengesproken, zoals Noelle. Een zoon was heel wat. makkelijker dan een dochter, had hij al jaren geleden besloten, hoewel Maribeth het hem nooit eerder lastig had gemaakt. Maar ze had vreemde ideeën, over vrouwen en wat die al dan niet konden doen, en over een schoolopleiding en zelfs de universiteit. Haar docenten hadden haar het hoofd op hol gejaagd door haar te vertellen hoe knap ze wel was. Niet dat er iets mis was met een goed opgeleid meisje. Tot op zekere hoogte dan, vond Bert, zolang ze maar wist waar de grens lag en in hoeverre ze die kennis moest gebruiken. Bert zei vaak dat je niet naar de universiteit hoefde om een luier te kunnen verschonen. Een beperkte opleiding was al genoeg om in het bedrijf te kunnen meehelpen. Hij had er geen bezwaar tegen als ze een boekhoudcursus ging doen, zodat ze hem uiteindelijk met zijn boekhouding kon helpen, maar sommige van haar krankzinnige ideeën raakten kant noch wal. Vrouwelijke artsen, ingenieurs, advocaten, zelfs de verpleging vond Bert al te ver gaan. Waar had ze het in vredesnaam over? Dat wilde hij echt wel eens weten. Meisjes moesten zich gedragen, zodat ze hun eigen leven of dat van een ander niet bedierven. Ze werden geacht te trouwen en kinderen te krijgen, net zoveel als hun man zich kon veroorloven of zei dat hij wilde hebben. En dan hoorden ze voor hun man, kinderen en huis te zorgen en niet te veeleisend te zijn. Dat had hij Ryan ook voorgehouden. Hij wilde ook niet dat hij met de een of andere lellebel kwam aanzetten, of iemand zwanger maakte met wie hij niet wilde trouwen. Wat de meisjes betrof lag het anders. Die moesten zich gedragen, en niet halfnaakt naar een bal gaan of hun ouders gek maken met belachelijke ideeën over vrouwen. Hij vroeg zich wel eens af of de films die ze met Margaret zagen ze op zulke rare gedachten bracht. Aan Margaret kon het niet liggen. Dat was een stille vrouw, die hem nog nooit een centje last had bezorgd. Maribeth was een heel ander verhaal. Het was een goed meisje, maar Bert had altijd al verwacht dat haar moderne ideeën wel eens een heleboel problemen zouden kunnen veroorzaken.

Maribeth en David kwamen ruim een uur te laat op het bal aan. Iedereen scheen zich zonder hen best te vermaken. Hoewel ze niet geacht werden alcohol te drinken, zag een aantal jongens er al dronken uit. Een paar meisjes ook. Ze had toen ze aan kwamen rijden ook een paar stellen in auto's zien zitten, maar ze had haar best gedaan niet te kijken. Het was gênant dat met David te zien. Ze kende hem nauwelijks en ze waren eigenlijk niet bevriend. Maar niemand anders had haar voor het bal uitgenodigd en ze had er dolgraag naartoe gewild om te zien hoe het was en om erbij te horen. Ze had er genoeg van om een buitenbeentje te zijn. Ze was al jarenlang de beste van de klas, en een deel van de kinderen had daarom een hekel aan haar. De rest negeerde haar gewoon.

Ze geneerde zich altijd voor haar ouders als die naar school kwamen. Haar moeder was zo'n grijs muisje en haar vader schreeuwde altijd en commandeerde iedereen in het rond, vooral haar moeder. Die had hem nog nooit tegengesproken. Ze was bang voor hem en was het in alles met hem eens, zelfs wanneer hij het duidelijk mis had. Hij had altijd overal luidkeels wat over te zeggen, vooral over vrouwen. Over hun rol in het leven, het belang van mannen en het onbelang van een goede opleiding. Hij stelde zichzelf altijd tot voorbeeld. Hij was een wees uit Buffalo, die het ondanks alleen maar lagere school helemaal had gemaakt. Niemand had volgens hem meer nodig en het feit dat haar broer de moeite had genomen de middelbare school af te maken was niets minder dan een wonder. Hij was een verschrikkelijk slechte leerling geweest en was voortdurend van school gestuurd vanwege zijn slechte gedrag. Maar als het alleen maar om Ryan ging en niet om de meisjes vond haar vader het wel amusant. Ryan zou waarschijnlijk marinier zijn geworden en naar Korea zijn gegaan als hij niet was afgekeurd vanwege zijn platvoeten en zijn knie die hij met rugby had beschadigd. Ryan en zij hadden elkaar nooit veel te vertellen. Ze kon altijd nauwelijks geloven dat ze tot hetzelfde gezin behoorden en op dezelfde planeet waren geboren.

Hij was een knappe, arrogante jongen, niet erg intelligent en het was moeilijk te geloven dat ze familie van elkaar waren. 'Waar ben je eigenlijk wél in geïnteresseerd?' had ze hem op een dag gevraagd, toen ze probeerde uit te vinden wie hij was en misschien ook wel wie zij was in relatie tot hem. Hij had haar stomverbaasd aangestaard, zich afvragend waarom ze die vraag eigenlijk stelde.

'Auto's, meisjes, bier... plezier maken. Pa heeft het alleen maar over werken. Dat is prima, zolang ik maar aan auto's mag werken en niet bij een bank of een verzekeringsmaatschappij hoef of zoiets. Ik bof eigenlijk best dat ik voor pa mag werken.'

'Dat is waar,' zei ze zacht, terwijl ze hem met haar onderzoekende, grote groene ogen aankeek en probeerde respect voor hem te voelen. 'Maar wil je dan niet meer?'

'Hoezo meer?' Hij begreep de vraag niet eens.

'Wat dan ook. Meer dan alleen voor papa werken. Naar Chicago of New York gaan, een betere baan vinden... of naar de universiteit.' Dat was haar eigen droom. Zij wilde zoveel meer en ze had niemand met wie ze haar dromen kon delen. Zelfs de meisjes in haar klas waren anders dan zij. Niemand snapte waarom ze zich zo druk maakte over haar cijfers of haar huiswerk. Wat deed dat er nu allemaal toe? Wie vond dat nu belangrijk? Zij wel. Maar dat had tot gevolg dat ze geen vriendinnen had en met een jongen als David naar het bal moest.

Haar dromen had ze echter nog wel. Die kon niemand haar afnemen. Zelfs haar vader niet. Maribeth wilde een carrière, een interessantere plek om te wonen, een leuke baan, een goede opleiding als ze die tenminste ooit zou kunnen betalen en uiteindelijk een man van wie ze kon houden en die ze kon respecteren. Ze kon zich niet voorstellen dat ze haar leven met iemand die ze niet bewonderde zou kunnen doorbrengen. Ze kon zich geen leven zoals dat van haar moeder indenken, getrouwd met een man die nooit enige aandacht aan haar schonk, nooit naar haar mening luisterde en die nooit wilde weten wat ze dacht. Zij wilde heel wat meer. Ze had een heleboel dromen, een heleboel ideeën, die anderen belachelijk vonden. Behalve haar docenten, die wisten wat een uitzondering ze was en die haar wilden helpen zich te bevrijden van de banden die haar gevangen hielden. Zij wisten hoe belangrijk een goede opleiding voor haar was. Maar ze kreeg alleen de gelegenheid iets van zichzelf prijs te geven als ze een opstel of een verhandeling voor een van haar vakken moest schrijven. Dan werd ze voor haar ideeën geprezen, maar dat duurde maar heel kort, dat was zo voorbij. Ze kreeg nooit de kans er met iemand over te praten.

'Wil je een glas bowl?' vroeg David.

'Wat zeg je?' Haar gedachten waren ver weg. 'Sorry, ik dacht aan iets heel anders. Het spijt me dat mijn vader je vanavond zo heeft zitten uithoren. We kregen ruzie over mijn jurk en ik moest me verkleden.' Ze voelde zich nog minder op haar gemak dan gewoonlijk.

'Die jurk is best leuk,' zei hij, maar ze kon zien dat hij loog. Hij was helemaal niet leuk, dat wist ze heel goed. De donkerblauwe jurk was zo ouderwets en saai dat het haar heel wat moeite had gekost hem aan te trekken. Maar ze was eraan gewend anders te zijn en uitgelachen te worden. Dat zou ze tenminste moeten zijn. Ze was altijd het buitenbeentje, dat was nooit anders geweest. Daarom had David O'Connor er ook geen moeite mee gehad haar mee naar het bal te vragen. Hij wist dat niemand anders dat zou doen. Ze was leuk om te zien, maar ze was vreemd, dat zei iedereen. Ze was te lang, met vlammend rood haar en een fantastisch figuur, maar haar schoolwerk had haar enige belangstelling en ze ging nooit uit. Niemand vroeg haar mee. Dus had hij wel verwacht dat ze ja zou zeggen, en dat had ze ook gedaan. Hij deed niet aan sport, hij was klein van stuk en had ontzettende problemen met zijn huid. Wie anders had hij kunnen vragen dan Maribeth Robertson? Ze was zijn enige keus geweest, behalve een paar echt lelijke meisjes in wiens gezelschap hij zich doodgeschaamd zou hebben. Bovendien vond hij Maribeth wel aardig. Maar hij vond haar vader een vreselijke vent. Die ouwe had hem werkelijk door de wringer gehaald, toen hij op haar zat te wachten. Hij had zich net afgevraagd of hij daar de hele avond zou moeten zitten, toen ze eindelijk te voorschijn kwam in die donkerblauwe jurk met die witte kraag. Ze zag er best leuk uit. Je kon nog steeds zien wat een geweldig figuur ze had, zelfs in die vreselijke jurk. Wat deed het er bovendien toe? Hij popelde om met haar te dansen en haar lichaam tegen het zijne te voelen. Bij de gedachte alleen al werd hij opgewonden.

'Wil je een glas bowl?' herhaalde hij. Ze knikte. Ze wilde het eigenlijk niet, maar ze wist niet wat ze anders moest zeggen. Het speet haar nu dat ze was gekomen. Hij was zó'n ei en niemand anders zou haar ten dans vragen, en ze zag er zo stom uit in die donkerblauwe jurk. Ze had thuis moeten blijven en met haar moeder naar de radio luisteren, zoals haar vader had gedreigd. 'Ik ben zo terug,' verzekerde David haar en verdween. Ze keek naar de dansende paren. Ze vond dat de meeste meisjes er enig uitzagen, in felgekleurde jurken met wijde rokken en korte jasjes. Net als de jurk die ze zelf bijna had gedragen, maar niet had mogen aantrekken.

Het leek eeuwig te duren voordat David weer opdook en toen hij voor haar stond, glimlachte hij. Hij keek heel geheimzinnig en zodra ze een slok van haar bowl had genomen, wist ze waar zijn vrolijkheid vandaan kwam. Het smaakte vreemd en ze was er zeker van dat iemand er alcohol bij had gedaan.

'Wat zit hierin?' vroeg ze, terwijl ze eraan rook en nog een slokje nam om haar verdenking te staven. Ze had nog niet zo vaak alcohol gedronken, maar ze wist zeker dat er iets in de bowl zat.

'Alleen maar een sapje waar je vrolijk van wordt,' grinnikte hij. Hij leek opeens nog kleiner en miezeriger dan toen hij haar uitnodigde. Het was echt een vreselijk ventje en de manier waarop hij naar haar loerde was weerzinwekkend.

'Ik wil niet dronken worden,' zei ze zonder omhaal, vol spijt dat ze was gekomen en vooral met hem. Zoals gewoonlijk voelde ze zich als een vis op het droge.

'Kom op, Maribeth, niet zo flauw doen. Je wordt heus niet dronken. Neem een paar slokken, daar word je vrolijk van.'

Ze keek hem onderzoekend aan en besefte dat hij er al meer van had gedronken toen hij hun glazen haalde. 'Hoeveel heb jij al op?'

'De vijfdeklassers hebben een paar flessen rum achter het gymlokaal en Cunningham heeft een fles wodka bij zich.'

'Geweldig zeg, fantastisch gewoon.'

'Ja hè?' Hij lachte opgewekt, blij dat ze niet protesteerde; de klank van haar stem drong totaal niet tot hem door. Ze keek vol afschuw op hem neer, maar hij scheen het niet te merken. 'Ik ben zo terug,' zei ze koel, jaren ouder lijkend dan hij. Door haar lengte en gedrag leek ze meestal ouder dan ze was en naast hem leek ze wel een reuzin. Ze was maar een meter vierenzeventig, maar David was wel een centimeter of tien kleiner.

'Waar ga je naartoe?' vroeg hij bezorgd. Ze hadden nog niet gedanst.

'Naar de wc,' antwoordde ze koel.

'Ik heb gehoord dat ze daar ook drank hebben.'

'Ik zal wat voor je meebrengen,' zei ze en verdween in de menigte. De band speelde 'In the cool, cool, cool of the evening' en iedereen danste dicht tegen elkaar aan. Met een triest gevoel liep ze het gymlokaal uit, langs een groep jongens die zonder succes een fles probeerden te verbergen. De gevolgen konden ze echter niet verbergen, want een eindje verder stonden er twee tegen de muur over te geven. Maar daar was ze met haar broer wel aan gewend. Ze liep zo ver mogelijk weg en ging op een bank aan de andere kant van het lokaal zitten om bij te komen en wat tijd te laten verstrijken voordat ze weer naar David terugging. Hij ging zich beslist bedrinken en zij had geen plezier. Ze kon maar beter naar huis gaan en het vergeten. Ze betwijfelde of David na een paar drankjes zelfs maar zou merken dat ze weg was.

Ze bleef lange tijd op de bank zitten en raakte verkleumd van de nachtlucht. Het kon haar niets schelen. Ze zat liever ver van de rest af, van David, haar klasgenoten en degenen die ze niet kende, de drinkers en de overgevers. Het was ook fijn bij haar ouders weg te zijn. Ze wenste een ogenblik dat ze daar eeuwig kon blijven zitten. Ze legde haar hoofd achterover tegen de leuning en sloot haar ogen. Ze strekte haar benen en zweefde mijmerend weg in de koele lucht.

'Te veel gedronken?' vroeg een zachte stem naast haar. Ze schrok op. Ze keek omhoog in een bekend gezicht. Hij zat in de hoogste klas en was een van de beste rugbyspelers. Hij had geen flauw idee wie ze was. Ze kon niet bedenken wat hij daar deed, of waarom hij de moeite nam tegen haar te praten. Misschien hield hij haar voor iemand anders. Ze ging rechtop zitten en schudde haar hoofd, verwachtend dat hij dan wel weg zou lopen.

'Nee, gewoon te veel mensen. Te veel van alles, waarschijnlijk.'

'Ja, dat geldt ook voor mij,' zei hij, en ging ongevraagd naast haar zitten. Het was onmogelijk niet te zien hoe knap hij was, zelfs in het maanlicht. 'Ik haat menigtes.'

'Dat kan ik me nauwelijks voorstellen,' zei ze met een geamuseerde klank in haar stem. Ze voelde zich vreemd op haar gemak bij hem, ondanks het feit dat hij op school een soort held was. Maar de hele situatie was onwerkelijk, op deze bank in het donker buiten het gymlokaal. 'Je hebt altijd mensen om je heen.'

'En jij dan? Hoe weet je wie ik ben?' Hij klonk belangstellend en zag er fantastisch uit. 'Wie ben jij eigenlijk?'

'Ik ben Assepoester. Mijn Buick is net in een pompoen veranderd en mijn metgezel in een dronkaard, en ik ben naar buiten gekomen om mijn glazen muiltje te zoeken. Heb je het soms ergens gezien?'

'Dat kan best. Beschrijf het eens. Hoe weet ik anders of je werkelijk Assepoester bent?' Ze amuseerde hem en hij vroeg zich af waarom hij haar nooit eerder had opgemerkt. Ze had een afschuwelijke jurk aan, maar ze had een heel mooi gezicht en figuur, en ze had gevoel voor humor. 'Zit jij ook in de zesde?' Hij keek plotseling zeer geïnteresseerd, hoewel iedereen wist dat hij al sinds de vierde met Debbie Flowers ging. Er werd zelfs gefluisterd dat ze na het eindexamen zouden gaan trouwen.

'Ik zit in de vierde,' zei ze met een wrange glimlach, zelfs tegenover een sprookjesprins verbazend eerlijk.

'Misschien ben je me daarom nooit opgevallen,' zei hij openhartig, 'maar je ziet er wel ouder uit.'

'Dank je, neem ik aan.' Ze schonk hem een glimlach en dacht dat ze óf naar David terug zou moeten óf naar huis lopen. Ze hoorde hier niet langer alleen met een zesdeklasser te blijven zitten. Maar ze voelde zich hier veilig.

'Ik ben Paul Browne. Hoe heet jij. Assepoester?'

'Maribeth Robertson,' glimlachte ze en stond op.

'Waar ga je naartoe?' Hij was lang, met donker haar en een verblindende glimlach. Hij keek teleurgesteld.

'Gewoon naar huis.'

'Alleen?' Ze knikte. 'Zal ik je brengen?'

'Dat hoeft niet, dank je.' Ze kon nauwelijks geloven dat ze een aanbod haar naar huis te brengen afsloeg van Paul Browne, de held van de zesde klas. Wie had dat ooit kunnen dromen? Ze grinnikte bij de gedachte, wat een prestatie.

'Laat me je in ieder geval terug naar het gymlokaal brengen. Zeg je tegen degene met wie je bent dat je weggaat?'

'Dat hoor ik eigenlijk wel te doen.' Ze liepen op hun gemak, alsof ze oude vrienden waren, terug naar het gymlokaal. Toen ze daar aankwamen zag ze David. Hij was al stomdronken en stond met een groepje vrienden stuntelig nog een fles leeg te drinken. Er was wel toezicht binnen, maar desondanks schenen de jongelui te doen waar ze zin in hadden. 'Ik denk niet dat ik iets tegen hem hoef te zeggen,' zei Maribeth discreet. Ze bleef een heel stuk van David vandaan staan en keek glimlachend naar Paul op. Hij was een stuk langer dan zij. 'Dank je wel voor je gezelschap. Ik ga nu naar huis.' De avond was een totale mislukking geworden. Ze had het vreselijk gevonden, behalve haar ontmoeting met Paul Browne. 'Ik kan je toch niet alleen naar huis laten gaan. Laat me je nu maar brengen, of ben je soms bang dat mijn Chevy ook in een pompoen verandert?'

'Nee hoor. Ben jij soms de knappe prins?' vroeg ze plagend, maar toen geneerde ze zich. Want dat was hij echt, en ze had het niet moeten zeggen.

'Denk je dat?' grapte hij. Hij zag er ongelooflijk knap en volwassen uit toen hij haar in zijn auto hielp stappen. Het was een smetteloos onderhouden Bel Air uit 1951 met de nieuwe chroomstrips, en vanbinnen was hij helemaal met rood leer bekleed.

'Wat een mooie pompoen heb je, Paul,' plaagde ze, waarop hij lachte. Nadat ze hem haar adres had gegeven, stelde hij voor eerst een hamburger met een milkshake te gaan eten.

'Je hebt vast geen leuke avond gehad. Die jongen waar je mee was leek me een gluiperdje. Sorry, dat had ik misschien niet moeten zeggen, maar hij was vanavond bepaald niet de ideale partner. Ik wed dat je niet eens hebt gedanst. Dus kun je net zo goed op weg naar huis nog een beetje plezier maken. Wat vind je ervan? Het is nog vroeg.' Dat was zo, en ze hoefde pas om twaalf uur thuis te zijn.

'Oké,' zei ze voorzichtig. Ze wilde graag bij hem blijven; ze was meer onder de indruk van hem dan ze wilde toegeven. Daar was nauwelijks aan te ontkomen. 'Ben je vanavond alleen gekomen?' vroeg ze, zich afvragend wat er met Debbie was gebeurd.

'Ja, dat is zo. Ik ben weer een vrij man.' Hij vermoedde door de manier waarop ze het vroeg dat ze van Debbie afwist. Dat was op school algemeen bekend. Maar ze waren twee dagen geleden uit elkaar gegaan, omdat Debbie erachter was gekomen dat hij in de kerstvakantie met iemand anders was uitgeweest. Dat zei hij er echter niet bij. 'Dus daar bof ik bij, hè Maribeth?' Hij glimlachte ontwapenend en stelde haar vragen over haarzelf terwijl ze naar Willie's reden, het cafetaria waar alle populaire jongelui dag en nacht rondhingen. Toen ze aankwamen stond de jukebox hard te spelen en was het er stampvol. Het was er zelfs drukker dan op het bal en ze was zich plotseling nog meer bewust van de afschuwelijke jurk die ze van haar ouders had moeten dragen, en van zijn gezelschap. Ze voelde zich opeens geen minuut ouder dan zestien. Paul was bijna achttien. Het leek wel of hij aanvoelde hoe verlegen ze was toen hij haar aan zijn vrienden voorstelde. Een paar van hen trokken vragend hun wenkbrauwen op en vroegen zich af wie ze was, maar niemand scheen er bezwaar tegen te hebben dat ze erbij kwam zitten. Ze waren verbazingwekkend aardig tegen haar als gast van Paul en ze nam met plezier deel aan hun gepraat en gelach. Ze deelde een cheeseburger en een milkshake met Paul en ze dansten op een stuk of zes nummers van de jukebox. Ook een paar langzame dansen, en hij hield haar adembenemend dicht tegen zich aan, zodat haar borsten tegen hem aandrukten. Ze voelde onmiddellijk het effect dat ze op hem had, wat haar in verlegenheid bracht. Maar hij weigerde haar los te laten en drukte haar nog steviger tegen zich aan. Toen keek hij op haar neer en glimlachte teder.

'Waar heb jij je de afgelopen vier jaar verborgen gehouden, meiske?' vroeg hij schor, en ze glimlachte.

'Volgens mij heb jij het veel te druk gehad om me op te merken,' antwoordde ze openhartig, wat hij leuk vond aan haar.

'Ik denk dat je gelijk hebt, en ik ben een sufferd geweest. Vanavond heb ik waarschijnlijk geluk.' Hij trok haar weer dichter tegen zich aan en liet zijn lippen over haar haar glijden. Ze had iets dat hem aantrok. Niet alleen haar lichaam of de fantastische borsten die hij voelde terwijl ze dansten, maar iets in de manier waarop ze naar hem keek en op hem reageerde. Ze had iets heel stralends, opvallends en moedigs, alsof ze nergens bang voor was. Hij wist dat ze nog jong was en dat vierdeklassers altijd een beetje van zesdeklassers onder de indruk waren, maar dat was zij toch niet. Ze keek niet tegen hem op en was niet bang om te zeggen wat ze dacht, en dat vond hij heel leuk aan haar. De breuk met Debbie had zijn ego gekwetst en Maribeth was precies de balsem die hij nodig had om dat te verzachten.

Ze stapten weer in zijn auto en hij keerde zich naar haar toe. Hij wilde haar nog niet naar huis brengen. Hij voelde zich prettig bij haar. En hij had haar ook het hoofd op hol gebracht.

'Zullen we een eindje gaan rijden? Het is pas elf uur.' Ze waren zo vroeg van het bal vertrokken dat ze meer dan genoeg tijd hadden gehad zich in Willie's te vermaken.

'Ik kan maar beter naar huis gaan,' zei ze voorzichtig toen hij de auto startte, maar hij reed in de richting van het park in plaats van naar haar huis. Ze maakte zich daar geen zorgen over, maar ze wilde niet te laat thuiskomen. Ze voelde zich bij hem echter volkomen veilig. Hij had zich de hele avond als een heer gedragen, beter dan David.

'Een klein eindje maar en dan zal ik je naar huis brengen, dat beloof ik je. Ik wil gewoon niet dat de avond nu al voorbij is. Het is een heel bijzondere gelegenheid,' zei hij vol betekenis. Haar hoofd tolde van opwinding. Paul Browne? Als dit nu eens echt was? Als hij nu eens haar vriendje werd, in plaats van dat van Debbie Flowers? Het was niet te geloven. 'Ik heb een fantastische avond gehad, Maribeth.'

'Ik ook. Een stuk leuker dan op het bal,' lachte ze. Ze bleven een paar minuten gezellig zitten praten, totdat hij naar een verborgen plekje bij het meer reed, de auto stilzette en haar aankeek.

'Je bent een bijzonder meisje,' zei hij. Maribeth was ervan overtuigd dat hij het meende. Hij deed het dashboardkastje open, haalde er een halve literfles gin uit en bood haar die aan. 'Wil je iets drinken?'

'Nee, dank je, ik drink niet.'

'Waarom niet?' vroeg hij verbaasd.

'Ik vind er niets aan.' Dat vond hij vreemd, maar hij hield hem haar toch weer voor. Ze weigerde nogmaals, maar toen hij aandrong, nam ze een klein slokje om hem niet te beledigen. De heldere vloeistof brandde bij het naar binnen glijden in haar keel en haar ogen en ze hield er een prikkelend gevoel in haar mond aan over. Ze voelde zich warm worden toen hij naar voren leunde, haar in zijn armen nam en haar kuste.

'Vind je dit lekkerder dan gin?' vroeg hij suggestief, nadat hij haar nog een keer had gekust. Ze knikte glimlachend en voelde zich werelds, opgewonden en een beetje zondig. Hij was zo ongelooflijk aantrekkelijk en knap. 'Ik ook,' zei hij en kuste haar opnieuw. Deze keer begon hij de preutse jurk los te knopen, terwijl zij de knoopjes weer dicht probeerde te doen. Maar zijn vingers waren handiger dan de hare en hij had meer ervaring. Binnen een paar seconden had hij haar borsten in zijn handen. Hij streelde ze terwijl hij haar ademloos kuste, en ze had geen idee hoe ze hem tegen, moest houden.

'Paul... niet doen... alsjeblieft,' zei ze zacht. Ze wilde het menen, maar dat was niet zo. Ze wist heel goed wat ze eigenlijk moest doen, maar ze kon hem niet weerstaan. Toen leunde hij naar beneden en kuste haar borsten, en plotseling was haar bh los en de bovenkant van haar jurk helemaal open. Hij drukte zijn mond op haar borst en toen op haar lippen, en streelde haar tepels met zijn vingers. Ze kreunde ongewild toen hij een hand onder haar rok schoof en snel en geoefend het juiste plekje vond, ondanks haar poging haar benen bij elkaar te houden. Ze herhaalde meermalen bij zichzelf dat ze niet wilde wat hij met haar aan het doen was. Ze wilde dat ze bang voor hem was, maar dat was ze helemaal niet. Alles wat hij deed was opwindend en heerlijk, maar ze wist dat ze moest ophouden. Eindelijk trok ze zich los, ademloos en trillend, en keek hem spijtig aan. Ze schudde het hoofd en hij begreep wat ze bedoelde.

'Ik kan het niet. Het spijt me, Paul.' Ze was bijna sprakeloos van de gevoelens die hij bij haar opriep. Haar hoofd tolde.

'Dat is oké,' zei hij vriendelijk. 'Ik weet het, ik had niet... het spijt me echt.' Bij die woorden kuste hij haar weer en begonnen ze opnieuw. Deze keer was het nog moeilijker ermee op te houden. Toen ze zich van hem losmaakte, allebei met verwarde kleren en haren, zag ze geschokt dat zijn gulp openstond. Toen trok hij haar hand naar zich toe en hoewel ze haar best deed tegen te stribbelen, was ze gefascineerd door wat hij aan het doen was. Dit was waarvoor ze was gewaarschuwd, wat haar ten strengste was verboden. Maar het was allemaal zo overweldigend dat ze zichzelf niet meer onder controle had, en hem ook niet. Hij sprong op in haar hand toen hij haar tussen zijn ritssluiting duwde en ze hem liefkoosde en streelde. Toen kuste hij haar en duwde haar achterover op de bank en ging boven op haar liggen, kloppend van verlangen en opwinding. 'O god, Maribeth, ik verlang zo naar je... o baby... ik hou van je...' Toen trok hij in ongeveer één beweging haar rok omhoog en zijn broek naar beneden. Ze voelde hem tegen zich aandrukken en zoeken met dezelfde wanhopige aandrang als de hare. Hij gleed met een enkele heerlijke, pijnlijke stoot bij haar naar binnen, en nadat hij nauwelijks nog had bewogen ging er een onbeheerste rilling door hem heen en kwam hij even later klaar. 'O god... o god... O Maribeth...' Nadat hij langzaam weer bij zijn positieven was gekomen, keek hij haar aan. Zij staarde hem geschokt aan; ze kon nauwelijks geloven wat ze' hadden gedaan. Hij raakte voorzichtig haar gezicht aan. 'O god, Maribeth, het spijt me... je was nog maagd. Ik kon er niets aan doen, je bent ook zo mooi en ik verlangde zo naar je. Het spijt me, baby...'

'Maak je geen zorgen,' stelde ze hem zonder nadenken gerust, terwijl hij nog stil in haar was. Hij trok zich langzaam terug en raakte alweer opgewonden, maar hij waagde het niet het nog een keer te proberen. Hij trok tot haar verbazing een handdoek onder de bank vandaan en deed zijn best haar te helpen zich te fatsoeneren, terwijl zij probeerde haar schaamte te verbergen. Toen nam hij een flinke slok gin en bood haar de fles weer aan, die ze deze keer aannam. Ze vroeg zich af of de eerste slok haar zo welwillend had gemaakt of dat ze verliefd op hem was geworden en hij op haar, wat het allemaal betekende en of ze nu zijn meisje was.

'Je bent fantastisch,' zei hij en kuste haar weer, haar dicht tegen zich aan trekkend. 'Het spijt me dat het vanavond op deze manier is gebeurd. De volgende keer zal het beter gaan, dat beloof ik je. Mijn ouders gaan over twee weken de stad uit, dan kun je bij mij thuis komen.' Het kwam geen moment bij hem op dat ze daar misschien geen zin meer in zou hebben. Hij nam aan dat ze het wel vaker zou willen doen en daar had hij niet helemaal ongelijk in. Maar meer dan dat had Maribeth geen idee wat ze werkelijk voelde. Haar hele wereld was in een paar minuten op zijn kop gezet.

'Hebben jij... en Debbie...' Ze wist nog voordat ze was uitgesproken dat het een stomme vraag was en hij glimlachte tegen haar, op dat moment meer als een oudere broer.

'Je bent nog heel jong hè? Hoe oud ben je eigenlijk?'

'Ik ben twee weken geleden zestien geworden.'

'Nou ja, dan ben je nu een grote meid.' Hij deed zijn jasje uit en legde het om haar schouders toen hij merkte dat ze zat te rillen. Ze was diep geschokt over wat ze hadden gedaan en opeens schoot het haar te binnen dat ze hem iets moest vragen.

'Kan ik er zwanger van zijn geworden?' De schrik sloeg haar bij die gedachte om het hart, maar hij keek geruststellend. Ze had werkelijk geen idee welk risico ze had gelopen.

'Dat denk ik niet. Niet van zomaar één keer. Ik bedoel... het zou kunnen... maar het gebeurt heus niet, Maribeth. En ik zal de volgende keer voorzichtig zijn.' Ze wist niet zeker wat hij met voorzichtig bedoelde, maar ze wist wel dat zij dat in ieder geval zou zijn. Als ze het tenminste nog eens zouden doen, misschien als ze verkering kregen, als Debbie dat ook had gedaan en hij dat van haar verwachtte. Wat ze op dit moment van haar leven beslist niet wilde, was een baby. Zelfs bij de geringste gedachte daaraan kreeg ze koude rillingen. En ze wilde ook niet zoals haar twee tantes tot een huwelijk worden gedwongen. Opeens schoten al haar vaders verhalen haar weer te binnen.

'Hoe weet ik of ik het ben?' vroeg ze hem openhartig toen hij de motor startte. Hij keek haar aan en was verbaasd over haar onschuld. Ze had aan het begin van de avond zo volwassen geleken.

'Weet je dat dan niet?' vroeg hij verbluft. Ze schudde eerlijk als ze was haar hoofd. 'Dan houdt je menstruatie op.' Zijn antwoord maakte haar verlegen en ze knikte begrijpend. Maar ze wist er werkelijk niets vanaf. Ze wilde hem op dat moment niet verder ondervragen, anders dacht hij misschien dat ze ontzettend dom was.

Onderweg naar huis zei hij niet veel en het leek wel of hij om zich heen keek toen hij voor haar huis stopte. Daarna keerde hij zich naar haar toe en gaf haar een kus. 'Dank je wel, Maribeth, ik heb een fantastische avond gehad.' Op de een of andere manier had ze verwacht dat het verliezen van haar maagdelijkheid meer betekende dan een fantastische avond. Maar ze had het recht niet om meer van hem te verwachten en dat wist ze heel goed. Ze had er verkeerd aan gedaan het de eerste avond dat ze hem ontmoette met hem te doen en ze wist dat ze bofte als het iets zou worden. Hoewel hij wel had gezegd dat hij van haar hield.

'Ik heb ook een fantastische avond gehad,' zei ze voorzichtig en beleefd. 'Ik zie je op school wel,' voegde ze er hoopvol aan toe. Ze gaf hem zijn jasje terug en liep snel van de auto naar de voordeur. De deur was niet op slot en ze ging naar binnen. Het was twee minuten voor twaalf. Ze was dankbaar dat iedereen al in bed lag. Dan hoefde ze niets uit te leggen of vragen te beantwoorden. Ze waste zich zo goed mogelijk, blij dat niemand haar kon zien en ze weekte, haar tranen bedwingend, de rok van de jurk in water voordat ze hem te drogen hing. Ze kon altijd zeggen dat iemand bowl op haar rok had gemorst of had overgegeven.

Ze trok rillend over haar hele lichaam haar nachthemd aan en stapte snel met een misselijk gevoel in bed. Ze lag in het donker bij Noelle in de kamer en dacht aan alles wat er was gebeurd. Misschien was dit wel het begin van een belangrijke relatie in haar leven, zo probeerde ze zichzelf gerust te stellen. Ze wist niet zeker wat het allemaal betekende of hoe oprecht Paul Brownes gevoelens voor haar waren. Ze vroeg zich bovendien af of hij al zijn woorden wel had gemeend. Ze hoopte van wel, maar ze had wel eens verhalen van andere meisjes gehoord die het hadden gedaan en die daarna door de jongens die hen ertoe hadden overgehaald aan de kant waren gezet. Maar Paul had haar helemaal niet overgehaald. Dat was het griezelige. Ze had het met hem willen doen. Dat schokte haar nog het meest. Ze had met hem willen vrijen. Zodra hij haar begon aan te raken, verlangde ze naar hem. Ze had er niet eens spijt van. Ze was alleen maar bang voor de gevolgen. Ze lag urenlang doodsbang in bed te bidden dat ze niet zwanger zou zijn.

Haar moeder vroeg haar de volgende morgen aan het ontbijt of ze een leuke avond had gehad. Ze antwoordde bevestigend. Het gekke was dat niemand enige verdenking koesterde, want ze had het gevoel dat iedereen aan haar kon zien dat ze een ander mens was geworden. Ze was nu een volwassen vrouw, ze had het gedaan en ze was verliefd op de meest fantastische zesdeklasser van de hele school. Ze vond het gewoon ongelooflijk dat niemand iets opviel.

Ryan was in een slechte bui en Noelle had ruzie met haar moeder over iets dat ze de vorige avond had gedaan. Haar vader was, ondanks dat het zaterdag was, naar de zaak gegaan en haar moeder zei dat ze hoofdpijn had. Ze leidden allemaal hun eigen leven en niemand zag dat Maribeth van een rups in een vlinder was veranderd en Assepoester voor haar prins was geweest.

Het leek het hele weekend wel of ze zweefde, maar óp maandag viel ze met een harde bons weer terug op aarde toen ze Paul met zijn arm om Debbie Flowers de school zag binnengaan. Tegen het middaguur had iedereen het verhaal gehoord. Hij en Debbie hadden ruzie gehad en hadden het weer goedgemaakt. Iemand had gezegd dat hij in het weekend met een ander meisje was uitgeweest en daar was Debbie boos om geworden. Niemand wist wie het was, maar ze wisten wel dat Debbie woedend was geweest. Ze hadden het zondag echter weer goed gemaakt en gingen nu weer met elkaar. Maribeth voelde haar hart breken. Pas op woensdag kwam ze tegenover hem te staan. Hij was heel vriendelijk en bleef staan om even te praten, toen zij met een afgewend gezicht net deed of ze iets in haar kluis legde. Ze hoopte dat hij door zou lopen, maar hij had al een hele poos naar haar uitgekeken en was blij dat hij haar had gevonden.

'Kunnen we even ergens gaan praten?' vroeg hij met een lage stem, vol sex appeal en emotie.

'Nu niet... sorry... ik ben al laat voor gym. Misschien een andere keer.'

'Doe niet zo mal.' Hij pakte haar zacht bij haar arm. 'Hoor eens, het spijt me wat er is gebeurd. Ik meende het echt, heus waar, ik zou het niet hebben gedaan als ik niet had gedacht... het spijt me. Ze is een raar kind, maar we gaan al heel lang met elkaar. Ik wil je echt geen verdriet doen.' Ze begon bijna te huilen toen ze zag dat hij het echt meende. Waarom moest hij zo aardig zijn? Maar het zou nog erger zijn geweest als hij dat niet was.

'Maak je maar geen zorgen, ik voel me prima.'

'Nee, dat is niet waar,' zei hij ongelukkig, terwijl hij zich schuldiger voelde dan ooit.

'Wel waar,' zei ze. Toen schoten haar ogen opeens vol tranen, en ze wenste dat het anders was gegaan. 'Vergeet het nou maar.'

'Onthou in ieder geval dat ik er ben als je me nodig hebt.' Ze vroeg zich af waarom hij dat zei en deed een maand lang haar best hem uit haar hoofd te zetten. Ze liep hem echter overal tegen het lijf; in de gangen en voor het gymlokaal. Het leek opeens wel of ze hem nergens meer kon ontwijken. Begin mei, zes weken nadat Maribeth en Paul hadden gevrijd, kondigden Paul en Debbie hun verloving aan en zeiden dat ze in juli, na het eindexamen, gingen trouwen. Dezelfde dag ontdekte Maribeth dat ze in verwachting was.

Ze was nog maar twee weken te laat, maar ze moest voortdurend overgeven en haar hele lichaam voelde anders aan. Haar borsten groeiden en werden afschuwelijk gevoelig, haar middel nam van de ene dag op de andere in omvang toe en ze voelde zich de hele dag ontzettend misselijk. Ze kon nauwelijks bevatten dat haar lichaam zo snel zo kon veranderen. Maar iedere morgen, als ze geknield op de badkamervloer zat over te geven, biddend dat niemand haar kon horen, wist ze dat ze het niet eeuwig geheim kon houden.

Ze wist niet wat ze moest doen, wie ze het kon vertellen of tot wie ze zich kon wenden. Ze wilde niets tegen Paul zeggen. Eind mei ging ze tenslotte naar hun huisarts en smeekte hem het niet tegen haar ouders te zeggen. Ze huilde zo hard dat hij met tegenzin instemde, en bevestigde dat ze zwanger was. Precies twee maanden, natuurlijk. Paul had ongelijk gehad, je kon dus wél van 'zo maar een keer' in verwachting raken. Ze vroeg zich af of hij had gelogen, of dat hij zo stom was dat hij het echt niet wist toen hij zei dat het volgens hem niet kon gebeuren. Allebei misschien. Voor haar was het echter meteen raak geweest. Ze zat op de onderzoektafel met het laken strak om zich heen getrokken en de tranen rolden over haar wangen toen de dokter vroeg wat ze ging doen.

'Weet je wie de vader is?' vroeg hij. Maribeth keek geschokt en nog beschaamder.

'Natuurlijk,' zei ze, vernederd en vol verdriet. Dit dilemma had geen gemakkelijke oplossing.

'Zal hij met je trouwen?' Ze schudde haar hoofd; haar rode haar vlamde en haar ogen leken wel groene oceanen. De consequenties waren nog niet helemaal tot haar doorgedrongen, hoewel de gedachte Paul te dwingen met haar te trouwen heel verleidelijk was.

'Hij is met iemand anders verloofd,' zei ze hees, en de dokter knikte.

'Hij zou onder de omstandigheden van gedachten kunnen veranderen. Dat doen mannen wel meer.' Hij glimlachte bedroefd. Hij had medelijden met haar. Ze was een lief meisje, en dit zou onvermijdelijk haar leven voorgoed veranderen.

'Hij verandert niet van gedachten,' zei Maribeth zacht. Ze was duidelijk maar een meisje voor één avond geweest, iemand die hij nauwelijks kende, hoewel hij had gezegd dat ze op hem kon rekenen als dat nodig was. Nou, dat was het nu beslist. Maar dat betekende nog niet dat hij met haar zou trouwen alleen maar omdat hij haar zwanger had gemaakt.

'Wat ga je tegen je ouders zeggen, Maribeth?' vroeg hij ernstig. Ze sloot haar ogen, vol ontzetting bij de gedachte aan haar vader.

'Dat weet ik nog niet.'

'Wil je dat ik met je meega om het hen te vertellen?' Dat was heel aardig aangeboden, maar ze dacht er niet aan het hem te laten opknappen. Ze wist dat ze het vroeg of laat zelf moest doen.

'Kan ik het niet eh... laten weghalen?' vroeg ze dapper. Ze wist niet eens zeker hoe men dat deed, ze wist alleen dat sommige vrouwen baby's lieten 'weghalen'. Daar had ze haar moeder eens met haar tante over horen praten, en het woord dat ze hadden gefluisterd was 'abortus'. Haar moeder had gezegd dat de vrouw bijna was gestorven, maar Maribeth wist dat dat nog beter was dan het aan haar vader vertellen.

De dokter keek haar echter meteen fronsend aan. 'Dat is duur, gevaarlijk en tegen de wet. Daar wil ik geen woord meer over horen, dame. Voor jou is het het beste om het kind te krijgen en het daarna te laten adopteren. Dat doen de meeste meisjes van jouw leeftijd. De baby zal in december worden geboren. Zodra je het kunt zien, kun je naar het tehuis van de nonnen gaan en daar blijven tot na de geboorte.'

'Bedoelt u dat ik het weg moet geven?' Hij deed net of dat geen probleem zou zijn. Ze vermoedde echter dat het allemaal veel gecompliceerder was en hij een heleboel dingen voor haar achterhield.

'Precies,' zei hij medelijdend. Ze was nog zo jong en naïef. Maar ze had het lichaam van een volwassen vrouw en dat had haar in de problemen gebracht. 'Je hoeft je voorlopig nog niet te verschuilen. Je zult er waarschijnlijk niet voor juli of augustus iets van kunnen zien, misschien zelfs pas later. Maar je moet het wel tegen je ouders zeggen.' Maribeth knikte als verdoofd. Wat moest ze haar ouders in vredesnaam vertellen? Dat ze op de avond van het bal met een onbekende jongen op de voorbank van zijn auto had zitten vrijen, en dat hij niet met haar wilde trouwen? Misschien wilde haar moeder de baby zelfs wel houden. Terwijl ze zich weer aankleedde en zijn spreekkamer verliet, kon ze zich er geen voorstelling van maken. Hij had haar beloofd er, voordat ze dat zelf had gedaan, met geen woord over te reppen en ze geloofde hem.

Die middag op school ging ze naar Paul toe. Hij moest over twee weken eindexamen doen en ze wist dat het verkeerd was hem nu onder druk te zetten. Ze vond dat het net zo goed haar eigen schuld was geweest als de zijne, maar ze kon zijn woorden niet vergeten.

Ze wandelden langzaam over het schoolterrein en belandden tenslotte bij de bank achter het gymlokaal, waar ze elkaar op de avond van het bal voor het eerst hadden ontmoet. Daar vertelde ze het hem.

'O jezus, dat meen je toch niet.' Hij slaakte een lange zucht en keek diep ongelukkig.

'Ik meen het wel. Het spijt me, Paul, ik weet eigenlijk niet eens waarom ik het je vertel. Ik vond gewoon dat je het moest weten.' Hij knikte, hij kon even geen woorden vinden. 'Ik ga over zes weken trouwen. Debbie vermoordt me als ze het te weten komt. Ik heb gezegd dat die verhalen over jou alleen maar leugens en geruchten waren.'

'Wat voor verhalen?' vroeg Maribeth nieuwsgierig. Ze was verbaasd dat Debbie zelfs maar iets over haar had gehoord.

'Dat ik die avond met je uit ben geweest. Alle lui die toen bij Willie's zaten, hebben dat aan haar verteld. We hadden het uitgemaakt, dus was er niets aan de hand. Ik heb toen tegen haar gezegd dat het niet belangrijk was en niets betekende.' Het deed toch pijn het hem te horen zeggen. Debbie was degene die hem interesseerde, niet zij.

'En betekende het ook niets?' vroeg ze nadrukkelijk. Ze wilde het zeker weten, daar had ze recht op, nu ze zijn kind kreeg.

Hij keek haar even aandachtig aan en knikte toen. 'Op dat moment betekende het iets. Misschien niet genoeg, maar wel iets. Ik vond je geweldig. Maar toen bleef Debbie me het hele weekend achtervolgen en ze huilde. Ze zei dat ik haar slecht behandelde en haar bedroog, en dat ik haar na drie jaar meer was verschuldigd dan dat. Dus heb ik gezegd dat ik na het eindexamen met haar zal trouwen.'

'Maar wil je dat ook echt?' vroeg Maribeth. Ze staarde hem aan en vroeg zich af wie hij was en wat hij werkelijk wilde. Ze vond Debbie niet echt geschikt voor hem en betwijfelde of hij dat wel vond.

'Ik weet niet wat ik wil. Maar ik weet wel dat ik geen kind wil.'

'Ik ook niet.' Dat wist ze heel zeker. Ze wist niet of ze er ooit een zou willen, maar nu in ieder geval niet en niet van hem. Hoe knap ze hem ook vond, ze zag op dat moment duidelijk dat hij niet van haar hield. Ze wilde niet gedwongen worden met hem te trouwen, zelfs niet als hij het ermee eens zou zijn, wat duidelijk niet zo was. Maar ze wilde geen man die over haar loog, of die net deed of hij nooit met haar was uitgeweest of haar aardig had gevonden. Ze wilde uiteindelijk iemand die er trots op was dat hij van haar hield en een kind van haar kreeg. Niet iemand die overgehaald moest worden snel met haar te trouwen.

'Waarom doe je het niet weg?' vroeg hij zacht. Maribeth keek hem verdrietig aan.

'Bedoel je dat ik het weg moet geven?' Dat was ze van plan, dat had de dokter ook voorgesteld.

'Nee, ik bedoel een abortus. Ik weet dat een zesdeklasser dat vorig jaar ook heeft laten doen. Ik kan wel eens voor je navragen. Misschien kan ik wat geld bij elkaar krijgen, want het is heel duur.'

'Nee Paul, dat wil ik niet.' De dokter had haar helemaal van dat idee afgebracht. Bovendien had ze vaag het ongemakkelijke gevoel, hoe weinig ze er ook vanaf wist, dat dat moord zou kunnen zijn.

'Houd je het dan?' vroeg hij met paniek in zijn stem. Wat zou Debbie dan wel zeggen? Ze zou hem vermoorden.

'Nee, ik geef het weg,' antwoordde ze. Ze had er goed over nagedacht. Het leek de enige oplossing. 'De dokter zegt dat ik, zodra je het kunt zien, bij de nonnen kan gaan wonen en het daarna aan hen kan geven. Zij zorgen dan voor de adoptie.' Toen draaide ze zich naar hem toe en stelde hem een vreemde vraag. 'Zou je het willen zien?' Maar hij schudde zijn hoofd en wendde zich af. Ze gaf hem het afschuwelijke gevoel dat hij tekortschoot en dat maakte hem bang en woedend. Hij wist dat hij zich beter tegenover haar behoorde te gedragen. Maar hij was niet flink genoeg haar bij te staan. Bovendien wilde hij Debbie niet verliezen.

'Het spijt me, Maribeth. Ik weet dat ik een rotzak ben.' Ze wilde hem gelijk geven, maar dat kon ze niet. Ze wilde zeggen dat ze het begreep, maar dat kon ze ook niet, omdat het niet waar was. Ze begreep nergens meer iets van. Van wat er was gebeurd, waarom ze het hadden gedaan, waarom ze zwanger was geraakt en waarom hij met Debbie ging trouwen in plaats van met haar, terwijl zij zich bij de nonnen moest schuilhouden om zijn kind te krijgen. Ze kon het allemaal niet meer bevatten.

Ze bleven nog een poosje zwijgend zitten. Toen ging hij weg en ze wist dat ze nooit meer een woord met hem zou wisselen. Ze zag hem nog één keer, de dag voor de diploma-uitreiking. Hij zei geen woord tegen haar. Hij keek haar slechts aan en wendde toen zijn hoofd af. Zij liep alleen terug over het schoolterrein, terwijl de tranen over haar wangen stroomden omdat ze zijn kind niet wilde krijgen. Het was allemaal zo oneerlijk en ze voelde zich iedere dag ellendiger.

Een week na het begin van de vakantie zat ze op een dag over het toilet gebogen vreselijk over te geven. Ze had vergeten de deur op slot te doen en haar broer kwam binnen en zag wat ze aan het doen was.

'Sorry zusje... o mijn god, ben je ziek?' Ryan was meteen vol medelijden, totdat er plotseling een lichtje bij hem ging branden. Hij staarde naar haar terwijl ze opnieuw moest spugen en begreep meteen wat er aan de hand was. 'Jezus, je bent zwanger.' Het was een constatering, geen vraag.

Ze bleef een hele poos met haar hoofd tegen de rand van de wc zitten en kwam toen overeind. Hij staarde haar nog steeds zonder enige sympathie aan en zei beschuldigend: 'Pa vermoordt je.'

'Waarom denk je zo maar dat ik in verwachting ben?' Ze probeerde er een grapje van te maken, maar hij wist wel beter.

"Van wie is het?'

'Gaat je geen snars aan,' zei ze. Ze voelde weer een golf van misselijkheid in zich opkomen, maar deze keer meer van zenuwen en angst.

'Je kunt hem maar beter meteen zeggen dat hij zijn nette pak te voorschijn moet halen of maken dat hij wegkomt. Pa zal hem ontzettend op zijn donder geven als hij niet met je trouwt.'

'Bedankt voor je raad,' zei ze en liep langzaam de badkamer uit. Ze wist heel goed wat haar nu te wachten stond. En dat gebeurde ook.

Ryan vertelde het diezelfde middag aan haar vader, die woedend thuiskwam en de deur van haar slaapkamer bijna uit zijn voegen rukte. Ze lag op haar bed, terwijl Noelle naar een grammofoonplaat luisterde en haar nagels lakte. Hij trok Maribeth mee naar de woonkamer en riep haar moeder. Maribeth had proberen te bedenken hoe ze het hen moest vertellen, maar dat hoefde nu niet meer. Ryan had het al voor haar gedaan.

Toen ze haar kamer uitkwam, zat haar moeder al te huilen. Ryan keek zuur, alsof ze hem ook iets had aangedaan. Haar vader had tegen Noelle gezegd in haar kamer te blijven. Hij stormde als een brullende stier door de woonkamer, terwijl hij Maribeth voor de voeten gooide dat ze geen haar beter dan haar tantes was, zich als een hoer had gedragen en hen allen te schande had gemaakt. Vervolgens wilde hij weten wie de vader was. Daar was ze echter op voorbereid. Het kon haar niets schelen wat ze haar zouden aandoen, ze was niet van plan het hen te vertellen.

Ze had gedacht dat Paul een fantastische, opwindende jongen was en ze had het heerlijk gevonden als ze verliefd op hem was geworden en hij haar had gewild. Maar hij hield niet van haar en ging met iemand anders trouwen. Ze wilde niet op deze manier op haar zestiende aan haar verdere leven beginnen en het totaal bederven. Ze wilde liever de baby krijgen en weggeven. Ze konden haar niet dwingen het hen te vertellen.

'Wie is het?' schreeuwde haar vader steeds weer. 'Ik laat je de kamer niet uit voordat je het hebt gezegd.'

'Dan zitten we hier nog een hele tijd,' zei ze rustig. Ze had er al zo lang over nagedacht, dat haar vader haar nu niet meer bang kon maken. Bovendien was het ergste al gebeurd. Ze was in verwachting en ze wisten het. Wat konden ze haar nu nog meer aandoen?

'Waarom wil je niet zeggen wie het is? Is het een van de leraren? Een leerling? Een getrouwde man? Een priester? Een van de vrienden van je broer? Wie is het?'

'Het doet er niet toe. Hij trouwt niet met me,' zei ze kalm, verbaasd over haar eigen kracht in de tornado van haar vaders gedrag.

'Waarom niet?' bulderde hij weer.

'Omdat hij niet van me houdt en ik ook niet van hem. Zo eenvoudig is het.'

'Dat vind ik helemaal niet zo eenvoudig,' zei haar vader, nog bozer, terwijl haar moeder handenwringend zat te huilen. Dat gaf Maribeth een vreselijk gevoel. Ze had er een hekel aan haar moeder verdriet te doen. 'Het klinkt alsof je met een vent naar bed bent geweest waar je niet eens van hield. Hoe kun je zo iets laags doen. Zelfs je tantes hielden van de man met wie ze naar bed gingen. Daar zijn ze mee getrouwd. Ze hebben daarna een fatsoenlijk leven geleid en wettige kinderen gekregen. Wat ga jij met dit kind doen?'

'Dat weet ik nog niet, papa. Ik denk dat ik het laat adopteren, tenzij...'

'Tenzij wat? Denk je dat je het hier bij je kunt houden en ons en jezelf zo kunt vernederen? Over mijn lijk, en dat van je moeder.' Haar moeder keek haar aan alsof ze haar smeekte deze ramp te laten voorbijgaan, maar ze kon er nu niets meer aan doen.

'Ik wil het kind niet houden, papa,' zei ze verdrietig, terwijl de tranen eindelijk in haar ogen sprongen. 'Ik ben pas zestien, ik kan het nog niets geven en ik wil ook leven. Ik wil mijn eigen leven niet opgeven, terwijl ik er toch niets voor kan doen. We hebben allebei recht op meer.'

'Wat nobel van je,' zei hij, buiten zichzelf van woede. 'Het zou leuk geweest zijn als je wat nobeler was geweest voordat je je broek uitdeed. Kijk maar eens naar je broer, die scharrelt met heel wat meisjes, maar heeft nog nooit iemand zwanger gemaakt. En kijk dan eens naar jezelf, zestien jaar oud en je hele verdomde leven verwoest.'

'Dat hoeft niet, papa. Ik kan bij de nonnen naar school terwijl ik bij hen woon en in december, nadat de baby is geboren, weer terug naar mijn eigen school. Ik kan na de kerstvakantie terugkomen. Dan kunnen we zeggen dat ik ziek ben geweest.'

'O ja? En wie denk je dat dat zal geloven? Denk je dat er niet geroddeld wordt? Iedereen zal het weten. Je zult jezelf te schande maken en ons ook. Je maakt dit hele gezin te schande.'

'Wat wil je dan dat ik doe, papa?' vroeg ze miserabel. De tranen stroomden nu over haar wangen. Het was nog moeilijker geworden dan ze had verwacht en er was geen gemakkelijke oplossing. 'Wat wil je dan dat ik doe? Doodgaan? Ik kan het niet meer ongedaan maken. Ik weet niet wat ik moet doen. We zullen er toch iets op moeten vinden.' Ze snikte het uit, maar hij bleef onbewogen. Zijn ogen stonden ijskoud.

'Je zult het kind moeten krijgen en het laten adopteren.'

'Wil je dat ik naar de nonnen ga?' vroeg ze, terwijl ze hoopte dat ze thuis mocht blijven. Ze werd doodsbenauwd bij de gedachte dat ze dan in het klooster ver weg van haar familie moest gaan wonen. Maar als hij haar wegstuurde, kon ze nergens anders naartoe.

'Je kunt hier niet blijven,' zei haar vader beslist, 'en je kunt het kind niet houden. Ga maar naar de nonnen, geef het kind op en kom daarna maar weer naar huis.' Toen gaf hij haar de genadeslag. 'Tot die tijd wil ik je niet meer zien. En ik wil ook niet dat je je moeder of je zuster ziet.' Ze dacht even dat ze die woorden niet zou overleven. 'Je hebt met je gedrag zowel ons als jezelf beledigd. Je hebt je waardigheid gekrenkt en de onze ook. Je hebt ons vertrouwen beschaamd. Je hebt ons te schande gemaakt, Maribeth, en jezelf ook. Vergeet dat nooit.'

'Waarom was het zo slecht wat ik heb gedaan? Ik heb nooit tegen jullie gelogen. Ik heb jullie nooit iets aangedaan. Ik heb jullie nooit verraden. Ik ben alleen één keer heel stom geweest. En kijk maar eens wat er daardoor met me gebeurt. Is dat nog niet genoeg? Ik kan er niet meer vanaf. Ik moet ermee leven. Ik moet mijn kind opgeven. Vind je dat niet genoeg? Hoe erg moet ik nog meer worden gestraft?' snikte ze gebroken, maar hij was onvermurwbaar.

'Dat is tussen jou en God. Ik straf je niet, dat doet Hij.'

'Jij bent mijn vader. Jij stuurt me weg. Jij zegt tegen me dat je me niet meer wilt zien, totdat ik het kind heb weggegeven. Jij verbiedt me mijn zusje en mijn moeder te zien.' Ze wist dat haar moeder nooit opstandig zou zijn. Ze wist hoe zwak haar moeder was, hoe onmachtig haar eigen beslissingen te nemen, hoe sterk ze onder zijn invloed stond. Ze sloegen allemaal de deur voor haar neus dicht, wat Paul al had gedaan. Ze stond er nu helemaal alleen voor.

'Je moeder kan doen wat ze wil,' zei hij zonder overtuiging.

'Ze doet alleen wat jij wilt,' zei ze opstandig, wat hem nog bozer maakte. 'Dat weet je best.'

'Ik weet alleen dat je ons te schande hebt gemaakt. Dus hoef je niet te verwachten dat je tegen me kunt schreeuwen en je eigen gang gaan, ons kunt vernederen en je bastaard nog hier brengen ook. Je hoeft niets van me te verwachten, Maribeth, totdat je voor je zonden hebt geboet en je eigen rotzooi hebt opgeruimd. Als jij niet met die jongen wilt trouwen en hij ook niet met jou, kan ik niets meer voor je doen.' Hij draaide zich om, liep de kamer uit en kwam vijf minuten later terug. Ze had nog niet eens de moed kunnen opbrengen terug naar haar eigen kamer te gaan. Hij had twee telefoontjes gepleegd: een naar de dokter en een naar het klooster. Voor achthonderd dollar kon ze daar zes maanden blijven en zouden de nonnen haar helpen bevallen. Ze hadden meneer Robertson verzekerd dat ze bij hen in goede handen was en dat de bevalling in hun eigen ziekenzaal zou plaatsvinden, met behulp van een dokter en een vroedvrouw. De baby zou aan een liefhebbend gezin worden gegeven en zijn dochter zou een week na de geboorte weer thuisgebracht worden, mits er geen complicaties optraden.

Hij had al met hen afgesproken haar te sturen en het geld in nieuwe biljetten in een witte envelop gedaan, die hij haar met een onbewogen gezicht overhandigde. Haar moeder had zich inmiddels in tranen in haar eigen slaapkamer teruggetrokken. 'Je hebt je moeder vreselijk van streek gemaakt,' zei hij op beschuldigende toon, zijn eigen rol in het gebeuren negerend. 'Ik wil niet dat je iets tegen Noelle zegt. Je gaat weg en verder hoeft ze niets te weten. Je bent over zes maanden weer terug. Ik zal je morgenochtend zelf naar het klooster brengen. Ga je koffer maar pakken, Maribeth.' De klank van zijn stem zei haar dat hij het meende en bezorgde haar een koude rilling. Ondanks alle problemen die ze met hem had, was dit haar tehuis, haar familie, haar ouders, en nu werd ze van alles en iedereen verbannen. Ze had niemand om haar door dit alles heen te helpen. Ze vroeg zich opeens af of ze Paul niet zo gemakkelijk had moeten loslaten, of hij haar dan misschien had geholpen of met haar zou trouwen in plaats van met Debbie. Maar het was nu te laat. Haar vader stuurde haar weg. Hij wilde haar al de volgende ochtend het huis uit hebben.

'Wat moet ik dan tegen Noelle zeggen?' Maribeth kon de woorden nauwelijks uit haar keel krijgen. Het verdriet haar zusje te moeten verlaten benam haar de adem.

'Zeg maar dat je naar een andere school gaat. Alles is goed, behalve de waarheid. Ze is nog te jong om hier vanaf te weten.' Maribeth knikte als verdoofd, te vervuld van verdriet om nog antwoord te geven.

Maribeth ging terug naar haar slaapkamer en vermeed Noelles ogen terwijl ze haar enige koffer van de plank haalde. Ze pakte slechts een paar dingen, een paar blouses en broeken en wat jurken die nog een poosje zouden passen. Ze hoopte maar dat de nonnen haar iets te dragen zouden geven. Binnenkort zou ze niets meer aan kunnen.

'Wat doe je in vredesnaam?' vroeg Noelle met paniek in haar stem. Ze had geprobeerd naar de ruzie te luisteren, maar had niet kunnen verstaan wat er werd gezegd. Maribeth zag er, toen ze zich trillend naar haar zusje wendde, uit alsof iemand was gestorven.

'Ik ga een poosje weg,' zei Maribeth bedroefd. Ze wilde best een overtuigende leugen vertellen, maar het was allemaal plotseling te veel voor haar geworden. Ze kon de gedachte aan een afscheid niet verdragen en ze hield zich met moeite goed, terwijl Noelle vragen op haar afvuurde. Uiteindelijk zei ze dat ze naar een speciale school ging omdat haar cijfers niet meer zo goed waren, maar Noelle klampte zich huilend aan haar vast, doodsbang haar enige zuster te verliezen.

'Ga alsjeblieft niet weg... laat je niet door hem wegsturen. Wat je hebt gedaan kan nooit zo erg zijn... wat het ook is, Maribeth, ik neem het je niet kwalijk. Ik hou van je... ga niet weg...' Maribeth was de enige met wie Noelle kon praten. Haar moeder was te slap, haar vader te eigenwijs om zelfs maar te luisteren en haar broer te egocentrisch en dom. Ze had alleen Maribeth om naar haar problemen te luisteren, en nu zou ze niemand meer hebben. De arme Noelle was één hoopje ellende terwijl de twee zusjes de nacht huilend doorbrachten in een van de smalle bedden met de armen om elkaar heen. Het werd te snel ochtend. Om negen uur zette haar vader haar koffer in zijn vrachtwagen. Ze staarde naar haar moeder en wenste dat deze sterk genoeg zou zijn om tegen haar vader te zeggen dat hij dit niet kon doen. Maar haar moeder ging nooit tegen zijn wensen in en dat wist Maribeth. Ze omarmde haar moeder lange tijd en wilde dat ze kon blijven, dat ze niet zo stom was geweest of niet zo'n pech had gehad.

'Ik hou van je, mam,' zei ze met toegeknepen keel, terwijl haar moeder haar stevig tegen zich aandrukte.

'Ik kom je opzoeken, Maribeth, dat beloof ik je.'

Maribeth kon alleen maar knikken, de tranen verstikten haar stem. Ze omarmde Noelle, die hard huilde en haar smeekte niet weg te gaan.

'Sst... niet doen,' zei Maribeth, die ook huilde maar haar best deed flink te zijn. 'Zo lang blijf ik niet weg, ik ben met Kerstmis weer thuis.'

'Ik hou van je, Maribeth,' riep Noelle haar na toen ze wegreden. Ryan was ook naar buiten gekomen. Hij had geen mond opengedaan, alleen maar gezwaaid. Haar vader reed de korte afstand naar hun bestemming aan de andere kant van de stad. Het klooster zag er, toen ze ervoor stilhielden, in Maribeths ogen dreigend uit. Hij stond naast haar op de trap, terwijl zij haar koffertje droeg.

'Zorg goed voor jezelf, Maribeth.' Ze wilde hem niet bedanken voor wat hij had gedaan. Hij had aardiger kunnen zijn en zijn best kunnen doen het te begrijpen. Hij had kunnen proberen zich te herinneren hoe het was om jong te zijn of hoe het was om zo'n enorme vergissing te begaan. Maar daar was hij niet toe in staat. Hij kon zijn aard niet verloochenen, en die had sterke begrenzingen.

'Ik zal je schrijven, papa,' zei ze. Hij zweeg lange tijd en knikte toen.

'Laat je moeder weten hoe het met je gaat, anders maakt ze zich zorgen.' Ze wilde vragen of hij zich ook zorgen zou maken, maar dat durfde ze niet meer.

'Ik hou van je,' zei ze zacht, terwijl hij vlug de trap afliep. Maar hij keek haar niet meer aan. Hij tilde een hand op toen hij wegreed en keek niet meer om. Maribeth trok aan de bel van het klooster.

Het wachten leek zo lang te duren dat ze het liefst de trap af en weer naar huis wilde rennen. Maar dat was niet meer mogelijk. Ze wist dat ze haar niet meer zouden binnenlaten totdat alles voorbij was. Tenslotte deed een jonge non de deur open. Maribeth zei wie ze was en de non knikte, hield de deur voor haar open, nam haar koffer van haar over en sloot met een holle dreun de deur achter haar rug.

3

Het klooster van de liefdezusters was een hol, donker en somber gebouw. Maribeth kwam algauw tot de ontdekking dat er nog twee andere meisjes verbleven om precies dezelfde reden als zij. Ze kwamen uit naburige steden en ze was opgelucht dat ze hen niet kende. Ze waren allebei al bijna uitgeteld en een van hen, een nerveus meisje van zeventien, kreeg haar kind op de tweede dag van Maribeths verblijf. Het was een meisje, dat snel naar de wachtende adoptieouders werd gebracht. De moeder kreeg haar kind niet eens te zien. Maribeth vond het hele proces barbaars, alsof ze een afschuwelijk geheim hadden dat verborgen moest blijven.

Het andere meisje was vijftien, haar baby kon ieder moment geboren worden. De twee meisjes aten samen met de nonnen, gingen voor het ochtend- en avondgebed met hen mee naar de kapel en mochten slechts op bepaalde tijden praten. Maribeth hoorde tot haar ontsteltenis dat het andere meisje een kind van haar oom verwachtte. Ze was verschrikkelijk ongelukkig en doodsbang voor de naderende geboorte.

Gedurende Maribeths vijfde nacht in het klooster hoorde ze het andere meisje gillen. Dat ging twee dagen lang door, terwijl de nonnen zenuwachtig heen en weer liepen. Uiteindelijk werd ze naar het ziekenhuis gebracht, waar haar kind door middel van een keizersnede ter wereld kwam. Toen Maribeth ernaar vroeg, kreeg ze te horen dat het meisje niet meer terug zou komen, maar dat de baby gezond was. Bij toeval hoorde ze later dat het een jongetje was. Na het vertrek van de andere meisjes werd het nog eenzamer voor Maribeth, ze was nu alleen met de zusters. Ze hoopte maar dat er gauw weer andere zondaressen zouden aankomen, anders had ze niemand meer om mee te praten.

Ze las de plaatselijke krant als ze hem te pakken kon krijgen.

Twee weken na haar komst zag ze de aankondiging van Paul en Debbies huwelijk. Het gaf haar een nog eenzamer gevoel te weten dat ze op huwelijksreis waren en zij hier gevangen zat om te boeten voor die ene nacht op de voorbank van zijn Chevy. Ze vond het ontzettend oneerlijk dat alleen zij de consequenties moest dragen. Hoe meer ze erover nadacht, hoe meer ze tot de conclusie kwam dat ze niet in het klooster wilde blijven.

Ze kon nergens heen en had niemand die haar kon helpen. Maar ze kon de deprimerende vroomheid van het klooster niet verdragen. De nonnen waren vriendelijk en ze had hen al honderd dollar betaald. Ze had zevenhonderd dollar over en daar moest ze nog zes maanden ergens van leven. Ze had geen flauw idee waar ze naartoe moest, maar ze wist dat ze niet achter die gesloten deuren kon blijven wachten op andere gevangenen zoals zij. Wachten tot de tijd voorbij was, de baby geboren en weggeven was en ze naar het huis van haar ouders terug kon gaan. In het klooster blijven was een te hoge prijs. Ze wilde ergens naartoe waar ze als een normaal mens kon leven, een baan kon zoeken en vrienden maken. Ze had frisse lucht nodig, stemmen en lawaai om zich heen, andere mensen. Hier had ze het voortdurend benauwd en het overstelpende gevoel dat ze een onvergeeflijke zondares was. Zelfs al was dat zo, dan had ze toch wat zon en plezier nodig in haar leven terwijl ze op de baby wachtte. Ze wist niet waarom haar dit overkwam, maar misschien was er een les uit te leren, was het een zegen die ze kon delen, een stuk van haar leven dat niet verspild hoefde te zijn. De nonnen tilden er veel zwaarder aan dan nodig was. De volgende middag zei ze tegen de moeder-overste dat ze wegging. Ze zei dat ze naar haar tante ging en hoopte maar dat ze haar geloofde. Zelfs als ze dat niet deed, liet Maribeth zich door niets en niemand meer tegenhouden, ze ging weg.

Ze vertrok de volgende morgen bij zonsopgang met haar geld, haar koffertje en een overweldigend gevoel van vrijheid. Ze kon niet naar huis, maar de wereld stond voor haar open om ontdekt te worden. Ze had zich nog nooit zo vrij en zo sterk gevoeld. Toen ze van huis wegging had ze al een enorm verdriet te verwerken gekregen. Nu kwam het er alleen nog maar op aan dat ze een verblijfplaats vond totdat de baby was geboren. Ze wist dat het makkelijker zou zijn als ze de stad verliet, dus liep ze naar het busstation en kocht een enkele reis naar Chicago. Dan moest ze door Omaha, maar Chicago was de verste bestemming die haar te binnen schoot en ze kon het kaartje altijd ergens onderweg weer inleveren. Ze wilde alleen maar weg en voor de volgende zes maanden tot de geboorte van de baby ergens een woonplaats vinden. Ze wachtte op het busstation tot ze in de eerste bus naar Chicago kon stappen. Toen ze bij het wegrijden de straten van haar geboorteplaats achter zich liet, voelde ze geen enkele spijt. Ze zag alleen maar uit naar de toekomst. Het verleden en haar geboorteplaats hadden haar niets meer te bieden. Ze liet geen. vrienden achter. De enigen die ze zou missen waren haar moeder en haar zusje. Ze had hun allebei voor haar vertrek vanuit het busstation een kaart geschreven, waarop ze beloofde haar adres te sturen zodra ze er een had.

'Gaat u naar Chicago, juffrouw?' vroeg de chauffeur, toen ze met een volwassen, onafhankelijk gevoel ging zitten.

'Misschien,' glimlachte ze. Ze kon gaan en staan waar ze wilde. Ze was vrij. Ze was niemand behalve zichzelf meer verantwoording schuldig en werd alleen belemmerd door de baby die in haar groeide. Ze was nu drieëneenhalve maand in verwachting en er was nog niets te zien, maar ze voelde hoe haar lichaam groeide. Ze begon te bedenken wat ze tegen de mensen waar ze bij terechtkwam, zou zeggen. Die zou ze moeten uitleggen hoe en waarom ze was gekomen en waarom ze, als ze erachter kwamen dat ze zwanger was, alleen was. Ze moest een baan vinden. En ze kon niet veel. Maar wel een huis schoonmaken, in een bibliotheek werken, op kinderen passen of misschien als serveerster werken. Ze was bijna tot alles bereid, zolang het maar veilig was. Tot ze iets had gevonden, had ze nog steeds het geld dat haar vader haar voor het klooster had gegeven.

Ze stopten die middag in Omaha. Het was heet, maar er waaide een lichte bries. Ze was een beetje misselijk van de lange bustocht. Ze voelde zich beter nadat ze een sandwich had gegeten. Er stapten mensen in en uit; de meesten leken niet verder dan de volgende stad te gaan. Zij was het verste meegereden toen ze die avond stopten in een schilderachtig stadje, dat er schoon en gezellig uitzag. Het was een universiteitsstadje en het restaurant waar ze het avondeten gingen gebruiken zat vol jonge mensen. Het leek een beetje op een wegrestaurant, maar zag er leuker uit. De vrouw die haar bediende had donker, goedgeknipt, kort haar en glimlachte breed toen ze Maribeth een cheeseburger en een milkshake voorzette. De hamburger smaakte heerlijk en kostte niet veel. Er klonk een heleboel gelach en vrolijkheid van diverse andere tafels. Er hing een gezellige sfeer en Maribeth liep met tegenzin terug naar de bus. Ze reden rechtstreeks door naar Chicago. Toen ze het restaurant verliet, viel haar oog op een kaartje in het raam waarop om serveersters en keukenpersoneel werd gevraagd. Ze stond er even naar te kijken en liep toen langzaam terug, zich afvragend of ze zouden denken dat ze niet goed wijs was of misschien het een of andere verzinsel zouden geloven.

De serveerster die haar had bediend keek haar glimlachend aan, ze dacht misschien dat ze iets was vergeten. Maribeth bleef aarzelend staan.

'Ik vroeg me af of... ik... ik zag het kaartje en ik vroeg me af of ik hier kon werken. Ik bedoel...'

'Je bedoelt dat je een baan zoekt,' glimlachte de vrouw. 'Daar hoef je je niet voor te schamen. Je verdient er twee dollar per uur mee. Zes dagen per week, tien uur per dag. We roteren de diensten, zodat we wat tijd over houden voor onze kinderen. Ben je getrouwd?'

'Nee, ik... ja... tenminste... dat ben ik geweest. Ik ben weduwe, mijn man is gesneuveld in Korea.'

'Dat spijt me.' Ze scheen het te menen en keek Maribeth aan. Ze zag dat het meisje de baan echt wilde hebben en ze vond haar wel sympathiek. Ze zag er wel erg jong uit maar dat gaf niet, dat waren veel van haar klanten ook.

'Dank u. Met wie moet ik erover praten?'

'Met mij. Heb je ervaring?' Maribeth aarzelde en dacht erover te liegen. Maar toen schudde ze haar hoofd en vroeg zich af of ze haar van de baby moest vertellen.

'Ik heb het werk echt nodig.' Ze hield met trillende handen haar tas vast en hoopte dat ze haar zou aannemen. Ze wilde hier opeens dolgraag blijven. Ze voelde zich tot dit stadje aangetrokken, het straalde gezelligheid uit.

'Waar woon je?'

'Nog nergens.' Ze glimlachte en zag er opeens heel jong uit. De vrouw kreeg met haar te doen. 'Ik ben net met de bus aangekomen. Als u me aanneemt, ga ik mijn koffer halen en een kamer zoeken. Ik kan morgen beginnen.' De vrouw glimlachte. Ze heette Julie, en Maribeths uiterlijk beviel haar wel. Het meisje maakte een sterke, kalme indruk, alsof ze principes en moed had. Het was vreemd dat ze dat zo maar aanvoelde, maar ze mocht haar wel.

'Ga je koffer maar uit de bus halen,' zei Julie met een warme glimlach. 'Je kunt vanavond bij mij logeren. Mijn zoon is op bezoek bij mijn moeder in Duluth. Je mag in zijn kamer slapen, als je tenminste tegen rommel kunt. Hij is veertien en vreselijk slordig. Mijn dochter is twaalf. Ik ben gescheiden. Hoe oud ben jij?' vroeg ze allemaal in één adem. Maribeth zei over haar schouder dat ze achttien was. Ze holde weg om haar koffer uit de bus te halen en was twee minuten later al weer glimlachend en buiten adem terug.

'Weet u zeker dat het niet te veel moeite is als ik vannacht bij u blijf logeren?' vroeg ze opgewonden en blij.

'Helemaal niet,' grinnikte Julie en wierp haar een schort toe. 'Hier, je kunt meteen beginnen. Je mag de tafels voor me afruimen tot ik om twaalf uur naar huis ga.' Dat duurde nog maar anderhalf uur, maar het was vermoeiend om die grote dienbladen en zware kannen te dragen. Maribeth kon nauwelijks geloven hoe moe ze tegen sluitingstijd was. Er werkten nog vier andere vrouwen en een aantal jongens, meest middelbare scholieren, die de tafels afruimden. De meeste jongens waren van dezelfde leeftijd als Maribeth, de vrouwen waren zo tussen de dertig en de veertig. Ze zeiden dat de eigenaar een hartaanval had gehad en nu alleen nog maar 's morgens en af en toe 's middags kwam. Maar hij hield alles goed in de gaten en zijn zoon stond in de keuken. Julie vertelde dat ze een paar keer met hem was uit geweest en dat hij een aardige vent was. Maar er was niets van gekomen. Ze moest in haar leven voor te veel dingen zorgen om nog tijd of belangstelling over te houden voor romantiek. Ze had twee kinderen en haar man liep vijf jaar achter met de bijdrage voor hun onderhoud. Ze zei dat het haar d'r laatste cent kostte om ervoor te zorgen dat haar kinderen schoenen droegen, de doktersrekeningen werden betaald en ze hun tanden in hun mond hielden. En dan had ze het nog niet eens over alle andere dingen die ze wilden hebben of nodig hadden.

'In je eentje kinderen grootbrengen is geen grapje,' zei ze ernstig, toen ze met Maribeth naar huis reed. 'Dat zouden ze je, voordat je gaat scheiden, eens heel goed moeten voorhouden. Je kunt kinderen niet alleen aan, dat kan ik je verzekeren. Of je nou hoofdpijn hebt, ziek bent of moe, het kan ze niets schelen: jij bent de enige die ze hebben. Je staat overal alleen voor. Ik heb hier geen familie, maar de meisjes in het restaurant zijn nooit te beroerd om bij te springen. Ze komen bij me oppassen of laten me de kinderen bij hen brengen als ik een belangrijke afspraak heb. Een van de mannen, Martha's man, neemt wanneer het maar kan mijn zoon mee uit vissen. Dat zijn heel fijne dingen. Anders speel je het in je eentje niet klaar. God weet dat ik mijn best doe. Maar soms denk ik dat ik het niet overleef.'

Maribeth luisterde aandachtig en de wijsheid van Julies woorden ontging haar niet. Ze kreeg nogmaals de neiging Julie van de baby te vertellen, maar ze deed het niet.

'Jammer dat jij en je man geen kinderen hebben gekregen,' zei Julie vriendelijk, alsof ze haar gedachten kon lezen.

'Maar je bent nog jong. Je trouwt wel weer. Hoe oud was je eigenlijk toen je trouwde?'

'Zeventien. Meteen na de middelbare school. We waren pas een jaar getrouwd.'

'Dan heb je wel pech gehad, kind.' Ze gaf een klopje op Maribeths hand en parkeerde de auto op de oprit. Ze woonde in een kleine flat aan de achterkant, en haar dochtertje was vast in slaap toen Julie de deur open deed. 'Ik vind het vreselijk haar alleen te laten en gewoonlijk is haar broer thuis. De buren houden een oogje in het zeil en ze is erg onafhankelijk. Als er niets anders opzit, gaat ze soms met me mee naar het restaurant. Maar dat hebben ze liever niet.' Ze gaf een goede indruk van hoe het was om alleen kinderen groot te brengen en ze wond er geen doekjes om. Ze was al tien jaar alleen, sinds de kinderen twee en vier jaar oud waren. was verschillende keren verhuisd, maar ze had het hier naar haar zin en dacht dat Maribeth het hier ook wel prettig zou vinden. 'Het is een leuk stadje, aardige jongelui en prima mensen op de universiteit. Die komen ook vaak naar Jimmy D's, net als de jongelui. Ze zullen het leuk vinden dat je erbij bent gekomen.'

Ze liet Maribeth zien waar de badkamer was en de kamer van haar zoon. Hij heette Jeffrey en hij zou twee weken wegblijven. Julie zei dat Maribeth kon blijven tot ze een kamer had gevonden. Als het nodig was, kon haar dochter bij haar slapen als Jeff weer thuis was. Dan kon zij Jessica's kamer krijgen, maar er waren zoveel studentenkamers te huur dat ze vast wel gauw iets zou vinden.

Dat was ook zo. Tegen lunchtijd de volgende dag had Maribeth een enige kamer in iemands huis gevonden. Hij was gestoffeerd met roze gebloemde chintz; hij was piepklein maar heel gezellig, zonnig en niet zo duur. Bovendien was het maar zes straten van Jimmy D's vandaan, waar ze werkte. Ze had het gevoel of alles voor haar op zijn plaats viel. Ze was nog maar een paar uur in de stad en ze voelde zich al heel gelukkig. Het leek wel of het de bedoeling was dat ze hier kwam wonen.

Op weg naar haar werk postte ze een briefkaart met daarop haar adres voor haar ouders en ze moest daarbij weer aan Paul denken, hoewel ze wist dat dat niet de minste zin had. Ze zou wel eens willen weten hoelang ze zich nog zou afvragen wat hij deed en waar hun kind zou zijn.

In Jimmy D's gaf een van de andere serveersters haar een roze uniform met witte manchetten en een schone witte schort. Diezelfde middag begon ze bestellingen op te nemen. Een heleboel mannen leken naar haar te kijken en ze merkte dat de kok dat ook deed, maar niemand maakte een vervelende opmerking. Iedereen was vriendelijk en beleefd en ze wist dat de andere vrouwen hadden rondgefluisterd dat ze weduwe was. Zij geloofden haar ook. Het kwam niet bij hen op dat niet te doen.

'Hoe gaat het, kind?' vroeg Julie later op de middag, heel tevreden over haar. Ze werkte hard en was vriendelijk tegen iedereen. Je kon zien dat de klanten haar aardig vonden. Een aantal van hen had gevraagd hoe ze heette en een paar jongelui leken haar heel leuk te vinden. Jimmy vond dat ook. Hij was die dag langsgekomen en had ermee ingestemd. Ze was intelligent, netjes en hij kon zien dat ze eerlijk was. Bovendien was ze aantrekkelijk, wat hij in een restaurant belangrijk vond. Niemand wilde een ouwe zuurpruim zien die de koffie voor de klanten neersmakte en veel liever wat anders deed. Jimmy wilde dat zijn serveersters, zowel de jongere als de oudere, opgewekt glimlachten. Hij wilde dat ze de mensen een blij gevoel gaven. Net als Julie en de anderen deden. En Maribeth deed dat ook. Ze deed erg haar best en vond het een leuke baan. Ze was er erg blij mee.

Maar Maribeth was doodmoe toen ze 's avonds naar haar nieuwe kamer liep. Ze hield zich voor hoe ze had geboft dat ze werk en een kamer had gevonden. Nu kon ze een nieuw leven beginnen. Ze kon zelfs boeken uit de bibliotheek halen en haar studie voortzetten. Ze was niet van plan hierdoor haar leven te laten bederven. Dat had ze zich heilig voorgenomen. Deze maanden waren gewoon een omweg, ze was vastbesloten niet te verdwalen of haar doel uit het oog te verliezen.

Toen ze de volgende avond aan het werk was, kwam er een ernstige jongeman binnen die gehakt bestelde. Julie zei dat hij heel vaak 's avonds kwam eten.

'Ik weet niet waarom,' zei ze wijs, 'maar ik heb het gevoel dat hij niet graag naar huis gaat. Hij doet geen mond open en er kan geen lachje af, maar hij is altijd beleefd. Een aardige jongen. Ik zou weleens willen weten wat hij hier deed in plaats van thuis te zijn. Misschien heeft hij geen moeder. Er is vast iets gebeurd. Hij heeft de droevigste ogen die ik ooit heb gezien. Waarom ga jij hem niet bedienen om hem een beetje op te vrolijken?' Ze gaf Maribeth een duwtje in de richting van zijn kant van de eetbar. Hij had maar even naar de menukaart gekeken. Hij had zo ongeveer alles al geprobeerd en bestelde nu steeds zijn lievelingsgerechten.

'Hallo. Wat wil je bestellen?' vroeg Maribeth verlegen. Hij keek haar met verholen bewondering aan.

'Nummer twee, alsjeblieft. Gehakt met aardappelpuree.' Hij bloosde. Hij vond dat ze mooi rood haar had en probeerde niet naar haar figuur te staren.

'Sla, maïs of spinazie?' Ze vertrok geen spier.

'Maïs graag,' zei hij met zijn ogen "op haar gezicht. Hij wist zeker dat hij haar hier nog niet eerder had gezien en hij was een geregelde klant. Hij kwam hier drie of vier avonden per week eten en soms ook in het weekend. Je kreeg er meer dan genoeg lekker en goedkoop te eten. Nadat zijn moeder was opgehouden met koken was het de enige manier om aan een behoorlijke maaltijd te komen.

'Koffie?'

'Nee, melk. En een stuk appeltaart met ijs toe,' zei hij, alsof het op kon raken. Ze glimlachte.

'Hoe weet je dat je daar nog plaats voor zult hebben? We serveren behoorlijk grote porties.'

'Dat weet ik,' glimlachte hij terug. 'Ik kom hier vaak. Jij bent hier nieuw, hè?' Ze knikte, voor het eerst verlegen. Het was een aardige jongen en ze schatte hem zo ongeveer van haar eigen leeftijd. Ze kreeg de indruk dat hij dat ook vermoedde.

'Ja, ik ben nieuw. Ik ben hier pas komen wonen.'

'Hoe heet je?' vroeg hij openhartig. Maar Julie had gelijk, zijn ogen hadden iets vreselijk droevigs. Je was bijna bang hem aan te kijken, maar je moest wel. Hij had iets dat Maribeth aantrok. Alsof ze moest ontdekken wie hij was en alles van hem te weten moest komen.

'Ik heet Maribeth.'

'Ik ben Tom. Leuk je te ontmoeten.'

'Dank je.' Ze liep weg om zijn eten te bestellen en kwam terug met zijn glas melk. Julie had al plagend gezegd dat hij, sinds de eerste keer dat hij er was, nog nooit zoveel tegen iemand had gezegd.

'Waar kom je vandaan?' vroeg hij toen ze terugkwam. Dat vertelde ze hem. 'Waarom ben je hier naartoe gekomen, of mag ik dat niet vragen?'

'Een heleboel redenen. Ik heb het hier naar mijn zin. De mensen zijn erg aardig. Het restaurant is fantastisch. Ik heb hier vlakbij een heel leuke kamer gevonden. Alles is hier zo'n beetje gelukt.' Ze glimlachte en verbaasde zich erover dat ze zo makkelijk met hem kon praten. Toen ze hem zijn eten bracht, leek hij liever met haar te blijven praten dan het op te eten.

Hij deed een hele tijd over zijn appeltaart en bestelde toen nog een stuk met nog een glas melk, wat hij nooit eerder had gedaan. Hij vertelde haar hoe je niet ver hier vandaan kon vissen met een werphengel en vroeg of ze dat ooit had gedaan.

Dat had ze, een paar jaar geleden met haar vader en haar broer, maar ze was er nooit goed in geweest. Ze had het leuker gevonden er gewoon bij te zitten terwijl zij visten, en te lezen of na te denken.

'Misschien wil je een keer met mij mee,' zei hij. Toen bloosde hij weer en vroeg zich af waarom hij zo lang met haar bleef praten. Hij had vanaf het moment dat hij was binnengekomen geen oog van haar kunnen afhouden.

Hij gaf haar een flinke fooi en bleef nog even verlegen aan zijn kant van de eetbar staan. 'Nou, bedankt dan. Tot de volgende keer.' Toen vertrok hij. Het viel haar op dat hij heel lang was en slungelig mager. Hij was leuk om te zien, maar scheen dat zelf niet te weten. Hij leek nog heel jong. Meer een broer dan een jongen om verliefd op te raken, maar wie hij ook was en ook al zag ze hem nooit meer terug, het was leuk geweest met hem te praten.

De volgende dag kwam hij weer en de dag daarna ook. Hij was diep teleurgesteld toen hij hoorde dat ze een vrije dag had en miste haar. Na het weekend was hij weer terug.

'Ik heb je de vorige keer gemist,' zei hij toen hij gebraden kip bestelde. Hij had een gezonde eetlust en bestelde altijd een complete maaltijd. Hij besteedde het grootste deel van zijn met kranten rondbrengen verdiende geld aan eten. Hij at veel buiten de deur en Maribeth vroeg zich af of hij bij zijn ouders woonde. Tenslotte vroeg ze het hem.

'Woon je alleen?' vroeg ze voorzichtig, terwijl ze zijn eten neerzette en nog een glas melk voor hem inschonk. Dat schreef ze niet op de rekening. Ze gaven tenslotte ook een tweede kop koffie gratis en Jimmy zou niet failliet gaan als een vaste klant zoals Tommy een extra glas melk kreeg.

'Niet echt. Ik woon bij mijn ouders. Maar die eh... iedereen gaat zo ongeveer zijn eigen weg. En mijn moeder heeft geen zin meer in koken. Ze gaat dit najaar weer aan het werk. Ze is lerares. Ze is heel lang ingevallen, maar dan gaat ze weer hele dagen werken op de middelbare school.'

'Wat geeft ze?'

'Engels, maatschappijleer en literatuur. Ze is best goed. Ze geeft me altijd extra opdrachten,' zei hij met zijn ogen rollend, maar hij keek niet of hij het erg vond.

'Je boft. Ik moest een poos vrij van school nemen en ik mis het erg.'

'Universiteit of middelbare school?' vroeg hij belangstellend. Hij probeerde nog steeds haar leeftijd te raden. Ze maakte een volwassen indruk, maar hij had toch het gevoel dat ze zo ongeveer van zijn leeftijd was. Ze aarzelde heel even voordat ze antwoord gaf.

'Middelbare school.' Hij dacht dat ze waarschijnlijk in de zesde zat. 'Ik werk een poosje voor mezelf, totdat ik na de kerst terugga.' Ze klonk verdedigend en hij vroeg zich af waarom ze van school was gegaan. Maar hij besloot er niet naar te vragen.

'Ik kan je wel wat boeken lenen als je wilt. Ik kan zelfs mijn moeder wel om een paar dingen vragen, dat vindt ze helemaal niet erg. Zij vindt dat de hele wereld thuis zou moeten studeren. Ga je graag naar school?' Hij zag aan de blik in haar ogen dat ze het meende toen ze knikte. Hij zag een serieuze honger, een leergierigheid waar nooit helemaal aan tegemoet werd gekomen. Ze was op haar vrije dag naar de bibliotheek gegaan om boeken te lenen waarmee ze bij kon blijven.

'Wat is je lievelingsvak?' vroeg ze terwijl ze zijn bord weghaalde. Hij had bosbessentaart met ijs toe besteld. Dat was hun lekkerste taart en hij was er dol op.

'Engels,' antwoordde hij, terwijl ze zijn taart neerzette en de pijn in haar rug voelde. Maar ze stond graag met hem te praten. Ze hadden elkaar altijd een heleboel te vertellen. 'Engelse literatuur, Engelse opstellen. Soms denk ik dat ik wel schrijver wil worden. Dat zou mijn moeder waarschijnlijk heel leuk vinden. Mijn vader verwacht dat ik bij hem in de zaak ga.'

'Wat voor zaak?' vroeg ze geïntrigeerd. Hij was intelligent en zag er leuk uit, maar maakte toch zo'n eenzame indruk. Hij had nooit vrienden bij zich en leek met tegenzin naar huis te gaan. Ze vroeg zich af wat voor leven hij leidde en waarom hij zo eenzaam en alleen was.

'Hij zit in de groentehandel,' legde hij uit. 'Mijn grootvader is met de zaak begonnen. Die was eerst boer. Maar toen zijn ze groente gaan verhandelen. Het is best interessant, maar ik schrijf liever. Ik zou lesgeven ook wel leuk vinden, net als mijn moeder.' Hij haalde zijn schouders op en zag er weer heel jong uit. Hij praatte graag met haar en vond het niet erg haar vragen te beantwoorden. Hij wilde zelf ook een paar dingen weten, maar besloot daar nog even mee te wachten. Voordat hij die avond wegging, vroeg hij wanneer ze weer een vrije dag had.

'Vrijdag.'

Hij knikte en vroeg zich af of ze geschokt zou zijn als hij haar vroeg met hem te gaan wandelen of naar de zwemplas buiten de stad te gaan. 'Vind je het leuk vrijdagmiddag samen iets te gaan doen? 's Morgens moet ik mijn vader helpen. Maar ik kan je om een uur of twee afhalen. Ik kan de bestelauto wel meekrijgen. We kunnen in de plas gaan zwemmen of naar het meer rijden. Of we kunnen gaan vissen, als je dat liever wilt.' Hij wachtte aandoenlijk hoopvol op haar antwoord.

'Dat zou ik leuk vinden. Het doet er niet toe wat we gaan doen.' Toen gaf ze hem zacht, zodat de anderen het niet konden horen, haar adres. Ze had geen moment geaarzeld. Hij zag er betrouwbaar uit en ze voelde zich bij hem volkomen op haar gemak. Door haar gesprekken met hem wist ze instinctief dat Tommy Whittaker haar vriend was en dat hij haar nooit pijn zou doen.

'Heb je zojuist een afspraakje met hem gemaakt?' vroeg Julie met een nieuwsgierig gegrinnik toen hij weg was. Een van de anderen had gehoord dat hij Maribeth uitnodigde met hem te gaan vissen, en ze stonden allemaal te giechelen en te raden. Ze was nog erg jong, maar ze mochten haar allemaal graag en hem ook. Hij was sinds hij de vorige winter voor het eerst was komen eten een raadsel voor hen geweest. Hij had nooit een woord tegen hen gezegd, hij bestelde alleen een maaltijd. Maar met Maribeth was hij tot leven gekomen en hield hij niet op met praten.

'Natuurlijk niet,' beantwoordde ze Julies vraag. 'Ik maak geen afspraakjes met klanten,' voegde ze er nadrukkelijk aan toe, maar Julie geloofde er niets van.

'Je mag doen wat je wilt, hoor. Dat vindt Jimmy helemaal niet erg. Het is een leuke jongen en hij mag je erg graag.'

'Hij is gewoon maar een vriend. Hij zegt dat zijn moeder niet van koken houdt en dat hij daarom hier komt eten.'

'Nou nou, hij heeft je meteen zijn levensverhaal verteld, hè?'

'Ach schei toch uit,' grinnikte Maribeth en liep naar de keuken om een blad hamburgers voor een stel studenten op te halen. Maar toen ze met het zware blad terugkwam, liep ze te glimlachen bij de gedachte aan vrijdag.

4

Zijn vader liet hem vrijdagmorgen om elf uur gaan en hij haalde haar om halftwaalf op. Maribeth stond op hem te wachten in een oude spijkerbroek, instapschoenen en een groot overhemd dat van haar vader was geweest. Ze had de broek bijna tot aan haar knieën opgerold en droeg haar vlammend rode haar in vlechten. Ze zag er niet ouder uit dan een jaar of veertien en het grote overhemd verborg haar dikker wordende buik. Ze kon haar spijkerbroek nu al een paar weken niet meer dichtritsen.

'Hoi! Ik ben eerder klaar dan ik dacht. De heb tegen mijn vader gezegd dat ik ging vissen. Dat vond hij zo'n goed idee dat ik vroeg weg mocht.' Hij hielp haar in het vrachtwagentje en ze stopten onderweg bij een kleine supermarkt om broodjes voor de lunch te kopen. Jimmy bestelde rosbief en Maribeth koos tonijn. Het waren enorme, vers belegde broodjes en ze kochten er ook zes blikjes cola en een doos koekjes bij. 'Verder nog iets?' vroeg Tommy, blij dat ze samen uitgingen. Ze zag er leuk uit, ze was levendig en ze had iets heel volwassens. Omdat ze niet meer thuis woonde en een baan had, leek ze erg zelfstandig en een stuk ouder.

Maribeth pakte nog een paar appels en een Hershey-reep, waarvoor Tommy per se ook wilde betalen. Ze probeerde hem de helft van het geld terug te geven, maar hij weigerde het aan te nemen. Vol bewondering voor haar figuur volgde zijn lange, magere gestalte haar met de boodschappen terug naar de auto.

'Waarom ben je eigenlijk zo jong het huis uitgegaan?' vroeg hij terwijl ze naar het meer reden. Hij had het verhaal dat ze weduwe was nog niet gehoord. Hij dacht dat haar ouders misschien gestorven waren of dat haar een andere dramatische gebeurtenis was overkomen. Het kwam niet vaak voor dat iemand van hun leeftijd van school ging en ergens anders naartoe verhuisde. Hij vermoedde dat er iets meer aan de hand was met haar.

'Dat eh... weet ik niet.' Ze staarde een hele poos uit het raampje en keek hem toen weer aan. 'Het is een heel verhaal.' Ze haalde haar schouders op en dacht terug aan de tijd dat ze uit huis was vertrokken en naar het klooster was gegaan. Dat was de meest deprimerende omgeving van haar leven geweest en ze was nog iedere dag blij dat ze er niet was gebleven. Hier voelde ze tenminste dat ze leefde. Ze had werk, ze zorgde voor zichzelf en nu had ze Tommy ontmoet. Misschien werden ze wel goede vrienden. Ze dacht dat ze hier wel zou kunnen blijven. Ze had een paar keer naar huis gebeld, maar haar moeder huilde alleen maar en ze mocht niet met Noelle praten. De laatste keer dat ze belde had haar moeder gezegd dat ze misschien beter kon schrijven in plaats van opbellen. Ze waren blij te horen dat het goed met haar ging, maar haar vader v. as nog steeds woedend op haar en zei dat hij niet met haar wilde praten tot 'haar probleem was opgelost' . Haar moeder sprak over de baby als 'Maribeths probleem'.

Maribeth zuchtte toen ze eraan terugdacht en keek toen naar Tommy. Hij had een knap, fijnbesneden gezicht en ze vond het prettig met hem te praten. 'We hebben verschrikkelijk ruzie gehad en toen heeft mijn vader me de deur uitgezet. Hij wilde wel dat ik in dezelfde stad bleef, maar na een paar weken kon ik dat niet meer opbrengen. Dus toen ben ik hier terechtgekomen en heb ik een baan gevonden.' Het klonk allemaal heel simpel, ze liet niets merken van de moeite die het haar had gekost, en de angst en het verdriet.

'Maar je gaat wel weer terug?' Hij begreep het niet goed, ze had hem al verteld dat ze na de kerst terugging naar school.

'Ja, ik moet weer naar school,' zei ze beslist, terwijl ze de bochtige weg naar het meer afreden. Zijn hengel lag achter in de auto.

'Waarom ga je niet hier?'

'Dat kan niet,' zei ze. Ze wilde er niet verder op ingaan. Om voorlopig van onderwerp te veranderen keek ze naar hem en vroeg ze zich af uit wat voor soort gezin hij kwam en waarom hij nooit thuis wilde zijn.

'Heb je broers en zussen?' vroeg ze achteloos toen ze stilhielden. Ze besefte opnieuw hoe weinig ze van hem wist. Hij zette de motor af, keek haar aan en bleef lange tijd stil. 'Ik heb een zusje gehad,' zei hij toen zacht. 'Annie. Ze was vijf. Ze is vlak na Kerstmis gestorven.' Toen stapte hij zonder verder iets te zeggen uit de auto en pakte zijn hengel, terwijl Maribeth naar hem keek en zich afvroeg of dat het verdriet was dat zo duidelijk in zijn ogen was te zien, en of hij daarom nooit thuis bij zijn ouders wilde zijn.

Ze stapte uit de auto en volgde hem naar het meer. Ze vonden een rustig plekje aan het eind van een zandstrand en hij trok zijn spijkerbroek uit. Hij had een zwembroek aan en knoopte zijn overhemd los terwijl zij toekeek. Even flitste de gedachte aan Paul door haar hoofd, maar ze leken totaal niet op elkaar. Absoluut niet. Paul was een door de wol geverfde, populaire student. Hij was inmiddels getrouwd en maakte geen deel meer uit van haar leven. Tommy was recht door zee en natuurlijk. Hij maakte een heel onschuldige indruk en was vreselijk aardig. Het verbaasde haar hoe graag ze hem mocht.

Ze ging naast hem zitten op het zand terwijl hij aas aan zijn haak deed.

'Wat voor soort meisje was ze?' vroeg ze zacht. Hij keek niet op van zijn werk.

'Annie?' Hij keek omhoog naar de zon en sloot even zijn ogen voordat hij weer naar Maribeth keek. Hij wilde er eigenlijk niet over praten, maar met haar zou het misschien toch kunnen. Hij wist dat ze vrienden zouden worden, maar hij verlangde meer van haar. Ze had heel mooie benen, prachtige ogen, een glimlach waar hij van wegsmolt en een fantastisch figuur. Maar hij wilde ook een echte vriend voor haar zijn. Hij wilde dingen voor haar doen en voor haar klaarstaan als ze iemand nodig had. Hij had het gevoel dat dit nu zo was, hoewel hij geen idee had waarom. Maar ze had iets heel kwetsbaars.

'Ze was het liefste meisje dat je je kunt voorstellen, met grote, blauwe ogen en witblond haar. Ze leek precies het engeltje boven in de kerstboom. Maar soms kon ze heel ondeugend zijn. Ze plaagde me altijd en liep me overal achterna. We hebben nog een grote sneeuwpop gemaakt vlak voor ze stierf.' Zijn ogen vulden zich met tranen en hij schudde zijn hoofd. Het was de eerste keer dat hij met iemand over Annie praatte en het kostte hem moeite. Dat zag Maribeth wel. 'Ik mis haar verschrikkelijk,' zei hij met gebroken stem toen Maribeth zachtjes zijn arm aanraakte.

'Het is heel goed dat je erom huilt. Ik kan me voorstellen dat je haar ontzettend mist. Is ze lang ziek geweest?'

'Twee dagen. We dachten dat ze alleen maar griep had of een verkoudheid of zoiets. Maar het was meningitis. Ze konden niets doen. Ze is gewoon gestorven. Ik dacht daarna steeds dat ik het geweest had moeten zijn. Ik bedoel, waarom zij nou? Waarom zo'n klein kind? Ze was pas vijf, ze had geen vlieg kwaad gedaan en maakte ons alleen maar gelukkig. Ik was tien toen ze werd geboren. Ze was zo grappig en zacht en knuffelig, net een puppy.' Hij glimlachte bij de gedachte en schoof dichter naar Maribeth toe op het warme zand, zijn hengel naast zich neerleggend. Op de een of andere manier deed het hem goed nu over haar te praten, alsof ze weer even bij hem terug was. Hij praatte met niemand meer over haar. Niemand begon erover en hij kon er tegen zijn ouders helemaal niets over zeggen.

'Je ouders moeten er ook ontzettend veel verdriet van hebben,' zei Maribeth met een volwassen wijsheid, alsof ze hen kende.

'Ja. Alles is zo'n beetje blijven stilstaan toen ze stierf. Mijn ouders praten niet meer met elkaar en ook niet met mij. Niemand zegt of doet meer iets. Niemand lacht meer, en ze hebben het nooit meer over haar. Ook niet over andere dingen.

Mijn moeder kookt bijna nooit meer en mijn vader komt nooit voor tienen thuis van zijn werk. Het lijkt wel of we geen van drieën meer zonder haar thuis kunnen zijn. Mijn moeder gaat in het najaar weer hele dagen werken. Het is net of iedereen het sinds Annies dood heeft opgegeven. Zij is niet alleen overleden, maar wij ook. Ik vind het nu vreselijk thuis. Het is er somber en deprimerend. En ik vind het vreselijk langs haar kamer te lopen, het lijkt allemaal zo leeg.' Maribeth zat stil naar hem te luisteren. Ze had haar hand in de zijne geschoven en ze keken allebei over het meer. 'Voel je ooit dat ze dicht bij je is, bijvoorbeeld als je aan haar denkt?' vroeg ze. Ze leed met hem mee en had bijna het gevoel dat ze Annie had gekend. Ze zag het schattige, kleine meisje van wie hij zoveel had gehouden bijna voor zich, en wist hoe diep bedroefd hij zich had gevoeld toen hij haar verloor.

'Soms. Ik praat soms tegen haar, 's avonds laat. Waarschijnlijk heel stom, maar dan is het net of ze me hoort.' Maribeth knikte. Ze had ook tegen haar grootmoeder gepraat nadat die was overleden en daar had ze zich ook beter door gevoeld.

'Ik weet zeker dat ze je hoort. Tommy. Ik weet zeker dat ze je altijd kan zien. Misschien is ze nu wel heel gelukkig, misschien is het gewoon niet de bedoeling dat sommige mensen lang bij ons blijven. Misschien komen sommige mensen alleen maar even langs, omdat ze alles veel sneller doen dan wij. Ze hoeven niet eeuwig hier rond te hangen om het goed te doen. Ze hebben het meteen door, alsof...' Ze probeerde de juiste woorden te vinden, want het was iets waar ze vooral de laatste tijd heel veel over had nagedacht. 'Het lijkt wel of sommige mensen alleen maar even bij ons langskomen om ons iets te geven. Een geschenk, een zegen of een les die we moeten leren. Daarom komen ze. Zij heeft jou ook vast iets geleerd... over liefde en geven en heel veel van iemand houden. Dat was haar geschenk aan jou. Dat heeft ze je geleerd en toen is ze weer weggegaan. Ze hoefde misschien niet langer te blijven. Ze gaf jou het geschenk en toen was ze vrij om verder te gaan. Ze was een bijzondere ziel en dat geschenk is voorgoed van jou.'

Hij knikte en deed zijn best haar woorden in zich op te nemen. Het klonk heel aannemelijk, maar het deed nog steeds ontzettend pijn. Het deed hem goed er met Maribeth over te praten. Ze leek precies te begrijpen wat hij had doorgemaakt. 'Ik wou dat ze langer had kunnen blijven,' zei hij met een zucht. 'Ik wou dat je haar had kunnen ontmoeten.' Toen glimlachte hij. 'Ze zou heel wat commentaar hebben gehad over wat ik van je vond, of je leuker was dan iemand anders en over wat jij van mij vond. Ze had altijd overal ongevraagd iets over te zeggen. Ik werd er soms stapelgek van.'

Maribeth zag het voor zich en lachte. Ze wenste ook dat ze Annie had kunnen ontmoeten. Maar dan had ze Tommy waarschijnlijk nooit ontmoet. Dan was hij niet drie of vier keer per week in het restaurant komen eten, maar thuisgebleven bij zijn familie.

'Wat zou ze over ons hebben gezegd?' plaagde Maribeth nieuwsgierig. Ze vond hem heel aardig en genoot ervan naast hem op het zand te zitten. Ze had de afgelopen paar maanden een harde les geleerd over wie ze wel of niet kon vertrouwen, en ze had bij zichzelf gezworen dat ze nooit meer iemand zou vertrouwen. Maar ze wist absoluut zeker dat Tommy Whittaker een uitzondering was.

'Ze zou hebben gezegd dat ik je aardig vind,' grinnikte hij schaapachtig. Ze zag voor het eerst dat hij sproeten boven op zijn neus had. Hele kleine, die in het zonlicht bijna van goud leken. 'Daar zou ze dan gelijk in hebben. Meestal had ze dat niet.' Maar Annie zou onmiddellijk aangevoeld hebben dat hij Maribeth aardig vond. Ze was volwassener dan de meisjes op school en het knapste meisje dat hij ooit had gezien. 'Ik denk dat zij je ook heel aardig zou vinden.' Hij lachte zacht en liet zich achterover op het zand vallen, terwijl hij Maribeth met onverholen bewondering bekeek. 'En jij dan? Heb je thuis een vriendje?' Hij had besloten dat maar meteen te vragen, zodat hij wist waar hij aan toe was. Ze aarzelde even.

Ze dacht erover hem het verzonnen verhaal over de jonge echtgenoot in de Koreaanse oorlog te vertellen, maar dat kon ze gewoon niet. Ze zou het hem later wel uitleggen als dat nodig zou zijn.

'Nee, niet echt.'

'Maar wel zo'n beetje?'

Deze keer schudde ze beslist haar hoofd. 'Ik ben uit geweest met een jongen die ik dacht leuk te vinden, maar dat was toch niet zo. Bovendien is hij onlangs getrouwd.'

Hij keek haar belangstellend aan. Een oudere man dus. 'Vind je het erg? Dat hij getrouwd is, bedoel ik?'

'Nee, eigenlijk niet.' Ze vond het alleen maar erg dat hij haar met een kind had achtergelaten: Een kind dat ze niet kon houden en ook niet wilde hebben. Dat vond ze heel erg, maar ze zei er geen woord over tegen Tommy.

'Hoe oud ben je eigenlijk?'

'Zestien.' Toen kwamen ze erachter dat hun verjaardagen maar een paar weken uit elkaar lagen. Ze waren even oud, maar hun omstandigheden waren totaal verschillend. Ondanks het feit dat zijn ouders hem op dat moment niet bepaald tot steun waren, maakte hij toch deel uit van een gezin. Hij had een ouderlijk huis en ging in het najaar terug naar school. Dat had zij allemaal niet meer. Bovendien kreeg ze binnen vijf maanden een kind. Het kind van een man die nooit van haar had gehouden. Het was een ontzettend beangstigend idee.

Na een poosje liep hij het meer in en zij liep met hem mee. Ze stonden samen in het water terwijl hij aan het vissen was. Toen het hem tenslotte ging vervelen liep hij terug naar het strand om daar zijn hengel neer te leggen. Toen dook hij het water in, maar ze volgde hem niet. Ze bleef op het zand op hem zitten wachten en toen hij uit het water kwam, vroeg hij waarom ze niet kwam zwemmen. Het was een warme, zonnige dag en het koele water voelde lekker aan. Ze zou het heerlijk hebben gevonden met hem samen te zwemmen, maar ze wilde niet dat hij haar bolle buik zag. Ze hield de hele tijd haar vaders overhemd aan en had alleen haar spijkerbroek uitgetrokken toen ze in het water stonden.

'Kun je wel zwemmen?' vroeg hij. Ze lachte, en voelde zich heel dwaas.

'Ja, maar ik had er vandaag gewoon geen zin in. Ik krijg altijd een raar gevoel als ik in een meer zwem, je weet nooit wat er in dat water ronddobbert.'

'Doe niet zo mal. Waarom kom je er niet in? Er zijn niet eens vissen, je hebt zelf gezien dat ik niets heb gevangen.'

'De volgende keer misschien,' zei ze, terwijl ze met haar vingers in het zand tekende. Ze aten hun lunch op in de schaduw van een enorme boom, en praatten over hun familie en hun jeugd. Ze vertelde hem over Ryan en Noelle, en over haar vaders idee dat zonen alles mochten en dochters niets anders hoefden te doen dan trouwen en kinderen krijgen.

Ze zei dat ze op een dag iets bereikt wilde hebben en bijvoorbeeld lerares, advocate of schrijfster wilde worden. Ze wilde niet meteen na de middelbare school trouwen en kinderen krijgen. 'Je klinkt net als mijn moeder,' glimlachte hij. 'Mijn vader moest nadat ze van school kwam nog zes jaar op haar wachten. Ze heeft eerst haar universitaire opleiding afgemaakt en toen nog twee jaar les gegeven, pas daarna zijn ze getrouwd. Toen heeft ze nog zeven jaar op mij moeten wachten en tien jaar later kwam Annie. Ik denk dat het ze veel moeite heeft gekost kinderen te krijgen. Maar mijn moeder vindt een opleiding heel belangrijk. Ze zegt dat de enige waardevolle dingen die je bezit je hersens en je opleiding zijn.'

'Ik wou dat mijn moeder er ook zo over dacht. Zij doet alles wat mijn vader zegt. Ze vindt het niet nodig dat meisjes naar de universiteit gaan. Mijn ouders willen niet dat ik ga. Als Ryan had gewild, hadden ze hem waarschijnlijk wel laten gaan, maar hij wilde alleen maar bij mijn vader in de zaak. Als hij niet was afgekeurd was hij naar Korea gegaan, maar mijn vader zegt dat hij een heel goede monteur is. Ik moet je bekennen,' probeerde ze hem uit te leggen wat ze nooit eerder onder woorden had gebracht, 'dat ik me altijd anders dan zij heb gevoeld. Ik heb altijd dingen willen doen waar de rest van de familie geen enkele belangstelling voor heeft. Ik wil naar school en een heleboel leren, ik wil heel knap worden. Ik wil niet alleen maar een vent aan de haak slaan en een stel kinderen produceren. Ik wil iets bereiken. Iedereen denkt dat ik niet goed snik ben.' Hij niet, dat merkte ze wel. Hij kwam uit een gezin dat er precies zo over dacht als zij. Het was net of ze op de verkeerde plek was geboren en gedoemd was haar leven lang verkeerd begrepen te worden. 'Ik denk dat mijn zusje ze uiteindelijk wel hun zin zal geven. Ze klaagt wel, maar het is een lief kind. Ze is pas dertien en nu al gek op jongens.' Maar Noelle was niet op de voorbank van Paul Brownes auto zwanger geraakt, dus Maribeth vond dat zijzelf eigenlijk geen recht van spreken had.

'Je zou eens met mijn moeder moeten praten, Maribeth. Ik denk dat je haar heel aardig zult vinden.'

'Dat denk ik ook wel.' Ze keek hem nieuwsgierig aan. 'Maar zou zij mij ook aardig vinden? Moeders bekijken de meisjes die hun zonen aardig vinden vaak heel wantrouwig.' Vooral haar, over een paar maanden. Nee, er was geen sprake van dat ze mevrouw Whittaker kon ontmoeten. Over een maand kon ze het niet meer verbergen, dan wilde ze zelfs Tommy niet meer zien. Ze had er nog niet over nagedacht wat ze tegen hem zou zeggen. Daar moest ze nog wel iets op vinden, ook al zag ze hem alleen nog maar in het restaurant. Ze moest hem dat verhaal van die jonge echtgenoot die in Korea was gesneuveld maar vertellen. Maar dat klonk nu wel heel stom. Ze zou hem best de waarheid willen vertellen, maar dat kon ze niet. Die was veel te afschuwelijk, onverantwoordelijk en schokkend. Dan wilde hij haar beslist nooit meer zien. Over een paar weken moest ze maar tegen hem zeggen dat ze met een ander uitging. Dan ging hij weer terug naar school en zou hij het toch te druk hebben. En dan werd hij waarschijnlijk wel verliefd op een meisje uit de vijfde, een cheerleader of zo, een perfect meisje dat zijn ouders kenden.

'Hé, waar zit je aan te denken?' verstoorde hij haar gedachtengang. Ze was mijlenver weg geweest, haar gedachten bij alle cheerleaders voor wie hij zou vallen. 'Je zag er zo verdrietig uit, Maribeth. Is er iets aan de hand?' Hij wist dat ze zich ergens zorgen over maakte, hij had echter geen flauw idee wat het was. Daarvoor kende hij haar nog te kort. Maar hij wilde haar graag helpen.

Door haar had hij zich voor het eerst sinds maanden beter gevoeld bij de gedachte aan Annie. Hij wilde graag iets voor haar terugdoen.

'Nergens aan. Ik zit maar wat te dromen, er is niets bijzonders aan de hand.' Behalve de baby die in me groeit, niets bijzonders dus.

'Zullen we een eind gaan wandelen?' Ze liepen het halve meer rond, hier en daar balancerend over rotsen, wadend door het water of stukken zandstrand overstekend. Het was een mooi meertje. Op de terugweg daagde hij haar uit tot een race toen ze een lang stuk strand voor zich hadden. Maar zelfs met haar lange, elegante benen kon ze hem niet bijhouden. Tenslotte lieten ze zich naast elkaar op het zand ploffen. Terwijl ze op adem lagen te komen, keken ze naar de lucht en grinnikten.

'Je doet het niet slecht,' gaf hij toe. Ze lachte. Soms was het net of hij haar broer was.

'Ik had je bijna ingehaald, maar ik struikelde over die rots.'

'Niet waar, je was kilometers achter.'

'Ja ja, maar jij had wel twee meter voorsprong. Dat is bijna vals spelen.' Ze lachte en hun gezichten waren vlak bij elkaar. Hij keek haar vol bewondering aan.

'Dat is helemaal niet waar!' verdedigde hij zich. Hij wilde haar dolgraag kussen.

'Welles! De volgende keer win ik!'

'Ja hoor, volgens mij kun je niet eens zwemmen!' Hij genoot ervan haar te plagen, naast haar te liggen en met haar samen te zijn. Hij vroeg zich vaak af hoe het zou zijn om met een vrouw te vrijen. Hij zou weleens willen weten hoe dat met haar zou zijn, maar ze leek tegelijkertijd zo vrouwelijk en zo onschuldig dat hij bang was haar aan te raken. In plaats daarvan draaide hij zich op zijn buik in het zand, zodat ze niet kon zien hoe leuk hij haar vond. Ze bleef op haar rug naast hem liggen en opeens kreeg ze een vreemde trek op haar gezicht. Ze had iets heel raars gevoeld, alsof er een vlindertje in haar buik fladderde. Ze had nooit eerder zoiets gevoeld maar ze wist meteen wat het was: het eerste teken van leven, haar kind.

'Is er iets?' vroeg hij, bezorgd op haar neerkijkend. Ze had zo'n vreemde uitdrukking op haar gezicht, alsof ze geschrokken was en ver weg met haar gedachten.

'Nee hoor,' zei ze zacht, als verdoofd door wat er met haar was gebeurd. Het had haar opnieuw op de feiten gedrukt: de komst van de baby en het verstrijken van de tijd, of ze het nu wilde of niet. Ze had eraan gedacht naar een dokter te gaan om te horen of alles in orde was, maar ze kende hier niemand en kon er ook eigenlijk geen betalen.

'Soms is het net of je mijlenver weg bent,' zei hij. Hij vroeg zich af waar ze dan aan dacht. Hij zou graag alles van haar willen weten.

'Soms denk ik gewoon over van alles na, bijvoorbeeld over mijn ouders of mijn zusje.'

'Spreek je ze weleens?' Ze boeide hem, ze had iets mysterieus. Alles was even nieuw en opwindend.

'Ik schrijf ze. Dat is beter, want mijn vader wordt nog steeds woedend als ik bel.'

'Je moet hem wel goed kwaad hebben gemaakt.'

'Het is een heel lang verhaal. Ik zal het je nog weleens vertellen. Misschien de volgende keer.' Als die er tenminste zou zijn.

'Wanneer is je volgende vrije dag?' Hij kon nauwelijks wachten tot hij haar weer mee uit kon nemen. Hij genoot van haar gezelschap, van de geur van haar haar, de blik in haar ogen, haar zachte huid als hij haar hand vastpakte of haar per ongeluk aanraakte, hun gesprekken en de manier waarop ze hetzelfde over de dingen dachten. Hij vond alles aan haar even geweldig.

'Ik heb zondag een paar uur vrij. Maar woensdag is mijn volgende vrije dag.'

'Heb je zin om zondagavond mee naar de bioscoop te gaan?' vroeg hij hoopvol. Ze glimlachte. Ze had nooit eerder afspraakjes gehad. De meeste jongens van school hadden geen enkele belangstelling voor haar gehad, behalve griezels als David O'Connor. Ze had nog nooit echt een vriendje gehad, zelfs Paul was dat niet geweest. Dit was allemaal even nieuw voor haar en ze vond het heerlijk.

'Graag.'

'Dan haal ik je af bij het restaurant, als je dat goedvindt. En we kunnen woensdag weer hiernaartoe komen, of ergens anders heen gaan als je dat liever wilt.'

'Ik vind het hier heerlijk,' zei ze om zich heen kijkend voordat ze hem weer aankeek. Ze meende het.

Ze gingen pas na zessen weg toen de zon lager aan de hemel was komen te staan, en reden langzaam terug naar de stad. Hij had haar graag mee uit eten willen nemen, maar hij had zijn moeder beloofd dat hij haar zou helpen met het opzetten van een nieuwe boekenkast. Bovendien had ze nadrukkelijk gezegd dat ze avondeten zou koken, wat tegenwoordig nog maar zelden voorkwam. Hij had beloofd dat hij om een uur of zeven thuis zou zijn.

Om tien over halfzeven stopten ze voor het kleine huis waar Maribeth woonde. Ze stapte spijtig uit het vrachtwagentje en nam met tegenzin afscheid.

'Dank je wel voor de ontzettend leuke dag.' Het was de fijnste middag geweest die ze sinds jaren had doorgebracht, en hij was de beste vriend die ze ooit had gehad. Het leek wel of de voorzienigheid hem op dit ogenblik naar haar toe had gestuurd. 'Ik heb echt genoten.'

'Ik ook,' zei hij glimlachend. Hij stond voor haar en keek in haar glanzende, groene ogen. Ze had iets stralends dat hem betoverde. Hij snakte ernaar haar te kussen. 'Ik kom morgenavond in het restaurant eten. Hoe laat ben je dan vrij?'

'Pas om twaalf uur,' zei ze spijtig. Ze zou dolgraag vrij zijn geweest om overal met hem naartoe te gaan, vooral de rest van de zomer. Daarna zou alles toch anders worden. Maar ze kon nu nog net doen of dat niet zo was. Hoewel ze, nu ze de baby die middag had voelen bewegen, heel goed wist dat haar tijd beperkt was.

'Dan breng ik je morgenavond na je werk met de auto naar huis.' Zijn ouders hadden er geen bezwaar tegen dat hij uitging en hij kon tegen ze zeggen dat hij naar een late film ging.

'Dat zou ik fijn vinden.' Ze glimlachte naar hem en bleef hem op de stoep voor het huis staan nawuiven toen hij met een brede glimlach wegreed. Hij voelde zich de grootste geluksvogel ter wereld en toen hij om vijf voor zeven de voordeur van zijn huis binnenliep, grinnikte hij nog steeds.

'Wat is er met jou gebeurd? Heb je vandaag een walvis gevangen?' Zijn moeder glimlachte naar hem terwijl ze de tafel dekte. Ze had rosbief gebakken, het lievelingsgerecht van zijn vader, en Tommy kreeg het vreemde gevoel dat ze haar best had gedaan het hem naar de zin te maken.

'Nee hoor, geen enkele vis. Alleen in de zon gelegen en gezwommen.' Er hing een heerlijke lucht in huis, ze had ook hartige cakejes, aardappelpuree en maïs gemaakt, waar iedereen dol op was. Zelfs Annie had dat lekker gevonden. Maar de bekende pijnscheut bij de gedachte aan haar was vanavond niet zo hevig. Het had hem goedgedaan met Maribeth over haar te praten en hij wenste dat hij dat tegen zijn moeder kon zeggen. Maar dat ging niet. 'Waar is papa?'

'Hij zei dat hij om zes uur thuis zou zijn. Ik denk dat hij opgehouden is. Hij kan elk moment komen. Ik heb gezegd dat we om zeven uur zouden eten.' Maar hij was een uur later nog steeds niet thuis. Toen Liz naar zijn kantoor belde, werd de telefoon niet opgenomen. Het vlees was inmiddels te gaar geworden, Liz kneep haar lippen woedend samen.

Om kwart over acht gingen Liz en Tommy aan tafel en om negen uur kwam zijn vader binnen. Hij had duidelijk te veel gedronken en was bijzonder vrolijk.

'Zo zo, het vrouwtje heeft voor de verandering weer eens gekookt,' zei hij op joviale toon, terwijl hij haar probeerde te kussen en haar wang ruimschoots miste. 'Valt er iets te vieren?'

'Je zei dat je om zes uur .thuis zou zijn,' zei ze grimmig, 'en toen heb ik gezegd dat ik om zeven uur het eten zou opdienen. Ik vond dat het tijd werd dat dit gezin 's avonds weer eens samen aan tafel zat.' Bij die woorden voelde Tommy paniek in zich opkomen, maar hij zag het nog niet gebeuren. In ieder geval niet binnenkort, dus hij hoefde zich nog geen zorgen te maken.

'Dat ben ik dan vergeten. Je hebt al zo lang niet meer gekookt, dat het me totaal ontschoten is.' Hij leek zich niet erg schuldig te voelen en deed toen hij ging zitten zijn best zich nuchterder voor te doen dan hij was. Hij kwam zelden dronken thuis, maar zijn leven was de afgelopen zeven maanden niet bepaald gezellig geweest. Een paar whisky's, aangeboden door twee van zijn werknemers, hadden hem niet zo'n slecht idee geleken.

Liz schepte zonder nog een woord te zeggen een bord eten voor hem op. Toen ze het voor hem neerzette, keek hij haar verbaasd aan.

'Het vlees ziet er behoorlijk gaar uit, hè schat? Je weet toch wel dat ik van rood vlees hou?' Ze griste het bord voor hem weg en gooide al het eten in de vuilnisbak. Daarna zette ze met een teleurgesteld gezicht het lege bord in de gootsteen.

'Was dan voor negenen thuis geweest. Twee uur geleden was het nog rood, John,' zei ze met opeengeklemde kaken. Hij leunde berouwvol achterover op zijn stoel.

'Het spijt me, Liz.'

Ze draaide zich om bij het aanrecht en keek hem aan. Tommy's aanwezigheid vergetend. Ze vergaten hem tegenwoordig altijd. Het leek wel of hij in hun gedachten samen met Annie was vertrokken. Zijn behoeften schenen niemand meer te interesseren. Ze waren zelf te veel van streek om hem nog te helpen.

'Het doet er ook eigenlijk niet meer toe, hè John? Niets interesseert ons meer. Geen van die leuke dingen die vroeger zo belangrijk leken. We hebben het alle drie opgegeven.'

'Maar dat is toch niet nodig?' zei Tommy zacht. Maribeth had hem die middag hoop gegeven en die wilde hij in ieder geval proberen over te dragen. 'Wij zijn nog steeds hier. En Annie zou het vreselijk vinden als ze wist hoe wij ons gedroegen. Waarom proberen we niet wat meer tijd met elkaar door te brengen? Het hoeft niet iedere avond, maar zo af en toe.'

'Zeg dat maar tegen je vader,' zei Liz koel. Ze draaide hen de rug toe en begon af te wassen.

'Daar is het te laat voor, jongen.' Zijn vader klopte hem op zijn schouder en verdween naar de slaapkamer.

Toen Liz klaar was met de afwas zette ze met opeengeperste lippen samen met Tommy de nieuwe boekenkast op. Die had ze in het najaar nodig voor haar schoolboeken. Behalve wat opmerkingen over hun karweitje zei ze nauwelijks iets tegen hem. Toen het klaar was, bedankte ze hem en ging naar de slaapkamer. Het leek wel of ze de afgelopen zeven maanden een totaal ander mens was geworden. Haar zachtmoedigheid en warmte waren volkomen versteend en in haar ogen zag hij alleen nog wanhoop, pijn en verdriet. Het leek erop dat ze geen van drieën over Annies dood heen konden komen.

Toen ze de slaapkamer binnenkwam, lag John geheel gekleed op het bed te slapen. Ze bleef een hele poos naar hem staan kijken en draaide zich toen om en deed de deur weer achter zich dicht. Misschien deed het er niet meer toe wat er met hen gebeurde. Ze was een paar maanden geleden bij de dokter geweest en die had haar verteld dat ze geen kinderen meer kon krijgen. Ze hoefden het niet eens te proberen. Er was bij Annies geboorte te veel beschadigd. Bovendien was ze nu zevenenveertig en was ze zelfs toen ze jonger was met moeite zwanger geworden. Deze keer had de dokter toegegeven dat het een hopeloze zaak was.

Ze vrijde niet meer met haar man. Hij had haar sinds de avond voor Annies dood niet meer aangeraakt, de avond dat ze elkaar hadden verzekerd dat Annie alleen maar verkouden was. Ze gaven elkaar en zichzelf nog steeds de schuld, en ze voelde nu weerzin bij de gedachte met hem te vrijen. Ze wilde met niemand vrijen en ze wilde geen hechte band meer met wie dan ook. Ze wilde niet meer om iemand geven of zoveel van iemand houden en zo'n verdriet voelen als ze iemand verloor. Dat gold zelfs voor John en Tommy. Ze voelde zich afgesneden van iedereen, ze was steenkoud geworden en die ijzige kou verdoofde haar pijn. Johns verdriet lag veel dichter aan de oppervlakte. Hij leed verschrikkelijk. Hij voelde niet alleen het wanhopige gemis van zijn dochtertje, maar ook dat van zijn vrouw en zijn zoon. Hij kon nergens met zijn gevoelens terecht, hij had niemand met wie hij erover kon praten en die hem kon troosten. Hij had natuurlijk best een verhouding met iemand kunnen beginnen, maar hij wilde niet zomaar met een ander naar bed. Hij wilde dat het tussen Liz en hem weer werd als vroeger. Hij wilde iets dat onmogelijk was, hij wilde hun vroegere leven terug.

Hij bewoog toen zij later door de kamer liep en haar kleren ophing. Ze ging naar de badkamer, trok haar nachthemd aan en maakte hem wakker voordat ze het licht uitdeed.

'Trek je pyjama aan,' zei ze, alsof ze het tegen een kind of misschien een vreemde had. Ze klonk als een verpleegster die voor hem zorgde en niet als een vrouw die eens van hem had gehouden.

Hij bleef even op de rand van het bed zitten om helder te kunnen denken. Toen keek hij haar aan. 'Het spijt me echt van vanavond, Liz. Ik ben het gewoon vergeten. Misschien was ik wel bang om naar huis te gaan en opnieuw te beginnen. Ik weet het niet. Het was niet mijn bedoeling de sfeer te bederven.' Maar dat had hij wel gedaan. En het leven had alles voor hen bedorven. Annie was weg en zou nooit meer terugkomen. Ze zouden haar nooit weerzien.

'Het doet er niet toe,' zei ze zonder overtuiging. 'We doen het nog wel een keer over.' Maar ze klonk niet alsof ze het meende.

'Echt waar? Dat zou ik heel fijn vinden. Ik mis je eten.'

Ze waren dat jaar alle drie magerder geworden. De afgelopen zeven maanden waren bijzonder moeilijk geweest en dat was wel te zien. John was veel ouder geworden en Liz zag er hologig en ongelukkig uit, vooral omdat ze nu zeker wist dat ze nooit meer een kind zou kunnen krijgen.

Hij ging naar de badkamer om zijn pyjama aan te trekken. Hij rook fris en zag er netjes uit toen hij weer naast haar kwam liggen. Maar ze had haar rug naar hem toegekeerd en maakte een kille, ongelukkige indruk.

'Liz?' vroeg hij in het donker. 'Denk je dat je me ooit kunt vergeven?'

'Er valt niets te vergeven. Je hebt niets gedaan.' Haar stem klonk net zo levenloos als hij zich voelde. Zo zagen ze er ook allebei uit.

'Misschien als we de dokter die avond hadden gevraagd... als ik niet tegen je had gezegd dat het maar een verkoudheid was...'

'Dokter Stone zegt dat het niets had uitgemaakt.' Maar ze klonk niet overtuigd.

'Het spijt me,' zei hij terwijl tranen zijn stem verstikten en hij een hand op haar schouder legde. Maar ze verroerde zich niet, ze leek na zijn aanraking zelfs nog meer verstijfd en afstandelijk. 'Het spijt me zo, Liz.'

'Mij ook,' zei ze zacht, maar ze draaide zich niet naar hem om. Ze keek niet naar hem en zag niet hoe hij stil in het maanlicht lag te huilen. En hij zag niet hoe haar tranen langzaam op haar kussen drupten. Ze waren als twee mensen die zwijgend in twee verschillende oceanen verdronken.

Toen Tommy die avond in bed aan hen lag te denken, kwam hij tot de conclusie dat er geen enkele hoop meer bestond dat ze weer tot elkaar zouden komen. Hij zag duidelijk dat ze te veel hadden doorstaan. De pijn was te hevig, het verdriet te groot om te verdragen of van te herstellen. Hij had niet alleen zijn zusje verloren, maar ook zijn thuis en zijn beide ouders. Het enige dat hem nog opvrolijkte was het vooruitzicht Maribeth weer te zien. Hij dacht aan haar lange benen en het vlammend rode haar, het gekke overhemd dat ze had gedragen en hun race over het strand. Hij dacht aan allerlei andere dingen en viel langzamerhand in slaap, dromend van Maribeth die hand in hand met Annie langs het strand van het meer slenterde.

5

Op zondag nam Tommy Maribeth na haar werk mee naar From here to eternity met Burt Lancaster en Deborah Kerr, waar ze allebei van genoten. Hij zat dicht tegen haar aan met een arm om haar heen. Ze aten popcorn en chocoladerepen, en Maribeth huilde bij alle droevige gedeelten. Na afloop waren ze het er allebei over eens dat het een fantastische film was.

Hij reed haar naar huis en ze maakten plannen voor de komende woensdagmiddag. Ze vroeg hem terloops hoe het etentje met zijn ouders was verlopen. Hoewel ze hem intussen wel had gezien, was ze vergeten ernaar te vragen.

'Eigenlijk niet zo geweldig,' zei hij met een peinzende blik in zijn ogen. 'Eerlijk gezegd was het vreselijk. Mijn vader was vergeten op tijd thuis te komen. Ik denk dat hij met een paar lui van de zaak was uitgeweest. In ieder geval was de rosbief te gaar, mijn moeder woedend en kwam mijn vader dronken thuis. Niet bepaald een geslaagde avond.' Hij grinnikte, het was zo afschuwelijk dat je het maar het beste filosofisch kon opvatten. 'Ze zijn zo goed als altijd kwaad op elkaar. Ik denk dat ze gewoon kwaad zijn op de dingen die ze niet kunnen veranderen, maar ze kunnen elkaar blijkbaar niet helpen.'

Maribeth knikte meelevend, en ze bleven een poosje op de stoep voor haar huis zitten. Het deed de oude dame van wie Maribeth haar kamer huurde genoegen als Maribeth zich vermaakte. Ze mocht Maribeth graag. Ze zei steeds tegen haar dat ze te mager was, maar Maribeth wist dat dat niet lang meer zou duren. Het was zelfs op dit moment al niet meer waar. Ze was behoorlijk aangekomen, maar wist dat nog steeds te verbergen, hoewel de schort die ze voor haar werk droeg boller stond dan in het begin.

'Dus wat doen we woensdag?' vroeg Tommy opgewekt.

'Zullen we weer naar het meer gaan?'

'Dat is goed. Zal ik deze keer een lunch meebrengen? Ik kan hier zelfs wel wat klaarmaken.'

'Oké.'

'Wat vind je lekker?'

'Alles wat je maakt is prima.' Hij was al blij met haar gezelschap. Ze zaten naast elkaar op de stoep en hij voelde haar lichaam verleidelijk dicht bij het zijne. Maar toch kon hij er niet toe komen naar voren te leunen en haar te kussen. Hij vond alles aan haar even aantrekkelijk en zelfs als hij alleen maar dicht bij haar was, voelde hij al een lichamelijke pijn. Maar hij kon het nog niet opbrengen haar in zijn armen te nemen en haar te kussen. Ze voelde wel hoe gespannen hij naast haar zat, maar ze begreep het verkeerd en dacht dat het iets met zijn ouders te maken had.

'Misschien heeft het alleen maar tijd nodig,' probeerde ze hem gerust te stellen. 'Het is nog maar zeven maanden geleden. Je moet ze een kans geven. Misschien gaat het beter als je moeder weer aan het werk is.'

'Of juist niet,' zei hij bezorgd. 'Dan is ze helemaal nooit meer thuis. Toen Annie nog leefde, werkte ze alleen parttime. Maar ik denk dat ze het niet nodig vindt altijd voor mij thuis te zijn, en daar heeft ze gelijk in. Als de school weer begint, ben ik pas om zes uur thuis.'

'Denk je dat ze ooit nog een kind zullen krijgen?' vroeg ze nieuwsgierig, niet zeker van hun leeftijd. Maar hij schudde zijn hoofd. Dat had hij zich ook al afgevraagd, maar hij dacht niet dat het nog zou gebeuren.

'Ik geloof dat mijn moeder daar te oud voor is. Ze is al zevenenveertig en Annies geboorte was heel moeilijk. Ik weet zelfs niet of ze nog wel een kind zouden willen. Ze hebben er nooit iets over gezegd.'

'Ouders zeggen dat soort dingen niet waar kinderen bij zijn,' grinnikte ze. Hij keek lichtelijk gegeneerd.

'Ja, dat is waar.' Ze spraken alles af voor de komende woensdagmiddag en hij beloofde dat hij maandag- of dinsdagavond in het restaurant zou komen eten. Julie was er inmiddels achter gekomen dat Maribeth met hem uitgingen ze plaagden haar allemaal als hij binnenkwam. Maar het was goed bedoeld en ze waren blij dat ze zo'n aardige vriend als Tommy had gevonden.

Van de ene voet op de andere wippend wenste hij haar welterusten. Hij wist eigenlijk niet meer hoe hij zich tegenover haar moest gedragen, wat vreemd was. Hij wilde niet te hard maar ook niet te langzaam van stapel lopen, en ook niet te vrijpostig of te gereserveerd zijn. Het was een moeilijk moment. Nadat ze zacht de voordeur had dichtgedaan, liep ze nadenkend naar haar kamer, zich afvragend hoe ze hem uiteindelijk de waarheid moest zeggen.

Hij kwam haar de volgende middag alweer opzoeken in het restaurant en bracht haar elke dag na het werk naar huis. Voordat hij haar woensdag afhaalde, ging hij naar het kerkhof om Annie op te zoeken.

Hij ging er af en toe langs om haar graf schoon te maken en de dode bladeren weg te vegen. Hij had er bloemen geplant en hield het altijd netjes. Dat deed hij vooral voor Annie maar ook voor zijn moeder, omdat hij wist dat ze zich er zorgen over maakte, maar het niet kon opbrengen erheen te gaan.

Soms praatte hij met haar als hij bezig was. Deze keer vertelde hij haar alles over Maribeth en hoe aardig ze haar zou vinden. Het was net of ze ergens boven in een boom zat en op hem neerkeek, terwijl hij haar van zijn meest recente belevenissen vertelde.

'Het is een fantastisch meisje. Geen puistjes, lange benen, ze kan niet zwemmen maar wel heel hard rennen. Ik denk dat je haar erg aardig zou vinden.' Hij grinnikte en dacht zowel aan Maribeth als aan zijn zusje. Op de een of andere manier vermoedde hij dat Annie misschien een beetje op Maribeth geleken zou hebben als ze zestien was geworden. Ze hadden dezelfde uitgesproken eerlijkheid en directheid. En dezelfde ondeugende, vrolijke aanleg.

Terwijl hij zijn werk op het graf afmaakte, dacht hij aan de dingen die Maribeth had gezegd over sommige mensen die maar heel kort in iemands leven komen om een geschenk of een speciale zegen te brengen. 'Niet iedereen is voorbestemd eeuwig te blijven hangen,' had ze gezegd. Dat was voor het eerst dat hij iets zinnigs over Annie had gehoord. Misschien was ze alleen maar even langsgekomen. Had ze maar iets langer kunnen blijven.

Toen hij wegging, zag haar plekje in de schaduw er weer schoon en netjes uit. Zoals altijd gaf het hem een steek door zijn hart haar daar te moeten achterlaten, bij die kleine grafsteen met haar naam erop: Anne Elizabeth Whittaker. Er was een lammetje in uitgesneden en hij kreeg altijd tranen in zijn ogen als hij ernaar keek.

'Dag mops,' fluisterde hij toen hij wegging, 'ik kom gauw weer terug. Ik hou van je.' Hij miste haar nog steeds verschrikkelijk, vooral als hij hier was. Toen hij Maribeth bij haar huis kwam afhalen was hij stil, wat ze meteen merkte.

'Wat is er?' Ze keek hem aan en zag dat hij van streek was, wat haar onmiddellijk verontrustte. 'Is er iets gebeurd?'

'Nee.' Het ontroerde hem dat het haar was opgevallen, hij dacht even na voordat hij antwoord gaf. 'Ik ben vandaag gaan opruimen... je weet wel... Annies graf op het kerkhof. Daar ga ik af en toe heen. Daar doe ik mijn moeder een plezier mee en ik wil het zelf ook graag. Ik weet dat mijn moeder er een hekel aan heeft.' Hij keek zijn vriendinnetje glimlachend aan. Ze het het grote overhemd weer aan, maar deze keer met een korte broek en sandalen. 'Ik heb haar over jou verteld. Maar dat wist ze denk ik al,' zei hij. Hij voelde zich nu weer bij haar op zijn gemak. Het deed hem goed zijn geheimen met haar te kunnen delen. Daar hoefde hij niet bij te aarzelen of zich voor te schamen. Ze hoorde gewoon bij hem, als een soort verlengstuk of iemand met wie hij was opgegroeid.

'Ik heb onlangs over haar gedroomd,' zei Maribeth. Hij keek verbaasd.

'Ik ook. Ik droomde dat jullie met z'n tweeën langs het meer wandelden. Het was een heel vredig gevoel,' zei hij. Maribeth knikte.

'Ik heb gedroomd dat ze tegen me zei dat ik voor je moest zorgen, en dat heb ik beloofd. Een soort ketting van mensen: zij ging weg en toen kwam ik, en ze vroeg me op je te letten. Na mij komt er misschien weer iemand anders en dan... Het is een soort eindeloze optocht van mensen die door ons leven gaan. Ik geloof dat ik dat een paar dagen geleden ook bedoelde. Niets duurt eeuwig, maar er gaat een voortdurende stroom mensen door ons leven die een stukje met ons meegaan. Niets staat stil en blijft, het stroomt steeds maar door... als een rivier. Klinkt dat erg idioot?' Ze keek hem aan en vroeg zich af of haar filosofische gedachtengang belachelijk had geklonken. Maar dat was niet zo. Ze waren allebei wijs voor hun leeftijd en daar was reden genoeg voor.

'Helemaal niet. Ik vind alleen de gedachte aan die optocht van mensen door ons leven niet zo leuk. Ik heb liever dat ze blijven. Ik wou dat Annie er nog was en ik wil ook niemand na jou, Maribeth. Wat mankeert er aan blijven?'

'Dat kunnen we niet altijd,' zei ze. 'Soms moeten we verder, net als Annie. We hebben soms geen keus.' Maar die keus had zij wel. Zij en haar baby waren voor korte tijd met elkaar verbonden, maar uiteindelijk zou zij verdergaan. De baby zou zijn eigen leven gaan leiden, in zijn eigen wereld, met andere ouders. Voorlopig leek het er nog op dat niets in hun leven eeuwig zou duren.

'Dat vind ik geen prettige gedachte, Maribeth. Er komt toch een punt in je leven dat je ergens moet blijven.'

'Voor sommigen wel, voor anderen niet. Sommigen kunnen dat gewoon niet. We moeten alleen maar van ze houden zolang dat mogelijk is, en van ze leren wat ze je te leren hebben.'

'En wij dan?' vroeg hij, uitzonderlijk ernstig voor een zestienjarige jongen. Maar zij was een ernstige jonge vrouw. 'Denk je dat wij iets van elkaar moeten leren?'

'Misschien wel. Misschien hebben we elkaar nu wel nodig,' zei ze wijs.

'Je hebt me al een heleboel geleerd wat Annie betreft. Over loslaten en van haar houden waar ze nu is, en haar bij me houden.'

'Je hebt mij ook geholpen,' zei Maribeth warm. Maar ze legde niet uit waarmee, terwijl hij zich dat wel afvroeg. Op weg naar het meer voelde ze de baby opnieuw bewegen. Dat was sinds die eerste keer al een paar keer gebeurd en het werd zo langzamerhand een bekende ervaring. Ze had nooit eerder iets dergelijks gevoeld en ze vond het prettig.

Toen ze het meer hadden bereikt, spreidde Tommy een deken die hij had meegebracht en stalde Maribeth de picknicklunch uit. Ze had broodjes met eiersalade gemaakt, waar hij zei dol op te zijn, en een chocoladecake. Ze had ook een zak fruit meegebracht en een fles melk, waar ze tegenwoordig heel wat van dronk, en wat frisdrank. Ze hadden allebei trek en besloten meteen te gaan eten. Daarna gingen ze op de deken liggen en praatten weer lange tijd met elkaar, deze keer over school, een paar van zijn vrienden, hun ouders en hun plannen. Tommy zei dat hij een keer met zijn vader was meegeweest naar Califomië om groente en fruit te bekijken, en om dezelfde reden naar Florida. Zij was nog nooit ergens geweest en zei dat ze dolgraag New York en Chicago wilde zien. Ze wilden allebei graag naar Europa, maar Maribeth dacht niet dat ze daar ooit toe zou komen. Op dit ogenblik had ze alleen nog maar hierheen kunnen komen en dat was al een groot avontuur geweest.

Ze hadden het ook over de oorlog in Korea en de mensen die ze kenden die er waren gesneuveld. Ze vonden het allebei belachelijk dat ze zo kort na de vorige oorlog weer in een nieuwe waren verwikkeld. Ze herinnerden zich allebei nog dat Pearl Harbour werd getroffen, ze waren toen vier. Tommy's vader was toen al te oud om in militaire dienst te gaan, maar de vader van Maribeth was in Iwo Jima geweest. Haar moeder had zich iedere dag van zijn afwezigheid zorgen gemaakt, maar hij was tenslotte veilig thuisgekomen.

'Wat zou jij doen als je in dienst moest om te vechten?' vroeg Maribeth. Tommy begreep haar vraag niet helemaal.

'Nu, bedoel je, of als ik achttien ben?' Daar was over twee jaar best kans op, als de vredestaak in Korea niet was beëindigd.

'Wanneer dan ook. Zou je gaan?'

'Natuurlijk. Ik zou wel moeten.'

'Ik niet, als ik een man was. Ik geloof niet in oorlog,' zei ze beslist. Hij glimlachte. Ze was soms echt grappig. Ze had zulke vastomlijnde ideeën, en sommige waren behoorlijk vreemd.

'Dat komt omdat je een meisje bent. Mannen hebben geen keus.'

'Die zouden ze wel horen te hebben. Misschien komt het nog eens zover. Quakers voeren geen oorlog. Volgens mij zijn die slimmer dan de rest.'

'Misschien zijn ze gewoon bang,' zei hij. Hij accepteerde de tradities waarmee hij was grootgebracht, maar Maribeth was daartoe niet bereid. Er waren een heleboel dingen die ze niet accepteerde, tenzij ze er echt in geloofde.

'Ik denk niet dat ze bang zijn. Ik denk dat ze aan hun principes en hun geloof vasthouden. Als ik een man was, zou ik weigeren oorlog te voeren,' zei Maribeth koppig. 'Oorlog is stom.'

'Nee hoor, dat zou je niet,' grinnikte Tommy, 'je zou net als ieder ander gaan vechten. Je zou wel moeten.'

'Misschien komt er nog eens een dag dat mannen niet zomaar doen wat ze moeten. Misschien zullen ze er eerst over nadenken, voordat ze doen wat ze wordt gezegd.'

'Dat betwijfel ik. Als ze dat zouden doen, zou het een chaos worden. Waarom zouden sommige mannen wel moeten gaan en andere niet? Wat zouden ze dan moeten doen? Weglopen, zich ergens verstoppen? Dat is onmogelijk, Maribeth. Je moet de oorlog aan mannen overlaten. Die weten wat ze doen.'

'Dat is het 'm nou juist. Dat weten ze volgens mij helemaal niet. Iedere keer dat ze zich vervelen, storten ze zich in een nieuwe oorlog. Kijk maar eens naar deze. De vorige is nog niet voorbij of we zitten alweer in de puree,' zei ze afkeurend. Hij lachte.

'Misschien moet je president worden,' plaagde hij. Maar hij had respect voor haar ideeën en haar bereidheid anders te denken. Ze had iets heel moedigs.

Toen besloten ze weer een wandeling om het meer te gaan maken. Op de terugweg vroeg hij of ze wilde zwemmen. Maar dat sloeg ze opnieuw af. Hij wilde dolgraag weten waarom ze niet met hem het water in wilde. Een eind het meer in lag een vlot en hij wilde dat ze er met hem naartoe zwom, maar dat wilde ze niet.

'Vertel me de waarheid nou maar,' zei hij tenslotte. 'Ben je bang voor water? Daar hoef je je niet voor te schamen, zeg het maar gewoon.'

'Dat is het niet. Ik wil gewoon niet zwemmen.' Ze kon heel goed zwemmen, maar ze wilde in geen geval haar vaders overhemd uittrekken.

'Kom er dan toch in.' Het was snikheet en ze zou dolgraag een koele duik met hem willen nemen, maar ze wist dat het niet ging. Ze was viereneenhalve maand in verwachting. 'Loop dan het water met me in. Het voelt heerlijk.' Dat wilde ze wel doen, maar meer niet. Het meer bleef een heel stuk ondiep, dus ze waren er al een heel eind ingelopen toen het steil naar beneden begon te gaan. Ze bleef staan op de zanderige rand en hij zwom haar met lange, vloeiende slagen voorbij naar het vlot en weer terug. Hij had lange, sterke armen en benen en kon heel goed zwemmen. Binnen een paar minuten was hij terug en kwam weer naast haar staan op de plek waar ze stond te wachten.

'Je zwemt fantastisch,' zei ze bewonderend.

'Ik zat vorig jaar in het schoolteam, maar de aanvoerder was een idioot. Dit jaar doe ik niet mee.' Toen ze terug naar de kant liepen, bekeek hij haar met ondeugende nieuwsgierigheid. 'Je bent echt een lafaard, hoor. Je zwemt waarschijnlijk net zo goed als ik.'

'Nee hoor,' zei ze, terwijl ze zijn gespat probeerde te ontwijken. Maar hij bleef om haar heen spetteren en tenslotte kon ze het niet laten wat water naar hem terug te slaan. Even later gooiden ze als twee kinderen handenvol water over elkaar heen. Ze werd kletsnat, gleed uit toen ze probeerde weg te duiken en opeens kwam ze met een smak in het water te zitten. Eerst keek ze verbaasd en toen besefte ze hoe nat ze was en dat ze onmogelijk uit het water kon komen zonder dat hij haar bolle buik te zien kreeg. Het was te laat om de situatie nog te redden, dus haakte ze hem pootje en kwam hij naast haar in het water terecht. Toen zwom ze snel van hem weg, maar hij haalde haar gemakkelijk in en ze begonnen allebei te proesten en te lachen.

Ze zwom niet met hem mee naar het vlot, maar ze bleven samen een poosje rondzwemmen. Ze probeerde te bedenken hoe ze op een elegante manier uit het water kon komen zonder dat hij haar buik zag, maar het lukte haar niet. Tenslotte zei ze dat ze het koud had, wat niet waar was, en vroeg of hij een handdoek wilde halen. Hij keek een beetje verbaasd vanwege het warme water en de hete middagzon, maar hij ging er een halen en hield hem haar voor. Maar ze moest nog steeds het water uitkomen en naar hem toelopen. Ze wilde zeggen dat hij zich moest omkeren maar dat durfde ze niet, dus ze bleef met een bezorgd gezicht in het water liggen.

'Is er iets aan de hand?' Ze wist niet wat ze moest zeggen en uiteindelijk knikte ze met tegenzin. Ze had het hem nog niet willen vertellen en wist ook nog steeds niet hoe ze het zou zeggen. Maar nu zat ze in de val. 'Kan ik je helpen?' Hij keek verbijsterd.

'Eigenlijk niet.'

'Hoor eens Maribeth, kom er nou eerst maar eens uit. Wat het ook is, we vinden er wel wat op. Kom maar, ik help je wel.' Hij stak een hand naar haar uit en dat gebaar deed de tranen in haar ogen springen. Toen kwam hij door het water naar haar toe en hees haar voorzichtig overeind tot ze voor hem stond. Ze liet zich helemaal uit het water trekken en stribbelde niet langer tegen. Haar ogen stonden vol tranen en hij had geen flauw idee waarom ze huilde. Hij sloeg voorzichtig de handdoek om haar heen en toen hij naar beneden keek, zag hij het. Het was een onmiskenbare bolling, nog wel klein maar heel stevig en rond, duidelijk een baby. Hij herinnerde zich nog goed hoe zijn moeder er had uitgezien toen ze Annie verwachtte. Vanwege Maribeths slanke figuur kon het niets anders zijn dan dat. Hij keek haar stomverbaasd aan.

'Ik wilde niet dat je het te weten kwam,' zei ze ellendig. 'Ik wilde het niet tegen je zeggen.' Ze stonden nog steeds tot aan hun knieën in het water en deden geen van beiden een stap in de richting van het strand. Hij zag eruit of hij door de bliksem was getroffen en zij alsof er iemand was gestorven.

'Kom mee,' zei hij zacht en drukte haar met een arm om haar schouders tegen zich aan. 'Laten we gaan zitten.' Ze liepen zwijgend terug naar het strand en de plek waar ze hun deken hadden gespreid. Ze deed de handdoek af en begon haar vaders overhemd los te knopen. Eronder droeg ze een badpak en een korte broek en ze hoefde het nu niet allemaal meer aan te houden. Haar geheim was uitgekomen. 'Hoe is dat nou gebeurd?' vroeg hij uiteindelijk. Hij deed zijn best om niet naar haar duidelijk zichtbare, gezwollen buik te kijken, maar hij was stomverbaasd. Ze glimlachte berouwvol.

'Op de normale manier, denk ik. Niet dat ik er veel vanaf weet.'

'Had je een vriendje? Héb je een vriendje?' verbeterde hij zichzelf, en hij voelde zijn hart samenknijpen. Maar ze schudde haar hoofd en keek een andere kant op, en toen weer naar hem.

'Geen van beide, ik heb iets heel stoms gedaan.' Ze besloot hem de waarheid te vertellen. Ze wilde geen geheimen meer voor hem hebben. 'Ik heb het één keer gedaan. Met iemand die ik nauwelijks kende. We waren niet eens samen uit. Hij bracht me naar huis van een dansavond waar de jongen met wie ik was gekomen dronken was geworden. Hij was zo ongeveer de held van de zesdeklassers. Ik voelde me gewoon gevleid dat hij me zelfs maar aansprak, hij was een stuk gewiekster dan ik had verwacht. Hij besteedde een heleboel aandacht aan me en nam me mee om ergens met zijn vrienden een hamburger te eten. Ik vond het fantastisch, maar toen stopte hij ergens onderweg naar huis. Dat wilde ik eigenlijk niet, maar ik wilde er ook geen drukte over maken. Toen gaf hij me een slok gin en toen...' Ze keek neer op haar ronde buik. 'De rest kun je je wel voorstellen. Hij zei dat ik volgens hem niet zwanger kon raken. Hij zei dat hij het het weekend daarvoor met zijn vriendin had uitgemaakt. Maar op maandag was het weer aan en stond ik totaal voor gek. En nog erger, ik had mijn leven verpest voor een vent die ik niet eens kende, die nooit een spat om me zou geven. Ik had wat tijd nodig om erachter te komen wat er allemaal was gebeurd. Toen het me duidelijk werd, was hij verloofd. Ze zijn meteen na het eindexamen getrouwd.'

'Heb je het hem verteld?'

'Ja. Hij zei dat hij met haar wilde trouwen en dat ze behoorlijk nijdig zou worden als ze het te weten kwam. Ik wilde zijn leven niet bederven, maar het mijne ook niet. Ik wilde mijn ouders niet zeggen wie hij was, want ik wilde niet dat mijn vader hem zou dwingen met me te trouwen. Ik wil niet getrouwd zijn met iemand die niet van me houdt. Ik ben pas zestien. Dat zou het einde van mijn leven betekenen. Hoewel,' zuchtte ze mismoedig, 'mijn leven nu misschien ook wel voorbij is. De ben niet bepaald briljant bezig geweest.'

'Wat zeiden je ouders?' Hij was totaal verbluft door haar verhaal, de ongevoeligheid van die vent en haar moed niet te doen wat ze niet wilde in zo'n rampzalige situatie.

'Mijn vader zei dat ik het huis uit moest. Hij heeft me naar de liefdezusters gebracht, waar ik had moeten blijven tot na de geboorte. Maar dat kon ik gewoon niet opbrengen. Ik ben er een paar weken gebleven, maar het was er zo deprimerend dat ik nog liever verhongerde dan te blijven. Dus ben ik weggegaan, op een bus gestapt en hier beland. Ik had een kaartje voor Chicago gekocht en wilde proberen daar een baantje te vinden, maar we stopten hier voor het avondeten en toen zag ik dat kaartje in Jimmy's raam. Ik kreeg de baan, ik ben uitgestapt en hier ben ik dan.' Ze zag er zo kwetsbaar en ongelooflijk jong en mooi uit, dat hij haar vol tederheid en bewondering aankeek. 'Mijn vader zegt dat ik na Kerstmis en de geboorte van de baby weer thuis mag komen. Dan ga ik terug naar school,' zei ze lamlendig. Ze probeerde flink te doen, maar vond zelf ook dat het niet erg overtuigend klonk. 'En wat doe je dan met het kind?' vroeg hij, nog steeds vol verbazing over wat haar allemaal was overkomen.

'Weggeven... laten adopteren. Ik wil goede mensen vinden die het willen hebben. Ik kan er niet voor zorgen. Ik ben pas zestien, ik kan niet voor een baby zorgen. Ik kan hem niets bieden, ik weet ook niet wat ik ermee aan moet. Ik wil terug naar school en naar de universiteit. Als ik het kind houd, kan ik geen kant meer op, bovendien zou ik er niets voor kunnen doen. Ik wil een gezin vinden dat het echt wil hebben. De nonnen zeiden dat ze me zouden helpen, maar dat was thuis. Hier heb ik er nog niets aan gedaan.' Ze begon een beetje zenuwachtig te klinken, en hij zat verbijsterd te luisteren.

'Weet je wel zeker dat je het niet wilt houden?' Hij kon zich niet voorstellen dat je een baby kon weggeven. Dat vond zelfs hij een vreselijke gedachte.

'Ik weet het niet.' Ze voelde hoe de baby zich bewoog, alsof hij ook een stemmetje in het kapittel wilde hebben. 'Ik zie gewoon niet hoe ik ervoor zou kunnen zorgen. Mijn ouders willen niet helpen. Ik zal niet genoeg kunnen verdienen om het te onderhouden, het zou ook niet eerlijk zijn tegenover het kind. Bovendien wil ik nu echt geen kind hebben. Is dat zo verschrikkelijk?' Haar ogen schoten weer vol tranen toen ze hem wanhopig aankeek. Het was afschuwelijk te moeten toegeven dat ze deze baby niet wilde hebben, maar zo was het nu eenmaal. Ze hield niet van Paul en ze wilde geen kind krijgen of verantwoordelijk zijn voor het leven van een ander. Ze kon nog maar nauwelijks voor zichzelf zorgen, laat staan voor iemand anders. Ze was nog maar zestien.

'Jeetje, Maribeth, jij hebt heel wat te verstouwen.' Hij schoof dichter naar haar toe, sloeg zijn arm weer om haar heen en trok haar naar zich toe. 'Waarom heb je het niet eerder gezegd? Je had het me best kunnen vertellen.'

'Ja hoor, ik zie het al voor me: hoi, ik ben Maribeth, ik verwacht een kind van een vent die met iemand anders is getrouwd en mijn ouders hebben me de deur uitgezet. Heb je zin me mee uit eten te nemen?' Hij lachte en ze glimlachte door haar tranen heen. Toen lag ze plotseling in zijn armen te huilen van angst, schaamte en opluchting dat ze het hem had verteld. Het hartverscheurend gesnik putte haar volkomen uit en hij hield haar stevig vast tot ze ophield. Hij had diep medelijden met haar en met de baby.

'Wanneer komt het?' vroeg hij toen ze weer was gekalmeerd. 'Pas eind december.' Dat was al over vier maanden en ze wisten allebei dat de tijd voorbij zou vliegen.

'Ben je hier al naar een dokter geweest?'

'Ik ken hier niemand.' Ze schudde haar hoofd. 'Ik wilde het niet tegen de anderen in het restaurant zeggen, want ik was bang dat Jimmy me dan zou ontslaan. Ik heb ze verteld dat ik getrouwd ben geweest met een vent die in Korea is gesneuveld, zodat ze niet al te verbaasd zouden zijn als ze tenslotte zagen dat ik zwanger was.'

'Dat heb je slim bedacht,' zei hij geamuseerd. Toen keek hij haar vragend aan: 'Was je verliefd op hem, Maribeth? Ik bedoel op de vader.'

Het betekende heel veel voor Tommy te weten of ze van hem had gehouden en hij was opgelucht toen ze haar hoofd schudde. 'Ik voelde me gevleid toen hij met me uit wilde, dat was alles. Ik ben gewoon ontzettend stom geweest. Om je de waarheid te zeggen is hij een zak. Hij wilde alleen maar dat ik uit zijn leven verdween zonder iets tegen Debbie te zeggen. Hij zei dat ik ervanaf kon. Ik weet niet eens hoe dat gaat, maar ik geloof dat ze het kind er dan uitsnijden. Niemand wilde het me uitleggen en iedereen zegt dat het heel gevaarlijk en duur is.'

Tommy luisterde ernstig naar haar uitleg. Hij had ook wel eens van abortus gehoord, maar hij wist niet veel beter dan zij hoe dat in zijn werk ging. 'Ik ben blij dat je dat niet hebt gedaan.'

'Waarom?' Zijn opmerking verbaasde haar. Wat maakte hem dat nou uit? Het zou wat hen betrof allemaal zoveel eenvoudiger zijn als ze niet zwanger was.

'Omdat ik dat niet juist had gevonden. Misschien is dit net zoiets als dat met Annie. Misschien is er wel een reden voor.'

'Dat weet ik echt niet. Ik heb er heel veel over nagedacht en geprobeerd te begrijpen waarom het is gebeurd. Maar ik snap er niets van. Ik vind het alleen maar ontzettende pech. Eén keer maar, hoewel dat natuurlijk al genoeg kan zijn.' Hij knikte weifelend. Hij wist net zo weinig van sex als zij en waarschijnlijk nog minder. In tegenstelling tot Maribeth had hij het nog nooit gedaan.

Toen keek hij haar op een heel vreemde manier aan en ze zag dat hij popelde haar nog iets te vragen.

'Wat is er? Toe maar, vraag me maar wat je wilt weten.' Ze waren nu hechte vrienden, een vriendschap die zoals ze beiden wisten voor altijd zou duren. Hij deelde al haar geheimen, hij zou van nu af aan altijd een deel van haar zijn.

'Hoe was het?' vroeg hij met een rood gezicht en dodelijk verlegen. Maar zijn vraag vervulde haar niet met weerzin. Niets van hem kon dat doen, hij was nu als een broer of een beste vriend of zelfs meer dan dat. 'Was het fantastisch?'

'Nee, voor mij niet. Voor hem misschien wel. Maar ik denk dat het wel fantastisch zou kunnen zijn. Je zou het opwindend en duizelig makend kunnen noemen... Je denkt nergens anders meer aan en je kunt niet meer normaal denken of je verstand gebruiken. Het is een soort sneltrein als je op gang bent... of misschien was dat de gin. Maar ik denk dat het met de juiste persoon best heel fijn zou kunnen zijn. Dat weet ik niet zeker, maar ik wil het niet weer proberen. Voorlopig niet tenminste, pas als ik de juiste persoon heb gevonden. Ik wil niet meer zoiets stoms uithalen.' Hij knikte, geboeid door haar antwoord. Hij had wel zoiets verwacht en bewonderde haar vastberadenheid. Maar hij vond het jammer dat zij een ervaring had die hij miste. 'Het verdrietige was dat het niets betekende, en dat had wel zo moeten zijn. En nu zit ik met dit kind dat niemand wil hebben, de vader niet, ik niet en een ander ook niet.'

'Misschien verander je van gedachten als je het ziet,' zei hij nadenkend. Zijn hart was gesmolten vanaf het eerste moment dat hij Annie zag.

'Ik weet niet of ik het wel te zien zal krijgen. De twee meisjes die hun baby kregen voordat ik uit het klooster wegging, hebben die nooit gezien. De nonnen brachten ze na de geboorte meteen weg en dat was het dan. Het is wel een gek idee dat je het zo lang bij je draagt en het dan weggeeft, maar het is net zo'n vreemd idee het te houden. Het is niet voor maar één dag, maar voor altijd. Zou ik dat kunnen? Zou ik voorgoed moeder kunnen zijn? Dat denk ik niet. Maar soms denk ik dat ik niet normaal ben. Waarom wil ik anders die baby niet altijd bij me houden? En als dat wel zo is zodra ik hem zie, wat moet ik dan beginnen? Hoe zou ik hem moeten onderhouden? Tommy, ik weet echt niet wat ik moet doen.' De tranen sprongen haar opnieuw in de ogen en hij trok haar weer dicht tegen zich aan. Maar deze keer leunde hij zonder aarzelen naar haar toe en kuste haar. Het was een kus vol bewondering, tederheid en medelijden, met alle liefde die hij voor haar was gaan voelen. Het was de kus van een man voor een vrouw, ze hadden geen van beiden ooit op zo'n manier gekust of zoiets overweldigends gevoeld. Het was een kus die gemakkelijk tot iets anders zou kunnen leiden, behalve dat ze dat op dat moment geen van beiden zouden toelaten.

'Ik hou van je,' fluisterde hij daarna in haar haar en wenste dat ze zijn baby droeg in plaats van die van een jongen waar ze nooit iets om had gegeven. 'Ik hou ontzettend veel van je, ik zal je nooit verlaten en je altijd helpen.' Dat was een moedige belofte voor een zestienjarige jongen. Maar hij was het afgelopen jaar volwassen geworden.

'Ik hou ook van jou,' zei ze voorzichtig. Ze veegde haar tranen weg met zijn handdoek en wilde hem eigenlijk niet met al haar problemen opschepen.

'Je moet naar een dokter,' zei hij op een toon die bijna vaderlijk klonk.

'Waarom?' Soms leek ze nog erg jong, ondanks alles wat ze al had doorgemaakt.

'Om zeker te zijn dat de baby gezond is. Mijn moeder ging heel vaak toen ze Annie verwachtte.'

'Ja, maar zij was ouder.'

'Ik geloof dat je in ieder geval moet gaan.' Toen kreeg hij een ingeving. 'Ik zal wel vragen naar wie mijn moeder toeging, misschien kunnen we dan met hem iets voor jou regelen.' Hij vond het een goed idee en ze giechelde.

'Je bent niet goed wijs. Dan denkt hij dat het van jou is en vertelt hij het aan je moeder. Ik kan echt niet naar een dokter gaan, Tommy.'

'We verzinnen wel iets,' probeerde hij haar gerust te stellen. 'Misschien kan de dokter van mijn moeder je wel helpen iemand te vinden die het wil adopteren. Volgens mij doen ze dat wel. Ze kennen vast wel mensen die een kind willen en het niet kunnen krijgen. Ik geloof dat mijn vader en moeder daar ook over gedacht hebben voordat ze Annie kregen, maar toen was het niet meer nodig. Ik vraag wel hoe hij heet en dan maken we een afspraak.' Hij had het meteen op zich genomen haar last met haar te delen, zoals nog niemand dat ooit voor haar had gedaan. Hij kuste haar nogmaals lang en hevig en legde toen heel voorzichtig zijn hand op haar buik. De baby bewoog al heel veel en ze vroeg of hij iets voelde. Hij concentreerde zich even en knikte toen grinnikend. Het was een heel zacht gefladder, alsof haar buik een eigen leven leidde, wat voorlopig ook eigenlijk zo was.

Ze gingen later op de middag nog een keer zwemmen en toen zwom Maribeth wel met hem mee naar het vlot. Toen ze terugkwam, was ze moe. Ze gingen lange tijd op de deken liggen en praatten zachtjes over haar toekomst. Die leek wat minder dreigend nu Tommy hem met haar deelde, hoewel de omvang van alles wat haar te wachten stond haar nog steeds bang maakte. Als ze het kind hield, hoorde het de rest van haar leven bij haar. Zo niet, dan had ze er misschien eeuwig spijt van. Het was vreselijk moeilijk te weten wat ze moest doen, behalve dat ze het gevoel had dat ze het kind en ook zichzelf een grotere dienst bewees als ze het aan andere ouders gaf. Op een dag zou ze meer kinderen krijgen. Ze zou dit kind altijd betreuren, maar het was het verkeerde moment, de verkeerde plaats en een situatie die ze niet aankon.

Hij hield haar in zijn armen en ze kusten en knuffelden elkaar, maar ze gingen niet verder. Ze voelden zich allebei op een vreemde manier gerustgesteld toen ze naar haar kamer teruggingen, zodat ze zich kon verkleden om uit eten en naar de bioscoop te gaan. Hun verhouding was die middag volkomen veranderd. Het was net of ze nu voor altijd bij elkaar hoorden. Ze had haar geheim met hem gedeeld en hij had haar gesteund. Ze wist dat hij haar niet in de steek zou laten. Ze hadden elkaar nodig en vooral nu had zij hem nodig. Het was alsof er een stille band tussen hen was ontstaan, een band die nooit verbroken zou worden.

'Tot morgen,' zei hij toen hij haar om elf uur voor haar deur afzette. Hij wist dat hij nu niet meer weg kon blijven. Hij moest zeker weten dat het goed met haar ging. Hij zou haar de volgende dag naar huis brengen, hoewel hij zijn moeder had beloofd op tijd thuis te zijn voor het avondeten. 'Goed op jezelf passen, Maribeth,' zei hij, en ze wuifde hem glimlachend na voordat ze zacht de deur achter zich sloot. Toen ze in bed stapte, dacht ze eraan hoe ze had geboft dat ze hem had ontmoet. Hij was het soort vriend dat ze zichzelf altijd had gewenst, de broer die Ryan nooit voor haar was geweest en de minnaar die Paul nooit zou zijn geworden. Op dat moment was hij alles voor haar. Die nacht droomde ze opnieuw over Annie.

6

De week daarop kwam Tommy iedere middag naar het restaurant. 's Avonds bracht hij Maribeth thuis en op zondagavond nam hij haar mee uit eten en naar de bioscoop. Maar op haar volgende vrije dag weigerde hij om haar weer mee naar het meer te nemen. In plaats daarvan had hij een plan... voor iets veel belangrijkers gemaakt. Hij had ongemerkt zijn moeders adresboek gepakt en zorgvuldig naam en adres van haar dokter overgenomen. Na de dood van de oude dokter Thompson was Avery MacLean al jaren de gynaecoloog van Liz en hij had beide kinderen ter wereld geholpen. Het was een man van middelbare leeftijd met een witte haardos, maar zijn ideeën en werkwijze waren heel wat moderner dan zijn manier van doen. Hij gedroeg zich hoffelijk en formeel, maar hij was bijzonder bij de tijd wat alle moderne technieken betrof en Tommy wist dat zijn moeder erg op hem was gesteld. En hij wist ook dat Maribeth naar een dokter moest.

Hij had de afspraak gemaakt op naam van mevrouw Robertsen en zijn best gedaan om aan de telefoon als zijn vader te klinken met een diepere, zelfverzekerde stem, ondanks zijn trillende vingers. Toen naar zijn naam werd gevraagd, had hij gezegd dat hij meneer Robertson was, dat ze pas getrouwd waren en in Grinnell waren komen wonen, en dat hij voor zijn vrouw een afspraak voor een controle wilde maken. De verpleegster had geklonken of ze hem geloofde.

'Maar wat moet ik dan tegen hem zeggen?' vroeg Maribeth in paniek toen hij het haar vertelde.

'Hij merkt het toch wel als hij je onderzoekt? Je hoeft het hem toch helemaal niet te vertellen?' Tommy deed zijn best overtuigder te klinken dan hij zich voelde en te doen alsof hij er meer van afwist dan het geval was. De details van haar conditie waren eigenlijk nog steeds een raadsel voor hem.

Alles wat hij van zwangerschap afwist, was wat hij zich nog kon herinneren van zijn moeder in wijde kleren, zes jaar geleden en wat hij vorig jaar in I love Lucy op de televisie had gezien toen ze aankondigde dat ze in verwachting was.

'Ik bedoel... wat moet ik zeggen over eh... de vader.' Ze keek diepbezorgd maar ze wist dat hij gelijk had. Ze wist zo goed als niets over haar conditie, waar ze beslist met een dokter over moest praten.

'Vertel hem maar gewoon wat je ook in het restaurant hebt gezegd, dat hij in Korea is gesneuveld.' Ze waren daar nog niet op de hoogte van de baby, maar ze had met haar verhaal dat ze weduwe was al wel een basis gelegd.

Ze keek hem met betraande ogen aan en bracht hem van zijn stuk met haar volgende vraag: 'Wil je met me meegaan?'

'Ik? En als ze me dan eens herkennen?' Bij die gedachte bloosde hij tot aan zijn haarwortels. Wat moest hij doen als ze haar in zijn bijzijn onderzochten, of verwachtten dat hij dingen wist die hem nog een raadsel waren? Hij had geen flauw idee van wat zich in de spreekkamer van een vrouwenarts afspeelde. En nog erger, als ze het eens aan zijn ouders vertelden? 'Dat kan niet, Maribeth, dat is echt onmogelijk.'

Ze knikte zonder iets te zeggen en er rolde langzaam een traan over haar wang. Zijn hart kromp ineen. 'Oké, oké, ik verzin wel iets. Misschien kan ik zeggen dat je mijn nichtje bent, maar dan zegt hij het zéker tegen mijn moeder. Ik weet het niet, Maribeth, misschien kunnen we gewoon zeggen dat we bevriend zijn en dat ik je man heb gekend en je heb gebracht.'

'Denk je dat hij iets zal vermoeden? Dat ik niet getrouwd ben, bedoel ik?' Ze waren als twee kinderen die zich probeerden uit de nesten te werken, waar ze zonder het te beseffen in terecht waren gekomen. Het waren hele grote nesten en ze zaten er behoorlijk in vast.

'Hij komt niets te weten wat je hem niet vertelt,' zei Tommy beslist. Hij probeerde een kalmte te tonen die hij niet voelde.

Hij was doodsbenauwd om met haar mee naar de dokter te gaan. Maar hij wilde haar niet in de steek laten, dus toen hij eenmaal had gezegd dat hij mee zou gaan zat er niets anders meer op.

Die middag op weg naar de afspraak waren ze allebei öp van de zenuwen. Ze zeiden bijna geen woord en toen hij haar uit het vrachtwagentje hielp stappen en achter haar aanliep de praktijk binnen, had hij ontzettend met haar te doen. Hij hoopte maar dat hij geen rood hoofd had en deed zijn best haar gerust te stellen. 'Het komt heus wel in orde, Maribeth, dat weet ik zeker,' fluisterde hij toen ze naar binnen gingen. Ze knikte alleen maar. Tommy had de dokter maar één keer ontmoet, toen hij met zijn vader buiten het ziekenhuis had staan zwaaien nadat Annie was geboren. Hij was nog te jong geweest om naar boven te gaan, en zijn moeder had vol trots met Annie op de arm voor het raam van haar kamer naar hem staan zwaaien. De tranen sprongen hem in zijn ogen toen hij eraan dacht en hij gaf een kneepje in Maribeths hand, zowel om haar te bemoedigen als zichzelf te troosten. De hoofdverpleegster keek hen aan over de rand van haar bril.

'Ja?' Ze had geen idee wat die twee hier deden, misschien kwamen ze hun moeder afhalen. Het waren nog maar kinderen. 'Kan ik jullie helpen?'

'Ik ben Maribeth Robertson,' fluisterde Maribeth. Haar stem was bij het noemen van haar achternaam bijna onhoorbaar geworden, ze kon nog steeds nauwelijks geloven dat Tommy haar hierheen had gebracht. 'Ik heb een afspraak met de dokter.' De verpleegster fronste haar voorhoofd, keek in haar afsprakenboek en knikte.

'Mevrouw Robertson?' vroeg ze verbaasd. Misschien was het meisje ouder dan ze eruitzag. Ze leek verschrikkelijk zenuwachtig.

'Ja,' antwoordde Maribeth, nauwelijks luider dan een zucht. De verpleegster zei dat ze in de wachtkamer moesten gaan zitten en glimlachte bij zichzelf toen ze zich zijn telefoontje herinnerde. Ze waren duidelijk pas getrouwd en zelf nog nauwelijks meer dan kinderen. Ze vroeg zich af of ze hadden moéten trouwen.

Ze gingen in de wachtkamer zitten, praatten fluisterend met elkaar en probeerden niet naar de vergevorderd zwangere vrouwen om hen heen te staren. Tommy had er nog nooit zoveel samen in één ruimte gezien. Hij vond het vreselijk gênant om erbij te zitten terwijl ze over hun man en andere kinderen praatten, af en toe op hun buik klopten en zaten te breien. Ze waren allebei erg opgelucht toen dokter MacLean hen naar zijn spreekkamer riep. Hij sprak hen aan met meneer en mevrouw Robertson en Tommy's tong was als verlamd toen hij hem wilde verbeteren. De dokter had echter geen reden om niet aan te nemen dat hij niet Maribeths man was. Hij vroeg waar ze woonden, waar ze vandaan kwamen en tenslotte hoe lang ze getrouwd waren. Maribeth keek de dokter lang aan en schudde toen haar hoofd.

'Dat zijn we niet. Ik ben... eh... Tommy is alleen maar een vriend. Mijn man is in Korea gesneuveld.' Ze had onmiddellijk spijt van haar leugen en keek hem met betraande ogen openhartig aan. 'Ik ben niet getrouwd, dokter. Ik ben vijf maanden in verwachting en Tommy vond dat ik naar u toe moest gaan.' Hij bewonderde haar omdat ze de jongen beschermde en vond dat ongewoon edelmoedig.

'Juist, ja.' Hij had ernstig naar haar geluisterd en keek toen onderzoekend naar Tommy, die hem vaag bekend voorkwam. Hij vroeg zich af of het de zoon van een van zijn patiënten was. Hij wist zeker dat hij hem al eens eerder had gezien. Dat was op Annies begrafenis geweest, maar dat kon hij zich op dat moment niet herinneren.

'Zijn jullie van plan binnenkort te gaan trouwen?' Hij keek hen meewarig aan. Hij voelde altijd mee met jongelui in hun situatie. Maar ze schudden allebei met een bezorgd gezicht het hoofd, alsof ze bang waren dat hij ze nu de deur uit zou gooien. Tommy had opeens spijt dat hij ooit had voorgesteld dat ze dit zouden doen.

'We zijn alleen maar vrienden,' zei Maribeth vastberaden.

'Dit is niet Tommy's schuld, maar uitsluitend die van mij.' Ze begon te huilen en Tommy stak zijn hand naar haar uit, terwijl de dokter toekeek.

'Dat doet er ook helemaal niet toe,' zei hij vriendelijk. 'Het lijkt me een goed idee als jij en ik eens even samen gaan praten en dan zal ik je meteen onderzoeken. Je eh... vriend,' hij glimlachte geamuseerd bij de gedachte dat ze aannamen dat hij niet wist wat er werkelijk was gebeurd, 'je vriend kan daarna weer binnenkomen om er verder over te praten. Wat vinden jullie daarvan?' Hij wilde haar onderzoeken en van haar horen wat ze ging doen, hoe haar ouders op haar zwangerschap hadden gereageerd, wat haar echte plannen waren en of ze het kind wilde houden. Hij had de indruk dat ze erg veel van elkaar hielden en kon zich voorstellen dat ze uiteindelijk toch wel zouden trouwen, vooral omdat ze dit samen probeerden op te lossen. Maar hun ouders werkten waarschijnlijk helemaal niet mee, dus hij wilde hen zo goed mogelijk bijstaan. Misschien hadden ze alleen maar een duwtje in de goede richting nodig. De dokter stond op en leidde Tommy de kamer uit. Tommy vond het nog verschrikkelijker om zonder haar naar die wachtkamer vol zwangere vrouwen te gaan. Hij hoopte alleen maar dat er geen bekende van zijn moeder binnenkwam en hem daar zag zitten.

Het leek uren te duren voordat de verpleegster hem wenkte en hem terugbracht naar de spreekkamer van de dokter.

'Ik dacht dat je er nu wel graag bij wilde zijn om samen met je vriendin alles door te praten,' zei de dokter warm. Maribeth glimlachte naar hem, verlegen maar opgelucht. De dokter had naar het hartje van de baby geluisterd en gezegd dat het volgens hem een groot, gezond kind zou worden. Ze had tegen hem gezegd dat ze het waarschijnlijk zou laten adopteren en dat ze graag wilde weten of hij iemand kende die geschikt was. Hij had beloofd erover te zullen nadenken, maar meer niet. Hij leek het veel belangrijker te vinden om Tommy op de hoogte te stellen van de zaken die hij met haar had besproken, zoals het gewicht en de gezondheid van de baby, wat Maribeth de komende paar maanden kon verwachten, de vitamines die ze moest slikken en de rustperiodes die ze moest nemen, voor zover haar werk dat toeliet. Hij besprak al die zaken alsof Tommy de vader van het kind was en opeens drong de situatie tot Tommy door. Dokter MacLean dacht werkelijk dat ze het voor hem geheim wilden houden dat hij de vader was. Hoezeer Maribeth ook had benadrukt dat ze alleen maar vrienden waren, het was duidelijk dat de dokter haar niet geloofde. Hij kon veel te goed zien hoe bezorgd Tommy over haar was en hoeveel hij van haar hield. Terwijl hij hen beurtelings aankeek en hun uitlegde hoeveel het allemaal zou kosten, schoot hem iets te binnen. Hij herinnerde zich opeens wie de jongen was en het deed hem genoegen dat hij Maribeth bij hem had gebracht.

'Jij bent toch Tommy Whittaker?' vroeg hij vriendelijk. Hij wilde hen niet afschrikken en was best bereid hun geheim te bewaren, zolang het geen van beiden kwaad deed en hij geen dringende reden had de ouders in te lichten.

'Ja, dat ben ik,' antwoordde Tommy eerlijk.

'Weten je ouders hiervan?'

Tommy schudde met een vuurrood gezicht zijn hoofd. Hij kon niet uitleggen dat hij zijn moeders adresboek had weggepakt om het telefoonnummer van de dokter op te zoeken. 'Ze hebben Maribeth nog niet ontmoet.' Hij had haar graag aan hen voorgesteld, maar dat was onder deze omstandigheden nog niet mogelijk. Bovendien was de situatie wat zijn ouders betrof nu te ingewikkeld.

'Misschien wordt het nu dan tijd dat je ze aan elkaar voorstelt,' zei dokter MacLean verstandig. 'Je kunt het niet eeuwig blijven uitstellen, voor je het weet is het Kerstmis.' De geboorte zou al over vier maanden plaatsvinden. 'Denk er maar eens over na, je ouders zijn best begripvolle mensen. Ze hebben de laatste tijd heel wat meegemaakt en ik weet zeker dat dit een schok voor ze zal zijn, maar ze kunnen je tenminste helpen.' Maribeth had hem verteld dat ze niet meer met haar familie omging en dat Tommy haar enige vriend was.

'Dit is een heel grote last om op jullie jonge schouders te moeten dragen.'

'Daar kunnen we best tegen,' zei Tommy flink, waardoor de dokter nog meer overtuigd werd dat de baby van hem was, hoezeer Maribeth dat ook ontkende. Het was aandoenlijk te zien hoe ze hem van alle schuld probeerde te vrijwaren, daar was de dokter erg van onder de indruk. Hij had respect voor allebei en was blij dat ze bij hem waren gekomen. Hij maakte een nieuwe afspraak met Maribeth voor de volgende maand en gaf hun voordat ze de deur uitliepen een eenvoudig boekje, waarin ze konden lezen wat er de komende vier maanden en bij de geboorte ging gebeuren. Er stonden geen foto's in, alleen een paar simpele tekeningen. Ze hadden geen van beiden ooit een dergelijk boekje gezien. Het veronderstelde een bepaalde kennis die ze geen van beiden bezaten, veel van de gebruikte termen waren hen totaal onbekend. Maar er stond ook in hoe Maribeth voor zichzelf moest zorgen, wat ze moest doen en laten en het waarschuwde voor symptomen die het nodig maakten dat ze de dokter erbij haalde. Ze waren er allebei van onder de indruk.

Dokter MacLean had tegen Maribeth gezegd dat hij haar tweehonderdvijftig dollar in rekening zou brengen voor alle voorafgaande onderzoeken en de geboorte, en dat de ziekenhuiskosten ongeveer driehonderd dollar zouden bedragen. Gelukkig had ze dat bedrag overgehouden van het geld dat haar vader haar oorspronkelijk had gegeven voor het klooster. Dus ze had genoeg om ervoor te betalen. Maar ze maakten zich er wel zorgen over dat hij dacht dat Tommy de vader van de baby was. 'Wat doen we als hij dat tegen je moeder zegt?' vroeg Maribeth doodsbenauwd. Ze wilde hem niet in moeilijkheden brengen. Tommy zat er ook wel mee, maar had toch de indruk dat de dokter hen niet zou verraden. Dokter MacLean was een aardige man en Tommy dacht niet dat hij iets tegen zijn ouders zou zeggen. Ondanks het misverstand over het vaderschap van het kind was hij toch blij dat hij met Maribeth naar hem was toegegaan.

'Ik denk niet dat hij dat zal doen,' stelde hij haar gerust. 'Ik geloof echt dat hij ons wil helpen.' Tommy was ervan overtuigd dat hij hem kon vertrouwen.

'Hij is erg aardig,' zei ze. Toen gingen ze een milkshake drinken. Ze praatten zachtjes over het boek dat hij haar had gegeven, haar schoolsemester en bepaalde dingen die de dokter had gezegd over het verloop van de geboorte. 'Het klinkt allemaal doodeng,' zei Maribeth nerveus. 'Hij zei dat hij me iets kon geven om me slaperig te maken, dat wil ik denk ik wel hebben.' Ze kon zich van het hele gebeuren geen voorstelling maken. Het was een hele opgaaf om op je zestiende zoiets door te moeten maken voor een baby die je niet wilde houden en nooit meer zou zien. Het was een behoorlijke prijs voor een halfuur op de voorbank van een Chevy met Paul Browne. Ze kon soms nog steeds niet geloven dat het allemaal echt waar was. Maar het bezoek aan de dokter had haar met de neus op de feiten gedrukt, net als Tommy's bezorgdheid en de bijna zichtbare groei van de baby.

Tommy kwam haar bijna iedere dag opzoeken in het restaurant, of anders kwam hij na werktijd langs haar huis om haar mee te nemen om samen iets te gaan drinken, een wandeling te maken of een film te zien. Vanaf één september moest hij weer naar school, daarna werd het allemaal wat moeilijker. Hij had tot drie uur 's middags les, daarna sporttraining en zijn krantenwijk. Tegen de tijd dat hij haar vroeg in de avond kon ontmoeten was hij doodmoe. Maar hij was altijd bezorgd om haar en als ze alleen waren, hield hij haar in zijn armen en kuste hij haar. Soms was het net of ze al getrouwd waren als ze het hadden over de gebeurtenissen van die dag, haar werk, zijn school en hun problemen. Dat gold ook voor de hartstocht die ze voor elkaar voelden, hoewel ze die geen van beiden uit de hand lieten lopen. Ze gingen nooit verder dan kussen, omhelzen en aanraken.

'Ik wil niet zwanger worden,' zei ze op een avond met schorre stem terwijl hij zijn handen langzaam over haar langzaam zwellende borsten liet glijden. Ze lachten allebei. Ze wilde niet met hem vrijen nu ze Pauls kind droeg, later wilde ze dat het anders zou gaan. Ze wilde niet dat haar nog eens iets dergelijks zou overkomen. Pas over vele jaren, als ze de school en de universiteit had doorlopen en met de juiste man was getrouwd, wilde ze diens kinderen krijgen. Ze wilde het niet te snel met Tommy doen en alles bederven. Dat begreep hij heel goed, hoewel hij soms dol werd van verlangen naar haar.

Soms maakte hij zijn huiswerk bij haar en anders in een rustig hoekje van het restaurant, waar ze hem dan milkshakes en hamburgers serveerde. Af en toe hielp ze hem zelfs een beetje. Als haar hospita niet thuis was, deden ze de deur op slot en gingen ze op haar bed liggen. Dan las hij haar voor of deed ze zijn scheikunde, algebra of meetkunde voor hem. Ze zaten op hetzelfde niveau en twee weken nadat zijn school weer was begonnen, kwam het bij hem op dat ze heel goed al zijn werk samen konden doen. Hij zou het hele lesprogramma voor haar kopiëren en haar zijn boeken lenen. Op die manier hoefde ze niets van haar eigen schoolwerk te missen en kon ze haar opleiding gewoon voortzetten.

'Als je teruggaat, kun je vragen of je een test mag afleggen, dan hoef je geen semester te missen.' Hij wilde er liever niet aan denken dat ze ooit weer terug zou gaan naar Iowa en haar ouders. Hij wilde dat ze bij hem zou blijven, maar ze wisten geen van beiden precies wat er na de geboorte van de baby zou gebeuren.

Voorlopig werkte zijn plan uitstekend. Wanneer mogelijk ontmoetten ze elkaar iedere avond na school en werk, en maakten dan allebei zijn huiswerk. Ze hield haar eigen werk bij zich en voerde dezelfde opdrachten uit. Op die manier zette ze haar schoolwerk voort en werkte tegelijkertijd in Jimmy's. Tommy was diep onder de indruk van haar leerprestaties. Ondanks zijn eigen goede cijfers besefte hij algauw dat zij een nog betere leerling was dan hij.

'Je bent goed, zeg,' zei Tommy bewonderend, terwijl hij haar algebra corrigeerde met behulp van de oplossingen die hij op school had gekregen. Ze had een tien gehaald voor beide testen die hij die week aan haar had doorgegeven, en hij vond haar opstel over de Burgeroorlog het beste dat hij ooit had gelezen. Hij had het graag aan zijn geschiedenisleraar willen laten zien. Zijn enige probleem was dat hij pas 's avonds tegen middernacht thuiskwam. Nadat er een maand was verlopen werd zijn moeder wantrouwig. Hij legde haar uit dat hij iedere dag naar de sporttraining ging en daarna bijles gaf aan een vriend die een probleem had met wiskunde. Omdat zijn moeder op school werkte, was het niet makkelijk haar ervan te overtuigen dat hij een reden had om steeds pas tegen middernacht thuis te komen.

Hij vond het heerlijk om bij Maribeth te zijn. Nadat ze klaar waren met hun werk, praatten ze soms urenlang over hun dromen en idealen, en over de praktische en ethische kanten van de onderwerpen waar ze zich voor hun schoolopgaven in moesten verdiepen. Daarnaast hadden ze het natuurlijk ook over de baby en over Maribeths wensen en verwachtingen voor zijn toekomst. Ze wilde dat hij een veel beter leven zou krijgen dan zij. Ze wilde dat hij de best mogelijke opleiding zou krijgen en ouders die hem zouden helpen in de wereld vooruit te komen, in plaats van hem achter te houden in een door angst en bijgeloof van voorgaande generaties geschapen situatie. Maribeth wist welk een gevecht haar nog te wachten stond als de tijd aanbrak dat ze naar de universiteit wilde. Haar ouders vonden dat frivool, onnodig en zouden het nooit begrijpen. Maar ze wilde niet blijven hangen in een soort baan als die ze nu had. Ze wist dat ze haar leven veel beter kon besteden als ze maar een goede opleiding kreeg.

Haar leraren hadden vaak tegen haar ouders gezegd dat ze het ver zou kunnen schoppen, maar dat was absoluut niet tot hen doorgedrongen. En nu zou haar vader alleen maar volhouden dat ze precies haar tantes was doordat ze ongetrouwd zwanger was geraakt. Ze wist dat ze dat de rest van haar leven zou moeten aanhoren en dat ze het haar zelfs zonder de aanwezigheid van het kind nooit zouden laten vergeten.

'Waarom houd je het dan niet?' vroeg Tommy haar meer dan eens, maar dan schudde ze haar hoofd. Ze wist dat dat ook niets zou oplossen. Ondanks het feit dat haar gevoelens voor het kind tederder werden naarmate de zwangerschap vorderde, wist ze dat ze er niet voor kon zorgen en diep van binnen wist ze ook dat ze dat niet wilde.

Begin oktober moest ze haar medewerksters inlichten dat ze zwanger was. Daar waren ze inmiddels zelf ook al achter gekomen. Ze vonden het heerlijk voor haar en zagen het als een laatste geschenk van haar overleden man. Een prachtige manier om de herinnering aan hem levend te houden. Ze konden natuurlijk niet weten dat het de herinnering aan Paul Browne was, iemand wiens achttienjarige vrouw waarschijnlijk ook al in verwachting was en die niets om deze baby gaf.

Ze kon hun niet vertellen dat ze de baby wilde laten adopteren en ze brachten kleine cadeautjes mee naar het werk, waardoor ze zich heel schuldig voelde. Ze stopte ze weg in een la in haar kamer en probeerde niet aan het kind te denken dat de kleertjes zou dragen.

Ze ging ook weer naar dokter MacLean, die heel tevreden over haar was en altijd naar Tommy vroeg.

'Zo'n prima jongen,' zei hij glimlachend, overtuigd dat hun vergissing een gelukkig einde zou hebben. Het waren allebei zulke aardige jonge mensen. Ze was een heel lief meisje en hij wist zeker dat de Whittakers er vrede mee zouden hebben en haar zouden accepteren, zodra ze het te horen kregen van het kind. Het was zuiver toeval dat Liz Whittaker eind oktober een keer in schooltijd bij hem langskwam voor haar controle. Voordat ze vertrok, benadrukte hij nog eens dat haar zoon een fijne jongen was.

'Tommy?' Ze was verbaasd dat hij zich hem herinnerde. Zes jaar geleden bij Annies geboorte had hij hem voor het laatst gezien, toen Tommy buiten het ziekenhuis naar haar had staan zwaaien. 'Ja, het is een lieve jongen,' stemde ze niet-begrijpend in.

'Je bent vast heel trots op hem,' zei hij betekenisvol. Hij had wel meer willen zeggen over die twee jonge mensen die hij zo bewonderde, maar wist dat dat niet ging. Dat had hij hun allebei beloofd.

'Dat bén ik ook,' zei ze afwezig in haar haast weer op tijd op school te zijn. Maar toen ze later op weg naar huis was, schoot zijn opmerking haar weer te binnen en vroeg ze zich af of hij Tommy ergens was tegengekomen. Misschien had hij op school een lezing gehouden, of zat een van zijn kinderen bij Tommy in de klas. Daarna dacht ze er niet meer aan.

Maar de week daarop zei een van haar collega's dat ze Tommy met een heel knap meisje had gezien en voegde er terloops aan toe dat het meisje al een heel eind in verwachting was.

Toen Liz dat hoorde, schrok ze hevig en herinnerde zich opeens weer vol ontzetting dokter MacLeans onverwachte, lovende opmerkingen over Tommy. Ze dacht er de hele middag over na en besloot dat ze er Tommy 's avonds naar zou vragen. Maar hij kwam pas na middernacht thuis.

'Waar kom jij vandaan?' vroeg zijn moeder streng toen hij binnenkwam. Ze had in de keuken op hem zitten wachten.

'Huiswerk gemaakt met een paar vrienden,' antwoordde hij nerveus.

'Welke vrienden?' Ze kende ze bijna allemaal, vooral nu ze zelf op de middelbare school lesgaf. 'Wie zijn het? Ik wil hun namen horen.'

'Waarom?' vroeg Tommy, opeens op zijn hoede. Toen zijn vader binnenkwam, zag hij dat zijn ouders een vreemde blik wisselden. De vijandigheid tussen hen was sinds zijn moeder weer aan het werk was iets verminderd, maar de afstand was groter dan ooit. Liz had niets tegen John gezegd over het meisje met wie Tommy was gezien, maar hij had hun stemmen gehoord en zich afgevraagd wat er aan de hand was. Het was hem de laatste tijd steeds meer opgevallen dat Tommy nooit meer thuis was en dat hij 's avonds pas heel laat thuiskwam.

'Wat is er aan de hand?' vroeg hij aan Liz. Hij keek niet werkelijk bezorgd. Tommy was een prima vent die nog nooit iets had uitgehaald. Misschien had hij een vriendinnetje.

'Ik heb iets vreemds over Tommy gehoord,' zei zijn moeder met een bezorgd gezicht, 'en ik wil weten wat hij er zelf over te zeggen heeft.' Tommy keek haar aan en wist dat ze iets vermoedde.

'Wat bedoel je met iets vreemds?' vroeg John. Dat was niets voor Tommy.

'Wie is dat meisje met wie je uitgaat?' vroeg zijn moeder hem op de man af, terwijl zijn vader erbij ging zitten.

'Zomaar een vriendin, meer niet.' Maar dat was een leugen, en ze had het meteen door. Maribeth was veel meer dan zomaar een vriendin. Hij was smoorverliefd op haar, hij hielp haar bij haar schoolwerk en was diepbezorgd over haar baby. Maar zijn moeder draaide er niet omheen. 'Is ze in verwachting?' Tommy zag eruit alsof hij een stomp in zijn maag had gekregen en zijn vader alsof hij van zijn stoel zou vallen. In de plotselinge stilte keek Liz Tommy aan: 'Nou, is het waar of niet?'

'Ik eh... jezus mam, dat weet ik niet, ik heb eh... o god,' bracht hij moeizaam uit terwijl hij in paniek zijn hand door zijn haar haalde. 'Ik kan het je uitleggen, het ligt anders dan je denkt.'

'Ze is gewoon dik?' vroeg zijn vader hoopvol. Tommy keek spijtig.

'Dat niet, nee.'

'O mijn god,' fluisterde zijn moeder.

'Je kunt maar beter gaan zitten,' zei zijn vader. Tommy liet zich op een stoel vallen terwijl Liz hem vol afschuw stond aan te kijken.

'Dat kan toch niet waar zijn,' zei ze gepijnigd. 'Ze is dus zwanger. Tommy, wat heb je in vredesnaam gedaan?'

'Helemaal niets, we zijn gewoon vrienden. Ik eh... goed dan, we zijn meer dan dat maar... mam, je vindt haar vast heel aardig.'

'O mijn god,' zei zijn moeder weer, en ging er nu ook bij zitten. 'Hoe heet ze? En hoe is het gebeurd?'

'Op de normale manier denk ik,' zei Tommy met een somber gezicht. 'Ze heet Maribeth en ik heb haar deze zomer ontmoet.'

'Waarom heb je niets tegen ons gezegd?' Maar hoe had hij hun in vredesnaam iets kunnen vertellen? Ze praatten nooit meer met hem, of met elkaar. Hun gezinsleven was na Annies dood uit elkaar gevallen. Nu dreven ze maar zo'n beetje rond als wrakhout op een lege oceaan. 'Hoe ver is ze?' vroeg zijn moeder, alsof dat enig verschil maakte.

'Zeseneenhalve maand,' antwoordde hij kalm. Misschien konden ze het maar beter allemaal weten. Hij had zijn moeder al veel eerder willen vragen haar te helpen en hij had altijd gedacht dat ze haar aardig zou vinden. Maar Liz keek nu nog veel meer ontzet.

'Zeseneenhalve maand? Wanneer is dit begonnen?' Ze probeerde wanhopig terug te rekenen, maar ze was te erg van streek.

'Wanneer is wat begonnen?' vroeg Tommy verward. 'Ik heb toch al gezegd dat ik haar deze zomer heb ontmoet. Ze is hier pas in juni komen wonen. Ze werkt in een restaurant waar ik vaak kom.'

'Sinds wanneer kom jij in restaurants?' Zijn vader keek nog beduusder dan zijn moeder.

'Heel vaak. Mama kookt nooit meer, al maanden niet. Ik gebruik een deel van mijn krantengeld om mijn eten van te betalen.'

'Mooi is dat,' zei zijn vader scherp, terwijl hij eerst verwijtend naar zijn vrouw keek en toen weer in verwarring naar zijn zoon. 'Hoe oud is dat meisje?'

'Zestien.'

'Ik snap er niets van,' viel zijn moeder hem in de rede. 'Ze is hier in juni komen wonen en ze is zeseneenhalve maand in verwachting, dus ze is omstreeks maart zwanger geraakt. Heb je dat ergens anders voor elkaar gekregen en is ze toen hierheen verhuisd? Waar ben je dan naartoe geweest?' Volgens haar was hij nergens geweest. Maar ze wisten ook niet dat hij vaak buiten de deur at en een zwangere vriendin had. En zeseneenhalve maand betekende dat het al bijna zover was. Liz rilde bij de gedachte. Hoe hadden ze gedacht dat op te lossen en waarom had hij niets gezegd? Terwijl ze erover nadacht, begon ze het te begrijpen. Ze waren sinds Annies dood alle drie zo gesloten geworden en ze hadden zich zo verloren gevoeld, vooral zij en John. Geen wonder dat Tommy in moeilijkheden was geraakt. Niemand had enige aandacht aan hem besteed.

Het was eindelijk tot Tommy doorgedrongen wat ze met hun vragen bedoelden. 'Ik heb haar niet zwanger gemaakt, mam. Dat is bij haar thuis in Onawa gebeurd en toen heeft haar vader haar het huis uitgezet tot na de geboorte van de baby. Ze heeft eerst een poosje in een klooster gewoond, maar ze vond het daar verschrikkelijk, daarom is ze in juni hierheen gekomen. En toen heb ik haar ontmoet.'

'En je bent al die tijd met haar uit geweest? Waarom heb je ons daar niets van gezegd?'

'Dat weet ik niet,' zuchtte hij. 'Ik wilde het wel, omdat ik heus dacht dat jullie haar aardig zouden vinden. Maar ik was bang dat jullie het er niet mee eens zouden zijn. Ze is fantastisch en helemaal alleen, ze heeft niemand die haar kan helpen.'

'Behalve jij.' Zijn moeder keek zorgelijk, maar zijn vader was opgelucht. 'Dat is waar ook,' zei zijn moeder toen het allemaal tot haar was doorgedrongen, 'heb jij haar mee naar dokter MacLean genomen?'

Tommy keek verbaasd. 'Hoezo? Heeft hij iets gezegd?' Dat had hij niet moeten doen, dat had hij beloofd. Maar zijn moeder keek hem aan en schudde haar hoofd.

'Niet met zoveel woorden. Hij zei alleen maar dat je zo'n fijne jongen was en ik kon niet bedenken hoe hij dat kon weten. Het is al zes jaar geleden dat... En toen zag een van mijn collega's jullie vorige week samen en ze zei dat het meisje er heel zwanger uitzag.' Ze keek naar haar zestienjarige zoon en vroeg zich af of hij van plan was met het meisje te trouwen, hetzij omdat hij werkelijk veel voor haar voelde of alleen maar uit ridderlijkheid. 'Wat doet ze met het kind?'

'Dat weet ze nog niet zeker. Ze denkt niet dat ze ervoor kan zorgen. Ze wil het laten adopteren. Ze denkt dat dat beter zal zijn voor het kind. Ze heeft het idee,' hij wilde hen nu maar meteen de hele situatie duidelijk maken, zodat zij net zoveel van haar zouden gaan houden als hij, 'dat sommige mensen maar heel even in het leven van anderen aanwezig zijn. Net als Annie, om een zegen of het een of andere geschenk te komen brengen. Zo denkt ze ook over deze baby, alsof zij hem ter wereld moet brengen, maar niet voorgoed in zijn leven zal blijven. Daar is ze echt van overtuigd.'

'Dat is een heel vergaand besluit voor zo'n jong meisje,' zei Liz. Ze had met haar te doen, maar maakte zich zorgen over Tommy's duidelijke verliefdheid. 'Wat doen haar ouders voor haar?'

'Die willen niet met haar praten of haar weer thuis hebben tot ze de baby heeft laten adopteren. Haar vader klinkt als een vreselijke vent en haar moeder is bang voor hem. Ze moet het echt alleen opknappen.'

'Behalve dat ze jou heeft,' zei Liz verdrietig. Hij had een zware last op zich genomen. Maar John was lang niet zo bezorgd meer nu hij wist dat het niet Tommy's kind was.

'Ik wil graag dat je haar ontmoet, mam.' Liz aarzelde lange tijd, niet zeker of ze de relatie moest erkennen door het meisje te ontmoeten, of dat ze hem gewoonweg moest verbieden haar nog langer te zien. Maar dat leek niet eerlijk tegenover Tommy en ze wierp zwijgend een blik op haar man. John haalde zijn schouders op, wat betekende dat hij er geen bezwaar tegen had.

'Misschien moet dat dan maar.' Ze had op de een of andere manier het gevoel dat ze dat Tommy verschuldigd waren. Als hij zo'n hoge dunk van dat meisje had, was het misschien de moeite waard haar te ontmoeten.

'Ze wil ontzettend graag naar school. Ik heb iedere avond met haar zitten werken en haar boeken geleend en kopieën gegeven van alles wat we hebben gedaan. Ze is nu al een heel stuk verder dan ik, ze schrijft meer opstellen en leest veel meer.'

'Waarom gaat ze dan niet naar school?' vroeg zijn moeder misprijzend.

'Omdat ze moet werken. Ze kan pas na de geboorte terug naar school.'

'En dan?' Zijn moeder legde hem het vuur na aan de schenen en zelfs Tommy wist niet overal een antwoord op. 'En jij dan? Is het serieus?'

Hij aarzelde, hij wilde haar eigenlijk niet alles vertellen, maar hij wist dat hij er niet onderuit kon. 'Ja mam, het is serieus, ik hou van haar.'

Bij dat antwoord keek zijn vader verschrikt op. 'Je gaat toch niet met haar trouwen? Of het kind houden? Tommy, je bent pas zestien, je hebt nog geen idee waar je mee bezig bent. Als het kind van jou was, was het al erg genoeg, maar dat is niet zo. Dat hoef je dus helemaal niet te doen.'

'Dat weet ik best,' zei hij, terwijl hij zijn vader op een volwassen manier aankeek. 'Ik hou van haar. Als ze wilde, zou ik met haar trouwen en bovendien het kind houden, maar ze wil geen van beide. Ze wil terug naar school en als het mogelijk is naar de universiteit. Ze denkt dat ze wel weer thuis kan gaan wonen, maar daar ben ik niet zo zeker van. Ik geloof niet dat haar vader haar ooit verder zal laten studeren, als ik haar zo hoor. Maar ze wil niet trouwen voordat ze ergens voor is opgeleid. Ze probeert me heus nergens toe te dwingen, pap. Als ik met haar wilde trouwen, zou ik haar moeten dwingen.'

'Doe dat maar niet,' zei zijn vader, terwijl hij een blikje bier opentrok en een slok nam. Alleen al het idee dat Tommy op zijn zestiende zou kunnen trouwen maakte hem van streek. 'Doe alsjeblieft niets waar je later spijt van zou kunnen krijgen, Tommy,' zei zijn moeder. Ze deed haar best kalmer te klinken dan ze zich voelde. Maar na alles wat ze had gehoord trilden haar handen. 'Jullie zijn allebei nog erg jong. Als je zo'n fout maakt, bederf je je leven. Ze heeft al een fout gemaakt, maak het dus niet erger.'

'Dat zegt Maribeth ook. Daarom wil ze het kind ook laten adopteren. Ze zegt dat als ze het zou houden, het alleen maar een tweede fout zou zijn waar iedereen voor zou moeten betalen. Ik ben het niet met haar eens, ik denk dat ze er op een dag spijt van zal hebben dat ze het heeft weggegeven. Maar zij vindt dat het een beter leven verdient dan zij het kan geven.'

'Daar heeft ze waarschijnlijk gelijk in,' zei zijn moeder verdrietig. Ze kon zich niet voorstellen dat er iets tragischer in het leven was dan het opgeven van een kind, behalve misschien als je er een verloor, vooral als je er erg veel van had gehouden. Maar het weggeven van een kind dat je negen maanden bij je had gedragen klonk als een nachtmerrie. 'Er zijn een heleboel mensen die dolgraag een kind willen adopteren, mensen die zelf geen kinderen kunnen krijgen en die heel goed voor zo'n kind zouden zorgen.'

'Dat weet ik.' Hij zag er opeens doodmoe uit. Het was halftwee 's nachts en ze zaten al anderhalf uur in de keuken over Maribeths probleem te praten. 'Ik vind het alleen zo droevig allemaal. En wat houdt zij er dan aan over?'

'Een toekomst. Misschien is dat wel belangrijker,' zei zijn moeder verstandig. 'Als ze op haar zestiende zonder de hulp van haar familie met een kind zit opgescheept, heeft het leven haar niets meer te bieden. En jou ook niet, als je met haar trouwt. Voor twee jonge mensen die nog niet eens de middelbare school hebben afgemaakt is dat geen leven.'

'Maar ik wil wel graag dat je haar ontmoet, mam, en met haar praat. Ik wil dat je haar leert kennen en misschien heb je wat schoolboeken en zo voor haar. Ze is al veel verder dan ik en ik weet niet wat ik haar nog meer moet geven.'

'Goed dan.' Zijn ouders wisselden een bezorgde blik, maar knikten beiden instemmend. 'Breng haar volgende week dan maar mee, dan zal ik koken.' Het klonk als een grote opoffering. Ze had een ontzettende hekel aan koken gekregen, maar ze deed het wel als het moest. Het had haar een groot schuldgevoel bezorgd dat ze haar zoon ertoe had gedreven om als een wees in een restaurant te moeten eten. Toen ze de lichten uitdeden en de gang doorliepen, probeerde ze er iets over te zeggen: 'Het spijt me dat ik... het spijt me dat ik je niet erg tot steun ben geweest,' zei ze terwijl de tranen in haar ogen sprongen. Ze ging op haar tenen staan om hem een kus te geven. 'Ik hou van je, maar ik heb me de afgelopen tien maanden zelf ook geen raad geweten.'

'Maak je daar nou maar geen zorgen over, mam,' zei hij vriendelijk. 'Ik red me wel.' Dat deed hij nu ook, dank zij Maribeth. Ze had hem nog meer geholpen dan hij haar. Ze hadden elkaar enorm getroost.

Tommy ging naar zijn kamer. In hun eigen kamer keek Liz naar John en ging toen volkomen verbijsterd op het bed zitten. 'Ik kon mijn oren niet geloven. Hij zou met dat meisje trouwen als wij dat toestonden.'

'Dat zou dan een behoorlijk stomme zet zijn,' zei John boos. 'Als ze op haar zestiende zwanger is geraakt, is het waarschijnlijk zo'n sletje dat hem probeert een loer te draaien met een verhaal over een opleiding en studeren.'

'Ik weet absoluut niet wat ik ervan moet denken,' zei Liz terwijl ze naar hem opkeek, 'behalve dat ik wel weet dat we alle drie het afgelopen jaar behoorlijk de weg zijn kwijtgeraakt. Jij dronk te veel en ik wist niet meer waar ik het moest zoeken om te vergeten wat er was gebeurd. En Tommy zat in restaurants te eten en had een verhouding met een zwanger meisje met wie hij wil trouwen. Volgens mij zijn we er behoorlijk slecht aan toe, vind je niet?' zei ze. Ze was totaal in de war door wat ze zojuist had gehoord en voelde zich verschrikkelijk schuldig.

'Misschien gebeurt zoiets altijd wel met mensen die zo'n klap hebben gekregen,' zei hij, en ging naast haar op het bed zitten. Ze waren lange tijd niet zo dicht bij elkaar geweest en voor het eerst voelde Liz zich niet kwaad meer, alleen maar bezorgd. 'Ik dacht dat ik het niet zou overleven toen...' zei John zacht, niet in staat zijn zin af te maken.

'Ik ook... ik dacht dat ik dat ook niet had gedaan,' gaf ze toe. 'Ik voel me alsof ik het afgelopen jaar in een coma heb gelegen. Ik weet niet eens meer wat er is gebeurd.'

Hij sloeg zijn armen om haar heen en hield haar lange tijd tegen zich aangedrukt. En die avond in bed praatten ze niet meer, maar lagen ze vredig in elkaars armen.

7

Op haar vrije dag kwam Tommy Maribeth ophalen. Ze had haar mooiste jurk aangetrokken om bij hem thuis kennis te maken met zijn ouders. Hij kwam rechtstreeks van zijn rugbytraining, hij was laat en maakte een zenuwachtige indruk.

'Je ziet er erg leuk uit,' zei hij terwijl hij haar bekeek. Toen bukte hij zich en gaf haar een kus. 'Dank je wel, Maribeth.'

Hij wist dat ze bij deze kennismaking met zijn ouders haar beste beentje voor zou zetten. Maribeth wist dat het belangrijk voor hem was en ze wilde hem niet in verlegenheid brengen. Het was al erg genoeg dat ze al bijna zeven maanden zwanger was. Niemand anders dan Tommy zou het in zijn hoofd halen haar aan wie dan ook voor te stellen, laat staan aan zijn ouders.

Ze droeg een donkergrijze wollen jurk met een klein wit kraagje en een zwart vlinderstrikje. Ze had hem van haar salaris gekocht toen ze uit al haar andere kleren was gegroeid en Tommy haar op haar vrije dagen mee uit eten was gaan nemen. Ze had haar vlammend rode haar met een zwartfluwelen lint in een paardestaart bijeen gebonden. Ze zag eruit als een klein meisje dat een ballon onder haar rok had gestopt. Ze glimlachte terwijl hij haar in het vrachtautootje van zijn vader hielp stappen. Ze zag er schattig uit en hij hoopte dat de ontmoeting met zijn ouders zonder moeilijkheden zou verlopen. Ze hadden na hun lange gesprek van vorige week weinig tegen hem gezegd, behalve dat ze haar wilden ontmoeten. Maribeth was buitengewoon stil onderweg.

'Niet zenuwachtig zijn hoor,' zei hij toen ze voor zijn huis stopten. Ze vond dat het er erg netjes uitzag. Het was pas geschilderd en de bloembedden zagen er keurig uit. Er stonden in deze tijd van het jaar geen bloemen in, maar het was duidelijk te zien dat het huis goed werd onderhouden. 'Het komt allemaal in orde,' verzekerde hij toen hij haar hielp uitstappen. Hij liep voor haar uit het huis binnen en pakte haar hand toen hij de deur opendeed om zijn ouders te begroeten. Ze zaten in de woonkamer te wachten en Tommy zag dat zijn moeder Maribeth nauwkeurig bekeek toen ze de kamer doorliep om eerst haar en toen zijn vader een hand te geven.

Iedereen was vreselijk op zijn hoede en beleefd. Liz nodigde haar uit te gaan zitten en bood haar thee of koffie aan. Ze had liever een cola, en John bleef met haar zitten praten terwijl Liz naar het eten ging kijken. Ze had een stoofpot gemaakt met aardappelpannekoekjes, waar Tommy zo dol op was en spinazie à la crème.

Na een poosje bood Maribeth aan te helpen en liep naar Tommy's moeder in de keuken. De twee mannen keken haar na toen ze door de gang liep, en John raakte Tommy's arm even aan toen die haar naar de keuken wilde volgen.

'Laat haar maar even met je moeder praten, jongen, zodat zij haar een beetje leert kennen. Het lijkt me wel een aardig meisje,' zei hij eerlijk. 'Ook heel leuk om te zien. Het is jammer dat haar dit moest overkomen. Wat is er met die jongen gebeurd? Waarom zijn ze niet getrouwd?'

'Hij is met iemand anders getrouwd. Maribeth wilde niet met hem trouwen, pap. Ze zei dat ze niet van hem hield.'

'Ik weet niet of dat nou heel verstandig van haar was of juist heel dom. Maar het huwelijk is soms al moeilijk genoeg zonder dat je met iemand bent getrouwd waar je niets om geeft. Het was wel heel dapper van haar.' Hij stak zijn pijp aan en keek naar zijn zoon. Tommy was de laatste tijd erg volwassen geworden. 'Het is niet bepaald rechtvaardig van haar ouders dat ze haar niet meer willen zien voordat het kind is geboren,' zei John. Hij keek zijn zoon onderzoekend aan en vroeg zich af hoeveel dit meisje voor hem betekende. Zo te zien was dat heel veel. Zijn gevoelens waren overduidelijk en zijn vader voelde met hem mee.

Toen Liz hen eindelijk aan tafel riep, leken zij en Maribeth vriendschap te hebben gesloten. Maribeth hielp mee de schalen op tafel te zetten en ze hadden het over de lessen maatschappijleer die Liz aan de hoogste klas gaf. Toen Maribeth zei dat ze ook graag iets dergelijks zou willen volgen, zei Liz nadenkend: 'Ik kan je wel wat materiaal geven. Tommy zegt dat je je best doet bij te blijven met je schoolwerk door met hem mee te werken. Wil je soms dat ik het werk voor je nakijk?' Maribeth keek haar verrast aan.

'Dolgraag,' zei ze dankbaar. Ze ging tussen de twee mannen aan tafel zitten.

'Stuur je ook dingen naar je vroegere school of doe je het allemaal voor jezelf?'

'Vooral voor mezelf, maar ik hoop wel dat ze me als ik terug ben een test willen afnemen, zodat ik cijfers voor mijn werk kan krijgen.'

'Waarom geef je het niet aan mij mee, misschien kun je hier op onze school wel een vergelijkbare test doen. Ben je net zover als Tommy?' Maribeth knikte snel en Tommy antwoordde voor haar terwijl hij tussen Maribeth en zijn moeder ging zitten.

'Ze is al een stuk verder dan ik, mam. Ze heeft mijn natuurkundeboek al uit en mijn Europese geschiedenis ook en ze heeft alle extra opstellen geschreven.' Liz leek onder de indruk te zijn en Maribeth beloofde haar dat ze het aanstaande weekend al haar werk zou komen brengen.

'Ik kan je best wat extra opdrachten geven,' zei Liz, terwijl ze Maribeth de stoofpot aanreikte. 'Ik geef alleen les aan de hogere klassen.' Ze praatten enthousiast verder. Toen ze van tafel opstonden, hadden Maribeth en Liz een uitstekend plan uitgedacht om 's zaterdagsmiddags een paar uur bij elkaar te komen en Liz zou haar dan 's zondags een stuk of zes extra opdrachten geven. 'Daar kun je dan aan werken wanneer je tijd hebt en ze terugbrengen zodra ze af zijn. Volgens Tommy werk je zes dagen per week in het restaurant, dus zal het niet gemakkelijk zijn.' Het verbaasde Liz dat Maribeth nog energie genoeg had om tien uur achter elkaar te lopen bedienen. 'Hoe lang denk je nog door te werken, Maribeth?' Ze vond het eigenlijk gênant om over haar zwangerschap te praten. Het was echter moeilijk te vermijden, want ze had al een heel dikke buik.

'Tot op het laatst, denk ik. Ik kan het me eigenlijk niet veroorloven er eerder mee op te houden.' Ze had het geld van haar vader nodig voor de geboorte en voor dokter MacLean, en haar salaris om van te leven. Ze kon werkelijk niet eerder ophouden. Het was nog maar de vraag hoe ze zichzelf na de geboorte een paar weken moest onderhouden. Ze moest heel zuinig zijn, maar gelukkig had ze niet veel nodig. Omdat ze de baby toch niet hield, had ze er ook niets voor gekocht. De andere serveersters van het restaurant hadden het al wel een paar keer over een babyfeestje gehad. Ze had geprobeerd ze ervan af te brengen, omdat het te moeilijk voor haar zou worden, maar ze hadden niet het minste vermoeden dat ze het kind niet wilde houden.

'Dat zal nog best moeilijk worden,' zei Liz meelevend, 'tot het eind toe doorwerken. Dat heb ik toen ik Tommy verwachtte ook gedaan en ik dacht werkelijk dat hij in de klas geboren zou worden. Bij Annie ben ik veel eerder opgehouden,' voegde ze eraan toe. Er viel een stilte. Ze keek Maribeth aan en het jonge meisje keek onbevreesd terug. 'Ik neem aan dat Tommy je over zijn zusje heeft verteld,' zei ze zacht.

Maribeth knikte. Haar ogen waren vol liefde voor Tommy en sympathie voor zijn ouders. Omdat ze zoveel over Annie had gehoord en zo vaak over haar had gedroomd, had ze bijna het gevoel dat ze haar kende. 'Ja, dat is zo,' antwoordde ze zacht. 'Het moet een heel bijzonder meisje zijn geweest.'

'Dat was het ook,' zei Liz diepbedroefd. John stak zwijgend over de tafel zijn hand naar haar uit. Hij raakte alleen maar even haar vingers aan en Liz keek hem verrast aan. Het was voor het eerst dat hij zoiets deed. 'Alle kinderen zijn bijzonder, vind ik,' ging ze verder, 'de jouwe zullen dat ook zijn. Kinderen zijn een heerlijke zegen.' Maribeth gaf geen antwoord en Tommy keek haar even aan, wetend hoe ze in tweestrijd verkeerde over de baby.

Daarna bespraken ze Tommy's volgende rugbywedstrijd. Maribeth wenste in stilte dat ze met hen mee kon gaan.

Vervolgens hadden ze het over Maribeths geboorteplaats, haar opleiding en de tijd die ze die zomer met Tommy bij het meer had doorgebracht. Ze praatten over een heleboel dingen, behalve over haar relatie met hun zoon en haar baby. Om tien uur stond Tommy op om haar naar huis te brengen. Ze kuste zijn ouders ten afscheid en toen ze in de auto zaten, slaakte ze een zucht van verlichting en leunde naar achteren of ze volkomen uitgeput was.

'Hoe heb ik me gedragen? Vonden ze me vreselijk?' Het ontroerde hem dat ze het vroeg, en hij leunde naar haar toe om haar heel zacht een kus te geven.

'Je was geweldig en ze vinden je erg lief. Waarom denk je dat mijn moeder aanbood je met je werk te helpen?' Hij voelde zich vreselijk opgelucht. Zijn ouders waren niet alleen beleefd geweest, maar echt heel aardig. Ze had in feite een heel goede indruk op hen gemaakt en toen John nadat ze vertrokken waren Liz hielp bij de afwas, prees hij Maribeths intelligentie en goede manieren.

'Wat een leuk meisje, hè Liz? Verdomd jammer dat ze dit zichzelf heeft aangedaan.' Hij droogde hoofdschuddend een schaal af. Hij had in geen maanden zo gezellig getafeld, het deed hem plezier dat Liz zo haar best had gedaan.

'Ze heeft het zichzelf niet alléén aangedaan,' zei Liz glimlachend. Maar ze was het wel met hem eens. Het was een heel lief meisje, dat zei ze ook tegen Tommy toen hij een halfuur later weer thuiskwam. Hij had Maribeth naar haar kamer gebracht en toen hij haar kuste, had hij gezien dat ze doodmoe was en pijn in haar rug had. Het was een lange dag voor haar geweest en ze had de laatste paar dagen echt last van haar conditie gekregen.

'Ik vind je vriendin heel aardig,' zei Liz zacht terwijl ze de laatste schaal wegzette. John had net toen Tommy binnenkwam zijn pijp aangestoken en knikte instemmend.

'Ze vond jullie ook aardig. Ik geloof dat ze zich behoorlijk eenzaam heeft gevoeld, ze mist haar ouders en haar zusje. Niet dat die zo geweldig klinken, maar ze is nou eenmaal aan ze gewend. Haar vader is denk ik een echte tiran en haar moeder gaat nooit tegen hem in, maar volgens mij vindt ze het toch moeilijk bijna geen contact meer met ze te hebben. Haar moeder heeft haar een paar keer geschreven, maar haar vader wil haar brieven niet eens lezen. En ze mag helemaal geen contact met haar zusje hebben. Ik vind het allemaal behoorlijk stom,' zei hij met een geërgerd gezicht. Zijn moeder zag de blik in zijn ogen. Het was haar heel duidelijk geworden dat hij veel van Maribeth hield en haar dolgraag wilde beschermen.

'Ouders nemen soms domme beslissingen,' zei Liz vol medelijden met Maribeth. 'Ik denk dat ze hier heel lang onder te lijden zullen hebben, misschien wel voorgoed.'

'Ze zegt dat ze terug wil naar huis om haar school af te maken, daarna wil ze naar Chicago. Daar wil ze naar de universiteit.'

'Waarom niet hier?' stelde zijn vader voor. Liz was verbaasd over het gemak waarmee hij dat zei. Hun stad had een universiteit die heel goed bekend stond. Als Maribeth een beurs kon krijgen en als ze wilde, kon Liz haar helpen met haar aanvraag.

'Daar heb ik nog helemaal niet aan gedacht en zij ook niet, denk ik,' zei Tommy vergenoegd. 'Ik zal het er met haar over hebben. Maar ik denk dat ze zich nu de meeste zorgen maakt over de baby. Ze is er nogal bang voor, ik geloof niet dat ze weet wat haar te wachten staat. Misschien,' zei hij met een aarzelende blik op Liz en blij dat ze elkaar hadden ontmoet, 'misschien kun jij eens met haar praten, mam. Ze heeft behalve mij en de andere serveersters in Jimmy D's echt niemand anders om mee te praten. En volgens mij maken die haar alleen maar bang.' Het weinige dat Tommy van de hele gang van zaken afwist, maakte hem ook bang. Het klonk als een afschuwelijke gebeurtenis.

'Ik zal wel met haar praten,' zei Liz vriendelijk. Even later gingen ze alle drie naar bed. Toen Liz naast John lag, moest ze nog steeds aan Maribeth denken. 'Het is een heel lief meisje, vind je niet? Ik kan me niet voorstellen hoe het is om zoiets helemaal alleen te moeten doormaken. Wat zielig, en het kind dan nog te moeten afstaan...' Bij de gedachte alleen al schoten haar ogen vol tranen. Ze herinnerde zich hoe ze Annie en Tommy voor het eerst had vastgehouden en hoe schattig, warm en lief ze waren geweest. Als ze hen na hun geboorte had moeten weggeven, had ze het niet overleefd. Maar zij had heel lang op ze gewacht en bovendien was ze al veel ouder geweest. Misschien was je er op je zestiende nog helemaal niet aan toe en was Maribeth verstandig genoeg te beseffen dat het een te grote belasting voor haar zou zijn. 'Denk je dat Avery een gezin voor het kind zal kunnen vinden?' vroeg ze opeens bezorgd. Net als Tommy kon ze niet zonder meer toezien hoe Maribeth alles alleen moest opknappen.

'Ik denk dat hij zoiets wel vaker bij de hand heeft gehad dan wij vermoeden. Het is geen uitzondering, weet je. Alleen worden meisjes in haar situatie gewoonlijk ergens weggestopt. Ik weet zeker dat hij geschikte ouders voor haar kind zal vinden.'

Liz knikte in het donker en dacht aan de twee jonge mensen, Maribeth en haar zoon. Ze waren nog zo jong en verliefd, en vervuld van hoop. Ze geloofden nog steeds dat het leven hen goed zou behandelen en zagen vol vertrouwen hun toekomst tegemoet. Liz had dat geloof niet meer, ze had sinds Annies dood te veel verdriet gehad. Ze wist zeker dat ze al haar vertrouwen in het lot had verloren, het was te wreed en onvoorspelbaar.

Ze praatten nog even door over Maribeth en toen viel John eindelijk in slaap. Ze waren elkaar nog niet werkelijk nader gekomen, maar de afstand tussen hen leek niet zo onverbiddelijk meer. Af en toe werd Liz geroerd door een gebaar of vriendelijk woord van John. Ze deed weer wat meer haar best voor hem. De gezellige avond had haar duidelijk gemaakt dat ze er weer een gewoonte van moest maken het avondeten te koken. Het was nodig dat ze de avonden weer samen doorbrachten, elkaar weer aanraakten, naar elkaar luisterden, met elkaar praatten en elkaar hoop gaven. Ze waren te lang de weg kwijt geweest en Liz merkte hoe ze alle drie langzamerhand weer te voorschijn kwamen uit de mist waarin ze zich verborgen hadden gehouden. Ze kon bijna zien hoe John een hand naar haar uitstak of dat probeerde, en hoe Tommy de plaats weer innam die altijd de zijne was geweest. Maar nu stond Maribeth naast hem.

Die avond viel ze voor het eerst sinds maanden weer vredig in slaap. De volgende morgen ging ze naar de schoolbibliotheek om boeken voor Maribeth uit te zoeken en extra taken voor haar op te schrijven. Toen Maribeth haar de volgende zaterdagmiddag kwam opzoeken, had ze alles klaarliggen. De kwaliteit van het werk dat Maribeth haar overhandigde, verbaasde haar. Het zag er een stuk beter uit dan dat van de meeste zesdeklassers.

Liz ging het, af en toe fronsend, door zitten lezen en schudde hier en daar het hoofd. Maribeth zat vol paniek toe te kijken. 'Is het slecht, mevrouw Whittaker? Ik heb 's avonds niet zo erg veel tijd. Ik kan het wel weer meenemen en ik wil een ander boekverslag over Madame Bovary maken. Dat wat u daar hebt, is volgens mij niet goed genoeg.'

'Doe niet zo mal,' zei Liz en ze keek Maribeth met een onverwachte glimlach aan. 'Dit is werkelijk heel goed, ik ben er erg van onder de indruk.' Zelfs Tommy's werk leek minnetjes naast het hare en hij hoorde tot de besten van zijn klas. Maribeth had een verhandeling geschreven over Russische literatuur en ook een over de humor van Shakespeare. Ze had voor Engelse literatuur een redactioneel artikel geschreven over de Koreaanse oorlog, en haar wiskundewerk zag er onberispelijk uit. Liz had in jaren niet zulk perfect werk gezien. Ze keek het hoogzwangere meisje aan en gaf haar een zacht kneepje in haar hand. 'Je hebt fantastisch goed werk geleverd, Maribeth. Het is ongetwijfeld goed genoeg om mee over te gaan, het doet zelfs niet onder voor dat van een zesde-klasser.'

'Gelooft u dat echt? Denkt u dat ik het naar mijn vroegere school kan sturen?'

'Ik heb een veel beter idee,' zei Liz, terwijl ze de mappen netjes opstapelde. 'Ik wil dit graag aan de directeur laten zien, misschien kun je er hier cijfers voor krijgen. Misschien laten ze je hier dan zelfs tentamens doen, zodat je thuis meteen door kunt gaan naar de zesde klas.'

'Denkt u dat ze dat echt zouden willen doen?' Maribeth was totaal verbijsterd door Liz' voorstel. Dat betekende dat ze een heel jaar kon overslaan en in juni klaar kon zijn, wat ze dolgraag wilde. Ze wist dat zelfs maar een paar maanden thuis heel pijnlijk zouden worden. Ze had nu het bewijs geleverd dat ze voor zichzelf kon zorgen. Ze wilde weer naar huis om haar moeder en Noelle terug te zien en haar school af te maken. Maar ze wist nu ook dat ze niet lang zou kunnen blijven. Ze was te veel veranderd en te volwassen geworden om na de geboorte van de baby nog twee jaar lang thuis te wonen. Ze wist dat ze het haar nooit zouden laten vergeten, vooral haar vader niet. Zes maanden, tot aan het eindexamen in juni, was al lang genoeg. En dan zou ze weer weggaan, een baan zoeken en misschien op een dag een beurs voor de universiteit kunnen krijgen, als ze geluk had. Ze wilde ook best 's avonds studeren. Ze had alles over voor een goede opleiding en ze wist dat haar ouders dat nooit zouden begrijpen. Liz gaf haar een aantal nieuwe opdrachten en beloofde dat ze haar best zou doen wat de school betrof. Ze zei dat ze het zodra ze het zelf hoorde, aan Maribeth zou doorgeven.

Daarna praatten ze nog een tijdje door over andere zaken, voornamelijk over Tommy en zijn plannen. Liz was nog steeds bang dat hij met Maribeth wilde trouwen, zodat ze het kind niet zou opgeven, maar dat zei ze niet. Ze praatte alleen maar over de universiteiten waarvan ze hoopte dat hij er een zou kiezen en zijn mogelijkheden, maar Maribeth voelde duidelijk aan wat ze bedoelde. Ze wist heel goed wat Liz werkelijk wilde zeggen en tenslotte kon ze zich niet meer inhouden. Ze keek haar recht in de ogen en zei zachtjes: 'Ik trouw niet met hem, mevrouw Whittaker. Nu in ieder geval nog niet. Dat doe ik hem heus niet aan. Hij is fantastisch voor me geweest. Hij is mijn enige vriend sinds me dit allemaal is overkomen. Maar we zijn allebei nog veel te jong en het zou alles bederven. Ik weet niet zeker of hij dat echt goed begrijpt,' zei ze verdrietig, 'maar ik wel. We zijn nog niet klaar voor een kind. Ik tenminste niet. Je moet er alles voor over hebben en er altijd voor klaarstaan. Je moet iemand zijn die ik nog niet ben, je moet volwassen zijn.' Haar ogen stonden vol tranen en Liz had diep medelijden met haar. Ze was zelf eigenlijk nog maar een kind en had nu al een kind in haar buik.

'Ik vind je al behoorlijk volwassen, Maribeth. Misschien nog niet volwassen genoeg om een kind groot te brengen, maar je hebt heel wat te bieden. Je moet doen wat jij denkt dat goed voor je is, en voor de baby. Ik wil alleen niet dat het Tommy kwaad doet of dat hij iets doms doet.'

'Dat gebeurt heus niet,' zei Maribeth met een glimlach terwijl ze haar ogen afveegde. 'Dat zal ik nooit goedvinden. Natuurlijk denk ik soms ook wel even dat ik het kind wel zou willen houden. Maar wat dan? Wat moet ik dan de volgende maand of volgend jaar beginnen, als ik geen baantje vind en niemand me kan helpen? En hoe zou Tommy met een kind zijn opleiding moeten afmaken? Dat kan hij niet, en ik ook niet. Ik weet dat het mijn kind is en dat ik er zo niet over zou moeten praten, maar ik wil ook doen wat het beste is voor het kind. Het heeft recht op een heleboel meer dan ik het kan geven. Het heeft recht op ouders die dol op hem zijn en die niet zoals ik bang zijn om voor hem te zorgen. Ik zou best voor hem willen zorgen, maar ik weet dat ik dat niet kan... en dat maakt me bang.' Haar hart kromp af en toe ineen bij de gedachte aan al die dingen, vooral nu de baby al zo groot en echt was en steeds bewoog. Ze kon het niet meer negeren of ontkennen. Maar voor haar betekende liefde voor haar kind dat ze het een beter leven wilde geven en dat ze zelf verder wilde gaan om te bereiken wat ze wilde bereiken, wat dat dan ook was.

'Heeft dokter MacLean al iets gezegd?' vroeg Liz. 'Over nieuwe ouders?' Daar was ze benieuwd naar, want ze kende een paar jonge stellen die Maribeths baby graag zouden willen hebben.

'Nog geen woord,' antwoordde Maribeth met een bezorgd gezicht. 'Ik hoop wel dat hij weet dat ik het echt meen. Misschien denkt hij dat Tommy en ik...' Ze aarzelde en Liz begon te lachen.

'Volgens mij wel. Hij gaf me een poosje geleden een soort hint door te zeggen dat Tom zo'n aardige jongen is. Ik geloof dat hij denkt dat de baby van hem is. Toen ik er voor het eerst van hoorde, dacht ik dat tenminste ook. Ik geef toe dat ik me doodschrok, maar nu weet ik het niet meer. Nu denk ik dat er wel ergere dingen zijn. Tommy gaat er heel goed mee om, ondanks het feit dat het kind niet eens van hem is, dat moet nog moeilijker zijn.'

'Hij is geweldig voor me,' zei Maribeth. Ze voelde zich vertrouwder met zijn moeder dan ze zich jarenlang met de hare had gevoeld. Liz was liefdevol, warm en intelligent. Ze leek na de nachtmerrie van het afgelopen jaar weer tot leven te zijn gekomen. Ze wist dat haar rouw al te lang had geduurd. 'Wat ga je de komende twee maanden doen?' vroeg Liz, terwijl ze een glas melk en een paar koekjes voor Maribeth neerzette.

'Gewoon doorwerken, denk ik. Schoolwerk, en wachten op de komst van de baby. Hij wordt met Kerstmis verwacht.'

'Dat is al heel gauw.' Liz keek haar vol sympathie aan. 'Als ik je ergens mee kan helpen moet je het zeggen, hoor.' Ze wilde hen allebei graag helpen, zowel Maribeth als Tommy. Toen Maribeth laat in de middag wegging, beloofde Liz nogmaals dat ze haar best voor haar zou doen op school. Maribeth was er opgewonden van en ze vertelde alles aan Tommy toen die haar die avond afhaalde om naar de bioscoop te gaan.

Ze gingen naar Bwana Devil en moesten een gekleurde bril opzetten om het driedimensionale effect te kunnen zien. Het was de eerste film van zijn soort en ze genoten er allebei van. Na afloop vertelde ze hem alles over haar middag met zijn moeder. Maribeth keek enorm tegen haar op en Liz raakte iedere dag een beetje meer op haar gesteld. Ze had Maribeth het aanstaande weekend weer te eten gevraagd. Toen ze dat aan Tommy vertelde, zei hij dat haar regelmatige aanwezigheid in zijn ouderlijk huis hem bijna een getrouwd gevoel gaf. Bij die woorden kreeg hij een kleur, maar hij leek het wel een prettig idee te vinden. Hij had er de laatste tijd heel veel over nagedacht, vooral nu de geboorte van de baby naderde.

'Het is toch niet zo'n gek idee?' vroeg hij zo achteloos mogelijk op weg naar huis. 'Getrouwd zijn, bedoel ik.' Hij zag er nog zo jong en onschuldig uit. Maar Maribeth had zijn moeder en zichzelf beloofd dat ze daar niet in zou toestemmen. 'Tot je doodziek van me wordt. Over een jaar of twee of als ik echt oud ben, op mijn drieëntwintigste bijvoorbeeld,' plaagde ze. 'Denk daar maar eens aan, dat is al over zeven jaar. Dan kunnen we al acht kinderen hebben, als ik zo doorga.' Ze spotte altijd met zichzelf en met hem, maar ze wist heel goed dat hij deze keer geen grapje maakte.

'Ik meen het echt, Maribeth.'

'Ik ook. Dat is het 'm nou juist. We zijn allebei nog veel te jong en dat weet je best.' Maar hij was vastbesloten er nogmaals met haar over te praten. Hij liet zich niet met een kluitje in het riet sturen. Ze had nog twee maanden te gaan en voordat die voorbij waren, wilde hij haar serieus ten huwelijk vragen.

Toen ze een week later gingen schaatsen, ging ze het onderwerp nog steeds uit de weg. De eerste sneeuw was net gevallen en het meer lag er glinsterend bij. Hij wilde er beslist naartoe, het deed hem aan Annie denken en aan al die keren dat hij haar mee uit schaatsen had genomen.

'Ik nam haar hier vaak in de weekends mee naartoe. Ook een week voordat ze stierf.' Hij dwong zich de woorden uit te spreken, hoeveel verdriet ze hem ook deden. Hij wist dat het tijd was te accepteren dat ze er werkelijk niet meer was, maar dat was nog steeds niet gemakkelijk. 'Ik mis de manier waarop ze me altijd plaagde. Ze probeerde me altijd uit te horen over meisjes, ze zou me gek hebben gemaakt met haar vragen over jou.' De gedachte aan zijn zusje deed hem glimlachen.

Op een van haar bezoeken aan zijn huis had Maribeth Annies kamer gezien. Ze was er per ongeluk ingelopen toen ze de badkamer zocht. Alles stond er nog steeds. Haar bedje, haar poppen en de poppewieg, de boekenkast met haar boeken, haar kussen en roze dekentje. Maribeth had een steek door haar hart gevoeld en ze had tegen niemand gezegd dat ze hem had gezien. Het was net of ze een bedevaartplaats had bezocht, ze begreep hoe ze haar allemaal nog misten.

Maar nu lachte ze toen hij haar vertelde hoe Annie meisjes bij hem wegjoeg, meestal omdat ze te dom of te lelijk waren.

'Ik zou waarschijnlijk ook niet goedgekeurd zijn, hoor,' zei Maribeth, terwijl ze met hem het ijs opgleed en zich afvroeg of het wel verstandig was. 'Vooral nu. Ze zou waarschijnlijk denken dat ik een olifant was. Zo voel ik me tenminste,' zei ze. Desondanks bewoog ze zich heel gracieus op de schaatsen die ze van Julie had geleend.

'Is dit wel goed voor je?' vroeg hij. Hij dacht eigenlijk van niet.

'Natuurlijk wel,' antwoordde ze kalm, 'als ik maar niet val.' Daarbij draaide ze een paar gracieuze cirkels om hem te laten zien dat ze niet altijd zo lomp was geweest. Hij bewonderde haar gemak op het ijs. Ze draaide zonder inspanning haar figuren, totdat haar hiel plotseling vast kwam te zitten en ze met een smak op het ijs belandde. Tommy en een paar andere mensen bleven eerst stokstijf staan en renden toen naar haar toe. Ze was op haar hoofd gevallen en kwam adem te kort. Er waren drie mensen voor nodig om haar omhoog te hijsen. Toen het was gelukt, viel ze bijna flauw. Tommy droeg haar zo goed en zo kwaad als het ging van het ijs af, terwijl iedereen bezorgd toekeek.

'Je kunt haar maar beter naar het ziekenhuis brengen,' zei een van de moeders die met haar kinderen aan het schaatsen was zacht. 'De weeën zouden best eens kunnen beginnen.'

Hij hielp Maribeth in de auto en reed snel naar dokter MacLean, terwijl hij haar en zichzelf verweet dat ze zo stom waren geweest.

'Hoe kon je nou zoiets doen?' vroeg hij. 'En waarom vond ik het goed? Hoe voel je je nu? Gaat het wel goed met je?' Tegen de tijd dat ze aankwamen, was hij op van de zenuwen. Maribeth had nog geen enkele wee gevoeld, ze had alleen erge hoofdpijn.

'Ik mankeer niets,' zei ze schaapachtig kijkend. 'Ik weet best dat het stom was, maar ik krijg er zo genoeg van zo'n dikke, logge lomperd te zijn.'

'Maar dat ben je helemaal niet, je bent gewoon zwanger. En dan hoor je zo te zijn. Omdat je dat kind niet wilt hebben hoef je het nog niet te vermoorden!' Bij die woorden begon ze te huilen en toen ze bij dokter MacLean aankwamen, waren ze allebei van streek. Maribeth huilde nog steeds toen Tommy eerst zijn excuses aanbood en vervolgens weer tegen haar tekeerging over het feit dat ze was gaan schaatsen.

'Wat is er, wat is er, wat is hier in vredesnaam aan de hand?' Ze ruzieden zo erg dat de dokter er geen touw aan vast kon knopen. Het enige dat hij eruit kon opmaken was dat Maribeth haar hoofd had gestoten en had geprobeerd het kind te vermoorden. Toen begon Maribeth weer te huilen en ze biechtte tenslotte op dat ze bij het schaatsen op het ijs was gevallen.

'Bij het schaatsen?' herhaalde de dokter verbaasd. Dat had geen van zijn patiënten ooit in haar hoofd gehaald. Maar die waren dan ook geen zestien meer. Zowel Tommy als Maribeth kwamen tot bedaren toen hij hen berispend toesprak. Ze mocht nu niet meer paardrijden, schaatsen of fietsen, voor het geval ze viel, en ook niet meer skiën. 'En geen rugby spelen,' voegde hij er met een glimlachje aan toe en Tommy grinnikte. 'Jullie moeten je nu gedragen.' Toen voegde hij er nog een sport aan toe die ze moesten vermijden: 'En jullie mogen tot na de geboorte niet meer vrijen.' Ze zeiden geen van tweeën dat ze dat nog nooit samen hadden gedaan, en Tommy helemaal nog nooit.

'Kan ik erop rekenen dat je niet meer gaat schaatsen?' De dokter keek haar streng aan en Maribeth keek nog steeds schaapachtig.

'Dat beloof ik u.' Toen Tommy de auto ging ophalen, herinnerde ze de dokter er nogmaals aan dat ze niet van plan was het kind zelf te houden en dat ze wilde dat hij een gezin zocht om het te adopteren.

'Meen je dat echt?' vroeg hij verbaasd. Het was duidelijk te zien dat die jongen van Whittaker dol op haar was. Hij zou meteen met haar trouwen. 'Weet je dat wel zeker, Maribeth?'

'Heel zeker,' zei ze, terwijl ze haar best deed volwassen te klinken. 'Ik kan echt niet voor een kind zorgen.'

'Zou Tommy's familie niet willen helpen?' Hij wist dat Liz Whittaker nog een kind had gewild. Maar misschien waren ze het er niet mee eens dat hun zoon op zo'n jonge leeftijd en zonder getrouwd te zijn al een kind kreeg. Omdat hij het de kinderen had beloofd, had hij het hen nooit gevraagd.

Maribeth liet zich niet van haar stuk brengen. 'Dat wil ik liever niet. Dat zou niet goed zijn. Dit kind heeft recht op echte ouders in plaats van een stel kinderen om voor hem te zorgen. Hoe kan ik nou voor een kind zorgen en tegelijkertijd naar school gaan? Hoe moet ik het te eten geven? Ik mag van mijn ouders niet eens thuiskomen als ik het meebreng.' Met betraande ogen legde ze haar situatie uit. Tommy was teruggekomen en de dokter klopte medelijdend op haar hand. Ze was nog veel te jong om zo'n last te moeten dragen.

'Ik zal mijn best doen,' zei hij zacht. Toen zei hij tegen Tommy dat hij haar twee dagen in bed moest houden. Geen werk, uitjes, sex of schaatsen meer.

'Ja dokter,' antwoordde Tommy. Hij hielp Maribeth naar de auto en hield haar stevig vast, zodat ze niet kon uitglijden op de ijzige stukken. Toen vroeg hij waar ze met de dokter over had gepraat. Ze hadden er toen hij terugkwam zo ernstig uitgezien.

'Hij heeft gezegd dat hij me zal helpen een gezin voor het kind te zoeken.' Verder zei ze geen woord, ze keek verbaasd op toen ze zag dat hij de weg naar zijn huis was ingeslagen in plaats van naar het hare. 'Waar gaan we naartoe?' vroeg ze, nog steeds van streek. Het maakte haar niet bepaald gelukkig dat ze haar kind moest opgeven, ondanks het feit dat ze wist dat het de juiste oplossing was. Ze wist heel goed hoe moeilijk het zou zijn.

'Ik heb mijn moeder gebeld,' legde hij uit. 'Je mag van de dokter alleen opstaan om te eten. Verder moet je in bed blijven. Dus heb ik aan mijn moeder gevraagd of je het weekend bij ons mag blijven.'

'O nee, dat had je niet moeten doen. Ik kan toch niet... waar moet ik dan...' zei ze beduusd. Ze wilde hen niet lastigvallen, maar het was allemaal al geregeld. Zijn moeder had geen seconde geaarzeld, hoewel ze wel geschrokken had gereageerd toen ze hoorde dat ze zo dom waren geweest te gaan schaatsen.

'Het is heus in orde, Maribeth,' zei Tommy kalm. 'Ze zei dat je in Annies kamer mocht slapen.' Zijn stem had nauwelijks gehaperd toen hij dat zei. Niemand had elf maanden lang die kamer betreden, maar zijn moeder had het zelf aangeboden, en toen ze aankwamen was het bed met schone lakens opgemaakt en zat ze met een hete kop chocola op hen te wachten.

'Mankeer je echt niets?' vroeg ze bezorgd. Ze had zelf een paar miskramen gehad en wilde niet dat Maribeth zoiets zou overkomen, vooral nu niet. 'Hoe hebben jullie zo dom kunnen zijn? Jullie boffen dat ze het kind niet is kwijtgeraakt,' zei ze bestraffend tegen Tommy. Maar ze waren nog zo jong en keken zo beteuterd als kleine kinderen.

In het roze nachthemd dat ze van Liz had geleend, in het smalle bed in Annies kamer, zag Maribeth er jonger uit dan ooit. Haar rode haar hing in lange vlechten en al Annies poppen zaten om haar heen haar aan te staren. Ze sliep die middag een paar uur, tot Liz bij haar kwam kijken en haar hand tegen Maribeths wang hield om te voelen of ze geen koorts had. Liz had zelf dokter MacLean opgebeld, die haar had verzekerd dat er volgens hem met de baby niets aan de hand was.

'Ze zijn nog zo jong,' had hij glimlachend gezegd en hij had eraan toegevoegd dat het zo jammer was dat ze het kind wilde afstaan. Verder had hij niets willen zeggen, want hij wilde niet dat Liz dacht dat hij zich er te veel mee bemoeide. 'Het is een lief meisje,' had hij bedachtzaam gezegd, en Liz was het met hem eens. Daarna ging ze bij Maribeth kijken. Die werd net wakker en zei dat haar hoofdpijn minder erg was geworden. Maar ze voelde zich bezwaard dat ze in Annies kamer lag. Ze wilde hen in geen geval van streek maken.

Maar het verbaasde Liz dat het haar zo'n goed gevoel gaf weer in Annies kamer te zijn en op de rand van het bed naar Maribeths grote, groene ogen te zitten kijken. Ze zag er nauwelijks ouder uit dan Annie.

'Hoe voel je je?' fluisterde Liz. Maribeth had bijna drie uur geslapen, terwijl Tommy was gaan ijshockeyen en haar bij zijn moeder had achtergelaten.

'Een beetje pijnlijk en stijf, maar wel een stuk beter. Ik ben zo vreselijk geschrokken toen ik viel. Ik dacht echt dat ik de baby misschien had gedood, hij heeft een hele tijd niet bewogen en Tommy schreeuwde maar tegen me... het was afschuwelijk.'

'Hij was alleen maar geschrokken,' zei Liz vriendelijk en stopte haar weer in. 'Dat waren jullie allebei. Het duurt nu niet lang meer. Nog maar zeven weken zei dokter MacLean, of misschien zelfs maar zes.' Maribeth vond het een enorme verantwoordelijkheid dat ze voor een ander menselijk wezen in haar lichaam moest zorgen. 'Ik was altijd heel blij en opgewonden voordat mijn kinderen werden geboren, en druk bezig met alle voorbereidingen.' Liz keek opeens heel verdrietig toen ze zich realiseerde dat Maribeths situatie heel anders was. 'Het spijt me,' zei ze met tranen in haar ogen. Maar Maribeth glimlachte en raakte haar hand aan.

'Het geeft niet. Dank u wel dat ik hier mag blijven. Het is wel gek omdat ik Annie nooit heb gekend, maar ik hou echt van haar. Soms droom ik over haar en alles wat Tommy me over haar heeft verteld. Ik heb altijd het gevoel dat ze er nog is, in ons hart en ons hoofd.' Ze hoopte maar dat Liz het niet erg vond dat ze dat had gezegd, maar de oudere vrouw knikte glimlachend.

'Dat gevoel heb ik ook. Ze is altijd dicht bij me.' Liz had al heel lang niet zo'n vredige indruk gemaakt en John ook niet. Misschien hadden ze eindelijk het ergste achter de rug. Misschien redden ze het wel. 'Tommy zegt dat jij gelooft dat sommige bijzondere mensen in ons leven komen om ons een zegen te brengen. Dat vind ik een mooie gedachte. Annie is maar zo kort bij ons geweest, die vijf jaar zijn in een flits voorbij gegaan. Maar ze was zo'n geschenk uit de hemel. Ik ben blij dat ik haar heb gekend. Ze heeft me zoveel geleerd, over plezier hebben, liefhebben en geven...'

'Dat bedoel ik nou precies,' zei Maribeth zacht, terwijl hun handen elkaar boven de deken vastpakten. 'Ze heeft u dingen geleerd, ze heeft zelfs mij dingen over Tommy geleerd en ik kende haar niet eens. En mijn baby zal mij ook iets leren, ook al zal ik hem maar een paar dagen meemaken... of zelfs maar een paar uur.' Haar ogen schoten vol tranen. 'Ik wil hem het mooiste meegeven dat er bestaat: mensen die van hem gaan houden.' Ze sloot haar ogen en de tranen rolden over haar wangen. Liz boog zich voorover en kuste haar op het voorhoofd.

'Dat doe je ook. Probeer nog maar wat te slapen, dat hebben jij en de baby nodig.' Maribeth knikte, niet in staat nog iets te zeggen, en Liz liep zachtjes de kamer uit. Ze wist dat Maribeth een moeilijke tijd tegemoet ging, maar ook een tijd van geschenken en zegeningen.

Tommy kwam die middag pas laat thuis en vroeg onmiddellijk naar Maribeth. Zijn moeder stelde hem meteen gerust. 'Het gaat prima, ze slaapt.' Hij ging om de hoek van de slaapkamerdeur kijken en zag haar in Annies bed liggen slapen met een van haar poppen in de arm. Ze leek net een engel.

Hij zag er opeens heel volwassen uit toen hij weer bij zijn moeder terugkwam.

'Je houdt heel veel van haar, hè jongen?'

'Ik ga later met haar trouwen, mam,' zei hij vastberaden.

'Maak nog maar geen plannen. Jullie weten nog geen van beiden waar je terecht zult komen.'

'Dan vind ik haar heus wel weer terug. Ik laat haar nooit meer los, ik hou van haar... en van de baby,' zei hij op besliste toon.

'Het zal heel moeilijk voor haar zijn die op te geven,' zei Liz. Ze maakte zich zorgen over hen allebei, ze hadden zoveel op zich genomen. Maribeth per ongeluk en Tommy uit de goedheid van zijn hart.

'Dat weet ik, mam.' Als hij het haar kon beletten, zou hij dat zeker doen.

Toen Maribeth tegen etenstijd langzaam Annies kamer uitkwam, zat Tommy aan de keukentafel zijn huiswerk te maken. 'Hoe voel je je?' vroeg hij, met een glimlach naar haar omhoog kijkend. Ze zag er fris uit en mooier dan ooit.

'Alsof ik veel te lui ben geweest.' Ze keek verontschuldigend naar zijn moeder, die het eten stond klaar te maken. Liz kookte tegenwoordig weer vaak en dat deed zelfs Tommy genoegen.

'Ga zitten, jongedame. Je hoort niet rond te drentelen. Je hebt gehoord wat de dokter heeft gezegd. In bed blijven, of op z'n minst op een stoel. Tommy, duw je vriendin op een stoel, alsjeblieft. En nee, je mag haar morgen niet weer mee uit schaatsen nemen.' Ze grinnikten haar allebei toe als ondeugende kinderen en ze gaf hun ieder een pasgebakken chocoladekoekje. Ze vond het fijn weer jonge mensen in huis te hebben. Ze was blij dat Tommy Maribeth mee naar huis had gebracht. Het was leuk een jong meisje om zich heen te hebben. Het herinnerde haar eraan dat ze Annie nooit zou zien opgroeien, maar toch vond ze het fijn dat Maribeth er was en John ook. Het deed hem plezier hen alle drie in de keuken te vinden toen hij thuiskwam van kantoor, waar hij onverwachts op zaterdagmiddag nog had moeten werken.

'Wat is er hier aan de hand? Een vergadering?' plaagde hij, verheugd zo'n feestelijke stemming in de zo lang stilgebleven keuken aan te treffen.

'Een berisping. Tommy heeft vandaag geprobeerd Maribeth van het leven te beroven, hij heeft haar mee uit schaatsen genomen.'

'O nee toch, waarom niet naar het rugbyveld?' Hij keek Tommy aan en besefte opnieuw hoe jong ze allebei nog waren. Maar ze leek het te hebben overleefd.

'We wilden morgen rugby gaan spelen, pap, maar eerst hockey.'

'Uitstekend plan.' Hij grinnikte naar hen beiden en was blij dat er niets mis was gegaan. Na het eten speelden ze met z'n vieren eerst het lettergreepspel en daarna scrabble. Maribeth legde twee woorden van zeven letters en Liz gaf haar het laatste nieuws van de school betreffende haar werk. Ze waren bereid haar officiële cijfers te geven en als ze ermee instemde zich aan het eind van het jaar door Liz vier tentamens te laten afnemen, waren ze niet alleen bereid om haar te laten overgaan, maar ook om haar ongeveer de helft van de zesde klas te laten overslaan. Het werk dat ze had ingeleverd was uitstekend en als ze haar tentamens haalde, zou ze voor haar eindexamen nog maar één semester hoeven te doorlopen.

'Je hebt het voor elkaar gekregen, meid,' feliciteerde Liz Maribeth trots, alsof het een van haar eigen leerlingen betrof.

'Nee hoor,' straalde Maribeth, 'dat heeft u gedaan.' Toen slaakte ze een blij gilletje en hield Tommy nadrukkelijk voor dat ze nu dus een zesdeklasser was.

'Word maar niet te verwaand. Mijn moeder kan je nog steeds laten zakken, hoor. En dat doet ze misschien ook wel, ze is heel streng voor zesdeklassers.' Ze waren er allemaal opgewonden van, zelfs de baby. Hij was er weer helemaal bovenop en lag Maribeth zichtbaar continu te schoppen. 'Hij is kwaad op je,' zei Tommy, toen hij later op de rand van haar bed zat en de baby voelde schoppen.

'Daar heeft hij eigenlijk wel gelijk in, het was behoorlijk stom van me. Het spijt me.'

'Hoeft niet, ik vond het enig,' grinnikte Maribeth. Ze was nog steeds dolblij met het goede bericht over haar nieuwe status.

'Het betekent echt heel veel voor je, hè? School, bedoel ik,' zei hij. Hij keek naar haar gezicht toen ze over school zaten te praten en over het feit dat ze niet meer terug hoefde naar de vijfde klas.

'Ik wil die school gewoon afmaken en zo gauw mogelijk doorgaan. Zelfs zes maanden lijkt me nog een eeuwigheid.'

'Kom je ons opzoeken?' vroeg hij verdrietig. Hij vond het een afschuwelijke gedachte dat ze er dan niet meer zou zijn.

'Natuurlijk,' zei ze, maar het klonk niet erg overtuigd. 'Ik zal het proberen. Jij kunt mij ook komen opzoeken.' Maar ze vermoedden allebei dat haar vader hem lang niet zo gastvrij zou ontvangen als zijn ouders haar hadden gedaan. Net als Tommy waren ze erg op haar gesteld geraakt. Ze zagen duidelijk waarom Tommy zoveel van haar hield. 'Misschien kan ik de volgende zomer langskomen, voordat ik naar Chicago ga.'

'Waarom naar Chicago?' klaagde hij, niet tevreden met alleen een zomervakantie. 'Waarom ga je hier niet naar de universiteit?'

'Ik zal het aanvragen,' gaf ze toe, 'dan zullen we wel zien of ik word aangenomen.'

'Met jouw cijfers zullen ze je smeken te komen.'

'Dat zal best meevallen,' grinnikte ze. Toen kuste hij haar en vergaten ze allebei de school, de universiteit en zelfs de baby, hoewel die hem een harde trap gaf terwijl hij haar in zijn armen hield.

'Ik hou van je, Maribeth,' zei hij voor de zoveelste keer, 'van jullie allebei. Dat mag je nooit vergeten.' Ze knikte, en ze bleven een hele tijd met de armen om elkaar heen op het smalle bed van zijn zusje zachtjes zitten praten over alles wat ze belangrijk vonden. Zijn ouders lagen al in bed en ze wisten dat hij bij Maribeth was. Maar ze vertrouwden hen. Toen Maribeth uiteindelijk begon te geeuwen, glimlachte Tommy tegen haar en ging toen terug naar zijn eigen kamer. Hij vroeg zich af wat de toekomst hen zou brengen.

8

Liz nodigde Maribeth uit voor Thanksgiving toen ze op een namiddag samen aan een geschiedenisopdracht zaten te werken. Ze had die belangrijke opgave speciaal voor Maribeth samengesteld om een zesdeklascijfer te halen. Maribeth werkte nadat ze klaar was in het restaurant nog urenlang aan haar schooltaken, soms was ze er tot diep in de nacht mee bezig. Ze wilde zoveel mogelijk afmaken en zoveel mogelijk cijfers halen voordat ze weer naar school ging. Het werk dat Liz haar te doen gaf, was haar kaartje naar de vrijheid. Ze was vast van plan in juni eindexamen te doen en daarna haar studie aan de universiteit te verdienen. Haar vader zou het daar natuurlijk niet mee eens zijn, daarom wilde ze ook naar Chicago.

Liz was aan het uitzoeken of ze naar de universiteit van Grinnell kon gaan. Maar waar Maribeth ook naartoe wilde, Liz was in ieder geval bereid een aanbeveling voor haar te schrijven. Ze had uit Maribeths werk geconcludeerd dat ze een aanwinst voor ieder opleidingsinstituut zou zijn. Ze vond het vreselijk jammer dat Maribeths eigen familie zo weinig bereid was haar bij haar studie te helpen.

'Mijn vader vindt het gewoon voor meisjes niet belangrijk,' zei Maribeth, terwijl ze de boeken opborgen en Maribeth Liz ging helpen met de voorbereidingen voor het eten. Het was haar vrije dag en ze had Liz ook geholpen met het nakijken van makkelijk huiswerk van vierdeklassers. 'Mijn moeder heeft nooit gestudeerd. Ze is dol op lezen en dingen leren, maar mijn vader vindt het niet eens leuk dat ze de krant leest. Hij zegt dat vrouwen dat soort zaken niet hoeven te weten, omdat ze er alleen maar van in de war raken. Ze hoeven alleen maar voor de kinderen te zorgen en het huis schoon te houden. Hij zegt altijd dat je niet naar de universiteit hoeft om een luier te verschonen.'

'Hij windt er beslist geen doekjes om,' zei Liz, terwijl ze haar best deed haar woede niet te laten merken. Naar haar mening bestond er geen enkele reden waarom het voor vrouwen niet kon samengaan: intelligent zijn en een goede opleiding genieten, en voor man en kinderen zorgen. Ze was blij dat ze dit jaar weer aan het werk was gegaan. Ze was vergeten hoeveel voldoening het gaf en hoe leuk ze het vond. Ze was zo lang thuisgebleven dat het plezier van het lesgeven op de achtergrond was geraakt. Maar nu Annie er niet meer was, vulde het een gat dat ze op geen andere manier kon dichten. Het was meer dan alleen maar een tijdsbesteding; ze vond het heerlijk die jonge, leergierige gezichten te zien. Het verzachtte soms zelfs haar verdriet, hoewel de diepe pijn van hun verlies altijd aanwezig was.

John en zij spraken er nog steeds niet over. Ze praatten nog maar heel weinig. Ze hadden elkaar niets meer te vertellen, maar de weinige woorden die ze wisselden, waren in ieder geval minder scherp. En af en toe raakte hij haar hand even aan of vroeg hij haar iets op de liefhebbende toon die haar deed denken aan de tijd voordat Annie was gestorven en ze elkaar waren kwijtgeraakt. De laatste tijd kwam hij vroeger thuis dan zijn gewoonte was geworden, en Liz deed weer haar best voor het avondeten. Het was net of de ontmoeting met Maribeth hen alle drie milder had gemaakt en weer wat dichter bij elkaar had gebracht. Maribeth was zo jong en kwetsbaar en Tommy en zij waren zo verliefd op elkaar. Als ze hen samen zag, moest Liz er soms om glimlachen. Terwijl ze in de keuken bezig waren, herhaalde ze haar uitnodiging voor Thanksgiving.

'Maar ik wil geen vijfde rad aan de wagen zijn,' zei Maribeth. Ze was van plan geweest aan te bieden in het restaurant te werken voor de enkele, losse gast die kalkoen kwam eten. De andere serveersters hadden een gezin of kinderen en wilden graag thuis zijn. Maar Maribeth kon nergens naartoe en vond dat ze de anderen dus net zo goed kon helpen. Ze voelde zich nu een beetje schuldig, alsof ze hen in de steek liet om bij Tommy en zijn ouders te kunnen zijn. Dat zei ze ook tegen Liz toen ze de tafel dekten.

'Je zwangerschap is al veel te ver gevorderd om nog zo hard te werken,' zei Liz bestraffend, terwijl ze een pan soep opzette. 'Het is helemaal niet goed voor je om zoveel rond te lopen.' De geboorte zou al over een maand plaatsvinden en Maribeth had inmiddels een enorme omvang gekregen.

'Dat vind ik helemaal niet erg,' zei Maribeth zacht, terwijl ze haar best deed niet steeds maar aan de baby te denken. Dat was heel moeilijk. Ze voelde de bewegingen van zijn armpjes en beentjes en ze moest er soms bij glimlachen.

'Hoe lang blijf je eigenlijk in dat restaurant doorwerken?' vroeg Liz toen ze even gingen zitten.

'Ik denk tot op het laatste ogenblik.' Maribeth haalde haar schouders op, ze had het geld nodig.

'Je moet eigenlijk eerder ophouden,' zei Liz vriendelijk. 'Gun jezelf in ieder geval een paar weken om bij te komen. Zelfs op jouw leeftijd moet je lichaam heel wat doorstaan. Bovendien zou ik graag willen dat je wat extra tijd neemt voor je tentamens.' Liz had ze op half december gezet.

'Ik zal mijn best doen,' beloofde Maribeth. De twee vrouwen praatten verder over andere zaken terwijl ze samen het avondeten maakten. Liz had net het gas lager gezet om alles warm te houden, toen Tommy en zijn vader binnenkwamen, perfect op tijd en in een opgewekte stemming. Tommy had na schooltijd zijn vader geholpen en John had voor het eerst sinds maanden naar huis gebeld om te vragen hoe laat ze gingen eten.

'Dag meisjes, hoe gaat het ermee?' vroeg John joviaal toen hij zijn vrouw voorzichtig een kus gaf en naar haar gezicht keek hoe ze reageerde. Ze leken de laatste tijd weer wat naar elkaar toe te groeien, maar ze waren er allebei nog een beetje bang voor. Er was zo'n afstand tussen hen ontstaan, dat ieder beetje intimiteit vreemd aandeed. Hij gaf Maribeth een warme glimlach en zag dat Tommy haar hand had vastgepakt en aan de keukentafel zacht met haar zat te praten.

Ze hadden allemaal een prettige dag gehad en Liz liet het aan Tommy over om Maribeth over te halen Thanksgiving bij hen door te brengen. Toen ze in de vrachtwagen zaten te praten nadat ze in de huiskamer hun huiswerk hadden gemaakt, kostte hem dat geen moeite. Maribeth voelde zich de laatste tijd wat melancholiek en overgevoelig voor sommige dingen, en soms heel angstig. Ze wilde zich plotseling aan hem vastklampen en op hem steunen op een manier die ze nooit had verwacht. Ze wilde meer dan ooit bij hem zijn en ze voelde zich iedere keer weer opgelucht als hij het restaurant, haar kamer of de keuken van zijn ouderlijk huis binnenkwam.

'Gaat het wel goed met je?' vroeg hij, toen hij zag dat haar ogen vol tranen stonden toen ze toestemde Thanksgiving bij hen door te brengen.

'Ja hoor, prima.' Ze veegde beschaamd haar tranen weg. 'Ik weet niet wat me mankeert, ik moet gewoon af en toe een beetje huilen. Je ouders zijn zo aardig voor me en ze kennen me niet eens. Je moeder heeft me geholpen met mijn schoolwerk en van alles... Ze hebben zoveel voor me gedaan en ik weet gewoon niet hoe ik ze moet bedanken.'

'Door met mij te trouwen,' zei hij ernstig. Ze lachte.

'Ja hoor, dat moet ik beslist doen. Daar zouden ze echt blij mee zijn.'

'Volgens mij wel. Je hebt ons allemaal een hoop goed gedaan. Mijn ouders hadden het hele jaar nog geen woord gewisseld, behalve als ze ruzie hadden en elkaar gemene dingen naar het hoofd gooiden over geen benzine tanken of de hond uitlaten en zo. Ze houden van je, Maribeth. Dan doen we alle drie.'

'Daarom hoef ik je leven nog niet te verpesten, alleen maar omdat ik van het mijne zo'n rotzooitje heb gemaakt. Het zijn gewoon ontzettend aardige mensen.'

'Dat ben ik ook,' zei hij terwijl hij haar stevig omhelsde en weigerde los te laten. Ze giechelde. 'Als we getrouwd zijn, zul je me nog veel aardiger vinden.'

'Je bent stapelgek.'

'Ja,' grinnikte hij, 'op jou. Zo gemakkelijk kom je niet van me af.'

'Dat wil ik ook niet,' zei ze, terwijl haar ogen weer vol tranen schoten en ze om zichzelf moest lachen. Haar emoties gingen op en neer als een jojo, maar dokter MacLean had gezegd dat dat normaal was. Ze was in haar laatste maand en er stonden haar een heleboel grote veranderingen te wachten. Vooral op haar leeftijd en in haar situatie waren al die emotionele ups en downs normaal.

Tommy liep langzaam met haar mee naar de voordeur en ze bleven nog een hele poos op de stoep staan. Het was een heldere, koude avond en toen hij haar welterusten kuste en haar en de baby voelde, wist hij dat hij haar voor altijd in zijn leven wilde hebben. Hij weigerde te accepteren dat ze misschien nooit met hem zou trouwen, vrijen of zijn kind ter wereld brengen. Hij wilde alles met haar delen en wist dat hij haar nooit los zou laten. Hij kuste haar nogmaals en liep toen eindelijk snel naar de auto, zijn knappe uiterlijk enigszins verfomfaaid.

'Waarom kijk je zo blij?' vroeg zijn moeder toen hij binnenkwam nadat hij Maribeth had weggebracht.

'Ze komt op Thanksgiving,' antwoordde hij. Maar ze zag dat er meer aan de hand was. Hij leefde vol dromen en verwachtingen in de opwinding van zijn eerste liefde. Soms was hij zo opgewonden als hij bij Maribeth was geweest, dat hij bijna hyperactief was.

'Heeft ze nog meer gezegd?' Zijn moeder keek hem onderzoekend aan. maakte zich af en toe zorgen om hem, ze wist hoe verliefd hij op Maribeth was. Ze wist echter dat Maribeth nog andere dingen aan haar hoofd had. Het afstaan van haar kind zou haar waarschijnlijk voorgoed veranderen. 'Hoe verwerkt ze het allemaal? Het kind komt er al bijna aan.' Maribeth was kerngezond, dus dat was niet het probleem. Maar ze moest de geboorte doorstaan zonder man of familie om zich heen. Ze moest haar baby afstaan, als ze dat ook werkelijk zou doen, en terugkeren naar onwillige ouders. Ze wilde beslist in juni het huis uit, maar Liz betwijfelde of ze het zolang zou volhouden. Ze was al vijf maanden van huis en in die tijd volkomen zelfstandig geworden. Het zou heel moeilijk voor haar worden weer naar huis te gaan en haar vaders harde houding ten gevolge van haar misstappen te verdragen.

'Wil ze het kind echt afstaan?' vroeg Liz, terwijl ze de laatste borden afdroogde en Tommy een paar koekjes opknabbelde. Hij praatte graag met zijn moeder, ze was heel wijs wat meisjes en allerlei andere levenszaken betrof. Ze hadden het afgelopen jaar niet veel gepraat, maar ze leek steeds meer de oude te worden.

'Ik denk het wel. Volgens mij is ze niet goed wijs. Maar ze zegt dat ze er niet goed voor zal kunnen zorgen. Ik geloof niet dat ze het werkelijk wil weggeven, maar ze is ervan overtuigd dat dat voor de baby het beste is.'

'De grootste opoffering,' zei Liz bedroefd. Ze vond dat een vrouw niets ergers kon overkomen en wenste dat ze zelf nog een kind kon krijgen.

'Ik blijf volhouden dat ze het niet moet doen, maar ze wil niet naar me luisteren.'

'Misschien heeft ze wel gelijk. In haar geval. Misschien beseft ze heel goed wat ze op dit moment wel en niet aankan. Ze is nog heel jong en heeft niemand om haar te helpen. Het lijkt er niet op dat haar ouders een vinger zullen uitsteken. Het zou een verschrikkelijk grote last voor haar zijn, ze zou het het kind kunnen gaan verwijten. Als ze het houdt, zou het hun beider leven kunnen verwoesten.' Dat kon ze zich nauwelijks voorstellen, maar ze moest wel toegeven dat Maribeths situatie niet bepaald gemakkelijk was.

'Dat beweert ze zelf ook. Ze zegt dat ze zeker weet dat ze het juiste doet. Ik denk dat ze daarom nauwelijks over het kind praat en geen babykleertjes en zo koopt. Ze wil zich er niet aan hechten.' Maar hij wilde nog steeds met haar trouwen en het kind houden. Dat vond hij de enige juiste oplossing. Hij was bereid zowel voor zichzelf, voor haar en voor nog een ander verantwoordelijk te zijn. Zijn ouders hadden hem op de juiste manier grootgebracht en hij was een buitengewoon goed mens.

'Je moet naar haar luisteren, Tom,' waarschuwde Liz. 'Zij weet wat goed voor haar is, ongeacht wat jij ervan denkt. Probeer niet haar tot iets anders te dwingen,' hierbij keek ze hem scherp aan, 'of jezelf in een situatie te brengen die je niet aankunt. Jullie zijn allebei nog heel jong, een huwelijk en ouderschap zijn geen dingen die je makkelijk kunt opvatten of die je aangaat om iemand uit de moeilijkheden te helpen. Het is een edelmoedige gedachte, maar het is te hoog gegrepen. Als er iets mis gaat, en dat gebeurt altijd wel een keer, moet je allebei heel sterk zijn om elkaar te kunnen helpen. En op je zestiende ben je dat nog niet.' Op je veertigste of vijftigste ook nog niet eens, zij en John hadden elkaar het afgelopen jaar nauwelijks geholpen. Ze besefte nu pas hoe eenzaam ze allebei waren geweest, hoe alleen ze hadden gestaan en hoe weinig ze in staat waren geweest elkaar te steunen. Ze hadden absoluut niets aan elkaar gehad.

'Ik hou van haar, mam,' zei hij openhartig, en hij voelde een steek door zijn hart gaan. 'Ik wil niet dat ze dat allemaal alleen moet doormaken.' Hij was heel eerlijk tegen zijn moeder en ze kende hem goed. Ze wist wat hij voor Maribeth wilde doen, maar hoe goedbedoeld het ook was of hoe lief Maribeth, ze wilde niet dat ze gingen trouwen. Nog niet, en niet om de verkeerde redenen.

'Maar ze is niet alleen. Jij helpt haar toch?'

'Dat weet ik wel, maar dat is niet hetzelfde,' zei hij verdrietig.

'Ze moet zelf hierover tot klaarheid komen. Het is ook haar leven. Laat haar haar eigen weg maar zoeken. Als het zo moet zijn, zullen jullie op een dag heus bij elkaar zijn.'

Hij knikte. Hij wilde iedereen er dolgraag van overtuigen dat Maribeth het kind moest houden en met hem moest trouwen, maar zelfs Maribeth was het daar niet mee eens, en zijn ouders ook niet. Ze waren allemaal ongelooflijk koppig.

Toen ze op Thanksgiving allemaal om de tafel zaten, zagen ze eruit als een gelukkig gezin. Liz had de tafel gedekt met hun mooiste kanten tafelkleed dat van Johns grootmoeder was geweest, die het hun als huwelijksgeschenk had gegeven, en het servies dat ze alleen bij speciale gelegenheden gebruikten. Maribeth droeg een donkergroene zijden jurk die ze speciaal voor de feestdagen had gekocht en haar dikke rode haar viel in diepe golven over haar schouders. Haar grote groene ogen gaven haar iets kleine-meisjesachtigs en ondanks haar enorme omvang zag ze er beeldschoon uit. Liz droeg een helderblauwe jurk en had een beetje rouge opgedaan, wat al heel lang niet was gebeurd. De mannen droegen een pak, en het huis zag er gezellig en feestelijk uit.

Maribeth had bloemen meegebracht voor Liz, grote goudkleurige chrysanten, en een doos chocola die Tommy zat leeg te eten. Toen ze na de lunch voor de open haard zaten, leken ze meer dan ooit een hecht gezin. Het was hun eerste belangrijke feestdag zonder Annie en Liz had er vreselijk tegenop gezien. Ze moest die dag vaak aan haar denken, maar met Tommy en Maribeth om zich heen was dat veel minder pijnlijk. 's Middags gingen Liz en John een lange wandeling maken en nam Tommy Maribeth mee voor een ritje in de auto. Hoewel Maribeth had aangeboden in het restaurant te komen werken, hadden ze haar het weekend vrij gegeven en bracht ze dat door bij Tommy en zijn ouders.

'Niet gaan schaatsen hoor!' riep Liz toen ze wegreden en zij en John met de hond op pad gingen. Ze wilden even bij vrienden langs, ze hadden afgesproken allemaal over twee uur weer thuis te zijn om naar een film te gaan.

'Waar wil je naartoe?' vroeg Tom toen ze in de richting van het meer reden. Maribeth had een vreemd verzoek. Het verraste hem, maar luchtte hem ook op. Hij had er de hele dag al langs willen gaan, maar was bang geweest dat ze het heel raar van hem had gevonden.

'Zou je het erg vinden om even bij het kerkhof te stoppen? Ik dacht dat... ik had het gevoel dat ik vandaag haar plaats innam, maar dat was natuurlijk niet zo. Ik heb de hele tijd gewenst dat ze erbij was, zodat je ouders weer gelukkig konden zijn. Ik weet het niet... ik wil haar gewoon maar even dag zeggen.'

'Ja,' zei Tommy, 'ik ook.' Hij had het precies zo aangevoeld. Hij vond wel dat het de laatste tijd een stuk beter ging met zijn ouders, vooral in hun omgang met elkaar.

Ze kochten onderweg een bos bloemen, kleine gele en roze roosjes met gipskruid bijeengebonden met een lang roze lint. Ze legden het zorgvuldig op haar graf voor de kleine witmarmeren gedenksteen.

'Hallo mops,' zei Tommy zacht, denkend aan de grote, blauwe ogen die altijd hadden gestraald. 'Mama heeft vandaag een lekkere kalkoen gemaakt, maar je zou de vulling afschuwelijk hebben gevonden want er zaten rozijnen in.'

Zonder verder nog iets te zeggen bleven ze een hele tijd hand in hand bij het graf aan haar zitten denken. Het was moeilijk te geloven dat ze al bijna een jaar niet meer bij hen was. Aan de ene kant leek het pas heel kort geleden dat ze was weggegaan, aan de andere kant al een eeuwigheid.

'Dag Annie,' zei Maribeth zacht toen ze weggingen. Maar ze wisten allebei dat ze met hen meeging. Ze was overal bij hen: in de herinneringen die Tommy meedroeg, in de kamer waar Maribeth logeerde en in de blik in Liz' ogen als ze aan haar dacht.

'Het was zo'n leuk kind,' zei hij haperend toen ze wegliepen. 'Ik kan me nog steeds nauwelijks voorstellen dat ze er niet meer is.'

'Maar dat is ze wel,' zei Maribeth zacht. 'Je kunt haar alleen nu niet meer zien, Tommy. Maar ze is altijd bij je.'

'Dat weet ik ook wel,' zei hij, er weer als een zestienjarige uitziend en geen dag ouder. 'Maar ik mis haar nog steeds.'

Maribeth knikte en ging dichter bij hem lopen. De feestdag deed haar aan haar familie denken en als ze het over Annie hadden, miste ze Noelle. Sinds ze van huis was gegaan, had ze niet meer met haar gesproken, en haar moeder had haar maanden geleden aan de telefoon verteld dat haar vader Noelle had verboden Maribeths brieven te lezen. Ze zou haar in ieder geval gauw weer terugzien, maar als er iets met haar zou gebeuren... zoals met Annie... ze rilde bij de gedachte.

Toen ze weer thuiskwamen, was Maribeth stil. Tommy vermoedde dat ze ergens over inzat. Hij vroeg zich af of hij haar misschien niet mee naar Annies graf had moeten nemen. Misschien was het in dit stadium van haar zwangerschap te emotioneel voor haar geweest.

'Is er iets? Wil je even gaan liggen?'

'Nee hoor,' zei ze, terwijl ze haar best deed haar tranen te bedwingen. Zijn ouders waren nog niet terug. Hij en Maribeth waren vroeg. Toen bracht ze hem totaal van zijn stuk: 'Denk je dat je ouders het goed zouden vinden als ik naar huis bel? Ik dacht dat ik misschien... omdat het een feestdag is... ik wou ze alleen even een gezellige dag toewensen.'

'Natuurlijk, dat is prima.' Hij wist zeker dat zijn ouders daar geen bezwaar tegen zouden hebben. Als dat wel zo was, zou hij zelf wel voor het gesprek betalen. Hij liep de kamer uit toen ze het nummer aan de telefoniste doorgaf en wachtte.

Haar moeder nam de telefoon aan. Ze klonk buiten adem en alsof ze het druk had, en er was een heleboel lawaai op de achtergrond. Maribeth wist dat haar tantes altijd Thanksgiving bij hen doorbrachten, ze hadden allebei kleine kinderen. Er klonk een heleboel gegil en haar moeder kon haar niet verstaan.

'Wie? Hou op, ik hoor niets! Met wie spreek ik?'

'Met mij, mam,' zei Maribeth iets harder. 'Maribeth. Ik wilde je alleen even een gezellige dag toewensen.'

'O mijn god,' zei haar moeder, en barstte in tranen uit. 'Je vader vermoordt me.'

'Ik wilde je alleen maar even dag zeggen, mam.' Ze wilde haar opeens ook aanraken, vasthouden en omhelzen. Ze had tot op dat moment niet beseft hoe ze haar moeder miste. 'Ik mis je, mam.' Haar ogen stonden vol tranen en Margaret Robertson luisterde bijna jammerend.

'Gaat het goed met je?' vroeg ze op een fluistertoon, hopend dat niemand haar kon horen. 'Is het al geboren?'

'Pas over een maand.' Maar toen ze antwoordde, hoorde ze aan de andere kant plotseling een soort uitbarsting en een woordenwisseling. Toen werd de hoorn uit haar moeders handen gerukt en blafte een harde stem: 'Met wie spreek ik?' De tranen van zijn vrouw hadden hem al verraden wie er aan de lijn was.

'Dag pap. Ik wilde jullie alleen maar een gezellige dag toewensen.' Haar hand trilde hevig, maar ze deed haar best normaal te klinken.

'Is het voorbij? Je weet wel wat ik bedoel.' Hij klonk genadeloos en wreed, en ze vocht tegen haar tranen.

'Nog niet. Ik wilde alleen maar...'

'Ik heb gezegd dat je niet mocht bellen totdat het voorbij was. Je kunt thuiskomen als je je zaakjes hebt geregeld en er vanaf bent. Tot die tijd hoef je ons niet te bellen, versta je me?'

'Ik versta je heel goed. Alsjeblief pap...' Op de achtergrond hoorde ze haar moeder huilen en ze dacht dat ze Noelle tegen hem hoorde schreeuwen dat hij dat niet kon doen. Maar hij deed het wel, en terwijl Maribeth begon te huilen legde hij de hoorn neer. De telefoniste kwam weer aan de lijn en vroeg of ze klaar was.

Ze huilde te hard om antwoord te kunnen geven. Ze legde alleen de hoorn neer en bleef als een verloren kind zitten snikken. Tommy kwam de kamer weer binnen en schrok vreselijk toen hij zag hoe overstuur ze was. 'Wat is er gebeurd?'

'Ik mocht van mijn vader niet met mama praten,' snikte ze. 'En hij zei dat ik niet meer mocht opbellen totdat ik er vanaf was. Hij... ik...' Ze kon hem niet uitleggen hoe ze zich voelde, maar hij zag het heel goed. Toen zijn ouders een halfuur later thuiskwamen, was ze nog steeds van streek. Hij had haar gedwongen op bed te gaan liggen, omdat ze zo hard huilde dat hij dacht dat het de geboorte wel eens zou kunnen opwekken.

'Wat is er gebeurd?' vroeg zijn moeder. Ze luisterde bezorgd terwijl hij het haar vertelde.

'Ze heeft haar ouders opgebeld en toen heeft haar vader de verbinding verbroken. Ik geloof dat ze met haar moeder praatte toen hij haar de hoorn afpakte en tegen Maribeth zei dat ze niet meer mocht bellen totdat ze de baby had afgestaan. Het zijn vreselijke lui, mam. Hoe kan ze daar nou naar teruggaan?'

'Dat weet ik ook niet,' zei Liz bezorgd. 'Hij klinkt inderdaad niet erg vaderlijk. Maar ze schijnt wel erg op haar moeder gesteld te zijn. Het is maar tot juni.' Maar het was Liz wel duidelijk geworden dat Maribeth een heel moeilijke tijd stond te wachten als ze terugging naar haar ouders.

Ze liep naar Annies kamer en ging op het bed zitten naast de nog steeds huilende Maribeth.

'Je moet je niet zo door hem van streek laat maken,' zei ze kalm. Ze nam Maribeths hand in de hare en streelde zacht over haar vingers, zoals ze ook altijd bij Annie had gedaan. 'Dat is niet goed voor jou en ook niet voor de baby.'

'Waarom moet hij ook altijd zo gemeen doen? Waarom mag ik op z'n minst niet even met Noelle en mijn moeder praten?' Ryan hoefde ze niet te spreken, die was precies haar vader.

'Hij denkt dat hij hen beschermt tegen jouw fouten. Hij begrijpt het niet. Hij schaamt zich waarschijnlijk ontzettend voor wat er is gebeurd.'

'Ik ook. Maar dat verandert niets aan wat ik voor ze voel.'

'Ik denk niet dat hij dat begrijpt. Jij boft ontzettend, je hebt een heel goed verstand en een groot hart. Jij hebt een toekomst, Maribeth, hij niet meer.'

'Maar wat voor soort toekomst heb ik dan? De hele stad zal altijd over me blijven praten. Ze weten best wat er aan de hand is. Ondanks het feit dat ik weggegaan ben, zullen ze er toch over kletsen. Er is altijd wel iemand die het doorvertelt. En ze zullen me haten. De jongens zullen denken dat ik alles goedvind, de meisjes zullen me een slet vinden. Mijn vader zal me nooit na mijn eindexamen laten studeren. Hij zal me proberen te dwingen bij hem op de zaak te komen werken of thuis te blijven om mijn moeder te helpen, en dan zal ik net als zij begraven worden.'

'Maar dat hoeft toch niet,' zei Liz zacht. 'Je hoeft helemaal niet te doen zoals zij. Jij weet toch wie je bent. Je weet best dat je geen slet bent. Je maakt gewoon je school af en beslist dan wat je wilt gaan doen, en dat doe je dan.'

'Ik mag vast nooit meer met ze praten. Ik zal nooit meer met mijn moeder kunnen praten.' Ze begon opnieuw als een klein kind te snikken en Liz nam haar in haar armen en drukte haar vast tegen zich aan. Meer kon ze niet doen, ze kon haar alleen steunen. Het brak haar hart te moeten aanzien hoe dit fantastische meisje naar die vreselijke mensen terug zou gaan. Ze begreep nu waarom Tommy met haar wilde trouwen. Het was de enige manier waarop hij dacht haar te kunnen helpen. Liz wilde haar het liefst bij zich houden om haar tegen haar ouders te beschermen. Maar aan de andere kant was dat haar familie die ze op de een of andere manier toch miste. Maribeth had het er altijd over dat ze na de geboorte weer naar huis ging. Ze wist misschien nog niet wat ze ging doen, maar ze wilde ze altijd terugzien.

'Hij zal zich vast wel beter gedragen als je weer thuis bent,' zei Liz bemoedigend. Maar Maribeth schudde alleen maar het hoofd en snoot haar neus in Liz' zakdoek.

'Nee hoor, slechter. Hij zal het me steeds opnieuw onder de neus wrijven, dat doet hij bij mijn tantes ook. Hij maakt altijd opmerkingen over het feit dat ze moesten trouwen, en dan geneert iedereen zich. Of in ieder geval één van hen, die moet er altijd om huilen. De andere tante heeft hem een grote mond gegeven en gezegd dat haar man hem in elkaar zou timmeren als hij er ooit weer een woord over zei. Over haar houdt hij nu tenminste zijn mond.'

'Misschien moet je daar lering uit trekken,' zei Liz peinzend.

'Misschien moet je hem duidelijk maken dat jij er ook niets meer over wilt horen.' Maar Maribeth was pas zestien. Hoe kon zij haar vader nou lik op stuk geven? Ze had ontzettend geboft dat ze bij hen terecht was gekomen. Anders had ze die baby echt helemaal alleen moeten krijgen.

Na een poosje hielp Liz haar opstaan en gaf haar een kopje thee, terwijl de twee mannen rustig voor de haard zaten te praten. Ze gingen uiteindelijk toch nog naar de bioscoop en toen ze terugkwamen, voelde Maribeth zich een stuk beter. Niemand had meer een woord over haar ouders gezegd, en ze gingen allemaal vroeg naar bed.

'Ik heb zo met haar te doen,' zei Liz tegen John toen ze in bed lagen. Ze waren nu een stuk vriendelijker tegen elkaar en praatten openhartiger over allerlei zaken. Er hing geen pijnlijke stilte meer in hun slaapkamer.

'Tommy heeft ook met haar te doen,' zei hij. 'Het is verdraaid jammer dat ze zwanger is geworden.' Dat was natuurlijk waar, maar Liz maakte zich net zoveel zorgen over haar ouders.

'Ik vind het verschrikkelijk dat ze weer naar hen terug moet, maar op de een of andere vreemde manier wil ze dat toch.'

'Ze kan nergens anders naartoe. Bovendien is ze nog zo jong. Ze zal er heus niet blijven. Ze wil gaan studeren en haar vader zal het daar nooit mee eens zijn.'

'Hij klinkt als een echte tiran. En hij krijgt nog zijn zin ook. Misschien moet iemand eens met hem gaan praten,' zei Liz nadenkend. 'Ze moet een uitweg hebben, een andere oplossing, zodat ze ergens anders naartoe kan als het daar niks wordt.'

'Ik wil niet dat Tommy met haar trouwt,' zei hij beslist. 'Nog niet tenminste. Ze zijn nog te jong, en ze heeft een grote fout gemaakt waar ze eerst overheen moet komen. Het is een te grote belasting voor hem, zelfs al wil hij het zelf.'

'Dat weet ik ook wel,' snauwde Liz. Soms irriteerde hij haar nog steeds. Ze wilden geen van beiden dat Tommy nu ging trouwen, maar ze was ook niet bereid Maribeth in de steek te laten. Maribeth was met een bepaalde bedoeling in hun leven gekomen, en het was een heel bijzonder meisje. Liz was niet van plan haar de rug toe te keren of haar niet langer te helpen.

'Volgens mij moet je je er niet mee bemoeien. Nadat ze het kind ter wereld heeft gebracht, gaat ze terug naar huis. Als er problemen komen, kan ze ons altijd bellen. Ik weet zeker dat Tommy met haar in contact blijft. Hij is stapelgek op dat kind. Hij zal haar zodra ze weg is heus niet vergeten.' Zelfs niet als de afstand tussen hen een behoorlijke uitdaging voor hun romance zou betekenen.

'Ik ga met ze praten,' zei Liz plotseling. John schudde zijn hoofd. 'Met haar ouders, bedoel ik.'

'Bemoei je niet met hun zaken.'

'Het zijn hun zaken niet, maar die van Maribeth. Die lui hebben haar haar eigen problemen laten oplossen in een tijd waarin ze hen echt nodig had. Ze hebben haar gewoon voor de leeuwen geworpen. Naar mijn mening hebben ze het recht om haar dingen voor te schrijven verspeeld dank zij hun eigen gebrek aan steun.'

'Zo denken zij er waarschijnlijk niet over,' zei hij glimlachend. Soms vond hij het geweldig dat ze zo bij dingen betrokken kon raken en soms werd hij er dol van. Ze had zich al heel lang nergens meer druk over gemaakt en hij was eigenlijk blij dat Maribeth die vonk in haar weer had weten aan te steken. Ze had bij hen alle drie een vonk aangestoken. Hij had een bijna vaderlijk gevoel voor haar gekregen. 'Laat me maar weten wat je gaat doen,' zei hij opnieuw glimlachend toen ze het licht uitknipte.

'Ga je met me mee als ik naar ze toe ga?' vroeg ze hem op de man af. 'Ik wil ze eerst zelf ontmoeten voordat ze teruggaat.' Liz had een ongewoon moederlijk gevoel ten opzichte van Maribeth gekregen. Misschien werd ze op een dag nog eens haar schoondochter, maar of dat zou gebeuren of niet, ze was niet van plan haar uit te leveren aan een stel gevoelloze ouders.

'Dat wil ik eigenlijk best eens zien,' grinnikte hij in het donker. 'Ik zal met plezier toekijken hoe jij die vent op zijn nummer zet.' Ze lachte. 'Zeg maar wanneer je wilt gaan,' zei hij zacht, en ze knikte.

'Ik zal ze morgen bellen,' zei ze bedachtzaam. Toen draaide ze zich op haar zij om haar man aan te kijken. 'Dank je wel, John.'

Ze waren weer vrienden, meer niet. Maar dat was al heel wat.

9

Maribeth vond het erg jammer dat ze in het restaurant op de maandag na Thanksgiving moest meedelen dat ze niet meer kwam werken. Ze had er weer met Liz over gesproken en had moeten toegeven dat ze meer tijd nodig had om zich behoorlijk op haar tentamens voor te bereiden. Bovendien werd de geboorte vlak na Kerstmis verwacht. Ze zou vanaf de vijftiende vrij zijn en de Whittakers wilden dat ze vanaf die datum bij hen kwam logeren totdat de baby zich aankondigde. Liz had gezegd dat ze niet meer alleen mocht zijn voor het geval er iets gebeurde. Ze hadden haar verzekerd dat ze hun uitnodiging echt meenden.

Maribeth was helemaal beduusd van hun vriendelijke aanbod. Ze wilde dolgraag bij hen logeren. Ze was zo langzamerhand al behoorlijk zenuwachtig voor de bevalling, en ze kon dan ook beter met Liz samenwerken en misschien nog wat extra cijfers halen. Bovendien was ze dan dichter bij Tommy. Het was een ideale oplossing, en Liz had John ervan overtuigd dat ze op die manier iets heel speciaals voor Tommy konden doen.

'Bovendien zal ze naderhand ook iemand nodig hebben,' had Liz uitgelegd. 'Ze zal het nog heel moeilijk krijgen als ze die baby heeft afgestaan.' Ze wist hoeveel verdriet dat Maribeth zou doen. Omdat ze zelf een kind had verloren, wist ze maar al te goed wat het Maribeth zou kosten haar kind op te geven. Het zou haar vreselijk pijn doen, en Liz wilde haar tot steun zijn. Zonder erbij na te denken was ze van het meisje gaan houden en de band tussen hen was versterkt naarmate ze samenwerkten. Maribeth had een bijzonder goed verstand en niets was haar te veel om dat te gebruiken. Ze streefde uit alle macht naar zoveel mogelijk kennis, haar enige hoop op een goede toekomst.

Iedereen in het restaurant vond het jammer dat ze wegging, maar ze begrepen het wel. Ze had gezegd dat ze terugging naar haar ouders voor de geboorte van het kind, ze had tegen niemand gezegd dat ze niet getrouwd was en dat ze het kind niet wilde houden. Op haar laatste werkdag gaf Julie een babyfeestje voor haar en iedereen bracht een cadeautje voor de baby mee. Een van de vrouwen had een truitje met bijpassende sokjes gebreid en ze kreeg ook een roze met blauw dekentje met eendjes erop, een beertje, wat speelgoed, een doos luiers van een van de keukenhulpen en Jimmy had een kinderstoel voor haar gekocht.

Toen ze al die dingen die ze haar hadden gegeven bekeek, werd het Maribeth te machtig. Ze waren zo ontzettend aardig voor haar geweest dat ze haar hart ineen voelde krimpen. Maar toen ze eraan dacht dat ze de baby al die dingen nooit zou zien gebruiken, drong het voor het eerst echt tot haar door wat het betekende dat ze haar kind afstond. Opeens werd het kindje als nooit tevoren werkelijkheid voor haar. Het had kleertjes, sokken, mutsjes en luiers, een teddybeer en een kinderstoel. Maar het had geen mama en papa, en toen ze die middag op haar kamer terug was, belde ze dokter MacLean op om hem te vragen hoe het stond met zijn speurtocht naar adoptieouders.

'Ik had drie echtparen in gedachten,' zei hij voorzichtig, 'maar ik denk niet dat er een geschikt stel bij is.' De eerste man had toegegeven dat hij een drankprobleem had, dus wilde Avery MacLean hen liever geen kind geven. Het tweede stel had aangekondigd dat de vrouw inmiddels zelf zwanger was geworden. Het derde echtpaar wilde misschien niet eens adopteren. 'Met hen heb ik nog niet gepraat. We hebben nog even de tijd.'

'Twee weken nog maar, dokter MacLean, twee weken.' Ze wilde de baby niet mee naar huis nemen en hem daarna weer afstaan. Dat zou een kwelling zijn. Bovendien wist ze dat ze met een kind niet meer naar de Whittakers terug kon. Dat zou te veel overlast veroorzaken.

'We vinden heus wel iemand, Maribeth, dat beloof ik je. Zoniet, dan kun je de baby een paar weken in het ziekenhuis achterlaten tot we het juiste echtpaar hebben gevonden. Want we willen geen vergissing maken, hè?' Dat was ze met hem eens, maar de kinderstoel in de hoek van haar kamer maakte opeens een dreigende indruk. Ze had moeten beloven dat ze het restaurant zou bellen om te vertellen of het een jongetje of een meisje was geworden. De wetenschap dat ze had gelogen maakte het nog moeilijker hen allemaal gedag te zeggen, vooral Julie.

'Goed voor jezelf zorgen hoor!' had Julie haar op het hart gedrukt. 'En ik vind nog steeds dat je met Tommy moet trouwen.' Misschien deed ze dat ook wel als de baby eenmaal was geboren, zeiden ze tegen elkaar nadat Maribeth weg was. Dokter MacLean had zich na hun telefoongesprek hetzelfde afgevraagd. Hij wilde haar niet helpen de baby af te staan om dan later te moeten horen dat zij en Tommy er spijt van hadden gekregen. Hij had eraan gedacht er met Liz over te praten om erachter te komen wat zij ervan vond, en of ze het kind echt wilden afstaan. Hij wist echter niet zeker wat het jonge stel ervan zou vinden als hij met Tommy's ouders ging praten. Het was een gevoelige situatie. Maar hij had Maribeths haast aangevoeld. Het was duidelijk dat ze een besluit wilde nemen en hij beloofde haar en zichzelf dat hij serieus naar adoptieouders zou gaan zoeken.

De dag na haar vertrek uit het restaurant hielp Tommy mee haar spullen naar Annies kamer te verhuizen. Ze zette de dozen met cadeautjes voor de baby in de garage en zei dat ze die naar het ziekenhuis zou sturen voor de adoptieouders. Ze kon er nog steeds niet naar kijken, het bracht de werkelijkheid te dichtbij.

Op zaterdagmorgen verklaarde Liz dat zij en John tot de volgende dag de stad uit moesten. John wilde naar een paar groente- en fruitmarkten in de naburige staat gaan kijken, dus kwamen ze pas zondag terug. Ze was er niet helemaal gerust op dat ze hen alleen achterliet, maar ze had er uitgebreid met John over gepraat en ze wisten dat ze te vertrouwen waren.

Tommy en Maribeth waren blij dat ze een poosje het rijk alleen hadden. Ze waren absoluut niet van plan zich te misdragen en zijn ouders teleur te stellen. Bovendien was Maribeths zwangerschap al te ver gevorderd voor ernstige verleidingen.

Zaterdagmiddag gingen ze kerstinkopen doen. Maribeth kocht een kleine broche met een camee voor Tommy's moeder. Hij was eigenlijk te duur, maar heel mooi en ze zou hem vast wel dragen. Voor zijn vader kocht ze een speciale pijp voor slecht weer. Terwijl ze zo liepen te winkelen bekeek ze ook hier en daar wat baby-artikelen, maar ze dwong zich steeds ze terug te leggen en niets te kopen.

'Waarom koop je er niet iets van jou voor? Een beertje of een hangertje of zoiets?' Hij vroeg zich af of dat haar misschien goed zou doen, en ze zou het met het kind mee naar zijn nieuwe ouders en zijn nieuwe leven kunnen sturen. Maar ze schudde met betraande ogen haar hoofd. Ze wilde niets van zichzelf aan het kind meegeven. Dan zou ze misschien ooit in de verleiding komen naar hem te gaan zoeken, of ieder kind dat ze met een hangertje zag onderzoekend te bekijken. 'Ik moet het loslaten, Tommy. Helemaal. Ik mag me er niet aan hechten,' zei ze met een snik in haar keel.

'Maar sommige dingen kun je niet loslaten,' zei hij veelbetekenend. Ze knikte. Ze wilde noch hem, noch de baby loslaten, maar soms dwong het leven je iets op te geven waar je het meeste van hield. Soms was er geen compromis of ruilhandel mogelijk. Dat wist hij ook. Maar hij had al meer dan genoeg verloren. Hij wilde Maribeth net zo min verliezen als haar baby.

Ze liepen beladen met pakjes naar huis, en ze kookte het avondeten. Zijn ouders zouden pas de volgende middag weer thuiskomen. Het leek net of ze getrouwd waren, zoals ze hem betuttelde, na het eten de keuken opruimde, en ze daarna voor de televisie zaten. Ze keken naar Your Show of Shows en toen naar Hit Parade. Terwijl ze zo als een pasgetrouwd stel naast elkaar zaten, keek Maribeth Tommy aan en begon te giechelen. Hij trok haar op schoot en kuste haar.

'Ik voel me net alsof we al getrouwd zijn,' zei hij tevreden. Hij voelde hoe de baby schopte en wreef over haar buik. Ze gingen verrassend intiem met elkaar om, in aanmerking genomen dat ze nog nooit met elkaar naar bed waren geweest. Het was soms moeilijk te geloven dat dat zo was. Toen ze bij hem op schoot zat, voelde ze hoe hij tot leven kwam. Ze kuste hem en voelde hoe hij nog harder werd. Hij was per slot van rekening pas zestien en alles wat ze deed wond hem op.

'Ik geloof niet dat je seksuele gevoelens voor een meisje van vierhonderd pond hoort te krijgen,' plaagde ze hem. Toen stond ze op en liep over haar pijnlijke rug wrijvend de kamer door. Ze hadden die middag een heel eind gelopen en de laatste tijd leek de baby een stuk lager te zitten. De bevalling zou ongetwijfeld al heel binnenkort plaatsvinden en het was een groot kind. Maribeth was vrij lang, maar ze had smalle heupen en was altijd mager geweest. Elke keer als ze eraan dacht dat ze een kind ter wereld moest brengen, bekroop haar een gevoel van paniek.

Dat biechtte ze hem die avond op en hij had erg met haar te doen. Hij hoopte alleen maar dat het niet zo erg zou worden als ze allebei vreesden.

'Je voelt er waarschijnlijk niets van,' zei hij toen hij haar een schaaltje ijs gaf, dat ze ieder met een lepel deelden.

'Dat hoop ik dan maar,' zei ze en deed haar best haar angst te vergeten. 'Wat wil je morgen gaan doen?'

'Laten we een kerstboom gaan halen en die versieren voordat mijn vader en moeder weer thuiskomen. Dat vinden ze vast een leuke verrassing.' Daar had ze best zin in, ze vond het heerlijk iets voor ze te doen en bij hun gezin te horen. Toen ze die avond in Annies kamer naar bed ging, kwam Tommy eerst een hele poos bij haar zitten en ging toen op het smalle bed dat van Annie was geweest naast haar liggen. 'We kunnen ook in de kamer van mijn ouders gaan slapen, hoor. Dan hebben we meer ruimte en ze komen het toch nooit te weten.' Maar ze hadden beloofd zich netjes te gedragen en daar wilde Maribeth hem aan houden.

'O ja, vast wel,' zei ze beslist. 'Ouders weten alles.'

'Dat denkt mijn moeder tenminste,' grinnikte hij. 'Kom mee, Maribeth, dit is onze kans. Ze gaan maar ongeveer één keer in de vijf jaar ergens naartoe.'

'Ik denk niet dat je moeder het leuk vindt als we in haar bed slapen,' zei ze braaf.

'Oké, dan in het mijne. Dat is groter dan dit,' klaagde hij terwijl hij voor de zoveelste keer half van het bed af rolde en zij giechelde. Ze hoefden helemaal niet samen te slapen, maar ze wilden het omdat dat zo gezellig was.

'Vooruit dan maar.' Ze liep achter hem aan naar zijn kamer en ze kropen samen in zijn bed; zij in haar nachthemd, hij in zijn pyjama, en sloegen hun armen om elkaar heen. Ze lagen te giechelen en te praten tot hij haar begon te kussen, een lange, hartstochtelijke kus waarvan ze allebei opgewonden raakten. Maar twee weken voor de geboorte konden ze daar weinig aan doen. Hij kuste haar borsten en ze kreunde en streelde hem, hij was zo hard en stijf dat het hem pijn deed in haar hand. Ze hield zichzelf steeds voor dat het verkeerd was wat ze aan het doen waren, maar eigenlijk vonden ze dat helemaal niet. Het voelde helemaal niet verkeerd bij hem te zijn, het voelde als de enige plaats waar ze ooit wilde blijven. Toen ze daar zo bij hem lag met haar buik tussen hen in vroeg ze zich voor het eerst af of ze op een dag ooit voorgoed samen zouden zijn.

'Zo wil ik dat het wordt,' zei hij terwijl hij haar in zijn armen hield en ze allebei slaperig werden. Ze hadden hun hartstocht zo lang mogelijk laten voortduren en waren uiteindelijk overeengekomen dat ze moesten kalmeren en met hun spelletjes ophouden. Hun capriolen hadden zelfs een paar weeën veroorzaakt. 'Ik wil gewoon de rest van mijn leven met jou doorbrengen,' zei hij slaperig. 'En ooit zal de baby in je buik van ons samen zijn, Maribeth, dat wil ik.'

'Ik ook.' Dat meende ze, maar ze wilde ook andere dingen, net als zijn moeder voordat ze met zijn vader trouwde.

'Ik kan niet op je wachten. Mijn vader heeft wel op mijn moeder gewacht. Maar niet al te lang,' zei hij, en dacht eraan hoe goed het voelde in haar armen te liggen. 'Een jaar of twee misschien,' grinnikte hij en gaf haar een kus. 'Dan kunnen we trouwen en samen verder studeren.'

'En waar leven we dan van?'

'Dan kunnen we hier wonen,' zei hij. 'Dan gaan we hier naar de universiteit en wonen bij mijn ouders.' Maar dat idee trok haar absoluut niet aan, hoezeer ze ook op zijn ouders was gesteld.

'Als wij trouwen, als we dat tenminste ooit doen,' zei ze streng terwijl ze geeuwde, 'wil ik dat we volwassenen zijn die onze eigen verantwoordelijkheid dragen en voor onze eigen kinderen zorgen, hoe lang we daar ook op moeten wachten.'

'Ja hoor, tot op ons zestigste misschien,' zei hij eveneens geeuwend, en hij grinnikte en kuste haar. 'Ik wil je in elk geval in je hoofd prenten dat ik op een dag met je trouw, Maribeth Robertson. Wen daar maar vast aan. Verder valt er niets meer over te zeggen.'

Ze sputterde niet meer tegen maar viel glimlachend in zijn armen in slaap, met haar gedachten bij Annie, Tommy en de baby.

10

Ze stonden de volgende dag vroeg op en gingen een kerstboom kopen. Tommy kocht nog een boompje, een heel kleintje dat hij samen met de grote in de auto laadde. Toen ze thuiskwamen, haalde hij de kerstversierselen te voorschijn en besteedden ze bijna de hele middag aan het optuigen van de boom. Tommy kreeg tranen in zijn ogen bij het zien van de versierselen die zijn moeder samen met Annie had gemaakt.

'Denk je dat we die weg moeten laten?' vroeg Maribeth peinzend. Ze overwogen dat zijn moeder als ze ze zag erg van streek zou kunnen raken, maar dat iedereen ook verdrietig zou zijn als ze ze niet ophingen. Er was geen eenvoudige oplossing. Tenslotte besloten ze ze toch te gebruiken, omdat weglaten een soort negeren van Annie zou zijn. Ze had bij hen gehoord en ze hadden allemaal herinneringen aan haar. Het was beter daarbij stil te staan dan net te doen of ze niet bestonden. Om een uur of drie waren ze het erover eens dat de boom er mooi uitzag en dat hij klaar was.

Maribeth maakte boterhammen met tonijnsalade voor de lunch en terwijl ze de rest van de kerstversiering weer wegborgen, hield Tommy een kleine doos apart en keek Maribeth vreemd aan.

'Is er iets?'

Hij schudde zijn hoofd. Ze zag hem nadenken. 'Nee. Ik moet even ergens naartoe. Wil je mee of ben je te moe?'

'Nee hoor. Waar gaan we heen?'

'Dat zul je wel zien.' Hij haalde hun jassen, en toen ze naar het vrachtwagentje liepen begon het te sneeuwen. Hij had het doosje versierselen meegebracht en legde het naast het kleine boompje achter op de vrachtwagen. Ze begreep eerst niet wat hij van plan was, maar toen ze aankwamen drong het tot haar door. Ze waren op het kerkhof en hij wilde Annie een kerstboom brengen.

Hij haalde het boompje van de vrachtwagen en zij droeg het doosje met de versierselen. Het waren de heel kleine dingetjes waar Annie zo dol op was geweest: teddybeertjes, speelgoedsoldaatjes die op trompetjes bliezen en engeltjes. Er was ook een kralenketting bij en een zilveren slinger. Tommy zette het boompje plechtig in een houten standaard voor haar gedenksteen en ze hingen er om beurten de versierselen in. Het was een hartverscheurend ritueel dat maar een paar minuten duurde. Toen ze ernaar stonden te kijken, dacht Tommy eraan hoeveel Annie van Kerstmis had gehouden en van alles wat ermee te maken had. Dat had hij al eens aan Maribeth verteld, maar deze keer kon hij geen woord uitbrengen. Terwijl de tranen over zijn wangen rolden, herinnerde hij zich zwijgend hoeveel hij van Annie had gehouden en hoeveel verdriet het hem had gedaan toen hij haar verloor.

Toen keek hij over het boompje heen naar Maribeth, naar de enorme buik onder haar jas, haar lieve ogen en het helderrode haar dat onder haar wollen sjaal uit krulde. Hij had nog nooit zoveel van haar gehouden.

'Maribeth,' zei hij zacht, wetend dat Annie zou goedkeuren wat hij deed. Het was de juiste plaats. Ze zou deel hebben willen uitmaken van zijn leven en van zijn toekomst. 'Trouw alsjeblieft met me, ik hou van je.'

'Ik hou ook van jou,' zei ze, en ging dichter bij hem staan. Ze pakte zijn hand vast en keek hem aan. 'Maar dat kan ik niet, nog niet, dat moet je me niet vragen.'

'Ik wil je niet verliezen.' Hij keek neer op het graf van zijn zusje, vlak onder hun ogen, met daarop het kerstboompje dat ze voor haar hadden meegebracht. 'Ik heb haar al verloren, ik wil jou niet ook verliezen. Alsjeblieft, laten we trouwen.'

'Nog niet,' zei ze zacht. Maar ze had alles voor hem over en was bang hem verdriet te doen als ze tekortschoot. Ze was verstandiger dan haar meeste leeftijdgenoten en in veel opzichten verstandiger dan hij.

'Beloof je me dan dat je later met me trouwt?'

'Ik beloof je vandaag plechtig, Thomas Whittaker, dat ik altijd van je zal blijven houden.' Ze meende ieder woord. Ze wist dat ze nooit zou vergeten wat hij voor haar had betekend sinds het moment dat ze hem had ontmoet. Maar wat daarvan de bedoeling was of waartoe hun levens zouden leiden, kon niemand hun voorspellen of verzekeren. Ze wilde altijd een deel van zijn leven blijven uitmaken, maar wie wist hoe het verder zou gaan?

'Wil je me beloven dat je ooit met me trouwt?'

'Op het juiste moment en als we het dan allebei willen,' zei ze eerlijk.

'Ik zal altijd voor je klaarstaan,' zei hij plechtig, en ze wist dat hij het meende.

'Ik ook voor jou. Ik zal altijd je vriendin blijven, Tommy, en altijd van je blijven houden.' Als ze geluk hadden, zou ze op een dag zijn vrouw zijn. Dat wilde ze nu, op haar zestiende, ook wel, maar ze was verstandig genoeg om te weten dat het leven wel eens anders zou kunnen verlopen dan ze verwachtten. Of misschien ook niet, misschien zouden ze met het verstrijken van de tijd zelfs nog meer van elkaar gaan houden en uiteindelijk sterker met elkaar verbonden zijn dan ooit. Maar misschien zou de wind hen als boombladeren naar de verste hoeken van de wereld blazen en hen voorgoed uit elkaar drijven. Ze hoopte van niet.

'Ik ben klaar om met je te trouwen wanneer je maar wilt,' benadrukte hij nogmaals.

'Dank je wel,' zei ze en ging op haar tenen staan om hem een kus te geven. Hij kuste haar terug en wenste dat ze hem wilde beloven alles te doen wat hij van haar vroeg. Maar hij was er wel van overtuigd dat ze hem voorlopig alles had gegeven wat in haar vermogen lag.

Ze bleven nog even naar het kleine kerstboompje staan kijken en dachten aan zijn zusje. 'Volgens mij houdt zij ook van je,' zei hij zacht. 'Ik wou dat ze nog bij ons was.' Toen trok hij haar hand door zijn arm en leidde haar terug naar de auto.

Het was inmiddels kouder geworden. Ze reden zwijgend terug naar zijn huis. Ze voelden zich nu heel vredig met elkaar, het was een sterke, openhartige en eerlijke relatie geworden. Ze accepteerden allebei dat ze op een dag misschien elkaars leven zouden delen, maar misschien ook niet. Ze zouden proberen zo lang mogelijk elkaars steun en toeverlaat te blijven. Op hun zestiende was dat al heel wat, sommige mensen waren na een heel leven nog niet eens zover. Ze hadden hoop, beloften en dromen. Het was een goede basis om op verder te gaan, een geschenk dat ze elkaar hadden gegeven.

Ze gingen rustig in de woonkamer zitten praten, ze bekeken fotoalbums en lachten om de babyfoto's van hem en van Annie. Maribeth had het eten klaarstaan toen zijn ouders terugkwamen van hun uitstapje. Ze waren blij weer thuis te zijn en hen weer te zien. Ze bewonderden de kerstboom en Liz bleef een hele poos naar de vertrouwde versierselen staan kijken voordat ze haar zoon aankeek en glimlachte.

'Ik ben blij dat je ze hebt opgehangen. Anders had ik ze beslist gemist.' Dan was het net geweest of Annie nooit had bestaan, en Liz wilde dat nooit vergeten.

'Dank je, mam.' Tommy was blij dat ze het goed hadden gedaan. Toen gingen ze naar de keuken om te eten. Maribeth vroeg naar hun uitstapje en Liz zei dat het succesvol was geweest. Daarbij keek ze niet bepaald opgewekt, maar John knikte instemmend. Onder de omstandigheden had het niet beter kunnen gaan. Maar ze maakten een tevreden indruk en de rest van de avond heerste er een opgewekte stemming. Het viel Liz wel op dat Tommy en Maribeth zich anders gedroegen. Ze maakten een ernstiger, rustiger indruk en ze keken naar elkaar op een inniger manier dan Liz ooit eerder was opgevallen.

'Je denkt toch niet dat ze terwijl wij weg waren iets hebben uitgehaald, John?' vroeg ze hem 's avonds in hun slaapkamer. Hij keek geamuseerd.

'Als je bedoelt wat ik denk dat je bedoelt, zelfs een zestienjarige jongen krijgt het niet voor elkaar zo'n obstakel te overwinnen. Volgens mij hoef je daar niet bang voor te zijn.'

'En je denkt ook niet dat ze getrouwd zijn?'

'Daar hebben ze onze toestemming voor nodig. Waarom vraag je dat?'

'Ze gedragen zich anders. Inniger, meer als één persoon dan twee, als getrouwde mensen of zoals die eigenlijk horen te zijn.' Het uitstapje was voor hen ook goed geweest. Samen een hotelkamer te moeten delen had ze dichter bij elkaar gebracht dan sinds lang geleden en hij had haar op een heerlijk etentje getrakteerd. Maar eerst hadden ze afgehandeld waarvoor ze waren gekomen.

'Ik denk dat ze alleen maar erg verliefd op elkaar zijn. Dat moeten we accepteren,' zei John kalm.

'Denk je dat ze ooit met elkaar zullen trouwen?'

'Dat zou voor geen van beiden zo'n gek idee zijn. Ze hebben samen al heel wat doorgemaakt. Het kan uiteindelijk allemaal te veel voor ze zijn geweest, of het kan ze juist heel dicht bij elkaar hebben gebracht. Dat zal de tijd moeten leren. Maar het zijn fijne, jonge mensen en ik hoop echt dat ze samen blijven.'

'Maar zij wil wachten,' zei Liz. Dat begreep ze heel goed. John glimlachte quasi zielig.

'Dat soort vrouwen ken ik.' Maar het was een goed soort, dat had de tijd hem wel bewezen. Niet altijd een gemakkelijk soort, maar wel goed. 'Als het zo moet zijn, vinden ze uiteindelijk wel een weg. Zoniet, dan hebben ze al meer gehad dan de meeste mensen in hun hele leven. Ik benijd ze zelfs wel een beetje.' De gedachte weer opnieuw te kunnen beginnen trok hem ergens wel aan, een nieuw leven met een schone lei. Hij zou dolgraag opnieuw willen beginnen met Liz. Maar voor hen was het in vele opzichten al te laat.

'Ik benijd haar niet voor wat haar nog te wachten staat,' zei Liz bedroefd.

'Bedoel je de bevalling?' Hij klonk verbaasd, Liz had nooit veel geklaagd over de geboortes.

'Nee, ik bedoel dat ze het kind moet afstaan. Dat zal niet gemakkelijk zijn.' Hij knikte vol medelijden voor Maribeth.

Vol medelijden voor beide jonge mensen vanwege de verdrietigheden en tegenslagen die ze op hun weg naar de volwassenheid nog zouden tegenkomen. Maar hij benijdde hen toch ook voor wat ze samen al hadden en alles waar ze nog naar konden uitkijken, ieder apart of samen.

Liz lag die nacht dicht tegen een slapende John aan. Maribeth en Tommy bleven nog uren in de woonkamer met elkaar zitten praten.

Ze voelden zich precies zoals zijn moeder was opgevallen: dichter bij elkaar en meer als één persoon dan twee. Ze waren allebei rijker geworden. En voor het eerst van haar leven voelde Maribeth dat ze een toekomst had.

De volgende dag werden ze allemaal gewekt door de wekker. Maribeth nam een douche en kleedde zich aan om Liz met het ontbijt te gaan helpen. Liz had ervoor gezorgd dat Maribeth een speciaal tentamen mocht afleggen waarmee ze de eerste helft van haar eindexamenjaar kon overbruggen. Tommy had die dag ook tentamens, dus dat was aan de ontbijttafel het enige onderwerp van gesprek. Maribeth mocht gebruik maken van een aparte kamer in het administratiegebouw waar de andere leerlingen haar niet zouden zien. Liz had daar die morgen met haar afgesproken. De schooldirectie was ongelooflijk aardig voor Maribeth en deed alles om haar te helpen, dank zij het feit dat Liz zo haar best voor haar had gedaan. Toen ze voor het schoolgebouw uit elkaar gingen, wenste Tommy haar succes en haastte zich naar zijn eigen klas.

De rest van de week leek om te vliegen, na het volgende weekend was al het Kerstmis. Liz deed de laatste kerstinkopen, en op weg naar huis aarzelde ze even voordat ze besloot om te keren en Annie te gaan opzoeken. Dat had ze al maanden uitgesteld omdat het haar te veel pijn deed. Vandaag kreeg ze opeens aandrang het te doen.

Ze reed het hek van het kerkhof door en vond de plek waar ze Annie hadden achtergelaten. Toen ze dichterbij kwam, bleef ze met stokkende adem staan toen ze het boompje zag.

De wind had het een beetje schuin geblazen en de versierselen tinkelden precies zoals ze het hadden achtergelaten. Ze liep er langzaam naartoe en zette het weer recht. Ze stopte hier en daar de slinger weer in en keek naar de vertrouwde ornamentjes die Annie nog maar een jaar geleden in hun boom had gehangen. Haar handjes hadden ze heel voorzichtig precies geplaatst waar ze ze wilde hebben, haar moeder herinnerde zich opeens weer ieder woord, ieder geluid en moment van het afgrijselijke verdriet van het afgelopen jaar. Maar het was nu een bitterzoet verdriet geworden en ze voelde hoe de sluizen zich openden en de emoties haar overspoelden. Ze stond lange tijd te huilen om haar dochtertje, terwijl ze naar het boompje keek dat Maribeth en Tommy daar voor haar hadden neergezet. Tenslotte raakte ze de stekelige takken aan en fluisterde Annies naam. De klank streelde haar hart als de vingertjes van een baby.

'Ik hou van je, meiske, ik zal altijd van je blijven houden. Mijn lieve, lieve Annie...' Zie kon geen afscheid nemen en wist dat ze nooit meer terug zou komen. Toch voelde ze op weg naar huis naast haar verdriet een grote vrede in haar hart. Toen ze thuiskwam, was er tot haar opluchting nog niemand. Ze bleef een hele poos in de woonkamer naar de boom met de vertrouwde ornamenten zitten staren. Het zou zonder Annie een moeilijke kerst worden. Iedere dag was moeilijk. Het was steeds weer moeilijk aan het ontbijt, de lunch of het avondeten te zitten, of uitstapjes naar het meer en zo te maken zonder hun kleine meisje. Het was moeilijk 's morgens op te staan en te weten dat ze er niet meer was. Ze wist echter dat ze verder moesten. Annie was maar korte tijd bij hen op bezoek geweest. Hadden ze maar geweten dat dat zo zou zijn. Maar wat zouden ze dan anders hebben gedaan? Zouden ze meer van haar hebben gehouden? Meer met haar hebben gedaan? Ze hadden al het mogelijke gedaan. Terwijl Liz over Annie zat te dromen wist ze dat ze haar hele leven zou geven voor nog één kus, omhelzing of moment met haar dochtertje. Ze zat nog steeds aan haar te denken toen de kinderen thuiskwamen, vol leven en met vuurrode, ijskoude gezichten en vol verhalen over waar ze waren geweest en wat ze hadden gedaan.

Ze glimlachte naar hen en Tommy zag dat ze had gehuild.

'Ik wil jullie allebei even bedanken,' zei ze, en ze kon de woorden nauwelijks uit haar keel krijgen, 'dat jullie dat boompje bij... dank je wel...' zei ze zacht en liep toen snel weg. Maribeth en Tommy wisten niet wat ze moesten zeggen, Maribeth huilde ook terwijl ze haar jas uittrok en hun spullen weghing. Ze wenste vaak dat ze hen kon helpen. Ze hadden nog steeds zo'n verdriet om Annie.

Even later kwam Tommy's vader thuis met zijn armen vol pakjes. Liz was inmiddels in de keuken met het eten bezig. Ze keek glimlachend naar hem op. Ze gingen tegenwoordig weer heel wat warmer met elkaar om en Tommy was opgelucht dat ze elkaar niet meer zo vaak afsnauwden. Ze gingen alle drie langzamerhand vooruit, hoewel de kersttijd niet gemakkelijk voor ze was.

Op kerstavond gingen ze allemaal naar de nachtmis, en John zat zachtjes te snurken in de warme kerk met de geur van wierook. Het deed Liz denken aan de keren dat Annie erbij was geweest en tussen hen in had zitten doezelen, vooral vorig jaar toen ze ziek werd en ze dat niet wisten. Toen ze thuiskwamen, ging John meteen naar bed en legde Liz de laatste pakjes onder de boom. Het was dit jaar allemaal anders. Er lagen geen brief aan de kerstman en wortelen voor de rendieren en ze misten het plezier van te doen of de kerstman nog bestond. Op de ochtend van eerste kerstdag zouden er ook geen opgewonden gilletjes meer door het huis klinken. Maar ze hadden elkaar nog.

Toen Liz de kamer wilde verlaten, zag ze Maribeth met haar armen vol pakjes door de gang naar zich toe komen. Ze liep naar haar toe om haar te helpen. Maribeth bewoog zich inmiddels heel moeizaam en veel langzamer dan gewoonlijk. Ze had zich de laatste paar dagen heel ongemakkelijk gevoeld, de baby was ingedaald en ze was blij dat de tentamens voorbij waren. Liz vermoedde dat de baby niet lang meer op zich zou laten wachten.

'Laat me je even helpen,' zei ze, en legde de pakjes voor haar onder de boom. Maribeth kon nauwelijks meer bukken.

'Ik kan me bijna niet meer bewegen,' klaagde ze met een lachje, en Liz glimlachte. 'Ik kan niet meer zitten, opstaan of bukken en mijn voeten zie ik helemaal niet meer.'

'Het is nu bijna voorbij,' zei Liz bemoedigend. Maribeth knikte zwijgend. Toen keek ze Liz aan, ze had al dagenlang met haar willen praten zonder de aanwezigheid van Tommy of zijn vader.

'Mag ik even met je praten?' vroeg Maribeth.

'Nu?' vroeg Liz verbaasd. 'Natuurlijk.' Ze gingen in de woonkamer bij de boom zitten, vlak bij Annies versierselen. Liz kon er nu beter tegen, ze keek er iedere dag met plezier naar, alsof ze naar Annie keek of naar iets dat Annie nog niet zo lang geleden had aangeraakt. Het was bijna alsof Annie even langs was geweest.

'Ik heb hier heel goed over nagedacht,' zei Maribeth nerveus, 'en ik weet niet wat je ervan zult vinden. Maar ik... ik wil mijn baby aan je geven.' Ze hield haar adem in.

'Wát zeg je?' Liz staarde haar aan alsof ze haar niet goed had verstaan. Ze kon Maribeths woorden nauwelijks bevatten. 'Wat bedoel je precies?' Liz keek Maribeth strak aan. Je kon toch een baby niet zomaar als een kerstcadeautje aan een vriendin geven?

'Ik zou graag willen dat jij en John hem adopteren,' zei Maribeth beslist.

'Waarom?' vroeg Liz verbijsterd. Het was nog nooit bij haar opgekomen een baby te adopteren. Wel om er nog een te krijgen, maar niet om er een aan te nemen. En wat John daarvan zou vinden kon ze zich helemaal niet voorstellen. Ze hadden het er jaren geleden eens over gehad, voordat Tommy was geboren. Maar John was er nooit voor geweest.

'Ik wil de baby aan jou geven, omdat ik van je houd en omdat jullie fantastische ouders zijn,' zei Maribeth zacht. Het was het mooiste geschenk dat ze hun of haar kind kon geven. Ze trilde nog steeds, maar ze klonk kalmer. Ze wist absoluut zeker dat ze dit wilde. 'Ik kan niet voor een kind zorgen. Ik weet best dat iedereen vindt dat ik niet goed wijs ben om het af te staan, maar ik weet dat ik het niet kan geven wat het nodig heeft. Dat kun je wel. Je zou ervan houden en er altijd voor klaarstaan en voor zorgen, net als je dat voor Annie en Tommy hebt gedaan. Misschien zal ik dat ooit ook eens kunnen doen, maar nu nog niet. Het zou voor geen van ons beiden eerlijk zijn, wat Tommy er ook van zegt. Ik wil graag dat het bij je komt. Ik zal het nooit terugvragen en ik zal je er nooit over lastigvallen, als je dat niet wilt. Ik zal weten hoe gelukkig het kind bij je is en hoe goed je ervoor zult zijn. En dat is precies wat ik wil voor mijn kind.' Ze was begonnen te huilen en Liz ook, die Maribeths handen in de hare had genomen.

'Het is geen cadeau dat je aan iemand kunt geven, Maribeth. Alsof het een stuk speelgoed of een voorwerp is. Het is een leven, begrijp je dat goed?' Liz wilde er zeker van zijn dat Maribeth wist wat ze deed.

'Dat weet ik wel, ik begrijp het heel goed. Ik heb de afgelopen negen maanden bijna nergens anders aan gedacht. Geloof me maar, ik weet echt wat ik doe.' Ze klonk heel overtuigd, maar Liz was nog steeds verbijsterd. Als ze nu eens van gedachten veranderde? En hun zoon dan? Hoe zou hij zich voelen als ze Maribeths kind adopteerden, of welk ander kind dan ook? En John? Liz' gedachten tolden door haar hoofd.

'En jij en Tommy dan? Meen je het serieus met hem?' Hoe kon Maribeth dat op haar zestiende nou weten? Hoe kon ze een dergelijke beslissing eigenlijk nemen?

'Ja. Maar ik wil niet op deze manier beginnen. Dit had nooit mogen gebeuren, dit kind is helemaal niet voor mij bedoeld. Ik heb alleen maar het gevoel dat ik het hiernaartoe heb moeten brengen, op dit ogenblik en bij de juiste mensen. Ik ben niet de juiste persoon. Ik wil op een dag met Tommy trouwen en zijn kinderen krijgen, niet dit kind. Het zou ook niet eerlijk tegenover Tommy zijn, al ziet hij dat zelf niet in.' Dat was Liz met haar eens, maar ze respecteerde Maribeth erom dat zij het had gezegd. Ze vond dat de jonge mensen een nieuwe kans moesten krijgen om er iets van te maken. Niemand wist of hun dat zou lukken. Maar op je zestiende beginnen met het kind van een ander was een te grote opgave. 'Zelfs als we ooit trouwen, zal ik niet proberen het kind bij je weg te halen. Het hoeft zelfs niet te weten dat ik zijn moeder ben.' Ze smeekte Liz zo ongeveer haar kind aan te nemen en het de liefde en het leven te geven dat het verdiende, want ze wist dat zij dat konden doen. 'Ik heb het gevoel dat het kind voor jou bedoeld is, dat ik daarom hier terecht ben gekomen. Omdat het zo moest zijn, om wat er is gebeurd...' ze kon niet verder praten en Liz' ogen schoten vol tranen, '...met Annie.'

'Ik weet gewoon niet wat ik moet zeggen, Maribeth,' zei Liz eerlijk, terwijl de tranen over haar wangen stroomden. 'Het is het mooiste geschenk dat iemand me kan geven. Maar ik weet niet of het juist is. Je kunt niet zomaar het kind van een ander aannemen.'

'Maar als die ander dat nou wil? Als ze het kind niets anders kan geven? Het enige dat ik dit kind kan bieden, is een toekomst en een goed leven bij mensen die hem dat kunnen geven en die van hem zullen houden. Het is niet eerlijk dat jij je dochtertje hebt verloren en het is niet eerlijk dat mijn kind bij mij geen leven, toekomst, hoop, thuis of geld zal hebben. Wat kan ik het nou bieden? Mijn ouders willen niet dat ik het mee naar huis breng. Ik kan nergens anders naartoe. Het enige dat ik kan doen is voor de rest van mijn leven bij Jimmy D's werken en als ik het houd, kan ik van mijn salaris zelfs geen babyoppas betalen.' Ze keek Liz aan met betraande ogen, die haar smeekten haar kind aan te nemen.

'Je zou hier kunnen blijven,' zei Liz zacht. 'Als je nergens anders naartoe kunt, mag je bij ons blijven. Je hoeft dit kind niet op te geven, Maribeth. Dat wil ik je niet aandoen. Je hoeft het niet af te staan om het een goed leven te geven. Je kunt bij ons blijven als een dochter als je dat wilt, dan zullen wij je helpen.' Ze wilde het meisje niet dwingen haar kind op te geven, alleen maar omdat ze er niet voor kon zorgen. Dat vond ze helemaal verkeerd. Als ze zou besluiten het kind aan te nemen, wilde ze dat alleen maar doen omdat Maribeth het werkelijk wilde en niet omdat ze er zelf niet voor kon zorgen. 'Maar ik wil het aan jullie geven,' zei Maribeth opnieuw. 'Ik wil dat het bij jullie komt. Ik kan het niet, Liz,' zei ze zachtjes huilend. Liz sloeg haar armen om Maribeth heen en drukte haar tegen zich aan. 'Ik kan het echt niet, ik ben niet sterk genoeg. Ik zou niet weten wat ik ermee moest doen, ik kan echt niet voor dit kind zorgen. Help me alsjeblieft, neem het van me aan. Niemand begrijpt hoe het is om te weten dat je het zelf niet kunt terwijl je toch je kind een goed leven wilt geven. Alsjeblieft...' Ze keek Liz wanhopig aan, terwijl ze allebei huilden.

'Je kunt in ieder geval altijd terugkomen, hoor. Ik wil niet dat je wegblijft als we dit doen. Niemand hoeft te weten dat het jouw kind is, zelfs het kind niet. Alleen wij weten het. We houden van je, Maribeth, en we willen je niet verliezen.' En Liz wist ook maar al te goed wat ze voor Tommy betekende. Maar ze wilde het niet voor hem bederven, uit egoïsme of honger naar nog een kind. Het was een bijzondere kans, een onvoorstelbaar geschenk, en ze had tijd nodig om erover na te denken. 'Laat me eerst met John praten,' zei ze zacht.

'Vertel hem alsjeblieft hoe ontzettend graag ik dit wil,' zei Maribeth, terwijl ze Liz' handen omknelde. 'Alsjeblieft, ik wil niet dat mijn kind naar vreemde mensen gaat. Het zou zo fantastisch zijn als het hier bij jullie was, alsjeblieft Liz...'

'We zullen zien,' zei Liz zacht, haar troostend en kalmerend heen en weer wiegend. Maribeth was helemaal overstuur geraakt toen ze Liz smeekte haar kind aan te nemen.

Liz maakte een beker melk voor haar warm en ze praatten er nog even over na. Toen stopte Liz haar in Annies bed, kuste haar welterusten en ging naar haar eigen slaapkamer.

Ze bleef een hele tijd naar John staan kijken, zich afvragend wat hij ervan zou zeggen en of het een totaal krankzinnig idee was. En ze moesten ook aan Tommy denken, als hij er nou eens tegen was? Ze moesten het van alle kanten bekijken. Maar alleen al de gedachte eraan deed haar hart kloppen zoals in geen jaren was gebeurd. Het was het mooiste geschenk dat ze zich kon indenken, het geschenk van een leven dat zij niet meer ter wereld kon brengen, het geschenk van nog een baby.

John bewoog een beetje toen ze naast hem in bed stapte en ze wenste bijna dat hij wakker werd, zodat ze het hem kon vragen. Maar dat gebeurde niet. In plaats daarvan sloeg hij zijn arm om haar heen en trok haar naar zich toe, zoals hij jarenlang had gedaan tot ze vorig jaar door het noodlot waren lamgeslagen. Maar nu lag ze weer in zijn armen en dacht na over haar gevoelens, haar wensen en over een juiste beslissing voor hen allemaal. Maribeth had sterke argumenten gebruikt om haar te overtuigen, maar het was moeilijk om erachter te komen of het de juiste beslissing was, of alleen maar een goed idee omdat het haar eigen wens vervulde.

Ze bleef een hele tijd slapeloos liggen wensen dat John ook wakker zou worden. Tenslotte opende hij zijn ogen en keek haar aan, alsof hij haar rusteloosheid had gevoeld. Meer slapend dan wakker fluisterde hij in het donker: 'Is er iets?'

'Wat zou je antwoorden als ik je vroeg wat je van nog een baby zou denken?' vroeg ze klaarwakker en hopend dat hij meer dan half tot bewustzijn zou komen.

'Dat je niet goed snik bent,' glimlachte hij en deed zijn ogen weer dicht. Binnen een minuut was hij weer in slaap gevallen. Maar dat antwoord beviel haar helemaal niet.

Ze lag de hele nacht wakker en sliep slechts een halfuurtje voordat de dag aanbrak. Ze was te gespannen om te slapen, te bezorgd en zenuwachtig, ze had te veel vragen, angsten en verlangens. Uiteindelijk stond ze maar op en ging naar de keuken om een kop koffie te zetten. Ze bleef lange tijd in haar koffie zitten staren terwijl ze er met kleine slokjes van dronk. Om een uur of acht had ze een besluit genomen. Ze had eigenlijk allang geweten wat ze wilde, maar niet of ze de moed had ernaar te handelen. Maar nu wist ze zeker dat ze het moest doen, niet alleen voor Maribeth en het kind, maar ook voor haarzelf en John en misschien zelfs voor Tommy. Het geschenk was hun aangeboden en er was geen sprake meer van dat ze het weigerde.

Ze nam haar koffie mee naar de slaapkamer en maakte John wakker. Het verbaasde hem dat ze al op was. Ze hadden dit jaar helemaal geen haast meer, ze hoefden niet meer naar de boom te hollen om te zien wat de kerstman daar voor hen had neergelegd. Ze hadden alle tijd, van Tommy en Maribeth was nog geen geluid te horen.

'Hallo,' zei ze met een glimlach. Het was het kleine, verlegen lachje dat hij al heel lang niet meer had gezien, het deed hem denken aan de tijd dat ze een stuk jonger waren.

'Je kijkt of je iets van plan bent.' Hij glimlachte terug, rolde op zijn rug en rekte zich uit.

'Dat ben ik ook. Maribeth en ik hebben gisteravond een heel lang gesprek gehad,' zei ze. Ze liep naar het bed en ging naast hem zitten, hopend dat hij het haar niet zou weigeren. Er bestond geen enkele manier om er doekjes om te winden of het uit te stellen. Ze wist dat ze er gewoon mee voor de dag moest komen en ze was doodsbenauwd. Het was zo belangrijk voor haar. Het was iets dat ze zo ontzettend graag wilde en ze wilde ook dat hij het wilde, maar ze was bang dat dat niet zo was. 'Ze wil dat wij de baby nemen,' zei ze zacht.

'Wij allemaal?' vroeg hij geschrokken. 'Tommy ook? Wil ze dan toch met hem trouwen?' John ging met een bezorgd gezicht rechtop zitten. 'Daar was ik al bang voor.'

'Nee, niet wij allemaal. En ze wil ook niet met hem trouwen, tenminste nu nog niet. Jij en ik. Ze wil dat wij het kind adopteren.'

'Wij? Waarom?' Hij keek niet langer bezorgd, maar totaal verbijsterd.

'Omdat ze vindt dat wij goede mensen en goede ouders zijn.'

'Maar als ze dan ooit eens van gedachten verandert? En wat moeten wij nou weer met een baby?' vroeg hij vol afschuw en Liz glimlachte. Het had hem in ieder geval goed wakker gemaakt.

'Hetzelfde als met die twee andere. Twee jaar lang hele nachten wakker liggen en snakken naar de tijd dat we weer kunnen slapen. En er dan voor de rest van ons leven van genieten, of de rest van het zijne of hare,' zei ze bedroefd, denkend aan Annie. 'Het is een geschenk, John. Voor even, voor een jaar, voor zolang als het lot het ons laat houden. Ik wil het niet afslaan. Ik wil mijn dromen niet weer opgeven. Ik had nooit gedacht dat we nog een kind zouden kunnen hebben en dokter MacLean zegt dat ik het zelf niet meer kan krijgen. Maar nu is dit meisje in ons leven gekomen en heeft ons onze dromen teruggegeven.'

'Maar als ze het dan over een paar jaar weer terug wil hebben, als ze volwassen is geworden en gaat trouwen, al of niet met Tommy?'

'Ik neem aan dat we onszelf daar wettelijk tegen kunnen beschermen, maar ze zegt dat ze dat nooit zal doen. En dat denk ik ook niet. Ik denk dat ze echt gelooft dat het kind een beter leven zal krijgen als ze het afstaat, ze meent het werkelijk. Ze weet dat ze er zelf niet voor kan zorgen en smeekt ons het aan te nemen.'

'Wacht maar tot ze het ziet,' zei hij cynisch. 'Geen enkele vrouw kan negen maanden lang een kind bij zich dragen en het dan zomaar weggeven.'

'Sommige wel,' zei Liz nuchter. 'En ik denk dat Maribeth dat ook zal doen. Niet omdat ze er niet om geeft, maar omdat ze er zovéél om geeft. Het is haar meest liefdevolle daad voor dit kind, dat ze het afstaat en aan ons geeft.' Tranen sprongen in haar ogen en rolden over haar wangen, terwijl ze haar man aankeek. 'John, ik wil het hebben. Ik wil het liever hebben dan wat dan ook in mijn leven. Zeg alsjeblieft geen nee, laten we het alsjeblieft doen.' Hij keek haar lange tijd strak aan terwijl Liz probeerde niet te denken dat ze hem zou haten als hij het haar niet toestond. Ze geloofde niet dat hij werkelijk wist wat ze had moeten doorstaan en hoe graag ze nu dit kind wilde hebben. Niet om de plaats in te nemen van Annie, die nooit meer bij hen zou terugkeren, maar om verder te gaan. Omdat het hun weer vreugde zou brengen en gelach en liefde, omdat het weer een stralend lichtje in hun midden zou zijn. Ze had nog nooit zo hevig naar iets verlangd en ze verwachtte niet dat John dat ooit zou begrijpen. Ze wist dat ze het niet zou overleven als hij het niet goedvond.

'Vooruit dan maar, Liz,' zei hij zacht, en nam haar handen in de zijne. 'Het is goed, ik begrijp het best.' De tranen rolden over haar wangen en ze klemde zich aan hem vast terwijl ze zich realiseerde dat ze hem verkeerd had beoordeeld. Hij begreep het wel. Hij was nog steeds dezelfde man van vroeger en ze hield meer van hem dan ooit. Ze hadden zoveel meegemaakt en ze hadden het overleefd. 'We zullen tegen haar zeggen dat we het doen. Maar ik denk dat we wel eerst met Tommy moeten praten. Hij moet er net zo tegenoverstaan als wij.'

Daar was ze het mee eens. Ze kon nauwelijks wachten tot Tommy wakker werd. Dat was pas twee uur later, hij was eerder wakker dan Maribeth. Hij was stomverbaasd toen zijn moeder hem uitlegde wat Maribeth hun had aangeboden, hoewel het de laatste tijd wel tot hem was doorgedrongen dat Maribeth serieus van plan was de baby af te staan omdat ze vond dat dat het beste was, zowel voor haarzelf als voor het kind. Daarom wilde ze het de kans op een beter leven geven. Nu hij niet zo bang meer was dat hij haar zou verliezen, voelde hij ook niet meer zo'n drang om haar te dwingen met hem te trouwen en de baby te houden. Hij vond het in feite een ideale oplossing. Hij hoopte dat Maribeth en hij op een dag zelf kinderen zouden hebben, maar het was voor dit kind een perfecte oplossing. Bovendien zag hij in de ogen van zijn moeder hoeveel het voor haar betekende. Zijn ouders maakten terwijl ze met hem praatten al een veel inniger indruk dan voorheen, zijn vader zat sterk en kalm naast Liz, met haar hand in de zijne. Het was eigenlijk allemaal heel spannend. Ze gingen een nieuw leven beginnen.

Toen Maribeth opstond, zaten ze alle drie op haar te wachten om haar hun besluit mee te delen. Ze waren het er alle drie over eens dat ze haar baby wilden adopteren. Ze keek hen aan en begon te huilen van opluchting. Toen bedankte ze en omhelsde ze hen en huilde nog harder. Ze huilden allemaal, het was een heel emotioneel moment. Een moment van hoop en liefde, van geven en delen, een nieuw begin met het geschenk dat zij hun gaf.

'Weet je het echt zeker?' vroeg Tommy haar toen ze 's middags een eindje gingen wandelen. Ze knikte met een vastberaden gezicht. Ze hadden hun cadeautjes uitgepakt en een enorme lunch achter de rug. Dit was de eerste gelegenheid sinds die ochtend om er samen over te praten.

'Ja, heel zeker,' zei ze. Ze voelde zich heel kalm, sterk en opeens weer vol energie. Ze liepen de hele weg naar het meer af en weer terug, een paar kilometer. Ze zei dat ze zich uitstekend voelde. Ze kon alles weer aan. Ze had het gevoel dat ze de taak waarvoor ze hier was gekomen had volbracht. Ze had hun het geschenk gegeven dat voor hen was bedoeld. Hun leven zou rijker worden door de zegen die ze elkaar hadden geschonken.

Ze probeerde het hem op de terugweg allemaal uit te leggen en hij dacht dat hij haar wel begreep. Soms had hij moeite haar helemaal te volgen. Ze was zo ernstig, intens en mooi dat het hem afleidde. Toen ze thuiskwamen en op de stoep voor het huis stonden, kuste hij haar en voelde hij opeens hoe ze haar spieren spande en in zijn hand kneep. Terwijl hij haar vasthield, boog ze zich voorover.

'O mijn god, o mijn god,' zei hij, opeens geschrokken. Hij liet haar voorzichtig op de stoep zakken, terwijl ze haar handen onder haar buik hield en haar adem inhield bij de scherpe pijn van de wee. Hij rende naar binnen om zijn moeder te roepen en toen Liz naar buiten kwam, zat Maribeth met grote, verschrikte ogen op de stoep. De weeën waren begonnen, heviger dan ze had verwacht.

'Rustig nou maar,' probeerde Liz hen beiden te kalmeren, en zei tegen Tommy dat hij zijn vader moest roepen. Ze wilde Maribeth naar binnen helpen en de dokter bellen. 'Waar zijn jullie eigenlijk geweest? In Chicago?'

'Alleen maar naar het meer,' hijgde Maribeth. Er kwam weer een wee. Hij duurde lang en was heel hevig, ze begreep er niets van. Het hoorde helemaal niet op deze manier te beginnen, zei ze tegen Liz toen zij en John haar naar binnen hielpen en Tommy er zenuwachtig bij stond. 'Ik had vanmorgen wel buikpijn, maar dat is overgegaan.' Ze kon zich nauwelijks voorstellen dat het was begonnen. Ze had helemaal geen waarschuwing gehad.

'Heb je soms een beetje kramp gehad,' vroeg Liz rustig, 'of pijn in je rug?' Soms zag je de eerste tekenen van een bevalling gemakkelijk voor iets anders aan.

'Ik had gisteravond pijn in mijn rug en vanmorgen kramp bij de buikpijn. Maar ik dacht dat het van al dat eten van gisteravond kwam.'

'De bevalling is waarschijnlijk gisteravond al begonnen,' zei Liz kalm. Dat betekende dat ze geen tijd meer moesten verliezen voordat ze haar naar het ziekenhuis brachten. De wandeling had waarschijnlijk de aanzet tot de echte weeën gegeven. Ze was de volgende dag uitgeteld, dus was het haar tijd. Haar kind wilde blijkbaar geen minuut langer op zich laten wachten. Het leek wel of Maribeth het kind had toegestaan te komen nu ze wist dat de Whittakers het wilden aannemen. Ze hoefde het niet langer tegen te houden.

Toen ze haar naar binnen hadden gebracht, nam Liz de tijd tussen de weeën op en ging John de dokter bellen. Tommy zat naast Maribeth met haar hand in de zijne, vol meeleven en bezorgdheid. Hij vond het vreselijk dat ze zo'n pijn had, maar zijn ouders leken zich geen zorgen te maken. Ze gedroegen zich warm en vol medeleven en Liz liet haar geen moment alleen. De weeën kwamen om de drie minuten en waren lang en hevig. John kwam terug met de boodschap dat dokter MacLean had gezegd dat ze meteen moesten komen. Hij zou over vijf minuten in het ziekenhuis op hen staan wachten.

'Moeten we nu echt al gaan?' vroeg Maribeth. Ze zag er heel jong en angstig uit en keek van Liz naar Tommy en toen naar John. 'Kunnen we niet nog even hier blijven?' Ze zat bijna te huilen, maar Liz overtuigde haar ervan dat ze echt niet langer konden wachten. Ze moesten werkelijk gaan.

Tommy gooide wat spullen van Maribeth in een tas en vijf minuten later waren ze op weg. Liz en Tommy zaten naast Maribeth op de achterbank en hielden haar vast. John reed zo snel hij kon over de bevroren wegen. Bij hun aankomst in het ziekenhuis stonden dokter MacLean en een verpleegster al op haar te wachten. Ze zetten haar in een rolstoel en wilden haar wegrijden, maar Maribeth stak panisch haar handen uit naar Tommy.

'Laat me niet alleen,' smeekte ze terwijl ze huilend zijn handen omklemde. Dokter MacLean moest erom glimlachen. Ze was prima in orde, ze was jong en gezond en de bevalling was al een heel eind op weg.

'Je ziet Tommy zo meteen weer terug,' verzekerde de dokter haar, 'samen met je baby.' Maar ze begon nog harder te huilen en Tommy gaf haar een zachte kus.

'Ik kan echt niet met je mee, Maribeth. Dat vinden ze niet goed. Je moet nu echt flink zijn. De volgende keer ga ik met je mee,' zei hij en maakte voorzichtig zijn handen los, zodat ze haar konden wegrijden. Maar Maribeth keek met bange ogen naar Liz en vroeg of zij met haar mee wilde gaan. Dat vond de dokter goed. Liz volgde hen met kloppend hart in de lift en daarna in de kamer naast de verloskamer, waar ze Maribeth uitkleedden en onderzochten om te zien hoe ver ze was. Maribeth was inmiddels bijna hysterisch en de verpleegster gaf haar een kalmerende injectie. Daarna ging het beter, hoewel ze veel pijn had. De dokter zei dat het niet lang meer zou duren, ze was klaar om te persen.

Vervolgens reden ze haar de verloskamer binnen. Maribeth hield Liz' hand vast en keek haar aan met ogen die haar volkomen vertrouwden. 'Beloof me dat je niet van gedachten zult veranderen, je neemt het echt, hè Liz? Je zult ervan gaan houden, je zult altijd van mijn kind blijven houden...'

'Dat beloof ik je,' zei Liz, diep onder de indruk van Maribeths vertrouwen en de liefde die ze voor elkaar waren gaan voelen. 'Ik zal er altijd van blijven houden, ik hou ook van jou, Maribeth. Dank je wel,' zei ze. Toen werd Maribeth weer opgeslokt door de weeën en moest ze een paar uur hard werken. De baby lag verkeerd om en ze moesten een tang gebruiken. Ze legden een masker over Maribeths gezicht en gaven haar wat lachgas. Ze was halfverdoofd en in de war en had veel pijn, maar Liz hield haar voortdurend stevig bij de hand. Pas om middernacht klonk er een kreetje in de verloskamer, en de verpleegster haalde het masker van Maribeths gezicht zodat ze haar dochtertje kon zien. Ze was nog half in slaap, maar ze glimlachte toen ze het kleine, roze gezichtje zag. Toen keek ze met opgeluchte, blijde ogen naar Liz.

'Je hebt een dochtertje,' zei ze tegen Liz. Zelfs halfverdoofd was ze niet vergeten wiens baby het nu was.

'Dit is jouw dochtertje,' verbeterde de dokter haar met een glimlach. Toen gaf hij de baby aan Liz, omdat Maribeth niet in staat was haar vast te houden. Liz keek neer op het kleine gezichtje en zag roodblond haar en ogen zo vol onschuld en liefde dat ze begon te trillen.

'Hallo,' fluisterde ze tegen het kind in haar armen dat van haar zou zijn. Ze had bijna hetzelfde gevoel als toen haar eigen kinderen waren geboren. Ze wist dat ze dit moment nooit zou vergeten en ze wenste dat ze het met John had kunnen delen. Het betekende ontzettend veel voor haar dat ze haar geboren had zien worden, haar te voorschijn had zien komen en een kreetje had horen slaken, alsof ze hen riep om hun te laten weten dat ze het had gehaald. Ze hadden ook zo lang op haar gewacht. Maribeth kreeg nog een injectie en viel weer in slaap. Liz mocht de baby naar de babykamer brengen, waar ze werd gewogen en gewassen. Liz bleef erbij staan kijken, met de kleine vingertjes in haar hand. Even later zag ze John en Tommy voor het raam van de babykamer aandachtig staan toekijken.

Liz mocht de baby nog een keer vasthouden en ze hield haar omhoog om aan John te laten zien. Hij begon te huilen toen hij hun dochtertje zag. 'Wat een prachtig kind, hè?' bewoog Liz haar mond. Plotseling was John zich alleen nog maar bewust van zijn vrouw en alles wat ze samen hadden meegemaakt. Het kostte moeite om niet aan Annies geboorte te denken, maar deze baby zag er heel anders uit en was nu van hen.

'Ik hou van je,' fluisterde hij van de andere kant van het raam. Liz knikte en zei geluidloos dezelfde woorden tegen hem. Ze hield ook van hem. Opeens besefte ze vol schrik en dankbaarheid dat ze het bijna niet hadden gehaald. Maar het was toch gelukt, dank zij Maribeth en het geschenk dat ze hun had gegeven, en dank zij de liefde die zij en John altijd voor elkaar hadden gevoeld maar bijna waren vergeten.

Tommy keek blij naar de baby, maar hij was opgelucht toen Liz zich bij hen voegde en hij haar kon vragen hoe het met Maribeth ging. Liz verzekerde hem dat het goed met haar ging, dat ze heel flink was geweest en nu sliep.

'Was het heel erg, mam?' vroeg hij, bezorgd voor Maribeth en vol bewondering voor haar prestatie. De baby woog ruim acht pond, een groot kind voor elke vrouw, laat staan voor een zestienjarig meisje dat niet had geweten wat haar te wachten stond. Liz had een paar keer diep medelijden met haar gehad, maar de dokter had niet geaarzeld haar goed te verdoven. Het zou de volgende keer gemakkelijker voor haar zijn. En dan zou de beloning ook groter zijn.

'Het was een heel karwei, jongen,' zei Liz zacht, nog steeds onder de indruk van de hele gebeurtenis. Vooral als je het voor een ander deed en de baby niet eens zelf hield.

'Komt ze weer helemaal in orde?' Zijn ogen vroegen duizend vragen waarop hij geen antwoord wist. Maar zijn moeder stelde hem gerust.

'Helemaal, dat beloof ik je.'

Een uur later werd Maribeth naar haar kamer gebracht. Ze was nog half in slaap en versuft, maar ze zag Tommy meteen staan en pakte zijn hand. Ze zei dat ze veel van hem hield en dat de baby heel schattig was. Toen Liz naar hen keek, voelde ze opeens een golf van paniek door zich heen gaan zoals ze nog nooit eerder had gevoeld. Als Maribeth nu eens van gedachten was veranderd en met Tommy wilde trouwen en het kind houden?

'Heb je haar gezien?' vroeg Maribeth opgewonden aan Tommy. Liz wierp een blik op John, die haar hand geruststellend in de zijne nam. Hij wist wat ze dacht en was zelf ook bang geworden.

'Ze is prachtig,' zei Tommy terwijl hij haar kuste en bezorgd zag hoe bleek ze was. Ze was nog niet helemaal bijgekomen van het lachgas. 'Ze lijkt precies op jou,' zei hij. Maar de baby had roodblond haar in plaats van het vlammende rood van Maribeth.

'Volgens mij lijkt ze op je moeder,' zei Maribeth met een glimlach naar Liz. Ze voelde een band met haar, die ze nooit meer met iemand zou voelen. Ze hadden samen de geboorte van haar kind doorstaan. Ze wist dat ze het zonder Liz niet had kunnen volbrengen.

'Hoe ga je haar noemen?' vroeg Maribeth aan Liz. Ze viel langzaam weer in slaap en Liz voelde een golf van opluchting door zich heen gaan. Misschien was ze toch niet van gedachten veranderd. Misschien werd het toch echt haar kind. Ze kon het zelfs nu nog maar nauwelijks geloven.

'Wat vind je van Kate?' vroeg Liz toen Maribeth haar oogleden weer liet zakken.

'Een prachtige naam,' fluisterde ze, terwijl ze wegdoezelde met Tommy's hand in de hare. 'Ik hou van je, Liz,' zei ze met gesloten ogen.

'Ik hou ook van jou, Maribeth,' zei Liz en gaf haar een kus op haar wang. Ze gaf de anderen een teken dat ze weg moesten gaan, omdat Maribeth een moeilijke nacht had gehad en slaap nodig had. Het was drie uur in de morgen. Toen ze zacht door de gang hepen, bleven ze staan voor het raam van de babykamer. Daar lag ze, roze en warm in een dekentje. Ze keek rechtstreeks naar Liz, alsof ze lang op haar had gewacht. Het was alsof ze altijd al voor hen bedoeld was geweest. Een geschenk van een jongen die hen helemaal niet kende en een meisje dat als een regenboog in hun leven was verschenen. Ze stonden vol verwondering naar haar te kijken, toen keek Tommy glimlachend naar zijn ouders. Hij wist dat Annie ook ontzettend blij met haar zou zijn geweest.

11

De volgende twee dagen waren bijzonder druk en overweldigend voor iedereen. John en Tommy haalden Annies oude wiegje te voorschijn en zetten het opnieuw in de verf. Liz bleef tot diep in de nacht op om er een nieuwe bekleding voor te maken van meters roze voile en satijnen lint. Een aantal oude spullen kon nog worden gebruikt en ze kochten er nieuwe bij. Tussen de bedrijven door ging Tommy naar Annies graf, waar hij een hele poos bleef kijken naar de kerstboom die hij daar samen met Maribeth had neergezet. Hij dacht ook aan de baby. Hij vond het verschrikkelijk dat Maribeth hen zou verlaten om weer naar huis te gaan. Het was eigenlijk allemaal zo snel voorbijgegaan. Er gebeurde van alles tegelijk, veel fijne dingen, maar ook een paar verdrietige.

Maar hij had zijn moeder het hele jaar nog niet zo gelukkig gezien. Als hij Maribeth bezocht, was ze ernstig en stil. Ze had na de geboorte een lang gesprek gehad met Liz en John, die nadrukkelijk hadden gezegd dat ze het zouden begrijpen als ze van gedachten veranderde. Maribeth bleef echter volhouden dat ze dat niet wilde. Het deed haar verdriet dat ze de baby moest afstaan, maar ze wist nu absoluut zeker dat het de juiste beslissing was. De volgende dag belde John zijn advocaat om een begin te maken met de adoptie van Maribeths baby.

Toen de adoptieformulieren waren ingevuld, kwam de advocaat ze brengen en legde Maribeth zorgvuldig uit wat ze inhielden. Ze ondertekende ze drie dagen na Kates geboorte. Ze wilde geen gebruik maken van de wachttijd en zette met trillende vingers haar handtekening. Daarna omhelsde ze Liz innig, en de verpleegster werd gevraagd het kind die dag niet bij haar te brengen. Maribeth had tijd nodig om te rouwen.

Tommy zat die avond bij haar. Ze was vreemd kalm over haar beslissing, maar ook melancholiek. Ze wensten allebei dat het anders had kunnen gaan, maar Maribeth was van mening dat ze deze keer geen keus had gehad. Ze had juist gehandeld, vooral voor het kind.

'De volgende keer zal het anders gaan, dat zweer ik je,' zei Tommy en hij kuste haar. Ze hadden heel wat meegemaakt en wisten allebei dat de band tussen hen niet meer zou worden verbroken. Maar ze had tijd nodig om bij te komen van alle gebeurtenissen. De dokter ontsloeg haar op nieuwjaarsdag met de baby uit het ziekenhuis en Tommy kwam haar met zijn ouders ophalen.

Liz droeg de baby naar de auto en John maakte foto's. Ze bleven die middag allemaal rustig thuis en als de baby huilde, ging Liz naar haar toe en deed Maribeth haar best het niet te horen. Ze wilde zich niet om haar bekommeren, ze was nu haar moeder niet meer. Ze moest zich dwingen afstand tussen hen te scheppen. Ze wist dat ze altijd een plekje in haar hart voor Kate zou bewaren, maar ze zou haar nooit bemoederen. Ze zou haar nooit in het donker troosten, haar verzorgen als ze ziek was of haar een verhaaltje voorlezen. In het gunstigste geval zouden ze, als hun levens met elkaar verstrengeld bleven, vriendinnen worden, meer niet. Zelfs nu was Liz al haar moeder en niet Maribeth.

Toen Liz 's avonds met de slapende baby in haar armen op hun bed lag, stond John naar hen te kijken. 'Je houdt nu al van haar, hè?' Ze knikte gelukkig, ze kon nog steeds niet geloven dat hij haar dit had toegestaan. 'Ik denk dat we onze nachtrust de komende twee jaar wel kunnen vergeten.'

'Daar zul je best overheen komen,' glimlachte ze, en hij liep naar haar toe en gaf haar een kus. De baby had hen opeens weer veel dichter bij elkaar gebracht. Ze had hun hoop gegeven, hen eraan herinnerd hoe ontroerend het begin van een leven kon zijn en wat het betekende om dat samen mee te maken.

De komst van Kate had Tommy en Maribeth ook dichter bijelkaar gebracht. Ze leek hem meer nodig te hebben dan ooit tevoren en ze moest er voortdurend aan denken hoe ze hem zou missen als ze wegging. Ze voelde zich vreemd kwetsbaar, alsof ze de wereld niet langer alleen tegemoet kon treden. Ze was doodsbenauwd om zonder hem naar huis te moeten terugkeren, ze stelde het telefoontje naar haar ouders om hen te vertellen dat het kind was geboren steeds verder uit. Ze was al de hele week van plan geweest hen te bellen, maar ze kon het gewoon niet opbrengen. Ze was er nog niet aan toe om naar huis toe gaan.

'Wil je dat ik bel?' vroeg Liz twee dagen na haar thuiskomst uit het ziekenhuis. 'Ik wil je niet opjagen, maar ik denk dat je moeder wel graag wil weten dat het goed met je gaat. Ze maakt zich vast zorgen.'

'Waarom zou ze?' zei Maribeth verdrietig. Ze had de afgelopen week heel veel nagedacht, ook over haar ouders. 'Wat maakt het nu nog uit, nu ze het hele jaar van mijn vader niet met me heeft mogen praten? Zij was er niet toen ik haar nodig had, jij wel,' voegde ze er zonder omhaal aan toe. Dat was inderdaad de waarheid. Ze had niet meer dezelfde gevoelens voor hen als vroeger, zelfs niet voor haar moeder. Alleen Noelle had nog hetzelfde plekje in Maribeths hart.

'Ik denk dat je moeder er niets aan kan doen,' zei Liz voorzichtig, terwijl ze de baby in haar wiegje legde. Ze had haar net de fles gegeven. 'Het is geen sterke vrouw.' Liz legde onwetend haar vinger op de juiste plek. Maribeths moeder werd volkomen getiranniseerd door haar vader. 'Ik denk dat ze waarschijnlijk niet eens begrijpt waar ze is tekortgeschoten,' zei Liz spijtig.

'Heb je haar dan gesproken?' vroeg Maribeth niet-begrijpend. Hoe wist Liz zoveel van haar af? Liz aarzelde even voordat ze antwoord gaf, maar besloot toen openhartig te zijn. Maribeth luisterde verbaasd toe.

'John en ik zijn na Thanksgiving naar ze toe geweest. We vonden dat we dat voor je moesten doen. We wisten toen nog niet dat je ons de baby wilde geven, maar ik wilde zien naar wat voor gezin je terug zou gaan. Je mag nog steeds bij ons blijven als je wilt, wat er ook gebeurt. Dat moet je goed begrijpen. Ik geloof wel dat ze van je houden, Maribeth. Maar je vader is een heel beperkt mens. Hij snapt echt niet waarom je verder wilt studeren. Daar wilde ik met hem over praten. Ik wilde er zeker van zijn dat hij je naar de universiteit zou laten gaan. Je gaat al over een paar maanden van school en je moet je nu opgeven. Met jouw verstand zou het een verspilling zijn als je niet ging studeren.'

'En wat heeft mijn vader daarop gezegd?' Ze kon nauwelijks bevatten dat Liz hen had ontmoet. Ze hadden bijna vierhonderd kilometer gereden om haar ouders te ontmoeten, die haar het afgelopen halfjaar volkomen hadden genegeerd.

'Hij zei dat het goed genoeg was voor je moeder om thuis te blijven en voor haar kinderen te zorgen en dus ook voor jou,' zei Liz eerlijk. Ze zei er niet bij dat hij eraan had toegevoegd: 'als ze tenminste ooit nog een man vindt.' Na haar misstap betwijfelde hij dat. 'Hij ziet het verschil niet, en ook niet dat je zo'n juweel van een kind bent.' Ze glimlachte tegen het meisje dat hun zoveel had gegeven. En ze wilden ook veel voor haar terugdoen. Daar had ze al met John over gepraat. 'Ik geloof dat hij van mening is dat wij je het hoofd op hol hebben gebracht met allerlei gepraat over studeren. En dat hoop ik ook wel,' zei ze glimlachend, 'want anders stel je me vreselijk teleur. In feite,' ze hield even op toen John de kamer binnenkwam, 'willen we daar met je over praten. Toen Annie stierf, hadden we al een spaarpotje voor haar opleiding. Daar moeten we nu ook voor Kate mee beginnen, maar daar hebben we nog even de tijd voor. Tommy's studiegeld hebben we allang geleden opzijgelegd. Nu willen we jou het geld geven dat we voor Annie hadden gespaard, Maribeth, zodat je verder kunt studeren. Dat kun je dan hier doen of waar je maar wilt.'

Maribeth keek als door de bliksem getroffen en John ging verder: 'Ik heb er met je vader over gepraat en we hebben afgesproken dat je nu weer naar huis gaat om dit voorjaar je eindexamen te doen. Daarna kun je gaan en staan waar je wilt. Je mag ook terugkomen en bij ons komen wonen.' Hij wierp een blik op Liz en ze knikte. Ze hadden met z'n drieën afgesproken dat Maribeth altijd tegen Kate zou zeggen dat ze hun vriendin was, niet dat ze haar moeder was. Als Kate volwassen was en het nodig was dat ze het wist, zouden ze het haar misschien vertellen. Maar voorlopig had Maribeth er geen behoefte aan haar de waarheid te zeggen, ze wilde noch hen noch het kind pijn doen. 'Dus je kunt nu gaan studeren, Maribeth. Je moet zelf maar beslissen waar. Ik geloof niet dat het makkelijk voor je wordt bij je thuis. Je vader is een moeilijke man, maar misschien heeft hij ook nagedacht. Hij beseft nu wel dat je niet expres iets verkeerds hebt gedaan. Ik kan je niet verzekeren dat hij het zal vergeten, maar ik geloof wel dat hij je graag weer thuis heeft. Misschien kunnen jullie de komende paar maanden gebruiken om de breuk te herstellen, voordat je naar de universiteit gaat.'

'Ik vind het vreselijk om weer naar huis te gaan,' gaf Maribeth toe terwijl Tommy binnenkwam, naast haar ging zitten en haar hand pakte. Hij vond het ook verschrikkelijk dat ze wegging en had al beloofd dat hij haar zo vaak mogelijk zou komen opzoeken, ondanks de afstand. Ze wisten allebei dat die zes maanden niet eeuwig zouden duren, hoewel het daar nu wel op leek. Maar op je zestiende leek alles een eeuwigheid.

'We dwingen je niet terug te gaan,' maakte Liz haar nogmaals duidelijk, 'maar volgens mij moet je dat toch een poosje doen, zowel voor je moeder als om er zelf afstand van te kunnen nemen.' Tenslotte voegde ze er nog iets aan toe wat John haar had gevraagd niet te zeggen: 'Ik vind niet dat je daar moet blijven. Als ze de kans krijgen, zullen ze je levend begraven.' Maribeth glimlachte bij die rake opmerking. Bij haar ouders wonen was hetzelfde als verdrinken.

'Dat zullen ze zeker proberen. Maar ze kunnen me dank zij jullie niet veel meer aandoen.' Ze sloeg haar armen om Liz heen en omhelsde haar innig. Ze kon nog nauwelijks geloven wat ze voor haar wilden doen. Maar ze had ook heel veel voor hen gedaan. Terwijl ze zacht verder zaten te praten, werd de baby wakker, verroerde zich een beetje en begon te huilen. Maribeth keek toe hoe Liz haar optilde en even later aan Tommy gaf. Ze ging soms als een pop van hand tot hand, iedereen wilde haar knuffelen en met haar spelen. Zo had Maribeth het ook gewild, het was precies wat Kate nodig had. Terwijl ze toekeek, besefte Maribeth dat Kate een heerlijk leven zou hebben. Daar was ze ontzettend blij mee.

Nadat Tommy Kate een poosje had vastgehouden, hield hij haar Maribeth voor. Ze aarzelde lange tijd en stak toen haar armen uit. De baby duwde instinctief haar gezichtje tegen haar borsten, die nog vol melk zaten waarvan het kind nooit had gedronken. Maribeth rook de zoete, poederige babygeur en gaf haar even later met een verdrietig gevoel weer terug aan Tommy. Het was nog steeds moeilijk zo dicht bij haar te zijn. Maar ze wist dat het gemakkelijker voor haar zou worden naarmate haar leven verder ging. Kate zou opgroeien en haar steeds minder eigen worden.

'Ik zal ze vanavond bellen,' zei ze, haar ouders bedoelend. Ze wist dat het tijd was om voorlopig weer naar huis te gaan. Ze moest de band met haar ouders herstellen en daarna zou ze vrij zijn om haar eigen leven te gaan leiden. Maar toen ze hen belde, was er niets veranderd. Haar vader klonk kortaf en onvriendelijk en vroeg of ze 'het kwijt was' en 'de zaak had geregeld'.

'Het kind is geboren, papa,' zei ze koeltjes, 'het is een meisje.'

'Dat interesseert me geen zier. Heb je het weggegeven?' vroeg hij scherp. Maribeth voelde de weinige gevoelens die ze voor hem had als sneeuw voor de zon verdwijnen.

'Vrienden van me hebben haar geadopteerd,' zei ze met trillende stem. Ze klonk volwassener dan ze zich voelde en kneep in Tommy's hand. Ze had geen enkel geheim voor hem en had meer dan ooit zijn steun nodig. 'Ik kom over een paar dagen thuis.' Toen ze dat zei, kneep ze nogmaals in Tommy's hand. Ze kon de gedachte hen te moeten verlaten nauwelijks verdragen. Het was te pijnlijk. Plotseling leek het helemaal geen goed idee meer om terug te gaan naar haar ouders. Ze hield zich voor dat het niet voor lange tijd zou zijn. Haar vader verraste haar echter toen hij bars zei: 'Je moeder en ik komen je halen.' Maribeth was sprakeloos. Waarom namen ze die moeite? Ze wist niet dat de Whittakers hen dat ten sterkste hadden aangeraden. Die vonden het geen goed idee dat ze, na haar kind te hebben afgestaan, alleen met de bus naar huis ging. En Maribeths moeder had het één keer gewaagd zich tegen haar man te verzetten en hem gesmeekt het te doen. 'We komen volgend weekend, als dat uitkomt.'

'Mag Noelle ook meekomen?' vroeg ze hoopvol.

'Dat zien we nog wel,' antwoordde hij neutraal.

'Mag ik mama even?' Hij gaf zonder nog een woord te zeggen de hoorn aan haar moeder, die bij het horen van haar dochters stem in snikken uitbarstte. Ze wilde weten of het goed met haar ging, of het een moeilijke bevalling was geweest en of het een mooie baby was die op Maribeth leek.

'Het is een schatje, mam,' zei ze terwijl de tranen over haar wangen rolden, die Tommy voorzichtig wegveegde. 'Ze is echt heel mooi.' De twee vrouwen praatten nog even met elkaar en toen kwam Noelle aan de lijn, die een heleboel te vertellen had. Het gesprek met haar bestond alleen uit een heleboel uitroepen en verwarde opmerkingen over onbelangrijke voorvallen. Ze zat nu op de middelbare school en kon nauwelijks wachten tot Maribeth weer thuis was. Ze was diep onder de indruk van het feit dat ze dit jaar eindexamen mocht doen. 'Je zorgt er maar voor dat je je goed gedraagt, hoor, ik zal wel op je letten,' zei ze door haar tranen heen. Ze was dolblij dat ze weer met Maribeth had gesproken. Misschien had Liz toch wel gelijk, misschien moest ze inderdaad eerst naar huis terug, ondanks het feit dat het heel moeilijk zou worden weer bij haar ouders te wonen na alles wat er was gebeurd. Uiteindelijk hing ze op en zei tegen Tommy dat ze haar het aanstaande weekend zouden komen ophalen.

De volgende paar dagen vlogen voorbij. Maribeth herstelde weer helemaal van de bevalling en bereidde zich voor op haar vertrek. Liz had voor onbepaalde tijd vrij genomen om voor de baby te zorgen, een taak waar geen einde aan scheen te komen. Ze voedde haar en baadde haar en deed bergen was, Maribeth werd al doodmoe toen ze het allemaal zag. Ze realiseerde zich nu des te beter dat het voor haar een veel te grote opgaaf zou zijn geweest.

'Ik zou het niet hebben kunnen opbrengen, Liz,' zei ze oprecht, verbijsterd over zoveel werk.

'Als het moest, kon je het wel,' zei Liz. 'En op een dag zul je het ook doen. Dan zul je je eigen kinderen hebben,' ging ze geruststellend verder, 'als de tijd daar is, met de juiste man. En dan zul je er klaar voor zijn.'

'En dat was ik nu niet,' stemde Maribeth in. Als het Tommy's kind was geweest, had het misschien anders gelegen. Maar het zou heel vreemd zijn geweest om Pauls kind te houden en zo'n verkeerde start te maken. Ze vroeg zich af of ze het ooit voor elkaar zou hebben gekregen. Maar daar hoefde ze nu niet meer over na te denken. Ze hoefde het alleen nog maar achter zich te laten en te vertrekken. Dat laatste was het moeilijkste. Het deed verschrikkelijk pijn Tommy te moeten achterlaten en het deed haar bijna net zoveel verdriet bij John en Liz weg te gaan, laat staan bij de baby.

Ze huilde bijna overal om en Tommy nam haar iedere dag na schooltijd mee uit. Ze maakten lange wandelingen, reden naar het meer en lachten bij de herinnering aan de keer dat hij haar in het water had gegooid en erachter was gekomen dat ze zwanger was. Ze haalden ook Annies kerstboompje weg. Ze gingen naar al die plaatsen, alsof ze al die momenten voorgoed in hun geheugen wilden prenten.

'Ik kom heus wel terug hoor,' beloofde ze hem. Hij keek haar aan en wenste dat hij de tijd óf vooruit óf achteruit kon draaien, weg van het pijnlijke heden.

'Anders ga ik wel achter je aan. Het is nog niet voorbij, Maribeth. Dat zal het voor ons nooit zijn.' Daar waren ze allebei diep van overtuigd. Hun liefde zou zowel het verleden als de toekomst overbruggen. Ze hadden alleen wat tijd nodig om volwassen te worden. 'Ik wil niet dat je weggaat,' zei hij terwijl hij in haar ogen keek.

'Ik wil ook niet bij jou weg,' fluisterde ze. 'Ik zal me hier inschrijven op de universiteit.' Maar ook in andere steden, want ze wist nog steeds niet of ze wel zo dicht bij de baby kon wonen. Maar ze wilde Tommy ook niet verliezen. Ze wisten niet wat de toekomst voor hen in petto had, ze wisten alleen wat ze al hadden en dat was iets heel kostbaars.

'Ik kom je opzoeken,' bezwoer hij.

'Ik jou ook,' zei ze en probeerde voor de zoveelste keer haar tranen te bedwingen.

De onvermijdelijke dag brak al veel te gauw aan. Haar ouders arriveerden in een nieuwe auto, waaraan haar vader in zijn garage had gewerkt. Noelle was ook meegekomen, een typische, opgewonden tiener met een beugel. Maribeth huilde en omhelsde haar stevig. De twee zusjes klampten zich aan elkaar vast in hun vreugde weer bij elkaar te zijn. Ondanks alle veranderingen die hadden plaatsgevonden, was er tussen hen niets veranderd.

De Whittakers nodigden hen uit te blijven lunchen, maar Maribeths ouders zeiden dat ze terug moesten. Margaret stond naar haar dochter te kijken met ogen vol verdriet en spijt over wat ze niet in staat was geweest" haar te geven. Ze had niet genoeg moed gehad en ze schaamde zich nu dat iemand anders haar taak had overgenomen.

'Gaat het wel goed met je?' vroeg ze voorzichtig en bijna of ze bang was haar aan te raken.

'Prima, mam.' Maribeth zag er beeldschoon uit en een stuk ouder. Ze leek meer achttien dan zestien, ze was volwassen geworden. Ze was geen meisje meer, maar een moeder. 'Hoe gaat het met u?' vroeg ze, en haar moeder barstte in tranen uit. Het was een heel emotioneel moment en haar moeder vroeg of ze het kind mocht zien. Toen ze Kate zag, moest ze opnieuw huilen. Ze zei dat ze sprekend leek op Maribeth als baby.

Ze pakten Maribeths bagage in de auto en Maribeth voelde zich alsof ze een steen in haar maag had. Ze ging weer naar binnen en liep naar de slaapkamer van Liz. Daar tilde ze de slapende baby op en drukte haar tegen zich aan. Kate sliep onbekommerd door, onbewust van alles wat zich om haar heen afspeelde en van het feit dat een belangrijk persoon op het punt stond uit haar leven te verdwijnen om daar nooit op dezelfde manier in terug te keren, als dat tenminste ooit nog gebeurde. Maribeth wist dat er geen garanties bestonden in het leven, alleen beloften en hoopvolle woorden.

'Ik laat je nu achter,' fluisterde ze tegen het slapende engeltje. 'Maar je moet nooit vergeten hoeveel ik van je hou.' De baby opende haar ogen en keek Maribeth aan alsof ze zich op haar woorden concentreerde. 'Als ik hier terugkom, ben ik je moeder niet meer. Dat ben ik nu al niet meer. Je moet heel lief zijn en goed op Tommy passen.' Ze kuste haar en kneep haar ogen stijf dicht. Het deed er niet toe dat ze had gezegd dat ze haar niets kon geven en dat ze een ander soort leven voor haar wenste. Kate zou altijd haar kind blijven, daar was ze met hart en ziel van overtuigd. 'Ik zal altijd van je blijven houden,' fluisterde ze in het donzige haar. Toen legde ze haar weer neer en bekeek haar nog eens goed, wetend dat ze nooit meer op die manier naar haar kon kijken of zo dicht bij haar kon zijn. Dit was hun laatste moment als moeder en kind. 'Ik hou van je,' zei ze nogmaals, en botste tegen Tommy op toen ze zich omdraaide. Hij had naar haar staan kijken en had stil om haar verdriet staan huilen.

'Je hoeft haar niet op te geven,' zei hij door zijn tranen heen. 'Ik wilde met je trouwen en dat wil ik nog steeds.'

'Ik ook met jou. Ik hou van je maar het is beter zo, dat weet je best. En het is ontzettend goed voor je ouders. Wij hebben nog een heel leven voor ons.' Ze klemde zich aan hem vast en trilde in zijn armen. 'O god, ik hou zoveel van je. Ik hou ook van Kate, maar zij verdienen het geluk. En wat kan ik nou voor Kate doen?'

'Je bent een fantastisch mens,' zei hij. Hij drukte haar uit alle macht tegen zich aan, alsof hij haar wilde beschermen tegen alles wat er was gebeurd en haar nooit meer los wilde laten.

'Jij ook,' zei ze. Toen gingen ze langzaam de kamer uit, haar baby achterlatend. Ze moest zich tot het uiterste inspannen om samen met hem de voordeur uit te lopen. Liz en John kusten haar huilend ten afscheid en ze moest beloven hen vaak te bellen en te komen opzoeken. Dat wilde ze dolgraag, maar ze was nog steeds een beetje bang dat ze dan zouden denken dat ze Kate niet kon loslaten. Ze zou in ieder geval ontzettend naar hen en naar Tommy verlangen, meer dan ze hen ooit kon vertellen. En ze wilde nog altijd haar toekomst met Tommy delen.

'Ik hou van je,' zei Tommy nadrukkelijk, als een laatste bevestiging. Hij kende al haar angsten en haar aarzeling om een deel van hun leven te blijven uitmaken, maar hij was niet van plan haar los te laten. Voor Maribeth was dat een grote troost. Ze wist dat hij altijd voor haar zou klaarstaan als ze hem nodig had, en voorlopig was dat zo. Ze hoopte dat daar nooit verandering in zou komen. Maar ze hadden allemaal geleerd dat de toekomst onzeker was. Niets dat ze ooit gewild of gepland hadden, was ooit uitgekomen zoals ze hadden verwacht. Ze hadden nooit verwacht dat Annie hen zo plotseling en al zo gauw zou verlaten, of dat Kate al zo'n korte tijd later in hun leven zou verschijnen, of dat Maribeth hen als een engel een bezoek zou komen brengen. Het enige waarvan ze zeker waren, was dat je maar op heel weinig kon rekenen.

'Ik hou zoveel van jullie,' zei Maribeth terwijl ze hen nogmaals omhelsde. Ze kon bijna geen afscheid van hen nemen, maar toen voelde ze een onverwacht zachte hand op haar arm. Het was haar vader.

'Kom Maribeth, laten we naar huis gaan,' zei hij met tranen in zijn ogen. 'We hebben je gemist.' Toen hielp hij haar instappen. Misschien was hij niet het monster dat ze zich herinnerde, maar gewoon een man met zijn eigen zwakheden en ouderwetse inzichten. Misschien waren ze op de een of andere manier allemaal wel volwassen geworden. Misschien hadden zij er ook iets van geleerd.

Tommy en zijn ouders keken hen na toen ze wegreden. Ze hoopten dat Maribeth bij hen zou terugkeren en wisten dat ze dat, als het lot hen goed gezind was, ook zou doen, voor een bezoek of misschien voorgoed. Ze waren dankbaar dat ze haar hadden leren kennen, ze hadden elkaar kostbare gaven geschonken van liefde, opoffering en levenswijsheid. Ze had hun nieuwe levenslust gegeven en zij haar een toekomst.

'Ik hou van jullie,' fluisterde Maribeth toen ze wegreden en ze door de achterruit naar hen bleef kijken. Tommy, Liz en John zwaaiden haar zo lang mogelijk na en bleven daarna nog even aan haar staan denken. Toen liepen ze weer naar binnen, naar het geschenk dat ze voor hen had achtergelaten.

Table of Contents

- Inhoud
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11