Het debuut
Author: Danielle Steel
Date: 2006-01-02T08:00:00+00:00
Keywords: Romance; Fiction; Chick Lit; Contemporary; Drama; Adult Fiction; Novels; Audiobook; Family; Adult
Description: In Danielle Steels roman Het debuut zet de succesvolle advocaat Olympia Crawford alles op alles om een familiecrisis af te wenden…Olympia Crawford is succesvol als advocaat, haar tweede huwelijk met rechter Harry Rubinstein is gelukkig en ze heeft vier geweldige kinderen. Wanneer haar twee dochters worden uitgenodigd om zich te presenteren op het meest exclusieve debutantenbal van New York, ontstaat er een crisis in het huwelijk. Olympia koestert deze traditie, maar haar man Harry verafschuwt het aristocratische gebruik. Olympia zal deze kloof moeten overbruggen om de familie bij elkaar te hou
Publisher: Luitingh Sijthoff

Inhoud

Olympia Crawford is succesvol als advocaat, haar tweede huwelijk met rechter Harry Rubinstein is gelukkig en ze heeft vier geweldige kinderen. Wanneer haar twee dochters worden uitgenodigd om zich te presenteren op het meest exclusieve debutantenbal van New York, ontstaat er een crisis in haar leven. Olympia koestert deze traditie, maar haar man Harry verafschuwt het aristocratische gebruik. Olympia zal deze kloof moeten overbruggen om de familie bij elkaar te houden.

Voor mijn fantastische en zeer bijzondere kinderen:

Beatrix, Trevor, Todd, Nick, Samantha, Victoria,

Vanessa, Maxx en Zara, voor al hun moed en
goedheid tijdens het opgroeien.

Voor de wijsheid, het lachen en de liefde die ze
zo gul met mij delen.

Mijn dank voor alles wat jullie me geleerd
hebben over wat ertoe doet in het leven en de
kostbare tijden die we delen. Ik hoop dat jullie
voor altijd gezegend zullen zijn. Met heel mijn
hart en al mijn liefde,

Mam/d.s.

Spreuken 31

10: Een deugdzame vrouw is niet makkelijk te vinden. Want zij is veel meer waard dan robijnen.

11: Het hart van haar echtgenoot heeft vertrouwen in haar...

12: Ze zal hem alle dagen van haar leven goed doen en geen kwaad.

13: ... Ze zal gewillig met haar handen werken.

14: ... Ze zal haar voedsel van verre halen.

15: Ze staat op als het nog nacht is, en zal vlees geven aan haar huishouding...

16: Ze zal een veld zien en het kopen: met haar eigen handen zal ze een wijngaard planten.

18: ... haar kaars blijft branden in de nacht.

20: Ze zal haar handen uitstrekken naar de armen; ja, ze steekt ze uit naar de behoeftigen.

25: Zij gaat gekleed in kracht en eer, en vreugde zal haar deel zijn.

26: Ze zal haar mond openen in wijsheid, en haar tong spreekt in de wet van de goedheid.

27: Ze zal haar huishouding goed bestieren, en niet het brood van de luiheid eten.

28: Haar kinderen zullen opstaan en haar gezegend noemen; ook haar echtgenoot zal haar prijzen.

29: Vele dochters zijn deugdzaam geweest, maar gij streeft hen allen voorbij.

31: Geef haar de vruchten van haar handen, en laat haar eigen werk haar prijzen aan de poort.

1

Olympia Crawford Rubinstein zoefde op een zonnige ochtend in mei door de keuken van het herenhuis waarin ze met haar gezin woonde. Het huis stond in Jane Street in New York, dicht bij het vleesverwerkingsdistrict van de West Village. Het was allang een modieuze buurt geworden met voornamelijk moderne appartementsgebouwen met portiers, en oude, gerenoveerde herenhuizen. Olympia maakte de lunch klaar voor haar vijfjarige zoontje Max. De schoolbus zou hem over een paar minuten afzetten. Hij zat op de kleuterschool in Dalton, en op vrijdag had hij maar een halve dag school. Ze nam vrijdags altijd vrij om de dag met hem door te brengen. Hoewel Olympia drie kinderen uit haar eerste huwelijk had, was Max het enige kind van haar en Harry.

Olympia en Harry hadden het huis zes jaar geleden, toen ze in verwachting was van Max, laten restaureren. Voor die tijd hadden ze in haar appartement op Park Avenue gewoond, waarin ze na haar scheiding met haar drie kinderen had gewoond. Ze had Harry Rubinstein een jaar na haar scheiding ontmoet, en nu waren zij en Harry al dertien jaar getrouwd. Pas na acht jaar kwam Max, die aanbeden werd door zijn ouders, zijn broer en zijn zussen. Het was een liefdevol, grappig, blij kind.

Olympia was partner in een beroemd advocatencollectief, gespecialiseerd in burgerlijk recht en processen tegen, of uit naam van een groep. De zaken die ze het liefst deed, en waar ze zich ook het meest op toelegde, waren zaken die te maken hadden met discriminatie of het misbruik van kinderen, in welke vorm dan ook. Ze had naam gemaakt op haar gebied. Ze was vijfden jaar geleden, na haar scheiding, rechten gaan studeren en was twee jaar later met Harry getrouwd. Hij was toen een van haar docenten aan de universiteit van Columbia, en nu rechter bij het federale hof van appel. Hij was onlangs genomineerd voor een zetel bij het hooggerechtshof. Uiteindelijk was de keuze niet op hem gevallen, maar het scheelde niet veel, en zij en Harry hoopten dat hij de volgende keer als er een vacature was de baan wel zou krijgen.

Zij en Harry hadden dezelfde meningen, waarden en passies - ook al hadden ze een totaal verschillende achtergrond. Hij kwam uit een orthodox-joods gezin, en zijn beide ouders hadden als kind de Holocaust overleefd. Zijn moeder was op haar tiende van München naar Dachau getransporteerd en had daar haar hele familie verloren. Zijn vader was een van de weinige overlevenden van Auschwitz. Ze hadden elkaar na de oorlog in Israël ontmoet. Ze trouwden toen ze nog tieners waren, verhuisden naar Londen en van daar naar Amerika. Ze hadden beiden hun hele familie verloren en hun enige zoon werd het middelpunt van al hun energie, hun dromen en hun hoop. Ze hadden hun hele leven gewerkt als slaven om hem een goede opleiding te kunnen geven. Zijn vader werkte als kleermaker en zijn moeder als naaister in de ateliers van Lower East End, en uiteindelijk op Seventh Avenue in wat later de kledingbuurt werd genoemd. Zijn vader was vlak na het huwelijk van Olympia en Harry overleden. Harry betreurde het nog het meest dat zijn vader Max niet had gekend. Harry's moeder, Frieda, was een sterke, intelligente, liefdevolle vrouw van zesenzeventig, die haar zoon een genie, en haar kleinzoon een wonderkind vond.

Olympia was van haar degelijke anglicaanse achtergrond overgegaan op het judaïsme toen ze met Harry trouwde. Ze bezochten de liberale synagoge en elke vrijdagavond stak Olympia de kaarsen aan voor de sabbat, wat Harry elke keer opnieuw ontroerde. Het stond voor Harry vast, en zelfs voor zijn moeder dat Olympia een schitterende vrouw was, een geweldige moeder voor al haar kinderen, een buitengewone advocaat en een fantastische echtgenote. Harry was, net als Olympia, eerder getrouwd geweest, maar had uit dat huwelijk geen kinderen. Olympia zou in juli vijfenveertig worden en Harry was drieënvijftig. Ze pasten in elk opzicht goed bij elkaar ondanks dat verschil in achtergrond. Zelfs fysiek waren ze een interessante combinatie. Zij had blond haar en blauwe ogen, hij was donker met donkerbruine ogen; zij was klein en tenger, hij een beer van een man met een vlotte glimlach en makkelijk in de omgang. Olympia was terughoudend en ernstig, hoewel ze wel gemakkelijk in de lach schoot, vooral als het veroorzaakt werd door Harry of door haar kinderen. Ze was een bijzonder plichtsgetrouwe en liefdevolle schoondochter voor Harry's moeder, Frieda.

Olympia's achtergrond was volkomen anders dan die van Harry. De familie Crawford was een illustere en bijzonder chique New Yorkse familie met adellijke voorouders die zich al generaties lang door het huwelijk verbonden hadden met Astors en Vanderbilts. Er waren gebouwen en academische instituten naar hen vernoemd, en hun 'cottage', waar ze hun zomers doorbrachten, was een van de grootste in Newport, Rhode Island. Het familiefortuin was geslonken tot bijna niets tegen de tijd dat haar ouders stierven toen zij op college was. Ze was gedwongen de 'cottage' en het omringende landgoed te verkopen om hun schulden en belasting te betalen. Haar vader had nooit echt gewerkt, en zoals een van de verre familieleden na zijn dood zei: 'Hij heeft kans gezien van een groot fortuin een klein fortuin te maken.' Toen ze hun bezit had verkocht en alle schulden had betaald, was er gewoon geen geld meer, alleen heel veel blauw bloed en aristocratische connecties. Ze had net genoeg om haar school te betalen en een reservepotje te maken dat later van pas kwam voor haar rechtenstudie.

Een halfjaar nadat zij haar diploma had gehaald van Vassar, en hij van Princeton, trouwde ze met haar schoolliefde, Chauncey Bedham Walker IV. Hij was charmant, knap, vrolijk, aanvoerder van de roeiploeg en speelde polo, en toen ze elkaar ontmoetten, was Olympia natuurlijk zeer onder de indruk. Ze werd halsoverkop verliefd op hem, en het enorme fortuin van zijn familie interesseerde haar geen spat. Ze was zo verliefd op Chauncey dat ze niet in de gaten had dat hij te veel dronk, voortdurend speelde, steeds naar andere meisjes keek, en veel te veel geld uitgaf. Hij ging bij de investeringsbank van zijn familie werken en deed waar hij zin in had, wat uiteindelijk tot resultaat had dat hij zo min mogelijk naar zijn werk ging, vrijwel helemaal geen tijd aan haar besteedde, en affaires met massa's vrouwen had. Toen ze eindelijk begreep hoe het zat, hadden ze al drie kinderen. Charlie werd twee jaar na hun bruiloft geboren, en de identieke tweelingzusjes, Virginia en Veronica, drie jaar later. Toen zij en Chauncey na zeven jaar huwelijk uit elkaar gingen, was Charlie vijf, de tweeling twee, en Olympia negenentwintig jaar.

Zodra ze gescheiden waren gaf hij zijn baan bij de bank op, ging bij zijn grootmoeder, dé toonaangevende societydame van Newport en Palm Beach, wonen en hield zich alleen nog bezig met polo en achter de vrouwen aan zitten.

Een jaar later trouwde Chauncey met Felicia Weatherton, die perfect bij hem paste. Ze bouwden een huis op het landgoed van zijn grootmoeder dat hij uiteindelijk erfde, vulden de stallen met nieuwe paarden, en kregen drie dochters in vier jaar tijd. Een jaar nadat Chauncey met Felicia trouwde, trouwde Olympia met Harry Rubinstein, wat Chauncey niet alleen belachelijk, maar vooral ontstellend vond. Hij was met stomheid geslagen toen hun zoon, Charlie, hem vertelde dat zijn moeder zich had bekeerd tot het joodse geloof. Hij was al eerder net zo geschokt geweest toen Olympia rechten ging studeren, en alles bij elkaar bewees voor hem - iets waar Olympia allang achter was - dat ze ondanks hun gelijksoortige achtergrond niets gemeen hadden en nooit zóuden hebben. Met het ouder worden gingen de denkbeelden die in haar jeugd normaal hadden geleken, haar steeds meer tegenstaan. Vrijwel al Chaunceys waarden, of het gebrek daaraan, waren een gruwel voor haar.

De vijftien jaar sinds hun scheiding waren jaren van een wankele wapenstilstand geweest met af en toe een oorlogje, meestal over geld. Hij betaalde behoorlijk voor hun drie kinderen, hoewel niet royaal. Ondanks wat hij van zijn familie had geërfd, was Chauncey krenterig tegenover zijn eerste gezin, en heel wat scheutiger voor zijn tweede vrouw en hun kinderen. Hij had er bij Olympia op aangedrongen dat ze haar kinderen er nooit toe zou aanzetten joods te worden. Dat was absoluut geen punt. Dat was ze helemaal niet van plan. Olympia's bekering was een persoonlijke beslissing geweest, iets tussen haar en Harry. Chauncey was een uitgesproken antisemiet. Harry vond Olympia's eerste man aanmatigend, arrogant en waardeloos. Behalve het feit dat hij de vader van haar kinderen was en dat ze van hem gehouden had toen ze met hem trouwde, was het voor Olympia de laatste vijftien jaar onmogelijk om iets tot zijn verdediging aan te voeren. Vooroordeel was Chaunceys tweede natuur. Er was absoluut niets politiek corrects aan hem of Felicia, en Harry verafschuwde hem. Ze vertegenwoordigden alles wat hij verfoeide, en hij begreep niet hoe Olympia hem ook maar tien minuten had kunnen tolereren, laat staan zeven jaar. Mensen als Chauncey en Felicia, de hele hiërarchie van de society van Newport, en alles waar het voor stond, waren een raadsel voor Harry. Hij wilde er niets over horen, en als Olympia een enkele keer iets wilde uitleggen, was dat verspilde moeite.

Harry adoreerde Olympia, haar drie kinderen en hun zoon Max. In sommige opzichten leek haar dochter Veronica eerder Harry's dochter dan die van Chauncey. Ze hadden dezelfde linkse, sociaal verantwoorde denkbeelden. Virginia, haar tweelingzus, had veel meer van hun Newport-achtergrond en was veel frivoler dan haar tweelingzus. Charlie, hun oudere broer, studeerde theologie aan Dartmouth en dreigde predikant te worden. Max was een heel apart wezen, een wijs mannetje dat volgens zijn grootmoeder precies op haar eigen vader leek, die rabbi was geweest in Duitsland voor hij naar Dachau werd gestuurd, waar hij zoveel mogelijk mensen had geholpen voor hij werd omgebracht, samen met de rest van zijn familie.

Olympia moest altijd huilen als ze de verhalen over Frieda's jeugd en het verlies van al haar dierbaren hoorde. Frieda Rubinstein had aan de binnenkant van haar linkerarm een getatoeëerd nummer, een constante herinnering aan de jeugd die de nazi's van haar hadden gestolen. Vanwege dat nummer had ze haar hele leven lange mouwen gedragen, en dat deed ze nog steeds. Olympia kocht vaak mooie zijden blouses en truien met lange mouwen voor haar. Er bestond een band van genegenheid en respect tussen de twee vrouwen, die in de loop der jaren steeds hechter werd. Olympia hoorde de post door de brievenbus in de voordeur vallen, ging die halen, gooide alles op tafel en ging verder met de lunch voor Max. Op bijna hetzelfde moment hoorde ze de deurbel. Max was thuis uit school en ze verheugde zich op de middag met hem. De vrijdagen die ze samen doorbrachten, waren altijd bijzonder. Olympia wist dat ze het beste van twee werelden had, een carrière waarvan ze hield en die haar voldoening gaf, en een gezin dat de kern en het middelpunt van haar emotionele bestaan vormde. Ze leken elkaar te versterken en aan te vullen.

Olympia ging die middag met Max naar voetbaltraining. Ze vond het heerlijk om haar vrije tijd door te brengen met haar kinderen. De tweeling zou later die dag thuiskomen, na hun eigen schoolactiviteiten, die in hun geval bestonden uit softbal, tennis, zwemmen en, indien mogelijk, jongens. Dat laatste was vooral Virginia's hobby. Veronica was net als haar moeder wat gereserveerder, schuchterder, en ze was ontzettend kieskeurig over met wie ze omging. Officieel was Virginia de populairste van de twee, en Veronica de betere leerling. Beide meisjes waren toegelaten tot Brown in de herfst, en deden eindexamen in juni.

Charlie was toegelaten tot Princeton, net als zijn vader en drie generaties Walkers voor hem, maar hij had besloten om in plaats daarvan naar Dartmouth te gaan waar hij ijshockey speelde, en Olympia bad dat hij desondanks zou afstuderen mét tanden in zijn mond. Hij zou over een week thuiskomen voor de zomer en zou, nadat hij zijn vader, stiefmoeder en drie halfzusjes in Newport had bezocht, op een kamp in Colorado les gaan geven in paardrijden en het verzorgen van de paarden. Hij had zijn vaders liefde voor de ruitersport geërfd, was goed in polo, maar hield toch meer van de ongedwongen kanten van de sport. De hele zomer paardrijden en kinderen lesgeven leek hem wel leuk, en Olympia en Harry waren het daarmee eens. Het enige wat zijn stiefzoon naar Harry's idee niet moest doen, was de zomer verbeuzelen met party's, zoals zijn vader in Newport. Harry vond Chaunceys hele levensstijl, en iedereen die daarbij betrokken was, tijdverspilling. Het deed hem altijd plezier te zien dat Charlie heel wat meer inhoud en hart had dan zijn vader. Hij was een prima jongeman met een goed verstand, een warm hart en degelijke principes en meningen.

De meisjes gingen met vrienden naar Europa, een cadeau voor hun diploma, en Olympia, Harry en Max zouden hen in augustus in Venetië treffen. Daarna gingen ze met z'n allen per auto via Umbrië en het Comomeer naar Zwitserland waar Harry verre familie had. Olympia verheugde zich op de reis. Kort na hun terugkeer zou ze de meisjes naar Brown brengen, en dan was er alleen nog maar Max met haar en Harry. Het huis leek tegenwoordig al zo stil, nu Charlie weg was. Het vertrek van de meisjes zou echt een verlies voor haar zijn. Ze waren nu al bijna nooit thuis, met de diploma-uitreiking en de vrijheid zo dichtbij. Ze had Charlie al zo gemist de afgelopen drie jaar. Het speet haar dat zij en Harry niet hadden besloten meer kinderen te nemen, maar met bijna vijfenveertig zag ze zichzelf niet weer opnieuw beginnen met luiers en alles wat daarbij hoorde. Die tijd was voor haar voorbij en Max, die hen nog nader tot elkaar had gebracht, leek een ongelooflijk geschenk.

Zodra Olympia de bel hoorde holde ze naar de deur om open te doen, en daar stond Max in alle glorie van een vijfjarige, met een brede, vrolijke grijns terwijl hij zijn armen om zijn moeders nek sloeg en haar een pakkerd gaf, zoals hij altijd deed wanneer hij haar zag. Hij was een blijmoedig, liefdevol jongetje.

'Het was een gewéldige dag, mama!' zei hij enthousiast. Max vond alles in het leven geweldig: zijn ouders, zijn zussen, zijn broer, die hij zelden zag maar op wie hij dol was, zijn grootmoeder, de sporten die hij beoefende, de films die hij zag, het eten dat zijn moeder hem voorzette, zijn juf en zijn vriendjes op school. 'We kregen taartjes omdat Jenny jarig was! Met chocolade en strooisel!' Hij zei het alsof het een heel bijzondere gebeurtenis was, hoewel Olympia wist, omdat ze wel eens als vrijwilliger in zijn kleuterklasje hielp, dat er vrijwel elke week een verjaardag was, mét chocoladetaartjes en strooisel. Maar voor Max was elke dag, en alles wat daarin gebeurde, geweldig en nieuw.

'Dat klinkt heerlijk.' Ze keek hem stralend aan en zag dat zijn hele t-shirt vol verfspatten zat. Hij gooide zijn sweatshirt op een stoel, en ze zag dat zijn tennisschoenen ook vol verf zaten. Max deed alles met volle overgave. 'Hebben jullie geschilderd vandaag?' vroeg ze, terwijl ze aan de grote ronde tafel ging zitten waaraan het gezin de meeste maaltijden gebruikte. Er was wel een mooie eetkamer, met veel geërfd antiek, maar die gebruikten ze alleen maar voor de zeldzame dinertjes die ze gaven, en op feestdagen zoals Kerstmis, Chanoeka, Pascha en Thanksgiving. Ze vierden zowel de joodse als de christelijke feestdagen, dat vonden ze eerlijk tegenover al hun kinderen. Ze wilden dat ze begrip en respect toonden voor beide tradities. In het begin had Olympia's schoonmoeder daar nogal wantrouwig tegenover gestaan, maar nu moest ze stiekem toegeven dat ze het wel leuk vond, 'voor de kinderen'. De keuken was het middelpunt van het familieleven, en het zenuwcentrum van Olympia's activiteiten. Er stond een klein bureau in de hoek, met een computer en constant een gevaarlijk hoog oprijzende stapel papieren waarvan de meeste met de familie te maken hadden. Ze had boven, naast de slaapkamer, nog een kleine kamer die ze als kantoor gebruikte op vrijdagochtend, en af en toe 's avonds als ze een grote zaak had en werk mee naar huis had genomen. Meestal probeerde ze haar praktijk op kantoor te laten en richtte ze haar aandacht op de kinderen als ze thuis was. Maar het goochelen met beide levens viel niet altijd mee. Harry en de oudere kinderen bewonderden haar om hoe goed ze dat deed. Max leek het niet te merken. Alles wat er in huis gebeurde was gericht op het gezin en niet op haar juridische werk. Ze deed haar best om die twee werelden gescheiden te houden. Ze praatte zelden over haar werk met haar kinderen, alleen als ze ernaar vroegen. Thuis praatte ze liever over wat zij deden. En ze had alleen maar een oppas voor Max gedurende de uren dat ze aan het werk was, en geen minuut langer. Ze vond het heerlijk om met hem samen te zijn en genoot van elke minuut.

'Hoe wist je dat we vandaag geschilderd hebben?' vroeg Max, terwijl hij een hap nam van de kalkoensandwich die ze voor hem had gemaakt. Ze deed dat precies zoals hij het lekker vond, met de juiste hoeveelheid mayonaise en zijn favoriete chips. Haar moederlijke vaardigheden waren van hoog niveau en wat Max betrof top. Haar man en de drie andere kinderen waren het daarmee eens. Ze kon lekker koken, was een liefhebbende moeder, en ze was altijd beschikbaar om naar hun problemen te luisteren en die op te lossen. Ze was op de hoogte van bijna alles wat ze deden. Geheimen verklapte ze nooit, en ze gaf behoorlijk goed advies als het om romantische problemen ging, althans volgens Virginia. Veronica sprak meestal niet over haar verliefdheden, en Charlie ook niet. Hij hield zijn relaties in college voor zichzelf, net zoals hij had gedaan toen hij nog thuis was en naar school ging. Charlie was altijd discreet en erg op zichzelf geweest. Harry zei dat hij een 'mensch' was, een integere en hoogstaande man. Soms zei hij dat Olympia ook een 'mensch' was, ook al was ze een vrouw. Ze wist dat dat van hem een echt compliment was. 'Ik heb bovennatuurlijke gaven,' zei Olympia in antwoord op Max' vraag. Glimlachend keek ze in de donkerbruine ogen, die zo op die van zijn vader leken. Zijn haar was donker en glanzend, het was haast blauw te noemen. 'Het kan ook zijn dat de verf op je shirt me een beetje op weg hielp.'

Ze zei niets over de schoenen, en ze was er zeker van dat hij het niet gemerkt had. Max was dol op tekenen en schilderen en was ook een verwoed lezer, net als Charlie en Veronica. Om Virginia haar leesopdrachten voor school te laten doen was een constant gevecht. Ze vond dat ze belangrijkere dingen te doen had, zoals e-mailen met haar vriendinnen, telefoneren of naar mtv kijken.

'Wat betekent bovennuurlijk ook weer?' Max trok een nadenkend gezicht terwijl hij op een mondvol chips zat te kauwen. Hij probeerde zich de betekenis van het woord te herinneren, maar slaagde daar niet in. Voor zijn leeftijd beschikte hij over een groot vocabulaire.

'Bovennatuurlijk. Het betekent dat ik weet wat je denkt,' legde ze uit terwijl ze probeerde niet te lachen. Hij was zo verdomd schattig.

'Ja.' Hij knikte met een blik vol bewondering. 'Dat weet je altijd. Ik denk dat alle moeders dat weten.' Voor hem was het vanzelfsprekend dat ze alles wist.

Olympia was van mening dat vijf een geweldige leeftijd was. Telkens als een van de meisjes haar vertelde wat een monster ze was, had ze nog steeds Max om haar te verzekeren dat ze foutloos was. Dat was geruststellend, en dat was het zeker de afgelopen paar jaar geweest, terwijl de tweeling haar weg zocht door de klippen en gevaren van de puberteit. Met name Virginia, die het geregeld oneens was met haar moeder, vooral als het ging over dingen die ze niet mocht. De heftige debatten die Veronica met haar voerde, gingen over grotere zaken, meer over de ellende en de onrechtvaardigheid in de wereld.

Olympia vond dat opgroeiende meisjes, zacht uitgedrukt, heel wat moeilijker te hanteren waren dan kleine jongetjes, of zelfs dan hun oudere broer, die altijd rustig en gemakkelijk en buitengewoon redelijk was geweest. Charlie was de onderhandelaar en vredestichter van de familie. Hij wilde dat iedereen goed met elkaar omging, vooral de twee takken van zijn uitgebreide familie. Hij begreep vaak de standpunten van zowel zijn vader als zijn moeder, die nogal uiteenlopend waren, en kwam dan tussenbeide. En als een van zijn zusjes ruzie had met hun moeder, was het Charlie die onderhandelde en de vrede herstelde. Veronica was het heethoofd en de rebel van de familie met soms nogal gewaagde politieke opvattingen, en Virginia was, volgens haar tweelingzus, de afwijking in het gezin. Virginia hield zich over het algemeen meer bezig met haar uiterlijk en haar liefdesleven dan met diepgaande sociale of politieke kwesties. Veronica en Harry hadden 's avonds lange, verhitte discussies, hoewel hun meningen meestal verbluffend overeenkwamen. Virginia had heel andere interesses dan haar zus, en kon uren verdiept zijn in modebladen of de roddels over Hollywood lezen. Ze zei dat ze model wilde worden of naar de toneelschool wilde. Veronica wilde, net als Harry en haar moeder, rechten gaan studeren, en daarna misschien in de politiek gaan.

Charlie had zijn toekomst nog niet bepaald, hoewel hij nog maar een jaar te gaan had. Hij dacht erover om meteen na zijn studie bij de bank van zijn vaders familie te gaan werken, of misschien nog een jaar studeren in Europa. Max was de mascotte van het gezin en hij wist op momenten van spanning iedereen aan het lachen te maken. Ze konden het dan ook niet laten om hem elke keer als ze hem zagen even te knuffelen. Zowel zijn zussen als zijn broer waren stapel op hem. Max had nog nooit iemand ontmoet die hem niet leuk vond. Hij vond het heerlijk om bij zijn moeder in de keuken te zijn, zomaar voor de lol op de grond te liggen, te tekenen of dingen te bouwen met lego als zij aan het bellen was. Hij was makkelijk bezig te houden. Hij was haast altijd blij. Hij hield van alles op de wereld, vooral van de mensen die erop woonden. Olympia gaf hem een ijslolly van echt vruchtensap en een koekje, schonk voor zichzelf een glas ijsthee is, en nam de post door. Het was de afgelopen week lekker warm weer geweest, wat voor iedereen een verademing was. Eindelijk was het lente. Het warme weer liet altijd te lang op zich wachten wat haar betrof. Ze haatte de lange winters in het oosten. Tegen mei was ze de warme jassen, laarzen, winterkleren, wanten en de sneeuwstormen die zomaar opdoken in april, spuugzat. Ze kon nauwelijks wachten op de zomer en hun reis naar Europa. Zij, Max en Harry gingen voor twee weken naar Zuid-Frankrijk voor ze de meisjes in Venetië zouden ontmoeten. Tegen die tijd zou ze graag de verzengende zomerhitte van New York ontvluchten. Max ging tot hun vertrek naar een dagopvang, waar hij zich naar hartenlust met tekenen en schilderen kon bezighouden.

De restanten van Max' ijslolly dropen via zijn kin op zijn shirt terwijl hij zijn koekje at. Zijn moeder bekeek het laatste poststuk van de stapel en zette haar ijsthee neer. Het was een grote, ecru envelop die eruitzag als een invitatie voor een bruiloft, maar ze kon helemaal niemand bedenken die bij haar weten ging trouwen. Ze scheurde de envelop open, terwijl Max een liedje begon te neuriën dat hij op school had geleerd, en zag dat het geen uitnodiging was voor een trouwerij, maar voor een bal dat gehouden zou worden in december, een heel bijzonder bal. Het was een invitatie voor het zeer elitaire debutantenbal waar ze zelf op haar achttiende ook was geïntroduceerd in de society. Het heette The Arches naar de chique naam en vorm van het landgoed van de Astors waar het oorspronkelijk gehouden werd. Het landgoed was allang verdwenen, maar de naam had de jaren overleefd. Een aantal van de meest aristocratische families van de stad had het evenement aan het einde van de negentiende eeuw georganiseerd. De opzet van het debutantenbal was toen: het introduceren van jonge vrouwen in de society met als doel het vinden van een echtgenoot. In de honderdvijfentwintig jaar sinds de oprichting was de doelstelling van het bal uiteraard veranderd. De meisjes van nu verschenen lang voor ze achttien werden al in de 'society' en werden niet langer afgezonderd in klaslokalen. Tegenwoordig was het bal meer een heel speciaal sociaal gebeuren, een soort overgangsrite, en de bedoeling ervan ging niet verder dan plezier hebben in de zogenaamd chique kringen, en de gelegenheid om voor één speciale avond een prachtige witte avondjurk te dragen. Het leek wel een beetje op een bruiloft met allerlei ouderwetse tradities, zoals de reverence die de meisjes maakten als ze door een poort van bloemen de balzaal betraden, de eerste officiële dans met hun vader, altijd een waardige, gracieuze wals, net zoals in Olympia's tijd en lang daarvoor. Het was een opwindend moment in het leven van de jonge meisjes die waren uitgenodigd, om hun debuut te maken op The Arches, en de meesten van hen zouden de herinnering hun leven lang koesteren, tenminste, als er niemand stomdronken werd, niemand ruzie kreeg met haar begeleider en er vóór de presentatie niet iets vreselijks gebeurde met een van de jurken. Behoudens kleine ongelukjes was het een leuke avond en, toegegeven, ook nogal ouderwets en elitair, maar het deed niemand kwaad. Olympia had nog steeds prettige herinneringen aan haar eigen debuut en had altijd aangenomen dat haar dochters ook naar het debutantenbal zouden gaan.

Ze wist heus wel dat het volkomen onbelangrijk was in het hele wereldgebeuren, maar ook hoe leuk het kon zijn voor de meisjes die eraan deelnamen. Het was een onschuldige, hoewel enigszins frivole mijlpaal in een meisjesleven. Ze wist ook dat Chauncey verwachtte dat de meisjes het zouden doen, en ontsteld zou zijn als ze niet gingen. In tegenstelling tot Olympia vond hij, om foute redenen, de introductie van een meisje op het debutantenbal van het grootste belang. Ze was er zeker van dat Veronica zou tegensputteren, en dat Virginia zo opgewonden zou zijn dat ze meteen zou willen gaan winkelen.

Niemand werd meer verondersteld een echtgenoot te vinden op deze bals, hoewel in zeldzame gevallen op die avond een serieuze romance ontstond die jaren later tot een bruiloft zou leiden. De meisjes werden over het algemeen begeleid door broers of neven of jongens met wie ze op school hadden gezeten. Het werd als vragen om problemen beschouwd het zeven maanden van tevoren aan een vriendje te vragen. Op die leeftijd, vlak voor er naar college gegaan werd, duurden romances meestal niet tot december, hoe hevig ze in juli ook waren. De hele bedoeling van de avond was nu het opslaan van een sprookjesachtige herinnering die ze altijd konden bewaren, en plezier hebben terwijl ze dat deden. Olympia was niet verbaasd, maar toch verheugd dat ze waren gevraagd. Ze had zich de laatste jaren dermate gedistantieerd van het societygebeuren dat er een vage, maar onwaarschijnlijke mogelijkheid was dat de meisjes van de lijst geschrapt waren. Beide meisjes gingen naar Spence, een school waarvan veel meisjes debutantes werden in de winter van hun eerste jaar op college. Er waren natuurlijk andere opties, en andere debutantenbals voor de iets minder adellijke meisjes. Maar The Arches was altijd gezien als het ultieme debutantenbal van de New Yorkse society.

Olympia had zevenentwintig jaar geleden haar debuut gemaakt, zoals haar moeder en beide grootmoeders voor haar, en weer veel eerder haar overgrootmoeders. Het was een traditie en ze ging er samen met haar dochters van genieten, ongeacht hoe de wereld en de gemeenschap in zijn geheel, en ook haar eigen wereld, intussen veranderd was. Tegenwoordig werkten vrouwen, mensen trouwden later dan ooit, en het was volkomen acceptabel helemaal niet te trouwen. En wat Olympia betrof had blauw bloed of de society niets te maken met wie je trouwde. Ze wilde alleen maar dat haar dochters met een goede, degelijke, betrouwbare, intelligente man zouden trouwen die hen goed zou behandelen. Bij voorkeur een man als Harry, en niet zo een als hun vader. Nee, het bal was voornamelijk een excuus om er mooi uit te zien, lange witte handschoenen en een prachtige witte avondjurk te dragen, vaak de eerste die de debutantes ooit aan hadden gehad. Het zou leuk zijn om Veronica en Virginia te helpen bij het uitzoeken van een jurk, vooral omdat ze wist dat de keuze van de meisjes heel verschillend zou zijn, zoals bij alles. Met een tweeling naar het debutantenbal gaan zou de pret voor haar verdubbelen. Ze zat met een dromerige glimlach bij de herinnering aan het verleden naar de invitatie te staren, terwijl Max naar haar zat te kijken. Hij zag zijn moeder niet vaak met zo'n blik op haar gezicht. Ze voelde zich haast weer een jong meisje terwijl de herinneringen aan haar eigen debuut bij haar terugkwamen, en Max bekeek haar met belangstelling. Hij begreep dat ze aan iets dacht wat haar blij maakte.

'Wat is dat, mam?' vroeg Max. Hij veegde het druivensap van zijn kin met zijn hand en veegde die vervolgens af aan zijn jeans in plaats van aan het servet.

'Het is een invitatie voor je zussen,' zei ze, en ze schoof hem terug in de envelop. Ze bedacht dat ze het comité een duplicaat van de uitnodiging moest vragen zodat ze voor elk van de meisjes een album kon maken, net zoals zij er een van haar eigen debuut had, en dat nu weggestopt lag in de boekenkast boven. Op een dag zou het leuk zijn om het te hebben en het met hun eigen dochters te bekijken. De tweeling had haar album vaak bekeken toen ze klein waren. Virginia zei altijd, toen ze ongeveer Max' leeftijd had dat hun mama eruitzag als een sprookjesprinses.

'Is het een uitnodiging voor een verjaardagsfeestje?' Max keek haar nieuwsgierig aan.

'Voor een debutantenbal, waar meisjes naar buiten treden,' verklaarde ze. 'Dat is een groot feest waarop je een prachtige witte jurk draagt.' Zoals ze het zei klonk het als iets sprookjesachtigs, zoals Assepoester voor een avond naar het bal mag, wat het eigenlijk ook was.

'Waar treden ze dan uit?' vroeg Max met een verbaasd gezicht en zijn moeder lachte.

'Dat is een goede vraag. Je komt niet echt ergens uit. Vroeger kwamen meisjes uit hun huis om een man te vinden. Nu gaan ze gewoon naar een feest en hebben plezier.'

'Gaan Ginny en Ver trouwen?' Max keek bezorgd. Hij wist dat ze weggingen naar college, maar trouwen leek hem heel wat heftiger.

'Nee, schat. Ze gaan zich gewoon heel mooi aankleden en dan naar een feest. Papa en ik gaan ook om te kijken. Papa zal met ze dansen en hun eigen vader ook. Oma Frieda gaat ook mee en dan komen we allemaal weer thuis.'

'Dat klinkt saai,' zei hij prozaïsch. 'Naar zijn idee waren verjaardagspartijtjes heel wat leuker. 'Moet ik ook mee?'

'Nee. Alleen grote mensen.' Volgens de traditie van het evenement werden personen die de debuutleeftijd nog niet hadden bereikt, niet toegelaten. Ze verwachtte dat een van hen Charlie als begeleider zou willen, maar ze had geen idee wie de andere mee zou vragen. Waarschijnlijk een van hun vrienden. Dat moesten zij maar uitmaken. Ze vermoedde dat Veronica Charlie zou kiezen, en dat Ginny een vriend zou vragen. Ze hadden vier weken de tijd om te reageren, maar er was geen reden om te wachten. Ze zou de cheque volgende week opsturen. Het inschrijfgeld was laag en ging naar een daartoe aangewezen liefdadige instelling. Het was niet mogelijk om je in te kopen voor het bal. Het ging niet om geld, het ging erom gevraagd te worden, ofwel vanwege overerving, zoals in het geval van haar dochters, of vanwege iemands adellijke voorvaderen en connecties, wat voor haar dochters ook gold, hoewel Olympia er nooit prat op ging hoe hoog haar familie op de sociale ladder stond. Voor hen was het gewoon een feit, iets wat bij hun geschiedenis en hun leven hoorde. Ze dacht er zelfs nooit over na. Ze was veel trotser op haar eigen gezin en hun prestaties dan op het 'blauwe bloed' van haar familie.

Max ging naar boven om in zijn kamer te spelen. Harry belde en zei dat hij laat thuis zou komen. Hij had na de middagzitting een bespreking met twee andere rechters, en ze kreeg de kans niet om hem over de invitatie te vertellen. Het was leuk, maar ook weer niet zo belangrijk. Ze zou het hem 's avonds wel vertellen als ze het ook aan de meisjes vertelde. Nu moest ze zich haasten om Max naar voetballen te brengen. Na afloop stopten ze onderweg om boodschappen te doen, en toen zij en Max thuiskwamen waren de meisjes er al. Ze hadden alle twee haast om uit te gaan, elk met een verschillende groep vrienden. Harry kwam nog later thuis dan verwacht, en net toen Olympia stond te koken en de meisjes langs vlogen op weg naar buiten, zei Max dat hij misselijk was en hij begon prompt over te geven.

Het was halftien toen ze hem eindelijk in bed had nadat hij nog twee keer had overgegeven en hij viel meteen in slaap. Harry zei dat hij bekaf was en Olympia zette hun avondeten in de ijskast en nestelde zich naast hem op de bank in de studeerkamer. Ze had zich twee keer omgekleed en haar haar gewassen en ze zag er afgepeigerd uit, terwijl Harry naar een berg papieren zat te kijken die hij voor het weekend van kantoor mee naar huis had genomen. Hij keek haar met een warme glimlach aan, blij haar te zien en een rustig moment met haar te hebben na een chaotische avond.

'Welkom in het echte leven.' Ze keek hem medelijdend aan. 'Het spijt me van het avondeten.'

'Ik had toch geen trek. Zal ik iets voor je klaarmaken?' bood hij grootmoedig aan. Hij hield van koken en was een heel wat creatievere kok dan zij. Zijn specialiteiten waren omelet en Thais eten. Hij was in geval van nood altijd bereid om voor het gezin te koken, vooral als zij door de week opgehouden werd op kantoor, wat zelden voorkwam, of als er iets met een van de kinderen was, zoals vanavond met Max. Ze hadden een oppas voor Max op de dagen dat ze werkte, en zij en Harry deden altijd hun best om van kantoor direct naar huis te komen op die dagen. Maar ze schudde haar hoofd. Zij had ook geen trek. 'Gaat het weer met Max?'

'Ik denk het wel. Hij heeft vandaag bij voetbal als een gek rondgerend en een treffer in zijn maag gekregen. Het komt of daardoor, of het is een virus. Ik hoop dat de anderen niet ziek worden.' Er kon van alles gebeuren met vier kinderen in huis, of nu dan drie, en het griepvirus verspreidde zich razendsnel, ook bij hen. Ze hadden er al jaren mee te maken. In het begin was het een schok geweest voor Harry, maar hij was er inmiddels aan gewend.

Max bleek de volgende ochtend nog steeds ziek te zijn en hij had een lichte koorts, waaruit ze opmaakte dat het griep was en niet een gevolg van zijn inspanningen bij voetbal. Olympia ging de deur uit om video's voor hem te huren terwijl Harry bij hem bleef. Max sliep het grootste deel van de middag. De meisjes waren bijna het hele weekend uit, en Ginny bleef bij een vriendin slapen. Het waren de laatste loodjes voor hen, de laatste weken van hun laatste schooljaar, en er was veel te beleven.

Het was zondagavond voor iedereen weer thuis was. Max voelde zich prima en iedereen zat aan de keukentafel. Harry en Veronica deden een kaartspelletje met Max, Ginny zat een tijdschrift te lezen en Olympia maakte het avondeten klaar. Ze vond het heerlijk als het hele gezin bij elkaar was en ze allemaal bij zich te hebben als ze stond te koken. Daarom hadden ze een grote, gezellige keuken gemaakt. Voor het eerst in twee dagen dacht ze aan de invitatie die vrijdag was gekomen. Ze haalde net twee kippen uit de oven toen ze naar de tafel keek en het vertelde.

'Meisjes, jullie zijn uitgenodigd voor het debutantenbal in The Arches,' zei ze terloops. Ze pakte een pan gebakken aardappeltjes uit de oven en zette die neer op het keukenblad toen Veronica opkeek. Ze wist wat The Arches was en had die week al verscheidene meisjes van school erover horen praten. Alle invitaties waren verstuurd, en iedereen die was uitgenodigd wist dat inmiddels.

'Stom gedoe,' zei Veronica vol afkeer, terwijl ze Max en Harry nieuwe kaarten gaf. Ze speelden Go Fish en tot nu toe had Max, tot zijn grote vreugde, steeds gewonnen. Hij vond het heerlijk om spelletjes van zijn ouders en zussen en broer te winnen.

'Wat zei je net, mam?' vroeg Ginny terwijl ze geïnteresseerd opkeek. Het waren alle twee bloedmooie, blauwogige blondines. Ginny's lange haar viel los over haar schouders, en ze had een beetje make-up op. Veronica droeg het haar in een vlecht, haar gezicht was schoongewassen en ze had geen behoefte aan make-up als ze een kaartspelletje deed met haar stiefvader en haar broertje, of eigenlijk bijna nooit. Hun uiterlijk was identiek, hun stijl duidelijk verschillend. Dat hielp altijd om ze uit elkaar te houden, wat Harry in de loop der jaren erg nuttig was gaan vinden. Als ze hetzelfde gekleed waren geweest en hun haar op dezelfde manier hadden gedragen, was hij in de problemen gekomen. Zonder de aanwijzing van kleren, kapsels of make-up, was hun moeder eigenlijk de enige die wist wie wie was. Zelfs Max vergiste zich wel eens en daar plaagden ze hem mee.

'Ik zei dat jullie allebei zijn uitgenodigd voor het debutantenbal in december in The Arches. De invitatie is van de week gekomen.' Ze keek blij voor hen beiden terwijl ze boter bij de gebakken aardappeltjes deed en de kip aansneed. De sla was al klaar.

'Je verwacht toch niet van ons dat we daarheen gaan, hè?' Veronica trok een misprijzend gezicht toen Olympia knikte, en Virginia liet een brede glimlach zien.

'Wat gaaf, mam! Ik was bang dat ze ons niet zouden vragen. Alle meisjes op school die gaan, hebben hun invitatie al aan het begin van de week gekregen.' Hun vader had jaren geleden al wrevelig opgemerkt dat ze, dankzij hun moeders bekering tot de joodse leer, wel van de lijst geschrapt zouden worden.

'Jullie invitaties zijn vrijdag gekomen, maar omdat Max ziek werd ben ik vergeten het tegen jullie te zeggen,' antwoordde Olympia.

'Wanneer kunnen we gaan winkelen?' Dat was uiteraard Ginny, en hun moeder draaide zich met een grijns om.

Veronica sprong op en keek haar zus verontwaardigd aan. 'Winkelen? Ben je gek geworden? Bedoel je dat je deel wilt uitmaken van deze elitaire, discriminerende vertoning? Allemachtig, Ginny, haal je hoofd eens vijf minuten uit die filmblaadjes van je. Ze vragen je niet om voor een dag koningin te worden of om je een prijs te geven, ze vragen je om iedereen die geen traditionele, blanke, protestantse Amerikaan is, te discrimineren, en jezelf volkomen voor schut te zetten in een volkomen waardeloze, ouderwetse traditie.' Haar ogen schoten vuur en haar zus en haar moeder keken haar stomverbaasd aan. Olympia had wel verwacht dat ze een beetje zou tegensputteren, maar niet dat ze helemaal door het lint zou gaan.

'Laten we nou niet overdrijven. Niemand heeft je gevraagd je bij een fascistische beweging aan te sluiten, Veronica. Het is maar een debutantenbal.'

'Wat is het verschil? Zijn er Afro-Amerikanen in The Arches? Hoe zit het met Joden? En met Latijns-Amerikanen of Aziaten? Hoe kun je zo hypocriet zijn, mam? Je bent zelf Joods. Je bent met Harry getrouwd. Als je ons hiertoe dwingt, is het als een klap in zijn gezicht.' Veronica was buiten zichzelf van gerechtvaardigde verontwaardiging, en Virginia zag eruit alsof ze zou gaan huilen. 'Niemand geeft Harry een klap in het gezicht. Het is een volmaakt onschuldig debutantenbal waar jullie mooie witte jurken dragen, een reverence maken en jullie je amuseren. En ik heb geen idee wie er nog meer zullen zijn en van welk ras ze zijn. Ik ben al jaren niet meer naar zo'n bal geweest.'

'Dat is flauwekul, mam. Je weet best dat dit alleen voor de "betere" Amerikaan is, en het is alleen maar bedoeld om mensen buiten te sluiten. Niemand met een geweten zou daaraan mee moeten doen, en ik doe het dan ook niet. Het kan me niet schelen wat jij zegt of wat Ginny doet, ik ga niet.' Veronica wond zich steeds meer op en Virginia barstte in tranen uit.

'Rustig nu,' zei Olympia kalm maar vastberaden, ze was enigszins van haar stuk gebracht door Veronica's overdreven reactie. Harry zat het geheel met verbazing te bekijken.

'Mag ik vragen waar we het over hebben? Van wat ik eruit opmaak zijn de meisjes uitgenodigd voor een bijeenkomst van de Ku-Klux-Klan en wil Veronica de invitatie afslaan.'

'Precies,' zei Veronica terwijl ze briesend door de keuken liep, en Virginia haar moeder vol ontzetting aankeek.

'Bedoel je dat we er niet heen kunnen?' vroeg Ginny paniekerig. 'Mam, laat haar het niet verpesten... íedereen gaat. Twee meisjes hebben dit weekend al hun jurk gekocht bij Saks!' Ginny was duidelijk bang dat ze te laat zou komen.

'Nu zijn jullie alle twee even stil,' zei Olympia terwijl ze het eten op tafel zette, Virginia een tissue gaf, en probeerde een rust uit te stralen die ze niet voelde. Ze had van geen van beide meisjes zo'n overdreven reactie verwacht. 'We zullen erover praten. Het gaat verdorie niet over een bijeenkomst van de Ku-Klux-Klan, Veronica. Het is een debutantenbal. Ik ben er geweest, je grootmoeders zijn er geweest en je overgrootmoeders zijn er geweest. En jij zult er, samen met je zus, plezier hebben.'

'Ik stérf nog liever!' schreeuwde Veronica tegen haar.

'Mam, ik wil erheen!' zei Ginny. Ze begon nog harder te huilen en sprong ook op van haar stoel.

'Echt iets voorjou!' schreeuwde Veronica tegen haar zus, en ook zij kreeg tranen in haar ogen. 'Het is het stomste idee dat ik ooit heb gehoord. Het is beledigend. Het maakt ons tot snobistische, racistische randdebielen! Ik loop nog liever mee in een vredesmars, of ga greppels graven in Appalachia of Nicaragua of weet ik veel waar, dan in een stomme witte jurk te gaan pronken voor een stelletje onbenullige, snobistische mensen met volkomen foute politieke ideeën! Mam,' zei ze tegen haar moeder met een ijzige blik in haar ogen, 'ik doe het níet! Het kan me niet schelen wat je met me doet. Ik doe het níet!' Toen wendde ze zich tot haar zus met een blik van uiterst verontwaardigde weerzin. 'En als jij wel wilt gaan, ben je naar mijn mening gestoord!' Met die woorden stormde ze de keuken uit, en even later hoorden ze haar de deur van haar kamer dichtsmijten, terwijl Ginny midden in de keuken stond te snikken.

'Dat doet ze nou altijd! Dit mag je niet toelaten, mam! Ze verpest alles!'

'Ze heeft niet alles verpest. Jullie reageren allebei overdreven. We zullen het over een paar dagen bespreken, als iedereen een beetje gekalmeerd is. Ze trekt wel bij. Laat haar maar even met rust.'

'Die trékt niet bij,' zei Ginny met een gekweld gezicht. Ze is een communiste en ik haat haar!' En met die uitspraak rende ze in tranen de keuken uit. Even later hoorden ze ook haar deur met een klap dichtslaan, en Harry keek zijn vrouw over de tafel heen verbijsterd aan.

'Mag ik vragen wat er gaande is? Wat zijn The Arches in godsnaam, en wat is er in de meisjes gevaren?' Het leek wel of twee van hun kinderen gek waren geworden. Max begon aan zijn gebakken aardappelen en schudde zijn hoofd.

'Mam wil dat ze een man vinden,' zei Max simpelweg, 'en ik geloof dat ze dat niet willen. Ginny misschien wel, want die houdt meer van jongens dan Ver. Volgens mij wil Ver helemaal niet trouwen. Heb ik gelijk, mam?'

'Nee... ja... nee, natuurlijk niet.' Olympia zag er verward uit toen ze ging zitten en hen beiden aankeek. 'Vroeger ging het er wel om een man te vinden, maar nu niet meer,' legde ze Max nog eens uit. Toen keek ze Harry aan terwijl ze een haarlok uit haar ogen veegde. De keuken leek plotseling veel te warm. De avond was veel verhitter geworden dan ze had verwacht. Ze was zichtbaar van streek vanwege de meisjes. Ze wendde zich tot Harry en probeerde rustiger over te komen dan ze zich voelde. 'De meisjes zijn uitgenodigd om te debuteren in The Arches. De invitatie is vrijdag gekomen. Ik dacht dat het leuk voor ze zou zijn. Ik heb mijn debuut gemaakt in The Arches, en eerlijk gezegd, Harry, betekent het niet zoveel.'

'Het spijt me, maar ik snap het nog steeds niet. De enige "arches" die ik ken zijn die bogen van McDonald's. Waarom maken we ruzie over die twee die naar buiten komen uit McDonald's? Iets zegt me dat ik een belangrijk stuk informatie mis.'

'The Arches is een debutantenbal. Het is het oudste en meest gerespecteerde in de stad. In aanzienlijke sociale kringen wordt het beschouwd als een belangrijk evenement. Toen ik hun leeftijd had was het veel belangrijker. Mijn moeder, mijn beide grootmoeders en mijn overgrootmoeders hebben daar hun intrede in de societywereld gedaan. Tegenwoordig is het gewoon een leuk feest, en ook een beetje een oude traditie. Het is onschuldig. Ze dragen mooie jurken en walsen met hun vader. Veronica probeert er een politiek gebeuren van te maken. Dat is het niet. Het is verdorie gewoon een feest en Ginny wil er blijkbaar heen.'

'Kan iedereen zich voor dit evenement inschrijven?' vroeg Harry voorzichtig.

'Nee, je hebt een uitnodiging nodig. De meisjes hebben er een vanwege hun afkomst,' zei ze simpelweg.

'Worden mensen van andere rassen of religies uitgesloten?' vroeg Harry op de man af. Nu aarzelde Olympia even voor ze antwoord gaf, terwijl Max kans zag zijn gebakken aardappelen te eten en hen tegelijkertijd met belangstelling te observeren. Hij liet de boter onbekommerd over zijn shirt druipen.

'Waarschijnlijk. Vroeger wel. Ik weet niet wat tegenwoordig hun beleid is.'

'Te oordelen naar Veronica's reactie, lijkt ze er meer van te weten dan jij. Als wat zij zegt waar is en zwarte, Aziatische en Latijns-Amerikaanse meisjes er niet heen kunnen, ben ik het met haar eens. En ik neem aan dat Joodse meisjes ook op hun zwarte lijst staan.'

'O, in vredesnaam, Harry. Ja, het is bedoeld voor de hogere kringen. Mensen doen dat al jaren. Het is ouderwets, traditioneel Amerikaans, maar dat is de maatschappijstructuur ook, en dat zijn clubs ook. Wat dacht je van clubs die geen vrouwen toelaten?'

'Ik ben geen lid van zulke clubs,' zei hij bondig. 'Ik ben rechter bij het hof van appel, ik kan me niet veroorloven een betrekking te onderhouden met een organisatie die discrimineert, en deze is dat kennelijk. Je weet hoe ik over dat soort dingen denk. Denk je dat ze onze dochter, als we er een hadden, zouden uitnodigen als ze wisten dat je nu Joods bent?' Dat was een interessante vraag, maar de meisjes waren niet Joods, en ze stamden uit twee machtige, bekende, aristocratische, puur Amerikaanse families. En zij en Harry hadden geen dochter. Het was dus een hypothetische vraag. Ze wist zeker dat Chauncey verwachtte dat zijn dochters naar het debutantenbal zouden gaan. Hij zou het verschrikkelijk vinden als ze niet gingen. Maar hoewel ze veel liberaler was dan haar ex-man of zijn vrouw, vond ze het nog steeds een onschuldige traditie. Ze vond dat Harry overdreven reageerde, en de meisjes ook.

'Ik begrijp dat het discriminerend overkomt, maar het is niet de bedoeling om mensen te kwetsen, alleen maar om een stel meisjes een leuke avond te bezorgen. Ze voelen zich als Assepoester. Ze dragen een mooie witte jurk, en om middernacht is het afgelopen. Is dat zo vreselijk, zo verkeerd? Waarom moet daar zo'n heisa over gemaakt worden?'

'Omdat het mensen uitsluit. Nazi-Duitsland was op dezelfde principes gebaseerd. Dit is een Arisch, elitair feest en de meisjes die geïntroduceerd worden, als je het zo noemt, zijn waarschijnlijk Arisch. Misschien hebben ze een paar excuus-Joden, maar het hele concept is fout, het principe is fout. Joden worden al duizenden jaren gediscrimineerd. Ik steun die traditie niet. Om in de wereld van vandaag politiek correct te zijn, zou iedereen die dat wil zich moeten kunnen inschrijven.'

'Als dat zo was, zouden er geen clubs bestaan. Zouden er geen particuliere scholen bestaan. Oké, noem het een club voor de bovenlaag waar hun dochters hun debuut maken. Ik begrijp alleen niet waarom dit een politieke kwestie moet zijn. Waarom kan dit niet gewoon een leuke avond voor de meisjes zijn en daarmee uit?'

'Mijn moeder is een overlevende van de Holocaust,' zei hij veelbetekenend. 'Dat weet je. Mijn vader was dat ook. Hun voltallige families zijn uitgeroeid door mensen die Joden haatten. De mensen die dit feest organiseren zijn racisten naar mijn idee. Het staat lijnrecht tegenover alles waar ik voor sta en waarin ik geloof. Ik wil niets met een evenement als dit te maken hebben.' Hij praatte tegen haar alsof ze net een hakenkruis op hun keukenmuur had geschilderd. Hij ontplofte bijna, en hun zoon, die naar hen zat te kijken, zag er plotseling angstig uit.

'Harry, alsjeblieft, maak er niet zo'n drama van. Het is een debutantenbal, meer niet.'

'Veronica heeft gelijk,' zei hij zacht, en hij stond op. Hij had geen hap van zijn eten genomen. Olympia had het vlees niet gesneden voor Max, dus verorberde hij zijn tweede portie aardappelen. Hij had honger. En grote mensen waren verwarrend. 'Ik vind niet dat de meisjes moeten deelnemen aan dit feest,' zei Harry vastberaden, 'of jij dat nou deed of niet. Ik geef mijn stem aan Veronica. En wat jouw besluit in deze ook zal zijn, je hoeft geen moment te verwachten dat ik erbij aanwezig zal zijn.' Hij gooide zijn servet op tafel en liep de keuken uit. Max keek zijn vader na en keek toen met zorgelijke ogen zijn moeder aan.

'Het lijkt wel of dat feest niet zo'n goed idee is,' zei Max somber. 'Iedereen wordt echt kwaad.'

'Ja, dat is zo,' zei Olympia met een zucht, terwijl ze weer ging zitten en hem aankeek. 'Het is gewoon een feest, Max, dat is alles.' Hij was de enige aan wie het nog uitgelegd moest worden, en hij was pas vijf.

'Gaan ze daar slechte dingen doen tegen Joden?' vroeg hij met een bezorgd gezicht. Hij wist van zijn grootmoeder dat mensen die nazi's heetten, vreselijke dingen hadden gedaan, hoewel hij niet precies wist wat. Hij wist dat ze dat met Joden hadden gedaan en hij wist dat hij en zijn ouders Joods waren, net als zijn grootmoeder en veel van zijn vriendjes op school.

'Natuurlijk gaan ze daar geen erge dingen met Joden doen,' zei Olympia met een geschokte blik. 'Papa was gewoon van streek. Niemand gaat iets tegen Joden doen.'

'Gelukkig,' zei Max, een beetje gerustgesteld. 'Ze gaan nu zeker niet naar het feest, hè? Ik denk dat Ginny een nieuwe jurk wilde.'

'Ja, dat wilde ze ook. Ik weet niet of ze gaan of niet, maar ik vind dat ze het moeten doen.'

'Zelfs als je er geen man voor ze kunt vinden?' vroeg Max belangstellend.

'Zelfs als we er geen man voor ze kunnen vinden,' zei Olympia glimlachend. 'We willen geen man voor ze, lieverd. We willen alleen maar een paar witte jurken en een paar jongens om met ze te dansen.'

'Ik denk niet dat papa gaat,' zei Max hoofdschuddend, terwijl zijn moeder het vlees voor hem sneed. Ze waren de enigen aan tafel, en Olympia had geen zin in eten. Ze wist dat de vader van de meisjes een stuip zou krijgen als ze niet naar het bal gingen. Politiek gezien stond hij lijnrecht tegenover Harry. Haar oude leven en haar leven van nu, zoals gekarakteriseerd door haar beide echtgenoten, hadden niets met elkaar gemeen. Zij was de brug tussen die twee.

'Ik hoop maar dat papa wel gaat,' zei Olympia tegen haar zoon. 'Het is echt leuk.'

'Het lijkt mij helemaal niet leuk,' zei Max, en hij schudde ernstig zijn hoofd. 'Ik vind dat Ginny en Ver niet naar buiten moeten komen,' zei hij, terwijl hij zijn moeder met grote ogen aankeek. 'Ik denk dat ze beter binnen kunnen blijven.' Gezien de reacties van iedereen die avond, begon ze er ook zo over te denken.

2

De volgende dag belde Olympia haar ex-man vanuit kantoor en legde hem de situatie uit. Ze vertelde hem simpelweg dat Virginia naar het bal wilde, dat Veronica er bezwaar tegen had en dat het mogelijk was dat Veronica bij haar standpunt zou blijven. Het was er die ochtend aan het ontbijt, voor ze naar school gingen, weer heftig aan toe gegaan. Veronica dreigde bij haar stiefgrootmoeder te gaan wonen als haar moeder haar niet toegaf, en Harry stemde daarmee in. Hij had nog olie op het vuur gegooid door te zeggen dat volgens hem geen van beide meisjes zou moeten gaan, en Ginny was in tranen naar school vertrokken nadat ze gezegd had dat ze hem haatte. Van de ene op de andere dag was er een burgeroorlog uitgebroken in het gezin. Virginia had de avond ervoor haar broer gebeld, en hoewel hij Veronica's bezwaren tegen het evenement begreep, koos hij toch partij voor Virginia en Olympia, en zei dat beide meisjes hun intrede moesten maken. Al hun nichtjes in Newport hadden het gedaan, en hij wist, net als Olympia, dat hun vader kwaad zou worden als ze niet gingen. Hoe je het ook wendde of keerde, iedereen zou ergens ongelukkig over zijn. Olympia en Harry hadden zelfs niet met elkaar gepraat toen ze beiden naar hun werk gingen, en dat was iets bijzonders. Ze hadden bijna nooit ruzie. Maar nu stonden ze lijnrecht tegenover elkaar.

Zoals te verwachten was, maakte Chauncey het niet beter, maar erger.

'Uit wat voor linkse opruiers bestaat dat huishouden van jou, Olympia, als Veronica denkt dat haar intrede in de society een belediging is voor het proletariaat? Jullie klinken mij als een stelletje communisten in de oren.' Het was precies het soort reactie dat Olympia van hem had verwacht. 'O, in godsnaam, Chauncey, het zijn nog maar kinderen. Die winden zich over alles op. Veronica heeft altijd extreme politieke ideeën gehad; ze is altijd voor de underdog opgekomen. Ze denkt dat ze een combinatie van Moeder Teresa en Che Guevara is. Daar groeit ze wel overheen. Dit is haar manier van uitdrukken. Ik denk dat ze over zeven maanden gekalmeerd is en ernaartoe zal gaan als we er nu niet te veel een punt van maken. Als we dat wel doen, gaat ze dwarsliggen. Laten we dus alsjeblieft redelijk zijn.' Iemand moest dat zijn. En blijkbaar was Chauncey dat niet van plan, wat haar niet verbaasde.

'Nu, laat ik je mijn standpunt in deze even duidelijk maken, Olympia,' zei hij op zijn bekende, ontzettend arrogante, zelfvoldane toon. 'Ik tolereer geen revolutionair als dochter, en ik vind dat het onmiddellijk in de kiem gesmoord moet worden. Dat had je jaren geleden al moeten doen toen ze die kant dreigde op te gaan. Ik tolereer dat communistische gezwets van geen van jullie, als je begrijpt wat ik bedoel. Als zij besluit dat het te 'rechts' is om haar debuut te maken in The Arches, zal ik volgend jaar haar lesgeld voor Brown niet betalen. Ze kan sloten gaan graven in Nicaragua of El Salvador, of waar het volgens haar ook nodig mag zijn, en kijken hoe het leven van een politieke radicaal haar bevalt. En als ze niet oppast, komt ze nog in de gevangenis terecht.'

'Ze komt niet in de gevangenis terecht, Chauncey,' zei Olympia op geërgerde toon. Hij was het andere einde van het spectrum en mogelijk was Veronica daarom zo extreem in haar reacties. Niemand ter wereld was zo snobistisch als Chauncey en zijn vrouw. Ze dachten dat iedereen in de wereld een polopony had, of zou moeten hebben en dat er, behalve degenen die boven aan de sociale ladder stonden, niemand bestond. Zij was ook niet dol op zijn standpunten. Als ze een ideologie zou moeten kiezen, koos ze die van Harry, maar hij stelde zich ook aan. 'Ze heeft een sterk maatschappelijk geweten. We moeten haar gewoon laten kalmeren en hopelijk ziet ze dan dat niemand hierdoor gekwetst zal worden. Het is gewoon een leuke avond, en leuk voor hen om ernaartoe te gaan. Ga niet met haar in discussie, en als je haar dreigt het studiegeld niet te betalen, heb je kans dat ze iets stoms doet en besluit helemaal niet naar school te gaan.'

'Dat komt ervan als je met een radicale Jood trouwt.' Zijn woorden kwamen hard aan, en ze zat roerloos op haar stoel. Dat hij zoiets durfde te zeggen! Ze kon hem wel wurgen.

'Wat zei je daar?' vroeg ze op ijzige toon.

'Je hebt me verstaan,' antwoordde hij op afgebeten, aristocratische toon. Hij klonk soms zo snobistisch dat het leek of hij in een film uit de jaren dertig zat. Behalve Chauncey, Felicia en een handjevol gelijkgestemde snobs, praatte niemand meer zo.

'Waag het niet om óóit nog zoiets tegen mij te zeggen. Je bent nog niet goed genoeg om zijn voeten te vegen. Geen wonder dat Veronica zo tekeergaat over dit gedoe, met jou als voorbeeld. Mijn god, is het ooit bij je opgekomen dat er een hele wereld vol echte mensen bestaat, en niet alleen idioten zoals jij, met je polopony's?' Hij had al twintig jaar geen echt werk gedaan. Hij had eerst van zijn grootmoeder geleefd, daarna van de erfenis en ze vermoedde dat ze ook Felicia's fondsen aanspraken. Het was een waardeloos stel dat nog nooit iets voor de mensheid had gedaan en dat ook nooit zóu doen. Misschien probeerde Veronica hun onverschilligheid ten opzichte van de rest van de mensheid goed te maken.

'Je was een dwaas toen je je bekeerde, Olympia. Ik heb nooit begrepen hoe je dat kon doen. Je bent goddomme een Crawford!'

'Nee, ik ben een Rubinstein,' zei ze duidelijk. 'Ik hou van mijn man. Mijn bekering was belangrijk voor hem. Het gaat je trouwens niets aan. Mijn geloof is iets wat mij aangaat, niet jou.' Ze was woest op hem. Hij was nou precies het soort racist waar Harry een afkeer van had en waarom hij niet mee wilde, naar het bal.

'Alleen om een man die nog linkser is dan Lenin te behagen, heb je je hele afkomst verloochend.' Chauncey hield voet bij stuk.

'Je weet niet wat je zegt. We hebben het nu over een feest waar we onze dochters heen willen laten gaan, niet jouw politieke standpunten of de mijne. Laat Lenin maar aan mij over. Veronica is het probleem, niet Harry.'

'Voor mij klinken ze als één en dezelfde.' Eigenlijk waren ze dat op het ogenblik ook, maar ze was niet van plan dat aan hem toe te geven. Eerst moest ze Veronica kalmeren, daarna kon ze Harry gaan bewerken. Hij was een redelijk mens en ze wist dat hij uiteindelijk wel bij zou trekken. Chauncey was een ander verhaal, want als de gelegenheid zich voordeed om onbenullig, irritant en kwaadaardig te zijn, zou hij die meteen aangrijpen. En Felicia was nog stommer dan hij. Olympia kon zich nu absoluut niet voorstellen waarom ze ooit met hem was getrouwd, ook al was ze toen tweeëntwintig. Nu, op haar vierenveertigste, zou ze liever haar hoofd laten afhakken dan tien minuten met hem getrouwd te zijn. Ze werd er al gek van om met hem te praten.

'Ik wil niet dat je Veronica dreigt met haar lesgeld. Als je dat doet, gaat ze zich nog dwazer gedragen. Laten we het over het feest hebben, en niet over lesgeld of school. Dat kun je de meisjes niet aandoen. Ik kan je voor de rechter slepen als dat nodig is.' Hij had de plicht het schoolgeld voor de meisjes te betalen, hoewel ze wist dat hij gek genoeg was om het niet te doen, alleen om zijn gelijk te bewijzen, wat de consequenties voor hem ook zouden zijn. 'Ga je gang, sleep me maar voor de rechter, Olympia. Het zal me een rotzorg zijn. Als jij de boodschap niet aan Veronica doorgeeft, doe ik het zelf. En om er zeker van te zijn dat ze geen stommiteiten uithaalt, kun je tegen haar zeggen dat ik voor geen van beiden het lesgeld betaal, tenzij ze alle twee hun debuut maken met Kerstmis. Veronica zal het niet willen verpesten voor Ginny, en dat doet ze als ze niet naar het bal gaat. Het kan me niet schelen of je me naar de gevangenis stuurt. Ik betaal geen rooie cent, voor geen van beiden, als ze niet alle twee hun debuut maken. Sla Veronica in de handboeien, geef haar desnoods een kalmerend middel, maar ze zal haar debuut maken in The Arches!' Hij was net zo koppig als zijn dochter, zelfs nog koppiger. Hij maakte hier een complete familieoorlog van. Iedereen was over z'n toeren, en dat allemaal vanwege een debutantenbal.

'Dat is niet eerlijk tegenover Virginia. Dat is chantage, Chauncey. Het arme kind is al in alle staten door Veronica's opstelling. Ginny wil juist debuteren, het is niet haar schuld dat Veronica zo onredelijk is. Wees jij nou niet ook onredelijk.'

'Ik neem Virginia in gijzeling om Veronica tot rede te brengen.' En haar nam hij ook in gijzeling. Ze had geen zin om juridische stappen tegen hem te ondernemen vanwege het lesgeld. De kinderen zouden dat vreselijk van haar vinden, Veronica zou diep verontwaardigd zijn en zelfs Charlie zou boos zijn, wist ze. Het was een belachelijk, maar geen loos dreigement van hem. Ze wist dar Chauncey dom genoeg was om het te doen en door te zetten.

'In godsnaam, Chauncey, dat is een rotstreek. Het gaat om een feest, dat is toch geen reden twee families in oorlog te storten en het lesgeld voor de meisjes niet te betalen.' Om het nog maar niet te hebben over het feit dat zij dan het hele lesgeld voor die twee moest betalen plus haar deel voor dat van Charlie. Het zou een flinke hap uit haar bankrekening zijn, wat Harry nog nijdiger zou maken. Ze konden het zich veroorloven, maar Chauncey hoorde voor zijn kinderen te betalen. En om Virginia te straffen voor Veronica's houding vond ze bespottelijk. Maar dat was Chauncey, altijd manipulatief tot in het uiterste. Daar haatte ze hem al jaren om. Hij zette haar altijd onder druk voor het een of ander, en nu deed hij het weer, vanwege een debutantenbal nota bene. Het begon werkelijk te gek te worden.

'Ik wil niet dat een dochter van mij niet debuteert. Mijn hemel, Olympia, bedenk eens hoe gênant dat zou zijn.'

'Ik kan ergere dingen bedenken,' zei Olympia nors. Maar Chauncey kon dat blijkbaar niet. Geen debutante zijn, was voor hem erger dan de dood. Olympia wilde dat ze plezier hadden, ook al leek het nogal dwaas, maar ze was niet bereid hun leven daarvoor op het spel te zetten. Als Veronica echt weigerde, zou ze haar er niet toe dwingen, en Virginia kon toch wel debuteren, met of zonder haar zus. Chaunceys idee om haar als gijzelaar te gebruiken was te gek voor woorden, en unfair tegenover iedereen, ook tegenover haar.

'Het is het meest vernederende dat ik bedenken kan, en ik laat me door haar niet de wet voorschrijven. Vertel haar maar dat ik dat heb gezegd, Olympia.'

'Vertel het haar zelf maar,' zei Olympia. Ze was het zat om tussen twee vuren te zitten. Veronica zou alleen nog maar bozer op haar worden. Als hij haar wilde dreigen, moest hij het maar zelf doen.

'Dat zal ik zeker,' zei hij, en hij klonk woedend. 'Ik weet niet hoe jij die meisjes heb opgevoed. Ginny heeft tenminste nog enig verstand.'

'Ik vind dat we dit moeten laten bekoelen,' zei Olympia redelijk. 'We kunnen er in september een oplossing voor zoeken, of later. Ik zal beide meisjes inschrijven en de cheque versturen.' Het was trouwens een te verwaarlozen bedrag. Het ging er niet om of je het kon betalen, het ging om de kleur bloed in je aderen. Als het niet blauw was, was het niet acceptabel. 'Veronica hoeft niet eens te weten dat ze is ingeschreven. We kunnen tegen haar zeggen dat we in de herfst een beslissing zullen nemen en het tot dan laten rusten.'

'Ik wil bij haar geen enkele twijfel laten bestaan dat ze aanstaande winter haar debuut maakt. Dat wil ik haar duidelijk maken.'

'Dat zal best,' zei Olympia, en ze zag de explosie al voor zich. Dankzij de provocatie en de hulp van haar vader zou het 'geval Veronica' tot een cause célèbre gemaakt worden. In het omgaan met mensen was hij een idioot. Hij was met de meisjes, noch met haar ooit goed omgegaan. Hij had de subtiliteit van een tank, en als hij over zijn maatstaven begon, kreeg zelfs Olympia de neiging 'communiste' te worden. Wat dan ook, als het maar zo ver mogelijk van hem verwijderd was. 'Als ze foto's van de meisjes nodig hebben, kan ik er twee van Virginia sturen.' Met identieke tweelingen zouden ze het verschil gelukkig niet zien. 'Ginny en ik kunnen een jurk voor haar kopen. Waarom laat je het niet op zijn beloop, Chauncey. Ik handel het aan mijn kant wel af.'

'Zorg daarvoor. Als ze niet capituleert, ga ik me ermee bemoeien.'

'Bedankt voor je hulp,' zei ze sarcastisch, maar dat kwam niet over.

'Wil je misschien dat Felicia met haar gaat praten?' Olympia kreunde bijna bij het idee. Felicia stond niet bekend om haar tact, noch om haar populariteit bij de meisjes. Ze tolereerden haar omwille van hun vader, maar ze vonden haar irritant en stom. Olympia was het daarmee eens.

'Ik los het zelf wel op.' Het lukte haar het telefoongesprek te beëindigen voor ze echt boos werd, wat een klein wonder mocht heten. Alles aan Chauncey Walker maakte dat ze hem wel kon wurgen. Ze was nog steeds woedend over hun gesprek toen haar schoonmoeder haar die middag belde. Olympia zat tot over haar oren in het werk met de voorbereiding van een rechtszaak, toen haar secretaresse haar vertelde dat mevrouw Rubinstein aan de telefoon was. Olympia had geen idee waar het over ging. Ze hoopte alleen maar dat het niet over het bal was. Het was niets voor Harry om bij zijn moeder te gaan klagen, maar op het ogenblik leek alles mogelijk. De hele familie was verontwaardigd, van Newport tot New York.

'Hallo, Frieda,' zei Olympia, en ze klonk vermoeid. Ze was gestrest door de familiekwestie, en ze had een lange werkdag achter de rug. 'Alles in orde?'

'Zeg jij het maar. Veronica belde me op en zei dat ze kwaad op je was en dat ze bij mij wilde komen slapen.' Olympia tuitte haar lippen. Het stond haar niet aan dat Veronica wegliep voor onaangenaamheden thuis, hoewel ze blij was dat beide meisjes zo'n goede relatie met Harry's moeder hadden. Ze was een lieve, hartelijke, wijze vrouw met een hart van goud, die van Olympia's kinderen hield alsof het haar eigen kinderen waren. 'Ik bel je om te vragen wat je wil dat ik doe.'

'Dat waardeer ik. Eigenlijk heb ik liever dat ze nog een paar dagen thuisblijft om het op te lossen, of op z'n minst de dingen te laten bekoelen. Misschien kan ze in het weekend bij jou logeren, samen met Max als je dat wilt.'

'Dat is prima. Je weet dat ik het heerlijk vind om ze bij me te hebben. Wil je Ginny ook laten komen?'

'De meisjes hebben op het ogenblik bonje met elkaar,' zei Olympia met een zucht.

'Waarover?'

'Het is te mal om over te praten, en moeilijk uit te leggen.' Frieda zei niet tegen haar schoondochter dat Harry dat al had gedaan.

Hij was komen lunchen, wat niet zijn gewoonte was, en had zijn hart bij haar gelucht. Haar opvatting erover was duidelijk anders geweest dan de zijne, en dat had ze hem verteld ook. Ze zei dat hij er te veel een punt van maakte, en dat het feest haar leuk leek. Ze had niet het gevoel gediscrimineerd of vervolgd te worden. En toen hij sarcastisch opmerkte dat het een racistisch evenement was, gaf ze hem een uitbrander voor zijn bespottelijke en overdreven gedrag. Het was hetzelfde als bij alle clubs. En deze was voor jonge protestantse meisjes. Ze hield hem voor dat in haar Hadassavereniging ook geen katholieke Ierse vrouwen zaten, en dat niemand hen daarop aanviel of boycotte. Alle clubs hadden het recht om toe te laten wie ze wilden, en het leek haar een geweldige ervaring voor de meisjes. Ze vond dat Veronica het doen moest en dat zou ze haar vertellen ook als ze de kans kreeg. Harry zei dat ze veel te liberaal was naar zijn smaak, en verliet na de lunch gepikeerd haar appartement. Hij was nog steeds boos toen hij terugging naar zijn kantoor. Olympia had de hele dag niets van hem gehoord.

'Het spijt me dat Veronica je hiermee heeft lastiggevallen,' zei Olympia verontschuldigend. 'Het is een storm in een glas water, maar op dit moment is iedereen nogal aangebrand en behoorlijk opgewonden.'

'Kan ik iets doen?' vroeg Frieda praktisch. Ze was een geweldige, intelligente vrouw die er jong uitzag voor haar leeftijd, en ondanks de ervaringen uit haar jeugd was ze ongelooflijk vergevingsgezind. Ze sprak er zelden over, maar Olympia wist van Harry hoe verschrikkelijk het voor haar was dat ze haar hele familie verloren had, en de martelingen van het kamp had moeten doorstaan. Ze had jarenlang nachtmerries gehad en was zo verstandig geweest in therapie te gaan. Haar houding was buitengewoon, en Olympia voelde een groot respect en een diepe genegenheid voor haar. Ze voelde zich gezegend dat ze deel uitmaakte van haar familie.

'Ik denk niet dat je kunt helpen, Frieda. Ze zullen allemaal wel bedaren. Het is een lang en dwaas verhaal. De meisjes zijn uitgenodigd hun debuut te maken op een bal waar ik jaren geleden mijn debuut heb gemaakt. Het is een archaïsche traditie, maar een leuke voor de meisjes die eraan mee willen doen. Er zijn malloten zoals Chauncey die het als een absolute vereiste zien voor het echte leven, wat het niet is. Het is gewoon een mooie, oppervlakkige, maar heel leuke Assepoesteravond. Volgens mij doet het niemand kwaad. Het is denk ik nogal elitair, maar Harry denkt dat het een neonazi-gebeuren is. Veronica vindt mij een fascist. Chauncey denkt dat we communisten zijn en zegt dat hij het lesgeld voor de meisjes voor college niet betaalt als ze niet alle twee debuteren, wat unfair is. Veronica heeft dat gedeelte nog niet gehoord, maar vanochtend weigerde ze nog te gaan en dreigde bij jou te gaan wonen, gezien mijn vreselijke opvattingen. En Ginny wil het wanhopig graag. Harry zegt dat hij niet gaat, en gedraagt zich of hij van me gaat scheiden. Charlie is kwaad op Veronica. De meisjes vliegen elkaar in de haren, en iedereen haat mij. Max is de enige van het gezin die nog normaal is. Hij zei dat als het naar buiten treden van de meisjes zoveel problemen geeft, ze misschien beter binnen kunnen blijven.' Beiden lachten om Max' verstandige raad. 'Ik weet niet wat ik moet doen. Het is al deze opschudding niet waard, maar uit pure nostalgie en een gevoel voor traditie wil ik dolgraag dat ze erheen gaan. Ik had nooit gedacht dat iedereen er zo'n punt van zou maken. Ik ga me zo langzamerhand een monster voelen omdat ik hun vraag het te doen. En Harry is woedend op me.' Ze klonk diep ongelukkig terwijl ze het allemaal uitlegde aan Frieda.

'Laat ze allemaal ophoepelen,' zei de oudere vrouw verstandig. 'Ga met Ginny op zoek naar een jurk, en koop er ook een voor Veronica. Zeg tegen mijn zoon dat hij tot zichzelf moet komen. De nazi's steken in Duitsland synagogen in brand, die hebben geen tijd voor chique feesten.' Dat was wat ze ook tegen hem had gezegd. 'Let niet op hen. Veronica moet stoom afblazen. Dat zal ze uiteindelijk wel doen. Wat doe jij aan?' vroeg Frieda op geïnteresseerde toon, en Olympia schoot in de lach. Het was de verstandigste vraag die ze kon stellen.

'Een dwangbuis als ze niet kalmeren.' Toen bedacht ze iets, en vroeg zich af hoe haar schoonmoeder zou reageren na wat Harry had gezegd. 'Frieda, zou je het leuk vinden om mee te gaan?'

'Meen je dat?' Ze klonk verbluft. Na wat Harry had gezegd had ze dat niet voor mogelijk gehouden, als het evenement inderdaad antisemitisch was, en ze zou nooit gevraagd hebben mee te mogen en het ook niet verwacht hebben. Zelfs met die veronderstelling vond ze nog steeds dat de tweeling moest gaan, met of zonder haar. Ze drong zich nooit aan haar schoondochter, haar zoon of haar kleinkinderen op. Ze was buitengewoon discreet en was vanaf het begin fantastisch geweest voor Olympia, in tegenstelling tot haar eerste schoonmoeder die een kreng was, en de ergste snob op aarde, net als haar zoon. In beide gevallen was de appel niet ver van de boom gevallen.

'Natuurlijk meen ik dat,' zei Olympia, blij met haar steun. 'Ik dacht dat Joden en zwarten niet toegelaten werden,' zei ze voorzichtig. Dat had Harry tijdens de lunch gezegd, en dat was een van de redenen voor zijn boosheid.

'Dat hebben ze niet op de uitnodiging laten zetten,' hoewel ze moest toegeven dat er vroeger stilzwijgend regels van uitsluiting bestonden. Maar ze nam aan dat dat allemaal veranderd was. Ze was in geen jaren naar een debutantenbal geweest. Het debutantenbal in The Arches was het meest gedistingeerde dat er was, en verreweg het exclusiefste. Maar het zou niet bij haar opkomen om Frieda niet te vragen met hen mee te gaan naar het feest, wat men er ook van dacht en welke normen tegenwoordig ook van kracht waren. 'Wat maakt het uit wat ze denken? Je bent familie van ons en de meisjes zouden het vreselijk vinden als je er niet bij was. En ik ook.'

'O, mijn hemel... ik dacht helemaal niet... ik kon me niet voorstellen... Harry wordt vast woedend... maar ik wil dolgraag mee. Wat zal ik aantrekken?'

Olympia lachte opgelucht. Haar schoonmoeder klonk bepaald opgewonden.

'We vinden wel iets. We kunnen in de herfst samen gaan winkelen. We gaan iets prachtigs kopen.' Olympia besefte plotseling dat het heel belangrijk was voor haar schoonmoeder, net als voor Ginny, en voor Harry, maar dan in tegengestelde zin. Het stond voor alles wat haar in haar jeugd was ontzegd, en het was een vorm van overwinning en erkenning voor haar. In haar jeugd waren er geen bals en feesten. Er was armoede en hard werken voor uitbuiters. De wetenschap dat haar schoondochter haar bij zo'n gebeurtenis wilde hebben betekende heel veel voor haar, en Olympia zou haar dat voor geen geld ter wereld willen ontnemen. Olympia hoorde aan haar stem hoe belangrijk het voor haar was.

'Ik wil wel iets met lange mouwen,' zei ze zacht, en Olympia begreep het. Ze wilde, zoals altijd, haar tatoeage verbergen.

'We zullen de perfecte jurk vinden, dat beloof ik je,' zei Olympia hartelijk.

'Mooi. Ik ga Veronica bewerken in het weekend. Ze mag het niet voor haar zus bederven. Cesar Chavez komt er heus niet achter dat ze gegaan is, en het is voor alle twee' leuker als ze samen gaan. En zeg tegen mijn zoon dat hij niet zo vervelend moet doen. Hij wil gewoon geen smoking dragen. En als hij weigert te gaan, amuseren we ons wel zonder hem. December is nog ver weg en tegen die tijd zijn ze allemaal wel bijgetrokken. Laat je niet van streek maken door dat stel,' zei Frieda op de liefdevolle toon die Olympia ten deel was gevallen tijdens de dertien jaar dat ze met Harry was getrouwd. Olympia had voor altijd de liefde en loyaliteit van haar schoonmoeder verworven toen ze zich tot het judaïsme bekeerde. Frieda zei dat ze er niets verkeerds in zag als de meisjes hun debuut maakten op een exclusief, elitair evenement. Bovendien vond ze het geweldig om er zelf heen te gaan. 'Ik zet in mijn agenda dat we in september als de herfstmode binnenkomt gaan winkelen. Ik dacht aan zwart fluweel. Wat vind jij?'

'Ik vind dat jij een fantastisch mens bent,' zei Olympia met tranen in de ogen. 'Ik ben een geluksvogel dat ik je ken.'

'Vergeet het nou maar. Het komt allemaal goed. Harry trekt wel weer bij. Hij reageert gewoon dwaas en overdreven.' Dat deden ze allemaal. 'Hij zou zijn principes voor één avond rust moeten geven, van de avond en het diner genieten, en het niet zo moeilijk maken voor jou.'

Olympia voelde zich beter zodra ze ophing. Maar ondanks haar schoonmoeders bemoedigende woorden, zag ze er nog steeds moe en gestrest uit. Het was bijna vijf uur en ze wilde naar huis, naar Max. Een van haar partners kwam vijf minuten later haar kantoor binnen en zag de uitdrukking op Olympia's gezicht.

'Zo te zien heb je een leuke dag achter de rug,' zei Margaret Washington met een vermoeide glimlach. Ze had zelf ook een zware dag gehad. Ze had gewerkt aan een proces dat een groep had aangespannen tegen een fabrieksketen die giftig afval stortte, en had verloren. Ze was een van de beste advocaten van de firma. Ze was als studente naar Harvard gegaan, en had daarna rechten gestudeerd op Yale. Ze was Afro-Amerikaanse en Olympia zat niet te popelen om het probleem aan haar uit te leggen, maar na vijf minuten voorzichtig om het onderwerp heen draaien, vertelde ze het haar toch maar. Margaret reageerde precies hetzelfde als Olympia's schoonmoeder had gedaan. 'Goeie god, we vergiftigen het milieu, we verkopen sigaretten en alcohol, de helft van onze jeugd is verslaafd aan drugs die ze op elke straathoek kunnen kopen, om het nog maar niet over vuurwapens te hebben, we hebben een van de hoogste zelfmoordcijfers ter wereld als het gaat om jongeren onder de vijfentwintig, we begeven ons als de gelegenheid zich voordoet in oorlogen die ons geen donder aangaan, sociale voorzieningen zijn failliet of er verdomd dichtbij en het land is verlamd door schulden. Het grootste deel van onze politici is onbetrouwbaar, ons onderwijssysteem valt uiteen, en jij moet je schuldig voelen omdat je kinderen een avondje voor Assepoester spelen op een of ander chic bal voor blanken? Doe me een lol, zeg. Laat ik je wat vertellen. Op mijn moeders bingoclub in Harlem komen geen blanken, en daar voelt ze zich geen moment schuldig over. Harry weet wel beter - misschien kan hij iemand laten posten. Het is geen nazistische jeugdbeweging, het is een stel onnozele meisjes in mooie witte jurken. Jezus, als ik in jouw schoenen stond en een kind had, zou ik ook willen dat ze ging. En ik zou me er echt niet schuldig over voelen. Zeg tegen ze dat ze zich moeten ontspannen. Mij stoort het niet, en ik heb zo ongeveer alles geboycot wat er te boycotten viel tijdens mijn jaren op college en de universiteit. Hiervoor zou ik mijn wenkbrauwen niet eens hebben gefronst.'

'Dat zei mijn schoonmoeder ook. Harry zei dat het respectloos was tegenover elk lid van zijn familie, dat was omgekomen in de Holocaust. Hij gaf me het gevoel een soort Eva Braun te zijn.'

'Je schoonmoeder klinkt heel wat verstandiger. Wat zei ze nog meer?' vroeg Margaret belangstellend. Ze was een opvallend mooie vrouw, een paar jaar jonger dan Olympia en ze had modellenwerk gedaan toen ze op college zat. Ze had in Harper's Bazaar en in Vogue gestaan om haar studiebeurs voor Harvard aan te vullen.

'Ze wilde weten wat ik van zwart fluweel vond en hoe snel we haar jurk konden gaan kopen.'

'Precies. Daar ben ik het helemaal mee eens. De pot op met dat stel, Ollie. Zeg tegen je revolutionaire spruit dat ze zich moet gedragen, en tegen je echtgenoot dat hij het moet laten varen. De Amerikaanse Unie voor Burgerlijke Vrijheid heeft dit niet op haar radarscherm staan, dus het hoeft ook niet op het zijne te staan. En je ex-man klinkt als een eersteklas klojo.'

'Dat is hij ook. Als hij de kans krijgt zal hij de boel nog ophitsen. Hij heeft liever een kind dat kunstmatig beademd moet worden dan een dat niet haar debuut maakt. Ik wil gewoon dat ze plezier hebben en hetzelfde doen als ik heb gedaan. In mijn tijd werd er niet zo'n ophef over gemaakt, het was gewoon iets wat je deed. Ik heb het in de jaren zeventig gedaan, in de jaren zestig weigerde iedereen en in de jaren veertig en vijftig moest je wel als je een man wilde vinden. Daar gaat het nu niet meer om, nu gaat het alleen om in een mooie jurk naar een feest gaan. Dat is alles. Een eenmalig gebeuren voor de traditie en het familiealbum. Geen bespotting van maatschappelijke waarden.'

'Geloof me, ik heb er nooit minder om geslapen toen ik jong was, en ik kende meisjes op Harvard die in New York en Boston debuteerden. Eigenlijk heeft een van hen me uitgenodigd om mee te gaan, maar ik deed dat weekend modellenwerk in Chicago om mijn lesgeld te betalen.'

'Ik hoop dat je meegaat,' zei Olympia grootmoedig, en Margaret grijnsde.

'Dolgraag.' Het kwam geen moment bij Olympia op dat Margarets aanwezigheid enige beroering zou kunnen veroorzaken. Tot nu toe had ze een Joodse en een Afro-Amerikaanse vrouw uitgenodigd om haar gast te zijn, en zelf was ze nu ook Joods. En als dat het comité om de een of andere reden niet beviel, hoewel ze dat betwijfelde, kon haar dat geen moer schelen.

'Ik hoop alleen maar dat Harry ook meegaat,' zei ze met een somber gezicht. Ze vond het vreselijk om ruzie met hem te hebben.

'Als hij niet gaat is dat pech voor hem, hoor, en zet hij zichzelf voor schut. Geef hem de tijd om een toontje lager te gaan zingen. Het moet hem toch te denken geven dat zijn moeder het goedkeurt en vindt dat de meisjes het moeten doen.'

'Ja,' zei Olympia met een zucht. 'Nu moeten we alleen nog de meisjes overtuigen. Althans Veronica. Als dat niet lukt, kunnen zij en Harry gaan posten bij het evenement. Misschien kunnen ze borden dragen waarop ze protesteren tegen het dragen van bont.'

Ze moesten alle twee lachen, en een halfuur later ging Olympia naar huis. De sfeer in huis was gespannen die avond. Niemand zei iets tijdens het eten, maar iedereen zat tenminste aan tafel en at. Tegen de tijd dat ze naar bed gingen was Harry een beetje ontdooid. Ze sprak niet over het debutantenbal met hem, noch met Veronica. Ze roerde het onderwerp niet meer aan, met geen van beiden, tot Veronica drie dagen later over haar toeren raakte toen ze een brief van haar vader kreeg.

Hij dreigde geen lesgeld voor haar en Ginny te betalen als ze niet allebei hun debuut maakten. Ze tierde en raasde over hoe weerzinwekkend en manipulatief hij was, en hoe vreselijk om haar te gijzelen en haar te chanteren. Olympia gaf geen commentaar op zijn dreigement, maar ze merkte dat de meisjes zich daarna verzoenden. Veronica zei niet dat ze zou debuteren, maar ze zei ook niet meer dat ze het niet zou doen. Ze wilde niet dat haar zus de dupe werd van haar acties, en ze wilde niet dat haar moeder gedwongen werd hun hele opleiding te betalen. Ze was woedend op haar vader en leverde uitvoerig commentaar op zijn waardeloze maatstaven, op wat voor rotzak hij was, en op hoe bespottelijk het hele gedoe was.

Olympia stuurde haar cheque naar The Arches voor alle twee, en verzekerde hun dat beide meisjes opgetogen waren over hun deelname aan het bal. Ze zei er verder niets meer over tegen Harry, en bedacht dat ze voor december genoeg tijd hadden om het op te lossen. De enige keer dat hij er iets over zei tegen haar, was op een avond toen Charlie voor het weekend was thuisgekomen uit Dartmouth en het onderwerp aanroerde. Harry zei maar drie woorden tegen hen beiden, en daar was alles mee gezegd.

'Ik ga niet,' gromde hij. Hij liep de kamer uit en liet Olympia achter om het met haar oudste zoon te bespreken.

'Goed, hoor,' zei Olympia zacht. Ze dacht aan wat zijn moeder en Margaret Washingon hadden gezegd. Ze had zeven maanden de tijd om hem van gedachten te laten veranderen.

Charlie stemde erin toe Ginny's begeleider te zijn voor het bal, hoewel ze kortgeleden een jongen had leren kennen die ze leuk vond. Ze had het advies van haar moeder opgevolgd om niet iemand te vragen met wie ze een meer dan vriendschappelijke band had. Er kon heel wat veranderen in zeven maanden. Daar vertrouwde Olympia op. Ze moest Harry en Veronica nog op andere gedachten brengen. Het leek erop, althans voor het ogenblik, dat iedereen gekalmeerd was.

3

Toen Charlie voor de zomer thuiskwam uit Dartmouth, vond zijn moeder hem een beetje stilletjes. Hij deed het goed op school, speelde tennis bij het studententeam, had de hele winter ijshockey gespeeld, en wilde beginnen met golf. Hij zag al zijn vrienden, trok op met zijn zussen, en ging op stap met een van Veronica's vriendinnen. Hij nam Max mee naar Central Park om te ballen, en ging in juni met hem naar een strand op Long Island. Maar hoe bezig hij ook was, Olympia maakte zich zorgen over hem. Hij leek stiller tegen haar dan anders, afstandelijk, zelfs een beetje narrig. Hij zou binnenkort vertrekken naar een kamp in Colorado waar hij een baantje had, en beweerde dat hij zich daarop verheugde. Olympia kon niet zeggen waarom, maar het leek alsof hij verdriet had, niet lekker in zijn vel zat.

Ze zei dit tegen Harry op een zondagochtend toen ze aan het tennissen waren terwijl Charlie op Max paste. Zij en Harry tennisten en squashten graag samen. Dan hadden ze tijd voor elkaar en beiden vonden het ontspannend. Ze koesterden de tijd die ze samen konden doorbrengen. Omdat ze 's avonds en in de weekends Max meestal bij zich hadden, kwam dat niet zoveel voor. Nu Charlie thuis was, hadden ze een inwonende babysitter. Hij bood altijd aan om op Max te passen.

'Ik heb niets gemerkt,' zei Harry, terwijl hij zijn gezicht met een handdoek afveegde na het spel. Hij had haar verslagen, maar op het nippertje. Ze hadden beiden goed gespeeld, en waren in topvorm. Ze had hem net van haar bezorgdheid over Charlie verteld, en hij was verbaasd te horen dat ze Charlie wat wrevelig vond. 'Mij lijkt hij prima in orde.'

'Mij niet. Hij heeft niets gezegd, maar als hij niet weet dat ik naar hem kijk, ziet hij er gedeprimeerd uit, of nadenkend, of gewoon triest op de een of andere manier. Of bezorgt. Ik weet niet wat het is. Misschien is hij niet gelukkig op school.'

'Je piekert te veel, Ollie,' zei hij glimlachend, en hij gaf haar een kus. 'Dat was een goed spel, ik vond het leuk.'

'Ja.' Ze grijnsde tegen hem terwijl hij een arm om haar heen sloeg. 'Omdat je gewonnen hebt. Je zegt altijd dat het een goed spel was als je wint.'

'Jij hebt me de vorige keer met squashen verslagen.'

'Alleen omdat jij last had van je hamstring. Anders versla je mij altijd. Je speelt beter dan ik.' Maar met tennis versloeg ze hem vaak. Het kon haar niet echt iets schelen wie er won, ze vond het gewoon fijn om bij hem te zijn, zelfs na al die jaren.

'Jij bent een betere advocaat dan ik was,' zei Harry, en ze keek verrast op. Dat had hij nooit eerder tegen haar gezegd.

'Nee, dat ben ik niet. Doe niet zo mal. Je was een fantastische advocaat. Wat bedoel je? Je probeert me alleen maar op te peppen omdat ik verloren heb.'

'Nee, dat doe ik niet. Jij bent een betere advocaat dan ik, Ollie. Dat wist ik al toen je nog studeerde. Je hebt een gedegen, effectieve, zeer nauwgezette manier van werken, en tegelijkertijd lukt het je om er creatief mee om te gaan. Sommige dingen die je doet zijn absoluut briljant. Ik bewonder je werk heel erg. Ik ging altijd heel methodisch met mijn zaken om toen ik nog praktiseerde. Maar ik heb nooit de creativiteit gehad die jij hebt. Soms is het werkelijk geniaal.'

'Wow! Meen je dat?' Ze keek hem dankbaar en blij aan. Het was het mooiste compliment dat hij haar ooit had gegeven met betrekking tot haar werk.

'Ja, dat meen ik. Als ik juridisch advies nodig had, zou ik als een speer naar jou rennen. Ik weet niet of ik je als tennisleraar zou willen hebben. Maar als mijn advocaat, altijd.' Ze gaf hem een zetje, en hij kuste haar. Ze had altijd plezier met hem. Ze was blij te zien dat hij zich eindelijk weer ontspande na hun heftige discussies over het bal. Hij zei nog steeds dat hij er niet heen ging, maar zij had het er al een tijdje niet over gehad. Ze wilde het onderwerp laten bekoelen voor ze het opnieuw probeerde.

Op weg naar huis hadden ze het weer over Charlie. 'Ik heb gewoon het gevoel dat hem iets dwarszit, maar dat hij er niet over wil praten.'

'Als er werkelijk iets is, zal hij het je uiteindelijk wel vertellen,' stelde Harry haar gerust. 'Dat doet hij altijd.' Hij wist hoe goed de band tussen Olympia en haar oudste zoon was, net als met de tweeling en met Max. Ze was een fantastische moeder en vrouw. Er was zoveel aan haar dat hij bewonderde en altijd had bewonderd. Net zoveel als zij van hem hield en hem respecteerde. Hij wist ook dat haar intuïtie betreffende haar kinderen altijd juist was. Als zij dacht dat Charlie door iets uit zijn doen was, had ze wellicht gelijk, hoewel ze zich prettiger voelde nadat ze er met Harry over had gesproken. 'Misschien heeft het een of andere meisje zijn hart gebroken.' Ze vroegen zich alle twee af of het dat was. Charlie had al een tijdje geen serieuze romance meer gehad. Hij ging veel uit, maar wilde zich kennelijk niet binden. Er was al bijna twee jaar geen meisje in zijn leven geweest, althans niet serieus.

'Volgens mij is het dat niet. Ik denk dat hij het me zou vertellen als het om een meisje ging. Het lijkt me dieper te zitten dan dat. Hij ziet er gewoonweg triest uit.'

'Het werk in het kamp in Colorado zal hem goeddoen,' zei Harry toen ze hun voordeur bereikten. Ze konden de jongens horen dollen zodra ze binnenkwamen. Charlie speelde cowboytje en indiaantje met Max, en je kon hun bloedstollende strijdkreten een straat verder horen. Charlie had met tandpasta en haar lipstick oorlogskleuren op zijn gezicht geschilderd, en toen hun moeder hem zag schoot ze in de lach. Max rende in zijn onderbroek en met een cowboyhoed op door het huis en zwaaide dreigend met een speelgoedpistooltje naar zijn oudere broer. Harry nam deel aan de pret en Olympia ging de lunch klaarmaken. Het was een heerlijke ochtend geweest.

Maar ze werd weer bezorgd toen er een rekening kwam van Dartmouth voor professionele hulpverlening. Ze zei het op een tactvolle manier tegen Charlie, en hij hield vol dat hij oké was. Hij vertelde haar dat een vriend van hem in het tweede semester zelfmoord had gepleegd en dat hij er toen verschrikkelijk overstuur van was geweest, maar dat hij zich nu beter voelde. Toen ze dat hoorde werd ze echt ongerust, ze wilde niet dat hij op hetzelfde idee zou komen. Ze herinnerde zich eens gelezen te hebben over kinderen die geen enkel teken van stress vertoonden en dan, zonder enige waarschuwing, zelfmoord pleegden. Toen ze het aan Harry vertelde, zei hij dat ze neurotisch deed, en dat ze moest bedenken dat het feit dat hij hulp had gezocht een goed teken was. Het waren meestal jongeren die geen therapie of hulp kregen die de sprong in het duister waagden. Charlie leek hem prima in orde. Ze speelden samen golf in de weekends, en Charlie kwam wel eens bij hem op kantoor lunchen. Hij zei dat hij erover dacht om theologie te gaan doen als hij van college kwam, een geestelijk ambt trok hem wel aan. Harry was onder de indruk van wat hij zei en van het begrip dat hij had voor mensen in moeilijke situaties. Charlie bracht het debutantenbal nog een paar keer ter sprake, maar Harry weigerde daarover te praten. Hij zei dat hij elk evenement dat mensen uitsloot afkeurde, en daar bleef hij bij.

Dat deed Veronica ook, maar haar standpunt leek iets te zijn afgezwakt tegen de tijd dat de meisjes met hun vriendinnen in juli naar Europa vertrokken. Ginny had inmiddels een jurk besteld, een prachtige, witte strapless avondjurk van tafzijde met kleine pareltjes die in een bloemenpatroon op de rand van de zoom waren genaaid. Het leek wel een bruidsjapon, en Ginny was er dolblij mee.

En zonder iets tegen Veronica te zeggen hadden Ginny en haar moeder een strakke witsatijnen jurk met een diagonale band over een schouder uitgekozen die echt iets voor Veronica leek. Hij was sexy, chic, had een rugdecolleté en haar slanke figuur zou er mooi in uitkomen. Ginny prefereerde haar wat opvallendere avondjurk. Beide jurken waren prachtig, en hoewel de meisjes identiek waren, zouden de jurken de verschillen tussen hen doen uitkomen, en hun contrasterende stijlen benadrukken. Olympia had de jurk in haar kast verstopt en ze had Virginia laten beloven dat ze niets zou zeggen over hun aankoop. Voor ze naar Europa vertrokken poseerde Ginny in alle twee de jurken voor het programma van het bal. Ze hoefden het er met Veronica helemaal niet over te hebben. Er waren nu foto's van beide meisjes, althans, dat leek zo. Als ze later weer woedend werd, zouden ze wel weer verder zien. Op dit moment was alles rustig.

De meisjes gingen goedgehumeurd en in prima verstandhouding met elkaar naar Europa. Charlie ging twee dagen later naar Colorado, en Olympia en Harry vertrokken met Max voor hun reis naar Frankrijk. Ze hadden een heerlijke tijd in Parijs, bezochten elk monument en elk museum, en gingen met Max naar de Jardin du Luxembourg. Hij vond het prachtig om met Franse kinderen te spelen en genoot van alle tochtjes, 's Avonds namen ze Max mee naar bistro's. Hij at pizza, en steak met frites. Ze gingen naar Berthillon op het Île St. Louis om ijs te eten, en Max was gek op de crêpes die ze in St. Germain kochten. Ze gingen ook met hem helemaal naar boven op de Eiffeltoren. Het was een heerlijke reis, en ondanks het feit dat Max in de kamer naast die van hen sliep, hadden Harry en Olympia een romantische tijd. Ze logeerden in een klein hotel op de linkeroever dat Harry kende. Ze vonden het alle drie jammer uit Parijs weg te gaan. Op hun laatste avond hadden ze een lange, trage boottocht op de Seine gemaakt, en de lichten van Parijs en de mooie gebouwen en monumenten bewonderd terwijl ze er langsgleden.

Daarna gingen ze naar de Rivièra. Ze bleven een paar dagen in St. Tropez, een nacht in Monte Carlo en een paar dagen in Cannes. Max speelde op het strand en begon al een paar woordjes Frans te leren van een stel kinderen van zijn leeftijd. Aan het einde van de week waren ze alle drie uitgerust, tevreden en gebruind. Ze hadden de hele week bouillabaisse, kreeft en vis gegeten. Max had Charlie een t-shirt uit St. Tropez gestuurd, en Charlie stuurde hun een constante stroom van grappige ansichtkaarten met een verslag van zijn belevenissen op kamp. Hij scheen het geweldig naar zijn zin te hebben.

Ze vonden het weer jammer om weg te gaan toen ze van Nice naar Venetië vlogen om de meisjes te ontmoeten. Ze hadden met z'n vijven een fantastische tijd in Venetië. Ze bezochten alle kerken en monumenten. Max voerde de duiven op het San Marcoplein, en ze gingen in een gondel onder de Brug der Zuchten door. Harry kuste Olympia toen ze eronderdoor voeren. De gondelier had gezegd dat ze dan voor altijd bij elkaar zouden blijven. Toen ze elkaar kusten trok Max een gezicht en de tweeling glimlachte tegen hen en lachte om Max.

De daaropvolgende tocht via het noorden van Italië naar Zwitserland was een onvergetelijke voor het hele gezin. Ze sliepen in een prachtig hotel aan het Meer van Genève, reisden door de Alpen, en belandden uiteindelijk in Londen voor de laatste paar dagen. Max zei dat hij alles geweldig had gevonden, en ze waren allemaal bedrukt over het vertrek van de meisjes naar college. Het huis zou zo stil zijn zonder hen. Olympia was stil tijdens de vlucht naar New York, ze wilde dat de meisjes niet al zo gauw van huis zouden gaan. De reis naar Europa was voor allemaal fantastisch geweest, maar het laatste deel van de zomer was voorbijgevlogen.

De laatste dagen in New York voor hun vertrek naar college waren hectisch voor de tweeling met pakken en van alles organiseren, van computers tot fietsen, en een bezoek aan al hun vriendinnen. Ginny was uitgelaten toen ze hoorde dat verscheidene vriendinnen de uitnodiging voor The Arches hadden geaccepteerd en met haar hun debuut zouden maken. Veronica bleef er minachtend over doen. De dag voor ze naar Brown vertrokken kwam ze per toeval de foto's van Ginny in de beide jurken tegen toen ze in het bureau van haar moeder postzegels zocht. Ze stond er verbijsterd en vol ongeloof naar te staren.

'Hoe kon je zoiets doen?' tierde ze tegen haar moeder, en ze beschuldigde haar zus ervan dat ze tegen haar gelogen had, en ten slotte werd het Ginny te veel.

'Vind jij dan dat mama het hele lesgeld moet gaan betalen omdat jij zo nodig een statement moet maken en bereid bent om papa kwaad te maken? Dat is gewoon niet eerlijk tegenover haar.' Veronica had geweigerd Chauncey die zomer in Newport te bezoeken, uit protest tegen het standpunt dat hij had ingenomen. Ginny was er het weekend nadat ze uit Europa terugkwamen plichtsgetrouw alleen naartoe gegaan. 'Het is gewoon niet goed. Waarom moet mama gestraft worden omdat jij het niet wilt?' Ginny had eindelijk vat op haar gekregen, net als Harry's moeder, die haar voor hun vertrek mee uit lunchen nam en haar vroeg zich sportief te tonen. En op de laatste avond in New York stemde ze in. Veronica bezwoer dat ze het vreselijk vond om te gaan, en dat ze er nog steeds fel op tegen was, maar dat haar vaders onredelijke standpunt de doorslag gaf voor haar. Ze wilde niet dat hij haar moeder benadeelde, dus ging ze met tegenzin akkoord. Olympia bedankte haar uitbundig, en beloofde het haar zo gemakkelijk mogelijk te maken. Veronica paste de jurk en zei dat ze die afschuwelijk vond, maar hij stond haar fantastisch. Ze had nog geen begeleider, maar beloofde erover na te denken. Ze moest het comité voor Thanksgiving zijn naam doorgeven.

'Wat dacht je van een van Charlies vrienden?' stelde Olympia voor, maar Veronica zei dat ze zelf wel iemand zou bedenken. Het was mooi genoeg dat ze erin had toegestemd om te gaan, ze wilde niet ook nog eens gezeur over haar begeleider, dus Olympia hield verder haar mond. De enige dwarsligger die nu nog over was, was Harry, en die weigerde het onderwerp met haar te bespreken. Hij was teleurgesteld dat Veronica toch had toegegeven, maar gezien het manipulatieve gedrag van haar vader en de strafmaatregel die daarbij hoorde, vond hij wel dat ze juist handelde in het belang van haar moeder. Maar er stond geen straf op zijn afwezigheid bij het bal. Hij weigerde het te overwegen en zei dat niets ter wereld hem op andere gedachten kon brengen. Hij was ongelooflijk koppig en bleef volhouden dat het een kwestie van principe was. Charlie deed nog een poging erover te praten met hem voor hij naar Dartmouth vertrok, maar Harry veranderde van onderwerp zodra Charlie erover begon. Het was voor iedereen duidelijk, zelfs voor Max, dat Harry niet zou gaan. Ondanks de heerlijke tijd die ze samen in Europa hadden gehad, was Harry geen spat inschikkelijker geworden over het bal.

Olympia en Charlie lunchten samen tijdens zijn laatste weekend thuis, en hij leek ontspannen en opgewekt na de zomer. Hij leek beter in zijn vel te zitten dan in juni, en zij maakte zich geen zorgen meer over hem. Hij had het druk met zijn vrienden in de stad, zei dat hij zich op het schooljaar verheugde, en dat hij plannen had om zich in de herfst in te schrijven aan de theologische faculteit. Hij had het ook over studeren aan Oxford, of een jaar vrij nemen om te reizen, of misschien dat hij de baan die hem door de vader van zijn kamergenoot was aangeboden in San Francisco aannam. Hij had nog geen keuze gemaakt uit de vele opties die voor zijn moeder en Harry allemaal redelijk klonken. Ze had soms medelijden met hem, hij leek zo jong. Het was zo moeilijk om definitieve keuzes te maken en de juiste beslissingen te nemen. Hij was een solide jongen en een goede leerling en iedereen die hij ontmoette, vond hem aardig. Hij dacht er ook nog over om te gaan lesgeven. Hij overwoog van alles en nog wat.

'Arme jongen, ik zou het vreselijk vinden om weer jong te zijn,' zei Olympia de dag na haar lunch met Charlie tegen Harry. 'Hij voelt zich naar alle kanten getrokken. Zijn vader wil dat hij naar Newport komt om pony's met hem te trainen. Goddank is dat niet een van de opties die hij overweegt.' Dat was werken in de bank van Chaunceys familie ook niet. Hij had besloten om dat niet te doen. Charlie wilde iets anders, hij wist alleen nog niet wat. Harry vond dat hij naar Oxford moest gaan. Olympia leek die baan in San Francisco wel wat. En Charlie zelf wist het nog niet. Harry had hem ook voorgesteld om rechten te gaan studeren, maar dat had Charlie geweigerd. De theologische faculteit trok hem nog het meest aan. 'Ik kan me hem niet als predikant voorstellen,' zei Olympia eerlijk, hoewel hij religieus was, meer dan de rest van de familie. 'Misschien past het wel bij hem,' zei Harry nadenkend. 'Geld verdient hij daar niet mee. Het zou prettig zijn als hij nog een andere optie had, een die wat meer op winst gericht was.' De baan in San Francisco was bij een computerbedrijf in Palo Alto, en Olympia had hem aangemoedigd het ernstig te overwegen. Hij was van plan om na de kerst, nadat hij zijn zusje naar het debutantenbal had begeleid, zijn vriend en diens vader op te zoeken. Met Kerstmis zou het hele gezin naar Aspen gaan, en daar hadden ze allemaal heel veel zin in. Voor het bal zouden ze nog Chanoeka vieren in New York.

De dag na Charlies vertrek gingen Frieda en Olympia op zoek naar een jurk voor het bal. Ze gingen naar Saks en naar Bergdorf, en vonden uiteindelijk alle twee precies de jurk die ze wilden bij Barney's. Een strakke, blauw satijnen jurk met bijpassende stola voor Olympia, en voor Frieda een ingetogen zwartfluwelen, hoog gesloten jurk met lange mouwen die haar flatteerde en bij haar leeftijd paste. Ze gingen triomfantelijk met hun aankopen terug naar Frieda's appartement waar ze hun schoenen uitgooiden, theedronken en zaten te kletsen als twee jonge meisjes. Het leek wel of Frieda steeds opgewondener raakte over het bal. Nu ze een jurk had kon ze zich er pas echt op verheugen. Ze zei dat ze de kleine diamanten oorbellen zou dragen die Olympia en Harry haar voor haar zeventigste verjaardag hadden gegeven, en een parelketting die ze van Harry's vader had gekregen.

'Ik maak me zorgen over Charlie,' bekende Olympia toen ze in Frieda's gezellige keuken zaten. Haar huis was brandschoon, en ze was er trots op dat ze het nog steeds zelf schoonhield. Ze was kwiek en onafhankelijk, en elke keer als Harry aanbood hulp voor haar in te huren, weigerde ze vol trots. 'Die arme jongen heeft zoveel keuzemogelijkheden voor wat te doen na college. Hij lijkt zo verward.'

'Hij is nog jong. Hij vindt zijn weg wel. Hoe is de relatie met zijn vader tegenwoordig?' Ze wist dat die de afgelopen jaren bij vlagen gespannen was geweest. Chauncey stelde altijd teleur. Hij leek veel meer interesse te hebben voor de drie dochters die hij met Felicia had dan voor de drie kinderen uit zijn eerste huwelijk. De tweeling leek daar geen last van te hebben, maar Charlie voelde zich altijd door hem in de steek gelaten. Harry deed zijn best om een steun voor hem te zijn, maar de onverschilligheid van zijn eigen vader zat hem erg dwars. Maar zo was Chauncey nu eenmaal. Oppervlakkig, met een beperkt concentratievermogen en een hevige afkeer van verantwoordelijkheid. Als iets niet leuk was en niet op een paard gedaan kon worden, deed hij het niet. Hij had altijd gewild dat Charlie polo zou spelen, en was geïrriteerd toen dat niet gebeurde. Charlie had meer dan eens tegen Frieda gezegd dat hij het een stom spel vond.

'Zijn relatie met Chauncey is non-existent,' zei Olympia met een zorgelijk gezicht. 'En Harry heeft het zo druk dat hij niet veel tijd voor hem heeft. Charlie uit zich tegenwoordig niet zo.' Ze vertelde haar toen over de zelfmoord van zijn vriend in het voorjaar. 'Hij zei er niet veel over, maar toen ik van Dartmouth een rekening voor professionele hulpverlening kreeg, zei hij dat hij er daarom naartoe was gegaan. Hij was nog steeds van de kook toen hij in juni thuiskwam. Maar toen hij in augustus terugkwam uit Colorado, was hij weer helemaal de oude.'

'Denk je dat het goed met hem gaat?' Frieda keek bezorgd. Ze had de interesses en inzichten van een veel jongere vrouw en helemaal niet de onverschilligheid en vermoeidheid die meer bij haar leeftijd pasten.

'Ik denk het wel,' zei Olympia bedachtzaam. 'Ik denk dat hij een denker is en dat hij veel voor zichzelf houdt. Hij neemt me niet meer zo vaak in vertrouwen als eerst. Ik neem aan dat dat normaal is, maar ik maak me toch zorgen.'

'Heeft hij een vriendinnetje?' Frieda was het spoor bijster geraakt over zijn activiteiten gedurende de zomer. Na zijn baan in Colorado, en voor zijn terugkeer naar Dartmouth, had hij niet veel tijd in de stad doorgebracht. De tijd ging altijd te snel, en hij had het druk gehad met zijn vrienden. 'Niemand in het bijzonder. Hij is van de zomer met een paar vriendinnen van Veronica en Ginny uit geweest. Toen hij tweedejaars was had hij een vriendin, maar ze zijn met de kerst van dat jaar uit elkaar gegaan. Ik geloof niet dat er sindsdien iemand is geweest, maar misschien was hij te neerslachtig over wat er in het voorjaar met zijn vriend is gebeurd. Hij heeft ook niet gezegd dat hij iemand in Colorado had ontmoet. Voor een jongen van zijn leeftijd is hij behoorlijk kieskeurig.' Frieda knikte. Hij was een wellevende, gevoelige, attente jongen die veel tijd met zijn zussen en zijn broertje doorbracht, een sterke band had met zijn moeder en een diepe genegenheid voor Harry voelde. Ze had het gevoel dat een geestelijk ambt wel eens de juiste keuze voor hem kon zijn. Ze glimlachte tegen haar schoondochter en schonk nog een kopje thee voor hen beiden in. Ze hadden een heerlijke middag samen gehad, zoals altijd.

'Misschien zou hij rabbi moeten worden in plaats van dominee. Mijn vader was een geweldige rabbi, een wijze, erudiete man en altijd vriendelijk tegen iedereen.' Het kwam zelden voor dat ze over haar ouders sprak, en Olympia werd er altijd door geraakt als ze het deed.

'Daar zou Chauncey echt blij mee zijn.' Ze moesten alle twee lachen bij de gedachte aan de reactie van haar snobistische ex-man als Charlie zich bekeerde en rabbi werd. 'Ik vind het een geweldig idee. Hij zou helemaal door het lint gaan.'

Frieda had Chauncey en Felicia maar één keer ontmoet, en hij was amper beleefd tegen haar geweest. Ze was nog geen stipje op zijn radarscherm. Hij had haar van meet af aan genegeerd, zoals hij dat met iedereen deed die niet bij zijn vertrouwde sociale kring hoorde. Olympia wist dat hij nijdig zou zijn dat ze Frieda had uitgenodigd voor The Arches. Hij zou haar hoogstwaarschijnlijk negeren, en hij zou nog nijdiger zijn als hij merkte dat ze Margaret Washington ook had uitgenodigd. Oude Joodse vrouwen en Afro-Amerikanen waren naar Chaunceys idee niet het soort gasten dat je uitnodigde voor een debutantenbal. Olympia kon zich goed voorstellen wat voor gasten zij mee zouden brengen, als ze al iemand meebrachten. Allemaal hoog op de sociale ladder, snobistisch aristocratisch, en strontvervelend. Frieda was tenminste amusant en een interessante gesprekspartner. Ze had veel gereisd, las veel, praatte graag over politiek, en ze was innemend. Margaret was een van de slimste mensen die Olympia kende. Ze vond het nog steeds erg dat Harry niet mee wilde. Hij hield zijn poot stijf en weigerde er met haar over te praten. Ze had het inmiddels maar opgegeven en Frieda bijna ook. Het bal was pas over drie maanden. Ze hadden in elk geval hun jurk, net als de meisjes. Het gesprek verplaatste zich naar een paar van Olympia's zaken, en naar een schandaal in de senaat dat kortgeleden in het nieuws was geweest.

Olympia ging pas tegen etenstijd weg. Toen ze thuiskwam was Harry al met het avondeten bezig, en Max hielp hem. Ze hadden een enorme troep in de keuken gemaakt, maar ze hadden kennelijk plezier. Harry had de barbecue in de tuin aangestoken, ze aten steak. Max was net naar groep drie gegaan.

'Waar ben je geweest?' wilde Harry weten toen ze hem kuste en zich bukte om haar zoon een knuffel te geven.

'Ik ben wezen winkelen met je moeder,' zei ze. Ze was blij weer bij ze te zijn. Het was het soort knusse huiselijkheid waar ze van hield.

'Ging het goed met haar?' vroeg hij, terwijl hij de steaks op een schaal legde. Het was nog warm buiten.

'Prima. We hebben een echt mooie jurk voor haar gekocht voor het bal.'

'O, dat,' zei hij met een frons, en hij liep naar buiten om de steaks op de barbecue te leggen.

Max wendde zich tot zijn moeder. 'Hij gaat nog steeds niet mee,' zei hij met een ernstig gezicht.

'Ik weet het.' Olympia glimlachte tegen haar jongste zoon.

'Ben je niet meer boos op hem?' vroeg Max bezorgt.

'Nee. Hij heeft recht op zijn eigen mening.' Terwijl ze dat zei kwam Harry weer binnen en tegen hem zei ze: 'Hoewel je standpunt om niet naar het bal te gaan in wezen discriminerend is. Je bent discriminerend ten opzichte van de traditionele Amerikaan.'

'Zij discrimineren zwarten en Joden.'

'Dan staan we denk ik quitte,' zei ze bedaard. 'Ik weet niet zo zeker of de ene discriminatie beter is dan de andere. Mij lijkt het hetzelfde.'

'Je hebt met mijn moeder gepraat,' zei hij, terwijl hij de sla mengde. 'Zij wil gewoon een excuus om zich op te doffen. Dat willen jullie allemaal. Jullie verliezen de betekenis van dit soort dingen uit het oog.'

'Het is niet meer dan een overgangsrite, Harry. Er steekt geen boze opzet achter, en de meisjes zullen teleurgesteld zijn als jij niet gaat. Het lijkt me erger om mensen van wie je houdt en die van jou houden te kwetsen, alleen maar om een statement te maken voor mensen die je niet kent, en die het niet kan schelen of je wel of niet naar het bal gaat. Ons kan het wel schelen.'

'Jullie redden je prima zonder mij. Max en ik blijven thuis.'

'Waaruit treden ze nou naar buiten?' vroeg Max. Hij begreep nog steeds niet goed wat de meisjes gingen doen en hoe Charlie hen daarbij ging helpen, terwijl zijn moeder en zijn grootmoeder toekeken. Hij begreep wel dat zijn vader het afkeurde.

'De meisjes komen tevoorschijn op een groot toneel onder een poort van bloemen en dan maken ze allemaal een reverence. Kijk, zo.' Ze demonstreerde het voor hem, liet zich met opgeheven hoofd en rechte rug gracieus iets zakken, en kwam toen weer omhoog met uitgestrekte armen als een ballerina.

'Gaat het zo?' vroeg Max geboeid terwijl Harry de steaks op de barbecue ging keren. Hij had haar reverence gezien maar deed net of dat niet zo was. Hij wilde het niet weten.

'Zo gaat het. Het ziet er mooier uit in een lange jurk.'

'Ik vond dit al erg mooi.' Max was onder de indruk. Zijn moeder was mooi en zijn zussen ook. Hij was trots op ze, en ook op Charlie en zijn vader. 'Weten de meisjes hoe ze dat moeten doen?' Hij had ze niet zien oefenen en het leek hem moeilijk. Hij vermoedde terecht dat het moeilijker was dan het eruitzag.

'Nog niet, maar dat komt wel. Ze hebben de middag voor het bal nog een repetitie.'

'Ik wed dat ze het beter gaan doen dan alle anderen,' zei Max vol overtuiging. 'Wat moet Charlie doen?'

'Hij staat naast Ginny als ze haar reverence maakt, geeft haar een arm en dan lopen ze samen de trap af. En daarna dansen de meisjes met hun vader.'

'Alle twee tegelijk?' Dat leek Max nogal ingewikkeld.

'Nee, om de beurt.' De andere helft van de tweeling had met Harry kunnen dansen als hij er was geweest, en dan hadden ze kunnen ruilen. Zoals het nu was, zonder hem, moesten ze om de beurt.

'Met wie gaat Veronica de trap af?'

'Dat weten we nog niet. Dat moet Veronica tegen Thanksgiving bedacht hebben.'

'Ik hoop dat het een goeie is, zodat hij haar kan opvangen als ze valt met dat ding wat jij net deed, of als ze van de trap valt.' Harry en Olympia moesten alle twee lachen en hun ogen ontmoetten elkaar terwijl hij hun steaks op de borden legde. Ineens moest Olympia lachen bij de herinnering aan haar eigen begeleider. Daar had ze in jaren niet meer aan gedacht.

'Mijn begeleider werd dronken voor we het toneel op gingen. Hij ging van zijn stokje, en ze moesten een andere jongen vinden om met mij het toneel op te gaan. Ik had hem nooit eerder ontmoet, maar hij was heel aardig.'

'Ze werden vast behoorlijk kwaad op die jongen die dronken werd.'

'Ja, dat werden ze zeker.' Ze herinnerde zich ook maar zei er niets over, dat het de laatste keer was geweest dat ze met haar vader had gedanst. Hij was het jaar daarop overleden, en later had ze de bitterzoete herinnering aan haar laatste dans met hem gekoesterd. Het was een belangrijke avond voor haar geweest, en ze hoopte dat het dat voor de meisjes ook zou zijn. Geen ervaring die haar leven veranderde, maar een die achteraf gezien altijd veel voor haar had betekend. Ze had er nooit een bijzonder sociaal belang of gewicht aan gegeven. Het was gewoon een avond geweest waarop ze zich bijzonder en belangrijk had gevoeld, en van iedereen aandacht had gekregen. Ze had zich tot aan haar trouwdag nooit meer zo mooi gevoeld. Andere gebeurtenissen in haar leven waren belangrijker geweest, haar huwelijk met Chauncey en later dat met Harry, de geboorte van haar kinderen, de diploma-uitreiking op Vassar en later, de dag waarop ze hoorde dat ze geslaagd was voor haar rechtenstudie aan Columbia. Maar die ene avond in The Arches had ook veel voor haar betekend. Vooral die laatste dans met haar vader.

'Het klinkt als een bat mitswa,' zei Harry zachtjes toen hij haar verhaal hoorde.

'Dat is zo,' zei ze vriendelijk. 'Het gaat allemaal over hoe belangrijk een jong meisje is op die speciale dag.' Ze was door de jaren heen een paar keer met hem naar een bat mitswa geweest en was toen onder de indruk van hoe bijzonder de meisjes in kwestie zich voelden als er speeches ter ere van hen werden afgestoken, films over hun kindertijd gedraaid werden, en hun moeder in een stoel door de kamer werd gedragen. Bar mitswa voor jongens was nog indrukwekkender, en ook een overgangsrite. Het waren hoogst belangrijke mijlpalen tussen jeugd en volwassenheid - officieel het einde van je kindertijd en je entree in de wereld van de volwassenen. Nu Veronica en Virginia dit mee gingen maken had ze dat graag samen met hem beleefd.

Harry zag het nog steeds niet op die manier. Hij vond het belangrijker om een statement te maken over de politieke incorrectheid van het evenement. Max vroeg toen van alles over bar mitswa, en Harry vertelde over de zijne. Het was een tijd die hij zich altijd met tederheid en vreugde zou blijven herinneren. Max verheugde zich nu al op die van hem, maar die lag nog zeven jaar in het verschiet.

De meisjes belden toen Olympia en Harry na het eten aan het opruimen waren. Ze vonden hun lessen leuk en zeiden dat op school alles prima ging. Ze deelden een suite met elkaar en nog twee andere meisjes. Charlie had als verheven laatstejaars dat jaar een kamer voor zichzelf in Dartmouth. Hij had ervoor gekozen op de campus te wonen, in het studentenhuis. Hij had het erover gehad om met een stel kamergenoten in een huis te gaan wonen, maar had uiteindelijk besloten om dat niet te doen. Hij zei dat hij het niet erg vond om weer in het studentenhuis te wonen. Ze hadden sinds zijn vertrek niets meer van hem gehoord. Ze wisten dat hij bezig was en veel te doen had nu hij aan zijn laatste jaar was begonnen. Geen van de grotere kinderen zou thuiskomen vóór Thanksgiving. Voor Olympia duurde het veel te lang voor ze hen weer zag. Ze was dankbaar dat ze Max hadden en zich konden verheugen op nog twaalf jaar met hem.

Harry en Olympia brachten die avond Max samen naar bed. Harry las hem een verhaaltje voor terwijl zij hem kuste en instopte. Daarna gingen ze naar hun eigen kamer en praatten een hele tijd. Ze hadden beiden heel veel werk en belangrijke zaken af te handelen. Ze vonden het prettig om over hun werk te praten en over de dingen die ze overdag deden. Ze vond het fijn om alle aspecten van haar leven met hem te delen en te horen wat hij vond. Ze hechtte waarde aan zijn mening en oordeel over alles, behalve over het debutantenbal. Ze vond dat hij daar volslagen belachelijk over deed.

Toen ze die avond in bed tegen hem aankroop was ze dankbaar dat ze hem had. Ze hield van het leven en de kinderen die ze deelden. Het was een goed leven, vol liefhebbende mensen, werk waar ze van hielden, en kinderen die een constante zegen voor hen waren. Ze viel in zijn armen in slaap en voor het eerst in maanden leek het niet meer' belangrijk of hij bij het bal aanwezig was of niet. Ze hield hoe dan ook van hem.

4

Alle kinderen kwamen naar huis om Thanksgiving te vieren. Charlie kwam op dinsdag, de meisjes op woensdag. Ze hadden net de kwelling van de examens die midden in het trimester vielen achter de rug, en ze voelden zich alle drie verlost en vrij. Max was ook blij dat ze er weer waren en hij vond het fijn om spelletjes met ze te doen. Charlie haalde hem de eerste dag dat hij thuis was al van school, en nam hem mee naar de dierentuin in Central Park. Hij kocht gepofte kastanjes en een ballon voor hem, en ging de volgende dag met hem schaatsen. Ze gingen naar huis met rode wangen, stralende ogen en een prima humeur. Toen ze thuiskwamen waren de meisjes al gearriveerd en het was heel gezellig tijdens het eten voordat Charlie en de tweeling uitgingen om naar hun vrienden te gaan. Door hun luidruchtige aanwezigheid wist Olympia weer hoe fijn ze het vond om al haar kinderen thuis te hebben.

Op de ochtend van Thanksgiving arriveerde Frieda vroeg genoeg om Olympia te helpen met het diner. Harry had de vulling gemaakt, Olympia braadde de kalkoen, Frieda deed de groenten, Charlie maakte maïscakejes, de meisjes maakten zoete aardappelen met marshmallows, en Olympia hielp Max met het opkloppen van de slagroom voor op de appel- en pompoentaart aan het einde van de maaltijd. Het was de enige maaltijd in het jaar waarbij iedereen zijn best deed een bijdrage te leveren, en het eindresultaat was geweldig. Ze gingen om zes uur aan tafel en tegen achten was iedereen zo volgepropt dat ze geen stap meer konden doen. En zoals altijd, had Olympia voor een koosjere maaltijd voor Frieda gezorgd die de vorige dag door een koosjere cateraar was bereid, en die volgens Frieda ook heerlijk was.

'Ik zal de komende drie weken honger moeten lijden zodat ik weer in mijn jurk pas,' zei Frieda, nadat ze een stuk pompoentaart had gegeten met de slagroom die Max' bijdrage aan het diner was geweest.

'Ik ook,' zei Virginia met een zorgelijk gezicht. Veronica had aangekondigd dat ze een jongen die Jeff Adams heette, gevraagd had haar begeleider te zijn. Ze zei dat ze hem op school had leren kennen. Hij kwam het weekend van het bal hiernaartoe, en hij had beloofd in Providence een smoking te huren zodat hij dat niet in New York hoefde te doen.

'Ik hoop dat je van hem op aan kunt,' zei Olympia een beetje bezorgd. 'Hoe goed ken je hem?'

'Goed genoeg,' zei Veronica achteloos. 'Ik ga al een week of drie met hem uit.'

'Wat gebeurt er als je ermee stopt vóór het bal? Dat zou een lastige situatie opleveren.' Iedereen was het er altijd over eens dat vriendjes niet de beste begeleiders waren, want als het uitging vlak voor het bal, kon je wel eens zonder komen te zitten.

'Hij is gewoon een vriend,' zei Veronica onbekommerd. Ze was ermee akkoord gegaan haar debuut te maken, maar zonder enig enthousiasme. Ze deed het alleen maar om ervoor te zorgen dat haar vader zijn deel van het lesgeld zou betalen. Maar ze was nog steeds boos over zijn chantage en zijn gemanipuleer. Ze had herhaaldelijk tegen iedereen gezegd dat ze verwachtte een rottijd te hebben op het bal. Ze was het schoolvoorbeeld van de weerspannige debutante, maar Ginny maakte het gebrek aan enthousiasme voor het evenement van haar tweelingzus meer dan goed. Ze kon gewoon niet wachten en ze had haar jurk in de afgelopen twee dagen al vier keer gepast. Het was de baljurk van haar dromen. Charlie had de avond dat hij thuiskwam zijn smoking meteen geprobeerd en zei dat hij nog paste, hoewel een tikje krap in de taille, maar daar kon hij voor een avond wel mee leven.

Veronica zei dat haar begeleider Charlie en Ginny wilde ontmoeten, maar hij was het weekend van Thanksgiving gaan skiën in Vermont.

'Wat is het voor iemand?' vroeg Charlie geïnteresseerd. Het zou voor allemaal leuker zijn als de twee begeleiders het met elkaar konden vinden en iets gemeen hadden om over te praten tijdens de repetitie en het bal. Het zou een lange avond voor hen worden.

'Hij zit in een football-team en hij speelt ook ijshockey,' zei Veronica tegen haar broer.

'Misschien kunnen we de volgende dag met z'n allen gaan schaatsen, of ergens gaan eten of zo,' zei Charlie hoopvol. 'Vindt hij het leuk om het te doen?'

'Ik weet het niet. Ik heb hem gevraagd. Hij zei dat hij het zou doen. Hij hoeft het niet leuk te vinden. Hij hoeft er alleen maar te zijn.' Veronica verwierp de mogelijkheid dat hij ervan zou genieten, aangezien ze wist dat zij dat niet zou doen. En volgens haar, hij ook niet. 'Is hij ooit eerder als begeleider naar een debutantenbal geweest?' vroeg haar moeder terwijl Veronica haar uitdagend aankeek.

'Ik weet het niet. Waarom zou hij? Eén keer zou voor mij genoeg zijn.'

'Je kunt het misschien moeilijk geloven,' zei Olympia, 'maar sommige jongens vinden het nog leuk ook.' Ze glimlachte tegen haar, blij dat ze uiteindelijk had toegegeven.

'Dat vind ik inderdaad bijna niet te geloven. Mij lijkt het stomvervelend.'

'Je zult nog aangenaam verrast zijn hoe leuk het is,' zei haar moeder bemoedigend, terwijl Ginny een grijns van oor tot oor op haar gezicht had. Ze had de afgelopen weken aan niets anders kunnen denken.

Frieda bleef tot bijna middernacht. Harry bestelde een taxi voor haar, en toen hij buitenkwam om haar te helpen, zag hij dat het sneeuwde.

In de ochtend was de stad bedekt met een sneeuwtapijt. Na de lunch gingen ze met z'n allen naar Central Park, waar ze een vuilniszak om hun achterste bonden en van de heuvels gleden. Max was algauw een expert, en Harry deed het ook niet slecht. Het was dolle pret, en Olympia lachte van plezier als ze van de heuvels gleed. De meisjes lagen in de sneeuw, zwaaiden hun armen zo hoog en zo laag als ze konden snel op en neer, waardoor het eruitzag als vleugels in de verse sneeuw. Ze speelden engeltje. Dat deden ze al sinds ze klein waren, en ze genoten er meer van dan ooit. Na afloop gingen ze naar Rockefeller Center om te schaatsen en daarna te eten. Toen ze thuiskwamen, belden ze hun vrienden op, maakten plannen, en de drie oudsten gingen de deur uit om hen te ontmoeten of wat bij hen thuis te hangen. Tegen de tijd dat ze weggingen sliep Max als een roos, uitgeput na een lange, drukke dag. Hij had zich uitgesloofd met het maken van een sneeuwpop, samen met zijn oudere broer.

'Het was een heerlijke Thanksgiving,' zei Olympia tegen Harry toen ze in bed stapten en onder de dekens kropen. 'Het is zo fijn om de kinderen thuis te hebben. Ik mis ze ontzettend als ze weg zijn.' Dat wist hij wel. 'Ik kan haast niet wachten tot ze weer thuiskomen voor de wintervakantie.' Ze zouden de week voor het bal thuiskomen. Het bal waar hij nog steeds niet naartoe wilde, en waar zij met Margaret Washington en Frieda naartoe zou gaan. Hoe dol ze ook op die twee was, ze was toch liever met Harry gegaan. Maar hij was onvermurwbaar, hoe erg zijn vrouw dat ook vond. Deze keer was hij bereid zijn vrouw van streek te maken, omdat hij vond dat hij niet anders kon doen als hij zijn principes trouw wilde blijven. Afgezien van Olympia en zijn familie kon het geen mens iets schelen of hij ging of niet.

Het grote nieuws van dat weekend kwam van Virginia op zaterdagochtend. Ze had zitten dubben of ze het hun zou vertellen en tijdens een gezellig, openhartig gesprek met haar moeder, besloot ze het te doen. Ze had nooit geheimen voor haar en ze vond het prettig haar alle details van haar leven te vertellen. Olympia vermoedde al dat er iets aan de hand was, maar omdat ze elkaar niet meer elke dag zagen, was het moeilijk voor Ginny het juiste moment te vinden om haar in vertrouwen te nemen. Toen ze na het ontbijt wat zaten te babbelen, zag Ginny haar kans haar hart te luchten. Ze was stapelverliefd op een derdejaars op Brown, zei ze. Hij was de geweldigste jongen die ze ooit had ontmoet. Hij zat, net als de jongen die met Veronica naar het bal ging, in het footballteam. Hij heette Steve, en Ginny was tot over haar oren verliefd op hem, in tegenstelling tot Veronica die haar begeleider wel aardig vond, maar op dit moment alleen maar een vriend in hem zag. Ginny vertelde haar dat ze hem de afgelopen drie maanden drie of vier keer per week had gezien. Ze vroeg of hij ook naar het bal mocht komen. Olympia had een tafel gereserveerd en zei dat ze een stoel voor hem zou vrijhouden. Ginny was dolblij. Aangezien haar broer haar officiële begeleider was, vormde het geen probleem als Steve ook kwam. Ze zei dat hij uit Boston kwam en uit een zeer respectabele familie. Hij was ook een van een tweeling en zijn broer zat op Duke. Van alles wat ze vertelde leek het Olympia een aardige jongen.

Olympia vertelde het 's middags aan Harry en zei dat ze blij was voor Ginny hoewel ze hoopte dat haar studie niet zou lijden onder de tijd die ze met hem doorbracht. Ginny had gezegd dat ze samen studeerden en veel tijd in de bibliotheek doorbrachten als hij niet moest trainen met zijn team. 'Het is echt schattig zo gek als ze op hem is.'

Olympia glunderde. Ginny was wel vaker verliefd geweest op de middelbare school, en ze had verscheidene vriendjes gehad. Haar romances duurden meestal niet langer dan een paar maanden. Veronica liet zich niet zo snel meeslepen en stelde ook veel hogere eisen. Als ze uitging was dat meestal met vriendinnen, en ze was maar één keer verliefd geweest. Ze was voorzichtiger van aard en meer een verstandsmens. Olympia vroeg Veronica later die middag naar Steve. Veronica zei dat hij oké was, maar ze maakte geen geestdriftige indruk.

'Je klinkt niet erg enthousiast,' zei Olympia een tikje ongerust. Veronica was niet jaloers van aard, en ze vroeg zich af of er iets mis was, of hij niet zo'n vangst was als Ginny had gezegd.

'Steve is oké, hij is zo'n beetje de populaire jongen van de campus, of denkt dat hij dat is. Heel wat meisjes maken jacht op hem. Hij is nogal vol van zichzelf.' Zij voelde zich nooit zo aangetrokken tot dat soort narcistische types.

'Is hij net zo gek op Ginny als zij op hem?' Olympia maakte zich zorgen over wat Veronica had gezegd.

'Hij zegt van wel,' zei Veronica luchtig. Zij was meer van 'eerst zien dan geloven', en veel cynischer en voorzichtiger dan haar uitbundige zuster. 'Ik hou niet van jongens die zo knap zijn. Ze zijn soms raar.' Ze hield van de interessante, minder gebruikelijke types met wie je kon praten en die het niet van hun uiterlijk moesten hebben. De jongens met wie Ginny uitging, waren altijd opvallend knap. In sommige opzichten deden ze Olympia altijd een beetje aan Chauncey denken, alsof Ginny een jongere versie van haar ongrijpbare, onachtzame vader zocht. Ze was kennelijk stapelverliefd op Steve.

Virginia had aan haar moeder opgebiecht dat ze met elkaar naar bed gingen, maar had haar verzekerd dat ze het altijd veilig deden. Maar de mate van haar verliefdheid baarde haar moeder toch zorgen, vooral na wat Veronica gezegd had.

'Ik krijg de indruk dat je hem niet mag,' zei Olympia eerlijk, vissend naar meer redenen als dat zo was.

'Hij is oké. Ik ben niet gek op hem. Iemand zei dat hij meisjes vaak bedondert. Ik wil niet dat ze gekwetst wordt,' zei Veronica met een bezorgde uitdrukking op haar gezicht. Maar als Ginny eenmaal iets in haar hoofd had, kreeg je het er niet meer uit. Dat gold voor alles. Veronica was ook koppig, maar haar koppigheid betrof meestal ideeën en geen mensen.

'Ik wil ook niet dat ze gekwetst wordt,' zei Olympia. Ginny ging er kennelijk met volle vaart tegenaan. 'Let alsjeblieft een beetje op haar. Probeer haar zo nodig tot rede te brengen,' zei Olympia samenzweerderig. Veronica rolde met haar ogen en lachte.

'Ja. Vast. Dat zal Ginny echt waarderen. Je weet hoe ze is.' Bij Ginny kon je meestal alleen maar later de stukken bijeenrapen. Als ze viel, viel ze hard. En als het voorbij was stortte haar hele wereld in. In sommige opzichten was Veronica veerkrachtiger en sterker. Olympia kende haar kinderen goed.

'En hoe zit het met jou? Is er iets gaande tussen jou en die Jeff die je als begeleider hebt uitgenodigd?'

'Nee, hoor,' zei Veronica vaag. Ze was altijd erg gesloten als het om haar liefdesleven ging, zelfs tegenover haar moeder, en soms zelfs tegenover Ginny Ze ging stilletjes haar eigen gang, net als Charlie. Ze leken in dat opzicht meer op hun vader dan op hun moeder. Ginny en Olympia waren veel opener en bereid alles te vertellen. Olympia hield er geen geheimen op na, en Ginny ook niet. Ze droegen hun hart altijd op de tong. Harry vond dat fijn van haar. Het was een van de vele redenen waarom hij verliefd op haar was geworden. 'Het is zomaar een jongen, we zijn vrienden,' zei Veronica over Jeff.

'Waarom heb je hém uitgenodigd voor het bal?' vroeg Olympia, nieuwsgierig naar hem en ook een tikje nerveus. Het was nog maar afwachten of Veronica niet iets zou doen om haar aanwezigheid op het bal te saboteren. Het zou echt iets voor haar zijn. Olympia durfde niet verder aan te dringen uit angst dat ze weer zou gaan tegenstribbelen.

'Ik moest toch iémand uitnodigen. Alle anderen die ik ken zouden me glashard uitgelachen hebben als ik ze had gevraagd. Zijn zus heeft vorig jaar haar debuut gemaakt, en hij vond het ook stom. Maar ik dacht dat hij niet zou lachen als ik het vroeg. We zijn het erover eens dat het een suffe toestand is, maar hij zei dat hij het zou doen.' Hij had ook gezegd dat ze zich konden bezatten voor ze het toneel op moesten voor haar reverence. Maar dat zei ze niet tegen haar moeder. Ze vond het idee wel grappig, of ze het deden of niet.

'Ziet hij er een beetje normaal uit?' vroeg Olympia een tikje ongerust, en Veronica keek haar duidelijk geïrriteerd aan.

'Nee, mam, hij heeft drie hoofden en een bot door zijn neus. Ja, hij ziet er meestal normaal uit. Hij kent de procedure. Hij zal er die avond keurig uitzien, hoor.'

'Hoe ziet hij er de rest van de tijd uit?' vroeg Olympia voorzichtig.

'Soort van punk, maar niet al te overdreven. Hij heeft zijn haar in spikes, maar hij zei dat hij het bij het debuut van zijn zus niet zo had gedragen. Het komt wel goed, mam, maak je geen zorgen.'

'Ik hoop het,' zei Olympia met een zucht. Ze begon zich gestrest te voelen over het evenement, en Harry zou er niet zijn om haar te steunen. Zij, Frieda, Margaret Washington met haar man, nog een ander stel, Ginny's nieuwe vriend Steve en Chauncey en Felicia zouden aan dezelfde tafel zitten. Een uiteenlopend gezelschap, om het zacht uit te drukken. De debutanten en hun begeleiders zouden ergens anders zitten.

Olympia vertelde haar bezorgdheid aan Charlie voor hij terugging naar school, en hij verzekerde haar dat alles prima zou gaan. Het was maar één avond. Er zou heus niets gebeuren. De meisjes zouden hun reverence maken. Ze zouden door de zaal paraderen. Hun vader zou met hen dansen, en de rest van de avond zou er gegeten, gedronken en gedanst worden. Wat kon er nou helemaal misgaan?

'Als je het zo zegt klinkt het simpel.' Ze glimlachte tegen haar eerstgeborene. Hij had dat over zich. Charlie goot altijd olie op de golven, kalmeerde haar altijd. Hij was altijd een hele steun voor haar geweest. Hij veroorzaakte zelf nooit moeilijkheden, maar streek die altijd glad als anderen dat wel deden, zoals dat in elke familie wel eens gebeurt. Hij was de vredestichter in het gezin, het verantwoordelijke oudste kind dat probeerde alles te zijn wat zijn vader niet was.

'Het is ook simpel,' zei hij met een warme glimlach. Achter die glimlach zag ze echter weer die droefheid die ze in het voorjaar, toen zijn vriend stierf, had gezien.

'Is met jouw alles in orde?' Ze keek hem diep in de ogen, maar kon niet ontcijferen wat ze daar zag. Ze voelde meer dan ze zag dat er iets in verborgen lag. Ze hoopte dat er niets mis was in zijn leven. Hij was een denker, was dat al vanaf zijn vroegste jeugd.

'Met mij is alles in orde, mam.'

'Weet je het zeker? Ben je wel gelukkig op school?'

'Gelukkig genoeg, en ik ben bijna klaar.' Ze wist dat hij tobde over wat hij zou gaan doen als hij in juni zijn diploma had gehaald. Hij was nog steeds van plan om naar Californië te gaan voor een gesprek met de vader van zijn vriend. Hij had besloten om niet na de kerst, maar in de voorjaarsvakantie te gaan. Hij had zich ook aangemeld op Oxford voor een jaar postdoctorale studies, voor hij zich inschreef op de theologische faculteit van Harvard. Hij had mogelijkheden en keuzes en hij moest een besluit nemen, waardoor hij nogal gespannen was. Hij moest nu beslissen wat hij met zijn leven wilde. Het was voor Charlie altijd belangrijk het gevoel te hebben dat hij de juiste keuze maakte.

'Maak je maar niet te veel zorgen over wat je gaat doen. Je komt er wel uit. Het komt vanzelf goed. Geef het de tijd.'

'Ik weet dat het goed komt, mam.' Hij boog zich naar haar toe en gaf haar een kus. 'Maak jij je ook maar geen zorgen. Heb je onlangs nog met pap gesproken?'

Ze schudde haar hoofd. 'Niet sinds van de zomer, toen hij zo kwaad was op Veronica omdat ze niet naar het debutantenbal wilde.'

'Misschien moet je hem gewoon zomaar eens bellen, dan krijg je die avond misschien een minder pijnlijke situatie.' Hij wist dat zijn moeder Felicia niet kon uitstaan, en dat haar relatie met Chauncey gespannen was geworden. Ze hadden totaal niets gemeen.

Het was voor alle kinderen een raadsel hoe hun ouders ooit tot een huwelijk waren gekomen. Het was onbegrijpelijk dat twee mensen die zo slecht bij elkaar pasten, het zeven jaar samen hadden uitgehouden, hoewel Olympia op haar tweeëntwintigste wel een ander mens was geweest. Ze was het product geweest van haar eigen conservatieve, anglicaanse opvoeding, en Chaunceys wereld was ook de hare geweest. Charlie had altijd vermoed dat ze met hem was getrouwd omdat haar ouders waren gestorven toen zij op college zat, en dat ze op zoek was naar stabiliteit en een familie. Dus was ze getrouwd. Maar door de jaren heen had ze haar eigen ideeën en manier van denken ontwikkeld, en waren ze uit elkaar gegroeid. Nu leefden ze op verschillende planeten. Charlie vond de wereld van zijn moeder interessanter. Hij was dol op Harry, die altijd geweldig voor hem was geweest. Maar hij voelde ook een diepe genegenheid en loyaliteit voor zijn vader, ondanks zijn nukken, vooroordelen, nalatigheid en beperkingen. En Felicia was gewoon onbenullig. Charlie vond haar ongevaarlijk. Zijn moeder was het nooit met hem eens geweest. Zij vond Chaunceys vrouw het toppunt van stommiteit en venijn. Voornamelijk omdat Felicia stinkend jaloers op haar was en nooit naliet een of andere rotopmerking te maken als ze elkaar zagen, wat niet zoveel voorkwam. Charlie wist dat zijn moeder het moeilijk zou krijgen zonder Harry, en het speet hem dat Harry zijn principes niet voor één avond overboord kon gooien om haar bij te staan. Maar dat ging blijkbaar niet gebeuren. Charlie had zich voorgenomen zijn best te doen om haar, zoals altijd, te helpen bij Harry's afwezigheid. Zijn voorstel om Chauncey te bellen en zo een pad te effenen voor een vreedzame avond, was een goed idee. Hij wist dat zijn vader zich gestreeld zou voelen door zo'n telefoontje. Chauncey hield van eerbetoon en aandacht.

'Misschien bel ik hem wel,' zei Olympia bedachtzaam. Ze was er niet enthousiast over, maar zag de diplomatie ervan wel in. 'Ga jij nog naar hem toe tijdens de kerstvakantie?'

'Ik dacht er een paar dagen heen te gaan voor we naar Aspen gaan.' Harry, Olympia en alle kinderen gingen met de kerst, zoals elk jaar, een week naar Colorado om te skiën. Ze verheugden zich er allemaal op. Charlie was daar nooit voor uitgekomen, maar het was veel leuker met hen dan bij zijn vader. Maar hij ging naar hem toe uit loyaliteit en uit genegenheid, en hij hoopte altijd weer dat ze een band zouden kunnen creëren die wat dieper ging. Tot nu toe was dat niet gebeurd. Chauncey was niet zo diepzinnig.

'Hij heeft een paar nieuwe polopony's die hij me wil laten zien.' Charlie keek triest terwijl hij dat zei. Hij wist dat het voor zijn vader een grote teleurstelling was dat hij geen polo wilde spelen. Hij ging graag paardrijden met hem en was in Europa met hem op vossenjacht geweest, gewoon om te kijken hoe dat was, maar polo verveelde hem. Het was zijn vaders passie.

'Wil je nog vrienden meenemen naar Aspen?' Ze huurden daar een huis, en Olympia vond het altijd prima als de kinderen vrienden meebrachten. Dat was leuker voor hen, maar Charlie schudde, na een korte aarzeling, zijn hoofd. 'Nee, ik ga met de meisjes of met Harry skiën.' Olympia bleef op de oefenhellingen met Max. De anderen waren heel wat onstuimiger op de ski's dan zij, en Charlie al helemaal.

'Mocht je nog van gedachten veranderen, ik vind het prima. Er is plaats genoeg als je een paar vrienden van Dartmouth wilt meebrengen. Een meisje mag ook, hoor.' Ze glimlachte tegen hem. Als hij een meisje meebracht zou ze bij Veronica en Ginny op de kamer slapen. Ze hadden altijd grootse, gezonde, kameraadschappelijke vakanties, en iedereen was welkom.

'Als ik een meisje vind dat ik wil meebrengen, zal ik het je laten weten.' Hij had op dit moment geen grote romance. Niet meer sinds die ene toen hij tweedejaars was, en een paar op de middelbare school. Maar de afgelopen twee jaar was er niemand in het bijzonder geweest, en nog steeds niet. Hij was voorzichtig en kritisch. Olympia zei altijd dat het meisje dat Charlie voor zich wilde winnen, heel bijzonder zou moeten zijn met vele kwaliteiten en een aanzienlijke diepgang. Hij was de meest serieuze van al haar kinderen. Het was soms moeilijk te geloven dat hij verwant was aan Chauncey, die het toppunt van oppervlakkigheid was.

Hij vloog die avond terug naar Dartmouth, en de meisjes gingen de volgende morgen terug naar Brown. De school begon pas weer op dinsdag. Ginny deed voor ze vertrok nog een keer haar jurk aan en bekeek zichzelf stralend in de spiegel. Olympia had de grootste moeite om Veronica zover te krijgen dat ze de hare aantrok, maar ze wilde er zeker van zijn dat hij paste en dat er voor de repetitie en het bal niets meer aan veranderd hoefde te worden.

'Jullie hebben alle twee schoenen, hè?' Ginny had de hare al in juni gekocht: mooie, simpele wit satijnen pumps met kleine pareltjes, net als op haar jurk. Ze hadden geluk gehad die te vinden. Veronica hield vol dat ze een paar witsatijnen avondsandaaltjes in haar kast had.

'Weet je het zeker?' vroeg Olympia opnieuw. Ze hadden allebei een avondtasje, lange witte handschoenen en een parelketting met bijbehorende oorbellen die ze hun voor hun achttiende verjaardag had gegeven. Meer hadden ze niet nodig.

'Ik weet het zeker,' zei Veronica en ze rolde met haar ogen. 'Besef je wel hoeveel nuttiger het zou zijn als we het geld zouden besteden aan mensen die omkomen van de honger in Appalachia?'

'Die twee dingen zijn niet te vergelijken. Harry en ik geven genoeg geld aan liefdadigheid, Veronica. Hij werkt meer pro Deo dan wie ook, en ik draag ook mijn steentje bij. Je hoeft je niet schuldig te voelen over een jurk en een paar sandalen.'

'Ik zou die avond liever in een opvang voor daklozen werken.'

'Dat is heel nobel van je. Zodra we terugkomen uit Aspen kun je voor je zonden gaan boeten.' Ze hadden een maand vakantie, en ze was ervan overtuigd dat dat precies was wat Veronica het grootste deel van haar vakantie zou gaan doen. Ze had vaak als vrijwilliger in opvanghuizen voor daklozen gewerkt, met leeslessen, en met mishandelde kinderen in een centrum waar ze graag kwam in Harlem. Niemand kon Veronica beschuldigen van gebrek aan een sociaal geweten. Ginny was een heel ander verhaal. Zij zou haar vakantie gebruiken om met vriendinnen op te trekken, naar feesten te gaan en te winkelen.

Alles wat Olympia wilde was dat haar kinderen van elkaar hielden en elkaar respecteerden, hoe verschillend ze ook mochten zijn. En tot nu toe was haar stimulans in die richting succesvol geweest. Ondanks hun meningsverschil over het debutantenbal waren de meisjes net zo verknocht aan elkaar en aan Charlie en Max, als de jongens aan hen. Toen de meisjes de volgende ochtend vertrokken, ging Olympia naar haar kantoor. Harry was al vroeg naar zijn werk gegaan. De schoolbus had Max opgehaald, en zij had massa's berichten op haar bureau liggen toen ze daar aankwam. Ze worstelde zich erdoorheen en belde iedereen bij wie dat nodig was terug, voor ze naar de rechtbank moest. In de lunchpauze belde ze Chauncey. Ze had bedacht dat Charlies voorstel eigenlijk niet zo slecht was, gewoon om het ijs te breken en te proberen een prettige verstandhouding te krijgen, wat met Chauncey niet zo eenvoudig was voor haar. Hij had een onfeilbaar talent om haar te irriteren.

Felicia nam in Newport de telefoon aan en ze babbelden even, over niets bijzonders, voornamelijk over de kinderen van Felicia en Chauncey. Ze klaagde over hun school in Newport en dat het bespottelijk was dat ze uniformen moesten dragen in plaats van de schattige kleren die ze in Boston en New York voor hen had gekocht. Ze was wel zo aardig om te zeggen dat ze zich verheugde op het debuut van de meisjes in The Arches. Olympia bedankte haar en vroeg naar Chauncey. Felicia zei dat hij net uit de stallen kwam voor de lunch. Het verbaasde Olympia nog steeds dat haar ex-man er tevreden mee was om al vijftien jaar niet te werken en van het geld van zijn familie te leven. Ze kon zich zo'n leven niet voorstellen, zelfs al zou ze het zich kunnen veroorloven. Ze hield van haar praktijk, en ze had bewondering voor alles wat Harry had bereikt. Chauncey had in zijn hele leven nog niets bereikt. Het enige wat hij deed was polo spelen en paarden kopen. In het begin van hun samenzijn had hij bij de bank van zijn familie gewerkt, maar had dat algauw opgegeven. Het vereiste te veel inspanning en het was te lastig. Nu kwam hij gewoon uit voor het indolente leven dat hij leidde, en zei altijd gekscherend dat werken voor de massa was. Hij was een snob in hart en nieren.

Hij klonk buiten adem toen hij aan de telefoon kwam. Hij was aan komen hollen van de stallen en was verbaasd toen Felicia hem vertelde dat Olympia aan de lijn was. Ze belde hem nooit, tenzij er iets buitengewoon dringends was. Ze deed altijd alles via e-mail.

'Is er iets mis?' vroeg hij bezorgd. Zij zou hetzelfde gereageerd hebben als hij haar had gebeld. Telefoontjes om zomaar wat te kletsen, daar deden ze niet aan. Geen van beiden was geïnteresseerd in sociaal contact met de ander. Hij kon haar keuzes rechten te gaan studeren en met een Jood te trouwen niet begrijpen. En zij had nog minder respect voor de manier waarop hij zijn leven leidde, en met wie. Ze vond Felicia een randdebiel. Maar of ze het nou leuk vond of niet, Chauncey en zij hadden wel samen drie kinderen waardoor ze gedwongen waren enig contact met elkaar te hebben, zij het alleen bij aangelegenheden van stand, zoals het debuut. Later zouden er nog bruiloften komen, gezamenlijke kleinkinderen en doopplechtigheden. Voor Olympia was het geen opwekkend vooruitzicht. Voor hem ook niet. Hij had door de jaren heen een fikse hekel aan haar gekregen en kon zich niet voorstellen waarom hij ooit met haar was getrouwd.

'Nee. Alles is in orde. Het was niet mijn bedoeling je lastig te vallen. Ik wilde voor de grote avond gewoon even contact met je opnemen. Ik kan haast niet geloven dat het bijna zover is. Waar logeren jullie?'

'In het appartement van Felicia's broer. Hij is in Europa.'

Olympia had jaren geleden al gehoord dat het een paleisachtig penthouse op Fifth Avenue was, met een adembenemend uitzicht op het park, en een glazen koepel boven een klein, verwarmd zwembad op het terras. Hij was een eeuwige vrijgezel en maar iets ouder dan Felicia. Hij stond bekend om zijn omgang met aankomende Hollywood-sterren en Europese prinsessen. De laatste keer dat ze hem zagen, waren de meisjes onder de indruk van zijn Ferrari. 'Dat zal leuk zijn,' zei Olympia vriendelijk. 'Blijven jullie lang hier?' Ze vroeg zich af of ze hen moest uitnodigen voor een drankje, maar kreeg al de kriebels bij het vooruitzicht, en dat gold ook voor Harry, wist ze. De twee mannen accepteerden elkaar met moeite. Harry was correct tegen hem, maar Chauncey was nauwelijks beleefd. Hij negeerde hem.

'Alleen het weekend. Gedraagt Veronica zich?' vroeg Chauncey belangstellend.

'Daar lijkt het wel op. Ze heeft eindelijk een begeleider uitgezocht. Een of andere jongen die Jeff Adams heet. Ze zweert dat hij welgemanierd is. Ik hoop dat ze gelijk heeft.'

'Als hij dat niet is, of er idioot uitziet, wordt hij er bij de repetitie al door het comité uit gegooid. Enig idee wie zijn ouders zijn?' Hij vroeg niet of Jeffs ouders van stand waren, maar Olympia wist dat hij dat wel graag zou willen.

'Geen enkel idee. Ze zei alleen dat zijn zus vorig jaar haar debuut heeft gemaakt,' wat betekende dat hij ermee door kon wat Chauncey betrof. Meer was er niet voor nodig. De criteria waren simpel voor hem.

'Vraag haar hoe zijn vader heet. Ik kan hem opzoeken in de societygids, misschien ken ik hem.' Misschien zou het deze keer geruststellend zijn. Chaunceys leven was gebaseerd op de societygids zoals het leven van sommige mensen op de Bijbel was gebaseerd. Het was zijn Bijbel. Olympia had er niet eens een, hoewel haar familie er jaren geleden in had gestaan. Ze hadden haar laten vallen toen ze met Harry trouwde en ze waren voor altijd uit het chique maatschappelijke gebeuren verdwenen. Dat had ze zo ongeveer gedaan toen ze Chauncey verliet. Ze hadden haar naam er uit beleefdheid nog een paar jaar in laten staan, maar toen ze hertrouwde werd die verwijderd. Chauncey had dat als een enorm drama beschouwd. Olympia vond het alleen maar grappig.

'Ik denk niet dat ik Veronica nog verder op de kast wil jagen. Ik ben al blij dat ze wil gaan.'

'Dat wil ik wel hopen,' zei hij, en hij klonk of ze een grote ramp hadden afgewend. Hij kon zich gewoon niet voorstellen een dochter te hebben die haar debuut niet maakte. Voor hem zou dat een catastrofe zijn geweest. 'Ik neem aan dat ze hun jurk hebben?' zei hij in een poging om de toon licht te houden. Hij was verbijsterd dat ze hem blijkbaar zonder reden belde en hij vond het verdacht, maar als het werkelijk vriendelijk bedoeld was, was het erg aardig van haar. Hun contacten gingen meestal over een of ander geschil, en dan was ze behoorlijk opvliegend.

'Ze zullen er alle twee beeldschoon uitzien,' stelde Olympia hem gerust. 'De jurken zijn prachtig.'

'Dat verbaast me niets,' zei hij welwillend. 'Jij hebt daar oog voor.' Meer dan Felicia, wist hij. Olympia had een uitstekende smaak. Felicia was meer voor de tierelantijntjes, hoewel hij dat nooit tegen een van beide vrouwen zou zeggen. 'Komt je man ook?' Hij had geen idee waarom hij dat vroeg, het leek nogal vanzelfsprekend dat hij er zou zijn, en Chauncey was verbaasd toen ze aarzelde.

'Nou, nee. Hij gaat niet. Hij heeft iets in de familie waar hij heen moet.' Toen bedacht ze dat Frieda er wel zou zijn en besloot eerlijk tegen hem te zijn. 'Dat is eerlijk gezegd niet waar. Hij vind het hele gedoe niet politiek correct omdat ze mensen van andere rassen en kleuren buitensluiten, dus komt hij niet.'

'Dat is erg vervelend voor je,' zei hij, en hij klonk voor de verandering echt meelevend. 'Felicia en ik zullen wel op je passen.' Hij was in jaren niet zo aardig geweest, en Olympia was blij dat ze Charlies suggestie had opgevolgd. Het bracht de stemming er een beetje in voordat de onvermijdelijke spanningen van de grote avond de kop opstaken. De meisjes zouden bloednerveus zijn, en zijzelf waarschijnlijk ook door de stress van het zorgen dat de meisjes klaar waren, hen daar te krijgen en ervoor te zorgen dat alles in orde was. Om het nog maar niet te hebben over Veronica's opstelling ten opzichte van het evenement, en haar begeleider, die Olympia nog nooit had ontmoet. Olympia besefte dat het nog steeds mogelijk was dat Veronica het op het laatste moment liet afweten. Ze hoopte maar dat ze dat niet zou doen, en ze had al verscheidene keren tegen Harry gezegd dat hij haar niet moest ophitsen en haar niet moest aanmoedigen iets stoms te doen. Hij had beloofd dat hij dat niet zou doen.

'Kan ik nog iets voor jullie doen voor jullie hierheen komen?' vroeg Olympia grootmoedig. 'Ik heb een goede kapper, mocht Felicia er een nodig hebben. Als ze dat wil kan ik een afspraak voor haar maken.'

'Ik denk dat ze er een heeft, maar bedankt. Hou je goed, Olympia, laat je niet gek maken door de meisjes. We zien je dan daar.'

Even later verbraken ze de verbinding en ze bleef naar de telefoon zitten staren. Ze was zo afgeleid dat ze niet merkte dat Margaret binnenkwam met een stapel akten in haar armen.

'Je ziet eruit of je net een boa constrictor op je bureau hebt zien zitten. Alles in orde?'

'Ik geloof het wel. Het was meer een boa in schaapskleren. Charlie zei dat het misschien een goed idee was als ik zijn vader eens opbelde vóór het bal. Dat heb ik net gedaan. Het is niet te geloven hoe aardig hij was.' Olympia zag er oprecht verbluft uit. Hij was heel wat aardiger geweest over het bal dan Harry. Maar het was natuurlijk wel Chaunceys soort evenement.

'Oude boa constrictors zijn taai,' zei Margaret met een grijns.

'Ja, dat zal wel. Hij is in vijftien jaar niet zo vriendelijk geweest. Ik denk dat hij het fijn vindt dat de meisjes hun debuut maken. Het is heel belangrijk voor hem.'

'Het is ook belangrijk. Het moet een feest voor hen zijn. Voor jou zelfs ook. Ik verheug me erop. Ik ben nog nooit naar een debutantenbal geweest. Ik heb zelfs een nieuwe jurk gekocht.'

'Ik ook.' Olympia glimlachte, dankbaar voor de steun van haar vriendin. Dat was meer dan ze van Harry kon zeggen. Het was jammer dat hij er zo nodig een punt van moest maken. De enige die erdoor gekwetst werd was zij. 'Is Harry er al op teruggekomen?' vroeg Margaret voorzichtig, terwijl ze de akten op Olympia's bureau legde. Ze wilde er haar mening over.

'Nee. Ik denk niet dat hij dat zal doen. We hebben het allemaal bij hem geprobeerd. Ik heb het uiteindelijk maar opgegeven. Bij uitzondering gedraagt Chauncey zich eens niet als een idioot. Hoewel, god weet wat hij die avond gaat doen.' Hij dronk nogal veel, hoewel het volgens vrienden minder erg was dan toen hij met haar was getrouwd. In zijn jonge jaren was hij tijdens hun huwelijk bijna constant dronken geweest. In het begin had het hem charmant en amoureus gemaakt. Later werd hij er chagrijnig en onaangenaam van. Het was niet te voorspellen hoe hij zich de avond van het bal zou gedragen als hij vier martini's en een fles wijn achterover had geslagen, of erger nog, als hij zich op de cognac had gestort. Maar op dit moment was hij in ieder geval voorkomend, en het was Felicia's probleem hem in toom te houden als hij dronken werd. Godzijdank niet meer het hare. Felicia dronk ook veel. Dat hadden ze gemeen. Olympia was nooit zo'n drinker geweest, en Harry ook niet.

'Maak je maar geen zorgen, Ollie. Ik zal er zijn om je hand vast te houden,' zei Margaret geruststellend.

'Dat zal ik nodig hebben,' zei Olympia. Ze trok de akten over haar bureau heen naar zich toe, en Margaret ging zitten om ze samen met haar door te nemen. Olympia wist niet waarom, maar ondanks haar prettige gesprekje met Chauncey, had ze het gevoel dat de avond in The Arches nog problematischer zou worden dan ze al vreesde. Helemaal zonder de steun van Harry.

5

In het weekend voorafgaand aan het bal, werd Olympia met hoge koorts wakker. Ze had zich al een paar dagen niet lekker gevoeld. Haar keel voelde rauw aan, ze had buikpijn en een verstopte neus, en tegen de avond voelde ze zich doodziek. Haar temperatuur was opgelopen naar bijna negenendertig. Zondag voelde ze zich iets beter, maar de buikpijn was erger. Ze was bijna in tranen toen ze zondagochtend beneden kwam. Harry was bezig met het ontbijt voor Max, en ze zag dat het gezicht van haar zoon knalrood was. Na het ontbijt nam ze Max' temperatuur op. Die van hem was negenendertig en hij zei dat zijn buik jeukte. Toen ze keek zag ze dat hij een akelige uitslag had. Het waren piepkleine blaasjes, en toen ze haar vertrouwde Dr. Spock tevoorschijn haalde, het boek dat ze al sinds Charlies geboorte had, bleek Max alle symptomen van waterpokken te hebben, zoals ze al vermoedde.

'Shit!' zei ze terwijl ze het boek dichtklapte. Dit was niet het juiste moment voor hen beiden om ziek te worden. Ze moest haar verstand erbij kunnen houden, ze had een berg nieuwe zaken op kantoor, en Margaret was deze week vrij. Ze liet Max niet graag bij een oppas achter als hij ziek was, als ze al zelf in staat was om naar haar werk te gaan. Ze belde de kinderarts, en die zei dat ze Max in bad moest laten weken met een poeder dat hij aanbeval, veel calamine moest gebruiken en hem in bed moest houden. Verder konden ze niets doen. Gelukkig nam haar koorts op zondagavond af. Ze voelde zich nog steeds beroerd, maar zij had tenminste alleen maar een griepje of een stevige kou, en hopelijk was het met een paar dagen over. Charlie zou dinsdagavond thuiskomen en hij kon haar helpen met Max. De meisjes kwamen woensdagmiddag thuis. Ginny belde haar zondagavond laat op. Ze klonk afschuwelijk. Ze zei dat ze bronchitis had en toen ze in de telefoon hoestte, klonk het of ze stervende was aan tuberculose.

'Blijf morgen in bed,' zei haar moeder. Op dit moment klonk ze te ziek om naar huis te vliegen.

'Dat kan niet, ik heb examens,' zei Ginny, en ze barstte prompt in tranen uit.

'Kun je ze niet om een herexamen vragen?' stelde Olympia voor. 'Je klinkt te ziek om naar buiten te gaan.'

'Herexamens zijn op vrijdag. Als ik dat doe, ben ik niet voor vrijdagavond thuis.' Ze snikte erbarmelijk. Ze voelde zich afschuwelijk en ze wilde het bal niet missen.

'Misschien heb je geen andere keus dan een herexamen.'

'Stel dat ik een rode neus heb?'

'Dat is het minste. Ga morgen naar de ziekenafdeling en zorg dat ze je antibiotica geven zodat je geen infectie krijgt en echt ziek wordt. Dat zal wel helpen.' Ze had ze alle twee laten inenten tegen meningitis voor ze naar school gingen in september, dus het was niet ernstiger dan een flinke kou of in het ergste geval bronchitis, en antibiotica zouden haar beschermen tegen longontsteking. Ginny klonk echt vreselijk. Tot nu toe had Veronica het niet gekregen, maar doordat ze een kleine kamer deelde met haar zus, zou het Olympia niet verbazen als zij ook ziek werd. 'Max heeft waterpokken,' zei haar moeder somber. 'Goddank hebben jullie dat al gehad. Dat kunnen we net gebruiken. Het arme kind voelt zich ook ellendig. Wat een puinhoop,' zei Olympia triest. Dit ging me het weekje wel worden, met allemaal zieken.

Op maandag voelde ze zich beter, Max voelde zich nog beroerder, en Ginny belde om te zeggen dat ze antibiotica had gekregen en dus hoopte Olympia dat ze zich tegen het einde van de week beter zou voelen. Ze had haar examens gedaan en barstte in tranen uit toen ze haar moeder belde omdat ze er volgens haar zeker van was dat ze ze niet gehaald had. Tussen neus en lippen vermeldde ze nog dat haar geweldige nieuwe liefde, Steve, een zak was, maar dat hij toch naar het bal kwam. Dat leek haar moeder geen onverdeeld genoegen, maar ze had geen tijd om naar details te vragen. De oppas voor Max kwam net binnen, en ziek of niet, ze moest naar haar werk.

Olympia zat aan haar bureau en dronk de hele dag liters kippensoep die ze bij een delicatessenwinkel in de buurt bestelde. De buikpijn was minder, maar ze moest continu haar neus snuiten en ze had hoofdpijn. Ze belde de oppas elk uur en die zei dat Max oké was, maar aan het eind van de dag zat hij vol vlekjes. Het ging duidelijk een moeilijke week worden.

Die ochtend was het gaan sneeuwen en tegen de middag lag er een sneeuwtapijt over de stad van wel twaalf centimeter. Door de radio werd gezegd dat de scholen de volgende dag gesloten zouden zijn. Ze verwachtten dat er die nacht nog zo'n vijfentwintig centimeter bij zou komen, en om vijf uur werd het tot sneeuwstorm verklaard. Olympia dacht erover om haar schoonmoeder te bellen en haar te vragen of ze iets nodig had. Ze wilde niet dat ze naar buiten ging en door de gladheid zou vallen nu het zo koud was. Ze toetste het nummer in, maar er werd niet opgenomen. Olympia verliet zelf pas na zessen haar kantoor. Ze bevroor bijna bij het zoeken naar een taxi en toen ze eindelijk thuiskwam, was ze drijfnat en koud tot op het bot. Max zat, bedekt met calamine, met een hoop kussens rechtop in bed video's te kijken.

'Hallo schatje, hoe gaat het?'

'Het jeukt zo,' zei hij met een ongelukkig gezicht. Zijn temperatuur was weer omhoog gegaan, maar die van Olympia gelukkig niet. Ze had een vervelende, zware dag gehad op kantoor. Harry had een boodschap achtergelaten dat hij iets onvoorziens op zijn werk had, en op zijn vroegst om negen uur thuis zou zijn. Ze kon haast niet wachten op Charlie, die de volgende dag thuis zou komen en haar kon helpen om Max een beetje op te vrolijken, die er ziek, koortsig en verveeld uitzag. Charlie was geweldig met hem en Olympia voelde zich overbelast. Het hielp niet echt dat Harry niet thuis was als ze zich zelf ziek voelde.

Ze maakte kippensoep voor zichzelf en voor Max, legde een bevroren pizza in de magnetron voor Harry, en snoot zo'n vierhonderd keer haar neus. Ze stopte hem in voor de nacht, deed het licht uit en liep, verlangend naar een heet bad, haar slaapkamer binnen toen de telefoon ging. Het sneeuwde nog hevig. Het was Frieda die zich verontschuldigde voor het feit dat ze belde. Ze wist dat Max de waterpokken had en vroeg hoe het met hem was.

'Het arme kind ziet er vreselijk uit. Hij zit onder de calamine. Ik wist niet dat er zoveel vlekken op een kind pasten. Hij heeft ze zelfs aan de binnenkant van zijn oren, neus en mond.'

'Arm kind. Hoe is het met jouw verkoudheid?'

'Beroerd,' zei Olympia. 'Ik hoop dat ik er zaterdagavond vanaf ben.'

'Ja, dat hoop ik ook,' zei Frieda nogal vaag. En voor de eerste keer ooit had Olympia de indruk dat haar schoonmoeder dronken was. Ze had het eerst niet gemerkt, maar ze lalde. Eén moment was Olympia bang dat ze een beroerte had gehad. Ze had vijf jaar geleden een hartaanval gehad, maar was sindsdien weer helemaal goed.

'Ben jij wel in orde?' vroeg Olympia bezorgd.

'Ja... ja... ik ben...' Ze aarzelde en haar schoondochter hoorde de trilling in haar stem. 'Ik heb vanmiddag een klein ongelukje gehad,' zei ze, en ze klonk gegeneerd. Ze hield van haar onafhankelijkheid, redde het prima in haar eentje en wilde niemand tot last zijn. Als ze ziek was vertelde ze dat bijna nooit, maar zei er pas dagen of weken later iets over.

'Wat voor ongelukje?' vroeg Olympia terwijl ze haar neus snoot.

Er viel een lange stilte, en Olympia dacht even dat ze in slaap was gevallen. Ze klonk echt alsof ze dronken was.

'Frieda?' riep Olympia, en ze hoorde haar bewegen aan de andere kant.

'Sorry... Ik ben een beetje doezelig. Ik ging boodschappen doen voordat de storm heviger werd. Ik ben uitgegleden. Maar nu voel ik me prima.' Daar klonk ze niet naar.

'Wat is er gebeurd? Ben je gewond?'

'Niets ernstigs,' stelde Frieda haar gerust. 'Over een paar dagen ben ik weer helemaal in orde.'

'Hoe in orde? Ben je bij de dokter geweest?'

Weer een lange stilte voor ze antwoord gaf. 'Ik heb mijn enkel gebroken,' zei ze. Ze klonk geïrriteerd en ze voelde zich een dwaas. 'Ik viel over een stukje ijs op de stoeprand. Stom van me, ik zou beter moeten weten.'

'O, mijn god, wat vreselijk. Ben je naar het ziekenhuis gegaan? Waarom heb je me niet gebeld?'

'Ik weet hoe druk je het hebt op je werk. Ik wilde je niet lastigvallen. Ik heb Harry gebeld, maar kreeg hem niet te pakken. Hij zat in een vergadering.'

'Daar zit hij nog steeds,' zei Olympia, duidelijk van streek over het ongeluk van haar schoonmoeder en over het feit dat ze er niet was geweest om haar te helpen. 'Je had me moeten bellen, Frieda.' Ze vond het een akelig idee dat de oudere vrouw het in haar eentje had moeten redden bij de eerstehulp.

'Ze hebben me met een ambulance naar het nyu gebracht.' Het was een heel avontuur geweest, en het had de hele middag geduurd.

'Zit je in het gips?' Olympia was geschokt. Wat met Frieda was gebeurd was heel wat erger dan Max' waterpokken, Ginny's hoest of haar verkoudheid.

'Tot aan mijn knie.'

'Hoe ben je thuisgekomen?'

'Niet.'

'Ben je niet thuis? Waar ben je? Het verhaal werd met de minuut erger.

'Ik ben nog steeds in het ziekenhuis. Ze wilden me niet alleen naar huis laten gaan. Ik zal een paar weken met krukken moeten lopen. Ik ben blij dat ik geen heup gebroken heb.'

'O, mijn god, Frieda! Ik kom je halen. Je kunt hier bij ons blijven.'

'Ik wil niemand tot last zijn. Morgen zal het heus wel goed gaan. En ik ga nog steeds mee naar het bal!'

'Natuurlijk ga je mee. We regelen wel een rolstoel voor je,' zei Olympia, die ineens moest denken aan de logistieke mogelijkheden om haar daar te krijgen. Niets in het leven was eenvoudig, zeker niet in deze tijd van het jaar.

'Ik ga lopen,' zei Frieda vol vertrouwen, hoewel ze haar verteld hadden dat ze haar linkervoet de komende weken niet mocht belasten. Ze zou rond moeten hinken met haar krukken. Maar ze was nog steeds vastbesloten niemand tot last te zijn. Zoals altijd was ze ervan overtuigd dat ze het zelf wel aankon.

'Je kunt hier vannacht slapen. Je hebt toch al waterpokken gehad, hè?'

'Ik geloof van wel. Daar maak ik me geen zorgen over.'

Olympia wist dat oudere mensen soms gordelroos konden krijgen als ze in contact kwamen met waterpokken. Maar ze konden haar ook niet alleen thuis laten. Ze zou kunnen vallen en iets anders breken. Ze moest bij hen blijven. 'Ik wil jullie en de kinderen niet tot last zijn,' zei Frieda, en terwijl Olympia luisterde, besefte ze dat ze haar kennelijk iets tegen de pijn hadden gegeven.

'Je bent geen last, en er is geen enkele reden voor jou om daar te blijven. Denk je dat ze je vanavond laten gaan?'

'Ik denk het wel,' zei Frieda vaag.

'Ik zal ze bellen en het aan de zuster vragen, daarna bel ik jou weer.' Olympia noteerde haar kamernummer, de afdeling waarop ze lag, en de gegevens van de dichtstbijzijnde verpleegsterspost. Hoewel ze duidelijk een verdovingsmiddel toegediend had gekregen, was ze opmerkelijk helder en bleef ze zich verontschuldigen dat ze zo'n lastpost was. 'Dat ben je niet,' verzekerde Olympia haar, en hing toen op. Ze probeerde Harry op kantoor te bereiken, maar zijn privétoestel stond op voicemail en zijn secretaresse was al weg. Het was na achten.

Ze belde het ziekenhuis, en die verzekerden haar dat het met mevrouw Rubinstein prima ging en dat ze haar alleen daar hadden gehouden zodat ze niet alleen thuis zou zijn. Ze hadden haar Vicodin gegeven tegen de aanzienlijke pijn, maar er was geen medische reden waarom ze niet weg zou kunnen. Voor een vrouw van haar leeftijd was ze opmerkelijk gezond en ze was niet in de war geweest toen ze werd binnengebracht. De dienstdoende verpleegster zei dat ze een schat was. Olympia zei dat ze dat ook vond, en belde toen de oppas om te vragen of ze nog een uurtje terug kon komen. Gelukkig woonde ze dichtbij, en twintig minuten later was ze er weer. Olympia had haar verteld wat er was gebeurd, en tijdens het wachten op de oppas veranderde ze de studeerkamer op de begane grond in een slaapkamer voor Frieda. Er was een badkamer bij, een tv en een opklapbed, omdat ze hem af en toe als logeerkamer gebruikten. Frieda kon net zolang blijven als nodig was. Ze was er zeker van dat Harry dat ook zou willen. Om halfnegen ging ze de deur uit, en een uur later waren ze terug. Harry was nog steeds niet thuis.

Ze installeerde Frieda in de studeer-/logeerkamer, bracht haar iets te eten, zette de tv aan, schudde haar kussens op, bracht haar naar de badkamer, ondersteunde haar terwijl ze met haar krukken voortstrompelde, en bracht haar naar bed. Olympia was boven in haar eigen kamer toen Harry tegen tienen thuiskwam. Hij kwam htm slaapkamer binnen en zag er uitgeput uit. Hij had een ongelooflijk moeilijke dag achter de rug. Het ging om een zaak die de aandacht van de pers had getrokken, een lastige bijkomstigheid waar hij en de andere rechters die erbij betrokken waren, niet op zaten te wachten.

'Wie is er in de studeerkamer?' Hij nam aan dat het een van Charlies vrienden was. Ze gebruikten de kamer als extra slaapkamer als alle kinderen thuis waren. Het was hun enige logeerkamer.

'Je moeder,' zei Olympia, en ze snoot haar neus voor de duizendste keer. Na haar laatste trip door de sneeuwstorm was haar kou duidelijk erger geworden.

'Mijn moeder? Wat doet zij hier?' Hij zag er beduusd uit. 'Ze heeft haar enkel gebroken. Ze hebben haar met een ambulance naar het nyu gebracht, en ze heeft me niet eens gebeld. Ik heb haar net een halfuur geleden opgehaald.'

'Meen je dat?' Hij keek geschokt.

'Jazeker.' Ze snoot haar neus weer. 'Ze kan niet alleen in haar eigen huis zijn. Ze zit in het gips en loopt met krukken. Ik vind dat ze een tijdje hier moet blijven.'

Harry glimlachte liefdevol tegen zijn vrouw. Olympia stelde hem nooit teleur. 'Is ze wakker?'

'Een paar minuten geleden wel, maar ze is nogal doezelig door het spul dat ze haar gegeven hebben tegen de pijn. De ziel, het moet vreselijk pijn gedaan hebben. Ik heb gezegd dat ze ons door de intercom moet roepen als het nodig is, en niet moet proberen op eigen kracht naar de badkamer te gaan. Je weet hoe ze is. Ze maakt morgen vast het ontbijt voor ons allemaal klaar. We zullen haar nog aan het bed moeten vastbinden.'

'Ik ga even naar haar toe, kijken hoe het met haar gaat,' zei hij met een bezorgd gezicht. Bij de deur draaide hij zich naar haar om en zei: 'Ik hou van je. Dank je dat je zo goed voor haar bent.'

Olympia beantwoordde zijn glimlach. 'Ze is de enige moeder die we hebben.'

'Je bent de beste vrouw van de wereld.'

Tien minuten later was hij terug, onder de indruk van de grootte van zijn moeders gipsverband, en van de krukken die naast haar bed lagen. Ze was al diep in slaap geweest. 'Ik heb de tv uitgezet en een lichtje voor haar laten branden. Ze is compleet van de wereld. Dat is nogal een gipsverband.'

'Ze zeiden dat het een akelige breuk was. Ze heeft gelijk. Ze heeft mazzel dat het niet haar heup is. Als je dit mazzel kunt noemen. Hoe was jouw dag?'

'Maar iets beter dan de hare. De media maken ons gek bij deze zaak. Je klinkt belabberd. Hoe voel je je?'

'Zoals ik klink. Ik hoop dat Charlie thuiskomt met dit weer. Ik heb zijn hulp deze week echt nodig.'

Harry keek meteen schuldbewust. 'Het spijt me ontzettend dat ik niet een dag vrij kan nemen. Maar het kan nu echt niet.'

'Ik weet het,' zei ze somber. Bij mij is het hetzelfde. Ik zit ook tot mijn nek in het werk op kantoor. Margaret heeft een week vrij genomen. Haar moeder heeft een borstamputatie gehad.'

'Jezus, is er hier nog iémand op de been?'

'Jij goddank nog wel.' Ze hadden waterpokken, een gebroken enkel en verkoudheden. Ze hoopte maar dat Veronica gezond bleef, en dat Ginny weer beter was voor het bal op zaterdag. 'Als je vannacht in Charlies kamer wilt slapen is dat oké, hoor. Ik wil niet dat jij deze verkoudheid of griep, of wat het ook is, ook krijgt. Het is ellendig.'

'Doe niet zo gek. Ik ben niet bang voor jou. Ik word nooit ziek.'

'Sst!' zei ze, en ze legde een vinger op haar lippen. 'Zeg dat niet!' Hij lachte, nam een douche en lag een halfuur later naast haar in bed. Ze bleef maar snuiten en hoesten, en had net nog even naar Max gekeken. Hij lag vast te slapen.

'Het ziet ernaar uit dat je hier deze week een ziekenhuis gaat runnen,' zei Harry terwijl hij tegen haar aan kwam liggen en zijn armen om haar heen sloeg. Ze lag met haar rug naar hem toe zodat ze hem niet in het gezicht ademde, en het was een troost om hem naast zich te voelen.

'Ik vind het rot voor je moeder. Dat was echt pech voor haar.'

'Ze heeft geluk dat ze jou heeft, Ollie... en ik ook... denk niet dat ik niet waardeer wat je allemaal voor haar doet. Je bent een verbazingwekkende vrouw.'

'Dank je,' zei ze terwijl ze in slaap sukkelde in zijn armen. 'Je bent zelf ook niet zo beroerd.'

'Ik zal morgen proberen vroeg naar huis te komen,' beloofde hij. Ze knikte en viel binnen enkele seconden in een diepe slaap.

6

De volgende ochtend stond Olympia om zes uur op om te kijken hoe het met Frieda was. Haar verkoudheid was niet minder, maar gelukkig ook niet erger geworden. Haar schoonmoeder lag nog vast te slapen en zo te zien was ze gedurende de nacht niet op geweest. Het was alsof ze zich helemaal niet bewogen had sinds Olympia haar gisteravond had ingestopt. Olympia had haar een van haar eigen nachthemden gegeven, een groot, wijd flanellen geval dat ze gedragen had toen ze in verwachting was van Max. Het was te kort voor Frieda en het had korte mouwen wat haar schoonmoeder niet prettig vond, wist ze. Haar armen lagen boven op de dekens, en Olympia kon de tatoeage zien die ze altijd probeerde te verbergen. De enkele keer dat ze die zag, werd ze er steevast treurig van. Ze kon zich onmogelijk voorstellen wat die jaren voor haar betekend moesten hebben. Olympia was altijd diep geraakt door de wetenschap dat ze het overleefd had. Ze liep op haar tenen de kamer uit en ging weer naar boven om een douche te nemen. Harry was al bijna aangekleed. Hij moest die ochtend vroeg op kantoor zijn voor een persconferentie. Om zeven uur, net toen Olympia haar haren kamde, werd Max wakker. Hij zei dat hij zich beter voelde, hoewel hij net zoveel vlekken had als de vorige avond, zo niet meer. 'Hoe is het met al je patiënten?' vroeg Harry terwijl hij zijn jasje aandeed en zijn das rechttrok.

'Max zegt dat hij zich beter voelt, en je moeder slaapt nog.'

'Kun je het redden?' vroeg hij, terwijl hij er bezorgd maar ook gehaast uitzag.

Olympia lachte. 'Heb ik een keuze?'

'Ik veronderstel van niet,' zei hij met een verontschuldigend gezicht. Hij wist dat er geen sprake meer van zou zijn dat zijn moeder naar het bal ging. Hij had nu tenminste een excuus om thuis te blijven om voor haar te zorgen, en dat zou een probleem voor hem oplossen, hij zou minder als een rotzak overkomen omdat hij er niet naartoe ging. Hij voelde zich daar al weken schuldig over, maar hoe schuldig hij zich ook voelde, hij weigerde absoluut te gaan. En nu kon zijn moeder ook niet gaan. Ze kon moeilijk op krukken naar een bal gaan. Ze mocht haar enkel helemaal niet belasten. Hij zei er niets over tegen zijn vrouw, maar was desondanks opgelucht, hoewel hij het ongeluk van zijn moeder en de last die het op zijn vrouw zou leggen, betreurde. Voor hem leek het in sommige opzichten een meevaller.

'Maak je maar geen zorgen,' stelde Olympia hem gerust. 'De oppas komt over een halfuur. Zij kan voor alle twee zorgen. En Charlie komt vanavond. Hij kan ons een handje helpen tot de meisjes thuiskomen. Daarna kunnen we elkaar aflossen.' Hij knikte, niet helemaal overtuigd dat haar optimisme betreffende haar dochters gegrond was. Ginny stond niet bepaald bekend om haar hulpvaardigheid in huis. Hij wist dat Charlie een godsgeschenk zou zijn, en als ze in de juiste stemming was en geen andere plannen had, zou Veronica misschien ook een handje helpen. Misschien. Als er geen protest was waaraan ze volgens haar moest deelnemen, er bij niemand gepost moest worden, en geen mishandelde kinderen of daklozen ergens in de stad haar hulp nodig hadden. Haar familie helpen stond laag op haar prioriteitenlijst en ze rekende erop, zoals ze allemaal deden, dat haar moeder overal voor zou zorgen. Op de een of andere manier deed Olympia dat ook altijd. Daar voelde Harry zich ook schuldig over. Vijf minuten later, na een snelle kus voor zijn vrouw en de belofte naar huis te komen zodra het mogelijk was, ging hij naar zijn werk.

Olympia maakte Mickey Mouse pancakes voor Max, zette een video aan voor hem en ging weer even bij Frieda kijken. Ze sliep nog steeds toen de oppas arriveerde. Olympia was blij haar te zien, legde haar de toestand van hun beide patiënten uit, pakte haar aktetas en rende letterlijk de deur uit. Er lag dertig centimeter verse sneeuw, maar het sneeuwde nu niet meer. Zoals meestal bij dat soort weer, duurde het een halfuur voor ze een taxi te pakken had. Margaret belde haar die middag op kantoor en vroeg hoe het ging. Olympia kon alleen maar lachen.

'Nou, eens kijken: Max heeft waterpokken, Frieda heeft gisteren haar enkel gebroken en ligt nu in onze studeerkamer. Ik heb de kou van de eeuw. Ginny is ziek op school. Maar Charlie komt vanavond goddank naar huis.'

'En verder niets bijzonders?'

'Nou, zeg dat wel. Als er één ding misgaat, gaat alles mis. Ik hoop alleen dat de meisjes heel blijven tot zaterdag. Daarna kunnen we allemaal instorten.'

'Wat doet Harry om je te helpen?'

'Op het ogenblik niets. Hij houdt zich bezig met een crisis op het hof van appel.'

'Dat weet ik. Ik heb vanochtend zijn persconferentie gezien. Net toen ik besloten had dat ik een hekel aan die man had omdat hij niet met jou naar het bal gaat, werd ik weer helemaal verliefd op hem vanwege zijn standpunten. Hij is werkelijk een goed mens, zelfs al vind ik hem een klootzak dat hij zaterdag niet met je meegaat.'

'Je kunt niet alles hebben, denk ik,' zei Olympia met een zucht. 'Ik hou ook van hem. Hij staat voor het goede, en is bereid daarvoor te vechten tot de dood erop volgt. Jammer genoeg geldt dat ook voor zijn ideeën over het bal. Nou ja, je kunt niet zowel het een als het ander hebben. Hij verdedigt datgene waarin hij gelooft. Chauncey gedraagt zich in ieder geval fatsoenlijk. Hij zal wel ziek zijn.'

'Als hij het je zaterdag moeilijk maakt, schop ik hem tegen zijn schenen.'

'Hoe gaat het met je moeder?'

'Beter dan ik dacht. Vrouwen van die generatie hebben iets bijzonders, dat moet je ze nageven. Ze zijn taai en hebben een hoop lef. Ik zou compleet in de vernieling zitten. Zij is blij dat ze leeft.'

'Frieda is net zo. Zij heeft zich gisteravond alleen maar verontschuldigd voor het feit dat ze ons tot last was. Zodra Max zich beter voelt en niet meer besmettelijk is, kunnen ze elkaar tenminste gezelschap houden. Ik denk dat hij bijna zover is. Ik moet het nog checken. Ik wil niet dat hij haar gordelroos bezorgt.'

'Dat heb je net nog nodig.' Margaret was onder de indruk van wat Olympia allemaal op te lossen had. Dat deed ze altijd. Kinderen, werk, man, crises. Op de een of andere manier lukte het haar allemaal. Het scheen het lot van werkende vrouwen te zijn. Op kantoor moesten ze genieën zijn en thuis onvermoeibare dynamo's. Wat Margaret betrof waren dat te veel petten om tegelijk op te hebben, daarom had ze ervoor gekozen geen kinderen te nemen. Een man en werk kon ze nog aan, maar vier kinderen zoals Olympia had, of zelfs maar één, zou veel te veel geweest zijn voor haar. Ze had zelfs geen huisdieren of planten, zoals ze vaak zei. Het werk was meer dan genoeg voor haar. En haar man was een schat. Hij deed het huishouden, regelde hun sociale leven, en kookte voor haar als ze thuiskwam. 'Laat het me weten als er iets is wat ik kan doen,' bood Margaret aan, maar Olympia wist dat ze haar handen vol had aan haar moeder. Ze was al blij dat ze er zaterdagavond zou zijn. Olympia zou het moeilijk genoeg krijgen met een stel opgewonden en nerveuze meisjes, twee begeleiders op wie ze moest letten zodat alles naar wens verliep, Frieda op krukken of in een rolstoel, en een potentieel vijandige ex-man.

Ondanks de nieuwe zaak die om vier uur op haar bureau belandde, ging Olympia vroeg van kantoor, en zag kans om tegen vijven thuis te zijn. Max zat op de bank in de studeerkamer naast Frieda. Ze had haar been op een stoel gelegd, en Charlie zat thee te drinken met hen toen Olympia binnenkwam.

'Nou, dat ziet er gezellig uit. Hallo, lieverd,' zei ze, en ze gaf haar zoon een dikke knuffel om hem welkom thuis te heten. Ze was zichtbaar blij hem weer thuis te hebben, en hij zag er net zo blij uit dat hij haar weer zag. Max zat nog steeds onder de calamine, maar de dokter had hun verzekerd dat hij niet meer besmettelijk was, dus genoot Frieda al de hele middag van zijn gezelschap. Charlie was net aangekomen, een paar uur eerder dan gepland. 'En, hoe voelt iedereen zich?' vroeg Olympia haar patiënten.

'Beter,' zei Max met een grijns.

'Geweldig,' verkondigde Frieda terwijl ze naar haar beide kleinzoons keek. 'Ik was van plan te proberen het avondeten klaar te maken voor jullie, maar Charlie wilde het niet hebben.' Zijn moeder keek hem aan met een blik van dank en goedkeuring.

'Dat wil ik hopen. We zullen chinees bestellen. Dat is leuker.' Ze zaten een tijdje te kletsen in de studeerkamer, en een uur later kwam Harry thuis. Hij had een goede dag gehad en hij was ook blij om Charlie te zien. Die twee gingen naar de keuken om een biertje te pakken, en Olympia ging naar boven om zich om te kleden in jeans. Max zat tevreden tv te kijken met zijn oma. Ze verontschuldigde zich nog steeds voor de last die ze hun bezorgde, maar genoot er duidelijk van dat ze bij hen was.

Het avondeten was gezellig en na afloop ging iedereen naar zijn eigen kamer, behalve Charlie die een tijdje bij zijn moeder bleef. Hij zag eruit of hij iets op zijn hart had, maar toen zijn moeder hem ernaar vroeg, zei hij dat er niets was. Hij zei dat hij gewoon blij was om weer thuis te zijn. Hij beloofde zijn grootmoeder en Max de volgende dag gezelschap te houden, en even later ging hij uit met wat vrienden. Het was die dag wat warmer geworden en wat er nog over was van de sneeuw veranderde in prut en 's avonds in ijs. Olympia waarschuwde hem om voorzichtig te zijn en eraan te denken wat er met Frieda was gebeurd. Charlie keek haar glimlachend aan en vertrok. Soms behandelde zijn moeder hem alsof hij nog vijf was. Doordat Olympia checkte of met Frieda alles in orde was, Max in bed stopte, de keuken opruimde, met Charlie praatte en daarna een bad nam, had ze pas tijd om met Harry te praten toen ze die avond in bed lagen.

'Hoe vond jij Charlie?' vroeg ze met een bezorgd gezicht.

'Prima. Hoezo? Hij schijnt zich uitstekend te amuseren met hockeyen. En volgens mij is hij meer relaxed over zijn toekomstplannen. Met Thanksgiving vond ik hem wat gespannen, maar vanavond vond ik hem onbezorgder.'

'Ik weet niet precies wat het is, maar ik denk nog steeds dat hem iets dwarszit,' zei ze met het feilloze instinct van een moeder.

'Heeft hij iets gezegd waardoor je die indruk hebt?'

'Nee. Hij zegt dat er niets aan de hand is. Misschien verbeeld ik het me, maar toch ben ik ervan overtuigd dat hij iets op zijn hart heeft.'

'Je zoekt gewoon naar dingen om je zorgen over te maken, hou daarmee op,' wees Harry haar terecht. 'Als hij ergens mee zit, vertelt hij het je wel. Dat doet Charlie altijd.' Hoewel hij tegenover anderen nogal gesloten was, was hij heel vertrouwelijk met haar.

'Misschien heb je gelijk,' zei Olympia, maar ze klonk niet erg overtuigd. De volgende dag toen ze van haar werk kwam, zei ze er iets over tegen Frieda.

'Vreemd dat je dat zegt,' zei Frieda nadenkend. 'Ik kan niet zeggen waarom, maar ik kreeg dezelfde indruk toen ik gisteren thee met hem zat te drinken. Ik weet niet of hij nou bezorgd is of bedroefd. Hij lijkt wat verstrooid. Misschien maakt hij zich zorgen over het vinden van een baan als hij zijn diploma heeft,' zei ze. Hij had een groot verantwoordelijkheidsgevoel.

'Hij is zo sinds die vriend van hem in het voorjaar zelfmoord heeft gepleegd. Ik blijf denken dat dat de reden is. Ik weet dat hij daarvoor counseling heeft gehad op school. Misschien is het iets anders. Of misschien is het niets. Harry denkt dat ik gek ben,' zei ze terwijl ze een kopje thee dronk met haar schoonmoeder, het enige rustige moment van de hele dag. Frieda zei altijd dat ze te veel deed. Dat was het lot van alle werkende moeders, vooral voor degenen die hun geld in de advocatuur verdienden, thuis een vijfjarige en een man, en drie kinderen in college hadden. Het was een voortdurend balanceren op het slappe koord, meestal zonder net.

'Mannen kijken daar anders tegenaan,' zei Frieda, die nog steeds aan Charlie dacht. 'Het zal wel niets zijn. Hij is waarschijnlijk gewoon bezorgd over wat hij na zijn diploma zal gaan doen. Het is voor de meeste kinderen een moeilijke tijd. Of ze het leuk vinden of niet, ze moeten het nest verlaten en volwassen worden. Hij zal zich prettiger voelen als hij eenmaal een besluit genomen heeft of hij die baan in Californië zal nemen, hier een baan gaat zoeken, theologie gaat studeren, of naar Oxford zal gaan. Het zijn allemaal goede keuzemogelijkheden, maar tot hij een besluit genomen heeft, zal hij waarschijnlijk een nerveus wrak zijn.' Ze waren het met elkaar eens dat hij ergens mee zat.

'Ik denk dat je gelijk hebt. Ik weet nog hoe bang ik was toen ik van college kwam. Ik had geen familie om op terug te vallen. Ik was als de dood, en toen trouwde ik met Chauncey en dacht dat alle problemen daarmee waren opgelost. Dat bleek dus niet zo te zijn.'

'Je was te jong om te trouwen,' zei Frieda met een frons, hoewel zijzelf nog jonger was geweest toen ze met Harry's vader trouwde. Maar alles was toen anders geweest, ze hadden de oorlog meegemaakt, de gruwelen van het concentratiekamp overleefd, en een ander leven geleid. Tijdens de oorlog werd men snel volwassen, zij zeker. Haar jeugd was in Dachau geëindigd.

'Ik heb er in elk geval drie geweldige kinderen aan overgehouden,' zei Olympia filosofisch, en Frieda glimlachte. 'Ja, dat heb je. Charlie is een geweldige jongen en de meisjes zijn ook fantastisch.' Toen keek ze haar schoondochter met een vastberaden blik aan. 'Als je maar weet dat ik nog steeds naar het bal ga. Het kan me niet schelen wat je zegt, ik wil dit voor geen goud missen.' Het speet Olympia dat Harry er niet net zo over dacht. 'Harry zegt dat ik samen met hem thuis moet blijven. Ik ben nog steeds boos op hem dat hij niet gaat, maar het is zijn zaak als hij zich belachelijk wil maken met zijn onverzettelijke ideeën. Ik ga. Dat heb ik hem gezegd ook.' Ze had een vastberaden blik in haar ogen.

Olympia keek haar glimlachend aan. 'Ik wilde proberen je ervan af te brengen. Maar dat kan ik geloof ik wel vergeten.'

'Dat kun je zeker,' zei Frieda. Ze zag eruit als een oude leeuwin, zoals ze daar, gesteund door kussens, op de bank zat met haar been in het gips.

'Zal ik proberen een rolstoel voor je te huren?' vroeg Olympia. 'Charlie zou hem morgen op kunnen halen. Dan hoef je niet te lopen.'

'Het is gênant om op die manier te gaan,' vond de oudere vrouw. 'Ik vind het afschuwelijk om er als een invalide uit te zien, maar het is misschien wel verstandig. Als je er een kunt krijgen doe ik het. En als het je niet lukt, hobbel ik er wel op mijn krukken naartoe.'

'Dat is sportief van je,' zei Olympia met bewondering. 'En je bent een fantastische grootmoeder.' Frieda hield net zoveel van Olympia's kinderen als van Max, en maakte geen onderscheid tussen hen.

'Ik ga, al moet ik per ambulance en moet ik door broeders op een brancard naar binnen gedragen worden. Bovendien wil ik mijn nieuwe jurk aan. Ik ben nog nooit naar een debutantenbal geweest en ik zal waarschijnlijk ook nooit meer de kans krijgen, dus dit wil ik niet missen.' Ze had tranen in haar ogen toen ze dat zei. Het was meer dan gewoon een feest voor haar. Het ging om het sociaal geaccepteerd worden op een manier zoals ze niet eerder had meegemaakt. Ze had jaren van armoede gekend en als naaister, samen met haar man, in het atelier van een uitbuiter gewerkt om hun zoon een opleiding te kunnen geven. Voor ze doodging wilde ze zich ook een keer Assepoester voelen, ook al vond haar zoon het dwaas. En ze wilde erbij zijn als haar kleindochters hun debuut maakten. Olympia begreep het en zwoer het mogelijk te maken voor haar. Het was een droom die werkelijkheid werd, en niet alleen voor de meisjes. Het betekende ook veel voor Frieda. Meer dan Harry besefte.

'We zorgen dat het gaat lukken, Frieda. Dat beloof ik je.' Het enige wat Olympia nog moest uitpuzzelen was wie de rolstoel moest duwen. Zij moest zaterdag om vijf uur in het hotel zijn om de meisjes te helpen bij het kleden, en Charlie moest er met hen zijn voor de repetitie. Er was niemand om haar het hotel binnen te rijden, behalve Harry, en die weigerde te gaan. Ze dacht erover om Margaret en haar man te vragen haar op te halen als Olympia een limousine voor ze huurde. Het was de enige manier.

Die avond na het eten begon Olympia weer voorzichtig over het bal tegen Harry, en herinnerde hem eraan dat nu zijn moeder gehandicapt was, het een stuk moeilijker was geworden om haar daar te krijgen. Ze had iemand nodig die haar hielp en ze hoopte dat hij het uit zichzelf zou aanbieden zodat ze er niet om hoefde te vragen.

'Ik heb al tegen haar gezegd dat ze beter niet kan gaan,' zei hij, en hij zag er geërgerd uit.

'Ze wil erheen,' zei Olympia bedaard, zonder in te gaan op de vele redenen die volgens haar belangrijk waren voor Frieda.

'Ze is gewoon koppig,' zei hij botweg.

'Dat ben jij ook.' Er was een scherpte in haar stem die er eerst niet was geweest. Hij weigerde pertinent haar te helpen, en het begon haar behoorlijk te irriteren. Zijn moeder wilde er zo graag naartoe, hij kon haar toch op z'n minst helpen er te komen. 'Dit betekent heel veel voor je moeder. Wellicht meer dan het voor de hand liggende.' In Chaunceys geval was het puur snobisme. Maar Frieda had haar hele leven hard gewerkt, veel opgeofferd, vervolging overleefd en veel doorgemaakt om te komen waar ze nu was. Als zij, om welke reden dan ook, naar een debutantenbal wilde had ze daar recht op, vond Olympia, en ze zou alles doen om haar daarin te steunen. Bovendien was de tweeling dol op hun grootmoeder en ze wilden haar erbij hebben. Ze verdiende deze bijzondere avond net zo hard als de meisjes. Het was ook haar avond. Olympia begreep dat. Harry niet. Hij weigerde het te begrijpen. Zijn eigen politieke standpunt was belangrijker voor hem dan de dromen van een jong meisje of een oude vrouw. 'Ik denk dat het echt belangrijk voor haar is,' zei Olympia vriendelijk.

'Dat zou het niet moeten zijn,' zei hij resoluut. 'En zelfs als dat zo is, ik ben rechter bij het hof van appel. Ik kan geen steun betuigen aan een discriminerend evenement alleen maar om mijn moeder, of jou, of jouw dochters te plezieren. Ik ben het zat om het gevoel te krijgen dat ik me hierover als een hufter gedraag, Ollie. Ik heb hier een uitgesproken mening over. Ik kan er niet heen.'

'Ik weet zeker dat jij niet de eerste Joodse gast in The Arches zou zijn. Voor zover ik weet hebben zelfs Joodse meisjes daar hun debuut gemaakt.'

'Dat betwijfel ik. En zelfs als dat zo is, moet ik er nog steeds een standpunt over innemen en daarbij blijven. Ik denk niet dat Martin Luther ooit naar een bal van de Ku-Klux-Klan is geweest.'

'Moeten jij en Veronica alles waarin jullie niet geloven boycotten? Als zij thuis is kan ik niet eens boodschappen doen zonder me zorgen te maken over wie ik kwaad doe of kwets. Als ik druiven koop beledig ik Cesar Chavez. Als ik Zuid-Afrikaanse spullen koop is dat een gebrek aan respect voor Nelson Mandela. Jezus, als ik een sweater aantrek of een paar schoenen, of een stuk fruit eet in mijn eigen keuken, doe ik de helft van de tijd iemand onrecht. Het maakt het leven wel gecompliceerd, en in dit geval vind ik onze familie heel wat belangrijker dan die verdomde politieke standpunten van jou. Alles wat jouw moeder nu wil is naar een feest gaan en zien hoe haar kleindochters hun debuut maken. Ik geef toe dat het een antieke traditie is, maar dat is dan ook alles. Het is een feest, een avond in een meisjesleven die haar het gevoel geeft bijzonder te zijn, net als bat mitswa. Kun je het niet voor één avond laten rusten?' Ze begon zich langzamerhand duidelijk kwaad te maken over zijn opvatting, maar Harry keek haar alleen maar aan en schudde zijn hoofd. Hij had haar begrepen en wist dat het belangrijk voor haar was, en voor zijn moeder. Maar hij was het niet met hen eens, en zou geen duimbreed wijken.

'Nee, dat kan ik niet.'

'Dan niet,' snauwde ze, en haar ogen schoten vuur. 'Barst dan maar als je principes en je politieke standpunten belangrijker voor je zijn dan wij. Ik geloof dat je er deze keer echt niets van snapt.'

'Ik weet dat je er zo over denkt,' zei hij zacht en met een ongelukkig gezicht. 'Principes zijn geen hoed die je op- en afzet wanneer het je uitkomt. Ze zijn als een doornenkroon die je verplicht bent te dragen, wat er ook gebeurt.'

Olympia gaf geen antwoord en liep de kamer uit voor ze echt kwaad werd en iets zou zeggen waar ze spijt van zou krijgen. Ze wist dat er geen compromis in zat. Harry was onvermurwbaar, en zij had de oorlog verloren. Leuk of niet, en fair of niet, zij was degene die het moest laten rusten.

7

Zodra de meisjes thuiskwamen van college was het hele huis in chaos. Hun vriendinnen kwamen en gingen, en de hele dag ging de telefoon. Andere meisjes die ook hun debuut maakten in The Arches kwamen om met Ginny te kletsen, giechelen, gillen, en om haar jurk te bekijken. Ze vonden hem allemaal beeldschoon. Veronica trok zich terug in haar eigen kamer met haar eigen vriendinnen, van wie niemand plannen had om haar debuut te maken.

Frieda liet de deur van de studeerkamer open en genoot van het komen en gaan. Olympia had koosjer eten voor haar gehaald en Charlie hielp haar om het voor Frieda op verschillende borden en schalen te serveren. Ze was buitengewoon redelijk geweest en zei dat ze zich er niet zo streng aan wilde houden als normaal. Ze wist hoe lastig het voor Olympia was om zich daar ook nog zorgen over te moeten maken. Ze wist zeker dat God het haar zou vergeven zolang ze maar geen roomsaus op haar vlees nam, of kreeft of garnalen at. Olympia ging heel zorgvuldig en gewetensvol om met wat ze haar voorzette. En zoals verwacht, was Charlie een godsgeschenk voor haar. Hij hielp haar waar hij maar kon.

Op donderdagavond vierden ze Chanoeka. Olympia stak de kaarsen aan terwijl ze samen met Frieda de gebeden zei. Ze gaven elkaar cadeautjes, zoals ze acht avonden op rij zouden doen. Olympia vond het fijn dat Frieda bij hen logeerde. Het leek het gezin hechter te maken. En de religieuze feestdag vormde een goede afleiding van het bal, althans voor een avond.

Ginny was opgewonden over het feit dat Steve vrijdagavond naar de stad zou komen, en Veronica verzekerde haar moeder keer op keer dat Jeff heus heel presentabel was en niet met stekelhaar zou verschijnen. Hij zou pas zaterdagochtend komen, wat Olympia nogal laat vond, maar hij had vrijdagavond iets te doen in Providence en Veronica zei dat hij echt niet eerder kon. Het had geen zin om met haar te argumenteren. Het debutantenbal was al over een paar dagen en ze was in een rothumeur.

Donderdagavond laat bedacht Olympia ineens dat, hoewel Veronica had bezworen dat ze die had, ze de witsatijnen avondschoenen nog nooit had gezien. Ze besloot in haar kast te kijken of ze er echt waren. Zo niet, dan moest ze nog een nieuw paar voor haar kopen. Veronica was in staat iets idioots te doen, zoals gympen aantrekken of rode schoenen. Ze ging de kamer binnen op het moment dat Veronica uit de douche kwam en met haar rug naar haar moeder gekeerd haar haar droogde met een handdoek. Olympia stond abrupt stil en staarde met afgrijzen naar haar. Midden op haar rug was een gigantische tatoeage. Het was een enorme veelkleurige vlinder met een spanwijdte zo groot als een etensbord. Voor ze het wist slaakte Olympia een gil. Veronica sprong zowat een halve meter de lucht in en draaide zich snel om. Ze had haar moeder niet binnen horen komen.

'O, mijn god! Wat is dat?' Ze wist heel goed wat het was. Ze kon gewoon niet geloven dat Veronica dat met zichzelf had gedaan. Het was enorm. Olympia barstte in tranen uit.

'Toe nou, mam... alsjeblieft... het spijt me... ik zou het je heus wel verteld hebben... ik heb er altijd al een gewild... ik vind het prachtig... je went er wel aan...' Veronica zag er paniekerig uit. Het enige wat hun moeder hun altijd verboden had waren piercings en tatoeages. Ze mochten gaatjes in hun oren hebben, maar al het andere was taboe. En tatoeages gingen alle grenzen te buiten.

'Het is niet te geloven dat je dat hebt gedaan!' zei Olympia, die op Veronica's bed was gaan zitten. Ze voelde zich leeg. Het lichaam van haar kind was geschonden. Ze kon zich gewoon niet voorstellen dat Veronica daar verder altijd mee moest leven. Het was weerzinwekkend. Ze wilde dat ze het zou laten weghalen, maar ze wist dat haar dochter zou weigeren als ze dat voorstelde. 'Je ziet eruit of je zo uit de gevangenis komt.'

'Iedereen op school heeft er een... Ik ben achttien, mam. Ik heb het recht om met mijn eigen lijf te doen wat ik wil.'

'Heb je enig idee hoe het eruitziet, of hoe het eruit zal zien als je vijftig bent? Ben je gek geworden?' Toen sloeg de paniek toe. 'Heeft Ginny er ook een?' Veronica keek een beetje gegeneerd toen ze naast haar moeder op het bed kwam zitten en een arm om haar heen sloeg.

'Het spijt me, mam. Het was niet mijn bedoeling je van streek te maken. Ik wilde er al jaren een.' Olympia wist dat dat waar was, maar ze dacht dat ze haar ervan overtuigd had het niet te doen. Het was nooit bij haar opgekomen dat Veronica haar zou trotseren en zich zou laten tatoeëren zodra ze naar college ging.

'Waarom heb je er niet een op je achterste laten zetten, waar niemand het kan zien? Heb je enig idee hoe dat eruitziet?'

'Mam, ik ben er dol op... echt waar... dit ben ik...'

Toen schoot Olympia iets anders te binnen. Veronica's debutantenjurk had een rugdecolleté dat bijna tot aan haar middel reikte. 'We moeten een nieuwe jurk voor je kopen.'

'Nee, dat moeten we niet,' zei Veronica kalm. 'Ik vind deze mooi.' Het was voor het eerst dat ze dat toegaf, maar voor Olympia was er geen sprake van dat ze die jurk zou dragen en de tatoeage tentoonspreidde. Ze stierf nog liever.

'Ik laat je niet debuteren in The Arches met dat ding op je rug.' Op dat moment kwam Ginny binnen op zoek naar een bus hairspray. Ze zag de geschokte uitdrukking op haar moeders gezicht en keek toen haar tweelingzus aan.

Veronica was de eerste die iets zei. 'Mam weet het.' Ginny voelde zich kennelijk niet op haar gemak tussen die twee, en wilde de kamer uit gaan.

'Jij blijft hier. Als een van jullie ooit nog zo'n ding laat aanbrengen, vermoord ik jullie alle twee. En dat geldt ook voor Charlie.'

'Die zal dat nooit doen,' stelde Veronica haar gerust. 'Hij is veel te bang om jou kwaad te maken. En Ginny ook.'

'En hoe kom jij zo dapper?' vroeg Olympia somber, terwijl ze haar neus snoot in een tissue. Ze voelde zich alsof er iemand gestorven was, hoewel ze wist dat het maar om een tatoeage ging.

'Ik nam aan dat je het me zou vergeven,' zei Veronica met een schaapachtige glimlach, en ze drukte haar weer tegen zich aan terwijl haar moeder haar ogen droogde.

'Wees daar maar niet zo zeker van. En we moeten iets met die jurk doen. Ik kwam naar je schoenen kijken.' Ze hadden een paar uur geleden nog zo'n geweldige Chanoeka gevierd samen, en nu dit, wat alles voor haar verpestte.

'Ik kan mijn schoenen niet vinden,' erkende Veronica opgewekt. 'Ik denk dat ik ze weggegeven heb.'

'Geweldig.' Het was niets vergeleken met wat ze met haar lichaam had gedaan. 'Ik koop morgen wel nieuwe voor je.' Ze nam de dag vrij, zoals altijd op vrijdag. Ze had wel duizend dingen te doen. Ze moest nog een rolstoel voor Frieda regelen bij de medische speciaalzaak. Ze moest Frieda's jurk ophalen uit haar appartement, en nu een paar schoenen voor Veronica kopen. Maar het enige waar ze aan kon denken terwijl ze daar zat, was de vlindertatoeage. 'Hoe moet ik in één dag een jurk voor je vinden?'

'Ik draag er wel een sweater overheen,' zei Veronica, en Olympia begon opnieuw te huilen. Dit was te veel voor haar zenuwen, die toch al aan flarden lagen. Frieda's ongeluk, Max' waterpokken, Harry's koppigheid, de verkoudheid waar ze al de hele week mee tobde, en nu die gruwelijke tatoeage.

'Je kunt geen sweater over een avondjurk dragen. Misschien kan ik ergens een wit satijnen stola voor je vinden. Als dat niet lukt, zitten we in de nesten.'

'Kom nou, mam, dat zal niemand van streek maken.'

'Om de donder wel, ik ben het al. Je kunt op z'n minst mij tevreden stellen, verdomme,' zei Olympia, diepbedroefd en woedend tegelijkertijd.

'Dat doe ik,' bracht Veronica haar in herinnering. 'Ik ga debuteren, of niet soms? Je wist dat ik het niet wilde. Dus laat me verder met rust.'

'Doe ik. Ik wist alleen niet dat je in ruil daarvoor mijn hart zou breken. Was dit je wraak voor het feit dat je naar het bal moest? De ijzeren vlinder?'

'Nee, mam,' zei Veronica met een ongelukkig gezicht. 'Ik heb het tijdens de eerste week op school laten doen als symbool van mijn onafhankelijkheid en vrijheid. Mijn metamorfose tot volwassenheid.'

'Geweldig. Ik mag zeker nog blij zijn dat je er geen rups bij hebt laten zetten om het "voor" en "na" te laten zien.' Ze stond op, keek haar beide dochters aan, en verliet zonder iets te zeggen de kamer. Ze kwam Harry tegen op de trap en zei geen woord tegen hem. Ze ging naar beneden naar de keuken en zette thee voor zichzelf. Hij zag dat ze erg van streek was en dacht dat het nog steeds vanwege hem was. Het was al na middernacht en Olympia was duidelijk behoorlijk doorgedraaid.

Frieda zag haar met gebogen hoofd langs haar openstaande deur lopen, en strompelde even later op haar krukken de keuken binnen. Olympia zat met haar kopje thee aan de keukentafel te huilen. Ze dacht aan de rugloze jurk en wat ze daarmee aan moesten. Maar ze dacht nog meer aan Veronica's perfecte jonge lichaam dat nu beschadigd was. Het zou nooit meer hetzelfde zijn.

'O jee,' zei Frieda toen ze haar zag. Ze had al zo’n gevoel gehad dat er iets mis was, daarom was ze binnengekomen. Het was niets voor Olympia om niet even haar hoofd om de hoek van de deur te steken om te kijken hoe het met haar was. 'Wat is er aan de hand?' vroeg ze terwijl ze zich behoedzaam op een stoel tegenover haar schoondochter liet zakken. 'Niets ernstigs, hoop ik,' zei Frieda met een bezorgd gezicht. Ze hoopte maar dat Harry niet weer moeilijk had gedaan. Ze wist dat hij had bijgedragen aan Olympia's stress. Ze had haar schoondochter nog nooit in tranen gezien, en ze raakte er danig door van streek. De avond had tot nu toe perfect geleken, en nu was die stemming helemaal weg.

'Ik wilde nog even langskomen om gedag te zeggen voor ik zelfmoord pleeg, maar ik dacht eerst maar een kopje thee te nemen.' Ze glimlachte door haar tranen heen tegen haar schoonmoeder.

'Is het zo erg? Wens schuld is dit? Ik sla ze voor je in elkaar, vertel me alleen maar wie het is.' Het was net of ze weer een moeder had. Olympia was tot in het diepst van haar ziel geroerd en ze greep over de tafel heen Frieda's hand. Veronica's tatoeage was net te veel voor haar geweest. Misschien was het dwaas van haar, maar ze was er kapot van. Het was zoiets stoms om te doen. En het ergste was nog dat het blijvend was. Olympia was er van overtuigd dat Veronica er te zijner tijd spijt van zou krijgen, maar ze zou er toch mee moeten leven. En het was heel lastig om het te laten verwijderen, zelfs als ze dat op een dag zou willen. 'Als Harry je zo aan het huilen heeft gebracht, vermoord ik hem,' zei Frieda op strenge toon, maar Olympia schudde haar hoofd.

'Veronica,' zei ze, en ze snoot haar neus, die knalrood was van al het snuiten. De antibiotica hadden Ginny tenminste wel geholpen. Ze was veel beter toen ze thuiskwam. Olympia kon de woorden nauwelijks over haar lippen krijgen toen ze haar schoonmoeder over de tafel heen aankeek. 'Ze heeft een tatoeage.'

'Een tatoeage?' Frieda keek verbluft. Dat was zelfs niet bij haar opgekomen. Op een lijst van mogelijke rampen zou dat op de laatste plaats gekomen zijn. 'Waar?'

'Midden op haar rug,' zei Olympia triest. 'Zo groot!' Ze gaf met haar handen de grootte aan.

'Lieve hemel,' zei Frieda, terwijl ze de informatie op zich liet inwerken. 'Dat is niet zo best. Wat een dwaze actie van haar. Ik weet dat ze op het ogenblik in de mode zijn, maar ze zal er nog spijt van krijgen.'

'Ze is er dolgelukkig mee,' zei Olympia mistroostig. Ik moet morgen een nieuwe jurk voor haar kopen. Die ze nu heeft kan ze niet dragen. Ik moet er een kopen die haar rug bedekt. Of een stola. Ik weet niet wat voor wonder ik in één dag kan bewerkstelligen.' Ze voelde zich nog steeds niet goed.

Frieda dacht even na en knikte toen. 'Geef me morgen vier meter wit satijn, goed spul, niet van dat prullerige synthetische. Ik maak een stola voor haar. Die kan ze in ieder geval tijdens de presentatie dragen. Daarna, nou ja... daarna is het aan haar en aan jou. Zou ze een stola willen dragen?' Frieda zag er net zo bezorgd uit als Olympia, niet alleen voor later, maar voor het debutantenbal over twee dagen.

'Zoals het nu is trekt ze nog een harnas aan als ik dat zeg,' zei Olympia zacht. 'Ik weet niet wanneer ze van plan was om het me te vertellen, maar ik had een hartaanval gekregen als ik het gezien had bij haar reverence.' Olympia schudde haar hoofd en keek haar schoonmoeder aan. De twee vrouwen glimlachten tegen elkaar. 'Kinderen, ze houden het leven wel spannend, hè?' Olympia lachte meesmuilend, en haar schoonmoeder streelde haar hand.

'Het houdt je jong. Geloof me, zodra ze ophouden ons te verrassen is het voorbij en mis je ze ontzettend. Mijn leven is nooit meer hetzelfde geweest vanaf het moment dat Harry het huis verliet om naar college te gaan.'

'Hij heeft tenminste geen tatoeage.'

'Nee, maar hij is wel dronken geworden met zijn vrienden en heeft toen, op zijn zeventiende, geprobeerd dienst te nemen bij de marine. Goddank werd hij afgewezen omdat hij al zijn hele leven astma had. Als ze hem wel hadden aangenomen was het mijn dood geweest. Zijn vader vermoordde hem bijna. Oké, laten we even praktisch zijn. Morgen geef je me vier meter wit satijn, en we maken een stola om haar tatoeage te bedekken. Dat is gemakkelijker dan een nieuwe jurk vinden, en ik kan hem in een paar uur klaar hebben. Ik heb mijn naaimachine niet eens nodig. Ik kan het met de hand doen.'

'Ik hou van je, Frieda. Ik zweer je, ik dacht dat ik zou flauwvallen toen ik dat ding op haar rug zag. Ze kwam net uit de douche. Ik vermoed dat ze het al maanden verborgen houdt.'

'Het had erger kunnen zijn. Het had een doodshoofd met gekruiste knekels kunnen zijn of de naam van iemand die ze zich volgend jaar niet meer kan herinneren. Hoe is het trouwens met Ginny's romance? Komt die jongen nog?'

'Hij schijnt morgenavond te komen, en ze zegt dat het oké is. Veronica mag hem niet, en zij kan mannen tamelijk goed inschatten, beter dan Ginny. Ik hoop dat het een aardige jongen is. Ze is helemaal opgewonden dat hij haar in haar avondjurk gaat zien.'

'Wat schattig allemaal,' zei Frieda naïef. 'En maak je maar geen zorgen, die tatoeage bedekken we wel. Niemand zal het weten, behalve wij.' Het was heerlijk om een schoonmoeder te hebben die problemen wilde oplossen in plaats van ze te veroorzaken. Olympia wist dat het een zeldzaamheid was en waardeerde haar enorm. Het leek wel of ze meer haar moeder was dan die van Harry.

Olympia vertelde Harry over de tatoeage toen ze naar bed gingen, en hij was net zo geschokt als zij. Het beschadigen van je lichaam botste niet alleen met zijn esthetische principes, maar ook met zijn religie. Hij kon zich heel goed voorstellen hoe Olympia zich voelde. De volgende ochtend toen ze op stap ging om het witte satijn te kopen was ze er nog steeds kapot van. Daarna ging ze naar Manoio Blahnik om wit satijnen schoenen te kopen, en om twaalf uur 's middags kon ze Frieda de satijnen lap geven. Hij had precies dezelfde kleur, helderheid en gewicht als de stof van de jurk. Het was perfect. Toen Charlie en Olympia om vier uur terugkwamen van het ophalen van de rolstoel, hing de prachtige, handgemaakte stola smetteloos op een hanger. Het was gebeurd, en toen Veronica hem voor hen showde toen ze thuiskwam, was hij ook precies goed van lengte, en ze beloofde hem de volgende avond te dragen. Het probleem was opgelost, althans voor het bal. Het was een pak van Olympia's hart.

Zij, Harry en zijn moeder zouden die avond lekker rustig met z'n drieën thuis eten. Harry bood aan om te koken. Max lag nog steeds in bed en keek continu video's. De drie oudsten gingen uit en Olympia verheugde zich op een rustige avond. Frieda probeerde de rolstoel uit en verklaarde dat hij lekker zat en handig was. Hij zou haar leven de volgende avond een stuk gemakkelijker maken. Ze lieten hem opgevouwen in de gang staan, dan kon de chauffeur hem zo in de limousine zetten. Margaret had er in toegestemd Frieda op te halen omdat Olympia dan al met de meisjes in het hotel zou zijn.

Ze genoten van een gezellig avondeten die tweede avond van Chanoeka. Frieda stak de kaarsen aan en bad het traditionele gebed. Olympia hoorde haar dat graag doen, en het herinnerde Harry aan zijn kindertijd hoewel hij het ook fijn vond als Olympia het deed.

Ze wilden net naar bed gaan toen Olympia Ginny thuis hoorde komen. Er klonken stemmen uit de gang beneden bij Frieda's kamer, het geluid van iemand die de trap oprende, en toen zag Olympia haar langs haar open deur schieten en hoorde ze haar snikken.

'O jee.' Ze keek Harry aan. 'Gedonder aan de knikker. Ik ben zo terug.' Ze liep de gang door naar de kamer van Ginny, die op haar bed onbeheerst lag te huilen. Het kostte haar moeder bijna tien minuten om erachter te komen wat er aan de hand was. Steve was die avond uit Providence gekomen, was met haar gaan eten, en had toen gezegd dat hij eigenlijk naar New York was gekomen om haar te vertellen dat het uit was. Hij had haar gedumpt en had ook al een nieuwe vriendin. Ginny was buiten zichzelf. Ze was stapelgek op hem. Olympia vroeg zich af waarom hij de avond voor het grote evenement naar New York was gekomen om het haar persoonlijk te vertellen. Had hij dat niet erna kunnen doen, of over de telefoon? Ze vond het nogal een rotstreek, en voor Ginny was het verschrikkelijk. Ze kon niet veel zeggen om haar te troosten.

'Ik vind het echt erg voor je, schat... echt zo erg... dat was een rotstreek...' Het leek haar niet fair nu te zeggen dat ze hem zou vergeten en dat er na hem nog massa's mannen in haar leven zouden zijn. Op dit moment leek het een doodsteek, een wrede actie.

'Ik ga niet morgen...' zei Ginny met omfloerste stem in haar matras. 'Ik kan het niet... het kan me niet meer schelen... ik ga niet debuteren... ik wou dat ik dood was...'

'Nee, dat wil je niet. En je moet debuteren. Dit is een bijzonder moment in je leven. Je hebt je erop verheugd. Je kunt die knaap het niet voor je laten verpesten. Geef hem die genoegdoening niet. Ik weet dat het nu vreselijk voor je is, maar morgenavond voel je je beter... echt waar... dat weet ik zeker.' Ze had echt medelijden met haar dochter. Waarom moest hij haar dat juist nu aandoen? Had hij niet tot zondag kunnen wachten? Had die hufter geen geweten? Blijkbaar niet. Olympia bleef een uur tegen haar praten, maar Ginny bleef erbij dat ze niet naar het bal ging. Ze zou de volgende dag thuisblijven met Max en Harry. Veronica moest maar in haar eentje debuteren. 'Dat zal ik je niet toestaan,' zei Olympia vastberaden. 'Ik weet dat je je nu ellendig voelt, maar morgenavond zul je er prachtig uitzien aan Charlies arm. Je maakt je reverence en elke jongen in de zaal zal verliefd op je worden. Ginny, je zult dit moeten doen.'

'Ik kan het niet, mam.' Ze staarde naar het plafond met een blik of het einde van de wereld was aangebroken, terwijl de tranen over haar wangen bleven stromen. Olympia wist dat het een afschuwelijk gevoel was, maar ze wist ook dat er een leven was na Steve. De klootzak. Ze kon hem wel wurgen voor wat hij haar kind had aangedaan. Het enige wat zij kon doen was Ginny helpen weer overeind te krabbelen.

Het was bijna middernacht toen ze terugkwam in haar eigen kamer. Ginny was diepongelukkig, maar weer kalm. Ze was eindelijk opgehouden met huilen. En Harry sliep als een roos. Olympia ging naast hem liggen, deed haar ogen dicht en bad in stilte... Alstublieft God, laat iedereen morgen redelijk blijven en zich morgenavond fatsoenlijk gedragen... meer verrassingen kan ik niet aan... Alstublieft God, voor één avondje maar... Dank u, God... Welterusten. En daarmee viel ze in slaap.

8

De volgende dag, zaterdag, de dag van het bal, was het ijskoud en stralend zonnig. Het sneeuwde niet, het regende niet, het was kouder dan op de Noordpool, maar het was een prachtige dag toen Olympia onrustig wakker werd. Het enige wat ze wilde was de dag doorkomen, de meisjes kleden, zien hoe ze hun reverence maakten en de trap afliepen, en de avond overleven. Het leek niet te veel gevraagd, maar de laatste tijd begon het erop te lijken dat het een wonder was als niemand zijn been brak, een vreemde ziekte opliep of een zenuwinzinking kreeg. Als iemand zoiets zou overkomen, was Olympia van plan de eerste te zijn.

Om twaalf uur moest ze met de meisjes naar de kapper. Ze had voor zichzelf een afspraak om twee uur bij dezelfde kapper. Tegen vieren zouden ze alle drie klaar zijn. Ze maakte het ontbijt voor iedereen klaar, bracht Frieda het hare op een blad, en Frieda wenste haar succes met de avond. Ze vroeg of ze ergens mee kon helpen, maar voor zover Olympia wist was alles in orde. Beide meisjes sliepen nog. Harry was vroeg vertrokken om te gaan squashen op zijn club. Max voelde zich beter en Charlie was die nacht bij vrienden blijven slapen. Voor het moment was het huis vredig.

Om elf uur werd Ginny wakker en kwam paniekerig naar beneden rennen. Ze vond haar moeder in Frieda's kamer, stormde naar binnen en zei: 'Ik ben een handschoen kwijt!' Kennelijk een van de lange witte, die de debutantes verplicht waren te dragen. Haar moeder bleef rustig.

'Nee, die ben je niet kwijt. Ik heb ze gisteren allebei gezien. Ze lagen op je toilettafel, samen met je tas.'

Ginny zag er niet op haar gemak en lichtelijk schuldig uit. 'Ik heb ze gisteravond meegenomen naar Debbie om haar te laten zien hoe mooi ze waren, en toen gebeurde dat alles met Steve. Ik heb er een bij haar laten liggen. Ze zegt dat de hond hem aan flarden heeft gekauwd.'

'O, in godsnaam...' Olympia deed haar best om niet boos te worden. 'En wanneer moet ik dan een nieuw paar voor je regelen...? Oké, oké... Ik ga nu wel, voor ik jullie naar de kapper breng. Ik hoop dat ze nog een paar in jouw maat hebben.' Frieda zag met enorme bewondering hoe doortastend Olympia de situatie aanpakte. Tien minuten later haastte Olympia zich in spijkerbroek, ski-jack en laarzen met bontvoering, de deur uit. Het lukte haar om vlak voor twaalven, met een paar van de benodigde handschoenen in Ginny's maat weer terug te zijn. Probleem opgelost. Ramp voorkomen. Ronde één.

Ze gingen meteen naar de kapper, en nadat Olympia hen had afgezet ging ze terug naar huis. Ze gaf Max te eten, maakte voor Frieda een koosjere maaltijd klaar en nam zelf een sandwich terwijl ze wachtte tot Harry terugkwam van het squashen. Tien minuten later kwam Charlie thuis en bleef een beetje om zijn moeder heen hangen. Hij maakte een nerveuze indruk en ze vroeg zich af of hij misschien tegen de avond opzag. Ze verzekerde hem dat hij het prima zou doen. Ze zat een halfuurtje aan tafel over van alles en nog wat te praten met Harry. Ze had het niet over het bal tegen hem. Dat onderwerp was van de baan, en zou dat ook blijven. Ze ging naar boven om zich om te kleden, en Charlie kwam haar slaapkamer binnen.

'Alles in orde met je?' vroeg ze, en hij knikte afwezig. 'Heb je iets op je hart?' Hij schudde zijn hoofd en ging weer weg. Ze begon zich nu echt zorgen over hem te maken, maar had daar geen tijd voor. Toen belde Margaret. Haar moeder had koorts gekregen na haar borstamputatie, en had mogelijk een infectie opgelopen. Margaret zou die avond nog steeds naar het bal komen, maar het zou wat later worden. Ze moest in het ziekenhuis blijven en haar moeder helpen met eten. Ze had geen tijd om Frieda op te halen. Ze vond het verschrikkelijk om Ollie in de steek te laten, maar ze had geen andere keuze. Haar moeder voelde zich beroerd. Olympia zei dat ze het begreep en stond nog even naar de telefoon te staren en probeerde te bedenken hoe het nu moest. Ze moest vanaf vijf uur met de meisjes in het hotel zijn. Charlie moest er al om vier uur zijn, dus er was niemand die met Frieda mee kon gaan in de limousine. Ze kreeg een idee en ging het met Harry bespreken.

Hij luisterde bedrukt, ervan overtuigd dat ze zou proberen hem op het laatste moment toch nog mee te krijgen. Ze had alle hoop daarop al opgegeven. Het enige wat ze van hem wilde was dat hij zijn moeder in de limousine zou installeren, de rolstoel mee zou geven, en haar zou bellen op het moment dat ze vertrokken. Olympia zou dan naar de lobby gaan en naar buiten, Frieda opwachten, haar in de rolstoel zetten en haar mee naar boven nemen naar het diner dat aan het bal voorafging. Zoals Olympia het zei klonk het gemakkelijk genoeg. Dat ze twee hysterische meisjes moest kleden, erbij moest zijn als ze gefotografeerd werden, ze rustig moest zien te houden en intussen ook zichzelf moest omkleden, zei ze allemaal niet tegen haar man.

'Kun je dat voor me doen?' vroeg ze nadat ze hem haar plan had uitgelegd.

'Natuurlijk kan ik dat. Ze is mijn moeder.' Olympia zei niets over het feit dat hij niet met hen meeging, en vroeg het hem ook niet. Ze wilde alleen maar dat hij zijn moeder in de limousine zette en haar dan belde. Ze wisten beiden dat iedereen dat zou kunnen, en dat was wel het minste wat hij kon doen, wat zijn politieke standpunt ook mocht zijn. Hij zag er een tikje gegeneerd uit toen hij zijn vrouw verzekerde dat hij er zorg voor zou dragen.

'Mooi. Dank je. Dag,' zei ze, en ze vloog het huis uit om haar haar te laten doen. Ginny was inmiddels klaar. Veronica's haar werd tegelijkertijd met dat van haar moeder gedaan. Veronica had eerst haar nagels laten verzorgen. Het was georkestreerd als de landing van de geallieerden in Normandië op D-day.

Om half vier belde Olympia naar huis om Charlie eraan te herinneren dat hij moest vertrekken met zijn jacquet, broek, shirt, witte das, vest, sokken en zijn lakschoenen. En de handschoenen die hij aan moest. Hij zei dat hij over vijf minuten wegging. Hij was klaar.

Olympia en de meisjes waren om kwart over vier thuis, perfect gekapt en prachtig gemanicuurd. Harry zat te kaarten met Max. Charlie was al weg. Frieda deed een dutje. Ze verzamelden hun spullen, en moeder en dochters vertrokken, keurig op tijd, om half vijf naar het hotel. Ze gingen naar de kamer in het hotel die Olympia voor hen had gereserveerd. Olympia nam even de tijd om Harry te bellen. Ze had hem nauwelijks gedag gezegd toen ze wegging. Ze vertelde hem nog een keer hoe laat hij zijn moeder in de limousine moest zetten en dat hij haar dan moest bellen op haar mobieltje. Hij zei dat hij het had begrepen en hij klonk erg stilletjes. Hij beloofde zijn moeder om zes uur wakker te maken en haar te helpen bij het aankleden. De limousine zou haar om kwart over zeven komen ophalen. Er was een diner voor de meisjes, hun begeleiders en hun familie. De rest van de gasten werd om negen uur verwacht. De repetitie was om vijf uur in dezelfde balzaal als waarin het bal gehouden werd. Olympia had de meisjes om tien voor vijf beneden, keurig op schema.

Op het moment dat Olympia en de meisjes voor de repetitie bij de balzaal aankwamen, kwam Veronica's begeleider, Jeff Adams, binnen met zijn jacquet op een hanger. Olympia sloot haar ogen, hoopte dat ze hallucineerde. Dat bleek niet het geval te zijn. Jeff Adams had helblauw haar. Niet donkerblauw of nachtblauw wat nog voor zwart aangezien kon worden in de halfdonkere balzaal. Het was ergens tussen turquoise en saffierblauw en je kon je niet vergissen in de kleur, bij welke verlichting ook. Hij zag er buitengewoon blij met zichzelf en onuitstaanbaar arrogant uit toen hij Olympia een hand gaf. Veronica keek naar hem en lachte. Ginny zag eruit als een zombie na Steves verraderlijke gedrag van de vorige avond. Hij had gezegd dat hij, ook al dumpte hij haar voor een ander meisje, wel 'bereid' was om naar het bal te komen. En tot Olympia's ontzetting had Ginny dat nog geaccepteerd ook. Ze zei dat ze nog een laatste avond met hem wilde. Olympia werd al beroerd als ze daaraan dacht, maar ze wilde Ginny niet nog meer van streek maken. Aangezien hij niet haar begeleider was zou hij om negen uur komen, net als de andere gasten. Hij zou aan Olympia's tafel zitten met hun andere gasten. Olympia had sterk de neiging om hem met haar vork te steken. Hetzelfde zou ze graag met Jeff doen toen Veronica hem complimenteerde met de grandioze kleur van zijn haar. Hij gaf zijn jacquet aan Olympia en vroeg haar om het voor hem op te hangen tijdens de repetitie. Ze kon hem wel vermoorden.

Ze stelden zich op in vier rechte rijen, twee met debutantes, twee met begeleiders en leden van het comité liepen tussen de rijen door en inspecteerden hen. Een melancholiek ogende matrone in een zwarte broek en een Chanel-jasje bleef meteen voor Jeff staan en legde de situatie in niet mis te verstane bewoordingen aan hem uit. Na de repetitie had hij tot negen uur die avond de tijd om zijn haar weer tot een normale, menselijke kleur terug te brengen. Het mocht zijn eigen haarkleur zijn of een andere, de keuze was aan hem en als hij ervoor koos de kleur niet te veranderen, zou Veronica een andere begeleider toegewezen krijgen. Het hoofd van het comité maakte hem duidelijk dat de keuze helemaal aan hem was. Hij keek enigszins berustend, terwijl Veronica maar tegen hem bleef lachen. Ze scheen het een buitengewoon geestige grap te vinden, en haar moeder was echt boos op haar. Tussen de ontdekking van de tatoeage op haar rug en de haarkleur van haar begeleider, leek het of ze een nieuwe fase van haar leven binnenging. Het was niet meer genoeg om de druiven die haar moeder kocht weg te gooien, het was nu blijkbaar noodzakelijk iedereen te choqueren en zichzelf onmogelijk te maken. Olympia was verre van blij.

Dat zei ze ook tegen haar toen ze na de repetitie teruggingen naar hun kamer om zich te verkleden.

'Veronica, dat was niet grappig. Het enige wat hij bereikt heeft is dat de leden van het comité nijdig op hem zijn, en dus ook op jou.'

'Kom op, mam, wees niet zo gespannen. Als we zoiets stoms als dit moeten doen, kunnen we er ten minste een beetje humor in gooien.'

'Dat was geen humor,' hield Olympia vol. 'Het was lomp en irritant. Verft hij het terug in zijn eigen kleur?'

'Natuurlijk wel. Hij deed het gewoon voor de grap.'

'Het was niet grappig.' Olympia zag er danig geërgerd uit, en inmiddels begon Ginny weer te huilen. Steve had haar net op haar mobiel gebeld. Hij wist niet meer zo zeker of hij wel zou komen. Hij dacht dat het misschien te moeilijk voor haar zou zijn. Ginny had hem tussen het snikken door gezegd dat het nog moeilijker zou zijn als hij niet kwam. Ze smeekte hem verdomme bijna om te komen en Olympia ziedde inwendig toen ze dat hoorde, maar uiteindelijk stemde hij erin toe om te komen. Als Olympia's gedachten hem hadden kunnen doden, was de verfoeilijke Steve ter plekke overleden. In plaats daarvan zou hij haar gast zijn bij het diner, en het hart van haar dochter breken op een van de belangrijkste avonden van haar leven.

Om zes uur deden de meisjes hun jurken aan en Olympia stond met tranen in haar ogen naar hen te kijken. Het was een onvergetelijk moment. Ze zagen eruit als sprookjesprinsessen en Veronica's stola bedekte keurig haar rug.

Om zeven uur gingen ze naar de fotograaf terwijl hun moeder boven bleef om zich om te kleden. Haar panty kreeg een ladder zodra ze hem aantrok, maar gelukkig had ze een reserve bij zich. De ritssluiting bleef hangen toen ze haar jurk aandeed, maar het lukte haar op de een of andere manier het op te lossen. Ze pauzeerde even, probeerde wat langzamer aan te doen en ontspande zich. Haar haar zat prima. Ze had make-up aangebracht en die paste mooi bij haar jurk. Haar schoenen deden behoorlijk pijn, maar dat had ze verwacht. Haar avondtasje was perfect. Ze droeg de parelketting die van haar moeder was geweest en de bijpassende oorbellen. Ze keek in de spiegel en het leek allemaal prima in orde. Ze deed lipstick op, sloeg de marineblauwe stola om en op dat moment belde Harry om te zeggen dat hij zijn moeder in de limousine had gezet. Het was nu zeven uur vijftien. Hij zei ook nog dat Max zich beter voelde.

'Ik ga nu meteen naar beneden om je moeder te halen,' zei Olympia, en ze klonk buiten adem.

'Hoe gaat het daar?' vroeg hij belangstellend. Olympia was duidelijk op van de zenuwen, dat hoorde hij aan haar stem. 'Ik weet het niet. Ik geloof dat ik nerveuzer ben dan de meisjes. Ze zien er beeldschoon uit. Ze laten nu foto's maken. Ik ga weer naar ze toe zodra je moeder hier is. Chauncey en Felicia zijn waarschijnlijk al beneden.' Daar verheugde ze zich niet op.

Ze zei niet tegen Harry dat ze hem miste, omdat ze hem niet nog meer een schuldgevoel wilde geven. Het had geen zin. Ze was er niets mee opgeschoten. Heel even had ze een visioen van Harry die in de limousine naast haar schoonmoeder zat, maar ze hoorde aan het gepraat van Max op de achtergrond dat Harry nog thuis was. Dit was gewoon een van die teleurstellingen die je kunt hebben in een huwelijk en die ze moest slikken en vergeten. Er waren genoeg andere dingen die hij wel goed deed. En behalve nu, was hij er altijd voor haar geweest en zou er ook altijd voor haar zijn. Dit was iets wat hij niet voor haar kon doen, en ze had geen andere keuze dan dat te accepteren. Het had geen zin hun relatie te beschadigen omdat hij niet naar een debutantenbal wilde. Zoveel mocht het niet voor haar betekenen. Ze zei hem gehaast gedag, verliet de kamer en nam de lift naar beneden. Ze stond al rillend op de stoep te wachten toen de limousine arriveerde. Frieda zag eruit als een deftige grande dame in haar elegante zwarte jurk en met haar kunstig opgestoken haar. De portier hielp haar in de rolstoel en reed haar naar binnen. Daar nam Olympia het van hem over. Olympia reed haar de lift in en ging naar de balzaal waar de families van de meisjes met trotse gezichten bijeenkwamen om gefotografeerd te worden. De moeders kregen corsages van gardenia's om op hun jurk te spelden, vast te houden, of aan hun pols te dragen, en de meisjes kregen een krans van kleine witte bloempjes op hun hoofd en een boeket om mee te nemen als ze het toneel op gingen. Vijftig jonge vrouwen in het wit, met bloemenkransen op hun hoofd en een boeket in hun armen. Het had iets buitengewoon maagdelijks. Olympia en Frieda kregen er tranen van in hun ogen.

'Wat zien ze er prachtig uit,' fluisterde Frieda tegen haar, en Olympia was oprecht geroerd door wat het voor haar betekende. Ze was een grootmoeder naar hun hart. Ze keek Olympia aan en schudde haar hoofd. 'Ik vind het zo jammer dat Harry hier niet bij je is. Hij is nog koppiger dan zijn vader. Ik heb hem vanavond verteld dat ik me voor hem schaam,' zei ze bedroefd, en Olympia streelde haar arm.

'Het is al goed.' Iets anders viel er niet te zeggen. Hij had een standpunt ingenomen en bleef daarbij, of zij teleurgesteld was of niet. Frieda stond perplex over Olympia's grootmoedigheid hierover. Ze wist niet of ze dat zelf had kunnen opbrengen. Ze was woedend op haar zoon dat hij Olympia zo in de steek liet. Maar voor ze er verder nog iets over kon zeggen kwam er een lange blonde man in avondkleding naar hen toe, vergezeld van een vrouw die net zo lang en blond was. Het waren Chauncey en Felicia. Olympia stelde hen voor aan Frieda. Felicia zei beleefd goedenavond tegen Frieda, Chauncey negeerde haar volkomen en begroette zijn ex-vrouw. Ondanks het feit dat ze zich snel had aangekleed en niet al te veel aandacht aan zichzelf had besteed, zag Olympia er spectaculair uit. Chauncey bekeek haar met kennersblik.

'Je ziet er goed uit, Olympia,' zei hij, en hij kuste haar wang. Ze bedankte hem en stak haar hand uit naar Felicia, die er nogal mal uitzag in een roze satijnen jurk die veel te laag en veel te strak was. Olympia schrok ervan hoe ordinair ze eruitzag. Ze herinnerde zich haar niet zo, maar het was jaren geleden dat ze elkaar voor het laatst hadden gezien. Ze was er met de jaren niet beter op geworden. Ze zag nu dat de niet erg vleiende opmerkingen over haar van de meisjes terecht waren. Ze zag er dwaas uit, in kleren die niet bij haar leeftijd pasten. Daarentegen was Olympia's marineblauwe satijnen avondjurk heel elegant en sexy, en toch lang niet zo laag uitgesneden. Olympia zag er prachtig en gedistingeerd uit. Dat scheen Chauncey ook op te vallen. Hij sloeg een arm om haar schouders en gaf haar een knuffel 'als herinnering aan vroeger'. Olympia vermoedde dat hij al dronken was. En Felicia was goed op weg. Dit ging niet plezierig worden.

'Waar zijn onze meisjes?' vroeg hij, terwijl hij om zich heen keek.

'Er worden foto's van hen en hun begeleiders gemaakt. Over een paar minuten worden er foto's gemaakt met ons erbij.' Ze voelde zich een soort reisleider aan boord van een schip naar de hel. Alles met betrekking tot deze avond was moeilijk gegaan: Ginny's liefdesverdriet, het blauwe haar van Veronica's begeleider, om het nog maar niet te hebben over de vlindertatoeage of de gebeurtenissen van de afgelopen week, van een gebroken enkel tot waterpokken, kou en griep. Het was een week met idioot veel stress geweest en nu ze daar met Chauncey en Felicia stond, kon Olympia zich onmogelijk ontspannen. Het zou gemakkelijker voor haar geweest zijn als Harry erbij zou zijn. In plaats daarvan duwde ze de rolstoel van zijn moeder vooruit. Ze kon zich niet meer herinneren in wat voor vlaag van verstandsverbijstering ze had gedacht dat dit een leuke avond zou zijn. Tot nu toe was het dat allesbehalve geweest. Ze hoopte alleen maar dat Ginny niet nog een handschoen zou verliezen.

Ze ving een glimp op van Jeff, de eerste na hun ontmoeting van die middag. Hij kwam met Veronica uit de balzaal. Zijn haar was niet meer saffierblauw maar inktzwart, alsof hij een schoenpoetsmiddel had gebruikt. Het was niet bepaald een natuurlijke kleur en het was duidelijk dat het geverfd was. Het zag er heel punky uit, maar het comité had besloten het te negeren. Olympia was inmiddels met weinig tevreden. Jeff schonk haar een hooghartige, geamuseerde glimlach en ze had sterk de neiging hem een mep te verkopen. Hij was de arrogantie in eigen persoon, en hoewel hij absoluut knap was, was hij het soort jongen dat zichzelf slimmer vindt dan alle anderen, en zeker dan de ouders van alle anderen. Ze vroeg zich af of Veronica hem had uitgenodigd om haar dwars te zitten. Ze had al het mogelijke daartoe gedaan vanaf het moment dat Olympia en Chauncey haar hadden gedwongen haar debuut te maken. Veronica deed het, maar niemand kon haar dwingen het serieus te nemen of het leuk te vinden. Ginny zag er nog steeds verslagen uit toen de meisjes hun vader kusten en Felicia begroetten. Ze zei tegen de meisjes dat ze er prachtig uitzagen, en Frieda huilde toen ze hen omarmde.

Nadat de familiefoto's waren gemaakt gingen de meisjes, hun begeleiders en de families van de meisjes naar een andere etage voor het diner. Olympia zat tussen Frieda en Veronica. Chauncey en Felicia zaten naast Ginny. Alles leek goed te gaan tot Chauncey, halverwege het diner, opstond om naar de wc te gaan. Veronica had haar stola over de rugleuning van haar stoel gehangen omdat die met eten te lastig was. Zij en haar moeder waren even vergeten waaróm ze hem droeg. Als door de bliksem getroffen hield Chauncey abrupt halt achter haar stoel. Hij wendde zich meteen tot zijn ex-vrouw en keek haar vol ongeloof aan.

'Ben jij helemaal gek geworden?' Ze had geen idee waar dit ineens vandaan kwam, behalve dat hij nogal wat gedronken had. Felicia keek net zo verbijsterd als zij, maar toen zag Olympia dat hij naar het kunstwerk op de rug van zijn dochter keek. 'Zijn jullie alle twee totaal krankzinnig? Hoe kon je dit laten gebeuren?' Hij keek over het hoofd van zijn dochter heen Olympia recht aan.

'Eerlijk gezegd, Chauncey,' zei ze met een geërgerde, maar gereserveerde blik in haar ogen, 'is ze uit haar cel ontsnapt, ondanks de handboeien. Bijna net als Houdini.'

'Je bent niet grappig. Dat is het walgelijkste ding dat ik ooit heb gezien. Ze laat het operatief verwijderen, of ik betaal geen schoolgeld.' Wel of geen schoolgeld betalen was blijkbaar zijn enige vorm van chantage en controle over haar geworden, en de laatste tijd zijn mantra.

'Dit lijkt me niet de plaats om dat te bespreken,' zei Olympia. Iedereen aan tafel keek toe, en niemand wist waar hij het over had aangezien de anderen tegenover Veronica zaten. Ze draaide zich naar hem om met openlijke verontwaardiging.

'Hou op mijn moeder te bedreigen. Ik ben achttien en ik wilde dit. Ze is er pas deze week achter gekomen dat ik het had gedaan.'

'Veronica, je vergeet jezelf,' zei hij met bulderende stem die iedereen in de zaal kon horen. 'Als jij jezelf op die manier gaat verminken hoor je in de gevangenis bij andere mensen die er net zo uitzien als jij.' Olympia was even als de dood dat Veronica zou zeggen dat hij de pot op kon en de scène alleen maar erger zou maken. Iedereen was geboeid door het voorval. Hij was niet subtiel en dankzij de drank die hij al geconsumeerd had, zeer luidruchtig. Zelfs Felicia keek verbaasd over de drukte die hij maakte.

'Ik ga hierover niet met jou in discussie, pap. Waarom word je niet eens volwassen?' zei Veronica terwijl ze ging staan en hem recht in de ogen keek. 'Het is een tatoeage, geen misdaad. Neem nog een drankje. Daar ga je je vast beter van voelen,' zei ze op ijzige toon. Toen liep ze de zaal uit. Jeff zag haar gaan en volgde haar. Toen ze wegliep had iedereen aan tafel vol zicht op de tatoeage die Chauncey zo luidruchtig afkeurde. Felicia zag hem ook en haar adem stokte. Ze verzekerde iedereen aan tafel dat haar dochters zoiets nooit zouden doen en erkende vervolgens dat haar oudste pas dertien was. Olympia wist dat er in de komende vijf jaar nog heel wat veranderingen in Felicia's leven zouden komen. Meer dan je uiterste best kon je niet doen om je kinderen in de hand te houden.

Olympia vond het ook niet fijn, maar tot haar verbazing vond ze dat Veronica het voorval waardig en met decorum had afgehandeld, heel wat beter dan haar vader. Charlie keek over de tafel heen zijn moeder aan en even later werden de gesprekken om hen heen weer hervat. Na het diner kwam een van de moeders met een welwillend geamuseerd gezicht een praatje maken met Olympia.

'Ik weet hoe u zich voelt. Mijn negentienjarige dochter kwam thuis van de universiteit van Santa Cruz met getatoeëerde mouwen. Het is het ergste wat ik ooit heb gezien, maar ik kon er geen donder aan doen. Ik moet er niet aan denken hoe het eruit zal zien als haar armen gaan verslappen. Ze zouden nog ergere dingen kunnen doen.'

Olympia wist niet zo goed wat, maar ze zou met enige moeite vast wel iets kunnen bedenken. En ze was dankbaar voor de meelevende geruststelling van de andere moeder.

'Ik ben nog steeds geschokt. Ik heb hem twee dagen geleden voor het eerst gezien. Mijn schoonmoeder heeft voor vanavond speciaal een stola voor haar gemaakt. Ik wist niet of het comité het kunstwerk zou kunnen appreciëren.'

'Ze is vast niet het eerste meisje met een tatoeage dat haar debuut maakt. De begeleider van mijn oudste dochter kwam aanzetten met een stierenring in zijn neus.'

'Een van de onze verscheen vanavond met blauw haar,' bekende Olympia, en beide vrouwen lachten om de grillen van de jeugd.

'Er is veel veranderd sinds onze tijd. Mijn grootmoeder kreeg zowat een beroerte toen ik een strapless avondjurk aanhad. Ik denk dat in die tijd iedereen minstens de bovenarm moest bedekken. Vandaag de dag is het een beetje anders.'

'Ja, dat is zo,' zei Olympia, eindelijk weer wat rustiger. Ze zag dat Chauncey nog steeds woedend was toen hij zijn plaats weer innam. Hij keek over de tafel heen woest naar zijn ex-vrouw terwijl Frieda met een bezorgde frons naar hem keek.

'Dat is het schandelijkste wat ik ooit heb gezien,' zei Chauncey nu iets rustiger. Inmiddels wist Felicia waar het over ging.

'Ik ben er ook niet blij mee,' zei Olympia zacht tegen Chauncey nadat hij was gaan zitten. 'Ze heeft het laten doen toen ze op school zat. Ik heb het deze week pas ontdekt.'

'Je bent veel te toegeeflijk voor dat kind, voor allemaal in feite. Een dezer dagen komt ze nog als communist in de gevangenis terecht,' zei hij, en hij bestelde nog een drankje.

'Ze stoppen communisten niet in de gevangenis, Chauncey. Ze is ruimdenkend, maar ze is niet gek. Ze wil alleen maar bewijzen dat ze haar eigen ideeën heeft.'

'Dit is niet de manier om dat te doen,' zei hij verontwaardigd. Veronica's tatoeage had hem tot in het diepst van zijn ziel geschokt.

'Nee, dat is het ook niet. Ik zeg dit niet graag, maar ik neem aan dat het onschadelijk is. Lelijk, maar onschadelijk.' Olympia legde zich neer bij iets waarvan ze wist dat ze er niets aan kon veranderen.

'Ze is voor de rest van haar leven verminkt.' Hij keek beledigd en hij nam het Olympia duidelijk kwalijk dat ze het had laten gebeuren. Dat had ze niet, maar hij gaf haar toch de schuld. Dat deed hij altijd en dat had hij altijd gedaan.

'Ze is niet verminkt,' zei Olympia, haar verdedigend. 'Ze is nog steeds een heel mooi meisje. Het was dwaas om het te doen. En als ze er later spijt van krijgt, waar ik op hoop, kan ze het weg laten halen.'

'We zouden haar ertoe moeten dwingen,' zei hij met een hoopvol gezicht, en hij dronk zijn glas leeg.

'Nee, Chauncey, dat moeten we niet. Ze zou meteen weer een andere nemen. Geef het de tijd.' Hij schudde zijn hoofd, en fluisterde iets tegen zijn vrouw. Toen scheen hij Frieda voor de eerste keer op te merken en besloot zijn gram op haar af te wenden.

'Ik neem aan dat uw zoon ook tatoeages heeft,' zei hij beschuldigend. Het moest íemands schuld zijn. In dit geval die van Olympia én van Harry. Frieda glimlachte tegen hem en zag er zeer geamuseerd uit. Hij was een open boek voor haar. Dit soort vooringenomenheid maakte ze al jaren mee.

'Nee, die heeft hij niet. Joden laten zich niet tatoeëren. Dat is tegen onze religie.'

'O,' zei hij, niet wetend wat hij daarop moest zeggen. Hij zei toen iets tegen Felicia, en beiden stonden op. De maaltijd was voorbij en het werd tijd om weer naar boven te gaan, naar hun gasten in de balzaal. De meisjes stonden in een rij om de gasten te verwelkomen, terwijl hun begeleiders achter het toneel op hen wachtten. Het was bijna negen uur.

9

Nadat de meisjes vertrokken waren rolde Olympia Frieda naar de lift. Veronica had de stola keurig om haar schouders gehad toen ze haar voor het laatst zag, en weer was Olympia blij dat Frieda die voor haar had gemaakt. Nu zou tenminste niet de hele balzaal een blik op haar tatoeage kunnen werpen. De anderen hadden tijdens het diner al genoeg gezien, en dat had de nodige beroering veroorzaakt.

'Mijn excuses voor Chaunceys gedrag,' zei Olympia tegen haar terwijl ze haar in haar rolstoel naar de lift duwde.

'Dat is jouw schuld niet. Het verbaast me altijd dat er nog mensen zoals hij rondlopen. Dat soort vooroordeel verrast me nog steeds. Hij moet wel in een heel beschermde wereld leven.'

'Dat is zeker zo,' verzekerde Olympia haar, blij dat ze niet meer met hem getrouwd was. Wat Harry ook voor tekortkomingen mocht hebben, hij was een intelligente, beminnelijke, respectabele man.

Toen ze weer in de balzaal waren, liepen ze langs de ontvangstformatie. Het leek een eeuwigheid te duren en Frieda keek de meisjes stralend aan toen ze bij hen waren aangeland. Zij en Olympia hadden alle vijftig in handschoen gestoken handen geschud. Er waren een paar heel mooie meisjes in de groep, maar Olympia vond dat niemand zo mooi was als haar tweeling. Ze waren oogverblindend in hun heel verschillende maar even prachtige witte avondjurken.

Frieda zat nog steeds te glimmen van trots en genoegen toen ze hun tafel vonden. Olympia installeerde haar en ging naast haar zitten. Ginny's vriend Steve zat er al. Hij stond beleefd op en stelde zich met enig onbehagen voor, en ging toen weer zitten. Olympia deed koel en was nog steeds behoorlijk nijdig op hem. Het andere stel dat ze had uitgenodigd, arriveerde kort daarna. Ze stelde ze aan Frieda voor, en even later verschenen Margaret Washington en haar man. Ze had haar moeder in goede handen achtergelaten in het ziekenhuis. Ze droeg een fantastische, bruine, kanten avondjurk, bijna dezelfde kleur als haar huid. Frieda vond dat ze eruitzag als een jonge Lena Horne. Ze waren het allemaal met elkaar eens dat de meisjes er prachtig hadden uitgezien bij de ontvangst.

Vijf minuten later kwamen Chauncey en Felicia erbij. Het was nu duidelijk merkbaar dat Chauncey een grote hoeveelheid drank achterover had geslagen, zag Olympia. En tot haar grote ergernis staarde hij vol ongeloof naar Margaret en haar man, alsof hij nog nooit Afro-Amerikanen had gezien. Of in ieder geval niet hier. Hij zei geen woord, keek Olympia ongelukkig aan en ging zitten. Ze had het ondenkbare gedaan. Ze had niet alleen een Joodse vrouw uitgenodigd voor het bal, maar ook nog een Afro-Amerikaans stel. Chauncey zag eruit of hij zou gaan ontploffen. En of dat nog niet erg genoeg was: zijn dochter had een tatoeage. Toen ze de uitdrukking op zijn gezicht zag, begon Olympia te lachen. Margarets ogen ontmoetten de hare, ze begreep waarom ze lachte, en begon zelf ook te lachen. Frieda zat verzaligd te glimlachen, zich niet bewust van wat er speelde. Ze vond het heerlijk om naar de mensen te kijken en de juwelen en de avondjurken te zien, en de mooie jonge meisjes. Frieda vond dat de balzaal net iets uit een sprookje was. De uitdrukking op haar gezicht maakte de hele avond de moeite waard voor haar schoondochter. Wat Chauncey er ook van mocht denken, ze wist dat ze een goede beslissing had genomen. Frieda verdiende het net zo goed als alle anderen in de zaal om hier te zijn. De tijd van Chaunceys wereld met zijn waarden, rassenscheiding en afzondering, was voorbij. Uiteindelijk was wat Olympia had gedaan veel effectiever dan het statement dat Harry maakte door niet te komen. Door thuis te blijven had hij precies gedaan wat mensen als Chauncey wilden. Olympia had de echte wereld met zich meegenomen naar het bal: een overlevende van de Holocaust en een briljante, jonge, zwarte advocate die was opgegroeid in Harlem. Was er een betere manier om het gelijk hiervan te bewijzen? Ze dacht van niet.

Terwijl ze daarover zat te denken, schrok ze op toen ze Charlie door de balzaal op zich af zag komen en ze vroeg zich af of er iets mis was. Iedereen zat inmiddels aan de tafels, en de meisjes waren achter het toneel om zich klaar te maken voor de presentatie. De neuzen werden gepoederd, haren werden gladgestreken en gekamd, de lippen werden gestift. De band was gaan spelen en de ouders en vrienden van de debutantes waren aan het dansen. Ze hadden nog twintig minuten om zich te amuseren voor de show begon. Charlie stapte doelgericht door de zaal en vroeg zijn moeder, tot haar grote verbazing, ten dans. Ze glimlachte tegen hem, geroerd door dit gebaar. Ze wist dat hij het deed omdat Harry er niet was. Hij wist hoe moeilijk het voor haar was om een avond met zijn vader door te brengen. Hij was onhebbelijk tegen haar geweest vanwege de tatoeage en grof tegen haar gasten. Om de een of andere eigenaardige reden hadden Chauncey en Felicia zelf geen gasten uitgenodigd. Charlie leidde zijn moeder naar de dansvloer tussen de andere ouders, en begon een gracieuze foxtrot met haar te dansen.

'Heb ik je de laatste tijd nog verteld hoe trots ik op je ben?' Ze keek haar eerstgeborene met een gelukkige glimlach aan, terwijl Frieda hen met genoegen gadesloeg. Olympia was een mooie vrouw, en haar zoon was een knappe, vriendelijke jongen. Hij was acht toen Olympia en Harry trouwden en Frieda had hem zien opgroeien van kind tot man. Zij was ook trots op hem, net als zijn moeder. Het was een fijne jongen.

'Ik hou van je, mam,' zei Charlie zacht, en ze zag weer die schaduw in zijn ogen, alsof er een vraag in lag. Hoe ze ook haar best deed, ze kon niet bedenken wat de vraag was, of het antwoord.

'Ik hou ook van jou, Charlie. Meer dan je weet. De meisjes zien er mooi uit vanavond, hè?' Hij knikte en zij bleef babbelen onder het dansen. Ze had al jaren niet meer met hem gedanst. Ze schrok ervan toen ze besefte hoe sprekend hij op zijn vader leek toen die net zo oud was, maar hij was een heel wat beter mens. 'Er zijn hier heel veel knappe meisjes. Misschien vind je wel het meisje van je dromen,' zei ze plagend. In werkelijkheid zou ze daar helemaal niet blij mee zijn. Ze wilde dat hij een meisje vond uit een interessantere wereld dan deze. Deze mensen waren prima voor een avond, maar in sommige opzichten waren ze een rariteit, een relikwie uit het verleden, net als Charlies vader. Ze wilde dat hij iemand vond met een breder gezichtsveld, een vrouw met ruimere maatstaven. Terwijl ze daarover nadacht keek Charlie met een rustige glimlach op haar neer.

'Ik weet dat dit een idiote plaats is om het te doen, mam. En ik weet dat het waarschijnlijk het verkeerde moment is, maar er is iets wat ik je al een tijdje wil vertellen.'

'Als je me gaat vertellen dat je een doodshoofd met knekels op je borst hebt laten tatoeëren, ga ik slaan, hoor.' Hij lachte en schudde zijn hoofd. Maar toen werden zijn ogen weer ernstig.

'Nee, mam, ik ben homoseksueel.' Hij miste geen stap bij het dansen. Ze keek hem aan met ogen waaruit meer liefde en trots sprak dan hij ooit had durven hopen als hij het haar vertelde. Ze had hem niet teleurgesteld. En voor haar was de vraag die ze al zo lang in zijn ogen had gezien, eindelijk beantwoord. Ze zei een hele tijd niets, en toen boog ze zich dichter naar hem toe en kuste hem.

'Ik hou van je, Charlie. Dank je dat je het me hebt verteld.' Zijn vertrouwen in haar was het mooiste cadeau dat hij haar kon geven, net als haar rustige aanvaarding van wat hij haar had verteld het mooiste cadeau was dat zij hem kon geven. 'Als ik erover nadenk, geloof ik dat ik niet eens zo verbaasd ben. Ik ben het wel, maar ook weer niet. Is dat wat er speelde met die jongen die vorig jaar zelfmoord heeft gepleegd. Was je verliefd op hem?' Misschien had ze zich dat diep vanbinnen al die tijd al afgevraagd. Ze wist het niet meer zeker. Misschien had haar hart haar allang voordat haar hoofd het begreep, verteld dat Charlie anders was.

'Nee.' Hij schudde zijn hoofd. 'We waren gewoon vrienden. Hij ging voor het weekend naar huis en vertelde zijn ouders dat hij homoseksueel was, en zijn vader zei dat hij hem nooit meer wilde zien. Hij pleegde zelfmoord toen hij terugkwam.'

'Wat vreselijk van die vader om zoiets te zeggen.' Over zijn schouder heen ving ze een glimp van Chauncey op. Het zou niet gemakkelijk worden voor Charlie om het nieuws aan hem te vertellen. Dat wisten ze allebei. Chauncey had duizend-en-een vooroordelen over van alles en nog wat.

'Ik denk dat ik bang was dat mij ook zoiets kon overkomen. Niet die zelfmoord, maar ik was bang voor wat jullie zouden zeggen als ik het aan pap en jou vertelde. Ik denk dat ik wel wist dat jij het goed zou opvatten, maar je weet maar nooit. En ik denk niet dat pap het licht zal opnemen.'

'Nee, waarschijnlijk niet. Hij moet nog volwassen worden. Misschien kan ik erbij helpen. Maar ik denk dat je het hem beter niet vanavond kunt vertellen,' zei ze voorzichtig, en Charlie schoot in de lach. Chauncey was onmiskenbaar dronken, zoals altijd.

'Ik was niet van plan het hem vanavond te vertellen. Ik wilde het al maanden aan jou en Harry vertellen. Denk je dat hij het goed opvat?' vroeg Charlie met een bezorgd gezicht. Wat Harry vond was belangrijk voor hem. Hij had een groot respect voor de man, ook al was hij er niet vanavond. Ze hadden het hem inmiddels allemaal vergeven, zelfs zijn vrouw.

'Ik denk niet dat Harry er een probleem van zal maken. Daar ben ik eigenlijk wel zeker van. Vertel het hem maar wanneer je wilt.'

'Dat zal ik doen. Bedankt, mam,' zei hij, terwijl hij op haar neerkeek. Hij zag er gelukkiger uit dan ze hem in maanden had gezien. En terwijl ze hem aankeek kwam de dans tot een einde. 'Je bent de beste moeder die iemand zich wensen kan. Mag ik je nu vertellen over de tatoeage op mijn rag?' Hij lachte tegen haar en zag er weer uit als een kind. Maar deze avond wisten ze allebei dat hij een man was geworden. Hij had de angstaanjagende stap van kindertijd naar volwassenheid genomen. Het was voor hem ook een overgangsrite geweest. Dankzij haar was hij met beide voeten op stevige grond geland, wat zijn seksuele voorkeur ook mocht zijn. Zij hield van hem, wat er ook gebeurde. Dat was duidelijk. Hij had haar onvoorwaardelijke liefde en respect.

'Waag het niet me te vertellen dat je een tatoeage hebt, Charlie Walker. Ik zou je daarvoor wel eens kunnen wurgen!'

'Maak je geen zorgen, mam, ik heb er geen.' Hij moest weer terug naar de anderen achter het toneel, maar hij had geweten dat hij het haar voor die tijd moest vertellen. Hij wist niet waarom, maar hij wist dat dat vanavond moest gebeuren. Dat wilde hij. Op een andere manier dan zijn zusjes was ook hij naar buiten getreden.

Ze keek hem aan voor hij haar terugbracht naar haar tafel en zei precies datgene wat hij wilde horen en nodig had van haar. 'Ik ben trots op je.' Hij kuste haar wang en bracht haar terug naar de tafel. En daar stond Harry, in smoking, kalm naast haar stoel naar haar te kijken. Hij zag eruit of hij aldoor al van plan was geweest daar met haar te zijn. Frieda keek met een stralend gezicht trots naar hem op. Het was niet alleen een avond voor de meisjes, het was ook een goede avond voor zonen.

'Wat doe jij hier?' vroeg Olympia zacht, en ze glimlachte tegen hem terwijl Charlie wegliep. Het raakte haar diep dat hij er was. Dat hij toch gekomen was, ondanks zijn principes en bezwaren, was een geschenk dat ze altijd zou blijven koesteren, net zoals het vertouwen dat haar zoon haar had geschonken. Het was een gedenkwaardige avond tot nu toe.

'Ik heb besloten jouw voorstel en dat van mijn moeder om niet zo star te zijn op te volgen. Vanavond leek me een goed moment om daarmee te beginnen.' Het leek alsof iedereen vanavond een openbaring beleefde, en zij had de hare ook gehad. Ze was zich ervan bewust dat ze van hem hield, of hij nu wel of niet bij het bal was. Vanaf het moment dat hij haar vertelde hoe diep het bij hem zat, had ze de hoop opgegeven.

'Hebben we nog tijd voor een dans?' vroeg hij vriendelijk, en ze knikte. Het was de laatste dans voor de presentatie. Hij had zijn aankomst perfect getimed.

'Ik hou van je, Harry,' zei ze gelukkig, terwijl ze langzaam samen walsten.

'Ik hou ook van jou. Het spijt me dat ik er zo klierig over heb gedaan. Ik denk dat ik er zelf achter moest komen.'

Toen lachte hij. 'Toen mijn moeder vanavond vertrok, zei ze dat ze zich voor me schaamde. Ze zei dat ik de meest bevooroordeelde persoon was die ze kende. Zelfs Max zei dat het stom van me was om niet te gaan. Ik weet nu dat het dat was. De enige hier om wie ik geef ben jij, en de kinderen natuurlijk. Maar ik wilde hier bij jou zijn. Het spijt me dat ik je hier alleen naartoe heb laten gaan. Hoe was het diner trouwens?'

'Interessant. Chauncey kreeg een woedeaanval vanwege Veronica's tatoeage. Dat neem ik hem niet kwalijk, maar zoals gewoonlijk liet hij zich weer te veel meeslepen.'

'Heeft ze gezegd dat hij de pot op kon?' vroeg hij geamuseerd. Hij had het vuurwerk tijdens het diner dan wel gemist, maar hij was voor het beste gedeelte komen opdagen, het deel dat echt belangrijk voor haar was. De introductie van de meisjes in de society, wat dat ook mocht zijn.

'Merkwaardig genoeg deed ze dat niet,' antwoordde ze op zijn vraag over wat Veronica tegen haar vader had gezegd.

'Ze zei dat hij volwassen moest worden. Dat is geen slecht idee. Nuchter worden zou ook geen slecht idee zijn. Hij drinkt nog steeds te veel.' Ze had hem veel te vertellen als ze vanavond naar huis gingen, met name Charlies bekentenis aan haar. Daar dacht ze vooral aan. Maar ze wilde het hem niet hier vertellen. Ze was nog steeds een beetje confuus van wat haar zoon haar had verteld, maar geroerd door het feit dat hij haar uiteindelijk toch in vertrouwen had genomen. Hij zag eruit of er een enorme last van zijn schouders was gevallen. Zij moest het nog verwerken. Maar uiteindelijk was alles wat hij wilde of nodig had om gelukkig te zijn, prima wat haar betrof. En ze wist dat Harry er net zo over zou denken. Chauncey was een ander verhaal. Ze vreesde dat hij er langer over zou doen zich in de situatie te schikken. Toen begon ze te lachen en ging door met Harry op de hoogte te brengen van wat hij had gemist. 'Ik dacht dat Chauncey een hartaanval zou krijgen toen de Washingtons binnenkwamen.' Harry moest daar ook om lachen.

'Jij bent heel wat beter in het maken van statements dan ik. Wat hun regels ook zijn, jij hebt ze waarschijnlijk allemaal overtreden met de mensen die je aan je tafel had, onder wie het prototype van de traditionele, blanke Amerikaan. Dat is ook een manier van knokken om deze mensen de echte wereld binnen te slepen. Hoe is het met mijn moeder?'

'Ik geloof dat ze zich geweldig amuseert.' Ze keek glimlachend en duidelijk gelukkig naar haar man op. 'Dank je dat je gekomen bent, Harry. Ik ben echt blij dat je er bent.'

Hij zag hoeveel het voor haar betekende en was daar blij om. Hij wist dat hij uiteindelijk het juiste had gedaan.

'Ik ook. Wanneer begint de show?' Tromgeroffel aan het einde van de wals beantwoordde zijn vraag, en de bandleider vroeg iedereen hun plaatsen in te nemen.

Harry volgde zijn vrouw naar hun tafel en ging tussen haar en zijn moeder zitten. Even later werd de zaal donker, een gordijn ging omhoog en een spotlight scheen op een boog van bloemen. Er verscheen een rij cadetten van West Point, ze hieven hun sabels en kruisten die. De debutantes moesten daar onderdoor lopen, net als toen Olympia zevenentwintig jaar geleden haar debuut maakte. Frieda zat met grote ogen naar de voorstelling te kijken, en even later kwamen de meisjes. Ze verschenen in alfabetische volgorde en aangezien hun achternaam Walker was, wist Olympia dat de tweeling als laatste zou komen. Ze moesten achtenveertig meisjes bekijken voor Virginia en Veronica hun reverence maakten.

De meisjes kwamen langzaam naar voren, sommigen zagen er nerveus uit, anderen vol zelfvertrouwen, sommigen glimlachten breeduit, anderen helemaal niet. Met de bloemenkransjes op hun hoofd zagen ze er bijna engelachtig uit. Sommige avondjurken waren echt beeldig, andere waren een tikje overdreven. Er waren dikke meisjes, dunne meisjes, prachtige en alledaagse meisjes maar met hun boeket en hun in handschoen gestoken hand op de arm van hun begeleider, keken ze allemaal of dit het meest glorieuze moment van hun leven was. De aankondiger riep hun naam en die van hun begeleider af. Ze stonden stil terwijl iedereen applaudisseerde en hun broers en zussen floten en schreeuwden; ze maakten een gracieuze reverence, liepen langzaam de trap af en onder de sabels van de cadetten door, en gingen naar de andere kant van de zaal om op de anderen te wachten. Het was allemaal een beetje dwaas, maar toch ook plezierig ouderwets. Het was niet moeilijk je voor te stellen dat meisjes dit al een paar honderd jaar deden, tot in de moderne tijd. In tegenstelling tot hun voorouders waren deze meisjes niet op zoek naar een echtgenoot. Ze stapten de grote wereld binnen in gezelschap van hun familie en vrienden, een magisch moment dat ze zich altijd zouden blijven herinneren. Een wereld die erop wachtte hen op te nemen, en die voor sommigen gemakkelijker zou zijn dan voor anderen. Maar op deze stralende avond was alles erop gericht om hun ervan te verzekeren dat iedereen in de zaal van hen hield, trots op hen was en hun het allerbeste toewenste. Er heerste een gevoel van vreugde en genegenheid in de zaal terwijl iedereen klapte voor elk meisje. En toen kwamen eindelijk Veronica en vervolgens Virginia op het toneel. Veronica zag er niet bepaald uit of ze daar tegen haar wil stond. Ze zag er zelfverzekerd en trots uit, liet een sexy glimlachje zien, hield haar stola om zich heen, kwam met afgepaste stapjes de trap af, liep onder de sabels door en vervolgens de zaal door naar de anderen. Toen kwam Charlie met Virginia. Hij zag er fantastisch uit terwijl hij de hand van zijn zus onder zijn arm schoof. Hij gaf haar arm een zacht kneepje toen zij verlegen glimlachte, een elegante reverence maakte, en langzaam de trap af en langs de cadetten liep. Ze paradeerden nog een keer rond de dansvloer, vormden een adembenemende rij van jeugdige schoonheden, en maakten hun laatste reverence. Toen werden de vaders uitgenodigd om op de dansvloer te komen. Chauncey kwam overeind en stond steviger op zijn benen dan Olympia verwacht had. Hij liep trots naar de dansvloer om Virginia op te eisen. Olympia fluisterde iets tegen Harry. Hij aarzelde maar zij knikte, en toen ging hij naar de vloer om met Veronica te gaan dansen.

Chauncey keek hem even aan, en knikte toen. Alsof het zo afgesproken was dansten ze elk met een van de meisjes tot de dans halverwege was, en ruilden toen. Olympia wist dat zij, Harry en Frieda dit moment nooit zouden vergeten.

De man die zo fervent had geprotesteerd tegen alles waar deze avond voor stond, had op de avond van hun debuut met haar dochters gedanst. Toen de dans voorbij was, gaf Chauncey hem, tot Olympia's grote verbazing, een hand.

Het was niet alleen voor de kinderen, maar ook voor de volwassenen een overgangsrite gebleken. Beide families erkenden de band die ze met elkaar hadden door hun kinderen. Chauncey kwam terug naar de tafel en vroeg Olympia ten dans.

'Ik ben nog steeds niet over die tatoeage heen,' zei hij, deze keer glimlachend. Heel even kon ze zich bijna de man herinneren van wie ze eens had gehouden. Hij deelde deze prachtige kinderen met haar, en ze hadden net een avond gedeeld die ze zich nog lang zouden herinneren en zouden koesteren. Ze lachte om wat hij zei.

'Ik ook niet. Ik dacht dat ik zou flauwvallen toen ik dat ding zag. Onze kinderen zullen ons wel altijd blijven verrassen, en niet altijd op een manier die we leuk vinden. Maar we boffen, Chauncey, het zijn geweldige kinderen.'

'Ja,' gaf hij zonder aarzeling toe, 'dat zijn ze zeker.' Ze keek over de dansvloer en zag dat Harry met Felicia danste, Veronica met Charlie, en Ginny, helemaal gelukkig, in de armen van Steve, die de vorige avond haar hart had gebroken. Ze lachte toen hij iets tegen haar zei, en Olympia vroeg zich af of Ginny hem vanavond misschien verblind had en dat hij op andere gedachten was gekomen. Ze hoopte het maar. De meisjes verdienden het om gelukkig te zijn, en speciaal op deze avond. Ze wist dat de meisjes de hele nacht op stap zouden zijn met hun vrienden en pas thuis zouden komen nadat ze ergens hadden ontbeten.

Beide meisjes maakten er een punt van haar te komen vertellen hoeveel ze van haar hielden, en hoe blij ze waren dat ze het gedaan hadden. Veronica omhelsde haar extra stevig, en alle drie de vrouwen moesten huilen toen de tweeling haar bedankte. In dat ene stralende ogenblik wist Olympia dat het allemaal de moeite waard was geweest.

Ze danste met Harry lang nadat Chauncey en Felicia en hun gasten waren vertrokken. Frieda zat tevreden in haar rolstoel naar de muziek te luisteren en de mensen te bekijken. Ze gebruikten een middernachtelijk souper en het was twee uur toen de drie Rubinsteins vertrokken. Frieda zei dat ze, als ze geen gebroken enkel had gehad en niet in een gipsverband had gezeten, de hele avond gedanst zou hebben. Ze zei dat het de sprookjesachtigste avond van haar leven was geweest. Het ontroerde Harry en Olympia te zien hoe opgewonden ze was dat ze erbij was geweest.

Charlie kwam hun nog even gedag zeggen voor hij met de meisjes vertrok. Ze gingen nog wat dansen in een privé-club. Het was een avond die geen van hen ooit zou vergeten. Voor hij wegging had Charlie nog tegen zijn moeder gefluisterd: 'Nogmaals bedankt, mam, ik hou van je.'

'Ik hou ook van jou, lieverd.' Ze glimlachte tegen hem. In die ene avond had alles wat ertoe deed hen dichter bij elkaar gebracht. Beide meisjes waren haar komen bedanken. Zelfs Veronica zei dat ze het geweldig had gevonden, en dat was precies wat Harry ook zei toen ze vertrokken.

'Ik heb me geweldig geamuseerd, Ollie,' zei hij met een tedere blik in zijn ogen. Hij vond het fantastisch wat ze voor zijn moeder had gedaan. Ze had instinctief geweten hoeveel het voor Frieda betekende, en niets ter wereld had Olympia ervan kunnen afhouden haar mee te nemen. Ze waren vanavond allemaal, ieder op zijn eigen manier, naar buiten getreden. Harry misschien wel het meest van allemaal. Hij had zijn radicale ideeën voor even opzijgezet, had zichzelf toegestaan wat minder streng te zijn, en had ontdekt dat het niet zo vreselijk was om je in verschillende werelden te bewegen. Frieda's ogen glinsterden nog steeds toen ze in de limousine stapten. Vanavond was Frieda Assepoester en Olympia was de goede fee geweest. En Harry bleek uiteindelijk toch de knappe prins te zijn.

Toen ze thuiskwamen gingen ze naar de keuken, waar Harry omeletten maakte. Frieda droeg nog steeds haar prachtige zwartfluwelen jurk en Harry maakte zijn das los. Ze zaten aan de keukentafel na te praten over alle hoogtepunten van de avond.

'Dat was me de jurk wel, die Felicia min of meer aanhad,' zei Harry toen hij zijn omelet ophad, en Olympia lachte.

'Ze past perfect bij Chauncey, beter dan ik,' zei Olympia grootmoedig. 'Misschien heeft Veronica het ijs gebroken met haar belachelijke tatoeage. Madame Butterfly. Misschien moet ik er ook een nemen.'

'Waag het niet!' gromde Harry tegen haar. Zijn moeder en zijn vrouw vonden hem knapper dan ooit.

Olympia hielp Frieda naar bed terwijl Harry de keuken opruimde. Frieda keek vanaf haar kussen haar schoondochter opgetogen aan.

'Dank je, Olympia, ik heb nog nooit zo'n fijne avond gehad.'

'Ik ook niet,' zei Olympia eerlijk. 'Ik vond het zo fijn dat jij en Harry erbij waren.'

'Het is een goede jongen,' zei Frieda trots. 'Ik ben blij dat hij het juiste heeft gedaan.'

'Dat doet hij altijd,' zei Olympia, en ze kuste haar welterusten. Toen deed ze het licht uit en verliet de kamer. Harry stond op de gang op haar te wachten. Ze liepen hand in hand naar boven en deden de deur van hun slaapkamer zachtjes dicht om Max niet wakker te maken. De oppas die Harry op het laatste moment had gebeld was weggegaan toen zij thuiskwamen. Ze was diep in slaap geweest in Charlies kamer, aangezien het al bijna drie uur was. Het was bijna vier uur toen Harry de rits van Olympia's jurk openmaakte en haar met welgevallen aankeek. Ineens herinnerde ze zich wat ze hem nog niet had kunnen vertellen en ze keek hem ernstig aan.

'Charlie heeft me vanavond iets heel belangrijks verteld.'

'Dat hij ook een tatoeage heeft?' zei hij plagend, en ze schudde haar hoofd.

'Charlie is vanavond ook naar buiten getreden.'

'Waaruit?' vroeg Harry niet begrijpend, en toen begreep hij het wel. Het was geen totale verrassing voor hem, hoewel hij er nooit zeker van was geweest. Hij had het zich wel eens afgevraagd, maar had niets tegen Olympia willen zeggen voor het geval zijn vermoedens niet klopten. Hij was bang dat het haar van streek zou maken. Dat was niet gebeurd. Het had haar verrast, maar ze hield meer dan ooit van hem.

'Hij heeft het me verteld,' zei ze trots. Ze was geraakt door het vertrouwen dat hij in haar stelde. 'Toen we aan het dansen waren, vlak voordat jij kwam.'

'Ik vroeg me al af wat hij tegen je zei. Ik keek naar je terwijl je met hem danste. Je zag er zo mooi uit.' Hij kwam naar haar toe en sloeg zijn armen om haar heen. 'Je hebt er geen moeite mee?' Hij keek bezorgd. Het was nogal een bekentenis om te doen voor haar zoon, met veel aspecten die invloed zouden hebben op hem en op hen allemaal, jarenlang. Voor de rest van zijn leven.

'Nee, ik geloof het niet. Ik wil alleen maar dat hij gelukkig is. Toen hij het me verteld had, zag hij er een stuk gelukkiger uit dan hij in lange tijd heeft gedaan.'

'Dan ben ik blij. En opgelucht voor jullie alle twee. Weet je,' zei hij, terwijl hij op bed ging zitten en haar aankeek, 'je had gelijk. Ik geloof dat zo'n debutantenbal een goede zaak is. Het lijkt sterk op een bat mitswa. Het is zo'n gelegenheid waarbij iedereen zich prettig voelt, niet alleen de meisjes, maar ook hun familie en vrienden en iedereen die erbij betrokken is. Ik genoot ervan om mijn moeder daar te zien. En ik genoot ervan om met jou en de meisjes te dansen. En ik weet dat het stom klinkt, maar toen Chauncey me een hand gaf op de dansvloer, kreeg ik tranen in mijn ogen.'

Hij had die avond verscheidene malen tranen in zijn ogen gehad, en zij ook. Het was een feestelijke avond vol liefde geweest, een avond van hoop en herinneringen, een avond waarop meisjes vrouw, kinderen volwassen en vreemden vrienden werden. Het was, zoals ze had gezegd, een overgangsrite en een mooie traditie en niets meer. Het was een avond waarop hij uit een oude in een nieuwe wereld gestapt was, en waarop anderen een blik terug op een oude konden werpen. Waarop het heden en het verleden elkaar ontmoetten in één stralend ogenblik, waarop de tijd stilstond, verdriet wegviel en vergeten werd, en het leven begon.

De schrijfster

Danielle Steel

Table of Contents

- Inhoud
- Spreuken 31
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9