Geest
Author: Danielle Steel
Date: 1997-01-02T08:00:00+00:00
Keywords: Romance; Fiction; Historical Fiction; Contemporary; Chick Lit; Paranormal; Contemporary Romance; Historical Romance; Mystery; Historical
Description: Hij voelde een huivering van opwinding door zich heen trekken toen hij begon te lezen.Tijdens een sneeuwstorm strandt architect Charles Waterston in een dorpje in Massachusetts. Daar wordt hem een prachtig huis te huur aangeboden. Een klein kasteel, diep verscholen in de bossen en ooit, lang geleden, gebouwd door de Fransman François de Pellerin voor zijn geliefde Sarah Ferguson, gravin van Balfour.Vanaf het moment dat Charles het huis binnenstapt, is hij vastbesloten te blijven. Hij voelt Sarahs aanwezigheid en weet dat zij hem iets te vertellen heeft. Iets dat bepalend kan zijn voor zijn toe
Publisher: Luitingh Sijthoff

Inhoud

Tijdens een storm strandt architect Charles Waterston in een dorpje in Massachusetts. Daar wordt hem een prachtig huis te huur aangeboden. Een klein kasteel, diep verscholen in de bossen en ooit, lang geleden, gebouwd door de Fransman François de Pellerin voor zijn geliefde Sarah Ferguson, gravin van Balfour. Vanaf het moment dat Charles het huis binnenstapt, is hij vastbesloten te blijven. Hij voelt Sarahs aanwezigheid en weet dat zij hem iets te vertellen heeft. Iets dat bepalend kan zijn voor zijn toekomst en geluk...

Voor Tom,
geliefde en
zeer speciale vriend,
voor de geesten
die je te ruste hebt gelegd,
en het geluk
dat we gedeeld hebben.

met al mijn liefde

d.s.

1

In de neerkletterende regen van de novemberdag deed de taxi van Londen naar Heathrow er een eeuw over. Het was zo donker dat het laat in de middag leek en Charlie Waterston kon nauwelijks iets zien door het raampje toen ze langs de vertrouwde herkenningspunten reden. Het was pas tien uur 's ochtends. Terwijl hij zijn hoofd tegen de bank liet steunen en zijn ogen sloot, voelde hij zich net zo somber als het weer om hem heen.

Het was ongelooflijk dat het allemaal voorbij was. Tien jaar Londen weg, afgelopen en afgesloten, en plotseling verleden tijd. Zelfs nu nog was het moeilijk te geloven dat het allemaal was gebeurd. Het was allemaal zo perfect begonnen. Het was het begin van een leven geweest, van een carrière, van tien jaar vol opwinding en geluk in Londen. Nu, op zijn tweeënveertigste, had hij plotseling het gevoel dat het goede leven voorbij was. Hij was aan de lange, langzame afdaling aan de andere kant van de heuvel begonnen. Het afgelopen jaar had hij het gevoel gehad alsof zijn leven langzaam en gestaag uit elkaar viel. Dat het werkelijk was gebeurd, verbaasde hem nog steeds.

Toen de taxi uiteindelijk op het vliegveld stopte, draaide de chauffeur zich om en keek hem met opgetrokken wenkbrauwen aan. 'Terug naar Amerika, meneer?' Charlie aarzelde een fractie van een seconde en knikte. Ja, inderdaad. Terug naar Amerika. Na tien jaar Londen. Waarvan negen met Carole. Helemaal voorbij. Alles. Over een paar ogenblikken.

'Ja, ik ga terug,' zei hij. Hij klonk niet als zichzelf, maar dat kon de chauffeur niet weten. Die zag alleen maar een goed geklede man in een goed gesneden pak en een Burberry regenjas. Hij had een dure paraplu bij zich en een veel gebruikte diplomatentas waarin contracten en documenten zaten. Maar ondanks al zijn welgekozen accessoires zag hij er niet uit als een Engelsman. Hij zag eruit als wat hij was: een knappe Amerikaan die jaren in Europa had gewoond. Hij voelde zich hier volkomen thuis. En het maakte hem behoorlijk bang dat hij vertrok. Hij kon zich zelfs niet voorstellen weer in New York te wonen. Maar hij was ertoe gedwongen, en de timing was perfect geweest. Het had trouwens geen zin hier te blijven, zonder Carole.

Zijn hart brak toen hij aan haar dacht, uit de taxi stapte en de chauffeur een fooi gaf voor zijn bagage. Hij had slechts twee kleine tassen bij zich. De rest werd voor hem opgeslagen.

Hij checkte in bij de balie en ging vervolgens in de eersteklaswachtruimte zitten. Hij was opgelucht dat hij daar niemand zag die hij kende. Hij moest lang wachten voor hij aan boord van het vliegtuig kon gaan, maar hij had een heleboel werk meegenomen en hij bleef bezig tot zijn vlucht werd omgeroepen. Zoals altijd bleef hij wachten tot hij als laatste passagier aan boord van het toestel kon gaan. Toen de stewardess hem naar zijn plaats bracht en zijn jas aannam, bleven zijn donkerbruine haar en warme bruine ogen niet onopgemerkt. Hij was lang, had lange, atletische ledematen en was zonder meer aantrekkelijk. Bovendien droeg hij geen trouwring en de vrouw aan de andere kant van het gangpad en de stewardess die zijn jas aanpakte, merkten dat onwillekeurig op. Maar hij was zich van hen niet bewust toen hij in de stoel naast het raampje ging zitten en naar buiten, naar de regen op de startbaan, staarde. Het was onmogelijk niet te denken aan wat er was gebeurd, onmogelijk zijn geest te verhinderen daar steeds weer aan te denken, alsof hij zocht naar de plek waar het was gaan scheuren, de plek waar het levensbloed van hun relatie was gaan lekken zonder dat ze het ook maar in de gaten hadden.

Het leek nog steeds ongelooflijk. Hoe had hij zo blind kunnen zijn? Hoe kwam het dat hij het niet had geweten? Hoe had hij kunnen geloven dat ze zo extreem gelukkig waren, terwijl ze van hem wegglipte? Was de verandering plotseling gekomen of had dat, waar hij altijd zo zeker van was geweest, nooit echt bestaan? Hij was er absoluut van overtuigd geweest dat zij heel gelukkig waren en nog steeds vond hij dat... tot het eind... tot vorig jaar... tot zij het hem vertelde... tot Simon. Charlie voelde zich zo dom. Hij was zo'n dwaas geweest om van Tokio naar Milaan te vliegen en kantoorgebouwen te ontwerpen terwijl Carole door heel Europa cliënten vertegenwoordigde van het advocatenkantoor waar ze werkte. Ze hadden het druk, dat was alles. Ze hadden allebei hun eigen leven. Ze waren planeten in gescheiden omloopbanen. Maar bij niemand bestond er enige twijfel over hoe perfect het allemaal was, dat het, als ze bij elkaar waren, precies was wat ze wilden. Zelfs Carole leek verrast door wat ze had gedaan, maar het ergste eraan was dat ze niet bereid was het ongedaan te maken. Ze had het geprobeerd, maar uiteindelijk wist ze dat ze het niet kon.

Voor het vertrek bood een van de stewardessen hem iets te drinken aan, maar hij sloeg het af. Daarna gaf ze hem de menukaart, een koptelefoon en de lijst van films. De films spraken hem geen van alle aan. Hij wilde alleen maar nadenken, en weer proberen alles op een rijtje te zetten, alsof het anders zou zijn als hij er maar lang genoeg over nadacht en deze keer de juiste antwoorden wist te vinden. Soms kon hij wel schreeuwen, met zijn vuist tegen een muur bonzen, iemand door elkaar schudden. Waarom deed ze hem dit aan? Waarom was die zak op komen dagen en had hij alles vernietigd wat Carole en hij zo leuk hadden gevonden? Toch wist zelfs Charlie dat het niet Simons schuld was, waardoor alleen maar Carole en hij de schuld konden krijgen. Soms vroeg hij zich af waarom het zo belangrijk was ergens de schuld te leggen. Het moest iemands fout zijn en de laatste tijd was hij zichzelf de schuld gaan geven. Hij moest iets hebben gedaan waardoor ze naar iemand anders was gegaan. Ze zei dat het meer dan een jaar geleden was gebeurd, terwijl ze samen in Parijs aan een zaak werkten.

Simon St. James was de oudste firmant van haar kantoor. Ze vond het heerlijk om met hem te werken, lachte soms om hem, had het erover hoe intelligent hij was, en hoe geweldig hij was met vrouwen. Hij was al drie keer getrouwd geweest en had een aantal kinderen. Hij was voorkomend, onstuimig, knap en uiterst charmant. Hij was ook eenenzestig, en Carole was negenendertig. Ze was maar drie jaar jonger dan Charlie, tweeëntwintig jaar jonger dan Simon. Het had geen enkele zin haar eraan te herinneren dat hij oud genoeg was om haar vader te zijn. Dat wist ze allemaal, ze was een slim meisje, ze wist hoe krankzinnig het was en wat het bij Charlie had teweeggebracht. Dat was het ergste. Ze had niemand willen kwetsen. Het was gewoon gebeurd.

Carole was destijds negenentwintig, mooi, uiterst intelligent, en ze had een fantastische baan bij een advocatenkantoor in Wall Street. Ze gingen al een jaar met elkaar om toen Charlie naar Londen werd overgeplaatst om het filiaal daar van het architectenbureau Whittaker en Jones te leiden, maar het was nooit serieus tussen hen geweest. Hij werd overgeplaatst van New York waar hij al twee jaar voor hen werkte en hij was opgetogen.

In een opwelling was ze naar Londen gekomen om hem op te zoeken en ze was niet van plan te blijven. Maar ze werd verliefd op Londen en daarna op hem. Hier was het anders, alles was romantischer. Als ze de kans had, vloog ze heen en weer om in de weekends bij hem te zijn. Ze hadden een perfect leven. Ze skieden in Davos en Gstaad en in Sankt Moritz. Toen haar vader in Frankrijk werkte, ging ze in Zwitserland naar school en ze had in heel Europa vrienden. Ze voelde zich hier helemaal thuis. Ze sprak goed Duits en Frans, en ze paste prima in het sociale wereldje van Londen. Charlie adoreerde haar. Na een halfjaar pendelen vond ze een baan op het Londense filiaal van een Amerikaans advocatenkantoor. Ze kochten een oud koetshuis in Chelsea en ze trok bij hem in en ze waren twee krankzinnige, wilde, gelukkige mensen. In het begin gingen ze bijna elke avond dansen in Annabel's en ze ontdekten alle heerlijke, kleine onbekende plekjes, restaurants, antiekwinkeltjes en nachtclubs in Londen. Het was een hemel op aarde.

Het koetshuis dat ze hadden gekocht was vervallen toen ze het in hun bezit kregen en het kostte hun bijna een jaar om het te restaureren. Maar toen ze klaar waren zag het er spectaculair uit. Het was werk dat door allebei met liefde was gedaan. Ze zetten het vol mooie spullen en met alle schatten die ze verzamelden. Tijdens tochtjes door het platteland kochten ze deuren en opmerkelijke antieke spullen, en toen ze er genoeg van kregen door Engeland te reizen, begonnen ze hun weekends in Parijs door te brengen. Hun leven was een sprookje. En het lukte hun, tussen hun talrijke zakenreizen door, te trouwen en ze brachten hun huwelijksreis in Marokko door, in een paleis dat Charlie voor hen had gehuurd. Alles was gedaan met stijl, plezier en opwinding. Zij waren van die mensen die iedereen wilde kennen, bij wie iedereen wilde zijn. Ze gaven enorme feesten, deden gezellige dingen en kenden de interessantste mensen. Overal waar ze kwamen, vonden mensen het heerlijk om in hun buurt te zijn. Charlie hield er het meest van om bij haar te zijn. Hij was stapelgek op haar. Ze was lang, slank en blond, met perfecte ledematen en een lichaam dat eruitzag alsof het uit blank marmer was gehouwen. Ze had een bekoorlijke lach en een stem die hem, steeds als hij hem hoorde, deed tintelen. Haar stem was diep en sexy, en tien jaar later deed die hem, als hij haar alleen maar zijn naam hoorde noemen, inwendig nog huiveren.

Het was het fantastische leven van twee carrières, twee sterke, intelligente, interessante, succesvolle mensen. Het enige dat ze niet hadden, of wilden hebben, of nodig hadden, waren kinderen. Ze hadden er herhaaldelijk over gesproken, maar het leek nooit het juiste moment. Carole had te veel belangrijke, en uiterst veeleisende cliënten. Voor Carole waren dat haar kinderen. En voor Charlie was het niet echt belangrijk. Hij vond het idee een dochtertje te hebben dat op haar leek heerlijk, maar in werkelijkheid was hij te gek op haar om haar met iemand te delen. Ze hadden eigenlijk nooit besloten géén kinderen te nemen, ze hadden het gewoon nooit gedaan. En de afgelopen vijf jaar hadden ze er steeds minder over gesproken. Het enige dat Charlie wel dwarszat, was dat hij, nu zijn ouders er niet meer waren, buiten Carole geen familie had. Geen neven en nichten, geen grootouders, geen ooms en tantes, geen broers en zusters. Hij had alleen maar Carole en het leven dat ze samen deelden. Zij betekende alles voor hem en nu besefte hij dat maar al te goed. Niets aan zijn leven met haar had hij in die jaren willen veranderen. Wat hem betrof was het leven dat ze samen hadden opgebouwd, volmaakt. Hij verveelde zich nooit bij haar, kreeg nooit genoeg van haar, en ze maakten zelden ruzie. Het leek geen van beiden te hinderen dat de ander zoveel reisde. Het maakte de terugkomst in Londen zo mogelijk des te opwindender. Hij vond het heerlijk om van een reis thuis te komen en haar dan daar aan te treffen, liggend op de bank in de woonkamer waar ze een boek las, of nog beter, slapend op de vloer voor de open haard. Maar vaker wel dan niet was ze nog aan het werk als hij terugkeerde uit Brussel of Milaan of Tokio of waar hij ook was geweest. Maar als ze wel thuis was, was ze er helemaal voor hem. Daar was ze goed in. Ze gaf hem nooit het gevoel dat hij na haar werk op de tweede plaats kwam. Als dat zo nu en dan wel het geval was, als zij een belangrijke zaak had of een moeilijke cliënt, dan zorgde ze er angstvallig voor dat hij het niet merkte. Ze gaf hem het gevoel alsof de wereld om hem draaide... en zo was het ook... negen prachtige jaren lang, en toen plotseling... was het niet meer zo, en hij had het gevoel alsof zijn leven voorbij was.

Terwijl Charlie onherroepelijk naar New York vloog, telde hij onwillekeurig weer terug. De affaire was precies vijftien maanden geleden begonnen, in augustus. Dat had ze hem verteld toen ze hem uiteindelijk alles vertelde. Ze was altijd eerlijk tegen hem geweest. Eerlijk, oprecht en loyaal. Buiten het feit dat ze niet meer verliefd op hem leek te zijn, kon hij haar niets verwijten. Zij en Simon hadden samen zes weken in Parijs gewerkt. Het was een belangrijke zaak, vol spanning, en Charlie zat in Hongkong in een gevoelige fase van een belangrijke onderhandeling met heel grote nieuwe klanten. Hij zat er ongeveer drie maanden bijna wekelijks en de druk die ermee gepaard ging, had hem bijna gek gemaakt. Hij had nauwelijks ook maar een minuut gehad om met haar door te brengen, wat zeldzaam voor hem was, en ze gaf toe dat dat zeker geen excuus was voor wat zij had gedaan. Maar het was niet zijn afwezigheid die een eind aan hun relatie had gemaakt, legde ze uit... het was de tijd... en het noodlot... en Simon. Hij was buitengewoon en zij was verliefd op hem. Hij had haar overdonderd, en ze wist dat het verkeerd was, maar ze hield vol dat ze er niets aan kon doen. In het begin had ze geprobeerd zich te verzetten tegen alles wat ze voor hem voelde, maar uiteindelijk merkte ze dat ze het gewoon niet kon. Ze bewonderde hem al zo lang, mocht hem veel te graag, en op de een of andere manier merkten ze dat ze heel veel gemeen hadden. Op dezelfde manier als het lang geleden met Charlie was geweest, toen alles nog opwindend en leuk was, helemaal in het begin. Maar wanneer was het anders geworden, had Charlie triest gevraagd toen ze erover spraken op een regenachtige namiddag terwijl ze door Soho liepen. Het was nog steeds leuk, hield hij hulpeloos tegenover haar vol. Het was nog steeds precies zoals het vroeger was geweest. Hij probeerde haar te overtuigen, maar Carole keek hem alleen maar aan en schudde terwijl ze luisterde onmerkbaar haar hoofd. Het was niet leuk meer, zei ze door haar tranen heen, het was anders. Ze hadden gescheiden levens, andere behoeften, ze brachten te veel tijd met andere mensen door. En volgens haar waren ze in sommige opzichten nooit volwassen geworden. Maar Charlie begreep dat niet. Anders dan elkaar zo weinig zien, wat al jaren met Charlie het geval was geweest door hun reizen, vond ze het heerlijk om elke dag bij Simon te zijn. En ze zei dat hij op een andere manier voor haar zorgde dan Charlie. Hij had haar gesmeekt dat uit te leggen. En hoewel ze het probeerde, merkte ze dat ze het niet kon. Het was meer dan alleen maar wat Simon deed, het was die ingewikkelde wereld van dromen en behoeften en gevoelens. Het waren al die kleine, onverklaarbare subtiliteiten waardoor je van iemand hield, ook al wilde je dat niet. Zij en Charlie hadden allebei gehuild toen ze dat zei.

Toen ze ten slotte aan hem toegaf, zei ze tegen zichzelf dat de affaire met Simon niets anders dan een bevlieging was. Het zou alleen maar een kortstondige onbezonnenheid blijven, beloofde ze zichzelf. En ze meende het. Het was de eerste en enige keer dat ze een verhouding had gehad en ze wilde op geen enkele manier iets doen waardoor hun huwelijk voorgoed ontwricht raakte. Ze probeerde met Simon te breken toen ze naar huis gingen en hij zei dat hij het heel goed begreep. Hij had eerder relaties gehad en hij bekende haar dat hij binnen zijn eigen huwelijken vaak ontrouw was geweest. Hij betreurde het, legde hij uit, maar hij kende de wereld van bedrog en overspel heel goed. Hij was op het moment vrijgezel, maar hij voelde helemaal mee met Caroles gevoelens van schuld en verplichting tegenover haar echtgenoot. Maar waar ze geen van tweeën rekening mee hadden gehouden, was dat ze elkaar heel erg gingen missen toen ze eenmaal weer thuis waren, ver bij elkaar uit de buurt in Londen. Ze konden het allebei niet verdragen van elkaar gescheiden te zijn. Ze begonnen 's middags samen uit kantoor weg te gaan naar zijn flat, soms alleen om te praten zodat zij haar hart kon luchten, en ze merkte dat ze het meest van hem hield omdat hij alles zo goed begreep, zoveel aandacht voor haar had, zoveel van haar hield. Hij was bereid alles te doen om maar bij haar in de buurt te zijn, ook al betekende het alleen als vrienden en niet langer als minnaars. Ze probeerde bij hem uit de buurt te blijven, maar merkte dat ze het gewoon niet kon. Het grootste deel van de tijd was Charlie de stad uit, zat ze alleen, en was Simon er wel, die naar haar smachtte net zoals zij naar hem. Ze had nooit eerder beseft hoe alleen ze zich voelde, hoezeer ze besefte dat Charlie er niet was, en hoeveel het voor haar betekende om bij Simon te zijn. De fysieke kant van de verhouding met Simon begon weer twee maanden nadat ze geprobeerd hadden er een punt achter te zetten. Daarna werd haar leven één groot bedrog. Ze zag hem bijna elke avond na het werk en ze deed alsof ze in de weekends samen werkten. Hij bleef de meeste tijd in de stad om bij haar te zijn en als Charlie weg was gingen ze in het weekend naar zijn huis in Berkshire. Ze wist dat wat ze deed verkeerd was, maar het leek wel alsof ze bezeten was. Ze merkte dat ze het niet kon beëindigen.

Tegen Kerstmis dat jaar was de situatie tussen Carole en Charlie merkbaar gespannen. Charlie zat in een crisis met een gebouwencomplex in Milaan, tegelijkertijd met een deal in Tokio die de mist inging, en hij was gewoon nooit thuis. En wanneer hij dat wel was, had hij of last van een jetlag, was hij uitgeput of had hij een rothumeur. En hoewel hij het niet zo bedoelde, reageerde hij dat vaker wel dan niet af op Carole als hij haar zag, wat niet zo vaak gebeurde. Voortdurend vloog hij ergens heen om een probleem op te lossen. Dat was het soort maanden dat ze allebei blij waren dat ze geen kinderen hadden. Het deed Carole toch weer beseffen hoe gescheiden hun werelden waren. Ze hadden geen tijd meer om met elkaar te praten, of om samen te zijn of om hun gevoelens te delen. Hij had zijn werk en zij had dat van haar, en alles wat ze daar nog tussen hadden waren een paar nachten per maand dat ze samen in hetzelfde bed lagen, en een reeks feesten en etentjes waar ze naartoe gingen. Plotseling vroeg ze zich af wat ze hadden opgebouwd, wat ze hadden gedaan, wat ze eigenlijk werkelijk samen deelden. Of was het allemaal gewoon een lege illusie? Ze kon niet meer zo makkelijk antwoord geven op de vraag of ze wel of niet van hem hield. Tijdens dit alles zat Charlie zo diep in zijn eigen werk en rampspoeden dat hij niet het geringste vermoeden had dat er iets ongewoons was gebeurd. Hij had er geen idee van dat Carole sinds de vorige zomer gestaag van hem aan het wegglijden was. Oudejaarsavond bracht hij alleen door in Hongkong en Carole bracht die samen met Simon door in Annabel's. En Charlie zat zo diep in zijn zakelijke besognes dat hij vergat haar te bellen.

Alles kwam in februari tot een uitbarsting toen Charlie onverwacht uit Rome thuiskwam en zij het weekend weg was. Ze had deze keer niets tegen hem gezegd, had zelfs niet beweerd bij vrienden te zijn, en iets aan de manier waarop ze eruitzag toen ze zondagavond thuiskwam deed hem huiveren van onbehagen. Ze zag er stralend, prachtig en ontspannen uit, zoals ze er vroeger had uitgezien als ze het hele weekend in bed waren gebleven om te vrijen. Maar wie had daar nog tijd voor? Ze waren allebei druk met hun werk. Die avond zei hij er nog iets nonchalants over, maar hij was niet echt bezorgd. Diep binnenin was er wel iets wakker geworden, maar de rest van zijn geest bleef slapen.

Uiteindelijk maakte Carole schoon schip en vertelde hem alles. Ze wist dat bij hem ergens, op een onbewust plan, een zenuw was geraakt en ze wilde niet wachten tot er iets vreselijks gebeurde. Dus op een avond, toen ze laat van haar werk thuiskwam, vertelde ze het hem. Hij zat haar alleen maar aan te staren, met tranen in zijn ogen, en luisterde. Ze vertelde hem alles, wanneer het was begonnen en hoe lang het al bezig was. Op dat moment vijf maanden, met de korte onderbreking toen ze terugkeerden uit Parijs en zij had geprobeerd Simon niet meer te zien en merkte dat ze het niet kon.

'Ik weet niet wat ik nog meer moet zeggen, Charlie, behalve dat ik vind dat jij het moet weten. We kunnen zo niet eeuwig doorgaan,' zei ze zacht, terwijl de heesheid in haar stem haar sexier maakte dan ooit.

'Wat ben je van plan hieraan te doen?' vroeg hij, terwijl hij probeerde eraan te denken beschaafd te blijven, maar op dat moment wist hij alleen maar hoe gekwetst hij was en hoeveel hij nog steeds van haar hield. Het was niet te geloven hoe scherp de pijn was toen hij net kreeg te horen dat ze met een andere man sliep. De echte vraag bleef: hield ze van Simon of had ze alleen maar een leuke tijd? Charlie wist dat hij het haar moest vragen. 'Ben je verliefd op hem?' vroeg hij terwijl hij zich vanbinnen verscheurd voelde. Wat moest hij in godsnaam nu doen als ze bij hem wegging, vroeg hij zich af. Hij kon het zich zelfs niet voorstellen, en met die gedachte zou hij haar alles kunnen vergeven en was dat ook van plan. Hij wist alleen maar dat hij haar niet kwijt wilde. Maar ze aarzelde heel lang voor ze antwoord gaf.

'Ik denk het wel,' zei ze. Ze was altijd zo verdomd eerlijk tegen hem. Dat was ze altijd geweest. Daarom had ze het hem verteld. Zelfs nu wilde ze dat niet kwijtraken. 'Ik weet het niet. Als ik bij hem ben, weet ik het zeker... maar ik hou ook van jou... dat zal ik altijd doen.' In haar leven was er nooit zo iemand als Charlie geweest... en ook niet iemand als Simon. Ze hield van beiden, op haar eigen manier. Maar ze wist dat ze moest kiezen. Ze zouden lang zo door hebben kunnen gaan, ze wist dat mensen dat deden, maar ze was zich er ook heel goed van bewust dat zij het niet kon. Het was gebeurd, nu moest ze daar iets mee doen. Charlie ook. Simon had al gezegd dat hij met haar wilde trouwen, maar ze wist dat ze er zelfs niet aan kon denken voor ze de dingen met haar echtgenoot had opgelost. En Simon zei dat hij dat ook begreep en beweerde dat hij bereid was eeuwig te blijven wachten.

'Je klinkt alsof je bij me weggaat,' had Charlie huilend geroepen terwijl hij haar alleen maar aankeek, en daarna had hij zijn armen om haar heen geslagen en hadden ze allebei gehuild. 'Hoe heeft dit met ons kunnen gebeuren?' bleef hij haar steeds weer vragen. Het leek onmogelijk, ondenkbaar, hoe had ze dat kunnen doen? Toch had ze het wel gedaan en iets aan de manier waarop ze naar hem keek, maakte hem duidelijk dat ze niet bereid was Simon los te laten. Hij probeerde het redelijk te benaderen, maar hij moest haar vragen niet meer met hem om te gaan. Hij wilde met haar naar een huwelijksconsulent. Hij wilde alles doen wat nodig was om het te herstellen.

Carole probeerde al het mogelijke om het hem naar de zin te maken. Ze stemde toe naar een huwelijksconsulent te gaan en zelfs om Simon niet meer te zien. Twee hele weken. Maar aan het eind daarvan was ze buiten zinnen en ze wist dat ze hem niet volledig op zou kunnen geven. Wat er ook mis kon zijn geweest tussen Charlie en Carole leek plotseling veel erger en ze waren voortdurend kwaad op elkaar. De ruzies die ze eerder nooit hadden gehad, bloeiden nu als bomen in de lente en ze hadden elke keer dat ze bij elkaar waren ruzie. Charlie was woest over wat ze had gedaan, hij wilde iemand vermoorden, bij voorkeur Simon. En ze gaf toe hoe ongelukkig ze was geweest dat ze zo vaak alleen was gelaten, en ze had het gevoel alsof ze alleen nog maar goede vrienden waren die bij elkaar in huis woonden. Charlie had niet de aandacht voor haar die Simon had. Ze zei dat hij onvolwassen was en beschuldigde hem ervan egoïstisch te zijn. Ze klaagde dat hij, wanneer hij thuiskwam van een reis, te moe was om rekening met haar te houden, of soms om met te haar praten, tot ze naar bed gingen en hij met haar wilde vrijen. Dat was zijn manier om contact te maken, legde hij uit, dat zei meer over zijn gevoelens dan woorden ooit konden. Het zei meer over het verschil tussen man en vrouw. Hun klachten waren plotseling diepgeworteld, en Carole schokte hem door hun huwelijksconsulent te vertellen dat volgens haar hun hele huwelijk alleen om Charlie draaide en dat Simon de eerste man was die ze ooit was tegengekomen die rekening hield met haar gevoelens. Charlie kon zijn oren niet geloven.

Ondertussen sliep ze alweer met Simon, maar tegen Charlie loog ze erover en binnen een paar weken werd het allemaal een onmogelijke wirwar van bedrog en ruzie en beschuldigingen over en weer. In maart, toen Charlie voor drie dagen naar Berlijn vloog, pakte ze haar spullen en trok bij Simon in. Ze vertelde het Charlie over de telefoon en hij zat in zijn hotelkamer en huilde. Maar ze vertelde dat ze niet bereid was het leven op die manier voort te zetten. Het was te pijnlijk voor iedereen en gewoon te enerverend.

'Ik wil niet dat we zo worden,' zei ze toen ze hem huilend belde. 'Ik haat wat ik bij jou ben geworden. Ik haat alles wat ik ben en doe en zeg. En ik begin jou te haten... Charlie... we moeten ermee ophouden. Ik kan het gewoon niet.' Om maar te zwijgen van het feit dat haar gedachten nauwelijks meer bij haar werk waren omdat ze probeerde met deze krankzinnige situatie om te gaan.

'Waarom niet?' had hij haar kwaad toegebeten. Oprechte woede begon bezit van hem te nemen en zelfs zij wist dat hij het recht had zo kwaad te zijn als hij nu was. 'Andere huwelijken redden het als een van de partners een verhouding heeft, waarom wij niet?' Het was een smeekbede om genade.

Ze bleef heel lang stil. 'Charlie, ik wil dit niet meer,' zei ze uiteindelijk, en hij hoorde dat ze het meende. Dat was het eind voor hen. Om welke reden ook, voor haar was het voorbij. Ze was verliefd geworden op een andere man, en niet meer verliefd op hem. Misschien was er uiteindelijk helemaal geen reden, misschien had niemand schuld. Zij waren ook maar mensen, met onvoorspelbare, grillige emoties. Het viel niet te zeggen waarom het was gebeurd. Maar het was gebeurd en of Charlie het nu leuk vond of niet, Carole had hem verlaten voor Simon.

In de erop volgende maanden werd hij heen en weer geslingerd tussen wanhoop en woede. Hij kon nauwelijks zijn aandacht bij zijn werk houden. Hij zocht zijn vrienden niet langer op. Soms zat hij alleen in zijn huis en dacht aan haar. Hij zat in het donker, hongerig en moe, en nog steeds niet in staat te geloven wat er was gebeurd. Hij bleef hopen dat er een eind zou komen aan de verhouding met Simon, dat ze genoeg van hem zou krijgen, dat ze zou besluiten dat hij te oud voor haar was, te rustig of misschien zelfs dat hij een zelfingenomen windbuil was. Hij bad voor dit alles, maar het gebeurde allemaal niet. Zij en Simon leken erg gelukkig. Van tijd tot tijd zag hij foto's van hen in kranten en tijdschriften en hij haatte het om die te zien. Soms dacht hij verpletterd te raken door de pijn van het gemis van haar. De eenzaamheid die hij nu voelde was overweldigend. En als hij het niet langer kon verdragen, belde hij haar. Het ergste was dat ze altijd hetzelfde klonk. Ze klonk altijd zo warm en zo sensueel en zo sexy. Soms hield hij zichzelf voor dat ze weer thuis zou komen, dat ze op reis was of een weekend weg. Maar dat was niet zo. Ze was gewoon weg. Waarschijnlijk voor altijd.

Het huis zag er onverzorgd en onbemind uit. Ze had al haar spullen meegenomen. Niets zag er meer hetzelfde uit. Niets was hetzelfde. Hij had het gevoel alsof alles wat hij ooit wilde, was geweest of had gedroomd, stuk was gegaan. Het enige dat hij nog had, waren de scherven aan zijn voeten en hij had niets meer waar hij om kon geven of in kon geloven.

De mensen op kantoor merkten het, hij zag er grauw en vermoeid en mager uit. Hij raakte snel geïrriteerd en maakte overal ruzie om. Hij belde zelfs hun vrienden niet meer en hij wees elke uitnodiging die hem werd gestuurd af. Hij was ervan overtuigd dat iedereen nu diep onder de indruk was van Simon. Bovendien wilde hij niets over hen horen, wilde geen enkel klein detail weten van wat ze deden of antwoord geven op goed bedoelde vragen. Toch kon hij zichzelf er niet van weerhouden over hen te lezen in de kranten. De feesten waar ze naartoe gingen en de weekends die ze buiten de stad doorbrachten. Simon St. James hield van gezelligheid. Carole had er altijd van gehouden om naar feesten te gaan, maar nooit zoveel als nu. Met Simon was het een belangrijk deel van haar leven. Charlie probeerde er niet de hele tijd aan te denken, maar het leek onmogelijk ergens anders aan te denken.

De zomer was voor hem een kwelling. Hij wist dat Simon een villa in het zuiden van Frankrijk had, omdat ze daar op bezoek waren geweest, ergens tussen Beaulieu en St. Jean-Cap-Ferrat in. In de haven had hij een behoorlijk groot jacht liggen en Charlie bleef maar aan haar op die boot denken. Soms kreeg hij er nachtmerries van, doodsbang dat ze zou verdrinken, en erna had hij schuldgevoelens omdat hij zich afvroeg of de nachtmerries betekenden dat hij wenste dat ze zou verdrinken. Hij ging terug naar de huwelijksconsulent om erover te praten. Maar er viel niets meer te zeggen. In september zag Charlie Waterston er vreselijk aangeslagen uit en hij voelde zich nog erger.

Carole had hem gebeld om te zeggen dat ze de echtscheiding had aangevraagd en Charlie haatte zichzelf toen hij vroeg of ze nog steeds bij Simon woonde. Voor hij de vraag ook maar gesteld had, wist hij het antwoord al en kon zich heel makkelijk haar gezicht en het schuin houden van haar hoofd voorstellen toen ze antwoord gaf.

'Dat weet je, Charlie,' zei ze verdrietig. Ze haatte het om hem pijn te doen. Ze had hem dit nooit aan willen doen. Het was gewoon gebeurd. Dat was alles. Ze kon er niets aan doen. Maar ze was gelukkiger met Simon dan ze ooit was geweest. Het was een leven dat ze nooit had geambieerd, maar waarvan ze merkte dat ze het heerlijk vond. Ze hadden de maand augustus in zijn villa in Frankrijk doorgebracht en ze was verrast te bemerken dat ze al zijn vrienden aardig vond. En Simon deed werkelijk alles wat hij maar kon om het haar naar de zin te maken. Hij noemde haar de liefde van zijn leven, de vrouw van zijn dromen en dan kreeg hij plotseling iets kwetsbaars en zachts over zich wat ze nooit had gezien. Ze hield zielsveel van hem, maar ze zei er niets over tegen Charlie. Het deed haar alleen maar meer beseffen hoe leeg hun relatie was geweest. Ze waren twee op zichzelf gerichte mensen geweest die naast elkaar voortleefden, nauwelijks contact met elkaar hadden en nooit tot elkaar kwamen. Geen van tweeën hadden ze dat ooit beseft. Nu besefte ze het wel, maar ze wist dat Charlie het nog steeds niet begreep. Ze wilde alleen maar dat hij gelukkig zou zijn, en ze hoopte dat hij iemand zou vinden, maar het klonk niet alsof hij het zelfs maar probeerde.

'Ga je met hem trouwen?' Hij had altijd het gevoel alsof alle lucht uit hem geperst werd als hij haar dit soort vragen stelde, en toch, hoezeer hij ook een hekel aan zichzelf had als hij het deed, vond hij dat hij het moest doen.

'Ik weet het niet, Charlie. We praten er niet over.' Het was een leugen, Simon wilde dolgraag met haar trouwen, maar dat ging Charlie voorlopig niets aan. 'Het is nu niet belangrijk. We moeten eerst de zaken tussen ons regelen.' Ze had hem ten slotte gedwongen een advocaat te nemen, maar hij belde hem bijna nooit. 'Als je tijd hebt, moeten we onze spullen verdelen.' Hij voelde zich bijna misselijk worden toen ze dat zei.

'Waarom probeer je het niet nog een keer?' vroeg hij, zichzelf hatend om de zwakte die hij in zijn stem hoorde, maar hij hield zoveel van haar en de gedachte haar voor altijd kwijt te zijn, was onverdraaglijk. Waarom moesten ze 'hun spullen verdelen'? Wat konden hem het servies, de bank en het beddengoed schelen? Hij wilde haar. Hij wilde alles wat ze samen hadden gedeeld. Hij wilde hun leven terug, precies zoals het was geweest. Hij begreep nog altijd niet waar ze het over had. 'En als we nou eens een kind namen?' Op de een of andere manier nam hij aan dat Simon te oud was om er zelfs maar over na te denken. Hij kon op zijn eenenzestigste, na drie echtgenotes en een aantal kinderen, onmogelijk een kind bij haar willen hebben. Het was het enige dat Charlie haar kon bieden wat Simon niet kon.

Er volgde weer een lange stilte aan haar kant. Ze sloot haar ogen en ze probeerde de moed op te brengen om hem antwoord te geven. Ze wilde geen kind van hem. Ze wilde van niemand een kind. Dat had ze nooit gewild. Ze had haar carrière. En nu had ze Simon. Een kind was wel het laatste waar ze aan dacht. Ze wilde alleen maar een scheiding zodat ze verder konden gaan met hun respectieve levens en ze ermee zouden ophouden elkaar pijn te doen. Het leek haar niet te veel gevraagd.

'Charlie, het is te laat. Praat daar niet over. We hebben geen van beiden ooit een kind gewild.'

'Misschien was dat onze fout. Misschien was alles wel anders gelopen als we het wel hadden gedaan. Misschien was dat wel de band die tussen ons ontbrak.'

'Het zou alles alleen maar ingewikkelder maken. Kinderen houden mensen niet bij elkaar, ze maken het alleen maar moeilijker.'

'Willen jullie samen kinderen?' Hij klonk weer wanhopig. Zelfs hij haatte het hoe hij klonk als hij tegen haar praatte. Hij werd uiteindelijk altijd de smekeling, de arme zwerver die de mooie prinses smeekte bij hem terug te komen en hij walgde van zichzelf. Maar hij wist niet wat hij anders tegen haar moest zeggen en hij zou alles hebben gedaan als ze alleen maar erin wilde toestemmen Simon op te geven en terug te komen.

Maar ze klonk geïrriteerd toen ze antwoord gaf. 'Nee, we willen samen geen kinderen. Ik probeer een eigen leven te leiden, samen met hem. En ik wil jouw leven niet verder verzieken dan nodig is. Charlie, waarom laat je het niet los? Er is iets tussen ons gebeurd. Ik weet niet zeker of ik het zelf wel begrijp. Soms gebeuren de dingen nu eenmaal zo. Het is net als wanneer er iemand doodgaat. Daar kun je je niet tegen verzetten. Je kunt het niet veranderen. Je kunt de klok niet terugdraaien of ze weer tot leven brengen. We zijn gestorven. In ieder geval ik. Nu moet je verder met je leven zonder mij.'

'Ik kan het niet.' Hij stikte bijna in zijn woorden en ze wist hoezeer hij het meende. Ze was hem de week ervoor tegen het lijf gelopen en hij had er verschrikkelijk uitgezien. Hij zag er toen moe, bleek en uitgeput uit maar vreemd genoeg besefte ze dat ze hem nog steeds ongelooflijk aantrekkelijk vond. Hij was een heel knappe man en zelfs in zijn ellende bleef hij enorm aantrekkelijk. 'Ik kan niet zonder jou leven, Carole.' Het ergste was dat zij wist dat hij het geloofde.

'Ja, je kunt het wel, Charlie, je moet.'

'Waarom?' Hij kon tegenwoordig geen enkele reden bedenken om door te leven. De vrouw van wie hij hield was weg. Zijn werk verveelde hem. Hij wilde de hele tijd alleen zijn. Zelfs het huis waar hij ooit van had gehouden, leek zielloos te zijn geworden. Maar desondanks wilde hij het niet verkopen. Hij had daar te veel herinneringen met haar. Er zat te veel Carole verweven in elke vezel van zijn leven. Hij kon zich niet voorstellen ooit los van haar te komen of dat te willen. Hij wilde alleen maar wat hij niet kon krijgen, wat hij ooit met haar samen had gehad en wat nu allemaal van Simon was. De schoft.

'Charlie, je bent te jong om zo te doen. Jij bent tweeënveertig. Je hebt nog een heel leven voor je. Je hebt een fantastische carrière en een enorm talent. Je komt wel iemand anders tegen, misschien krijg je wel kinderen.' Het was een vreemd gesprek en ze wist het, maar ze wist niet hoe ze van hem af kon komen, hoewel ze wist dat Simon, als ze zo tegen Charlie sprak, daar hevig geïrriteerd door raakte. Hij vond dat ze de boedel moesten verdelen, moesten gaan scheiden en dan gewoon verder moesten gaan. Zo stelde hij het. Ze waren allebei jong genoeg om nog een goed leven met andere mensen te hebben. Hij vond Charlie verschrikkelijk onsportief en hij vond dat Charlie onnodig veel druk op Carole uitoefende, en hij was heel uitgesproken over het feit dat het hem niet beviel.

'Op een bepaald moment gebeuren deze dingen met iedereen, of in ieder geval met de meesten. Mijn eerste twee vrouwen gingen bij mij weg. Ik kan je wel vertellen dat ik niet een jaar lang met mijn hoofd tegen de muur heb zitten bonken. Als je het mij vraagt, is hij erg verwend,' zei hij geïrriteerd. Ze probeerde tegen Simon helemaal niet over Charlie te praten. Ze had al genoeg aan haar eigen schuldgevoel en conflicten. Ze wilde niet naar hem terug, maar ze wilde hem ook niet bloedend aan de kant van de weg achterlaten. Ze wist dat ze hem verwond had. Maar ze had geen enkel idee hoe ze dat voor hem moest herstellen, hoe ze het beter kon maken dan het was of hoe ze hem zachtjes los kon laten. Ze had het geprobeerd en ze wilde het gemakkelijker voor hem maken, maar Charlie weigerde absoluut haar los te laten en elke keer als ze met hem sprak, had ze het gevoel dat hij aan het verdrinken was en dat hij haar, als ze hem de kans gaf, in zijn wanhopige gespartel mee zou trekken. Op de een of andere manier moest ze bij hem uit de buurt zien te blijven, alleen al om het zelf te overleven.

Eind september verdeelden ze eindelijk hun spullen. Simon moest wat familiezaken regelen in Noord-Engeland en Carole had een hartverscheurend weekend met Charlie toen ze samen door hun oude huis liepen. Hij wilde elk afzonderlijk ding bespreken, niet omdat hij haar de dingen niet gunde, maar omdat hij elk ogenblik met haar gebruikte als een gelegenheid om te proberen haar over te halen bij Simon weg te gaan. Het was voor allebei een nachtmerrie en Carole had net zo'n hekel aan wat ze hoorde als Charlie aan zichzelf om wat hij zei. Hij kon het bijna niet geloven. Maar hij weigerde gewoon haar weg te laten glippen zonder meelijwekkende kreten te slaken of dreigende geluiden te maken in de hoop dat ze van gedachten zou veranderen. Maar dat was ze absoluut niet van plan.

Op zondagavond verontschuldigde hij zich voor ze vertrok. Hij stond in de deuropening en glimlachte spijtig. Hij zag er gewoon vreselijk uit. En Carole zag er bijna net zo slecht uit als hij.

'Het spijt me dat ik het hele weekend zo'n zak ben geweest. Ik weet niet wat er met me gebeurt. Elke keer als ik je zie of met je praat, word ik krankzinnig.' Het was het normaalste dat ze van hem had gehoord sinds ze op zaterdagochtend met de inventaris waren begonnen.

'Het geeft niet, Charlie... ik weet dat het niet makkelijk voor je is.' Maar voor haar was het ook niet makkelijk. Ze wist niet zeker of hij dat begreep. Dat deed hij niet. Wat hem betrof, was zij bij hem weggegaan. Het was haar keuze geweest. En zij had Simon. Zij was in de armen van een andere man gekropen en ze was geen enkel moment alleen geweest, of zonder gezelschap en troost. Charlie had niets. Hij was alles kwijtgeraakt wat hij ooit wilde hebben.

'Het is een rotsituatie,' zei hij terwijl hij haar weer in de ogen keek. 'Voor iedereen. Ik hoop alleen maar dat je geen spijt krijgt van wat je doet.'

'Ik ook,' zei ze. Ze kuste hem daarna op de wang en zei hem zich haaks te houden en een ogenblik later reed ze weg in de Jaguar van Simon. Charlie bleef haar nakijken en probeerde zichzelf te laten geloven dat het allemaal voorbij was, dat ze nooit meer terug zou komen. En toen hij het huis weer in liep en overal de stapels van haar spullen zag staan en hun servies hoog opgestapeld op de eettafel, was er geen ontkennen meer mogelijk van wat er was gebeurd. Hij sloot de deur, stond een tijdje alleen maar te staren en ging vervolgens op een stoel zitten huilen. Hij kon niet geloven hoe erg hij haar miste. Zelfs het weekend samen met haar waarin ze hun spullen verdeelden, leek beter dan helemaal niets.

Toen hij ten slotte uitgehuild was, was het buiten donker en voelde hij zich op een vreemde manier beter. Het viel niet meer te ontkennen. Hij kon er niet voor vluchten. Ze was weg. En hij had haar bijna alles laten meenemen. Dat was het enige dat hij haar nog kon geven.

Maar op één oktober werd het voor Charlie nog erger in plaats van beter. De man die de leiding had over het kantoor in New York van het architectenbureau waarvoor hij werkte had een hartaanval gehad. De collega die zijn plaats in had kunnen nemen, verklaarde dat hij wegging om in Los Angeles een eigen bureau te beginnen en de twee firmanten, Bill Jones en Arthur Whittaker, kwamen naar Londen gevlogen om Charlie te vragen terug te komen naar New York en het over te nemen. Het was wel het laatste dat Charlie ooit had gewild. Vanaf het moment, tien jaar geleden, dat hij naar Londen was verhuisd, wist hij al dat hij nooit meer in New York wilde werken en tien jaar lang was hij opgetogen geweest om in Europa bezig te zijn. Voor Charlie was ontwerpen buiten Amerika veel opwindender, vooral in Italië en Frankrijk, en hij genoot ook van zijn uitstapjes naar Azië en hij was beslist van plan in Europa te blijven.

'Ik kan het niet,' zei hij met een koppige blik toen zij het idee aan hem voorlegden. Maar beide firmanten hadden zich voorgenomen hem niet zomaar te laten gaan. Ze hadden hem in New York nodig om het kantoor te leiden.

'Waarom niet?' vroegen ze op de man af. Hij wilde hun vertellen dat hij gewoon niet wilde, maar hij deed het niet. 'Zelfs als je hier uiteindelijk wilt terugkeren, is er geen enkele reden waarom je niet voor een paar jaar naar New York kunt komen. Op dit moment zijn er in Amerika een heleboel interessante ontwikkelingen gaande. Misschien vind je het eigenlijk wel prettiger.' Hij wilde hun niet uitleggen dat er geen kans op bestond en evenmin wilden zij hem erop wijzen dat hij, nu zijn vrouw weg was gegaan, geen enkele reden had de baan niet te nemen. In tegenstelling tot andere mensen aan wie zij hadden gedacht, was hij vrij en kon hij overal naartoe. Hij had geen vrouw en geen kinderen, nergens enige familiebanden. Er was geen enkele reden waarom hij zijn huis niet een paar jaar zou kunnen verhuren en naar het kantoor in New York gaan om de zaak draaiende te houden, of in ieder geval totdat zij iemand anders konden vinden om het voor hen te leiden. Maar Charlie was op geen enkele manier gecharmeerd van het idee of geneigd te doen wat ze hem vroegen.

'Het is heel erg belangrijk voor ons. Charlie, we kunnen ons tot niemand anders wenden.' Hij wist dat dat waar was. Ze zaten in een lastig parket. De man van het kantoor in Chicago kon niet verhuizen, omdat zijn vrouw het afgelopen jaar heel ziek was geweest. Ze had borstkanker en kreeg nu een chemokuur, en dit was niet het moment om hen te vragen te gaan verkassen. En niemand binnen de hiërarchie van het kantoor in New York was bekwaam genoeg om het over te nemen. Charlie was de meest voor de hand liggende keuze en hij wist dat het zijn professionele status blijvend zou veranderen als hij categorisch bleef weigeren om te gaan. 'We zouden echt graag willen dat je erover nadacht,' drongen ze aan en Charlie was ontzet door de consequenties die eraan vastzaten. Hij had het gevoel alsof er een sneltrein op hem afkwam en op het punt stond om hem te overrijden. Hij kon niet geloven wat er gebeurde en hij wist gewoon niet wat hij moest zeggen. Hij wenste dat hij Carole kon bellen om het met haar te bespreken, maar hij wist dat daar geen sprake van was.

Het was ongelooflijk dat hij binnen een paar maanden zijn vrouw was kwijtgeraakt en dat hij nu werd gedwongen het leventje in Europa waar hij zo van hield op te geven. Alles om hem heen scheen te veranderen en het waren twee martelende weken waarin hij over de beslissing nadacht. De twee firmanten gingen na twee dagen terug naar New York en hij vertelde hun dat hij hun een antwoord zou geven zodra hij erover nagedacht had. Maar hoe hevig hij er ook over nadacht, hij kon geen enkele manier bedenken waarop hij kon ontsnappen aan wat zij wilden.

Hij kon hun zelfs niet zeggen dat zijn vrouw niet wilde dat hij ging. Zoals ze heel goed wisten, kwam de beslissing helemaal op zijn schouders neer. En halverwege de maand wist hij dat hij geen keuze had. Hij moest gaan. Ze zouden het hem nooit vergeven als hij het niet deed. Hij probeerde zes maanden te bedingen en ze zeiden hem dat ze zouden proberen iemand anders te vinden om de leiding van het bureau in New York op zich te nemen, maar ze wezen hem erop dat het ze heel makkelijk een jaar zou kunnen kosten, misschien wel meer. Belangrijke architecten die precies de juiste weg in hun carrière als architect volgden waren zeker niet zo makkelijk te vinden. Charlies plaats in Londen zou worden ingenomen door zijn directe ondergeschikte. Dick Barnes was een prima man en Charlie wist zeker dat hij de baan aankon. Het was in feite zelfs iets voor Charlie om zich zorgen over te maken omdat Dick Barnes allang op zijn baan zat te azen, en dit zou weleens een onverwachte kans voor hem kunnen zijn om die te krijgen. Hij had net zoveel talent en bijna evenveel ervaring en Charlie was bang dat als Barnes met succes het kantoor in Londen een jaar had geleid ze misschien niet bereid zouden zijn om Charlie terug te laten gaan om het weer over te nemen. En het enige dat hij niet wilde, was vast komen te zitten in New York. Uiteindelijk ondertekenden ze met hem een contract om voor een jaar naar New York te gaan. Voor hij het wist, kreeg Charlie het gevoel alsof zijn leven afgelopen was en was hij bezig met voorbereidingen om naar New York te verhuizen. Ze hadden erop gestaan dat hij er ruim voor Thanksgiving was. Carole belde hem uiteindelijk toen ze het nieuws hoorde van een gemeenschappelijke vriendin wier man voor Charlie werkte. Ze feliciteerde hem met de nieuwe aanstelling, hoewel ze verrast was te horen dat hij bereid was uit Londen weg te gaan.

'Ik beschouw het niet echt als een promotie,' zei hij, nog steeds somber, maar blij dat ze hem had gebeld. Het was een slecht jaar voor hem geweest en hij kon zich nauwelijks meer de zorgeloze dagen vol geluk en vrolijkheid herinneren. Al sinds ze was vertrokken, leek er elke dag iets vreselijks te gebeuren. 'Werken in New York was wel het laatste dat ik wilde,' zei hij zuchtend. Hij haatte het echt om uit Londen weg te gaan en ze wist het. Ze begreep heel goed wat het voor hem betekende om daar te leven en hoe gelukkig hij in Londen was geweest, wat de reden was waarom ze hem had gebeld. Ondanks alles wilde ze hem opvrolijken hoewel ze wist dat Simon haar telefoontje niet goedgekeurd zou hebben. Hij sprak tamelijk regelmatig met minstens twee van zijn ex-vrouwen, maar die waren nadat ze bij hem waren weggegaan al een aantal keren getrouwd en ze klampten zich niet zo aan hem vast als Charlie aan Carole.

'Misschien doet de verandering je wel een tijdje goed,' zei ze zacht. 'Een jaar is geen eeuwigheid, Charlie.'

'Maar zo voel ik het anders wel,' zei hij terwijl hij uit het raam van zijn kantoor staarde en haar gezicht veel te duidelijk voor zijn geest kon halen. Ze was zo verdomd mooi en nog altijd zo begeerlijk, hoewel hij was gaan wensen dat het niet zo was. Het zou zo raar zijn om zo ver bij haar uit de buurt te zijn. Hij kon niet meer de gedachte koesteren haar toevallig tegen het lijf te lopen. Nu was er altijd de kans dat hij haar toevallig tegenkwam in een restaurant of een winkel of bij het verlaten van Harrods. Maar niet als hij uit Londen wegging. 'Ik weet niet hoe ik in deze rotzooi terecht ben gekomen,' zei hij terwijl hij aan New York dacht.

'Het klinkt niet alsof je zoveel keuze had,' zei ze nuchter.

'Had ik ook niet.' Hij had nergens meer keuze in, niet wat betreft naar, of het verhuizen naar New York. En geen van beide wilde hij.

En toen vroeg ze hem wat hij met het huis ging doen. Wettelijk was het nog steeds voor de helft van haar, maar ze vond het niet erg dat hij daar woonde. Ze had het geld niet nodig en ze was beslist niet van plan om daar met Simon te gaan wonen. Er was geen enkele reden waarom ze het voorlopig niet zouden houden.

'Ik dacht eraan het te verhuren,' zei hij, en ze was het met hem eens. Maar toen belde ze hem twee dagen later terug. Ze had erover nagedacht en het langdurig met Simon besproken, hoewel ze dat niet tegen Charlie zei. Wat haar betrof was het één ding als Charlie in het huis woonde, maar ze wilde niet dat huurders het vernielden of het bezit in waarde deden verminderen door er schade aan toe te brengen. Gezien de omstandigheden gaf ze er de voorkeur aan het te verkopen en ze vroeg Charlie het op de markt te brengen voor hij uit Londen vertrok.

Toen ze hem dat vertelde, kreeg hij het gevoel alsof hij nog een dierbare vriend was kwijtgeraakt. Hij had van hun huis gehouden, zij allebei. Maar hij had niet de energie om deze keer met haar te redetwisten en hij begon te begrijpen dat het geen zin had zich nog ergens aan vast te klampen. Het verleden was voorbij en hij kon hun huis ook net zo goed loslaten. Hij dacht er een paar dagen over na en bracht het vervolgens op de markt. Zeer tot hun beider verrassing was het binnen tien dagen tegen een goede prijs verkocht, maar dat was voor hem slechts een schrale troost.

Tegen de tijd dat hij op het vliegtuig stapte, was de deal gesloten, was het huis weg en alles wat hij bezat opgeslagen. Carole was de week ervoor langsgekomen om het voor de laatste keer te zien en om hem gedag te zeggen, en het was, voorspelbaar, een pijnlijk weerzien, vol verdriet aan zijn kant en schuldgevoel bij haar, en stille verwijten over en weer die het vertrek schenen te vullen alsof het mensen waren.

Het was moeilijk te bedenken wat ze tegen hem moest zeggen terwijl ze van de ene kamer naar de andere liep en terugdacht aan kleine dingen en grappige momenten, en ten slotte bleef ze gewoon in hun slaapkamer uit het raam staan staren terwijl de tranen langs haar wangen stroomden. De tuin was kaal, de bomen waren bladerloos en ze hoorde hem zelfs niet achter haar de kamer binnenkomen. Hij bleef daar gewoon staan en keek naar haar, verloren in eigen herinneringen en toen ze zich omdraaide om te vertrekken, was ze verrast hem te zien.

'Ik zal dit huis missen,' zei ze terwijl ze haar tranen wegveegde, en hij knikte. Hij huilde deze keer niet. Hij had te veel pijn gehad, en hij was te veel kwijtgeraakt. Hij voelde zich bijna verdoofd toen ze langzaam naar hem toe kwam lopen.

'Ik zal je missen,' fluisterde hij. Het was het understatement van de eeuw.

'Ik jou ook,' zei ze zacht en sloeg vervolgens haar armen om hem heen. Lang bleef hij zo staan en hield haar vast en wenste dat het allemaal niet was gebeurd. Wat Charlie betrof, hadden ze daar nog steeds kunnen wonen als Simon er niet was geweest, druk, en vol afleiding en meestentijds bezig met hun eigen zaakjes, maar altijd blij om de ander thuis aan te treffen. En als ze nog steeds bij elkaar waren geweest, had hij kunnen weigeren voor de zaak naar New York te gaan. Haar baan in Europa was veel te belangrijk om om een overplaatsing te vragen. 'Het spijt me, Charlie,' was alles wat ze zei terwijl hij zich daar stond af te vragen hoe tien jaar van zijn leven in rook was opgegaan. Hij was het allemaal kwijtgeraakt, zijn vrouw, zijn huis en zelfs het wonen in Europa. Het was alsof de klok was teruggedraaid en hij weer bij het begin moest beginnen. Ganzenborden in het echte leven. Hij was bijna bij het eind aangekomen, maar door één foute gooi stond hij weer op 'af'. Het had iets pijnlijk surrealistisch.

Ze liepen hand in hand het huis uit en een paar minuten later reed ze weg. Het was zaterdag en ze had Simon beloofd naar Berkshire te rijden om hem daar te ontmoeten. Charlie had zelfs niet de moeite genomen haar deze keer te vragen of ze gelukkig was. Het was duidelijk dat haar leven volledig verweven was met dat van Simon. Het had hem alleen negen maanden gekost om dat te begrijpen. En elk moment ervan was voor allebei een kwelling geweest.

Kort daarna werd de rest van Charlies spullen opgeslagen en hij logeerde de laatste paar dagen van zijn verblijf in Londen in het Claridge's op kosten van de zaak. Er was een heel mooi diner voor hem in het Savoy om zijn vertrek te vieren. Iedereen van het kantoor en een paar belangrijke cliënten waren aanwezig. Andere vrienden probeerden hem voor zijn vertrek uit te nodigen voor een etentje, maar hij zei dat hij het te druk had met de laatste afhandelingen op kantoor. Hij had amper nog iemand van hen gezien sinds Carole was vertrokken. De verklaringen die hij had moeten geven waren veel te pijnlijk. Het was voor hem veel makkelijker om niet uit te gaan en om stilletjes uit Londen te vertrekken.

Toen hij voor de laatste keer het kantoor verliet, hield Dick Barnes een beleefd toespraakje waarin hij zei dat hij ernaar uitzag hem terug te zien, maar Charlie wist dat dat niet waar was. Het was overduidelijk en heel begrijpelijk dat Barnes hoopte dat Charlie in New York zou blijven en dat hij het kantoor in Londen zou blijven leiden. Charlie nam het hem niet kwalijk. Hij nam niemand iets kwalijk, zelfs Carole niet. Hij belde haar de avond voordat hij vertrok om gedag te zeggen, maar ze was er niet en hij besloot dat het eigenlijk wel zo goed was. Er viel weinig meer te zeggen, behalve dat ze het allebei jammer vonden, en het enige dat hij ooit van haar wilde hebben was een uitleg over hoe het was gebeurd. Hij begreep het nog steeds niet. Zij was veel filosofischer dan hij. Maar zij had natuurlijk Simon.

Charlie had niemand om zich heen die hem troostte.

Het stroomde van de regen toen hij wakker werd op de dag van zijn vertrek en hij bleef lange tijd in het hotel in bed liggen nadenken over wat er ging gebeuren, waar hij naartoe ging en waarom hij vertrok. Hij had het gevoel alsof er een rotsblok op zijn borst lag en even dacht hij erover alles af te zeggen, bij het bedrijf weg te gaan, te proberen zijn eigen huis terug te kopen en te weigeren Londen te verlaten. Het was een krankzinnig idee, zelfs voor hem, en hij wist dat hij het nooit zou doen. Maar even was het idee heel aantrekkelijk, terwijl hij daar naar het geluid van de regen lag te luisteren en probeerde zichzelf zover te krijgen op te staan en een douche te nemen. Hij moest om elf uur op het vliegveld zijn voor de vlucht van één uur. De ochtend die voor hem lag leek eindeloos. Terwijl hij er in bed over na lag te denken, moest hij zichzelf dwingen Carole niet te bellen. Charlie nam een lange, hete douche, trok een donker pak aan, een wit overhemd, en een das van Hermès, en stipt om tien uur stond hij voor het hotel te wachten op een taxi terwijl hij voor het laatst de Londense lucht opsnoof, naar het geluid van het voorbijgaande verkeer luisterde en naar de vertrouwde gebouwen keek. Het gaf hem bijna het gevoel alsof hij voor het eerst het huis uitging. Hij kon nog steeds niet geloven dat hij ging en hij bleef hopen dat iemand hem zou tegenhouden voor het te laat was. Hij bleef maar wensen dat zij door de straat aan zou komen rennen en haar armen om hem heen zou slaan en hem zou vertellen dat het allemaal een nachtmerrie was geweest die nu voorbij was.

Maar ten slotte kwam de taxi en de portier keek Charlie afwachtend aan, wachtte tot hij in zou stappen. Er viel weinig anders te doen dan in de taxi te gaan zitten en naar het vliegveld te rijden. Ze kwam niet. Ze zou nooit meer komen. Ze zou niet bij hem terugkomen, dat wist hij nu. Ze was van Simon.

Het was hem zwaar te moede toen ze door de stad reden en hij naar de mensen keek die op weg waren naar hun dagelijkse werkzaamheden of die boodschappen deden, en het stroomde van de regen terwijl ze reden. Het was een ijskoude novemberregen. Het was typisch Engels winterweer. En in minder dan een uur waren ze op Heathrow. Terugkeer was niet meer mogelijk.

'Wilt u misschien nu wat drinken, meneer Waterston? Wat champagne? Een glas wijn?' vroeg de stewardess vriendelijk toen hij zich omdraaide van zijn mijmering bij het raampje. Ze waren al een uur in de lucht en het was eindelijk opgehouden met regenen.

'Nee, dank u, het is goed zo,' zei hij terwijl hij er iets minder nors uitzag dan toen hij aan boord stapte. Ze hadden allemaal gemerkt dat hij er wanhopig ongelukkig uitzag. Hij sloeg cocktails af en liet zijn koptelefoon onaangeroerd op de plaats naast zich liggen. Hij draaide zijn gezicht weer naar het raampje en toen ze langskwamen met het avondeten sliep hij.

'Ik vraag me af wat er met hem is gebeurd,' fluisterde een van de stewardessen in de pantry tegen een collega. 'Hij ziet er aangeslagen uit.'

'Misschien is hij er elke avond op uit geweest om zijn vrouw te bedriegen,' opperde een van de vrouwen grijnzend.

'Waarom denk je dat hij getrouwd is?' De stewardess die hem champagne had aangeboden leek teleurgesteld.

'Hij heeft een afdruk op zijn linker ringvinger en hij draagt geen ring. Het is een duidelijk teken van vreemd gaan.'

'Misschien is hij weduwnaar,' zei een van hen opgewekt en haar twee metgezellinnen kreunden bij het idee.

'Gewoon zo'n vermoeide zakenman die zijn vrouw bedondert. Geloof me maar.' De oudste stewardess grijnsde en liep door het gangpad naar de eersteklas met fruit en kaas en ijscoupes. Ze bleef staan om weer naar Charlie te kijken. Hij was diep in slaap en bewoog zich niet. Langzaam liep ze verder.

Haar collega had het niet helemaal verkeerd. Charlie had uiteindelijk op de avond voordat hij uit Londen vertrok zijn trouwring afgedaan. Hij had hem afgedaan en lange tijd in zijn hand gehouden, terwijl hij er alleen maar naar staarde en terugdacht aan de dag dat zij hem om zijn vinger had geschoven. Het was lang geleden... tien jaar in Londen, waarvan negen met Carole. En nu, terwijl ze naar New York vlogen, wist zelfs Charlie dat het voorbij was. Maar de trouwring zat nog altijd in zijn zak. En in zijn slaap tijdens de vlucht droomde hij dat hij met haar was. Ze lachte en praatte tegen hem, maar toen hij probeerde haar te kussen, wendde ze zich van hem af. Hij begreep het niet, maar hij bleef zijn handen naar haar uitsteken. In de verte zag hij een man naar hen kijken... ze draaide zich naar hem om... en toen Charlie opkeek, zag hij dat de man haar wenkte. Ze liep op hem af. Ze glipte zomaar uit Charlies handen en hij zag haar naar hem toe gaan... het was Simon en hij lachte.

2

Ze kwamen met een klap neer op de landingsbaan van Kennedy Airport waardoor Charlie wakker schrok. Hij had uren geslapen, uitgeput door de bezigheden en emoties van de afgelopen paar dagen, of weken... of maanden... Het was ontegenzeggelijk een hel geweest. Het was even na drieën 's middags plaatselijke tijd en toen de knapste stewardess hem zijn regenjas gaf, glimlachte hij en zij was weer diep teleurgesteld dat hij niet eerder wakker was geworden of tijdens de vlucht met haar had gesproken.

'Gaat u met ons mee terug naar Londen, meneer Waterston?' Op de een of andere manier, zoals ze hem daar zag zitten, had ze de indruk dat hij in Europa woonde. Zij had Londen als thuishaven, net als de anderen.

'Jammer genoeg niet.' Hij glimlachte tegen haar en wenste dat hij terugging naar Londen. 'Ik verhuis naar New York,' zei hij alsof het haar wat kon schelen. Het kon niemand iets schelen. Ze knikte en liep verder toen hij zijn regenjas aantrok en zijn diplomatenkoffer pakte.

De rij mensen die uit het vliegtuig stapte, vorderde met een slakkengang en uiteindelijk was hij uit het vliegtuig en haalde zijn twee tassen op van de bagageband. Buiten nam hij een taxi voor de rit naar de stad. Toen Charlie instapte was hij verrast hoe koud het was. Het was pas november, maar het vroor. Het was inmiddels vier uur en hij ging naar de eenkamerflat die het bureau voor hem had gehuurd tot hij zijn eigen woonruimte had gevonden. Die was in East Fifties, tussen Lexington en Third, en hoewel niet groot, was het in ieder geval gerieflijk.

'Waar komt u vandaan?' vroeg de taxichauffeur die kauwend op een sigaar krijgertje speelde met een limousine en twee andere taxi's. Op een haar na miste hij een vrachtwagen en dook vervolgens roekeloos het verkeer van de vrijdagmiddag in. Het kwam Charlie niet helemaal onbekend voor.

'Londen,' antwoordde hij terwijl hij uit het raampje keek en Queens voorbij zag flitsen. Er was geen leuke weg de stad in.

'Hoe lang bent u daar geweest?' De chauffeur babbelde gemoedelijk terwijl hij heen en weer door het verkeer bleef laveren. Maar toen ze het centrum naderden en het verkeer van het spitsuur op de weg vastliep, werd de sport minder opwindend.

'Tien jaar,' zei Charlie zonder na te denken. De chauffeur wierp hem een blik toe in zijn achteruitkijkspiegeltje.

'Da's lang. Bent u hier op bezoek?'

'Ik kom hier weer wonen,' legde Charlie uit en hij voelde zich plotseling uitgeput. Voor hem was het halftien 's avonds en de buurten waar ze doorheen reden waren zo somber dat het hem deprimeerde. De weg naar Londen was niet mooier, maar dat was in ieder geval thuis. Dit niet. Hij had na zijn studie architectuur op Yale zeven jaar in New York gewoond, maar hij was opgegroeid in Boston.

'Een betere stad bestaat niet,' verklaarde de chauffeur met een grijns terwijl hij met de sigaar naar het uitzicht door de voorruit gebaarde. Ze staken net de brug over en de skyline zag er in de schemering indrukwekkend uit, maar zelfs het zien van het Empire State Building vrolijkte Charlie niet op. De rest van de weg naar de stad deed hij er het zwijgen toe.

Toen ze op de hoek van Fifty-fourth en Third aangekomen waren, betaalde hij de taxichauffeur, stapte uit en meldde zich bij de portier. Hij werd verwacht. Het kantoor had sleutels voor hem achtergelaten en hij was blij dat hij een plek had om te wonen, maar toen hij het appartement zag dat ze voor hem hadden gehuurd, was hij geschokt. Alles in die ene compacte ruimte scheen óf van formica óf van plastic te zijn. Er was een lange witte bar met gouden sterretjes erop en twee barkrukken bekleed met wit nepleer, een bank waar je een bed van kon maken, goedkope stoelen met plastic zittingen in een akelige groene tint, en er stonden zelfs plastic planten die hem meteen opvielen toen hij het licht aandeed. Het zien van al die pure lelijkheid benam hem de adem. Dit was dus het resultaat. Geen vrouw, geen huis, niets van zichzelf. Het appartement zag eruit als een goedkope 'hotelkamer en hij kon alleen nog maar denken aan alles wat hij in het afgelopen jaar was kwijtgeraakt. Het was onmogelijk om iets positiefs te zien in de veranderingen die hij had doorgemaakt. Hij kon alleen maar denken aan de nadelen.

Hij zette zijn tassen neer en keek zuchtend om zich heen. Vervolgens trok hij zijn jas uit en liet die op de enige tafel in het vertrek vallen. Het zou hem beslist alle benodigde prikkels geven om heel snel een eigen huis te vinden. Hij pakte een blikje bier uit de koelkast en ging op de bank zitten terwijl hij nadacht over het Claridge's en zijn huis in Londen. En één krankzinnig moment wilde hij haar bellen... 'Je zult niet geloven hoe lelijk deze flat is...' Waarom dacht hij er altijd aan haar die dingen te vertellen die grappig of treurig of schokkend waren? Hij wist niet zeker wat dit was, waarschijnlijk alledrie, maar hij nam zelfs niet de moeite om de telefoon te pakken. Hij bleef gewoon zitten, voelde zich leeg en probeerde de leegheid van de flat niet te zien. Er hingen posters aan de muur van zonsondergangen en van een pandabeer en toen hij in de badkamer keek zag hij dat die het formaat van een kast had. Maar hij was te moe om zelfs maar zijn kleren uit te trekken en een douche te nemen. Hij bleef gewoon op de bank naar de ruimte zitten staren en ging ten slotte liggen, sloot zijn ogen en probeerde nergens aan te denken of zich te herinneren waar hij vandaan was gekomen. Hij bleef lang zo liggen, trok uiteindelijk het bed uit en sliep om negen uur. Hij nam zelfs niet de moeite om wat te gaan eten.

Toen hij de volgende dag wakker werd, scheen de zon door de ramen naar binnen. Het was tien uur maar zijn horloge gaf drie uur aan. Het stond nog steeds op Londense tijd. Hij geeuwde en stapte uit bed. De kamer was een bende met het onopgemaakte bed er middenin. Het leek op het wonen in een schoenendoos. Toen hij naar de koelkast liep, vond hij daarin alleen maar frisdranken, koffie en bier. Niets om te eten. Dus hij nam een douche, trok een spijkerbroek en een dikke trui aan, en waagde zich om twaalf uur de straat op. Het was een verrukkelijke, zonnige dag en absoluut ijskoud. Hij at een sandwich in een zaak in Third Avenue en liep daarna langzaam het centrum uit, keek winkels in en merkte op hoe anders de mensen eruitzagen dan in Londen. Je kon New York niet per ongeluk aanzien voor een andere stad in de wereld, en hij wist nog heel goed dat hij er ooit van gehouden gehad. Hier hadden Carole en hij elkaar ontmoet, was hij zijn carrière begonnen, had hij zijn eerste succes in architectuur behaald, en toch wilde hij hier niet terugkeren. Hij hield ervan het te bezoeken, maar hij kon zich niet voorstellen dat hij hier weer zou wonen. Maar hij deed het wel, ondanks en dankzij alles, en aan het eind van die middag kocht hij de New York Times en ging twee flats bekijken. Ze waren allebei lelijk en duur en kleiner dan hij wilde hebben. Maar waar hij woonde was erger. En hij werd daar onmiddellijk weer aan herinnerd toen hij om zes uur terugging naar zijn eenkamerwoning. Het zitten in één kleine ruimte was ondraaglijk deprimerend. Hij haatte het daar te zijn, maar hij had nog steeds last van een jetlag en hij was moe, en hij kon het zelfs niet opbrengen om ergens te gaan eten. Die nacht werkte hij aan een aantal papers die ze hem hadden gestuurd over huidige projecten in New York. De volgende dag liep hij naar kantoor, ook al was het zondag.

De lelijke, kleine eenkamerflat was nog geen vijf straten van het kantoor vandaan, wat waarschijnlijk de reden was dat ze hem hadden genomen. Ze hadden hem een hotel aangeboden, maar hij had gezegd dat hij de voorkeur gaf aan een flat.

Het kantoor was een prachtige ruimte op de negenenveertigste verdieping op de hoek van Fifty-first en Park en toen hij de ontvangruimte binnenkwam, bleef hij even staan om naar het uitzicht te kijken, en liep daarna langzaam om de maquettes heen. Het zou interessant worden om hier weer te werken. Plotseling, na al die jaren, leek het allemaal zo anders. Maar niets bereidde hem voor op hoe anders het werkelijk was op maandagochtend.

Hij was om vier uur wakker geworden en had uren gewacht terwijl hij aan een heleboel verschillende papers werkte. Hij was nog steeds ingesteld op Londense tijd en hij verlangde er ook naar om te beginnen. Maar toen hij op het kantoor aankwam, kreeg hij snel in de gaten dat er een tastbare spanning hing. Hij kon het niet precies duiden, maar de medewerkers leken alleen maar hun eigen positie belangrijk te vinden. Ze vertelden hem kleine geheimen over het werk van anderen toen hij ze een voor een binnenriep, en één ding was duidelijk: er heerste hier geen teamgeest. Het was een groep getalenteerde mensen die er alles voor overhad verder te komen, desnoods over de hoofden van anderen heen. Maar wat hem het meest verraste, was het soort werk dat ze deden. Ze hadden vermoedelijk allemaal talent, maar de ontwerpen waar ze mee bezig waren, leken veel minder vooruitstrevend dan die door hetzelfde bureau in Londen werden gemaakt. Hij besefte dat het iets was dat hij in het verleden, als hij in de stad was, nooit had opgemerkt, want hij had zich altijd geconcentreerd op het werk waar hij verantwoordelijk voor was in Londen. Deze ontwerpen leken heel anders en veel minder spannend.

Beide firmanten, Bill Jones en Arthur Whittaker, waren er ook en zij stelden hem aan iedereen voor. De werknemers leken voorzichtig, maar opgetogen. Ze hadden over hem gehoord en hij werd verwacht. Hij had zelfs tien jaar geleden, toen hij in New York zat, met twee van de oudere architecten gewerkt, maar wat hem aan hen verbaasde, was dat zij niet veel verder leken te zijn gekomen. Ze leken er heel gelukkig mee te zijn op dezelfde plaats te zitten en hetzelfde werk te doen als hij zich herinnerde. Hij was er echt door geschokt toen hij van bureau naar bureau liep, van de ene architect naar de andere, en de jonge stagiaires en leerlingen leken zelfs nog terughoudender dan de mensen voor wie ze werkten.

'Wat is er hier aan de hand?' vroeg Charlie terloops toen hij met twee collega's lunchte. Ze hadden eten laten bezorgen en hij had hen in zijn kantoor uitgenodigd, een grote hoekkamer met houten lambrisering en naar alle kanten een spectaculair uitzicht over East River. 'Ik krijg het gevoel dat iedereen hier een beetje bang is. De ontwerpen zien er opmerkelijk ouderwets uit. Hoe verklaren jullie dat?' De twee collega's keken elkaar enige tijd aan en gaven vervolgens geen antwoord. 'Kom op, jongens, voor de dag ermee. Vijftien jaar geleden zag ik hier spannender ontwerpen. Het lijkt wel alsof dit kantoor achteruitgaat.' Een van hen lachte, terwijl de ander er oprecht bezorgd uitzag. Maar ten slotte had degene die lachte, Ben Chow, voldoende moed om hem een eerlijk antwoord te geven. Dat wilde Charlie ook. Als hij de zaak effectief wilde leiden, moest hij informatie hebben. 'Ze houden ons hier behoorlijk kort,' legde Chow uit. 'Dit is Europa niet. De grote jongens zitten hier en die letten voortdurend op ons. Ze zijn uiterst conservatief, zoals je weet, en ze haten het om risico's te nemen. Volgens hen is de oude manier de beste manier. En ik denk dat het ze echt niet uitmaakt wat ze in Europa doen. Ze willen hetzelfde werk dat ze altijd hebben gemaakt. Ze beweren dat we daar onze bekendheid aan te danken hebben. Ze zien Europa als een soort van excentrieke buitenpost, een noodzakelijk kwaad in hun branche.' Maar het was dezelfde gedachte waardoor Charlie alle vrijheid had kunnen genieten tijdens zijn tien jaar in Londen. Dit zou heel wat anders worden.

'Meen je dat echt?' Charlie keek geschokt toen Chow knikte en zijn collega heel zenuwachtig keek. Als iemand had gehoord wat er net was gezegd, zouden er ernstige maatregelen volgen.

'Daarom blijft geen van de stagiaires lang,' ging Ben verder. 'Ze spelen het spelletje een tijdje mee en vertrekken vervolgens naar LM. Pei, of KPF of Richard Meyer, of een van de andere bureaus waar ze hun werk mogen laten zien. Hier breek je met je ontwerpen niet door,' klaagde Ben Chow en Charlie luisterde belangstellend. 'Je zult het zien, tenzij ze jou de dingen radicaal laten veranderen. Ze zullen jou, als ze denken dat ze het kunnen, waarschijnlijk ook op je kop zitten.' Als antwoord keek Charlie hem grijnzend aan. Hij was niet van zo ver gekomen en had niet zo lang en zo hard gewerkt om voorgekauwde gebouwen te gaan maken of die goed te keuren. Niemand zou hem zover krijgen.

Maar in korte tijd kwam Charlie erachter dat ze dat inderdaad van hem verwachtten. Vanaf het begin maakten ze hem dat duidelijk. Ze hadden hem naar New York gehaald om leiding te geven, niet om de wereld te veranderen en ze hadden absoluut geen belangstelling voor het soort projecten dat hij in Europa had gedaan. Ze wisten ervan en ze beweerden dat dat een totaal andere markt was. De mensen van het kantoor in New York deden wat er van hen werd verwacht en waardoor ze bekend waren geworden. Charlie was geschokt toen hij hoorde wat ze tegen hem zeiden en binnen twee weken na zijn aankomst werd hij gek. Hij voelde zich totaal vernederd, compleet misleid en volslagen nutteloos. Hij werd overal mee naartoe gesleept, naar al hun belangrijkste cliënten, maar hij was alleen maar het gezicht van de zaak. Ze wilden zijn deskundigheid in het verkopen van ontwerpen, maar die ontwerpen waren niet iets waar hij trots op kon zijn en geen van de projecten waren ideeën waar hij met zuiver geweten achter kon staan. Hij probeerde een verandering teweeg te brengen, maar elke keer dat hij dat deed, of als hij een ontwerp slechts oppervlakkig veranderde kwam een van de firmanten of kwamen ze allebei naar zijn kantoor om hem het 'klimaat van de markt in New York' uit te leggen.

'Ik moet eerlijk tegen jullie zijn,' zei hij ten slotte tijdens een lunch met Arthur Whittaker in de University Club, 'het "klimaat" waar jullie het steeds maar over hebben, doet mijn bloed koken.'

'Ik begrijp het,' zei Arthur die heel erg met Charlie meevoelde. Ze wilden hem niet van streek maken. Ze hadden hem in New York nodig, want ze hadden niemand anders. 'Maar, Charles, je moet geduld hebben. Dit is onze belangrijkste markt.' Dat was niet zo, en dat wisten ze allebei. Maar ze waren daar hun zaak begonnen. Daar waren ze gevestigd, en het was duidelijk dat zij het bureau op hun manier wilden leiden.

'Ik weet niet zeker of ik het wel met je eens ben,' zei Charlie zo beleefd mogelijk. 'Europa haalt al jarenlang voor jullie het leeuwendeel aan inkomsten van het bedrijf binnen. Samen met Japan. De projecten zijn alleen niet zo groot of zo bekend als wat jullie hier doen. Maar ze zijn niet alleen in veel opzichten winstgevender, ze zijn ook spannender. Ik zou graag zien dat we iets van dat karakter uit Europa hierheen konden halen.' Charlie wist alleen al door naar hem te kijken dat de firmant naar een tactvol antwoord zocht, omdat het hem niet beviel wat Charlie zei. Het enige raadsel bleef voor hem waarom ze zo vastbesloten waren het kantoor in New York zo saai te houden. Ze liepen volslagen achter op alles.

'Het is echt de moeite waard om erover na te denken, Charles,' begon Whittaker, en hij begon aan een lange toespraak waarin hij zei dat Charlie zijn gevoel voor de Amerikaanse markt was kwijtgeraakt, maar dat zij ervoor zouden zorgen dat hij zo snel mogelijk weer bijgespijkerd zou worden. Ze hadden echter al een korte toer op de agenda staan langs een paar van de belangrijkste projecten in aanbouw. Er waren een stuk of vijf enorme ondernemingen in steden door het hele land en in de daaropvolgende week werd Charlie in de jet van het bedrijf rondgevlogen om die te bezoeken. Maar tijdens die bezoeken zag hij alleen maar dezelfde afgezaagde ontwerpen, ideeën die vijftien jaar geleden nog nieuw waren, maar nu volledig uitgekauwd. Hij vond het ongelooflijk. Terwijl hij bezig was geweest in Taipei en Milaan en Hongkong en voor hen werkelijk verbazingwekkende dingen had gedaan, waren zij in New York achter het roer in slaap gevallen, en zij verzetten zich tegen al zijn inspanningen om hen wakker te maken en dingen te veranderen. Toen hij terugkeerde en hun had verteld wat hij wilde zeggen, maakten ze hem feitelijk heel duidelijk dat verandering wel het laatste was dat ze wilden. Na het gesprek met hen was hij helemaal in de war over hoe hij dat werk moest doen waarvoor hij was gekomen. Het enige dat ze van hem schenen te verwachten was dat hij zijn mond hield en het kantoor leidde. Hij voelde zich als een leraar op een speelplaats, en zijn collega's deden niets anders dan ruzie maken omdat ze zo verveeld en gefrustreerd waren door hun projecten. Het leek een hopeloze situatie, en naarmate Thanksgiving naderbij kwam, bereikte Charlies stemming een dieptepunt. Hij haatte zijn werk en hij had het zo druk gehad met wat hij daar aan het doen was, dat hij geen plannen had gemaakt voor Thanksgiving en niemand had om het samen mee te vieren. Beide firmanten nodigden hem wel uit voor de dag ervoor, maar hij voelde zich zo ongemakkelijk bij allebei dat hij loog en zei dat hij had afgesproken met familie in Boston. Uiteindelijk zat hij in zijn eenkamerflatje naar rugby op de tv te kijken, bestelde een pizza en at die aan de formica bar op. Het was zo vreselijk dat het in zekere zin grappig werd. Carole en hij hadden altijd kalkoen gemaakt en vrienden uitgenodigd, maar voor hun Engelse vrienden was het eerder iets ongewoons en voor hen alleen maar een excuus om een etentje te geven. Maar onwillekeurig vroeg Charlie zich af of Carole dit jaar Thanksgiving met Simon had gevierd. Hij probeerde er niet aan te denken en ging de rest van het weekend naar kantoor. Hij bleef foto's, dossiers en blauwdrukken bekijken en las de geschiedenis van een aantal van hun projecten. Maar het bleven variaties op een thema. Eigenlijk vroeg hij zich soms wel af of ze niet dezelfde blauwdrukken hadden gebruikt. Aan het eind van het weekend wist hij zeker wat hij eerder alleen maar had gevreesd: hij haatte alles wat ze deden. En hij had geen enkel idee wat hij hun moest vertellen.

Toen hij maandag weer naar zijn werk ging, besefte hij dat hij in het weekend vergeten was naar huizen te kijken. Terwijl hij om zich heen keek naar de collega's die zich door hem zo weinig op hun gemak leken te voelen, vroeg hij zich bijna af of het een voorteken was. De helft behandelde hem nog steeds met wantrouwen, de andere helft leek hem te zien als een zonderling. De firmanten waren het grootste deel van de tijd bezig hem onderuit te halen of hem in de hand te houden.

'Dus wat denk je?' vroeg Ben Chow hem later die week toen hij bij Charlie op zijn kantoor langsging. Hij was een slimme, getalenteerde man van dertig. Hij was naar Harvard geweest en Charlie mocht niet alleen zijn werk, maar ook zijn openhartigheid.

'Om eerlijk te zijn?' Charlie keek hem recht in de ogen en wist dat Ben hem nooit zou verraden. Het was een opluchting eerlijk tegen hem te kunnen zijn na al die ontwijkende antwoorden die hij binnen het kantoor leek te krijgen. 'Ik weet niet zeker of ik dit bedrijf helemaal doorheb. Ik ben verbijsterd door de uniformiteit van de ontwerpen. Het lijkt wel alsof iedereen doodsbang is om met een oorspronkelijk ontwerp te komen of zelfs maar voor zelfstandig te denken. Er zit iets angstaanjagend leegs in. Zelfs hun houding geeft me een ongemakkelijk gevoel. Vooral de wijze waarop ze elkaar voortdurend verraden. Ik heb meestal geen idee wat ik moet zeggen. Dit is beslist geen constructief, prettig kantoor.' Ben Chow lachte om zijn beschrijving en leunde naar achteren in de stoel tegenover Charlie.

'Ik denk dat je het begrijpt, vriend. We gebruiken gewoon oude ontwerpen opnieuw, waarschijnlijk nog uit de tijd dat je hier net was.' Daar zat meer waarheid in dan een van beiden wist. Ze hadden in tien jaar niets origineels gedaan, zo ongeveer sinds Charlie naar Londen was vertrokken. Het verbazingwekkende was dat niemand in Europa het ooit had gemerkt.

'Maar waarom? Waar zijn ze allemaal zo bang voor?'

'Vooruitgang, denk ik. Verandering. Ze maken gebruik van de formules die ze al jaren gebruiken. Ze spelen op veilig. Vijftien jaar geleden wonnen ze een heleboel prijzen en op een zeker moment, toen niemand oplette, verdween het lef uit de onderneming. Ze hebben geen van allen kloten. Al het opwindende werk dat we doen, wordt in Europa gedaan.' Hij knikte naar Charlie en de twee mannen lachten. Voor allebei was het een opluchting met elkaar te praten. Ben Chow haatte wat hij daar deed net zo erg als Charlie een hekel had aan de verantwoordelijk die hij ervoor had.

'Maar waarom mag je het hier dan niet doen?' vroeg Charlie nog steeds verbaasd.

'Omdat het hun territorium is,' zei Ben onomwonden. Charlie wist dat hij gelijk had met wat hij zei. De twee mannen van wie het bedrijf was, waren niet van plan iets uit handen te geven wat niet precies zo was als zij het wilden hebben. Wat hen betrof was wat Charlie deed gestoord, iets dat alleen maar werkte in het Verre Oosten of in Europa.

'Waarom blijf je?' vroeg Charlie, terwijl hij hem nieuwsgierig aankeek. 'Het kan niet al te opwindend voor je zijn, en op deze manier heb je er ook niets aan op je cv.'

'Ik weet het. Maar ze hebben nog altijd een goede naam bij veel mensen. De meeste mensen zijn er nog niet achter wat wij weten. Het zal waarschijnlijk nog zo'n jaar of vijf duren en dan is het allemaal voorbij. Ik wil volgend jaar terug naar Hongkong, maar eerst wil ik hier nog een jaar blijven zitten.' Het klonk Charlie zinnig in de oren en hij knikte.

'En jij?' Ben had al tegen een paar vrienden van hem gezegd dat Charlie daar volgens hem nog geen halfjaar zou blijven. Hij was veel te vooruitstrevend en te creatief om zijn tijd te verdoen met het hergebruik van afval.

'Ze stemden ermee in me over een jaar terug te sturen naar Londen.' Maar hij maakte zich nu al zorgen over Dick Barnes die misschien niet bereid zou zijn de leiding over het kantoor in Londen uit handen te geven en dat zou een ernstig probleem kunnen worden.

'Ik zou er maar niet op rekenen,' zei Ben veelbetekenend. 'Als jouw stijl hun bevalt, zullen ze proberen jou hier voor altijd te houden.'

'Ik denk niet dat ik daar tegen zou kunnen,' zei Charlie, bijna fluisterend. Het was nauwelijks een zwakke afspiegeling van wat hij in Europa had gedaan. Maar hij zou hun een jaar kunnen geven. Dat had hij hun beloofd en hij was bereid zijn verplichting aan hen na te komen. Maar maandagochtend kreeg hij een enorme ruzie met Bill en Arthur over een ingewikkeld bouwproject waar ze in Chicago mee bezig waren. Het liep uit op een gevecht van een week, een ideologisch debat dat uiteindelijk de integriteit en ethiek aan weerskanten ter discussie stelde. Charlie wilde absoluut niet wijken. Maar iedereen werd bij het conflict betrokken en het verdeelde het hele kantoor in partijen. Aan het eind van de week was iedereen uiteindelijk weer een beetje bedaard, waren de gemoederen iets gekalmeerd en hadden de meeste deelnemers zich teruggetrokken achter compromissen, hoewel de belangrijkste punten niet tot Charlies volledige tevredenheid waren opgelost. Binnen een paar dagen brak een soortgelijke ruzie uit over een project in Phoenix. Het ging allemaal om ontwerp en de moed vooruitstrevend te zijn en niet dezelfde oude, afgezaagde ideeën te verkopen aan onwetende cliënten. Maar in Phoenix deden ze hetzelfde wat ze al eerder hadden gedaan, en het gebouw was bijna identiek aan wat ze in Houston hadden gebouwd, maar de klant wist het niet.

'Wat is er hier aan de hand?' voer Charlie tegen beide firmanten uit tijdens een besloten vergadering in zijn kantoor, een week voor Kerstmis. Het sneeuwde al de hele week en drie architecten van hen lieten verstek gaan omdat ze in de voorsteden waar ze woonden, zaten ingesneeuwd, zodat de druk op iedereen iets groter was. Maar de strijd om Phoenix woedde al sinds de vroege ochtend. 'Wat zijn we nou precies aan het doen? We verkopen niets origineels. We verkopen zelfs geen ontwerpen. We worden aannemers, meer zijn we niet. Begrijpen jullie dat niet?' Beide mannen die bij hem in het kantoor zaten, werden geïrriteerd door de beschuldigingen en herinnerden hem eraan dat zij een van de meest gerespecteerde architectenbureaus van het land waren. 'Waarom gedragen we ons er dan niet naar en beginnen we weer ontwerpen te verkopen, niet dit soort troep dat elke imbeciel kan maken. Ik kan jullie dit echt niet laten doen,' zei hij. De twee firmanten keken elkaar aan, Charlie had hun zijn rug toegedraaid en keek uit het raam naar de sneeuw. Hij voelde zich totaal gefrustreerd door wat zij aan het doen waren en vernederd door wat ze verkochten. Het was echt een rampzalig jaar voor hem geweest en toen hij zich weer naar hen omdraaide, was hij verrast dat zij hem daarop wezen. Ze hadden er een paar uur eerder al over gesproken en probeerden nu een heel delicate situatie te redden.

'We weten dat je een moeilijke tijd hebt gehad,' zeiden ze voorzichtig, 'we hoorden van je vrouw. Dat moet heel zwaar voor je zijn geweest, Charles. En na tien jaar Europa weer terugkomen kan ook niet zo makkelijk zijn. Misschien was het fout je te vragen gewoon binnen een paar dagen in die baan te stappen zonder even een adempauze tussen Londen en New York. Misschien heb je wat tijd nodig om je aan te passen... Wat dacht je van een vakantie? We hebben een project in Palm Beach waar je naartoe zou kunnen om toezicht voor ons te houden. Er is geen enkele reden waarom je daar niet een tijdje zou blijven. Je zou daar gemakkelijk een maand kunnen gaan zitten.' Terwijl ze dat zeiden en bij elkaar de zinnen aanvulden, zagen ze er allebei nogal onnozel uit.

'Een maand? In Florida? Is dat een beleefde manier om van me af te komen? Waarom ontslaan jullie me niet gewoon?' Eigenlijk hadden ze dat ook al besproken, maar gezien zijn enorme succes buiten Amerika en het contract dat hij had ondertekend, vonden ze het allebei behoorlijk pijnlijk om hem te ontslaan, en waarschijnlijk heel erg duur. Als hij niet in New York werkte, zou dat op hen ook een weerslag hebben, en allebei hadden ze geen enkele zin in een mogelijk proces of schandaal. Op hun terrein werd hij hoog gewaardeerd en als ze hem de laan uitstuurden zou dat, samen met de hele nasleep, een kritiek en onenigheid opleveren die hun schade zou kunnen doen. Ze vroegen zich af of hij, als ze hem een tijdje in Florida lieten zitten, wat af zou koelen en zij een kans zouden krijgen hun mogelijkheden te heroverwegen. Ze hadden tijd nodig om het te bespreken met hun advocaten.

'Je ontslaan?' Ze bulderden van het lachen bij de gedachte. 'Charles! Natuurlijk niet!' Charlie hoefde alleen maar naar hen te kijken om beter te weten. Hij wist dat ze door hem naar Florida te sturen alleen maar een truc uithaalden om hem uit hun buurt te hebben. Hij wist ook dat hij, buiten dat hij niet gelukkig was in New York, hen heel erg nerveus maakte. In ieder geval was hij in zijn beroep, door zijn jaren buiten Amerika, alles gaan vertegenwoordigen wat zij haatten. Hij was veel te avant-gardistisch voor het bureau in New York, en in hun haast de vacature in te vullen was het hun, op de een of andere manier, gelukt dat over het hoofd te zien.

'Waarom sturen jullie me niet terug naar Londen?' vroeg hij hoopvol. Maar om eerlijk te zijn, konden ze dat niet. Ze hadden net een contract met Dick Barnes getekend dat hem ten minste vijf jaar Charlies baan garandeerde. Hij was bij hen gekomen met een ongelooflijk sluwe advocaat. Maar het contract was onder uiterste geheimhouding opgesteld en Charlie wist er niets van. 'Ik zou heel wat gelukkiger zijn als ik daar zat, en jullie ook, vermoed ik.' Hij glimlachte naar de twee mannen die zijn bazen waren. Het waren geen slechte mensen, maar ze hadden geen enkel artistiek enthousiasme, en de laatste tijd scheen het hun aan moed te ontbreken. Ze waren moe, net als alles wat ze deden. Ze regeerden over een politiestaat om alles zo te houden als ze het wilden hebben.

'We hebben je hier nodig, Charles,' legden ze uit, terwijl ze meer dan ooit op een Siamese tweeling leken. 'We zullen het beste moeten maken van een moeilijke situatie.' Maar ze klonken helemaal niet gelukkiger dan hij en ze waren wanhopig op zoek naar een oplossing.

'Waarom? Waarom zouden we dingen doen die we niet willen?' zei Charlie plotseling, terwijl hij een vreemd gevoel van vrijheid kreeg. Toen Carole wegging, was hij al alles kwijtgeraakt waar hij om gaf. Hij had geen vrouw, geen banden, geen gezin, nergens een thuis, en al zijn bezittingen waren opgeslagen. Hij had alleen nog maar zijn baan en die haatte hij meer dan alles wat hij ooit had gedaan. Waarom zou hij blijven? Plotseling kon hij, behalve zijn contract, geen enkele reden bedenken waarom hij daar zat. Maar misschien dat een goede advocaat daar wel een oplossing voor had. Terwijl ze met elkaar in gesprek waren, was er een gedachte in hem opgekomen en hij werd overweldigd door een plotseling gevoel van bevrijding. Hij hóéfde daar niet te zijn. Misschien zouden ze eigenlijk wel opgelucht zijn dat ze hem niet hoefden te betalen als hij een jaar onbetaald verlof nam. 'Misschien moet ik gewoon weg,' zei hij praktisch, en hij zag er volslagen onaangedaan uit. Maar beide firmanten maakten zich er heel wat meer zorgen over dat ze hem kwijtraakten dan hij deed over zijn vertrek. Bovendien hadden ze niemand anders om het kantoor te leiden en zelf wilden ze het geen van beiden.

'Misschien een verlof,' zeiden ze voorzichtig terwijl ze zijn reactie peilden. Maar hij zag er gelukkiger uit dan in al die zeven weken dat hij daar had gezeten. Het was precies wat hij in gedachten had. Hij besefte ineens wat hij nodig had. Hij was hun bezit niet. Hij kon weggaan wanneer hij maar wilde. Plotseling kon het hem niet schelen wat er gebeurde. Uiteindelijk kon hij altijd terug naar Londen, zelfs als hij bij hen wegging.

'Volgens mij is verlof een fantastisch idee,' zei hij glimlachend, terwijl hij zich bijna duizelig van opwinding voelde. Het was als parachutespringen, als vrij zweven in de lucht, totaal onbelemmerd en ongebonden. 'Het kan me niet schelen als jullie me willen ontslaan,' zei hij bijna achteloos en beide mannen huiverden. Dankzij het contract dat ze hadden getekend, zouden ze hem, als ze hem ontsloegen, in ieder geval twee jaar moeten uitbetalen, tenzij hij van gedachten veranderde en hun een proces aandeed.

'Waarom neem je niet gewoon een paar maanden vrij... betaald, natuurlijk?' Ze waren bereid bijna alles te betalen om die voortdurende strijd met hem maar niet te hebben. Hij maakte hen allebei krankzinnig. 'Gun jezelf wat tijd om te beslissen waar je hiervandaan naartoe wilt. Misschien kom je, als je er een tijdje over hebt nagedacht, wel tot de conclusie dat we geen ongelijk hebben.' Als hij er nou maar mee instemde het volgens hun regels te spelen, dan zouden ze ermee kunnen leven. Maar voorlopig leek dat onmogelijk, in ieder geval wat Charlie betrof. 'Als je er behoefte aan hebt, kunt je tot zes maanden opnemen, Charles. Als je er klaar voor bent, nemen we dit allemaal nog een keer door.' Hij was hoe dan ook een goed architect en ze hadden hem nodig, maar niet als hij tegendraads bleef en over elke beslissing van hen over een gebouw in discussie ging. Toch had hij het gevoel dat zij iets achter de hand hielden en niet helemaal eerlijk tegen hem waren. Onwillekeurig vroeg hij zich af of ze echt van plan waren geweest hem terug te sturen naar Londen. Natuurlijk kon hij altijd op eigen houtje teruggaan. Maar nu hij toch hier was, kon hij misschien beter eerst een paar maanden andere steden gaan bezoeken, zoals Philadelphia en Boston. Daarna wilde hij terug naar Engeland.

'Ik zou graag naar Londen teruggaan,' zei hij oprecht. 'Ik denk niet dat het kantoor in New York iets voor me is, ook niet over een halfjaar of na een lange vakantie.' Hij wilde hen niet om de tuin leiden. 'De atmosfeer hier is heel anders. Als jullie dat nodig vinden, kan ik dit een tijdje doen, in ieder geval een korte tijd. Maar ik denk dat het averechts werkt als ik hier blijf.'

'Daar hebben we ook aan gedacht, in ieder geval nu,' zeiden ze. Ze zagen er opgelucht uit. Wat hen betrof was hij in zijn jaren buiten Amerika van zijn geloof gevallen en een buitenbeentje geworden. Hij had te lang onafhankelijk gewerkt en had te veel Europese ideeën gekregen om zich weer aan te kunnen passen, ook al was hij daar weg.

Ook Charlie besefte dat de mogelijkheid bleef bestaan dat hij uiteindelijk compromissen met hen zou kunnen sluiten, in ieder geval voor een tijdje. Misschien zou hij na een halfjaar vakantie wel het gevoel hebben dat hij weer in staat was New York aan te kunnen, maar hij betwijfelde het. Hij vond het te onaangenaam. Hier kon hij niet dat werk doen waar hij bekend om stond. Maar zes maanden zou hun alle tijd geven om na te denken en te bedenken waar ze hem konden plaatsen.

Onwillekeurig vroeg hij zich ook af of ze in een ander opzicht gelijk hadden. Ze hadden gesuggereerd dat hij overwerkt was en uitgeput na zijn problemen met Carole. Misschien had hij wel wat tijd nodig om te herstellen. Zijn betrekking verlaten en een tijdje vrij nemen was wel het wildste dat hij ooit had ondernomen. Zoiets had hij nog nooit eerder gedaan. Hij nam amper zijn jaarlijkse vakantiedagen op en had sinds zijn studie nooit noemenswaard enige tijd vrij genomen. Ook had hij dat nooit gewild. Maar door de situatie waarin hij zich bevond, werd het plotseling heel aantrekkelijk. Hij had een contract met het bureau en toch wist hij dat hij uit het kantoor in New York weg moest voor hij volslagen krankzinnig werd.

'Waar ga je naartoe?' vroegen ze bezorgd. Hoe teleurstellend zijn terugkeer voor hen ook was geweest, ze hadden hem wel altijd gemogen.

'Ik heb absoluut geen idee,' zei hij eerlijk terwijl hij probeerde de onzekerheid van zijn situatie optimistisch te bekijken in plaats van er bang voor te zijn. Hier had hij niets te zoeken. Maar op het ogenblik had hij in Londen ook niets te zoeken. Hij wilde niet het risico lopen Simon en Carole toevallig tegen het lijf te lopen. Het was eenvoudiger nog een tijdje in Amerika te blijven. 'Misschien ga ik naar Boston,' zei hij vaag. Hij was daar opgegroeid, maar had geen familie meer in de buurt. Zijn ouders waren al lang geleden overleden en de meeste mensen die hij kende, kende hij uit zijn jeugd. En in geen tijden had hij iemand opgezocht, en hij wilde dat ook niet. Vooral nu niet, nu zijn baan op de tocht stond en hij alleen maar een triest verhaal over Carole had te vertellen.

Hij dacht eraan een week of twee in Vermont te gaan skiën, een tijdje te gaan reizen en dan terug te vliegen naar Londen voor hij vaste beslissingen nam. Hij had geen plannen voor de feestdagen en hij was helemaal vrij. Hij had na de scheiding nog steeds behoorlijk wat geld op de bank staan, en met zijn salaris kon hij het zich permitteren het voorlopig rustig aan te doen. Hij kon zelfs gaan skiën in Zwitserland of Frankrijk als hij eenmaal weer in Londen zat. Maar hij besefte ook dat hij daar geen huis meer had. Hij had nergens een thuis en zijn bezittingen stonden op een boot op de Atlantische Oceaan om ergens opgeslagen te worden. Maar wat hij uiteindelijk ook besloot te gaan doen, hij wist dat het heel wat aantrekkelijker was dan hier langzaam dood te gaan op hun kantoor in New York.

'Hou contact,' zeiden ze toen hij om het bureau heen liep en hun de hand schudde. Ze waren enorm opgelucht door de stemming en de uitkomst van de bespreking. Heel even waren ze bang geweest dat hij ze een heleboel last zou bezorgen, en hij had het kunnen doen. Volgens zijn contract had hij erop kunnen staan daar te blijven en ze beseften dat de wrijvingen met hem dan eindeloos zouden hebben voortgeduurd.

'Ik neem contact met jullie op over wat we gaan doen als het verlof erop zit.' Ze waren een halfjaar overeengekomen en hij was, ook al wist hij nog niet wat hij ermee aan moest, vastbesloten die te gebruiken en ervan te genieten. Maar hij vroeg zich ernstig af of hij ooit nog voor hen zou kunnen werken. In ieder geval niet in New York. Bovendien had hij het gevoel dat er ergens in Londen, ondanks hun afspraak om hem na een jaar terug te sturen, een probleem zat. Hij had het gevoel dat ze hem paaiden. En hij zat er niet zo ver naast, ook al wist hij het niet. Dick Barnes had nu zijn oude baan onder een iets andere titel en de firmanten van het bureau mochten hem oprecht. Hij was heel wat handelbaarder en makkelijker in de omgang dan Charlie.

Toen hij die paar spullen van hem uit zijn bureau pakte, vroeg hij zich onwillekeurig af of hij ooit nog bij Whittaker en Jones zou terugkeren, in welke functie of welke stad ook. Hij had daar zo zijn twijfels over.

Aan het eind van de middag nam hij van iedereen afscheid. Alles wat hij had zat in zijn diplomatenkoffer. Hij had hun al alle dossiers teruggegeven. Hij had niets meer om aan te werken, of om mee te nemen, om te lezen, geen deadlines, geen projecten, geen blauwdrukken. Hij was nu vrij. De enige die hij met spijt achterliet, was Ben Chow die hem net voor hij het kantoor verliet met een brede grijns aankeek.

'Waar heb je dat geluk aan te danken?' vroeg hij fluisterend en ze lachten allebei. Charlie voelde zich bijna euforisch toen hij beide firmanten bedankte en naar buiten liep, niet wetend of hij uiteindelijk ontslag zou nemen, ontslagen zou worden of echt gewoon op een lange vakantie ging. Maar wat het ook zou worden, voor het eerst van zijn leven maakte hij zich zelfs geen zorgen. Hij wist dat ze hem artistiek kapotgemaakt zouden hebben als hij daar was gebleven.

'Wat nu?' vroeg hij zich af terwijl hij terugliep naar zijn flat. Hij had daar verteld dat hij de volgende ochtend weg zou gaan. De koude lucht en de sneeuw in zijn ogen ontnuchterden hem. Wat ging hij doen? Waar ging hij naartoe? Wilde hij echt gaan skieën, zoals hij had gezegd, of zou hij gewoon terugvliegen naar Londen? En als hij dat deed, wat dan? Over een week was het Kerstmis en hij wist dat hij, als hij tijdens de feestdagen in Londen zou zitten, zich alleen maar ellendig zou gaan voelen door aan Carole te denken. Hij zou dan contact met haar willen hebben of minstens willen bellen. Hij zou een cadeautje voor haar willen kopen en haar dan willen zien om het haar te geven. Hij voelde de hele mallemolen van pijn weer in beweging komen door alleen al die vraag te overdenken. In een aantal opzichten zou het heel wat eenvoudiger zijn daar niet te zijn.

Het was moeilijk om er niet aan te denken dat dit in tien jaar hun eerste Kerstmis zonder elkaar zou worden. Ze was het eerste jaar voordat ze trouwden zelfs naar Londen gevlogen om bij hem te zijn. Maar dit jaar niet. Dit jaar zou ze bij Simon zijn.

Het idee te gaan skiën klonk hem goed in de oren, en meteen toen hij in zijn flat was, huurde hij telefonisch een auto voor de volgende dag. Het verraste hem dat er nog een te krijgen was, omdat iedereen voor de feestdagen een auto wilde hebben om familie te bezoeken en cadeautjes mee te nemen. Hij huurde hem voor een week en vroeg om kaarten van Vermont, New Hampshire en Massachusetts, en hij dacht dat hij een skiuitrusting wel kon huren als hij er eenmaal was. Terwijl hij op de bank zat en nadacht over wat hij had gedaan, voelde hij zich net een kind dat van huis wegliep. Hij had net een prachtige carrière naar de andere wereld geholpen en hij wist niet eens zeker of het wat uitmaakte. Het was volslagen en totaal krankzinnig. Hij vroeg zich af of hij uiteindelijk gek aan het worden was na alle spanning van het afgelopen jaar en hij dacht eraan vrienden in Londen te bellen, gewoon om een klankbord te hebben, maar hij was het contact met bijna iedereen kwijtgeraakt. Hij had zijn verdriet met niemand willen delen en hij was uitgeput geraakt door de vragen, de bemoeizucht en de roddel. Zelfs hun sympathie had hem uitgeput. Uiteindelijk was het makkelijker om alleen te zijn en hij had ook begrepen dat de meesten Simon en Carole behoorlijk vaak zagen, en hij wilde daar ook niets over horen. Dus hij zat zich daar in zijn eentje af te vragen wat Carole zou zeggen als ze wist dat hij bij het bedrijf was weggegaan voor een paar maanden, misschien wel voor altijd. Ze zou waarschijnlijk versteld staan, dacht hij. Aan de andere kant was het mooie van zijn situatie dat hij niemand enige uitleg verschuldigd was.

Hij pakte die avond zijn tassen, bracht de flat op orde, gooide een paar dingen uit de koelkast en was klaar om de volgende ochtend om acht uur te gaan rijden. Hij nam een taxi de stad in om de auto op te halen. Terwijl hij langs de warenhuizen reed, zag hij de helder verlichte kerstetalages. Hij was blij dat hij de stad uitging. Het zou moeilijk zijn geweest om iedereen op kantoor met de feestelijkheden bezig te zien, naar hun plannen te luisteren, hen te horen praten over hun vrouwen, familie en kinderen. Hij had dat allemaal niet meer. Hij had niemand. Hij had zelfs geen baan. Een jaar eerder was hij nog een man met een vrouw, met een huis, een baan en alle versieringen die bij een huwelijk van tien jaar hoorden. Maar plotseling had hij dat allemaal niet meer. Hij had een huurauto, twee tassen en een handvol kaarten van New England.

'De auto heeft sneeuwbanden,' legde de man van het autoverhuurbedrijf uit, 'maar u kunt beter sneeuwkettingen omleggen als u te ver naar het noorden gaat. Ik zou zo zeggen alles ten noorden van Connecticut,' raadde hij aan en Charlie bedankte hem. 'U brengt Kerstmis in New England door?' De man glimlachte en Charlie knikte.

'Ik denk dat ik ga skiën.'

'Er is veel sneeuw dit jaar. Hou alles heel!' waarschuwde hij en hij wenste Charlie toen die vertrok daarop een prettig Kerstmis. Charlie had hem al gevraagd of hij de auto in Boston kon terugbrengen. Hij dacht eraan een tijdje te gaan skiën en daarna de auto daar achter te laten en van Boston naar Londen te vliegen. Hij had geen reden om naar New York te gaan. Voorlopig in ieder geval niet. Misschien over een halfjaar. Of misschien nooit.

Hij laadde de witte stationcar snel in en reed de stad door. Het was een keurige auto en er was voldoende ruimte voor ski's als hij besloot die te huren. Voorlopig lagen alleen zijn twee tassen achterin en de kettingen die hij erbij had gekregen. Hij droeg een blauwe spijkerbroek, een dikke sweater en een skiparka die hij had meegenomen. Hij glimlachte in zichzelf terwijl hij de verwarming aanzette. Vervolgens zette hij de radio aan en begon te zingen.

Hij stopte en kocht een kop koffie en een stuk gebak voor hij naar de Franklin Delano Roosevelt-snelweg reed. Hij wierp een blik op de kaart terwijl hij een slokje nam en startte vervolgens de auto weer. Hij had geen idee waar hij naartoe ging. Naar het noorden, precies zoals hij tegen de man had gezegd. Naar Connecticut... dan Massachusetts... misschien Vermont. Vermont was misschien wel de juiste plek om de kerst door te brengen. Hij kon alle feestdagen blijven skiën. Met allemaal vrolijke mensen. Voorlopig hoefde hij alleen maar te rijden, zijn ogen op de weg te houden, naar de sneeuw te kijken en te proberen niet achterom te zien. Hij wist nu, meer dan hij ooit eerder had geweten, dat daar niets meer was, niets om nog te willen hebben of zelfs maar mee te nemen.

Hij zong zacht in zichzelf terwijl hij de stad uitreed en hij lachte, zijn blik op de weg voor hem. De toekomst was alles wat hij nog had.

3

Toen Charlie de Triborough Bridge overstak, begon het te sneeuwen. Voorzichtig reed hij verder naar de Hutchinson River Parkway. De sneeuwval hinderde hem niet. Op de een of andere manier gaf het hem meer een gevoel van Kerstmis. Hij voelde zich verrassend gelukkig terwijl hij naar het noorden reed en hij begon kerstliedjes te neuriën. Hij was in een opmerkelijk vrolijke bui voor een man zonder baan, en nog steeds kon hij niet bevatten wat er was gebeurd. Hij herhaalde het een aantal keren in zijn gedachten en kwam steeds weer bij dezelfde, onvermijdelijke vraag uit of zijn dagen bij Whittaker en Jones geteld waren. Het viel moeilijk te voorspellen wat er de komende zes maanden zou gebeuren, maar hij had al gedacht aan reizen en misschien zelfs om wat te gaan schilderen. Hij had in geen eeuwen de tijd gehad om zoiets zelfs maar te denken. Maar het vooruitzicht beviel hem. Hij zou zelfs, als de gelegenheid zich aandiende, een tijdje architectuur kunnen doceren, en ergens achter in zijn gedachten had hij het idee door Europa te reizen en middeleeuwse kastelen te bezoeken. Die fascineerden hem al sinds zijn studie. Maar eerst ging hij skiën in Vermont en daarna ging hij terug naar Londen om voor zichzelf een huis te zoeken. Voor hem was het een keerpunt. Voor het eerst in een jaar reageerde hij niet op dingen die toevallig op zijn weg kwamen. Hij had een keuze gemaakt en hij ging nu alles doen wat hij maar wilde.

De sneeuw begon zich op te hopen en na drie uur op de weg stopte hij in Simsbury. Daar was een klein, gezellig uitziend hotelletje dat aangeprezen werd als een bed and breakfast. Het was de ideale plek om de nacht door te brengen en het echtpaar dat het beheerde, leek opgetogen hem te zien. Ze brachten hem naar hun mooiste kamer en hij voelde zich weer opgelucht die deprimerende eenkamerflat achter zich gelaten te hebben. In feite was zijn hele verblijf in New York een grote ellende geweest en hij was blij dat het voorbij Was.

'Gaat u naar familie met de feestdagen?' vroeg de vrouw die hem zijn kamer liet zien vriendelijk. Ze was gezet en had blond geverfd haar en er hing een heel warme en vriendelijke atmosfeer om haar heen.

'Eigenlijk niet. Ik ben onderweg om te gaan skiën.' Ze knikte, leek tevreden en vertelde hem over de twee beste restaurants van de stad, allebei binnen de kilometer afstand, en ze vroeg hem of zij voor hem moest reserveren voor het avondeten. Hij aarzelde en schudde vervolgens zijn hoofd terwijl hij knielde om het haardvuur aan te steken met het hout dat ze er voor hem hadden neergelegd.

'Ik eet ergens wel een broodje, maar toch bedankt.' Hij haatte het om in z'n eentje naar restaurants te gaan. Hij had mensen die dat deden nooit begrepen. Op de een of andere manier leek het zo eenzaam om daar een halve fles wijn te drinken, en een dikke steak te eten zonder dat je iemand had om mee te praten. De gedachte alleen al vond hij deprimerend.

'U bent hierbij uitgenodigd om met ons mee te eten.' Ze keek hem belangstellend aan. Hij was knap en jong en ze vroeg zich af waarom hij alleen was. Ze vond het vreemd dat hij niet getrouwd was. Ze gokte erop dat hij wellicht was gescheiden en ze vond het jammer dat haar dochter uit New York nog niet was aangekomen. Maar Charlie had geen enkel idee wat zij met hem voor had toen hij haar weer bedankte en de deur achter haar sloot. Vrouwen waren altijd meer geïnteresseerd in hem dan hij besefte, en gewoonlijk was hij het zich niet bewust. Al jaren dacht hij niet aan dat soort dingen. Sinds het vertrek van Carole had hij geen enkele afspraak gehad. Hij had het veel te druk met rouwen. Maar nu, nu hij zich zo onverwachts van alle verantwoordelijkheden in zijn leven had bevrijd, voelde hij zich plotseling beter.

Hij ging later die avond de deur uit voor een hamburger en was verbaasd toen hij zag hoe hoog de sneeuw was. Er lag meer dan een halve meter aan weerskanten van de zorgvuldig geruimde oprit en hij glimlachte in zichzelf toen hij wegreed van het kleine pension. Het was hier prachtig. Hij zou het heerlijk hebben gevonden om het met iemand te delen. Het was vreemd om de hele tijd alleen te zijn en niemand te hebben om commentaar tegen te leveren, of om dingen mee te delen, of om tegen te praten. Hij was nog steeds niet gewend aan de stilte. Maar hij at in z'n eentje zijn hamburger en hij nam een zak zoete broodjes mee voor de volgende ochtend. In het hotel hadden ze hem beloofd een thermoskan koffie mee te geven. Ze hadden ook aangeboden een ontbijt voor hem te maken, maar hij wilde vroeg vertrekken, mits dat de sneeuw het toestond.

Het was een heldere, rustige avond toen hij terugging naar het hotelletje en hij bleef een ogenblik buiten naar de hemel staan kijken. Die was ongelooflijk mooi en zijn gezicht tintelde in de koude lucht. Plotseling barstte hij in lachen uit. Hij voelde zich beter dan hij in jaren had gedaan en hij wenste dat hij een sneeuwbal naar iemand toe kon gooien. Hij maakte een stevige, ronde bal van de knisperende, witte sneeuw, alleen maar voor de leut, en gooide die naar een boom. Hij voelde zich weer kind en hij lachte nog steeds toen hij naar boven ging, naar zijn kamer. Het was warm en het vuur brandde nog helder. Plotseling begon hij een echt kerstgevoel te krijgen.

Pas toen hij onder het donzen dekbed in het grote hemelbed tussen de schone lakens lag, begon zijn hart weer pijn te doen en hij wenste dat Carole daar bij hem was. Hij zou er alles voor over hebben gehad weer een nacht met haar door te brengen en het deed pijn te bedenken dat dat nooit meer zou gebeuren. Ze zou nooit meer een nacht bij hem zijn, hij zou nooit meer met haar kunnen vrijen. Alleen al het denken eraan deed hem naar haar verlangen, maar terwijl hij in het vuur lag te staren wist hij dat het zinloos was. Hij kon zich dit niet blijven aandoen en hij kon niet eeuwig naar haar blijven smachten. Maar het was zo verdomde moeilijk dat niet te doen. Het was zo lang zo goed geweest en hij vroeg zich nog steeds af wat dat gebrek in hem was waardoor hij niet had kunnen zien wat er aan de hand was toen hij haar begon kwijt te raken. Misschien dat hij het, als hij het toen had gezien, tegen had kunnen houden. Het leek op jezelf kwellen om een leven dat je niet had kunnen redden. Het leven dat hij was kwijtgeraakt was zijn leven, en het slachtoffer was hun huwelijk. Hij vroeg zich af of hij ooit nog hetzelfde voor iemand zou voelen. Hij vroeg zich af hoe zij zo zeker van zichzelf kon zijn om met Simon te beginnen. Hij kon zich niet voorstellen ooit nog iemand zo enorm te vertrouwen. Hij wist in feite zeker dat hij dat niet zou kunnen.

Het duurde lang voor hij in slaap viel en toen dat gebeurde, doofde het vuur eindelijk uit. De gloeiende as gaf een zachte gloed aan de kamer en buiten was het opgehouden met sneeuwen. Toen hij de volgende ochtend wakker werd, stond de eigenaresse van het pension op zijn deur te kloppen met warme bosbessenmuffins en een pot dampende koffie.

'Ik dacht dat u dit wel kon gebruiken, meneer Waterston.' Ze glimlachte tegen hem toen hij de deur opende met een handdoek stevig om zijn middel geknoopt. Hij had al zijn pyjama's op laten slaan en vergat steeds nieuwe te kopen. Maar zij had er helemaal geen bezwaar tegen om zijn lange, slanke en gespierde lichaam te zien. Ze wenste daardoor alleen twintig jaar jonger te zijn.

'Heel erg bedankt,' zei hij glimlachend. Hij zag er nog steeds slaperig en een beetje verfomfaaid uit. Toen hij de gordijnen opende, bleef hij staan kijken naar hoe mooi alles eruitzag. De sneeuw lag in sierlijke hopen en de eigenaar van het pension was buiten sneeuw aan het ruimen op de oprit.

'U moet vandaag voorzichtig rijden,' waarschuwde ze.

'Is het glad?' vroeg hij gemoedelijk, maar hij zag er niet bezorgd uit.

'Nog niet. Maar straks wel. Ze zeggen dat het vanmiddag weer gaat sneeuwen. Er komt een stormfront uit Canada aan.' Maar het kon hem helemaal niet schelen. Hij had alle tijd van de wereld en hij kon New England doorkruisen in afstanden van dertig kilometer als het moest. Hij had geen haast om wat ook te doen, zelfs niet om te skiën hoewel hij zich erop verheugde. Hij had sinds de tijd dat hij in Amerika woonde niet meer geskied. Toen hij in New York woonde, waren Carole en hij naar Sugarbush geweest. Maar hij had al besloten ergens anders naartoe te gaan. Hij had geen pelgrimstochten meer nodig naar plaatsen waar hij herinneringen aan haar had. Zeker niet met Kerstmis.

Charlie vertrok een uur later uit het pension, gedoucht en gekleed in een skibroek en een parka, met de thermoskan koffie die hij van hen had gekocht. Zonder moeite bereikte hij Interstate 91 en reed in de richting van Massachusetts. Hij reed lange tijd gestaag door en was verrast over hoe schoon de weg was. De sneeuw vertraagde hem nauwelijks en hij hoefde nergens de sneeuwkettingen om te leggen die hij van het verhuurbedrijf had meegekregen. Het was een gemakkelijke rit, tot hij Whately bereikte, daar begon het licht te sneeuwen. Hij keek naar de sneeuwvlokken die zich op de voorruit verzamelden.

Hij was ondertussen moe geworden en hij was verrast toen hij zag hoe ver hij was gekomen. Hij had uren gereden en bevond zich nu aan de grens van Deerfield. Hij had geen bepaalde bestemming voor ogen, maar hij besloot te proberen nog een tijdje door te gaan zodat hij de volgende ochtend niet zo ver meer hoefde te rijden naar Vermont. Maar toen hij Deerfield voorbij was, sneeuwde het echt.

Het historische gedeelte van Deerfield was opmerkelijk schilderachtig en hij kwam in de verleiding te stoppen om wat rond te kijken. Hij was daar als kind met zijn ouders geweest en herinnerde zich hoe gefascineerd hij was toen hij die huizen zag die daar al driehonderd jaar stonden. Als kind was hij al geboeid door alles wat met architectuur te maken had en zijn bezoek daar had een diepe indruk op hem gemaakt. Maar hij besloot dat het te laat was om te stoppen en hij wilde verder. Met wat geluk haalde hij misschien de buitenwijken van Vermont. Hij had geen bepaalde route of bepaald plan in gedachten, hij wilde gewoon doorrijden. Hij was enorm onder de indruk van de schoonheid van alles en van hoe mooi de stadjes waren. Hij reed over overdekte bruggen en langs historische plaatsen en hij wist dat er watervallen in de buurt waren. Als het zomer was geweest zou hij gestopt zijn en wat zijn gaan wandelen, en misschien zelfs zijn gaan zwemmen. Hij was in New England opgegroeid. Dit was zijn thuis en plotseling besefte hij dat het geen toeval was dat hij hiernaartoe was gekomen. Hij was hiernaartoe gekomen om te genezen en om vertrouwde grond te voelen. Misschien was het ten slotte tijd geworden dat er een eind kwam aan zijn rouw en dat hij ging herstellen. Zes maanden geleden had hij het zich nog niet kunnen voorstellen, maar nu had hij het gevoel alsof het genezingsproces was begonnen omdat hij hierheen was gekomen.

Hij kwam langs Fort Deerfield en herinnerde zich zijn fascinatie als jongen voor dat monument, maar hij glimlachte slechts terwijl hij verder reed en terugdacht aan zijn vader. Hij had Charlie prachtige verhalen verteld Over de indianen langs de Mohawk Trail, waar Deerfield aan lag, en over de Irokezen en de Algonkin. Toen hij klein was, vond Charlie het heerlijk die te horen en zijn vader had een enorme feitenkennis. Hij was docent Amerikaanse geschiedenis op Harvard, en dit soort uitstapjes waren altijd het speciale cadeau van vader aan zoon, net als de verhalen die hij hem vertelde. Charlie moest daardoor plotseling weer aan hem denken en hij wenste dat hij hem over Carole had kunnen vertellen. Door de gedachte aan beiden sprongen de tranen in zijn ogen, maar hij moest ophouden met dromen en zich weer op de weg concentreren omdat het harder begon te sneeuwen. Sinds Deerfield was hij in een halfuur maar vijftien kilometer gevorderd. Maar het zicht was nu wel heel slecht.

Toen hij een stadje binnenreed, kwam hij langs een bord. Hij las dat hij in Shelburne Falls was. Voor zover hij het een beetje kon schatten, zat hij ongeveer vijftien kilometer ten noorden van Deerfield, en de bevroren rivier vlakbij was de Deerfield River. Het was een klein, ouderwets stadje, gelegen tegen een heuvel en uitziend over de vallei. Terwijl de sneeuw nog woester om hem heen stoof, bande Charlie alle gedachten aan doorrijden naar Vermont uit zijn gedachten. Het leek niet verstandig nog verder te gaan en hij vroeg zich af of hij een pension of een klein hotel zou kunnen vinden. Het enige dat hij onder het rijden om zich heen zag, waren kleine, keurig onderhouden huizen. En het was bijna onmogelijk om verder te rijden.

Hij zette de auto een ogenblik aan de kant en wist niet meer welke richting hij op moest. Vervolgens draaide hij het raampje naar beneden. Hij zag een straat die linksaf sloeg. Langzaam keerde hij de auto en besloot die richting te proberen. Hij was bang dat de auto weg zou slippen in de verse sneeuw, maar de sneeuwbanden hielden grip en langzaam reed hij de straat door die evenwijdig liep aan de Deerfield River. Net toen hij het gevoel kreeg verdwaald te zijn en meende dat hij maar het beste terug kon rijden, zag hij een keurig huis met een dakplat en eromheen een omheining van witte paaltjes. Op het bord dat buiten de omheining hing, stond slechts palmer: bed and breakfast. Het was precies wat hij nodig had. Voorzichtig reed hij de oprit op.

Buiten stond een brievenbus die op een vogelhuisje leek, en een grote Ierse setter kwam kwispelstaartend door de sneeuw aangesprongen toen die hem zag. Charlie bleef staan en aaide hem, terwijl hij zijn kin tegen zijn borst gedrukt hield tegen de sneeuw die om hem heen tolde. Hij liep naar de voordeur en gebruikte de glanzend gepoetste koperen deurklopper. Niemand deed open. Charlie begon zich af te vragen of er iemand thuis was. Binnen brandde licht, maar er klonk geen geluid en de Ierse setter ging naast hem zitten en keek verwachtingsvol naar hem op terwijl zij wachtten.

Hij wilde het net opgeven en begon de trap weer af te lopen toen de deur voorzichtig werd geopend en een kleine vrouw met wit haar naar hem keek alsof ze zich verbaasde waarom hij daar was gekomen. Ze was keurig gekleed. Ze droeg een grijze rok en bleekblauwe sweater, en om haar hals hing een parelketting. Ze had haar sneeuwwitte haar in een knotje achter op haar hoofd gebonden. Haar stralende blauwe ogen namen hem van top tot teen op. Ze leek op de oudere vrouwen die hij in Boston had gekend toen hij klein was en ze leek in niets op iemand die een pension beheerde. Maar ze maakte ook geen aanstalten de deur verder open te maken.

'Ja?' Ze deed de deur een klein stukje verder open om de hond binnen te laten. Weer keek ze Charlie nieuwsgierig aan, maar er was geen teken van welkom. 'Kan ik u helpen?'

'Ik zag het bord... ik dacht... bent u 's winters dicht?' Misschien was ze alleen 's zomers open, dacht hij, bij sommige pensions was dat zo.

'Ik verwachtte niemand met de feestdagen,' zei ze voorzichtig. 'Aan de snelweg naar Boston is een motel. Net aan de andere kant van Deerfield.'

'Dank u... het spijt me... ik...' Hij voelde zich een beetje opgelaten dat hij haar had lastig gevallen. Ze was zo'n keurige dame. Hij voelde zich een schooier die zonder enig bericht of uitnodiging bij haar binnen kwam vallen. Maar toen hij zich verontschuldigde, glimlachte ze. Hij schrok bijna toen hij zag hoe levendig haar ogen stonden. Ze waren bijna elektrisch, vol energie en vitaliteit, en toch wist hij, terwijl hij haar opnam, dat ze eind zestig moest zijn. Hij vermoedde dat ze ooit, nog niet zo lang geleden, heel knap moest zijn geweest. Ze was delicaat en elegant en ze verraste hem toen ze een stap achteruit deed en de deur wijd open trok zodat hij naar binnen kon gaan.

'Verontschuldig je niet,' zei ze glimlachend. 'Ik was alleen maar verrast. Ik verwachtte niemand. Ik ben bang dat ik mijn manieren even was vergeten. Zou je niet binnen willen komen om iets warms te drinken? Ik ben niet echt op bezoek berekend. Gewoonlijk heb ik alleen maar 's zomers betalende logés.' Hij aarzelde op de drempel en keek haar aan. Hij vroeg zich af of hij niet verder moest rijden zolang het nog kon en het motel moest gaan zoeken dat zij had genoemd. Maar het was heel verleidelijk om naar binnen te gaan en even bij haar te zitten. Door de open deur zag hij hoe mooi de woonkamer was. Het was een schitterend gebouwd oud huis, waarschijnlijk zelfs nog uit de tijd van de Amerikaanse Revolutie, met zware balken aan het plafond, en met zorgvuldig gelegde vloeren. Hij zag dat de kamer vol stond met prachtig antiek en overal aan de muren hingen Engelse en vroeg-Amerikaanse schilderijen. 'Kom binnen... Ik beloof je dat Glynnis en ik je niets zullen doen.' Toen ze de naam zei, wees ze op de hond en de grote setter kwispelde heftig met zijn staart als om de belofte te onderschrijven. 'Het was niet de bedoeling zo ongastvrij te zijn. Ik was gewoon geschrokken.' Terwijl ze tegen hem sprak, merkte Charlie dat hij de uitnodiging niet kon weigeren en hij liep de warme, gastvrije woonkamer in die hem op een magische manier leek te omhullen. Hij was zelfs nog mooier dan hij vanuit de deuropening had gedacht. In de open haard brandde een vuur en in de hoek stond een opmerkelijk mooie, antieke piano.

'Het spijt me dat ik zo bij u binnenval. Ik was op weg naar het noorden, naar Vermont, en het ging te hard sneeuwen om nog verder te rijden.' Hij keek haar bewonderend aan en bedacht zich hoe knap en elegant ze nog steeds was toen ze naar de keuken liep en hij haar volgde. Ze zette een grote koperen ketel op en onwillekeurig zag hij dat alles smetteloos was.

'U hebt een prachtig huis... mevrouw Palmer, toch?' Hij herinnerde zich de naam op het bord en ze glimlachte als antwoord. 'Jawel. Dank je. En jij bent?' Ze keek hem aan als een schooljuffrouw die een antwoord verwachtte en ditmaal glimlachte hij. Hij wist niet wie zij was of waarom hij hier was gekomen, maar hij wist ogenblikkelijk dat hij haar heel graag mocht.

'Charles Waterston,' zei hij terwijl hij beleefd een hand naar haar uitstak. Ze schudde die. Haar handen waren heel glad en jong voor haar leeftijd, haar nagels keurig gemanicuurd, en ze droeg een gladde gouden trouwring. Dat en de parels die ze om had, waren haar enige sieraden. Al het geld dat ze ooit had gespaard, had ze in de antieke spullen en de schilderijen gestoken die hij overal om zich heen zag. De kwaliteit ervan ging aan Charles niet voorbij; die had zoveel mooie dingen in zijn jeugd en in Londen gezien, dat ze niet onopgemerkt aan hem voorbijgingen.

'En waar kom jij vandaan, meneer Waterston?' vroeg mevrouw Palmer terwijl ze het theeblad klaarmaakte. Hij had geen idee of hij op de thee was uitgenodigd of dat hij de nacht in haar pension mocht doorbrengen, en hij durfde het haar niet te vragen. Als hij van haar niet mocht blijven, wist hij dat hij verder moest rijden voordat het nog heviger begon te sneeuwen en de wegen te glad werden. Maar hij zei niets terwijl hij keek hoe ze een zilveren theepot op een geborduurd linnen laken zette dat veel ouder was dan zij.

'Dat is een interessante vraag,' zei hij met een glimlach terwijl ze naar een gemakkelijke leren stoel gebaarde voor de open haard in haar keuken. Ervoor stond een George III dientafel waarop ze graag haar thee serveerde. 'De afgelopen tien jaar woonde ik in Londen en na de feestdagen ga ik terug. Maar ik kom net uit New York, gisteren eigenlijk. Ik heb daar de afgelopen twee maanden gezeten en ik was plan daar een jaar te blijven, maar het begint erop te lijken dat ik terug kan naar Londen.' Eenvoudiger kon hij het niet uitleggen zonder in details te treden. Ze glimlachte vriendelijk toen ze hem aankeek, alsof ze veel meer begreep dan hij haar had verteld.

'Een verandering van plannen?'

'Zo zou je het kunnen noemen,' zei hij terwijl hij de hond aaide en daarna weer naar zijn gastvrouw keek. Het leek wel alsof ze hem had verwacht toen ze een bord met kaneelkoekjes op tafel zette.

'Laat Glynnis er niet aankomen,' waarschuwde ze en hij lachte. Toen dacht hij eraan dat hij haar moest vragen of hij niet stoorde. Het was bijna etenstijd en er was geen enkele reden waarom ze hem thee zou serveren, vooral niet omdat ze 's winters geen gasten nam. Maar ze leek van het bezoek te genieten.

'Glynnis is dol op kaneel, hoewel ze ook nogal verzot is op havermout.' Mevrouw Palmer praatte over de hond terwijl Charlie glimlachend naar de bazin van het voormalige koekiemonster keek en zich afvroeg of ze daar al haar hele leven woonde. Het was moeilijk naar mevrouw Palmer te kijken en niet nieuwsgierig te zijn naar haar verleden. Ze leek verrassend elegant en heel broos. 'Ga je nog naar New York voor je terugkeert naar Londen, meneer Waterston?'

'Ik denk het niet. Ik ben onderweg naar Vermont om te skiën en ik dacht vanuit Boston terug te vliegen. Ik ben bang dat New York niet mijn favoriete stad is, hoewel ik daar lang heb gewoond. Ik ben verwend door mijn verblijf in Europa.'

Ze lachte hem vriendelijk toe terwijl ze tegenover hem ging zitten aan de kleine, gedistingeerde tafel. 'Mijn man was Engels. We gingen daar weleens heen om zijn familie te bezoeken, maar hij was hier gelukkig, en toen ze eenmaal waren overleden, zijn we er nooit meer naartoe gegaan. Hij zei dat hij alles wat hij wilde hier in Shelburne Falls had.' Ze glimlachte tegen haar gast en er stond iets onuitgesprokens in haar ogen. Onwillekeurig vroeg Charlie zich af wat dat was, of het verdriet was, of louter herinnering, of liefde voor een man met wie ze een heel leven had gedeeld. Hij vroeg zich af of hij er, op haar leeftijd, ook nog zo uit zou zien als hij over Carole sprak.

'Waar komt u vandaan?' vroeg hij terwijl hij van de verrukkelijke thee nipte die zij voor hem had gezet. Het was Earl Grey, en hij was een theedrinker, maar zoiets had hij nog nooit geproefd. Er hing echt iets magisch om haar heen.

'Ik ben van hier,' zei ze met een glimlach terwijl ze haar kopje neerzette. Het servies was Wedgwood en even delicaat als zij. De hele entourage deed Charlie denken aan al die plaatsen en mensen die hij tijdens zijn reizen door Engeland had ontmoet. 'Ik woon al mijn hele leven in Shelburne Falls. In dit huis om precies te zijn. Het was van mijn ouders. En mijn zoon ging in Deerfield naar school.' Ze zag er veel wereldser uit als je haar zo zag. Hij vond het moeilijk te geloven dat die vrouw al haar hele leven in New England woonde. Hij kreeg het gevoel dat er meer moest zijn dan wat ze zei. 'Toen ik nog heel jong was, ging ik een jaar naar Boston en ik woonde bij mijn tante. Ik vond het een heel opwindende stad. Daar heb ik mijn echtgenoot ontmoet. Hij was gastdocent op Harvard. Toen we getrouwd waren, verhuisden we hierheen. Dat was vijftig jaar geleden, dit jaar om precies te zijn. Ik word van de zomer zeventig.' Ze keek hem glimlachend aan en Charlie wilde zich naar haar toe buigen om haar te kussen. Hij vertelde over het docentschap van zijn vader en dat die op Harvard Amerikaanse geschiedenis had gegeven. Hij vroeg zich af of hij en meneer Palmer elkaar ooit ontmoet hadden. Toen vertelde hij haar over zijn bezoeken aan Deerfield als kind en zijn liefde voor de gebouwen daar, en zijn fascinatie voor de erosiegaten in de enorme rotsblokken in de Deerfield River.

'Ik herinner me die nog steeds,' legde hij uit toen ze weer een kopje thee voor hem inschonk en wat door de keuken rommelde. Even later kwam ze weer met een warme glimlach bij hem zitten. Ze voelde zich volledig veilig bij hem. Hij zag er absoluut niet gevaarlijk uit, was beleefd en welgemanierd. Ze vroeg zich af waarom hij tijdens de feestdagen alleen reisde. Ze was verbaasd dat hij niet bij familie zat, maar ze zei er niets over toen ze hem vragend aankeek.

'Zou je hier niet willen overnachten, meneer Waterston? Voor mij is het geen moeite. Ik kan makkelijk een van de logeerkamers openmaken.' Toen ze dat zei, keek ze weer even naar buiten. Het sneeuwde verschrikkelijk en ze zou het heel onaardig van zichzelf hebben gevonden als ze hem weer de straat op stuurde. Bovendien mocht ze hem en ze genoot van zijn gezelschap. Ze hoopte dat hij haar uitnodiging zou aannemen.

'Weet u zeker dat het niet te lastig voor u is?' Hij had de sneeuwstorm buiten ook gezien en stond niet bepaald te springen om verder te rijden. Ook genoot hij bijzonder van haar. Ze was als een kijkje terug in het verleden, en toch leek ze tegelijkertijd een stevige greep op het heden te hebben. Hij koesterde zich in de warmte van haar gezelschap. Ze knikte. 'Ik wil niet lastig zijn. Mocht je andere plannen hebben, stoor je dan niet aan mij. Maar ik zou het heel prettig vinden als je bleef, als je dat niet erg vindt.' Het was een sierlijk menuet tussen twee mensen en niet veel later bracht ze hem naar boven en liet hem het huis zien. Het was helemaal schitterend gebouwd en hij was meer geboeid door hoe het was gebouwd dan door alle voorzieningen die erin zaten, maar toen hij de kamer zag die ze voor hem in gedachten had, bleef hij in de deuropening staan en glimlachte lange tijd. Het was alsof hij thuiskwam als kind. Het bed was enorm, de stof versleten, maar schitterend gemaakt. De kamer was gedecoreerd in blauwe en witte chintz en op de schoorsteenmantel stond prachtig oud porselein. Aan de wand hing een scheepsmodel en er hingen een paar oude, prachtige schilderijen van Moran van schepen op gladde zeeën en in noodweer. Het was een kamer waarin hij met liefde een jaar had kunnen zitten. En net als de andere kamers die hij tot dusver had gezien, had hij een grote open haard met ernaast houtblokken, klaar voor gebruik. Alles in het huis leek georganiseerd en goed onderhouden alsof ze elk moment haar liefste familieleden verwachtte, of een huis vol gasten.

'Dit is gewoon prachtig,' zei hij dankbaar terwijl hij haar warm aankeek. Het was aardig van haar geweest om hem onderdak te verlenen en hij waardeerde zowel haar gastvrijheid als haar moeite. Ze scheen verheugd te zien hoezeer hij ervan genoot. Ze hield ervan haar huis te delen met mensen die mooie dingen op waarde wisten te schatten en die begrepen wat ze met hen deelde. De meeste mensen die bij haar logeerden kwamen op aanbeveling. Ze plaatste geen advertenties en pas het afgelopen jaar had ze een bord buiten gehangen.

De zeven jaar dat ze betalende logés in huis nam, hadden haar geholpen financieel het hoofd boven water te houden, en de mensen die hier logeerden, hielden haar gezelschap en zorgden ervoor dat ze niet te eenzaam werd. Ze had tegen de feestdagen opgezien en dat Charlie aan haar deur verscheen was een godsgeschenk geweest.

'Ik ben blij dat je het huis mooi vindt, meneer Waterston.' Hij was de schilderijen in zijn kamer aan het bestuderen toen ze tegen hem sprak en hij draaide zich met een blijde blik naar haar om.

'Ik kan me niet voorstellen dat iemand het niet mooi vindt,' zei hij vol ontzag, en ze lachte terwijl ze aan haar zoon dacht. Er was een weemoedige blik in haar ogen toen ze over hem sprak, maar onmiskenbaar ook een sprankje humor.

'Ik wel. Mijn zoon haatte alles in deze stad en al die oude dingen van me. Hij hield alleen van modern. Hij was piloot. Hij vloog in Vietnam en toen hij thuiskwam bleef hij bij de marine. Hij was testpiloot voor hun modernste straaljagers. Hij was dol op vliegen.' Iets aan de manier waarop ze het zei, weerhield hem ervan vragen te stellen en een blik in haar ogen vertelde hem dat het onderwerp heel pijnlijk was. Maar toch ging ze verder. Hij kon aan de manier waarop ze zich bewoog en naar hem keek, zien dat het Gladys Palmer in ieder geval niet aan moed ontbrak. 'Zijn vrouw en hij vlogen allebei. Toen hun dochtertje was geboren, kochten zij een klein vliegtuig.' Er stonden tranen in haar helderblauwe ogen toen ze naar Charlie keek, maar ze weifelde niet. 'Ik vond het niet zo'n goed idee, maar je moet je kinderen laten doen wat ze willen. Ze zouden toch niet geluisterd hebben als ik had geprobeerd hen tegen te houden. Veertien jaar geleden zijn ze bij Deerfield neergestort toen ze hier op bezoek wilden komen. Ze zaten alle drie in het vliegtuig en ze waren op slag dood.' Charlie voelde een brok in zijn keel opkomen en instinctief stak hij zijn hand naar haar uit. Hij raakte haar arm aan in een poging de woorden en de pijn tegen te houden. Hij kon zich niets ergers voorstellen, zelfs niet wat hij met Carole had doorgemaakt. De vrouw had zoveel meer ervaren en onwillekeurig vroeg hij zich af of ze nog meer kinderen had.

'Het spijt me,' fluisterde hij. Zijn hand lag nog steeds op haar arm en geen van beiden merkte het terwijl ze elkaar diep in de ogen keken. Hij had het gevoel alsof hij haar al zijn hele leven kende.

'Mij ook. Het was een geweldige man. Hij was zesendertig toen hij verongelukte en zijn dochtertje was pas vijf... het was een verschrikkelijk verlies.' Ze zuchtte en wreef in haar ogen terwijl hij wenste dat hij zijn armen om haar heen kon slaan. Toen keek ze naar hem op, en wat hij in haar ogen zag, deed zijn adem stokken. Er sprak zo'n openheid uit, zo'n bereidheid om contact met hem te hebben ondanks de pijn die ze had geleden. 'Ik veronderstel dat we iets leren van verdriet. Ik weet niet wat het is en het kostte me lange tijd. Het duurde tien jaar voor ik erover kon praten. Mijn man heeft het nooit gekund. Daarna is het met hem nooit helemaal meer goed gekomen. Hij had een zwak hart, als kind al. Hij stierf drie jaar daarna.' Ze had een veel groter verlies geleden dan hij en hij kon nog altijd de littekens zien die duidelijk zichtbaar waren. Toch stond ze daar, zelfverzekerd en standvastig, niet bereid zich te laten verslaan door de harde klappen in haar leven. Onwillekeurig vroeg hij zich af of hun wegen zich met een reden hadden gekruist. Het was merkwaardig dat hij hier terecht was gekomen.

'Hebt u nog meer... nog meer familie?' Hij voelde plotseling gêne om haar te vragen of ze nog meer kinderen had, alsof haar verloren zoon gemakkelijk vervangen kon worden door zijn broers en zusters, hoewel ze allebei wisten dat dat niet kon.

'Nee.' Ze glimlachte, en weer werd hij getroffen door haar vitaliteit. Deze vrouw was niet verbitterd, of verloren in verdriet of zwaar gedeprimeerd. 'Ik ben nu alleen. Al elf jaar. Daarom begon ik in de zomer gasten op te nemen. Ik denk dat ik anders misschien heel erg eenzaam zou zijn geworden.' Maar dat was moeilijk voor te stellen. Ze leek veel te energiek om weg te kwijnen of zich op te sluiten en te treuren om degenen die ze had verloren. Er hing een atmosfeer van energie en vitaliteit om haar heen. 'Ik zou het ook gehaat hebben dit huis kwijt te raken. Het is zo prachtig, het leek me heel erg zonde het niet te delen. Mijn zoon James... Jimmy en Kathleen zouden het nooit gewild hebben. Ik veronderstel dat ik het, zelfs als hij nog had geleefd, had moeten verkopen.' Alleen al dat te horen leek vreselijk jammer, en ze had niemand om haar schatten aan na te laten. Het was hetzelfde schuitje waar hijzelf op een gegeven moment in terecht kon komen als hij niets met zijn leven deed, zoals hertrouwen en kinderen krijgen. Maar dat trok hem allemaal niet aan. Hij had niet de wens te hertrouwen of samen te wonen met een andere vrouw. 'En jij ?' Ze keek hem aan voor ze de kamer uitging. 'Heb jij een gezin, meneer Waterston?' Hij had de juiste leeftijd om getrouwd te zijn en een aantal kinderen te hebben. Ze schatte hem iets jonger dan hij was. Ze gokte erop dat hij ongeveer van Jimmy's leeftijd was. Maar op z'n tweeënveertigste moest hij dat zeker allemaal voor elkaar hebben.

'Nee,' zei Charlie zacht. 'Net als u heb ik niemand. Mijn ouders zijn lang geleden overleden. En ik heb geen kinderen.'

Ze leek verrast en ze vroeg zich af of het iets met zijn seksualiteit te maken had dat haar was ontgaan, maar ze meende niet dat ze het verkeerd had gezien. 'Ben je nooit getrouwd geweest?' Dat verbaasde haar echt. Hij leek haar veel te aantrekkelijk en te warm om een permanente relatie uit de weg te gaan, maar toen ze in zijn ogen keek, besefte ze dat er meer aan de geschiedenis vastzat.

'Jawel. Ik ga scheiden. We zijn tien jaar getrouwd geweest, maar we hebben geen kinderen.'

'Dat is jammer om te horen,' zei ze vriendelijk. Ze klonk bijna als een moeder. Hij voelde tranen in zijn ogen komen toen ze dat zei. 'Scheiden moet iets vreselijks zijn, het uit elkaar scheuren van twee mensen die ooit van elkaar gehouden hebben en de weg zijn kwijtgeraakt. Dat moet ontzettend pijnlijk zijn.'

'Dat is zo,' zei hij terwijl hij peinzend knikte. 'Het was heel erg moeilijk. Ik ben nooit iemand kwijtgeraakt van wie ik hield, behalve dan mijn ouders natuurlijk. Maar die twee ervaringen moeten heel erg op elkaar lijken. Ik heb het gevoel alsof ik het afgelopen jaar in een trance heb geleefd. Ze ging negen maanden geleden weg. Het ongelooflijk stomme is, dat ik altijd heb gedacht dat we daarvoor zo hemels gelukkig waren. Ik schijn ongewoon weinig te weten over de gevoelens van anderen. Het is niet bepaald een aanbeveling.' Hij glimlachte triest en ze keek hem liefdevol aan. Ze voelden zich als oude vrienden, hoewel ze elkaar pas een paar uur kenden. Hij zou eeuwig met haar hebben kunnen praten.

'Volgens mij ben je te hard voor jezelf. Jij bent niet de eerste man die denkt dat alles goed is en dan ontdekt dat het niet zo was. Maar toch moet het een vreselijke slag zijn, niet alleen voor je ziel... maar ook voor je ego.' Ze raakte de kern van alles. Hij voelde niet alleen het verlies en de pijn, maar zijn waardigheid en trots waren ook dodelijk gewond geraakt. 'Het klinkt wreed om te zeggen, maar je komt eroverheen. Op jouw leeftijd heb je geen keuze. Je kunt niet de rest van je leven een gebroken hart blijven koesteren. Dat is niet goed. Je hebt tijd nodig, dat weet ik, maar uiteindelijk zul je weer uit je schulp moeten kruipen. Ik moest het ook. Ik had mijn deuren dicht kunnen doen en de rest van mijn leven in dit huis kunnen slijten, wachten tot ik doodging toen Jimmy en Kathleen en Peggy stierven... en daarna weer met Roland. Maar wat zou ik eraan hebben gehad? Het heeft geen zin de jaren die ik nog heb te verspillen. Natuurlijk denk ik nog aan hen. Soms huil ik. Er is geen dag of uur of moment dat ik niet aan een van hen denk, en soms mis ik ze zo erg dat ik denk dat ik het niet meer kan verdragen... maar ik ben er nog steeds. Ik moet verder. Ik moet iets teruggeven, om mijn tijd hier nog enigszins de moeite waard te maken. Als ik het niet doe dan is de tijd die ik hier nog heb volledig verspild. En ik denk niet dat we het recht hebben dat te doen. Ik denk dat we alleen maar het recht hebben een bepaalde tijd te rouwen.' Natuurlijk had ze gelijk en wat ze zei, trof hem hard. Het was precies wat hij moest horen op juist dat moment. Terwijl hij erover nadacht, keek ze hem aan en glimlachte weer. 'Blijf je eten, meneer Waterston? Ik wilde lamsbout maken en een salade. Ik eet niet zoveel en het is niet zo stevig als je gewend bent, vermoed ik, maar het is nogal een eindje naar het dichtstbijzijnde restaurant en het sneeuwt verschrikkelijk hard...' Haar stem stierf weg terwijl ze naar hem keek. Ze was zich er scherp van bewust hoe knap hij was, en op een vreemde, subtiele manier deed hij haar aan Jimmy denken.

'Als het kan, heel graag. Kan ik helpen met koken? Ik weet iets van lamsbout.'

'Dat zou prachtig zijn.' Ze glimlachte en Glynnis kwispelde met haar staart alsof ze begreep wat ze zeiden. 'Ik eet meestal om zeven uur. Kom beneden wanneer je maar wilt,' zei ze formeel en hun blikken raakten elkaar en bleven lange tijd op elkaar gericht. Ze hadden die middag waardevolle geschenken uitgewisseld en ze waren zich er allebei heel goed van bewust. Op een manier die ze geen van beiden helemaal begrepen, wisten ze dat ze elkaar nodig hadden.

Charlie stak in zijn kamer het vuur aan en ging op zijn bed zitten om er lange tijd naar te kijken, terwijl hij nadacht over haar, over wat ze had gezegd, en over wat ze had meegemaakt toen haar zoon stierf. Hij voelde zich tot in het diepst van zijn ziel geraakt en hij was vol bewondering voor haar. Wat een opmerkelijke vrouw en wat een geschenk haar te ontmoeten. Hij voelde zich verloren in de schoonheid van haar kleine wereld, omgeven door de warmte en vriendelijkheid die hij hier had gevonden.

Hij nam snel een bad, schoor zich, en kleedde zich om voor hij naar beneden ging. Hij kwam in de verleiding een pak voor haar aan te trekken, maar dat leek te extreem en hij koos voor een grijze flanellen broek, een donkerblauwe coltrui en een blazer. Maar zoals altijd zag hij er onberispelijk uit in zijn met zorg uitgezochte kleren en met zijn haar dat kortgeleden was geknipt. Hij was een knappe man en Gladys Palmer glimlachte toen ze hem zag. Ze vergiste zich zelden in mensen die ze in huis nam en ze wist dat ze ook met deze man geen vergissing had gemaakt. Ze had lang niet iemand ontmoet die ze zo graag mocht en net als hij voelde ze een diepere bedoeling in hun ontmoeting. Het leek alsof ze hem een heleboel te bieden had, op z'n minst de warmte van haar huis in een moeilijke tijd van het jaar, en hij bracht haar de herinnering terug aan haar zoon en het gezin waarvan ze zoveel had gehouden en dat ze jaren geleden was kwijtgeraakt. Voor haar was Kerstmis altijd de moeilijkste tijd van het jaar.

Hij braadde de lamsbout en zij maakte een salade en puree die heerlijk waren. Als toetje aten ze broodpudding. Het was het soort maaltijd dat zijn eigen moeder voor hem klaargemaakt zou hebben en niet zoveel anders dan sommige maaltijden die Carole en hij in Engeland hadden gegeten. Terwijl hij naar de verhalen van mevrouw Palmer luisterde, wenste hij dat Carole hier had kunnen zijn en hij moest zichzelf eraan herinneren dat het tijdverspilling was dat te denken. Op een bepaald moment moest hij ermee ophouden te wensen dat hij haar bij alles kon betrekken. Ze maakte niet langer deel uit van zijn leven. Ze was alleen nog maar van Simon. Maar het bleef pijnlijk dat te bedenken en hij begon te vermoeden dat het altijd zo zou zijn. Terwijl hij naar mevrouw Palmer keek, vroeg hij zich af hoe ze het verlies van haar zoon, van haar schoondochter en enig kleinkind had kunnen overleven. De pijn moest gruwelijk zijn geweest. Toch was ze doorgegaan. Het was niet zo moeilijk om te zien dat ze die pijn nog steeds voelde, zoals een arm of been dat je lang geleden bent kwijtgeraakt maar niet bent vergeten. En hij wist nu heel duidelijk dat hij gewoon door moest gaan, wat het hem ook zou kosten.

Mevrouw Palmer zette weer thee voor hem en ze praatten urenlang. Ze sprak over de geschiedenis van de streek, vertelde verhalen over Fort Deerfield en een paar over de mensen die er gewoond hadden. Net als zijn vader, jaren geleden, was zij ongelooflijk op de hoogte van de verhalen en de historische personen uit de streek. Ze praatte ook over de indianen die daar hadden geleefd, en het luisteren naar haar deed een paar van de verhalen van zijn vader, die hij allang was vergeten, weer tot leven komen. Het was bijna middernacht toen ze allebei beseften hoe laat het was. Maar allebei hadden ze gehunkerd naar wat warmte en menselijk contact. Hij had haar ook verteld van het fiasco in New York en ze was verbazend zinnig in haar analyse van de situatie. Ze raadde hem aan door te gaan met zijn leven, de tijd goed te gebruiken en te kijken of hij aan het eind van de zes maanden nog naar hen terug wilde gaan. Volgens haar was het misschien een fantastische gelegenheid om nieuwe wegen te verkennen, zijn talent te gebruiken, misschien zelfs zijn eigen bureau te beginnen. Ze praatten over zijn liefde voor de gotiek en middeleeuwse kastelen en het opmerkelijke werk dat ze in zijn opinie hadden volbracht, en over zijn liefde voor oude huizen, zoals dit.

'Je kunt zoveel dingen doen met je talent voor architectuur, Charlie. Je hoeft het niet te beperken tot kantoorgebouwen of superconstructies.' Hij had haar ook toevertrouwd dat hij altijd al een vliegveld had willen bouwen, maar daarvoor moest hij gelieerd blijven aan een groot bureau. De andere dingen die hij heel graag deed, kon hij gemakkelijk doen vanuit een klein eenmanskantoor. 'Het klinkt alsof je het komende halfjaar nog heel wat te overdenken hebt... en ook nog wat plezier hebt in te halen. Het klinkt niet alsof je de laatste tijd veel plezier hebt gehad, hè?' vroeg ze met een schittering in haar ogen. Alles wat hij had gezegd over New York en zelfs de maanden ervoor, klonk vreselijk. 'Volgens mij is skiën in Vermont een goed idee. Misschien krijg je zelfs wel de tijd om iets stouts uit te halen.' Hij bloosde echt door de manier waarop ze het zei. Ze lachten allebei.

'Ik kan het me niet voorstellen na al die jaren. Sinds de dag dat ik Carole ontmoette, heb ik niet meer naar een andere vrouw gekeken.'

'Dan wordt het misschien wel tijd,' zei ze beslist.

Hij deed de afwas en zij borg daarna het bestek en het servies op. Terwijl zij met elkaar praatten, lag Glynnis bij het vuur te slapen. Het was een gezellig samenzijn en toen hij ten slotte mevrouw Palmer welterusten zei en naar boven ging, had hij nauwelijks nog de tijd om zijn tanden te poetsen en zich uit te kleden voor hij in slaap viel in het enorme en gezellige bed. Voor het eerst in maanden sliep hij als een roos.

Het was al na tienen toen hij de volgende dag wakker werd. Hij geneerde zich een beetje dat hij zo lang had geslapen. Maar hij hoefde nergens naartoe, hoefde niets te doen, had geen verplichtingen. Er was geen enkele reden dat hij bij het aanbreken van de dag uit bed sprong en naar kantoor stoof. Nadat hij zich aangekleed had, keek hij uit het raam. Er was gisteravond een hele vracht sneeuw naar beneden gekomen en hij was verbaasd toen hij zag dat het nog steeds sneeuwde. Het idee om naar Vermont te rijden, trok hem niet erg aan, maar hij wilde ook niet langer blijven dan gewenst was. Volgens hem kon hij beter verder gaan, ook al betekende dat logeren in een ander hotel of pension in Deerfïeld. Maar toen hij beneden kwam, trof hij mevrouw Palmer druk bezig aan. De keuken was smetteloos, Glynnis lag weer te slapen bij het vuur en hij rook koekjes in de oven. 'Havermout?' vroeg hij terwijl hij de buitengewoon smakelijke geuren die uit haar oven kwamen, opsnoof.

'Precies.' Ze glimlachte en schonk een kop koffie voor hem in. 'Het stormt buiten behoorlijk,' zei hij terwijl hij naar de sneeuw keek die tegen het raam joeg en ze knikte. Skiën zou absoluut niet leuk zijn, als hij daar ooit aankwam.

'Heb je haast om naar Vermont te gaan?' vroeg ze bekommerd. Uit wat hij had gezegd, meende ze niet dat hij een afspraak met iemand had. Maar misschien had hij het haar niet verteld. Misschien was er wel een jonge vrouw die hij uit discretie niet had genoemd. Ze hoopte dat het niet zo was. Ze hoopte dat hij nog een tijdje langer zou blijven.

'Ik heb niet echt haast,' legde hij uit, 'maar ik ben ervan overtuigd dat u nog andere dingen te doen hebt. Ik zat eraan te denken naar Deerfield door te rijden.' Maar terwijl hij dat zei, kon hij zijn teleurstelling nauwelijks verbergen. 'Ik ben ervan overtuigd dat u nog dingen voor Kerstmis te regelen hebt,' zei hij beleefd. Ze schudde haar hoofd en probeerde te verbergen hoe verlaten ze zich voelde. Het was echt dwaas, vermaande ze zichzelf, ze kende hem amper en uiteindelijk zou hij toch moeten vertrekken. Ze kon hem niet eeuwig in Shelburne Falls gevangen houden, hoewel ze dat misschien wel leuk had gevonden.

'Ik wil je plannen niet dwarsbomen,' zei ze terwijl ze probeerde niet wanhopig te klinken, want dat was ze niet. Maar ze was al zo lang zo alleen geweest en ze was zo dankbaar voor zijn gezelschap. Het praten met hem was als een geschenk uit de hemel. 'Maar ik zou heel gelukkig zijn als je hier bleef,' zei ze elegant. 'Het is geen moeite. Eigenlijk...' ze zag er heel kwetsbaar uit en op een vreemde manier jong. Hij kon zich makkelijk voorstellen hoe ze er als jonge vrouw uit had gezien en hij kon duidelijk zien dat ze heel knap was geweest. 'Voor mij ben je prettig gezelschap, Charles. Ik heb genoten van het eten samen, hoewel ik me kan voorstellen dat je je meer vermaakt met jongere vrienden... maar je bent van harte welkom om hier te blijven... ik heb helemaal geen plannen...' Alleen maar om Kerstmis te overleven, fluisterde haar hart.

'Weet u het zeker? Ik stond me niet bepaald te verheugen om verder te rijden, maar ik wil u niet tot last zijn.' Het was eenentwintig december, vier dagen voor Kerstmis, een dag die ze allebei vreesden hoewel ze het geen van tweeën zeiden.

'Je moet in deze storm nergens heen,' zei ze vastberaden en ze zag dat hij al overtuigd was. Ze voelde zich enorm opgelucht dat ze hem niet kwijtraakte. Ze wenste dat hij altijd kon blijven, maar zelfs een paar dagen vormden een aangename onderbreking. Ze was in jaren niet zo gelukkig geweest en er waren dingen in de buurt die ze hem graag wilde laten zien, huizen waarvan ze wist dat hij erin geïnteresseerd zou zijn, een oude brug, een afgelegen fort, minder bekend dan dat in Deerfield. Er waren indiaanse monumenten die ze hem ook graag wilde laten zien, omdat ze, na wat hij gisteravond had gezegd, wist dat hij daar ook geïnteresseerd in zou zijn, maar het was onmogelijk die nu te laten zien door het slechte weer. Misschien dat hij, met een beetje geluk, van de zomer weer op bezoek kwam. Ondertussen was er een heleboel te doen en ze straalde toen ze hem ontbijt serveerde. Hij voelde zich een beetje opgelaten dat hij zich door haar liet bedienen. Ze was meer dan een pensionhoudster. Het leek wel alsof hij op bezoek was bij de moeder van een vriend en bijna was het alsof hij Jimmy had gekend en hierheen was gekomen om haar op te zoeken.

Ze praatte over huizen in de streek en hij stelde vragen nadat hij het vuur voor haar in de keuken had opgestookt. Toen draaide ze zich naar hem om met een blik die hem intrigeerde. Er stond een lichtje in haar ogen dat hij daar niet eerder had gezien, iets gelukkigs en jongs alsof ze een geheim bewaarde.

'U ziet er heel ondeugend uit,' zei hij met een glimlach. Hij stond op het punt zijn jas aan te trekken en naar buiten te gaan om nog wat hout voor haar te halen. Gewoonlijk wachtte ze tot een van de zoons van de buren aanbood het te doen. Maar zolang Charlie er was, wilde hij alles doen wat hij kon om haar te helpen. Ze verdiende het. En toen hij naar haar keek, glimlachte ze nog steeds, en hij vroeg zich af wat ze dacht. 'U ziet eruit als de kat die de kanarie opgevreten heeft.'

'Ik moest net aan iets denken... iets dat ik je wil laten zien... Ik ben er lang niet geweest, maar het is me heel dierbaar. Het is een huis dat ik van mijn grootmoeder heb geërfd. Haar grootvader heeft het in 1850 gekocht. Roland en ik hebben daar een paar jaar gewoond, maar hij heeft er nooit zoveel van gehouden als ik. Hij vond het te afgelegen en een beetje te onpraktisch. Hij gaf er de voorkeur aan in de stad te wonen, dus bijna vijftig jaar geleden kochten we dit huis, maar ik heb mezelf er nooit toe kunnen brengen dat andere te verkopen. Ik heb het gewoon gehouden, als een juweel dat ik bewaarde zonder dat ik het kon dragen. Zo af en toe haal ik het te voorschijn, poets het op en kijk ernaar. Het heeft iets heel speciaals...' Ze keek bijna verlegen toen ze het zei. 'Ik zou het heel leuk vinden als je het zag.' Ze praatte erover alsof het een voorwerp was, of een kunstwerk, mogelijk zelfs een schilderij of een sieraad. Hij kon nauwelijks wachten om het te zien. Ze zei dat het in de heuvels stond en ze vroeg zich af of ze daar met de sneeuw konden komen, maar ze wilde het proberen. Ze leek ervan overtuigd dat hij het mooi zou vinden en hij wilde er heel graag met haar naartoe. Hij had die dag niets anders te doen. En als het voor haar zo veel betekende, wilde hij het zien. Oude huizen hadden hem altijd geboeid.

Ze zei dat dit huis rond 1790 was gebouwd door een bekende Fransman uit de streek. Hij was een graaf en een neef van Lafayette en hij was in 1777 met Lafayette naar de Nieuwe Wereld gekomen, maar veel meer zei ze niet over hem, behalve dat hij het huis voor een dame had gebouwd.

Na de lunch gingen ze eindelijk op weg. Ze namen zijn auto omdat die groter was dan die van haar en zij het heerlijk vond om door hem gereden te worden. Onderweg wees ze naar verscheidene boeiende bezienswaardigheden en ze vertelde hem nog meer verhalen uit de streek, maar ze zei heel weinig over het huis waar ze naartoe gingen. Het lag acht kilometer van haar huis vandaan, had ze gezegd, en het zag uit over de Deerfield River. Toen ze in de buurt kwamen, vertelde ze hem dat ze daar als klein meisje veel was geweest en dat ze er altijd dol op was geweest. Voor ze het erfde, had niemand van haar familie echt in het huis gewoond, maar het was nu bijna honderdvijftig jaar in bezit van de familie.

'Het moet heel bijzonder zijn. Hoe komt het dat niemand van u daar ooit heeft gewoond?' Hij vroeg zich af of het gewoon onpraktisch was of dat er nog meer aan vastzat, en de manier waarop ze erover sprak, wekte zijn nieuwsgierigheid.

'Het is bijzonder. Het heeft een eigen ziel, er zit een ongelooflijk gevoel in. Het lijkt alsof je nog steeds de vrouw kunt voelen voor wie het was gebouwd. Ik probeerde jaren geleden Jimmy en Kathleen zover te krijgen het als zomerhuis te gebruiken, maar Kathleen haatte het. Jimmy vertelde haar een heleboel onzin over geesten en maakte haar doodsbang en ze wou daar nooit meer zijn. Het is jammer, het is de meest romantische plek waar ik ooit ben geweest.' Hij glimlachte toen ze dat zei, maar hij had het grootste deel van zijn aandacht nodig om de sneeuw de baas te blijven terwijl ze daarheen reden. De storm was echt hevig geworden en de wind joeg de sneeuw op tot hoge wallen langs de kant van de weg.

Ze reden tot ze niet meer verder konden en mevrouw Palmer vertelde hem waar hij de auto kon parkeren. Hij zag alleen maar bomen om zich heen en maakte zich zorgen dat ze verdwaald konden raken. Zij glimlachte alleen maar terwijl ze haar jas dicht om zich heen trok en wenkte. Ze wist precies waar ze naartoe ging.

'Ik voel me net Hans en Grietje in het bos,' zei hij, en ze lachten. 'U had me moeten vertellen broodkruimels mee te nemen,' zei hij, met zijn hoofd gebogen, terwijl hij haar vasthield opdat ze niet zou vallen. Hij hield een stevige hand onder haar elleboog, maar ze was sterk en kwiek en ze was eraan gewend hier onder alle weersomstandigheden te komen, hoewel ze er tegenwoordig nog maar zelden kwam. Maar alleen al hier te zijn, deed haar glimlachen en ze keek hem aan alsof ze op het punt stond hem een cadeautje te geven. 'Wie was de vrouw voor wie het werd gebouwd?' vroeg hij terwijl zij verder liepen met het hoofd gebogen tegen de wind. Hij herinnerde zich dat ze had gezegd dat een Fransman het had gebouwd voor een vrouw.

'Ze heette Sarah Ferguson,' zei ze terwijl ze hem vasthield zodat ze niet zou struikelen. Hij liep dicht tegen haar aan. Ze waren als moeder en zoon en hij maakte zich een beetje zorgen om haar. De storm was de laatste paar minuten heviger geworden en hij was echt bezorgd dat ze in het bos zouden verdwalen. Mochten ze over een bestaand pad lopen, dan merkte hij er niets van, maar zij wel. Ze aarzelde geen moment. Toen begon ze hem Sarahs geschiedenis te vertellen. 'Ze was een opmerkelijke vrouw. Ze kwam in haar eentje uit Engeland. De verhalen over haar zijn heel geheimzinnig en heel romantisch. Ze ontvluchtte een man die verschrikkelijk voor haar was... de graaf van Balfour...' Alleen al het horen van de woorden klonk Charlie exotisch in de oren. 'Zij was de gravin van Balfour toen ze hier in 1789 kwam.'

'Hoe heeft ze de Fransman leren kennen?' vroeg Charlie, nu geïntrigeerd. Er was iets met de manier waarop ze de geschiedenis vertelde, met kleine aanknopingspunten en slechts de vaagste aanwijzingen over wat erachter lag, die hem meedogenloos in de ban van het verhaal deed raken.

'Dat is een heel lang verhaal. Ik ben altijd gefascineerd geweest door haar,' zei Gladys Palmer terwijl ze hem aankeek met ogen als spleetjes in de storm, 'ze was een vrouw van onmetelijke kracht en moed.' Maar voor ze nog meer kon zeggen, weken de bomen plotseling uiteen en bevonden ze zich op een kleine open plek. Zelfs in de sneeuw had ze het pad waarop ze liep precies geweten en Charlie merkte dat hij naar een prachtig gebouwd, perfect geproportioneerd klein château stond te kijken dat recht tegenover hen stond. Het bevond zich naast een klein meer dat volgens Gladys ooit vol zwanen had gezeten, maar die waren nu allang verdwenen. Zelfs op een afstand, in de verblindende sneeuw, was Charlie zich heel goed bewust van de buitengewone schoonheid van de lokatie. Hij had nog nooit zoiets gezien. Zoals het daar stond, leek het op een prachtig klein juweel, en toen ze er bijna eerbiedig naartoe liepen, kon hij nauwelijks wachten naar binnen te gaan.

Gladys straalde toen ze de trap opliepen en hij was geschokt toen hij zag dat die van marmer was. Terwijl ze de oude koperen sleutel te voorschijn haalde en in het slot stak, keek ze over haar schouder naar Charlie.

'Een van de meest opmerkelijke dingen aan het huis is dat François de Pellerin het helemaal heeft laten bouwen door de indianen en plaatselijke vaklui. Hij liet ze alles zien en leerde hun hoe het werk gedaan moest worden. Het ziet eruit alsof het helemaal door meester-ambachtslieden is gebouwd die uit Europa zijn overgebracht.'

Ze stapten naar binnen en bevonden zich meteen in een andere wereld. De plafonds waren hoog, de vloeren ingelegd en prachtig, en in elk vertrek waren hoge, sierlijke dubbele deuren die van elke kamer een verbinding naar buiten gaven, marmeren schouwen, en de verhoudingen van elke kamer waren perfect. Het was zo mooi dat Charlie zich makkelijk kon voorstellen dat het gevuld was met gracieuze, elegante mensen, schitterend zonlicht, extravagante bloemen en lieftallige muziek. Het was als een reis terug in de geschiedenis en toch deed de warmte en schoonheid van het huis je wensen te kunnen gaan zitten en gewoon daar te zijn. Charlie had zich nog nooit ergens zo gevoeld en hij kon alleen maar om zich heen kijken en staren. Zelfs de kleur van de muren was perfect. Er waren warme crèmekleuren, botergelen en bleekgrijzen, blauw als de zomerhemel voor de eetkamer en een bleke perzikkleur voor wat kennelijk Sarahs boudoir was geweest. Het was het mooiste huis dat hij ooit had gezien en hij kon het zich alleen maar voorstellen vol lachende, liefdevolle en vrolijke mensen.

'Wie was zij?' fluisterde hij eerbiedig terwijl zij van de ene kamer naar de andere liepen. Hij keek verrast op toen hij muurschilderingen zag en bladgoud waarmee de plafonds waren versierd. Alles was van een uiterst verfijnde smaak, op elk detail was gelet en het was uitgevoerd met de uiterste perfectie. Charlie wilde een beeld van haar in zijn geest vormen terwijl zij stonden in wat haar slaapkamer was geweest. Was ze mooi, was ze jong, was ze oud? Waarom had de Franse graaf dit kleine, perfecte paleis voor haar gebouwd? Wat was ze geweest dat hij zo buitensporig van haar had gehouden? Charlie wist alleen dat hij een graaf was geweest en zij een gravin, maar hier zat nog zoveel meer aan vast. Iets aan de schoonheid en de bezieling van het huis vertelde hem, zonder het werkelijk te zeggen, dat het echte mensen waren geweest. Plotseling hunkerde hij naar informatie over hen, maar Gladys was heel spaarzaam in wat ze hem vertelde.

'Ze hebben me verteld dat Sarah Ferguson heel mooi was. Ik heb alleen maar een tekening van haar gezien en een miniatuurtje dat ze in het museum van Deerfield hebben. Ze was nogal bekend in de streek. Toen ze hier kwam, kocht ze een boerderij en ze woonde er alleen, wat kennelijk nogal wat opschudding veroorzaakte... En toen hij dit huis voor haar bouwde, woonden ze samen voordat ze getrouwd waren, wat door de bewoners hier in hun tijd als uiterst schokkend werd ervaren.' Hij glimlachte door wat ze zei en wenste dat hij haar had kunnen zien. Hij wilde meteen naar het plaatselijke historisch archief en zoveel mogelijk over haar lezen. Maar de graaf die het huis voor haar had gebouwd, fascineerde hem net zo hevig als zij.

'Wat is er uiteindelijk met hen gebeurd.' Gingen ze terug naar Europa of zijn ze gebleven.''

'Hij stierf en zij woonde daarna nog vele jaren in dit huis. Ze is nooit weggegaan. Ze stierf hier.' Ze is begraven op een kleine open plek niet ver van het huis. 'Er is vlakbij een waterval die volgens de indianen heilig is en waar ze elke dag naartoe wandelden. Hij was erg betrokken bij de indianen en zeer gerespecteerd door alle stammen uit de streek. Lang voordat hij met Sarah trouwde was hij getrouwd met een Irokese vrouw.' Alleen al door naar haar te luisteren, vulde Charlies geest zich met nog meer vragen.

'Hoe leerden ze elkaar dan kennen, als ze allebei met iemand anders waren getrouwd?' Hij was gefascineerd en beduusd en hij wilde er alles over weten, maar zelfs Gladys kende niet alle details.

'Passie bracht hen samen, veronderstel ik. Volgens mij waren ze niet veel jaren samen, maar ze voelden duidelijk een grote liefde voor elkaar. Het moeten allebei heel opmerkelijke mensen zijn geweest. Jimmy zweert dat hij haar hier heeft gezien in de zomer dat ze in het huis zaten, maar ik denk niet echt dat het zo is. Ik had hem waarschijnlijk gewoon te veel verhalen verteld. Soms kan dat een illusie creëren.' Het was een illusie die Charlie heel graag zou hebben ervaren. Iets aan het huis en de omgeving en de gevoelens erbij overweldigde hem bijna, waardoor hij alles over Sarah Ferguson wilde weten. Bijna leek ze op een vrouw uit een droom en plotseling wilde hij haar wanhopig graag vinden.

'Het is het mooiste huis dat ik ooit heb gezien,' zei Charlie toen hij weer van de ene kamer naar de andere liep. Het lukte hem niet zich ervan los te maken en toen ze weer naar beneden liepen, ging hij op de trap zitten om het gewoon allemaal op zich in te laten werken en om na te denken.

'Ik ben blij dat je het mooi vindt, Charles.' Gladys Palmer zag er heel blij uit. Het huis betekende zo veel voor haar, en had dat altijd gedaan. Zelfs haar man had het nooit echt begrepen en haar zoon had haar er altijd mee geplaagd. Maar ze voelde daar iets wat onmogelijk uit te leggen viel, of te delen, tenzij de ander het ook voelde. Het was duidelijk dat Charles het voelde. Hij was zo ontroerd dat hij nauwelijks kon praten toen Gladys naar hem keek. Het leek alsof hij daar met zijn eigen ziel communiceerde. Hij voelde een soort rust die hij al jaren kwijt was, en voor het eerst sinds maanden had hij een gevoel alsof hij thuis was gekomen op een plek die hij had gezocht. Gewoon daar zitten en naar de sneeuw kijken en naar de vallei ver beneden hem gaven hem een gevoel dat hij nooit eerder had ervaren, en hij wist alleen maar dat hij hier niet weg wilde. Zijn ogen waren vervuld met iets dat van heel diep kwam, en toen hij haar aankeek, wist ze precies wat hij voelde.

'Ik weet het,' zei ze zacht en ze pakte zijn hand in die van haar. 'Dat is de reden dat ik het nooit heb verkocht.' Ze hield meer van dit huis dan enig ander waarin ze had gewoond. Haar huis in de stad was op een eigen manier prachtig en gerieflijk, maar het miste de charme, gratie of bezieling die dit huis uitstraalde. Dit huis had een eigen geest en het was nog steeds gevuld met de warmte en de schoonheid van die opmerkelijke vrouw die hier had gewoond. Gladys wist dat het altijd zo zou zijn. Ze had een onuitwisbare indruk achtergelaten op alles wat ze hier had aangeraakt en de liefde van François voor haar had alles doordrenkt met licht en magie. Het was een buitengewone plek en Gladys was geschokt door Charlies volgende woorden, maar toch niet helemaal. Ze vroeg zich af of dat de reden was waarom ze zich gedwongen had gevoeld met hem hiernaartoe te gaan.

'Wilt u het aan mij verhuren?' vroeg hij met een smekende blik in zijn ogen. Hij had nog nooit iets zo hevig gewild als hier wonen. Hij geloofde dat huizen een eigen ziel, noodlot en hart hadden en hij kon voelen dat dit huis contact met hem zocht zoals geen huis ooit eerder had gedaan, zelfs niet het huis in Londen waar hij zoveel van had gehouden. Dit was heel anders. Hij had er direct een band mee gevoeld, om redenen die hij niet begreep, bijna alsof hij de mensen die hier hadden gewoond, had gekend. 'Ik heb nooit iets zo sterk gevoeld,' probeerde hij aan haar uit te leggen en ze keek hem peinzend aan. Ze had het nooit aan iemand willen verhuren. Ze had daar vijftig jaar geleden zelf nauwelijks langer dan een jaar gewoond, en Jimmy en zijn gezin hadden er een paar maanden doorgebracht, maar buiten dat was het letterlijk onbewoond geweest sinds Sarah Ferguson hier had gewoond. Niemand van Gladys' familie had echt in het kleine château gewoond. Ze hadden het alleen maar in hun bezit gehad, als een curiositeit en een investering. Ze hadden er zelfs over gedacht er een museum van te maken, maar dat was nooit gebeurd. En alles in overweging genomen, bleef het tamelijk opmerkelijk dat het nog in zo'n goede staat verkeerde, maar dat was aan Gladys te danken. Ze had heel veel moeite gedaan om het te onderhouden en bezocht het vaak.

'Ik weet dat het krankzinnig klinkt,' legde Charlie uit in de hoop haar te overtuigen dat hij hier zo wanhopig naar verlangde.

'Maar ik heb het gevoel dat dit de reden is waarom ik hier ben gekomen en we elkaar hebben ontmoet... alsof het zo moest zijn. Ik heb het gevoel alsof ik thuis ben gekomen,' zei hij vol eerbied, en toen hij naar haar keek, wist hij dat zij hem begreep en ze knikte. Er was een reden waarom hun wegen elkaar gekruist hadden, een reden waarom hij hierheen was gekomen. Hun levens waren zo gescheiden, ze scheelden jaren en toch hadden ze elkaar zo veel te geven. Zij was zo veel mensen en dingen kwijtgeraakt en hij had Carole verloren. Ze waren allebei alleen, maar hun levens waren samengekomen om aan elkaar iets kostbaars en zeldzaams te geven. Het was de kracht van het noodlot die ze geen van beiden volledig begrepen en toch voelden ze de kracht ervan terwijl ze daar stonden. Hij was uit Londen gekomen en daarna uit New York en het was alsof zij op hem had gewacht. Hij was haar kerstcadeau en nu wilde ze hem iets geven en ze wist dat hij, als ze het deed, bij haar in de buurt zou blijven. In ieder geval een tijdje, voor haar lang genoeg om een paar maanden... een jaar... misschien langer van zijn gezelschap te genieten. Meer wilde ze niet. Hij was niet de zoon die ze was kwijtgeraakt, maar hij was een speciaal geschenk. Hij was zo onverwachts bij haar gekomen en nu kon ze hem niet weigeren. Ze wist dat hij ervoor zou zorgen. Het was overduidelijk dat hij ervan hield. Niemand in haar familie had ook maar enigszins dat gevoeld wat hij voelde. Alleen zij.

'Goed,' zei ze rustig terwijl ze haar hart iets voelde bewegen. Het aan hem verhuren was een daad van vertrouwen, maar ze wist dat hij de omvang van het geschenk besefte en dat hij er al van hield. Zonder verder nog een woord tegen haar te zeggen, liep hij op haar af, sloeg zijn armen om haar heen in een stevige omhelzing en hij kuste haar zoals hij zijn moeder gekust zou hebben. Haar ogen stonden vol tranen toen ze zich van hem losmaakte, maar ze glimlachte en hij straalde.

'Dank u,' zei hij terwijl hij naar haar keek met een uitdrukking van onverhulde opwinding. 'Dank u... Ik beloof u, ik zal er goed voor zorgen...' Hij was bijna sprakeloos van verrukking terwijl zij samen in de prachtige salon stonden en uit de ramen keken naar de sneeuw die stil naar de vallei beneden viel.

4

Charlie ging de volgende dag naar alle plaatselijke winkels van Shelburne Falls en voor wat hij daar niet kon vinden, ging hij naar de winkels van Greenfield. Mevrouw Palmer had voor hem een antiek bed in haar opslagruimte boven de garage en een paar bescheiden meubeltjes, een kast, een paar stoelen en een oude, verweerde eettafel. Hij hield vol dat dit alles was wat hij nodig had. Hij had het huis voor een jaar van haar gehuurd en er was geen enkele reden waarom hij niet de komende paar maanden in Shelburne Falls zou kunnen blijven, of hij nu uiteindelijk wel of niet terugging naar Londen of New York. Hij was gefascineerd door alles. En als hij weer terugging naar Whittaker en Jones, kon hij in de weekends uit New York hiernaartoe komen. Wat zijn plannen ook waren, hij wist dat mevrouw Palmer hem niet aan zijn afspraak zou houden als hij die veranderde. Ook wist hij dat hij, als hij wilde, toestemming had hier minstens een jaar te blijven. Ze scheen blij met de overeenkomst die ze samen hadden gesloten.

Ze leken twee gelukkige kinderen toen ze terugreden naar haar huis. Hij sprak geanimeerd over alles wat hij nodig had. Hij nam haar mee uit eten om het te vieren en drie dagen voor Kerstmis ging hij naar Deerfield voor zijn laatste inkopen. Hij stopte ook even bij een kleine juwelier en kocht een mooi setje paarlen oorbellen voor mevrouw Palmer.

Op drieëntwintig december betrok hij het huis en toen hij daar bewonderend naar het uitzicht stond te kijken, kon hij zijn geluk niet op. Hij was nog nooit ergens geweest waar het zo overweldigend mooi en zo vredig was. De hele avond was hij bezig om alle hoeken en gaten te verkennen. De halve nacht bleef hij op om zijn spullen uit te pakken en zich te installeren, hoewel hij maar weinig bij zich had. Hij had zelfs nog geen telefoon en hij was blij dat het zo was. Hij wist dat hij, als hij hem wel had gehad, in de verleiding zou zijn gekomen om Carole te bellen, vooral nu met de kerst.

Op de ochtend van de dag voor Kerstmis stond hij bij het raam van zijn slaapkamer naar het uitzicht te kijken. Hij voelde zich melancholisch toen hij aan de andere kerstvieringen terugdacht. Hij herinnerde zich dat hij een jaar geleden nog met haar was geweest. Zuchtend wendde hij zich van het raam af.

Maar de eerste nacht in zijn nieuwe huis was heel rustig verlopen. Er waren geen problemen geweest, geen vreemde geluiden. Hij glimlachte om de spookverhalen waarmee volgens mevrouw Palmer haar zoon hen allemaal had geplaagd, en zijn bewering dat hij Sarah werkelijk had gezien. Charlie was nog steeds door haar gefascineerd en hij wilde zoveel mogelijk over haar weten. Hij had zichzelf al beloofd direct na Kerstmis naar de plaatselijke bibliotheek te gaan en naar het historisch archief. Hij wilde zoveel mogelijk lezen over Sarah en François. Hij verlangde ernaar alles te weten wat er over hen te weten viel.

Hoewel Shelburne Falls duidelijk een rustig plaatsje was, was er voor Charlie een heleboel te doen. Hij had een tekenblok gekocht, een paar pennen en kleurkrijten en stond te popelen om naar buiten te gaan en een paar tekeningen te maken. Hij had al een paar schetsen van het huis gemaakt, uitgaand van een paar ideeën, en de snelle tekeningen had hij vanuit verschillende hoeken gemaakt. Het was zelfs voor hem verbazend hoeveel hij ervan hield. Gladys Palmer was verrukt het te horen toen hij langskwam voor een bezoekje.

Toen hij op kerstavond naar haar toe ging om bij haar te gaan eten, had ze drie vrienden op bezoek. Toen die weg waren, kon hij alleen nog maar over het huis praten. Hij had al een paar verborgen ruimtes gevonden en iets waarvan hij dacht dat het een verborgen kast was, en hij snakte ernaar om naar de zolder te gaan. In haar oren klonk hij als een jongen en ze lachte terwijl ze naar zijn gebabbel luisterde.

'Wat denk je daar te zullen vinden?' vroeg ze plagend. 'Een geest? Haar juwelen? Een brief van haar aan François? Of misschien een brief aan jou? Dat lijkt me wat!' Ze kon de verleiding niet weerstaan wat te plagen. Ze was gelukkig dat ze haar liefde voor het huis met iemand kon delen. Haar hele leven al was ze daar naartoe gegaan om te kijken, en om wat na te denken en te dromen. Het was altijd de plek geweest waar ze naartoe ging om troost te vinden. Toen Jimmy stierf had ze daar een heleboel stille middagen doorgebracht. Hetzelfde had ze weer gedaan toen ze Roland kwijtraakte. Het had haar altijd geholpen als ze daar naartoe ging. Het leek wel alsof Sarahs weldadige aanwezigheid haar gekwelde geest tot rust bracht.

'Ik wou dat ik ergens een tekening van haar kon vinden. Ik zou het heerlijk vinden om te weten hoe ze eruitzag. U zei dat u een keer een tekening van haar hebt gezien,' herinnerde hij zijn nieuwe vriendin. Ze had hem een fantastisch cadeau gegeven, haar vertrouwen en het pareltje van een château dat door François voor Sarah was gebouwd. 'Waar was dat?'

Ze dacht er lang over na terwijl ze hem de veenbessensaus aangaf. Ze had een heerlijke kerstkalkoen voor hem bereid en hij had een fles wijn meegebracht. Die nacht ging hij weer in het château slapen, en hij was van plan de volgende dag terug te komen om Gladys de paarlen oorbellen te geven. Maar toen ze hem aankeek, wist ze het eindelijk weer. 'Ik weet bijna zeker dat het historisch archief een boek over haar heeft. Ik denk dat ik daar de tekening heb gezien. Ik weet het niet zeker, maar ik ben er bijna van overtuigd.'

'Na de kerst ga ik erheen om te kijken.'

'Ik zal de boeken die ik heb ook nakijken,' beloofde ze Charlie. 'Misschien heb ik een paar boeken over hen. François de Pellerin was in de tweede helft van de achttiende eeuw een tamelijk belangrijk figuur in dit deel van de wereld. De indianen beschouwden hem allemaal als een van hen en hij was de enige Fransman hier in de buurt die zowel bij de kolonisten als bij de indianen echt geliefd was. Volgens mij werd hij zelfs erg gerespecteerd door de Britten, wat echt een prestatie was voor een Fransman.'

'Waarom kwam hij hiernaartoe?' vroeg Charlie weer. Hij vond het heerlijk alles te horen wat zij erover wist. 'Ik neem aan dat hij hier aanvankelijk door de Onafhankelijkheidsoorlog is terechtgekomen. Maar er moet een andere reden zijn geweest dat hij is gebleven.'

'Misschien alleen maar door zijn Irokese vrouw... of misschien door Sarah. Ik herinner me geen bijzonderheden. Ik was altijd meer door haar geïntrigeerd, hoewel ik het in het begin heerlijk vond om over allebei verhalen te horen. Mijn grootmoeder vond het prachtig om erover te praten. Soms dacht ik dat ze een beetje verliefd was op François door alles wat ze van hem wist. Haar grootvader had hem in het echt ontmoet. Hij stierf heel lang voor Sarah.'

'Dat is heel triest voor haar,' zei Charlie stil. Ze waren voor hem zo echt, maar hij had ook over mevrouw Palmer zitten nadenken, over hoe eenzaam ze moest zijn geweest nadat haar man stierf.

Maar in ieder geval had ze nu Charlie om haar af te leiden. Ze had vrienden in Shelburne Falls, een heleboel. Maar Charlie was nieuw, en heel bijzonder.

'Vertel eens, Charles, ga je nog altijd skiën?' vroeg ze toen ze appeltaart met zelfgemaakt vanille ijs aten. Deze keer had hij niet voor haar gekookt. Hij had het de hele middag te druk gehad met het inrichten van zijn huis en het eten was al klaar toen hij arriveerde, gekleed in een donker pak met een das. Mevrouw Palmer droeg een zwartzijden jurk die haar echtgenoot twintig jaar ervoor voor haar in Boston had gekocht en de parels die hij haar bij hun huwelijk had gegeven. Voor Charlie zag ze er beeldschoon uit. Hij was blij bij haar te zijn. Deze Kerstmis met haar gaf hem de familie die hij niet meer had en voor haar deed hij hetzelfde. Ze waren een mooi paar samen en ze voelden zich heel gelukkig bij elkaar. Hij besefte dat hij, door alle opwinding van het betrekken van het huis, het skiën helemaal was vergeten.

'Misschien na nieuwjaar,' zei hij vaag, en ze glimlachte. Hij zag er zoveel gelukkiger en zoveel ontspannener uit dan toen hij hier was aangekomen. Hij leek nu jonger en een beetje zorgelozer. Hij was iets van die gekwelde, gemartelde uitdrukking kwijt die hij het afgelopen jaar had gehad. 'Het lijkt me zo jammer om nu weg te gaan,' zei hij afwezig. Vermont was een eind van Shelburne Falls vandaan en om daarnaartoe te gaan leek heel wat minder aantrekkelijk. Hij wilde zijn nieuwe vriendin en zijn huis nog niet achterlaten.

'Waarom ga je niet naar Charlemont? Het is maar twintig minuten hiervandaan. Ik weet niet of het skiën daar net zo goed is, maar je zou het kunnen proberen. Je kunt altijd later nog naar Vermont gaan.' Als de opwinding over het huis wat was afgenomen en hij zich minder verplicht voelde daar te zijn. Ze begreep het helemaal.

'Dat is een fantastisch idee,' beaamde hij. 'Misschien ga ik over een paar dagen.' Het was keurig geregeld allemaal. Hij had zelfs een skipiste op twintig minuten van zijn voordeur. Hij had werkelijk de perfecte lokatie gevonden.

Die avond praatten ze weer lang met elkaar. Het was voor allebei een moeilijke tijd en geen van beiden wilden ze het loslaten om alleen te blijven met alle verdriet en demonen. In hun leven hadden ze allebei te veel pijn gekend, vooral zij, zodat ze geen van beiden kerstavond alleen wilden doorbrengen. Charlie vertrok pas toen hij er zeker van was dat zij naar bed wilde. Hij kuste haar zacht op de wang, bedankte haar voor het eten en liet zichzelf vervolgens uit terwijl Glynnis hem kwispelstaartend nakeek.

Hij liep door de verse, knerpende sneeuw. Hij was kniediep, zelfs op de weg, en langs de weg naar Deerfield lag de sneeuw zelfs tot boven zijn hoofd. Het was in de buurt van zijn château op sommige plaatsen zelfs nog hoger. Hij vond het heerlijk om het te zien. De wereld zag er zo puur en zo idyllisch uit nu alles bedekt was met het gladde, witte katoen. Terwijl hij naar huis reed zag hij hazen door de sneeuw schieten en een hert dat naar hem keek vanaf de zijkant van de weg. Het leek alsof alle mensen waren verdwenen en er alleen nog maar dieren, sterren en engelen overgebleven waren.

Hij bereikte de weg naar zijn château gemakkelijk en liet de wagen achter op een plek waar hij de volgende dag zeker weg zou kunnen rijden en ging de rest van de weg te voet, precies zoals hij had gedaan met al zijn voorraden en zoals de mannen hadden gedaan die hij had gehuurd voor die paar meubelstukken die hij van haar had geleend. Maar het ongemak kon hem niet schelen. Hierdoor leek het huis zelfs nog afgelegener en de plek waar hij zich bevond nog specialer.

Hij neuriede in zichzelf terwijl hij door de nacht verder liep en hij voelde zich vrediger dan hij in lange tijd was geweest. Het was verbazend hoe het lot of het leven of God het voor hem had geregeld en een plek had gevonden waar hij kon genezen en denken en gewoon kon zijn. Charles wist zonder enig moment van twijfel dat zijn huis precies was wat hij nodig had. En toen hij de koperen sleutel in het slot ronddraaide en naar binnen liep, voelde hij hetzelfde geluk en dezelfde rust die hij hier vanaf het begin had gevoeld. Het leek alsof daar ooit zoveel vreugde had geheerst dat die er twee eeuwen was blijven hangen, en hij kon het nog steeds voelen. Er was niets engs of vreemds of maar enigszins spookachtigs aan. Zelfs diep in de nacht leek het gevuld met licht, liefde en zonneschijn. En hij wist met absolute zekerheid dat het niet alleen kwam door de kleuren van de muren of de afmetingen van de kamers of het uitzicht, het was de sfeer die hij daar voelde. Als hier geesten waren, dan waren het overduidelijk uiterst gelukkige geesten, dacht hij toen hij langzaam naar boven liep en aan mevrouw Palmer dacht. Hij was inmiddels ongelooflijk op haar gesteld geraakt en wenste dat hij iets speciaals voor haar kon doen. Hij dacht eraan een schilderij te maken, misschien van de vallei, geschilderd vanuit zijn slaapkamer. Terwijl hij erover nadacht, liep hij zijn kamer in en deed het licht aan. Toen hij dat deed, schrok hij geweldig. Er stond daar een vrouw en ze keek naar hem. Ze droeg een wit gewaad, hield haar hand naar hem uitgestoken en ze glimlachte. Het leek alsof ze iets tegen hem wilde zeggen, liep vervolgens weg en verdween achter de gordijnen. Ze had lang, gitzwart haar en een huid die zo blank was dat hij op ivoor leek. Hij had duidelijk gezien dat haar ogen blauw waren. Hij had elk detail van haar gezien en hij had geen enkele twijfel over wie zij was of hoe zij daar was gekomen. Dit was geen geest. Dit was een vrouw die zijn huis was binnengekomen, waarschijnlijk om een grap met hem uit te halen en hij wilde weten waar ze naartoe was gegaan en waar ze vandaan kwam.

'Hallo!' Hij sprak hardop in de kamer terwijl hij wachtte tot zij te voorschijn zou komen van achter het gordijn waar hij haar net had gezien. Maar toen ze dat niet deed, besefte hij dat ze zich schaamde. Zo hoorde het ook. Het was een dwaze grap om uit te halen, vooral op Kerstmis. 'Hallo!' zei hij, ditmaal luider, 'wie ben je?' Daarna beende hij door de kamer en trok het gordijn met een lange, snelle beweging weg. Maar daar was niemand. Er klonk geen geluid. En het raam stond open. Hij wist zeker dat hij het had gesloten voor het geval het weer ging sneeuwen als hij weg was, maar hij besefte ook dat hij zich kon vergissen en misschien was vergeten het dicht te doen.

Daarna liep hij naar het volgende gordijn. Er gebeurde iets heel vreemds. Hij wist dat ze ergens in de kamer moest zijn en was zich er vaag van bewust hoe mooi ze was. Maar daar ging het nu niet om. Hij wilde niet dat mensen uit de buurt spelletjes met hem speelden of binnenkwamen door de openslaande deuren. Hij kon zich alleen maar voorstellen dat ze zo was binnengekomen. Die deuren waren heel oud en gingen, ondanks de tweehonderd jaar oude sloten, heel makkelijk open als je ertegenaan duwde. Alles in het huis was nog origineel, al het hang- en sluitwerk, alle voorzieningen, zelfs het glas in de ramen was handgeblazen en je kon de onregelmatigheden en luchtbellen erin zien. Het enige dat er in de afgelopen twee eeuwen was veranderd, waren de elektriciteit en de waterleiding, en zelfs die waren al oud. Gladys had die voor laatst laten nakijken in de jaren vijftig. Charlie had haar al beloofd dat hij het voor haar zou controleren. Het laatste dat zij wilden was wel brand door kortsluiting die het huis kon verwoesten nadat zij en al haar voorouders het zo zorgvuldig hadden geconserveerd. Maar dat was nu niet in zijn gedachten. Het enige waarin hij was geïnteresseerd, was de vrouw die hij in zijn slaapkamer had gezien. Hij controleerde daarna alle gordijnen, de badkamer en de kasten, maar ze was nergens en toch voelde hij, toen hij door de kamer liep, dat hij niet alleen was. Het leek wel alsof zij naar hem keek. Hij wist dat ze daar was, maar hij kon gewoon niet vinden waar ze zich verborgen hield.

'Wat doe je hier?' vroeg hij geërgerd. Hij hoorde geritsel van zijde direct achter zich. Snel draaide hij zich om, bereid om haar te confronteren, maar hij zag niets. Ineens voelde hij een vreemd gevoel van vrede over zich komen, alsof zij zich aan hem had voorgesteld of hij haar had herkend. Plotseling wist hij precies wie hij in zijn kamer had gezien en hij geloofde niet langer dat ze via de openslaande deuren was binnengekomen.

'Sarah?' fluisterde hij. Hij voelde zich plotseling heel dwaas. Als zij het nu eens niet was? Als hij nu eens werkelijk door een levende vrouw werd gadegeslagen, die wachtte om haar vriendinnen te gaan zeggen wat voor een dwaas hij was geweest. Maar dat geloofde hij niet langer. Hij kon haar voelen. Zwijgend bleef hij staan en liet zijn ogen door de kamer gaan. Hij zag niets. Lange tijd bleef hij onbeweeglijk staan. Hij had niet het gevoel dat ze was weggegaan. Hij kon haar nog steeds dicht bij zich voelen. Er klonk geen geluid, er was geen beweging. De vrouw in het witte gewaad was weg. Toch had hij haar duidelijk gezien. Ze had hem recht in de ogen gekeken en naar hem geglimlacht alsof ze hem welkom heette in haar slaapkamer. Hij wist al van Gladys dat hij instinctief de kamer had uitgekozen die zij had gedeeld met François. Het was de kamer waarin ze met hem had geslapen en waar ze volgens Gladys hun kinderen had gebaard.

Hij wilde haar naam weer noemen, maar durfde het niet. Bijna kreeg hij het gevoel alsof ze wist wat hij dacht. Hij voelde geen vijandige aanwezigheid daar en hij was niet bang voor haar. Hij wilde alleen maar dat ze weer verscheen, zodat hij haar nog duidelijker kon zien. Maar wat hij had gezien, stond al in zijn geheugen gegrift en hij wist dat hij haar niet zou vergeten.

Ten slotte liep hij naar de badkamer en kleedde zich uit. Hij had nieuwe pyjama's gekocht omdat het 's nachts koud was in het huis. En zo gekleed kwam hij weer naar buiten. Het verwarmingssysteem werkte goed en overal waren open haarden, maar hij wilde die niet altijd gebruiken. Hij hoopte dat hij haar, als hij terugkwam in de kamer, weer zou zien. Maar dat was niet zo. Na een paar momenten in de kamer te hebben rondgekeken, deed hij voorzichtig het licht uit en stapte in bed. Hij had niet de moeite genomen de rolgordijnen naar beneden te trekken. Hij had geen last van het licht 's ochtends, en terwijl hij in bed lag was de kamer gevuld met maanlicht.

Hoe krankzinnig het ook leek, en hij zou het gehaat hebben het iemand uit te leggen, maar hij kon haar nog steeds in zijn buurt voelen. Hij was zich niet bewust van een andere aanwezigheid in de kamer, alleen van haar. Hij was er absoluut zeker van dat het Sarah was. Sarah Ferguson de Pellerin. De naam klonk zo elegant, en zo edel, precies zoals ze eruit had gezien toen hij haar zag. Ze was van een zeldzame schoonheid. Terwijl hij daar zo aan haar lag te denken, lachte hij om zichzelf, en het geluid van zijn lach vulde de kamer. Zijn leven was het afgelopen jaar beslist veranderd. Hij had kerstavond doorgebracht met een vrouw die bijna zeventig was en de rest van de nacht met de geest van een vrouw die al honderdzestig jaar dood was en die twee eeuwen geleden in de bloei van haar leven was geweest. Het was beslist iets anders dan Kerstmis samen met zijn vrouw in Londen vieren. Hij wist, dat als hij het iemand vertelde, die er absoluut zeker van zou zijn dat hij knetter was geworden. Maar net zo zeker wist hij dat het niet zo was.

Terwijl hij daar aan haar lag te denken en zich herinnerde wat hij zojuist had gezien en dacht aan de ogen die zo helder naar hem hadden gekeken, fluisterde hij in de duisternis weer haar naam. Er kwam geen antwoord. Hij wist niet wat hij van haar verwachtte. Een geluid, een teken. Hij had nooit gehoord van geesten die tegen mensen spraken en toch had ze eruitgezien alsof ze op het punt stond iets te zeggen. Het had geleken alsof ze hem welkom heette en ze had geglimlacht. Deze keer sprak hij helder in het duister.

'Zalig kerstfeest,' zei hij in de stille kamer die ooit van haar en François was geweest... Er kwam geen antwoord, slechts het zoete gevoel van haar aanwezigheid. Na een tijdje was Charlie diep in slaap in het maanlicht.

5

Toen Charlie op eerste kerstdag wakker werd, leek het visioen van Sarah dat hij de avond ervoor had gehad meer dan ooit op een droom en hij besloot meteen dat hij er niemand over zou vertellen. Op z'n minst zou hij beschuldigd worden van drinken. Toch wist hij hoe echt het eruit had gezien, hoe zeker hij was geweest dat ze bij hem in de kamer was. Hij was absoluut zeker van haar aanwezigheid geweest en hij had haar heel duidelijk gezien. Zo duidelijk dat hij ervan overtuigd was geweest dat het een van zijn buren was, wat beslist niet zo was. Hij ging zelfs naar buiten om de sneeuw rond het huis te controleren en daar zag hij geen andere sporen dan die van hemzelf, het huis in en uit. Hij had de nacht ervoor geen bezoekers gehad, tenzij ze met een helikopter waren gekomen en als de kerstman door de schoorsteen binnen waren gekomen. Wat of wie hij ook op kerstavond in zijn slaapkamer had gezien, was zeker niet menselijk. Toch had hij zijn hele leven niet in geesten geloofd. Voor hem was het een ernstig dilemma. Hij wist niet wat hij ervan moest denken en nu, bij helder daglicht, leek het minstens enigszins krankzinnig. Hij dacht dat hij het zelfs niet aan Gladys wilde vertellen. Eigenlijk wist hij, toen hij aangekleed en wel op het punt stond om bij haar op bezoek te gaan, zeker dat hij er niets over zou zeggen. Toen hij over de verse sneeuw liep, bleef hij weer naar sporen uitkijken. Hij zag alleen die van hem. Toen hij in zijn auto stapte, voelde hij het doosje met de paarlen oorbellen veilig weggestoken in zijn zak.

Toen hij bij haar huis aankwam, was Gladys verrukt hem te zien. Ze was net terug van de kerk. Charlie had zelfs gedacht met haar mee te gaan, maar had uiteindelijk besloten het niet te doen. Hij had haar de avond ervoor gezegd niet op hem te wachten. Nadat ze hem hartelijk had omhelsd, gaf ze hem een standje dat hij niet was gekomen.

'Ik ben zo'n heiden, ik jaag waarschijnlijk alle engelen weg.'

'Dat betwijfel ik. Ik denk dat God gewend is aan heidenen. Als we allemaal engelen waren, zou het heel saai worden.' Hij glimlachte tegen haar. Even later gaf hij haar het cadeautje. Heel voorzichtig maakte ze het open, waarbij ze het lint met haar handen gladstreek en daarna het papier zo voorzichtig mogelijk openmaakte om het niet stuk te maken. Hij vroeg zich altijd af waarom mensen dat deden. Wat wilden ze met al dat lint en papier dat ze bewaarden? Ze leken het nooit te gebruiken. Maar ze legde het opzij zoals zijn grootmoeder had gedaan toen hij klein was en maakte het doosje heel voorzichtig open alsof er een leeuw in kon zitten, of een muis, en ze gaf een gilletje toen ze ze zag. Ze vond de paarlen oorbellen die hij voor haar had gekocht prachtig en haar ogen vulden zich met tranen toen ze hem bedankte. Ze zei dat Roland lang geleden zo'n paar voor haar had gekocht en dat ze vijf jaar geleden, toen ze die kwijtraakte, diepbedroefd was geweest. Deze waren bijna identiek, alleen net iets mooier, en dat zei ze ook.

'Jij bent zo'n lieve jongen, Charles,' zei ze diep aangedaan. 'Ik verdien jou niet. Jij bent echt mijn kerstgeschenk, hè?' Ze wilde er nu zelfs niet aan denken hoeveel eenzamer ze het volgende jaar zou zijn zonder hem. Ze kon zich niet voorstellen dat hij altijd in Shelburne Falls zou blijven. Maar ze was er dankbaar voor dat hij nu in haar leven was, dat hij zo plotseling was verschenen, zo onverwachts bij haar was aangekomen. Hij leek het antwoord op haar gebeden. 'Ik zal ze altijd, elke dag, dragen. Dat beloof ik.' Ze waren nauwelijks de drukte waard die ze erover maakte, maar hij was blij dat ze ze mooi vond. Daarna verraste ze hem door hem een gedichtenbundel te geven die van haar man was geweest. Ze gaf hem die en een warme das die ze voor hem in Deerfield had gekocht. Ze had gemerkt dat hij er geen had. Hij was ontroerd door beide cadeaus, vooral door de bundel. Ook stond er nog een opdracht van haar aan Roland in, gedateerd Kerstmis 1957. Het leek lang geleden, als hij erover nadacht, maar op verre na niet zo lang geleden als de tijd dat Sarah had geleefd. Toen dacht hij eraan haar te vertellen wat hij de avond ervoor had gezien, maar hij was bijna te bang. Toen Gladys hem aankeek tijdens de thee die ze voor hem had gezet, voelde ze iets.

'Gaat het wel goed met je? Met het huis, bedoel ik?' Het was alsof ze het wist, of had verwacht dat hij haar zou zien. Haar ogen keken diep in die van hem en hij probeerde achteloos te kijken toen hij zijn kopje neerzette, maar zijn handen trilden. 'Alles is prima. Het is warm en gezellig, alles werkt, zelfs de verwarming en het water. Ik had vanmorgen een heleboel heet water,' zei hij terwijl hij nog steeds dacht aan de avond ervoor, maar niets zei toen ze hem scherp aankeek. Daarna haalde ze hem onderuit met haar volgende vraag.

'Je hebt haar gezien, hè?' Haar ogen waren diep en scherp terwijl ze naar hem keek en hij voelde een lichte trilling.

'Wie gezien?' Hij keek vaag en bediende zich van een havermoutkoekje terwijl Glynnis hem jaloers aankeek. Hij gaf haar een heel klein stukje. 'Ik heb niemand gezien,' zei hij onschuldig, maar Gladys wist instinctief dat hij loog. Ze lachte en schudde vermanend met haar vinger.

'O ja, zeker wel. Ik wist dat dat zou gebeuren. Maar ik wilde je niet bang maken. Ze is mooi, hè?' Hij wilde het weer ontkennen, maar kon het niet toen hij haar aankeek. Hij achtte hun vriendschap te hoog en hij wilde nog zoveel meer over Sarah weten.

'Hebt u haar dan gezien?' Hij leek met ontzag vervuld en het was eigenlijk een opluchting er met haar over te kunnen praten. Het leek wel een duister geheim tussen hen, behalve dat er niets duisters aan Sarah was geweest. Ze was een en al licht en lucht en lente.

'Ik heb haar maar een keer gezien,' bekende Gladys hem terwijl ze met een weemoedige blik achterover leunde in haar stoel. 'Ik was veertien en ik ben het nooit vergeten. Zij was de mooiste vrouw die ik ooit had gezien en ze stond heel lang naar me te kijken in de salon. Daarna glimlachte ze en verdween in de tuin. Ik rende naar buiten om haar te zoeken en ik heb haar niet meer gevonden. Ik heb het ook nooit aan iemand verteld, behalve aan Jimmy, en ik denk niet dat hij me ooit heeft geloofd. Voor hem was het gewoon een spookverhaal tot Kathleen haar in hun slaapkamer zag. Maar zij werd bang en wilde niet meer in het huis zijn. Vreemd hoe ze daar aan mensen verschijnt, alsof ze ons in haar huis welkom wil heten. Het vreemde was dat ik, hoe jong ik ook was toen het gebeurde, nooit bang ben geweest. Ik wilde haar alleen maar weer zien en ik was kapot toen het niet gebeurde.' Hij wist precies hoe zij zich had gevoeld en hij knikte. Na de eerste schrik van haar gezien te hebben, wilde hij niets anders dan dat ze terugkwam en weer aan hem verscheen. Hij had op haar gewacht tot hij in slaap viel in zijn slaapkamer. 'Ik dacht dat een van de buren een grap met me uithaalde. Ik was ervan overtuigd en ik heb in de kamer achter alle gordijnen gekeken. Daar zag ik haar het laatst. Vanmorgen ging ik zelfs naar buiten om in de sneeuw naar voetafdrukken van iemand te zoeken, maar die waren er niet. Toen besefte ik wat er was gebeurd. Ik wilde het zelfs u niet vertellen en ik had het waarschijnlijk niet gedaan als u me niet had aangespoord. Ik geloof niet in dat soort dingen,' zei hij nuchter, maar het viel op geen andere manier uit te leggen.

'Ik had zo het gevoel dat ze naar je toe zou komen, omdat jij zo ontvankelijk voor haar bent en zo'n belangstelling voor haar leven hebt. Om je eerlijk te zeggen, geloof ik ook niet echt in die dingen. Er bestaan hier een heleboel verhalen over kobolds en geesten en mensen die aan hekserij doen. Ik ben er altijd absoluut zeker van geweest dat het allemaal onzin was... Maar Sarah niet... op de een of andere manier heb ik een heel sterk gevoel dat zij anders is. Ze leek zo echt toen ik haar zag... ik herinner het me nog steeds alsof het gisteren was.' Ze keek peinzend.

'Voor mij leek ze ook echt,' zei hij met een bedachtzame blik. 'Ik was er zo zeker van dat het een echte vrouw was. Ik was zelfs niet bang om iemand in mijn huis te zien, alleen maar geïrriteerd dat ze zoiets zouden doen. Ik dacht echt dat het een soort van grap was. Ik wou dat ik vanaf het begin had geweten wie ze was.' Toen keek hij Gladys Palmer verwijtend aan. 'U had me moeten waarschuwen.' Maar ze lachte hem uit en schudde haar hoofd met de nieuwe paarlen oorbellen waar ze zo trots op was.

'Doe niet zo dwaas. Je zou me hebben opgesloten en gedacht hebben dat ik seniel was. Zou jij mij hebben gewaarschuwd als de zaken omgekeerd waren? Ik denk het niet.' Hij glimlachte om wat ze zei en hij wist dat het waar was. Als zij hem had gewaarschuwd, zou hij haar nooit hebben geloofd.

'Ik veronderstel dat u gelijk hebt. Wat gebeurt er nu?' vroeg hij belangstellend. 'Denkt u dat ze terug zal komen?' Het was niet waarschijnlijk als Gladys haar in zeventig jaar maar één keer had gezien, en hij was bedroefd dat hij nooit meer een kans zou hebben haar te zien.

'Ik heb geen idee. Ik weet niet zoveel van dit soort zaken. Ik zei je al dat ik er niet in geloof.'

'Ik ook niet.' Maar hij hunkerde ernaar haar te zien en hij wilde het niet toegeven, zelfs niet aan Gladys. Hij was verbaasd over zichzelf dat hij plotseling zo gefascineerd was door de geest van een vrouw die in de achttiende eeuw had geleefd. Dat zei weinig goeds over zijn liefdesleven. De rest van de middag spraken ze over Sarah en François, en Gladys probeerde zich alles te herinneren wat ze ooit over hen had gehoord. Uiteindelijk, om vier uur, stapte Charlie op en reed langzaam terug naar het château, met zijn gedachten bij Sarah. Toen hij door de stad reed, dacht hij eraan Carole te bellen, dus hij stopte bij een telefooncel. Het was zo vreemd om een hele kerst zonder haar door te brengen en sinds die ochtend dacht hij er al aan om haar te bellen. Hij wist niet eens precies waar ze zat. Maar hij vond het de moeite van het proberen waard om Simons nummer te draaien. Hij was er bijna zeker van dat ze daar zou zitten, tenzij ze het weekend de stad uit waren gegaan. Voor hen was het negen uur 's avonds. Zelfs als ze met vrienden uit waren gegaan, zou hij haar zeker thuis treffen, mits ze natuurlijk met de kerst in Londen waren gebleven.

Hij bleef naast de telefoon staan en dacht lang na. Uiteindelijk draaide hij het nummer. De telefoon ging vijf keer over en hij dacht net dat ze er niet was toen ze opnam. Ze klonk een beetje buiten adem alsof ze de trap op was gerend of uit een andere kamer was gekomen. Het was Carole, maar hij stond in de sneeuw op een kerstnamiddag te bevriezen bij een openbare telefoon en even kon hij zelfs geen antwoord geven.

'Hallo?' zei ze weer, terwijl ze zich afvroeg wie het was. Ze kon het verre blikachtige geluid van de intercontinentale verbinding horen. Misschien kwam het door de telefoon die hij gebruikte, maar hun verbinding was niet zo best.

'Hallo... met mij... Ik wilde je alleen maar zalig Kerstmis wensen,' en je vragen om terug te komen en of je nog steeds van me houdt... Hij moest zichzelf dwingen haar niet te vertellen hoezeer hij haar miste, en plotseling wist hij dat het niet zo'n fantastisch idee was geweest haar op te bellen. Nu hij haar weer hoorde, kreeg hij een gevoel alsof hij een stomp in zijn maag had gekregen. Hij had sinds hij uit Londen was weggegaan niet meer met haar gesproken. 'Hoe is het met je?' Hij probeerde nonchalant te klinken en faalde hopeloos. En, wat nog erger was, hij wist dat zij het kon horen.

'Prima. Hoe is het met jou? Hoe is het in New York?' Ze klonk gelukkig en energiek en bezig. Hij zat hier in New England geesten na te jagen. Alleen al door haar stem te horen wenste hij zijn oude leven terug.

'New York is prima, denk ik.' Er volgde een lange pauze en daarna besloot hij het haar te vertellen. 'Ik ben vorige week weggegaan.'

'Om te skiën?' Ze klonk opgelucht, dat klonk in ieder geval normaal. Eerst dacht ze dat hij gedeprimeerd en nerveus klonk.

'Uiteindelijk. Om eerlijk te zijn heb ik zes maanden verlof genomen.'

'Je hebt wat?' Dit was zó anders dan ze hem kende, dat ze het niet kon geloven. 'Wat is er gebeurd?' Ook al had ze hem voor iemand anders in de steek gelaten, ze maakte zich nog altijd zorgen om hem.

'Het is een lang verhaal, maar het kantoor was een nachtmerrie. Ze produceren ideeën van twintig jaar geleden en verkopen cliënten die goed zijn voor biljoenencontracten, afgezaagde, opgelapte oude ontwerpen. Ik weet niet hoe ze dit zo lang hebben kunnen doen. Hun kantoor is een inrichting van idioten. Het is een en al politiek over hoe je je beste vriend kunt verlinken. Ik weet niet waarom Europa zo anders is, of waarom we nooit hebben gemerkt wat er van ze is geworden. Ik kon er gewoon niet werken. En zij werden gek van mij. Ik bleef te veel vragen stellen. Ik weet zelfs niet of ik nog terugga. Ze raadden me aan een halfjaar vrij te nemen en ik denk dat ik zo ergens in april probeer te beslissen wat ik ga doen. Ik zie mezelf gewoon niet dat soort gezeik pikken.'

'Kom je terug naar Londen?' Ze klonk geschokt door wat hij had gezegd en vond het jammer voor hem. Ze wist hoeveel hij van het bureau hield en hoe trouw hij was geweest. Het moest een echte klap voor hem zijn geweest daar weg te gaan, zelfs met verlof.

'Ik weet het nog niet. Ik moet een paar dingen uitzoeken, zoals bij voorbeeld wat ik met de rest van mijn leven ga doen. Ik heb net in New England voor een jaar een huis gehuurd. Het is een soort van speciale regeling. Misschien dat ik hier een tijdje blijf en dan terugga naar Londen en daar een flat zoek.'

'Waar zit je?' Ze klonk beduusd. Ze begreep niet wat hij aan het doen was, maar het probleem was dat Charlie dat ook niet begreep.

'Ik zit in Massachusetts, in een stadje dat Shelburne Falls heet, bij Deerfield.' Ze had slechts een vaag idee waar dat was. Ze was opgegroeid aan de westkust, in San Francisco. 'Het is echt prachtig en ik heb een heel verbazingwekkende vrouw ontmoet.' Hij had het over Gladys, niet over Sarah en aan haar kant leek Carole enorm opgelucht. Ze had gewacht tot dit zou gebeuren. Het zou een heleboel druk bij haar wegnemen en zijn houding tegenover haar en Simon veranderen. Ze was plotseling blij dat hij haar had gebeld.

'O, Charlie, wat ben ik blij. Ik ben blij voor jou. Je hebt dat nodig. Wij allemaal.'

Maar hij glimlachte weemoedig toen hij haar hoorde. 'Ja, ik weet het. Maar raak niet te enthousiast. Ze is zeventig en ze is mijn huisbaas. Ze bezit een schitterend klein château. Het is gebouwd in 1790 door een Franse graaf voor zijn minnares.'

'Het klink heel exotisch,' zei ze, een beetje in de war door wat hij haar zei. Ze vroeg zich af of hij een zenuwinzinking had. Waarom huurde hij een château in New England en liep hij voor een halfjaar uit zijn werk weg? Wat was hij verdomme aan het doen? 'Gaat het wel goed met je, Charlie? Ik bedoel... echt...'

'Ik denk het. Soms ben ik er niet zeker van. Maar op andere momenten denk ik dat ik het wel haal. Ik zal je laten weten wat er gebeurt.' Daarna werd het hem weer te veel. Hij moest het weten. Er bestond altijd die kleine kans dat ze Simon had afgedankt nadat Charlie uit Londen was weggegaan.

'Hoe is het allemaal met jou? Hoe is het met Simon?' Ben je al op hem uitgekeken? Haat je hem? Is hij ervandoor met iemand anders? Bedriegen jullie elkaar? Het kon hem geen lor schelen wat Simon deed. Charlie wilde zijn vrouw terug.

'Hij maakt het prima,' zei Carole rustig, 'en wij samen ook.' Ze wist precies wat Charlie vroeg.

'Het spijt me dat te horen,' zei hij terwijl hij eruitzag als een kind. Zij lachte. Ze kende precies het gezicht dat hij trok en op haar eigen manier hield ze nog steeds van hem, maar niet genoeg om nog met hem getrouwd te zijn. Ze was heel erg verliefd op Simon. Nog steeds wist ze niet wat er met hen was gebeurd, maar ze wist wel dat ze niet verliefd op haar man was gebleven. Ondanks al het andere dat hij wilde geloven, wist Charlie dat ook. Het was alleen een kwestie van ermee leren leven voor de komende veertig of vijftig jaar. Maar nu had hij in ieder geval Gladys... en Sarah, zei hij tegen zichzelf met een spijtige glimlach. Maar hij zou die allebei zonder te aarzelen hebben ingeruild voor Carole. Terwijl ze verder spraken, probeerde hij niet aan haar te denken, aan hoe ze eruitzag, aan die lange, sierlijke benen en het smalle middel dat hem altijd had verblind. Ze had hem net verteld dat ze met nieuwjaar naar Sankt Moritz gingen.

'Ik was op weg naar Vermont toen ik daar stopte,' legde hij haar uit. 'Dat was vijf dagen geleden en toen ontmoette ik de vrouw die het château had en... ik vertel je er weleens over.' Het was een te lang verhaal om verder op in te gaan vanuit een open telefooncel in Shelburne Falls, in Massachusetts. Terwijl hij naar haar, aan de andere kant van de lijn, stond te luisteren, begon het te sneeuwen.

'Laat me weten waar je zit,' zei ze tegen hem, en hij fronste zijn voorhoofd toen ze dat zei.

'Waarom? Wat maakt het uit?'

'Ik wil gewoon weten of het goed met je gaat, dat is alles.' Ze had meteen spijt toen ze het zei.

'Volgende week krijg ik een telefoon en een fax. Ik bel je als ik de nummers heb.' Dat was in ieder geval een excuus om haar te bellen, maar zij begon zich al ongemakkelijk te voelen door het gesprek en Simon was net de kamer binnengekomen om te zien waar ze bleef. Ze hadden gasten te eten en ze was al een eeuwigheid weg.

'Stuur de fax naar mijn kantoor,' zei ze, 'ik krijg het dan wel.' Maar hij wist onmiddellijk dat ze niet meer alleen was en het kwam hem als ironisch voor. Een jaar geleden bedroog ze hem met Simon en nu ze bij hem woonde, was ze bang met haar echtgenoot te praten. Het was niet dat ze bang voor hem was, het was gewoon dat ze het niet wilde en Charlie wist dat.

'Ik bel je nog wel een keer... pas op jezelf...' zei hij terwijl hij een gevoel had alsof ze oploste. Dat was ook zo. Hij hoorde nu andere mensen in de kamer. Hun gasten waren allemaal de kamer binnengekomen waar zij aan het bellen was. Het was een informeel etentje en ze waren na het eten naar Simons werkkamer gegaan om koffie te drinken.

'Jij ook.' Ze klonk triest toen hij gedag zei en vervolgens, als in een bijkomende gedachte, schreeuwde ze hem na: 'Zalig Kerstmis...' Ik hou van je, wilde ze eraan toevoegen, maar ze wist dat dat niet kon. Zelfs als Simon daar niet was geweest, kon ze dat niet langer tegen Charlie zeggen. Hij zou niet hebben begrepen dat ze van beide mannen kon houden, maar alleen met Simon wilde leven. Charlie was nu zoiets als haar liefste oude vriend. Maar ze wist dat het onaardig zou zijn geweest hem in verwarring te brengen.

Nadat hij had opgehangen, bleef hij lange tijd naar de telefoon staren terwijl kleine sneeuwvlokken om hem heen dwarrelden. Hij wilde iets slaan, of schreeuwen of haar weer vragen waarom het was gebeurd. Wat deed ze daar in Simons huis, met zijn vrienden? Waarom deed ze alsof ze met Simon getrouwd was? Allejezus, ze was nog steeds zijn vrouw, de echtscheiding was nog niet uitgesproken. Maar dat zou uiteindelijk wel zo zijn en hij dacht te weten wat er dan zou gebeuren. Hij kon het alleen niet verdragen eraan te denken. Met een zucht stapte hij weer in de stationcar en reed langzaam de heuvels in, zijn gedachten bij Carole.

Hij dacht nog steeds aan haar toen hij de open plek bereikte waar hij gewoonlijk de auto achterliet. Hij liep door de sneeuw terug naar het huis waar hij verliefd op was geworden. Het was donker en er was geen teken van leven. Hij vroeg zich af of de vrouw die hij had gezien op hem wachtte. Hij had iets nodig, iemand, iemand van wie hij kon houden en tegen wie hij kon praten. Maar toen hij de deur van het slot deed, wilde hij alleen maar Carole. En deze keer was er niemand in het huis. Niets verroerde zich. Geen geluid, geen verschijning, geen gevoel. Het huis was leeg en hij ging in het donker op een van die weinige stoelen zitten die hij had en keek door het raam naar buiten in de duisternis. Hij had zelfs niet de moeite genomen het licht aan te doen. Hij wilde alleen maar daar zitten en een tijdje aan haar denken... de vrouw van wie hij had gehouden en die hij kwijt was geraakt... daarna aan de vrouw van wie hij de avond ervoor een glimp had opgevangen en over wie hij alleen maar kon dromen.

6

De dag na Kerstmis was Charlie vroeg op en hij voelde zich vol energie. Hij ging naar de stad met een lijst van dingen die hij nodig had om de vloer in de was te zetten en om de marmeren trap en de schoorsteenmantels schoon te maken. Voor hij ging winkelen, pakte hij een ladder en ging naar de zolder. Het was een grote, goed verlichte ruimte met vier grote, ronde ramen en hij kon daar moeiteloos rondspeuren. Er stonden een paar dozen met oude kleren en dingen waarvan Gladys had gezegd dat ze die daar had opgeslagen, en daarna vond hij, heel treurig, een paar spullen van Jimmy, zijn marine uniformen, wat speelgoed uit zijn kindertijd en een paar dingen van Peggy. Het sneed Charlies door zijn ziel die te zien. Hij vermoedde dat Gladys die daar bewaarde om ze niet per ongeluk tegen te komen.

Het kostte hem een uur om alles te bekijken. Er stonden een stuk of tien kisten en kartonnen dozen. Maar hij vond niets van werkelijk belang en niets ervan leek van Sarah te zijn geweest. Toen hij weer beneden was, voelde hij zich behoorlijk teleurgesteld. Hij wist niet wat hij had verwacht te vinden, maar op de een of andere manier had hij gehoopt dat door de jaren heen haar spullen daar waren blijven staan. Maar Gladys was veel te netjes en te georganiseerd om zoiets belangrijks als een doos met Sarahs bezittingen over het hoofd te zien. Hij wist zelfs niet wat hij ermee gedaan zou hebben, maar hij had het gevoel dat het zien alleen al hem misschien een beetje dichter bij haar gebracht zou hebben. Hij bedacht zich dat de vrouw al bijna twee eeuwen niet meer leefde, en als hij niet oppaste zou zij weleens een obsessie voor hem kunnen worden. Hij had al genoeg echte problemen in zijn leven om niet ook nog eens in een geest te geloven, laat staan verliefd op haar te worden. Hoe zou hij dat ooit aan Carole uitleggen? Maar zoals de zaken er nu voorstonden, hoefde hij dat niet. Hij vond helemaal geen spullen van haar. En door wat Gladys hem had gezegd, was hij ervan overtuigd dat Sarah waarschijnlijk niet meer aan hem zou verschijnen. Om eerlijk te zijn, vroeg hij zich in het heldere daglicht van twee dagen erna bijna af of wat hij gezien had geen verdichtsel van zijn verbeelding was geweest, een teken van de ongelooflijke druk waaronder hij had geleefd, eerst door de scheiding en alles wat daartoe had geleid en vervolgens door zijn kantoor toen hij daar vertrok. Misschien was er wel helemaal geen vrouw geweest. Misschien was hij in slaap gevallen en had hij het alleen maar gedroomd.

Maar toen hij die middag de ijzerwinkel in Shelburne Falls aandeed, kon hij zich niet weerhouden om naar het historisch archief er pal naast te gaan. Het was een smal huis met dakspanen dat jaren geleden aan de stad was geschonken en dat onderdak bood aan een uitgebreide bibliotheek over de geschiedenis van de streek en aan een klein museum. Charlie wilde kijken of ze misschien boeken hadden over François en Sarah. Maar toen hij naar binnen stapte, was hij op geen enkele manier voorbereid op de ontvangst die hij daar kreeg. De vrouw achter de balie had haar rug naar hem toe en toen ze zich omdraaide en hem aankeek, had ze, ondanks een gezicht dat eruitzag als een camee, ogen vol treurnis en haat. Haar antwoord op zijn 'goedemiddag' was kort en bijna grof. Ze zag eruit alsof ze woedend op hem was omdat hij alleen al binnen was gekomen en het was overduidelijk dat ze niet door hem gestoord wenste te worden.

'Het spijt me,' zei hij verontschuldigend met een hartelijke glimlach, maar niets in haar ogen of gezicht reageerde. Hij vroeg zich af of ze misschien een slechte kerst had gehad, of een slecht leven, maar misschien was ze, zo besloot hij terwijl hij naar haar keek, gewoon een slecht mens. Ze was een heel knappe vrouw. Ze had grote, groene ogen, donker kastanjebruin haar en een roomblanke huid. Ze was lang en slank en haar gelaatstrekken waren heel fijn en hij zag dat ze, toen ze haar handen op de balie voor hem plaatste, lange, gracieuze vingers had. Maar alles aan haar vertelde hem niet bij haar in de buurt te komen. 'Ik ben op zoek naar een paar boeken over Sarah Ferguson en François de Pellerin, als u iets hebt. Ik weet de datums niet precies, maar volgens mij woonden ze hier aan het eind van de achttiende eeuw, en zij moet nog wat langer hier hebben gewoond.

Ik denk dat wat ik wil hebben zo ongeveer uit 1790 dateert. Weet u iets van ze?' vroeg hij onschuldig. Weer deed ze hem versteld staan door bijna snauwerig tegen hem te doen toen ze de namen van twee boeken op een papiertje schreef en dat aan hem overhandigde.

'U vindt ze daar.' Ze wees koeltjes naar een kast boeken achter haar, aan de andere kant van de ruimte. 'Ik heb het nu druk. Als u ze niet kunt vinden, laat het me dan weten.' Hij voelde zich werkelijk geïrriteerd door haar houding en die verschilde zo opmerkelijk van al die andere mensen die hij in Shelburne Falls of Deerfield had ontmoet. Iedereen leek het hem naar de zin te willen maken en ze waren allemaal enthousiast dat hij het château had gehuurd. Maar deze vrouw niet. Ze leek op de mensen die hij was tegengekomen in de ondergrondse van New York waar hij een paar keer mee had gereisd, maar die waren zelfs nog vriendelijker geweest.

'Is er iets aan de hand?' Hij kon zich niet beheersen en moest het haar vragen. Het leek onmogelijk dat ze zonder reden zo onvriendelijk deed.

'Hoezo?' Ze keek hem aan met ogen als groen ijs. Ze waren net een tintje geler dan smaragden en hij vroeg zich af hoe zij eruit zou zien als ze lachte.

'U lijkt me een beetje van streek,' zei hij vriendelijk terwijl zijn warme, bruine ogen als gesmolten chocola in haar koele ogen keken.

'Dat ben ik niet. Ik ben gewoon bezig.' Ze wendde zich vervolgens weer van hem af. Hij vond de twee boeken en bladerde erdoorheen. Hij was van plan ze mee naar huis te nemen en was nieuwsgierig of er tekeningen van hen in zaten, maar zijn adem stokte toen hij door de pagina's van het tweede boek bladerde en er een vond. Er bestond geen twijfel over wie hij had gezien. De gelijkenis was buitengewoon, zelfs de blik in haar ogen, de vorm van haar lippen, zoals het even had geleken dat ze tegen hem wilde glimlachen, of praten, of lachen. Het was dezelfde vrouw met het lange, zwarte haar en de enorme blauwe ogen. Het was precies dezelfde vrouw als die hij had gezien... het was Sarah.

Toen de jonge vrouw van het historisch archief zich omdraaide om weer naar hem te kijken, zag ze zijn verbaasde blik. 'Is zij familie?' vroeg ze, geïntrigeerd door zijn overduidelijke geboeidheid. Ze voelde zich een heel klein beetje schuldig dat ze zo kortaf tegen hem had gedaan. Maar het was niet zo gebruikelijk dat er iemand binnenkwam, behalve zo af en toe in het toeristenseizoen. De meeste tijd werd het historisch archief alleen maar gebruikt als naslagbibliotheek en Francesca Vironnet had de baan als curatrice en bibliothecaresse alleen maar genomen omdat ze wist dat ze heel weinig contact met het publiek zou hebben en een heleboel tijd voor zichzelf zou krijgen om aan haar proefschrift te werken. Ze had jaren geleden in Frankrijk haar doctoraal in de kunstgeschiedenis gehaald en daarvoor had ze gestudeerd in Italië. Ze had les willen geven, maar de laatste tijd gaf ze verreweg de voorkeur aan boeken boven mensen. Ze was trots op het historisch archief, hield de boeken die ze daar hadden goed bij, repareerde die zo nodig en bewaakte ijverig de antiquiteiten op de eerste verdieping in de ruimtes die als museum dienst deden. Mensen kwamen echt alleen maar in de zomer om die te zien.

Ze leek geërgerd toen ze opkeek en zag dat Charlie haar belangstellend opnam. Ze voelde zich ongemakkelijk onder zijn onderzoekende blik en hij was verrast dat ze zelfs de moeite had genomen hem een vraag te stellen. Ze leek allesbehalve vriendelijk.

'Nee, vrienden hebben me over Sarah en François verteld,' legde hij uit. 'Dat moeten interessante mensen zijn geweest.' Hij deed alsof hij haar afstandelijke houding niet opmerkte.

'Er bestaan een heleboel mythes en legendes over hen,' zei ze voorzichtig terwijl ze probeerde niet in hem geïnteresseerd te lijken. Hij zag er intelligent en werelds uit, meer als een Europeaan zoals ze die kende, maar ze weerstond elke aanvechting om hem te leren kennen. 'Ik vermoed dat de meeste ervan niet waar zijn. Die lijken de afgelopen twee eeuwen tot onwaarschijnlijke proporties te zijn uitgegroeid. Ze waren waarschijnlijk heel gewoon, hoewel dat op geen enkele manier te bewijzen valt.' Het leek hem een deprimerende kijk en hij haatte het idee hen weer tot de afmetingen van gewone stervelingen terug te brengen. Hij gaf veel liever de voorkeur aan de enorme hartstocht waar Gladys het over had gehad, de ontroerende liefdesgeschiedenis en de moed om uit liefde voor elkaar de mores van de tijd te trotseren. Hij vroeg zich af wat er met deze vrouw was gebeurd dat ze zo boos en onvriendelijk was. Maar paradoxaal genoeg was ze, ondanks haar wrange gezicht en boze ogen, bijna een schoonheid. 'Was er nog iets?' vroeg ze vervolgens aan Charlie alsof hij een lastpost was. Het was duidelijk dat ze ernaar verlangde dat hij vertrok en er een eind kwam aan hun conversatie. Vervolgens vertelde ze hem dat het archief dichtging.

'Hebt u nog meer over hen? Zelfs oude boeken waarin ze genoemd worden?' vroeg hij koppig. Hij liet zich niet zomaar de deur uitjagen omdat zij mensen haatte. Hij had haar juist ingeschat. Ze was dol op de boeken, de meubels en kunstvoorwerpen waar ze verantwoordelijk voor was en op de geschiedenis ervan. Maar boeken en meubels konden haar niet kwetsen.

'Dat zal ik moeten nakijken,' zei ze koeltjes. 'Hebt u een nummer waarop ik u kan bereiken?' Maar hij schudde zijn hoofd in antwoord op haar vraag.

'Nog niet. Ik krijg volgende week pas telefoon. Ik zal u bellen en kijken wat u gevonden hebt.' Vervolgens, alsof hij haar op wilde warmen, hoewel hij niet wist waarom behalve dat haar koelheid hem op de een of andere manier uitdaagde, vertelde hij haar dat hij net het huis had gehuurd waarin François en Sarah ooit hadden gewoond.

'U bedoelt het château op de heuvel?' vroeg ze, ditmaal nieuwsgierig, en haar ogen werden iets minder koel, hoewel slechts heel even.

'Ja, dat,' zei hij terwijl hij haar aan bleef kijken. Het leek erop alsof ergens even een deur op een kier werd opengedaan, maar even snel had ze die weer dichtgegooid.

'Hebt u al een geest gezien?' vroeg ze sarcastisch, geamuseerd dat hij zo geïnteresseerd was in Sarah Ferguson en François de Pellerin. Het was een lief verhaal, maar ze had er nooit veel aandacht aan besteed.

'Is er dan een geest?' vroeg hij achteloos. 'Niemand heeft me daarover verteld.'

'Ik weet het niet. Ik nam gewoon aan dat het zo was. Volgens mij is er in dit deel van de wereld geen enkel huis waarvan ze niet beweren dat het er minstens één heeft. Misschien ziet u de gelieven om twaalf uur 's nachts elkaar kussen.' Ze lachte bij de gedachte, ontspande zich voor een fractie van een seconde en hij glimlachte, maar ze wendde daarop haar blik af. Ze keek bang toen ze hem zag glimlachen.

'Ik bel wel op en laat het wel weten als ik iets zie.' Maar ze leek haar belangstelling te hebben verloren. De deur was niet alleen dicht, maar was stevig op slot gedraaid en vergrendeld. 'Moeten de boeken uitgeschreven worden?' vroeg hij op een zakelijke toon. Ze knikte en schoof een velletje papier over de toonbank naar hem toe en herinnerde hem eraan dat hij een week had om ze terug te brengen.

'Bedankt,' zei hij, waarna hij haar nauwelijks goedendag zei. Dat was niet zijn gewoonte, maar ze was zo kil, zo gesloten, dat hij bijna medelijden met haar had. Het was moeilijk te zeggen, maar hij vroeg zich af of er iets heel vreselijks met haar was gebeurd. Het was moeilijk voor te stellen dat ze op haar leeftijd zo hard en koud was. Hij schatte haar op ongeveer negenentwintig of dertig. Onwilleurig dacht hij terug aan Carole op die leeftijd. Zij was toen alleen maar pure warmte en vrolijkheid geweest, en heel erg sexy. Deze vrouw was als een lange, dunne scherf winters zonlicht. Hij kon zich niet voorstellen dat zij iets verwarmde, laat staan het hart van een man. Dat van hem in ieder geval niet. Ze was een knappe vrouw, maar ze was van ijs gemaakt. Toen hij weer bij zijn auto was en terugreed naar het château, vergat hij haar verder.

Hij kon nauwelijks wachten de boeken te lezen die hij van het historisch archief had geleend. Hij wilde zoveel mogelijk weten over Sarah en François.

Toen Gladys de volgende dag op bezoek kwam, liet hij haar de boeken zien en vertelde haar alles over hen. Hij had er al een uit en was vroeg die ochtend aan de tweede begonnen.

'Heb je haar weer gezien?' vroeg ze terwijl ze hem samenzweerderig aankeek en hij moest lachen.

'Natuurlijk niet,' zei hij rustig. Hij was al gaan twijfelen of hij haar de eerste keer wel had gezien.

'Ik vraag me af of dat wel gebeurt,' mijmerde ze terwijl ze die paar dingen opmerkte die hij had gedaan sinds hij daar woonde. Alles was keurig en schoon en ordelijk en zelfs dat kleine beetje dat hij eraan had toegevoegd, had stijl. Het deed haar hart goed dat hij in het kleine château zat waar ze altijd van had gehouden. Ze had het altijd zo triest gevonden dat het leegstond.

Ze was er ongelukkig van geworden toen haar schoondochter weigerde er te wonen.

'U hebt haar ook nooit meer gezien,' herinnerde Charlie haar en ze lachte omdat hij nog wist wat ze hem had verteld.

'Misschien was ik niet puur of wijs genoeg, of was mijn instelling niet sterk genoeg,' zei ze terwijl ze een beetje met hem dolde en hij lachte toen hij antwoord gaf.

'Als dat de criteria zijn, wees er dan maar van verzekerd dat ik haar ook nooit meer zal zien.' Hij vertelde haar dat hij twee dagen ervoor zijn ex-vrouw had gesproken en dat hij Carole alles over haar had verteld. 'Zij dacht dat u mijn volgende vrouw was. Volgens mij was ze eerst heel blij, maar ik vertelde haar dat ik dat geluk volgens mij nooit zal smaken.' Hij vond het heerlijk om haar te plagen en zij vond het heerlijk om met hem te dollen. Gladys Palmer dankte elke dag haar gelukkige gesternte voor die middag dat hij in haar leven was gekomen, vers van de snelweg. Beiden meenden dat het het noodlot was geweest.

'Hoe was het toen je met haar sprak?' vroeg Gladys Palmer vriendelijk. Hij had haar al toegegeven hoeveel pijn hij het afgelopen jaar had gehad en hoewel ze hem niet goed kende, maakte ze zich zorgen over hem.

'Moeilijk. Hij was er. Ze hadden gasten. Het is zo vreemd om te bedenken dat ze een leven met iemand anders heeft. Ik vraag me af of ik er ooit aan zal wennen en er een keer mee ophoud steeds maar weer kwaad te worden als ik hem zie.'

'Dat gebeurt. Op een dag. Het kan een tijdje duren. Ik veronderstel dat we aan alles wennen als het moet.' Hoewel ze dankbaar was dat zoiets nooit met haar was gebeurd, wist ze zeker dat het haar dood zou zijn geweest als Roland haar ooit had verlaten. Het was al erg genoeg hem kwijt te raken aan een ziekte en ouderdom, maar hem kwijt te raken aan iemand anders in het begin van hun huwelijk zou hels zijn geweest en een vernedering waar ze niet aan moest denken. Ze had een heleboel respect voor Charlie dat hij alles wat hij had doorgemaakt overleefde. Bovendien leek hij haar niet bitter. Hij leek fatsoenlijk en vriendelijk en ongeschonden en hij bezat nog altijd een gezond gevoel voor humor. Ze kon zo hier en daar de littekens voelen en soms stond er iets triests in zijn ogen, maar hij had niets onplezierigs of onaardigs over zich.

'Ik dacht dat ik haar moest bellen om haar zalig Kerstmis te wensen,' legde hij Gladys uit. 'Ik denk dat het een vergissing was... Ik veronderstel dat ik volgend jaar wel wat slimmer ben.'

'Misschien ben je volgend jaar wel met iemand anders,' zei ze hoopvol. Maar hij kon het zich niet voorstellen. Hij kon zich zelfs niet indenken met iemand anders dan met Carole te leven. 'Ik betwijfel het,' zei hij met een spijtige glimlach, 'tenzij ik Sarah weet te strikken.'

'Wie weet!' Gladys lachte samen met hem en voor ze vertrok vertelde Charlie haar dat hij de volgende dag ging skiën. Hij ging naar Charlemont zoals ze had geopperd en hij had voor vier dagen een kamer gehuurd zodat hij tot en met nieuwjaar kon skiën. Hij vroeg haar of ze het wel zou redden op oudejaarsavond of dat ze liever had dat hij naar huis kwam om bij haar te zijn. Ze was diep geroerd door zijn aanbod. Het leek typerend voor hem, gezien dat kleine beetje wat ze van hem wist. Hij bood altijd aan iets voor haar te doen: houthakken, boodschappen doen, naar de supermarkt gaan of eten voor haar koken. Hij was als de zoon die ze veertien jaar niet had gezien en zo erg miste. Hij was een zegen dat het leven haar had geschonken en ze lachte warm toen ze antwoord gaf op zijn vraag. 'Het is lief dat je het vraagt,' zei ze dankbaar voor zijn vriendelijkheid, 'maar ik heb oudejaarsavond in geen jaren gevierd. Roland en ik gingen nooit naar buiten. We bleven thuis en gingen om tien uur naar bed, als iedereen buiten bleef en dronken werd, hun auto's in de prak reden en zich aanstelden. Het was nooit een avond die me erg aansprak. Nee, het is aardig dat je het vraagt, maar ik zal het niet missen. Blijf maar in Charlemont skiën.' Hij beloofde de naam van het hotel bij haar achter te laten voor het geval ze hem nodig had en ze kuste hem teder toen ze vertrok en wenste hem een prettige skivakantie.

'Breek niets!' zei ze waarschuwend toen hij haar naar de auto bracht. 'Sarah zou het niet leuk vinden.' Ze plaagde hem en hij lachte. Hij hield van de blik in haar ogen als ze over Sarah en François sprak.

'Ik zou het ook niet leuk vinden, geloof me maar! Het laatste dat ik kan gebruiken is een gebroken arm of been,' zei hij aangedaan. Dat ene gebroken hart het afgelopen jaar was wel voldoende geweest. Gebroken ledematen zouden een enorm ongemak betekenen.

Hij wuifde terwijl ze wegreed om een vriendin in de stad te bezoeken en hij liep terug naar het huis. Daar las hij het tweede boek over Sarah en François. Hij vond het boeiend. Dit boek handelde voornamelijk over François' werk voor het leger waarin hij probeerde verdragen te sluiten met de indianen. Hij was in dit deel van de wereld de voornaamste woordvoerder voor de indianen geweest en hij was heel nauw betrokken bij de zes stammen van de Irokezen.

Sarah verscheen die nacht weer niet aan hem. Eigenlijk voelde hij helemaal niets toen hij door het huis dwaalde. Hij voelde zich daar alleen maar op zijn gemak en rustig. Voor hij naar bed ging, pakte hij zijn spullen om te gaan skiën. Hij zette de wekker voor de volgende ochtend op zeven uur. Net voor hij in slaap viel, meende hij de gordijnen te horen bewegen, maar hij was te moe om zijn ogen weer open te doen, en toen hij wegdreef in de slaap was hij er zeker van haar dicht bij zich te voelen.

7

Charlie vond het skiën in Charlemont verrassend aangenaam. Hij was verwend door de vele skivakanties die Carole en hij in Europa hadden gehad. Ze waren in het bijzonder gesteld op Val d'Isère en Courchevel, hoewel Charlie Sankt Moritz ook leuk vond en het in Cortina fantastisch had gehad. Charlemont was daarmee vergeleken tamelijk tam, maar de pistes waren goed, de zwarte afdalingen uitdagend en het voelde fantastisch om weer in de buitenlucht op de helling te zijn en iets te doen waar hij goed in was. Precies wat hij nodig had.

Hij had al een jaar niet geskied en tegen de middag voelde hij zich als herboren toen hij met de lift weer naar boven ging voor een laatste afdaling voor de lunch en een dampende kop koffie. Het weer was tintelend en het was koud geweest toen hij van huis ging, maar het was warm in de zon en hij glimlachte toen hij in de stoeltjeslift naast een meisje kwam te zitten dat half zo groot was als hij. Hij was onder de indruk dat ze alleen skiede en helemaal naar de top van de berg ging. Daar waren de zwarte pistes en hij was verrast dat haar ouders zich geen zorgen maakten. Maar toen de stang naar beneden kwam, draaide ze zich met een brede grijns naar hem toe, en hij vroeg of zij hier vaak kwam.

'Niet zo vaak. Alleen als mama tijd heeft. Ze schrijft een verhaal,' zei ze ter informatie terwijl ze Charlie nauwgezet bekeek. Ze had grote blauwe ogen en rossige krullen en hij kon niet schatten hoe oud ze was. Hij dacht ergens tussen de zeven en de tien, wat een heel grove schatting was, maar hij wist niet veel van kinderen. Het was een knap meisje en ze leek volledig op haar gemak terwijl ze tegen de berg omhooggingen. Ze neuriede een liedje en keek hem vervolgens weer aan met haar ondeugende glimlach en ogen vol vragen.

'Heb je kinderen?' vroeg ze en hij glimlachte toen hij antwoord gaf.

'Nee, die heb ik niet.' Hij had bijna het gevoel dat hij zich moest verontschuldigen of het minstens moest uitleggen, maar ze knikte alsof ze het begreep. Ze probeerde gewoon voor het korte ritje vast te stellen wie en wat hij was, en ze leek in hem geïnteresseerd omdat ze naar hem bleef kijken. Hij droeg een zwarte broek en een donkergroene parka. Zij droeg een lichtblauw eendelig skipak, bijna van dezelfde kleur als haar ogen, en een rode muts die precies bij haar uitmonstering paste. Ze deed hem denken aan de kinderen die hij had gezien toen Carole en hij in Frankrijk skieden. Ze had iets Europees over zich: het kleine engelengezichtje, de heldere ogen, de krullen. Ze zag er gelukkig en onschuldig en natuurlijk uit. Hoewel ze zich volledig bij hem op haar gemak leek te voelen, was ze niet onbeleefd of wijsneuzig. Het kind was niet overdreven wereldwijs, ze leek gewoon erg verstandig en heel gelukkig en hij vond het prettig om naast haar te zitten en kon geen weerstand bieden aan haar aanstekelijke lach.

'Ben je getrouwd?' vroeg ze hem daarna en hij lachte tegen haar. Misschien was ze toch wereldser dan hij bij de eerste aanblik had gedacht. Haar moeder had haar gezegd niet te veel te praten met mensen die ze in de lift ontmoette, maar ze hield van praten en had daar veel vrienden gemaakt.

'Jawel,' zei hij, bijna in een reflex, maar hij herstelde zich. Er was geen enkele reden om tegen een kind te liegen. 'Het is eigenlijk een beetje ingewikkeld om uit te leggen, maar nee, ik ben niet getrouwd. Ik ben het wel... maar niet zo lang meer.' Hij had genoeg van z'n gestuntel, maar ze keek ditmaal bedachtzaam en knikte.

'Je bent gescheiden,' zei ze ernstig, 'ik ook.' De manier waarop ze het zei deed hem weer glimlachen. Ze was een onweerstaanbaar elfje.

'Het spijt me dat te horen,' zei hij terwijl hij omwille van haar probeerde ernstig te kijken. Langzaam bereikten ze de top. 'Hoe lang was je getrouwd?'

'M'n hele leven.' Er zat een tragische klank in wat ze tegen hem zei. Op dat moment besefte hij wat ze bedoelde. Ze was hem niet aan het plagen. Ze had het over haar ouders. Die waren duidelijk gescheiden en ze voelde dat alsof ze zelf ook was gescheiden.

'Dat spijt me heel erg,' zei hij, en hij meende het dit keer. 'Hoe oud was je toen je ging scheiden?'

'Bijna zeven. Nu ben ik acht. We woonden vroeger in Frankrijk.'

'O,' zei hij met hernieuwde belangstelling. 'Ik woonde zelf vroeger in Londen. Toen ik getrouwd was. Woon je nu hier of ben je alleen maar op bezoek?'

'We wonen vlak in de buurt,' zei ze nuchter en toen draaide ze zich weer naar hem toe, blij om nog meer informatie te geven of hij die nu vroeg of niet. 'Mijn vader is Frans. We gingen vroeger in Courchevel skiën.'

'Ik ook,' zei hij alsof ze nu oude vrienden waren. 'Je moet wel heel goed zijn als je ouders je alleen helemaal naar de top van de berg laten gaan.'

'Ik heb van m'n vader leren skiën,' zei ze trots. 'Mama skiet te langzaam voor mij, dus ze laat me alleen skiën. Ze zegt alleen maar dat ik niet in de problemen moet komen, niet met iemand mee mag gaan en niet te veel mag praten.' Hij was blij dat ze haar lessen niet zo goed had geleerd. Hij genoot echt van haar gezelschap. Ze was een bekoorlijk meisje.

'Waar woonde je in Frankrijk?' Ze waren oude maatjes toen ze de top bereikten en eraf moesten springen. Terwijl ze dat deden, gaf hij haar een hand. Maar door de manier waarop ze van de stoeltjeslift sprong, zag hij dat ze een goede skiester was. Ze leek ook volledig op haar gemak toen ze in de richting van een zwarte piste gingen die de meeste volwassenen afgeschrikt zou hebben.

'We woonden in Parijs,' antwoordde ze terwijl ze haar bril goed zette. 'In de rue du Bac... in de Septième... papa woont in ons oude huis.' Hij wilde haar vragen waarom ze hiernaartoe was gekomen en of haar moeder Amerikaanse was. Charlie nam aan van wel, aangezien het kind Engels sprak alsof het haar moedertaal was. Hij wilde haar een heleboel vragen, maar het leek hem beter het niet te doen. En terwijl hij naar haar keek, begon ze aan de afdaling. Ze ging met de snelheid van een kleine sneeuwhaas, bijna steil langs de berg naar beneden en met perfecte gladde bochten. Hij volgde haar makkelijk op slechts een paar meter afstand. Ze keek op en zag hem dicht bij haar in de buurt en haar brede grijns verraadde hem dat ze het leuk vond.

'Jij skiet net als mijn papa,' zei ze vol bewondering, maar Charlie was juist vol ontzag voor haar. Ze was een opmerkelijke skiester, een aanbiddelijk meisje, en hij had een gevoel alsof hij een nieuwe vriendin op de berg had gemaakt. Hij moest om zichzelf lachen terwijl hij snel achter haar aan skiede. Zijn leven was tegenwoordig zeer zeker anders. Hij bracht al zijn tijd door met een vrouw van zeventig, met geesten en met kinderen. Het was totaal iets anders dan zijn drukke, georganiseerde en voorspelbare leven in Londen aan het hoofd van een architectenbureau. Nu had hij geen baan, geen vrienden, geen vrouw en geen plannen. Hij had alleen de schitterend witte sneeuw onder zijn ski's en de zon op de bergen nu hij de kleine skiester het grootste deel van de afdaling volgde.

Uiteindelijk kwam ze tot stilstand en hij remde scherp naast haar terwijl zij commentaar gaf op zijn stijl. 'Jij skiet fantastisch. Net als papa. Hij deed vroeger wedstrijden. Hij was voor Frankrijk op de Olympische spelen. Dat was lang geleden. Nu vindt hij zichzelf te oud. Hij is vijfendertig.'

'Ik ben nog ouder. En ik heb nooit aan de Olympische spelen meegedaan, maar bedankt.' Toen bedacht hij ineens iets en hij draaide zich om om het haar te vragen. Ze keek naar hem op en streek haar krullen naar achteren. 'Hoe heet je?'

'Monique Vironnet,' zei ze eenvoudig met een perfecte Franse uitspraak. Hij besefte dat ze waarschijnlijk vloeiend Frans sprak. 'Mijn papa heet Pierre. Heb je hem ooit wedstrijden zien skiën?'

'Mogelijk. Maar ik herinner me de naam niet.'

'Hij heeft een bronzen medaille gewonnen,' zei ze, en hij zag haar ogen triest worden.

'Je zult hem wel erg missen,' zei Charlie vriendelijk terwijl ze naar de kinderpistes ver beneden keken. Geen van beiden leken ze de afdaling tot het eind te willen vervolgen. Hij hield van het babbelen met haar en zij leek heel erg van zijn gezelschap te genieten. Hij nam aan dat ze haar vader miste, ze praatte heel veel over hem.

'Met de vakanties ga ik naar hem toe,' legde ze uit. 'Maar mijn moeder vindt het niet leuk dat ik daarnaartoe ga. Volgens haar is het niet goed voor mij om in Parijs te zijn. Toen we daar woonden, huilde ze steeds.' Hij knikte. Hij kende het gevoel. Hij had het afgelopen jaar in Londen veel gehuild. Elk eind van een huwelijk doet heel veel pijn. Hij vroeg zich toen af hoe haar moeder eruitzag, of ze knap was en net zo levendig als haar dochtertje. Dat moest wel. Alles aan het kind was zonnig en warm. Zoiets gebeurde niet vanzelf. Bij kinderen kwam het gewoonlijk door het weerkaatste licht van de ouders.

'Zullen we naar beneden gaan?' vroeg hij haar ten slotte. Ze waren lang op de berg geweest en het was later dan ze dachten. Het was ruim na enen. Hij had honger. Terwijl hij haar langs de flank van de berg volgde, skieden ze in perfecte harmonie, en allebei gloeiden ze aan het eind van hun afdaling. 'Dat was verschrikkelijk goed, Monique. Dank je!' Hij had haar inmiddels al verteld dat hij Charlie heette en ze keek hem aan met een hartveroverende glimlach.

'Jij skiet fantastisch! Net als papa.' Van haar was dat de grootste lof en Charlie voelde dat ook.

'Dank je wel. Zelf ben je ook niet slecht.' Daarna wist hij niet meer wat hij met haar aan moest. Hij wilde niet zijn ski's afdoen en gewoon weglopen, en hij dacht niet dat hij haar mee moest nemen. 'Heb je ergens met je mama afgesproken.?' Hij maakte zich niet echt veel zorgen. Het skigebied van Charlemont leek rustig en veilig. Maar ze bleef natuurlijk een kind en hij wilde haar niet aan haar lot overlaten nu ze onder aan de berg waren.

Monique knikte. 'Mama zei dat we elkaar bij de lunch zouden treffen.'

'Ik breng je wel naar binnen,' zei hij terwijl hij zich erg bezitterig en erg beschermend over haar voelde. Hij kwam zelden kinderen tegen en was verrast hoe ontspannen hij zich bij haar voelde en hoe leuk hij haar vond.

'Bedankt,' zei ze toen ze over het terras liepen en zich door de menigte wurmden. Ze zei tegen Charlie dat ze haar mama nergens zag. 'Misschien is ze weer naar boven. Ze eet niet zoveel.' Hij kreeg beelden van een kleine, tere hedendaagse Edith Piaf, hoewel Monique hem niet had verteld dat haar mama net als haar vader Frans was.

Hij vroeg haar wat ze wilde eten en ze vroeg om een hotdog, een chocolademilkshake en patat. 'Van papa moet ik in Frankrijk gezond eten. Bah.' Ze trok een vreselijk gezicht en hij lachte. Hij betaalde voor haar lunch en bestelde voor zichzelf een hamburger en een cola. Na met haar op topsnelheid te hebben geskied, had hij het zelfs niet koud. En hij had zich fantastisch geamuseerd.

Ze gingen samen aan een kleine tafel zitten en ze waren halverwege hun lunch toen Monique een kreetje slaakte, opsprong en naar iemand in de verte begon te zwaaien. Charlie draaide zich om en keek wie ze in de menigte had gezien. Overal stonden groepjes mensen, mensen die wuifden, praatten, schreeuwden, voorbij klosten met hun zware skischoenen, opgetogen over hun afdaling die ochtend en verlangend om weer de berg op te gaan. Hij wist niet wie ze had gezien, en plotseling stond ze naast hem. Een lange, slanke vrouw in een elegante beige parka afgezet met bont. Ze droeg een beige stretchbroek en een beige sweater. Ze deed haar donkere bril af en keek fronsend naar het kind. Charlie had het gevoel dat hij haar ergens eerder had gezien, maar hij kon zich niet herinneren waar. Misschien was ze een model of hadden hun paden zich ergens in Europa gekruist. Ze had iets heel modieus over zich en ze droeg een mooie bontmuts. Maar ze zag er allesbehalve tevreden uit en ze keek van hem naar haar dochter.

'Waar zat je? Ik heb je overal gezocht. Ik heb je gezegd me om twaalf uur in het restaurant te treffen.' Monique keek sussend op naar haar moeder, maar wat Charlie verbaasde, was dat de vrouw zo kil tegen haar deed en het kind zo hartelijk was. Maar de elegante, jonge vrouw was ook boos omdat ze zich zorgen had gemaakt en hij kon het haar niet helemaal kwalijk nemen. 'Het spijt me heel erg,' verontschuldigde hij zich. 'Het is waarschijnlijk mijn fout. We gingen samen met de lift naar boven en toen zijn we op ons gemak naar beneden geskied. We raakten aan de praat.' Daarop keek ze zelfs nog bozer.

'Ze is een kind van acht.' Ze keek hem scherp en kwaad aan en ergens in zijn hoofd rinkelde een belletje, maar hij had geen idee wat het was. Ze kwam hem zo bekend voor en hij had geen idee waarom. Maar toen hij naar Monique keek, zag hij dat zij op het punt van huilen stond. 'Monique,' haar moeder bleef haar onmeedogend kwaad aankijken, 'wie heeft je lunch betaald?'

'Ik,' legde Charles uit terwijl hij medelijden had met het kind voor de woede-uitbarsting van haar moeder.

'Wat is er gebeurd met het geld dat ik je vanochtend heb gegeven?' De jonge vrouw zag er gefrustreerd en kwaad uit terwijl ze haar muts afdeed waardoor de lange manen van haar donkere kastanjebruine haar vrijkwamen. Charlie had al gezien dat ze diepgroene ogen had. Ze leek in niets op haar dochter.

'Dat ben ik kwijtgeraakt,' zei Monique toen eindelijk twee tranen ontsnapten aan haar volgelopen ogen. 'Het spijt me, mama...' Ze verborg haar gezicht in haar handen zodat Charlie haar niet zou zien huilen.

'Echt, het is niets,' probeerde Charlie hen te sussen. Hij voelde zich vreselijk door de opwinding die hij had veroorzaakt. Eerst door haar te laat te laten komen en vervolgens door voor haar hotdog te betalen. Het leek alsof hij probeerde haar op te pikken. Hij was zich er terdege van bewust dat ze een kind was. Maar de blik in de ogen van haar moeder was nog steeds snijdend. Nadat ze hem kwaad had bedankt, pakte ze Monique bij de arm en trok haar weg zonder dat ze haar lunch kon afmaken. Alleen al door hiernaar te kijken werd Charlie kwaad. Er was geen enkele reden om een scène te trappen en het kind in verlegenheid te brengen. Ze had gelijk dat ze niet met vreemden mocht meegaan, maar hij zag er beslist niet gevaarlijk uit. Ze had er heel wat plezieriger en aangenamer op kunnen reageren. Maar dat had ze niet gedaan. Toen hij zijn hamburger op had, dacht hij over hen na, het meisje met wie hij zo prettig had gebabbeld en de moeder die zo kwaad was geweest en zo bang... en plotseling wist hij het weer. Hij wist precies waar hij haar eerder had gezien en wie ze was. Ze was de onaangename vrouw van het historisch archief in Shelburne. Daar had hij al net zo'n hekel aan haar gehad als nu. Ze leek zo bitter en zo bang. Toen herinnerde hij zich dat Monique had gezegd dat haar moeder in Parijs almaar huilde. Dat maakte hem nog nieuwsgieriger naar hen. Waar was ze voor op de vlucht? Wat had ze te verbergen? Of was ze net zo onaangenaam als ze eruitzag? Misschien was ze in feite alleen maar buitenkant.

Hij zat nog steeds over hen na te denken toen hij de stoeltjeslift dit keer alleen naar boven nam en daar, op de top, Monique tegen het lijf liep. Ze leek zich nog steeds te generen. Deze keer aarzelde ze om tegen hem te praten. Maar ze had gehoopt dat ze hem zou zien. Ze haatte het als haar moeder zo deed. Tegenwoordig deed ze dat vaak. Dat vertelde ze Charlie ook min of meer terwijl ze met haar mooie grote ogen naar hem opkeek. 'Het spijt me dat mama boos op je werd. Ze wordt tegenwoordig vaak boos. Dat komt, denk ik, omdat ze moe is. Ze werkt echt hard. Ze blijft 's avonds lang op om te schrijven.' Het was nog altijd geen excuus voor de manier waarop ze zich had gedragen en zelfs het kind wist dat. Het speet haar echt dat haar mama zo lelijk tegen Charlie had gedaan. Het leek op geen enkele manier goedgemaakt te kunnen worden. 'Wil je weer met me skiën?' vroeg ze verdrietig. Ze zag er zo eenzaam uit en hij vermoedde dat zij, door de manier waarop ze naar hem keek, haar vader miste. Met zo'n moeder was dat geen wonder. Hij hoopte, omwille van het kind, dat de vader hartelijker was dan de vrouw met de scherpe tong en de gebroken blik in haar ogen. 'Weet je zeker dat je moeder het niet erg vindt?' Hij wilde niet dat zij dacht dat hij een perverseling was, de een of andere krankzinnige pedofiel die achter haar dochtertje aan zat. Maar ze waren buiten op de berg, en daar viel weinig verkeerds uit op te maken. Hij had ook niet de moed het kind te weigeren. Ze leek zo naar gezelschap te hunkeren.

'Het kan m'n moeder niet schelen met wie ik ski. Ik mag alleen niet met iemand ergens naar binnen, niet hun huis of hun auto,' legde ze verstandig uit. 'Ze was echt boos omdat ik jou voor de lunch liet betalen. Zij zegt dat we voor onszelf kunnen zorgen.' Ze keek met enorme ogen naar hem op en verontschuldigde zich voor haar uitspatting. 'Was het duur?' vroeg ze bezorgd en hij lachte om de onschuld van de vraag.

'Natuurlijk niet. Ik denk dat ze zich alleen maar zorgen maakte om jou, en daarom werd ze boos. Mama's doen dat soms,' zei hij verstandig terwijl hij haar zorgen probeerde weg te nemen. 'Papa's ook. Soms zijn ouders bang dat er iets met je is gebeurd als ze je niet kunnen vinden. Dus als ze je dan eindelijk vinden, raken ze helemaal van streek. Ik weet zeker dat het vanavond weer goed met haar is.' Maar Monique was er niet zo zeker van. Zij kende haar moeder beter dan Charlie. Haar moeder was al zo lang humeurig en ongelukkig. Monique kon zich geen ander mens meer herinneren, hoewel ze dacht dat haar moeder gelukkiger was toen ze klein was. Maar toen was hun leven anders geweest, waren haar illusies nog niet aan scherven, was er nog steeds hoop en liefde. Nu was er in hun leven alleen nog maar de bitterheid en de woede, en een ongelukkige stilte. 'In Parijs huilde mama de hele tijd. Hier wordt ze boos.' Ze klonk alsof ze zich heel erg gekwetst voelde en Charlie had medelijden met het kind. Het was zo oneerlijk van haar moeder om haar ongeluk op haar dochter af te reageren. 'Ik denk niet dat ze erg gelukkig is. Misschien vindt ze haar baan niet leuk.' Hij knikte. Het was niet zo moeilijk om te bedenken dat er meer achter zat, maar hij was niet van plan dat uit te leggen aan een achtjarig kind. 'Misschien mist ze je papa.'

'Nee,' zei Monique beslist terwijl ze naast elkaar een scherpe bocht namen. 'Ze zegt dat ze hem haat.' Dat was lekker, dacht Charlie. Wat een fantastische atmosfeer voor een kind om in op te groeien. Hij begon een steeds grotere hekel aan de moeder te krijgen. 'Ik denk het niet echt,' zei Monique hoopvol, maar haar ogen stonden verdrietig. 'Misschien gaan we een keer terug,' zei ze weemoedig. 'Maar papa is nu met Marie-Lise.' Het klonk als een ingewikkelde situatie en het scheen een zware tol van het kind geëist te hebben. Het deed hem een beetje denken aan zijn toestand met Carole. Maar in hun geval waren er geen kinderen die erdoor beschadigd konden worden. Monique leek te overleven, ondanks haar moeder.

'Zegt je mama dat?' vroeg hij met gespeelde interesse. Hij had geen belangstelling voor de moeder, maar was alleen maar gesteld geraakt op het kind. 'Dat jullie teruggaan?'

'Niet echt... nog niet in ieder geval. Ze zegt dat we hier moeten blijven.' Hij kon zich een erger lot voorstellen. Hij vroeg zich af of ze in Shelburne Falls woonden. Op weg naar beneden vroeg hij het haar. Ze knikte. Hij wist dat haar moeder daar werkte, maar hij wist niet of ze ergens buiten de stad woonden of in Deerfield. 'Hoe wist je dat?' vroeg ze belangstellend.

'Omdat ik je mama heb gezien. Ik woon er ook. Ik kom uit New York en ben hier net komen wonen. Met de kerst.'

'Ik ben een keer naar New York geweest, toen we terugkwamen uit Parijs. Ik ben met m'n oma naar F.A.O. Schwartz geweest.'

'Dat is een fantastische speelgoedwinkel,' zei hij, en ze was het hartgrondig met hem eens. Ze bereikten het eind van de afdaling en gingen deze keer samen met de stoeltjeslift naar boven. Hij besloot dat het zelfs de toorn van de moeder waard was, dat hij weer kon genieten om met Monique te praten. Hij mocht haar echt en voelde een niet te stuiten enthousiasme en warmte en energie in het kleine meisje, ondanks haar problemen met haar ouders. Ze was vrolijk en levendig en zo lief en ze had duidelijk een heleboel verdriet meegemaakt en toch had ze niets sombers over zich. Ze was anders dan haar moeder die duidelijk was verslagen en niet meer overeind kwam. En als dat wel zo was, dan was alles wat er ooit in haar gezeten mocht hebben aan leven en hoop en geluk anders geworden. Het leek wel alsof ze was gestorven en een bittere, vermoeide en verslagen ziel haar plaats had ingenomen. Op een bepaalde manier had Charlie medelijden met haar. Monique zou het overleven. Haar moeder had het duidelijk niet gedaan.

Deze keer spraken ze tijdens de afdaling over Europa en Charlie vond het heerlijk om met haar te praten. Ze zag alles met de frisse, grappige en altijd iets humoristische kijk van een kind. Zij vertelde hem over alle dingen in Frankrijk waar ze van hield. Dat waren er nogal wat. Zij meende ooit weer terug te gaan, als ze groot genoeg was om te wonen waar ze maar wilde en dan zou ze naar haar papa gaan. Ze was van de zomer twee maanden bij hem geweest en ze had het heel erg leuk gevonden. Ze hadden een maand in Zuid-Frankrijk doorgebracht. Ze zei dat haar papa sportverslaggever was voor de tv en hij was heel beroemd.

'Lijk je op hem?' vroeg Charlie achteloos terwijl hij de zachte goudkleurige krullen en de grote blauwe ogen bewonderde, zoals hij al deed sinds ze elkaar die ochtend waren tegengekomen.

'Volgens mama wel.' Hij vermoedde dat dat haar moeder ook ongelukkig maakte. Als hij olympisch skikampioen was en sportverslaggever en een vriendin had die Marie-Lise heette, dan was er alle kans op dat Moniques moeder aan het kortste eind had getrokken, of misschien niet. Maar als ze altijd de hele tijd huilde, zei dat niet veel goeds over haar man. Tijdens de afdaling, terwijl Monique door bleef babbelen, dacht hij aan de troep die de meeste mensen van hun leven maakten. Elkaar bedriegen, leugens vertellen, de verkeerde man of vrouw trouwen, respect verliezen, hoop verliezen, de moed verliezen. Het leek hem nu wonderbaarlijk dat het iemand wel lukte het te laten slagen en getrouwd te blijven. Hij zeker niet. Hij had gedacht dat hij de gelukkigste man van de wereld was tot hij merkte dat zijn vrouw krankzinnig verliefd was op een andere man. Het was zo klassiek dat het gênant werd en weer merkte hij dat hij zich afvroeg wat er was gebeurd tussen Moniques ouders. Misschien was er een reden voor de barse blik van haar moeder, voor de hartvormige lippen die tot een stevige, harde lijn waren samengeknepen. Misschien was ze iemand anders geweest voordat ze verbitterd raakte door Pierre Vironnet. Maar de mogelijkheid bestond dat zij een feeks was en hij de gelegenheid had aangegrepen om van haar af te komen. Wie zou het weten? En kon het uiteindelijk iets schelen? Charlie niet. Hij gaf alleen om het kind.

Monique ging deze keer op tijd haar moeder zoeken. Charlie had haar gevraagd welke afspraak ze hadden en stuurde haar precies om drie uur weg. Hij ging zelf alleen naar boven voor de laatste afdaling. Hij merkte dat hij zelfs zonder het kind niet beter, niet sneller en niet onstuimiger skiede dan hij met zijn jonge vriendin had gedaan. Ze kon hem gemakkelijk bijhouden en Charlie kon zien dat haar vader het haar goed had geleerd. Toen hij deze keer alleen de heuvel afkwam, moest hij onwillekeurig aan het meisje denken dat in Parijs had gewoond. Zijn ontmoeting met haar deed hem bijna wensen dat Carole en hij kinderen hadden gehad. Het zou de dingen ingewikkelder hebben gemaakt en ze zouden waarschijnlijk nu in dezelfde rotzooi hebben gezeten, maar in ieder geval hielden ze dan nog iets over aan hun tien jaar samen. Nu hadden ze alleen maar wat antieke spullen, een paar mooie schilderijen en de helft van het beddengoed en het servies. Het leek enorm weinig voor die tien jaar samen. Na tien jaar hadden ze meer moeten hebben.

Charlie was er nog steeds over aan het piekeren toen hij terugging naar het hotel. Maar de volgende dag toen hij weer skiede, zag hij Monique of haar moeder niet en hij vroeg zich af of zij naar huis waren gegaan. Hij had haar niet gevraagd of ze van plan waren te blijven en hij vermoedde dat ze het niet hadden gedaan. De volgende paar dagen skiede hij alleen, en hoewel hij zo hier en daar een paar knappe vrouwen zag, leken ze geen van allen de moeite waard. Tegenwoordig had hij het gevoel dat hij niemand iets te zeggen had. Hij had niemand iets te bieden, geen hulp, geen steun, geen amusante anekdotes. Zijn bron was opgedroogd. De enige die hem met succes aan de praat had gekregen, was een achtjarig kind. Het was een trieste constatering voor zijn psyche en zijn kijk op het leven.

Hij was stomverbaasd toen hij op oudejaarsdag Monique weer tegen het lijf liep. 'Waar heb je gezeten?' vroeg hij opgetogen toen ze allebei onder aan de berg hun ski's aandeden. Hij merkte dat haar moeder nergens te zien was. Weer verbaasde hij zich over iemand die zo bezorgd was over wie voor het kind een hot-dog en patat kocht maar die haar alleen liet skiën. Ze bleef beslist niet in de buurt van Monique hangen. Maar ze wist dat Monique in Charlemont geen gevaar liep. Sinds ze hier waren komen wonen, waren ze het afgelopen jaar hier bijna elk weekend naartoe gegaan. Ondanks de bittere smaak die Pierre had meegegeven aan bijna alles wat zij in Frankrijk hadden gedaan, bleef skiën belangrijk voor hen, hoewel haar moeder makkelijker hellingen nam dan zij.

'We gingen terug omdat mama moest werken,' legde ze Charlie uit terwijl ze hem stralend aankeek. Het was als het weerzien van oude vrienden. 'Maar vannacht blijven we hier en we gaan morgen naar huis.'

'Ik ook.' Hij was er al drie dagen en ging pas na oudejaarsavond terug. 'Blijf jij vannacht op voor nieuwjaar?'

'Waarschijnlijk wel,' zei ze hoopvol. 'Van papa mag ik champagne drinken. Volgens mama is het slecht voor je hoofd.'

'Dat is mogelijk,' zei hij geamuseerd en dacht aan alle champagne die hij de afgelopen vijfentwintig of dertig jaar had gedronken, hoewel het discutabel bleef wat de gevolgen ervan waren geweest. 'Ik denk dat een paar slokjes je geen kwaad zullen doen.'

'Zelfs dat mag ik niet van mama.' Daarna op een gelukkiger toon: 'We zijn gisteren naar de film geweest. Die was heel leuk.' Ze leek blij en bleef een tijdje voor hem uit skiën. Deze keer stuurde hij haar precies om twaalf uur naar haar moeder. Maar die middag zagen ze elkaar weer en Monique had een vriendje meegenomen. Het was een jongen die ze van school kende. Charlie zag dat hij zich een beetje uitsloofde tijdens de afdalingen, maar Monique fluisterde met een ernstig gezicht tegen hem dat Tommy een slechte skiër was. Charlie glimlachte terwijl de kinderen voor hem uit schoten. Charlie was iets voorzichtiger dan zij tijdens de afdaling en aan het eind van de dag was hij moe.

Monique was al weg. Het verraste hem hen die avond na het eten in zijn hotel weer tegen het lijf te lopen. Ze zaten in de grote woonkamer van het hotel en Francesca had haar lange benen uitgestrekt voor het haardvuur. Toen ze iets tegen Monique zei, zag Charlie haar werkelijk glimlachen. Hij haatte het om het toe te geven, maar ze zag er fantastisch uit. Ze was een prachtige vrouw ondanks de koude, treurige blik in haar ogen.

Eerst aarzelde hij, maar hij besloot ten slotte naar hen toe te gaan en gedag te zeggen. Hij had inmiddels al zoveel tijd met Monique doorgebracht dat het hem onbeleefd leek haar moeder te negeren. Ze droeg haar haar in een lange paardenstaart op haar rug en toen hij dichterbij kwam zag hij onwillekeurig die enorme amandelvormige ogen en het dieprood van haar haar in het licht van het haardvuur. Er hing iets mysterieus en exotisch om haar heen als ze lachte. Maar op het moment dat ze hem herkende, ging alles weer dicht als luiken voor de ramen. Charlie had nog nooit zoiets gezien. Ze was duidelijk vastbesloten zich te verschuilen.

'Hallo,' zei hij, terwijl hij zijn best deed er meer op zijn gemak uit te zien dan hij werkelijk was. Hij was hier niet meer zo goed in. Hij wilde het ook niet. Hij voelde zich dwaas bij Francesca die hem kwaad aankeek. 'Fantastische sneeuw vandaag, hè?' zei hij achteloos en hij zag haar knikken. Haar ogen schoten even naar hem omhoog en keken vervolgens weer zonder belangstelling in het vuur.

Maar ze dwong zichzelf ten slotte naar hem op te kijken en zijn vraag te beantwoorden. 'Het was fantastische sneeuw,' beaamde ze. Maar hij merkte dat het haar enorm veel moeite kostte tegen hem te praten. 'Monique vertelde me dat ze je weer heeft gezien,' voegde ze eraan toe, bijna openhartig, maar hij wilde niet dat deze vrouw dacht dat er iets clandestiens zat aan zijn bemoeienissen met het kind. Ze waren gewoon skipartners en zij hunkerde duidelijk naar manlijk gezelschap omdat ze haar vader miste. 'Je bent heel aardig voor haar,' zei Francesca Vironnet zacht toen Monique met een ander kind ging praten. Ze nodigde hem niet uit bij haar te komen zitten. 'Heb je zelf kinderen?' Ze nam aan dat het zo was. Monique had haar niet zoveel verteld over hun gesprekken. Vooral niet dat ze Charlie over haar vader had verteld.

'Nee, ik heb geen kinderen,' verklaarde Charlie. 'Ik mag haar,' zei Charlie en complimenteerde Monique vervolgens overvloedig. Onwillekeurig merkte hij weer hoe schuw de vrouw was. Ze leek op een gewond dier, diep in een grot weggekropen. Het enige dat je zag, waren haar ogen die opglinsterden in het donker door het licht van het haardvuur. Hij wist niet precies waarom, maar hij wilde haar, al was het alleen maar uit nieuwsgierigheid, naar buiten trekken. Dit waren het soort uitdagingen die hij jaren geleden heerlijk had gevonden, maar al voor zijn trouwen had hij geleerd zoiets niet aan te pakken. Vaker wel dan niet waren dit soort uitdagingen niet de pijn of moeite waard. Toch... sprak iets in haar ogen boekdelen over haar leed. 'Je hebt geluk met Monique,' zei hij rustig en ditmaal keek ze hem recht in de ogen en eindelijk zag hij een heel flauwe flikkering van iets warms achter de gletsjer waar ze zich schuilhield. 'Ja, ik heb geluk...' beaamde ze, maar het klonk niet alsof ze het meende.

'Ze is ook een fantastisch skiester.' Hij glimlachte. 'Ze heeft me een aantal keren geklopt.'

'Ze klopt mij ook.' Francesca lachte bijna, maar ze wist zich in te houden. Ze wilde deze man niet kennen. 'Daarom laat ik haar alleen skiën. Ze is te snel voor me. Ik kan haar niet bijhouden.' Ze glimlachte tegen hem en bijna zag ze er knap uit, maar net niet. Er was nog een heleboel vuur voor nodig, wilde dat een verschil uitmaken.

'Ze heeft me verteld dat ze in Frankrijk heeft leren skiën,' zei hij achteloos. En met die woorden zag hij alles in Francesca's gezicht dichtslaan. Het was als kijken naar de deur van een kluis die elektrisch dichtging. Gesloten, verzegeld en vergrendeld en alleen dynamiet zou hem open hebben gekregen voor het aangegeven uur. Hij had haar duidelijk herinnerd aan iets dat ze ondraaglijk vond om aan te denken. Ze had de deur op slot gedaan en was ver, heel ver van hem vandaan gevlucht. Ze had nog steeds die uitdrukking van geschokte pijn toen Monique terug kwam lopen en Francesca opstond en haar vertelde dat het bedtijd was.

Monique zag er verslagen uit. Ze amuseerde zich zo kostelijk. En ze wilde tot twaalf uur opblijven. Charlie wist dat hij hier voor een deel schuldig aan was. Francesca moest voor hem vluchten om geen gevaar te lopen en ze moest haar dochter meenemen. Hij wilde haar vertellen dat hij haar niets wilde doen, dat hijzelf ook wonden had. Hij vormde voor niemand een bedreiging. Ze waren twee gewonde dieren die aan dezelfde beek dronken. Het was niet nodig elkaar nog een keer te verwonden, of weg te vluchten en te schuilen. Maar op geen enkele manier kon hij haar vertellen wat hij voelde. Hij wilde helemaal niets van haar, geen vriendschap, geen intimiteit, hij wilde haar niets afpakken. Hij stond alleen maar rustig naast haar weg. Maar zelfs die vage bedreiging, die zweem van de aanwezigheid van een mens, zelfs maar een paar momenten, was haar te veel. Hij vroeg zich af waar ze over schreef, maar hij zou het niet gedurfd hebben het haar te vragen.

Hij probeerde een laatste pleidooi voor zijn jonge vriendin. 'Het is vreselijk vroeg om op oudejaarsavond naar bed te gaan, hè? Wat dacht je van een gingerale voor Monique en voor ons een glas wijn?' Maar dat was zelfs nog bedreigender en Francesca schudde haar hoofd, bedankte hem en binnen twee minuten waren ze allebei verdwenen. Hij voelde spijt toen ze vertrokken. Maar hij had nog nooit een vrouw ontmoet die zo erg gewond was als zij en hij kon zich niet voorstellen wat de sportverslaggever had gedaan dat ze zo beschadigd was. Wat het ook was, Charlie vermoedde dat het heel vreselijk moest zijn geweest. Of dat vond zij in ieder geval, wat al genoeg was. Maar ondanks de wapenrusting die ze zo effectief droeg, voelde hij dat ze ergens diep van binnen waarschijnlijk een goed mens was.

Hij liep naar de bar en bleef tot halfelf. Ten slotte ging hij naar boven naar zijn kamer. Het had geen zin beneden te blijven en naar al die anderen te kijken die lachten, schreeuwden en dronken werden. Net als voor Gladys Palmer was oudejaarsavond niet iets waar hij ooit van had gehouden. En om twaalf uur 's nachts toen de claxons loeiden en de klokken luidden en de stellen elkaar kusten, waarbij ze elkaar beloofden dat dit jaar anders zou zijn, was Charlie op zijn kamer in zijn bed diep in slaap.

Hij werd de volgende ochtend fris en vroeg wakker. Hij zag dat het sneeuwde en dat het zicht slecht was. Een sterke wind was opgestoken en het was koud. En hij besloot terug te gaan. Charlemont was zo dicht bij waar hij woonde dat hij altijd wanneer hij maar wilde terug kon gaan. Hij hoefde niet in slecht weer te skiën of zichzelf te dwingen te blijven als hij liever thuis was om dingen aan zijn huis te doen. Drie dagen heerlijk skiën waren genoeg voor hem geweest.

Hij liet zich om halfelf uitschrijven en was twintig minuten later weer thuis. De sneeuwhopen groeiden weer aan en een heerlijke stilte dekte alles toe. Hij vond het heerlijk ernaar te kijken en bleef uren in zijn werkkamer, Sarahs vroegere boudoir, zitten lezen om van tijd tot tijd naar buiten te kijken waar het nog steeds sneeuwde.

Hij dacht aan het kleine meisje dat hij in Charlemont had ontmoet en haar leven met de moeder die tegelijkertijd zo boos en zo verdrietig was. Hij zou het meisje graag weer zien, maar het was duidelijk dat hij en haar moeder niet voorbestemd waren om dikke vrienden te worden. Toen hij aan haar dacht, herinnerde hij zich de twee boeken die hij terug moest brengen naar het historisch archief. Hij had er een aan Gladys Palmer uitgeleend en omdat hij haar toch wilde zien, nam hij zich voor de volgende dag langs te gaan om het op te halen. Als hij bij haar wegging, kon hij beide boeken bij het historisch archief afgeven. Toen hij erover nadacht, klonk er een vreemd schuifelend geluid op de zolder boven zijn hoofd en onwillekeurig schrok hij. Toen lachte hij. Hij voelde zich belachelijk. In een huis als dit met zo'n geschiedenis werd alles toegeschreven aan het bovennatuurlijke. Niemand kwam op het idee dat er op zolder misschien ergens een eekhoorn, een veldmuis of een rat zat.

Hij besloot er geen aandacht aan te besteden, maar toen hij een paar nieuwe architectuurbladen doorlas die hij had gekocht hoorde hij hetzelfde geluid weer. Het klonk alsof een dier iets versleepte, en soms klonk het als een mens. Toen klonk er een knagend geluid, wat bevestigde wat hij eerder had gedacht. Het was een knaagdier. Voor één keer dacht hij eens niet dat het Sarahs geest was. Nadat Gladys had gezegd dat ze haar maar een keer in haar leven had gezien, had hij zich er bij neergelegd en hij wist dat het visioen niet voor een tweede keer zou terugkomen. Hij kon het nog niet helemaal voor zichzelf verklaren, maar wat het ook was, het was weg en het huis was leeg. Buiten de rat op zolder boven zijn hoofd.

Het ergerde hem de hele middag en bij het invallen van de schemering, terwijl het nog altijd sneeuwde, haalde hij de ladder te voorschijn en besloot naar boven te gaan om te kijken. Als het een rat was, wilde hij niet dat de elektrische bedrading vernield werd. Het huis was al oud genoeg zonder dat knaagdieren gingen knagen op wat er nog van over was en een brand veroorzaakten. Hij had Gladys herhaaldelijk beloofd dat hij dat goed in de gaten zou houden.

Maar toen hij de valdeur opende die toegang gaf tot de zolder en hij zich erdoorheen hees, merkte hij dat alles daar rustig was. Er waren geen tekenen dat daar iets was gebeurd. Hij wist dat hij het zich niet had verbeeld en hoopte niet dat ze een uitweg tussen tussen de muren hadden gevonden. Maar hij wist zeker dat de geluiden die hij had gehoord recht boven hem waren. Hij had een zaklantaarn meegenomen en hij keek overal. Het waren allemaal dezelfde dozen die hij eerder had gezien, de uniformen, het speelgoed, een oude spiegel die tegen een muur stond. Toen zag hij aan de andere kant iets dat hij tijdens zijn eerste strooptocht hier niet had gezien. Het was een oude, met houtsnijwerk versierde wieg. Zacht ging hij met een hand eroverheen, terwijl hij zich afvroeg of hij van Gladys of van Sarah was geweest. Maar wat het ook was geweest, er hing een treurnis en leegte omheen die hem ontroerde. De kinderen in hun beider levens waren er niet meer en, nog erger, ze waren nu allemaal dood. Hij wendde zich ervan af en van het bitterzoete gevoel dat het hem gaf en hij scheen met het licht in de hoeken aan de andere kant om er zeker van te zijn dat daar geen harig diertje een nest had gemaakt. Hij wist dat eekhoorntjes dat soms deden. Het kon er al een hele tijd zitten, en terwijl hij langzaam terugliep naar de ladder zag hij een kleine holte onder een van de grote, ronde ramen waarin een oude, verweerde kist stond. Hij meende hem niet eerder te hebben gezien, hoewel duidelijk was door hoe hij eruitzag en door de stofwolk die opsteeg toen hij hem aanraakte, dat hij daar een eeuwigheid had gestaan. Hij was gemakkelijk over het hoofd te zien, omdat de verweerde leren buitenbekleding dezelfde tint had als de muur. Toen Charlie probeerde hem open te maken, merkte hij dat die op slot zat. Het feit dat hij er niet in kon komen, intrigeerde hem.

Er stonden geen merktekens op de koffer, geen initialen, geen naam, geen wapen. Omdat de twee mensen die vroeger in het huis hadden gewoond allebei Europees en van adel waren, had het hem niet verbaasd als er ergens een wapen op had gezeten, maar dat was niet zo. Terwijl hij een beetje met het slot rommelde, bladderde iets van het heel oude leer af. De bekleding zag er heel kwetsbaar uit, maar de koffer zelf was het niet. Toen Charlie hem probeerde op te tillen, voelde hij aan alsof hij vol stenen zat. Maar hij was klein genoeg om met enige inspanning te dragen en Charlie droeg hem naar de ladder, liet zich vervolgens langzaam zakken terwijl hij hem op zijn schouder in evenwicht hield, en hij zorgde ervoor hem niet te laten vallen.

Toen hij weer beneden was, liet hij hem met een plof op de vloer van de gang neerkomen. Nadat hij de valdeur had dichtgedaan, tevreden dat er boven geen knaagdieren te zien waren geweest, bracht hij de koffer naar de keuken en pakte wat gereedschap om het slot open te breken. Hij voelde zich een beetje opgelaten omdat hij zich afvroeg of Gladys Palmer hier een paar schatten in had opgeborgen, of een paar papieren die niemand van haar mocht zien. Bijna belde hij haar op voor hij probeerde het slot te forceren. Het leek bijna een schending en toch leek de koffer op hetzelfde moment zo oud, en iets eraan hypnotiseerde hem. Hij kon niet stoppen met wat hij aan het doen was. Hij kon het niet loslaten. En terwijl hij met het slot worstelde gaf het plotseling mee en viel eraf. Het leer was droog en broos en er zaten koperen kopnagels in. Het was niet zo moeilijk te geloven dat de koffer daar al net zo lang stond als het huis oud was. Toen Charlie het deksel aanraakte, voelde hij zich op een vreemde manier buiten adem. Hij had geen idee wat hij zou vinden, geld, juwelen, kostbaarheden, papieren, kaarten, een kleine gedroogde schedel, de een of andere afschuwelijk mooie trofee of kleinood uit een andere eeuw, maar zijn hart bonsde toen hij het deksel optilde en bijna geloofde hij geritsel naast zich te horen. Hij lachte in de stilte van de oude keuken, en wist dat hij het zich verbeeld had. Dit was maar een ding, een object, een oude kist, en toen die open was, voelde hij een lichte golf van teleurstelling door zich heen gaan. De koffer was gevuld met kleine, in leer gebonden boeken. Ze leken op gebedenboeken of gezangboeken. Ze waren nauwgezet ingebonden en er zaten lange, zijden boekenleggers in. Het waren er meer dan tien en ze waren allemaal hetzelfde. Hij vermoedde dat het leer misschien ooit rood was geweest, maar het was nu dof bleekbruin. Hij pakte er een en sloeg hem open, zich afvragend of de boeken ergens uit een kerk afkomstig waren of dat ze van iemand waren geweest. Er stonden geen merktekens op, geen titels, maar het uiterlijk dwong eerbied af, en terwijl hij een blik op de allereerste pagina wierp, voelde hij een huivering door zich heen trekken toen hij daar haar naam in haar eigen handschrift zag staan. Het schrift was klein, sierlijk en duidelijk. De inkt op de pagina was al meer dan tweehonderd jaar droog en in de hoek had ze geschreven 'Sarah Ferguson, 1789'. Het gewoon zien wat zij had geschreven en het lezen van haar naam vulden hem met verlangen... hoe lang geleden was dat geweest... hoe was het toen met haar? Als hij zijn ogen sloot, kon hij een beeld van haar voor zijn geest halen zoals ze in haar salon zat te schrijven.

Uiterst voorzichtig en behoedzaam, bang dat het uit elkaar zou vallen onder zijn aanraking, sloeg hij om naar de volgende pagina en besefte toen wat hij in zijn handen had. Dit was geen gezangboek. Dit waren dagboeken, Sarahs dagboeken. Zijn ogen werden groot toen hij begon te lezen. Dit was als een brief van haar aan hen allemaal. Ze vertelde hun wat er met haar was gebeurd, waar ze was geweest, wie ze had gezien, wat haar lief was geweest, hoe ze François was tegengekomen... hoe ze daar was gekomen en waarvandaan. Toen Charlie de woorden begon te lezen die twee eeuwen hadden overleefd, rolde een traan langs zijn wang en viel op zijn hand. Hij kon zijn geluk nauwelijks op en hij voelde een huivering van opwinding door zich heen trekken toen hij begon te lezen.

8

Sarah Ferguson stond bij het raam en keek uit over de hei zoals ze dat de afgelopen twee dagen ook had gedaan. Hoewel het augustus was, hing er sinds de ochtend een lage mist. De lucht was donker en het was duidelijk te zien dat er snel een storm zou losbreken. Er hing een donkere, onheilspellende atmosfeer om alles heen, maar het paste bij haar stemming terwijl ze daar stond te wachten. Haar echtgenoot, Edward, graaf van Balfour, was al vier dagen weg.

Hij had vier dagen geleden gezegd dat hij ging jagen en hij had vijf bedienden meegenomen. Hij had Sarah gezegd dat hij naar vrienden zou gaan. Ze stelde nooit vragen. Ze keek wel uit. Ze had de mannen die naar hem op zoek waren, gezegd te gaan kijken in de herberg of in de volgende stad, of zelfs bij de dienstmeisjes op de boerderijen van hun landgoed. Ze kende Edward goed, kende hem allang. Ze kende zijn wreedheid, zijn ontrouw, zijn onaardigheid, de genadeloosheid van zijn tong en de hardheid van zijn hand. Ze was ten opzichte van hem jammerlijk en vaak tekortgeschoten. Het zesde kind dat ze voor hem had gedragen, en dat deze keer doodgeboren was, was nog maar drie maanden geleden begraven. Het enige dat Edward ooit van haar had gewild, was een erfgenaam, en na jaren samen met haar had hij er nog steeds geen. Alle kinderen die ze voor hem had gedragen, waren miskramen of doodgeboren, of ze stierven binnen een paar uur na de geboorte.

Haar eigen moeder was in het kraambed gestorven bij haar tweede kind en Sarah was sinds ze klein meisje was, alleen bij haar vader opgegroeid. Hij was al oud toen Sarah werd geboren, en toen Sarahs moeder stierf, hertrouwde hij niet. Sarah was zo mooi, zo grillig en zo'n vreugde voor hem en hij had haar diep gekoesterd. Naarmate hij ouder werd en steeds breekbaarder, verpleegde Sarah hem toegewijd en hield hem jaren langer in leven dan het geval geweest zou zijn zonder haar. Toen ze vijftien was, werd het hem zelfs duidelijk dat hij niet zoveel tijd meer had. Hij wist dat hij geen keuze had, hij kon het niet uitstellen, hij moest een beslissing nemen. Hij moest een echtgenoot voor haar vinden voor hij stierf.

Er waren talrijke mogelijke gegadigden binnen het graafschap, een graaf, een hertog, een burggraaf, en sommigen van hen waren mensen van aanzien. Maar Balfour was het gretigst, die wilde haar wanhopig graag hebben en zijn land grensde aan dat van haar vader. Hij had Sarahs vader duidelijk gemaakt dat het een aanzienlijk landgoed zou opleveren, een van de grootste en belangrijkste van Engeland. Sarahs vader had door de jaren heen enorme stukken grond aan zijn bezit toegevoegd en zij had een bruidsschat die een koningin waardig was.

Balfour veroverde haar uiteindelijk. Hij was te geslepen, zijn belangstelling te vurig, zijn argumenten te overtuigend om hem te kunnen negeren. Er was ook nog een ander, een jongere man aan wie ze verreweg de voorkeur gaf, maar Edward had haar vader verzekerd dat zij, na zo lang samen te hebben geleefd met een oude man, nooit gelukkig zou zijn met een jongen van ongeveer haar leeftijd. Ze had eerder iemand nodig als haar vader. En Sarah wist zo weinig van Edward, ze wist niet genoeg om om genade te smeken, te smeken om gespaard te blijven.

Ze werd geruild tegen land en werd op haar zestiende de gravin van Balfour. De bruiloft was eenvoudig, het landgoed enorm en de gevolgen waren eindeloos. Haar vader stierf binnen vijf weken na haar huwelijk.

Daarna sloeg Edward haar regelmatig tot zij zwanger werd. Toen bedreigde hij haar alleen maar en schold haar uit, sloeg haar zo vaak hij durfde en zei tegen haar dat hij haar zou vermoorden als ze geen erfgenaam voor hem baarde. Meestentijds was hij ver van huis, reisde over zijn landgoed, lag dronken in pubs, terroriseerde dienstmeisjes of verbleef bij vrienden door heel Engeland. Het was altijd een onaangename dag als hij thuis kwam. Maar de onaangenaamste was toen hun eerste kind binnen een paar uur na de geboorte stierf. Het was het enige straaltje hoop in haar leven geweest. Edward was minder radeloos dan zij omdat het maar een meisje was. De drie daarna waren zoons geweest, twee doodgeboren, één veel te vroeg en de laatste twee waren weer meisjes geweest. De laatste had ze uren levenloos in haar armen gehouden, gewikkeld in windsels, precies zoals ze met allemaal had gedaan. Ze was half buiten zinnen van smart en pijn en ze moesten haar de baby afpakken om te begraven. Edward had sinds die tijd amper tegen haar gesproken.

Hoewel Edward angstvallig zijn wreedheid voor haar verborg, zoals voor iedereen in het graafschap, wist ze dat hij talloze onechte kinderen had, waarvan zeven zoons, maar dat was niet hetzelfde. Hij had haar al gewaarschuwd dat als zij hem geen erfgenaam zou schenken, hij uiteindelijk een van hen zou erkennen, want alles was beter dan de titel en zijn bezittingen doorgeven aan zijn broer, Haversham, die hij haatte.

'Jou laat ik niets na,' had hij haar toegebeten. 'Als je mij geen erfgenaam schenkt, vermoord ik je nog liever dan dat ik je zonder mij laat doorleven op deze aarde.' Op haar vierentwintigste was ze acht jaar met hem getrouwd en een deel van haar was allang ervoor door hem vermoord. Ze had een dode blik in haar ogen die ze zelf soms in de spiegel zag. Vooral sinds de dood van het laatste kind kon het haar niet meer schelen of ze nu leefde of dood was. Haar vader zou buiten zichzelf zijn geweest als hij geweten had tot welk lot hij haar had veroordeeld. Ze had geen leven, geen hoop, geen dromen. Ze was verslagen, mishandeld, veracht, beschimpt door een man die ze verafschuwde en met wie ze gedwongen was de afgelopen acht jaar te slapen en voortdurend te proberen hem kinderen te schenken, in het bijzonder een erfgenaam.

Hij was vierenvijftig en nog altijd een knappe man. Hij had knappe aristocratische trekken en de jonge meiden op de boerderijen en in de pubs, die zijn hebbelijkheden niet kenden, vonden hem knap en charmant. Maar in zeer korte tijd zouden ze door hem gebruikt worden, mishandeld en afgedankt, en als er later een kind van kwam, had Edward geen belangstelling voor het meisje of voor de baby. Hij gaf nergens om, hij werd gevoed door jaloezie en haat jegens zijn jongere broer en door hebzucht waardoor hij elk stukje land opslokte waar hij zijn hand op kon leggen, inclusief het land van haar vader dat van hem werd toen de oude man stierf. Edward had allang haar geld opgemaakt, de meeste sieraden van haar moeder verkocht en zelfs dat afgepakt dat haar vader aan haar had nagelaten. Edward had haar op alle mogelijke manieren gebruikt en wat er nog van haar over was, had zijn belangstelling niet meer. Toch, zelfs nu nog, na zo veel teleurstellingen, zo veel tragedie in haar jonge leven, wilde hij van haar alleen maar een erfgenaam en ze wist dat hij uiteindelijk, kind of niet, haar ermee de dood in zou jagen. Het kon haar niet meer schelen. Ze hoopte alleen maar dat het eind snel zou komen. Een ongeluk, een daad van verraad, een ongenadige aframmeling, een kind in haar buik dat nooit geboren zou worden en waarmee ze weg kon glijden naar een andere wereld. Ze wilde niets van hem, slechts de dood en de vrijheid die ze daardoor zou krijgen. Terwijl ze nu wachtte op zijn terugkeer, wist ze dat hij aan zou komen rijden op dat boosaardige paard van hem, net terug van het een of andere lage avontuur. Ze kon zich niet voorstellen dat er ook maar iets met hem gebeurde. Ze wist zeker dat hij ergens dronken lag met een slet in zijn armen. En uiteindelijk zou hij thuiskomen om haar te misbruiken. Ze was dankbaar voor zijn afwezigheid, hoewel deze keer iedereen zich zorgen maakte, behalve Sarah, die wist dat hij te slecht was om dood te gaan, en te slim om lang weg te blijven.

Ze wendde zich ten slotte van het raam af en keek weer op de klok op de schoorsteenmantel. Het was net na vieren. Ze vroeg zich af of ze Haversham zou laten komen, of ze hem zou vragen te komen om Edward te zoeken. Hij was Edwards halfbroer en hij zou komen als ze het hem vroeg. Maar het leek dwaas hem ongerust te maken, en als Edward hem daar aantrof als hij thuis kwam, zou hij hels zijn en het op haar verhalen. Ze besloot nog een dag te wachten tot ze Haversham bij zich liet roepen.

Ze liep langzaam weer de kamer in en ging zitten, terwijl haar wijde, groene satijnen jurk glinsterde als een juweel, en een donkergroen fluwelen lijfje haar lenige lichaam zo strak omsloot dat ze er weer als een jong meisje uitzag. Het roomkleurige gaas van haar blouse eronder leek bijna dezelfde kleur als haar huid. Ze had iets heel delicaats, en iets bedrieglijk breekbaars, maar ze was steviger dan ze eruitzag, want anders zou ze de aframmelingen niet hebben overleefd.

Haar ivoorkleurige huid was in scherp contrast met haar glanzende, zwarte haar. Ze droeg het in een lange vlecht die ze in een grote knot op haar achterhoofd had gedraaid. Sarah was altijd elegant geweest zonder modieus te zijn. Er zat een klassieke waardigheid in de manier waarop ze zich bewoog, die in tegenspraak was met de wanhoop in haar ogen. Ze had altijd een aardig woord over voor de bedienden, ging altijd naar de boerderijen om te helpen met zieke kinderen en om eten te brengen. Ze was er altijd als er hulp nodig was.

Ze had een diepe passie voor literatuur en kunst en had als jong meisje met haar vader reizen gemaakt naar Italië en Frankrijk, maar sinds die tijd was ze nergens meer geweest. Edward hield haar opgesloten en behandelde haar als een stuk meubilair. Haar buitengewone schoonheid was iets dat hij niet eens meer zag, en die absoluut geen uitwerking op hem had. Hij behandelde zijn paarden beter dan hij Sarah behandelde.

Maar Haversham hield haar altijd in de gaten en gaf om haar, zag het verdriet in haar ogen en was van streek als haar iets mankeerde. Hij was al jaren ontzet door de manier waarop zijn broer haar behandelde, maar hij kon maar weinig doen om Sarahs leven iets minder tot een hel te maken dan het was door toedoen van zijn broer. Hij was eenentwintig toen Edward met haar trouwde en tegen de tijd dat ze zwanger was van het eerste kind van haar man, was Haversham zwaar verliefd op haar. Het kostte hem nog eens twee jaar om het haar te zeggen, maar toen hij het deed was ze doodsbang over wat er zou gebeuren als ze zijn gevoel beantwoordde. Edward zou hen allebei vermoorden. Ze dwong Haversham te zweren dat hij er nooit meer over zou spreken. Toch viel hun gevoel niet te ontkennen. Al heel veel jaren was zij ook verliefd op hem. Maar ze hield het geheim. Ze zou het hem nooit ofte nimmer hebben verteld, want als ze het deed zou ze zijn leven in gevaar hebben gebracht, een leven dat ze veel belangrijker vond dan dat van zichzelf.

Ze wisten allebei dat er geen hoop was ooit bij elkaar te komen. Vier jaar geleden was hij ten slotte getrouwd met een nicht van hem, een dwaas maar goedwillend meisje van zeventien dat Alice heette. Ze was opgegroeid in Cornwall en was in veel opzichten veel te simpel voor haar echtgenoot, maar economisch gezien was ze een goede partij, hun families waren blij en de afgelopen vier jaar had ze hem vier schattige meisjes geschonken. Maar buiten Haversham was er nog steeds geen erfgenaam en Havershams dochters losten het probleem niet op aangezien vrouwen geen land en titels konden erven.

Terwijl het licht begon af te nemen en Sarah stil de kaarsen aanstak, hoorde ze rumoer op de binnenplaats. Ze sloot haar ogen en begon te trillen. Ze bad dat hij nog niet terug was gekomen. Hoe verdorven haar gedachte ook was, haar leven zou eeuwig gezegend zijn als hem echt iets was overkomen en hij helemaal nooit meer terugkwam. Ze kon het niet verdragen te denken dat ze de rest van haar leven naast hem door moest brengen. Hoe kort dat ook was, het zou veel en veel te lang zijn naast Edward. Ze zette de kaars neer, liep snel naar het raam en zag toen zijn paard, zonder ruiter, dat door een stuk of vijf van hun mensen werd geleid. Achter hen zag ze zijn lichaam uitgespreid op zijn mantel op een boerenkar liggen. Het leek alsof hij dood was. Haar hart klopte wild in haar borst terwijl ze wachtte. Als hij dood was, zouden ze ernstig blijven en zou iemand het haar komen vertellen. Maar bijna meteen toen ze op het binnenplein kwamen, begonnen ze te rennen en om hulp te schreeuwen. Iemand werd weggestuurd om de dokter te halen en vier mannen legden hem op een plank en droegen hem het huis in. Ze had nog geen idee wat er met hem was gebeurd, maar haar hart zonk in haar schoenen toen ze besefte dat hij nog leefde en dat ze nog steeds hoopten hem te kunnen redden.

'God vergeef me...' fluisterde ze toen aan de andere kant van de enorme salon waar ze had gezeten de deur open werd gegooid en zijn mannen hem binnendroegen. Voor haar leek hij dood, maar ze wist dat het niet zo was.

'Meneer is gevallen,' zeiden ze gehaast, maar Edward bewoog zich niet. Ze gebaarde hen haar naar boven te volgen naar zijn slaapkamer en ze keek bedaard toe terwijl ze hem op zijn bed legden. Hij droeg nog dezelfde kleren die hij aan had gehad toen hij vertrok en ze zag dat zijn hemd was gescheurd en onder het vuil zat. Zijn gezicht was grauw en zijn baard zat vol klitten.

Hij was zijn reis begonnen bij een vrouw op een boerderij in de buurt en had zijn mannen doorgestuurd naar een herberg om op hem te wachten. Daar hadden ze bijna drie dagen geduldig op hem zitten wachten. Het was niet zo ongebruikelijk voor hem om zo lang aan de zwier te zijn, en tijdens het wachten hadden ze plezier, maakten grappen en dronken liters bier en whisky.

Daarna gingen ze hem uiteindelijk zoeken en hoorden, toen ze hem niet vonden, dat hij drie dagen eerder bij de vrouw op de boerderij was vertrokken. Ze riepen de hulp van de sheriff in en begonnen een zoekactie naar hem. Pas die ochtend hadden ze hem gevonden. Edward was van zijn paard gevallen en had dagenlang half in coma gelegen. Eerst dachten ze dat hij zijn nek had gebroken, maar dat was niet zo. Hij was onderweg naar huis een keer even bij kennis gekomen en vervolgens weer in coma geraakt. Nu, zoals hij daar lag, leek het alsof hij dood was. Tegen Sarah zeiden ze alleen dat hij was gevallen en ze vermoedden dat hij daarbij zijn hoofd ernstig had gestoten.

'Wanneer is het gebeurd?' vroeg ze rustig en ze geloofde het niet toen ze zeiden dat het die ochtend was. Hij zat onder aangekoekt bloed en braaksel dat er dagen oud uitzag. Ze wist bijna niets tegen de dokter te zeggen toen hij kwam en de mannen namen hem terzijde en vertelde hem stilletjes wat er was gebeurd. Hij was vertrouwd met deze dingen. De vrouw van de edele heer hoefde niet te weten waar hij had gezeten of wat hij had gedaan. Hij moest nu adergelaten worden en behandeld met bloedzuigers en ze moesten zien wat het resultaat werd. Hij was een gezonde, vitale man met een sterk gestel en volgens de dokter was her zelfs op zijn leeftijd mogelijk, hoewel niet zeker, dat hij misschien zijn ongeluk overleefde.

Sarah stond plichtsgetrouw naast hem toen ze hem aderlieten en hij verroerde zich geen moment. De bloedzuigers haatte ze het meest en toen de dokter ten slotte vertrok zag ze er bijna net zo ziek uit als Edward toen ze de kamer verliet. Ze liep naar haar schrijfbureautje en schreef Haversham. Hij moest weten wat er gebeurd was en als het gevaar bestond dat Edward die nacht zou overlijden, moest hij erbij zijn.

Ze verzegelde de brief en stuurde een van haar bodes ermee weg. Het was een uur rijden naar waar Haversham woonde en zij wist dat hij die nacht direct zou komen. Vervolgens liep ze terug om bij Edward te gaan zitten. Ze zat stil in de stoel naar hem te kijken en probeerde te begrijpen wat ze voelde. Het was geen kwaadheid of haat, het was onverschilligheid, angst en minachting. Ze kon zich zelfs geen tijd herinneren dat ze van hem had gehouden. Het was zo kort geweest, zo gebaseerd op leugens en zo lang geleden dat het bijna volledig uit haar geheugen was gewist. Ze voelde helemaal niets voor hem. Een deel van haar zat daar die nacht stil, sterk, ongebroken en ongetemd te bidden dat hij voor de volgende ochtend zou sterven. Er waren momenten dat ze dacht dat ze geen ogenblik meer met hem kon leven. Ze kon de gedachte niet verdragen dat ze zijn aanraking zou overleven, of dat ze zich door hem aan liet halen. Ze stierf nog liever dan dat ze nog meer kinderen van hem droeg, en toch wist ze dat het, als hij in leven bleef, slechts een kwestie van tijd was voor hij haar weer met geweld nam.

Margaret, haar dienstmeisje, kwam net voor middernacht naar haar toe om haar te vragen of ze misschien nog iets wilde hebben. Het was een lief meisje. Ze was even oud als Sarah was geweest toen ze naar Balfour kwam, net zestien. Sarah was verrast te zien dat ze nog steeds wakker was en stuurde haar naar bed. Margaret was haar hartstochtelijk toegewijd. Ze had naast haar gezeten toen de laatste baby stierf en ze vond Sarah de meest opmerkelijke vrouw die ze ooit had gekend. Ze zou alles hebben gedaan wat zij haar vroeg.

Haversham arriveerde pas om twee uur die ochtend. Zijn vrouw was ziek. Twee van de meisjes hadden haar de mazelen gegeven, en ze was er net zo ellendig als zij aan toe. Ze zat onder de rode vlekken, had ondraaglijke jeuk en hoestte. Hij had het heel naar gevonden om weg te moeten, maar toen hij Sarahs briefje kreeg wist hij dat hij moest gaan.

'Hoe is het met hem?' Hij was net zo lang, donker en knap als Edward in zijn jeugd was geweest. Haversham was pas negenentwintig en Sarah voelde haar hart, als altijd, sneller slaan toen hij door de kamer naar haar toe kwam, haar hand in de zijne pakte en die vasthield.

'Ze hebben hem uren geleden adergelaten en bloedzuigers gezet, maar hij heeft zich niet verroerd of een geluid gemaakt. Ik weet het niet... Haversham... ik denk... de dokter denkt dat hij inwendige bloedingen heeft. Er is niets te zien, hij heeft niets gebroken... maar hij ziet eruit alsof hij het misschien niet overleeft.' Toen ze het zei, viel er niets in haar ogen te lezen. 'Ik vond dat je hier moest zijn.'

'Ik wilde bij jou zijn.' Ze keek hem dankbaar aan en ze liepen langzaam naar Edwards kamer. Er was geen verandering opgetreden. Pas toen ze weer buiten waren en de butler Haversham een glas brandy in de salon had gebracht, keek hij zijn schoonzuster aan en gaf toe dat het leek alsof Edward al dood was. Hij kon zich niet voorstellen dat hij het zou overleven. 'Wanneer is dit gebeurd?' vroeg hij bezorgd. Als Edward stierf zou een groot deel van de verantwoordelijkheid op hem neerkomen. Hij had nooit echt gedacht dat dat zou gebeuren. Hij had altijd aangenomen dat Edward en zij eens een zoon zouden krijgen, hoewel het hem ook niet was gelukt ondanks zijn vier kinderen. Maar aangezien zij drie zoons had gehad die waren gestorven, kon hij zich niet voorstellen dat ze er niet weer een zou hebben en hij hoopte dat de volgende de geboorte zou, overleven.

'Ze zeggen me dat het vanmorgen is gebeurd,' zei ze rustig. Terwijl hij haar aankeek, besefte hij zoals altijd hoe sterk ze was. Ze was veel sterker en veel moediger dan de meeste mannen en zeker sterker dan hij. 'Ze liegen,' zei ze kalm. Haversham vroeg zich af hoe ze dat wist. Hij sloeg zijn benen over elkaar en keek naar haar terwijl hij wanhopig de aandrang probeerde te onderdrukken haar in zijn armen te nemen. 'Er moet iets veel gecompliceerders zijn gebeurd,' vervolgde ze, 'maar misschien is het niet belangrijk. Wat er ook is gebeurd en waar ze hem ook hebben gevonden, het verandert niets aan zijn huidige situatie.' Voor allebei leek hij dodelijk gewond.

'Had de dokter nog hoop?' vroeg Haversham nog steeds angstig. Daarna, terwijl ze uitdrukkingsloos keek, zette hij zijn glas neer en nam haar hand weer in de zijne. 'Sarah, wat ga je doen als er iets met Edward gebeurt?' Ze zou dan eindelijk van hem verlost zijn. Alleen Haversham en een handvol bedienden wisten hoe wreed hij was geweest.

'Ik weet het niet. Weer leven, denk ik.' Met een zucht leunde ze achterover in haar stoel en glimlachte. 'Ademhalen... gewoon zijn. Mijn leven ergens rustig afmaken.' Misschien dat ze, als hij haar iets naliet, ergens een huisje zou huren, of zelfs een boerderij en vredig verder zou leven. Ze wilde niets anders dan dat. Hij had al haar dromen vermoord. Het enige dat ze wilde, was hem ontvluchten.

'Zou je met mij weg willen gaan?' Ze leek geschokt door de vraag. Ze hadden al jaren niet over dat soort dingen gesproken en ze had hem sinds zijn huwelijk met Alice verboden ooit nog tegen haar over liefde te spreken.

'Doe niet zo belachelijk,' zei ze bedaard, terwijl ze probeerde te klinken alsof ze het meende. 'Jij hebt hier een vrouw en vier dochters. Je kunt ze niet zomaar verlaten en met mij weglopen.' Maar dat was precies wat hij wel wilde en altijd had gewild. Zijn vrouw betekende niets voor hem. Hij was alleen met haar getrouwd omdat hij wist dat hij Sarah nooit zou krijgen. Maar nu... als Edward stierf... hij kon het niet verdragen haar weer kwijt te raken. 'Denk er zelfs niet over,' zei ze vastberaden. Ze was meer dan wat ook een vrouw van eer. En hoezeer ze hem ook voor bijna een derde van haar leven had liefgehad, gedroeg Haversham zich op sommige momenten als een schooljongen. Omdat hij nooit de last van de titel had gedragen, was hij nooit gedwongen geweest volwassen te worden en de verantwoordelijkheden op zich te nemen die ermee gepaard gingen. Maar zonder de titel bezat hij ook geen cent, buiten de bruidsschat van zijn vrouw.

'En als hij blijft leven?' fluisterde hij in het flakkerende kaarslicht.

'Dan zal ik hier sterven,' zei ze triest terwijl ze hoopte dat het eerder vroeg dan laat zou zijn.

'Dat kan ik niet laten gebeuren. Ik kan het niet langer verdragen, Sarah. Ik kan niet blijven toekijken hoe hij je dag na dag, jaar na jaar, vermoordt. O god, als je eens wist hoezeer ik hem haat.' Hij had zelfs minder redenen daarvoor dan zij, hoewel Edward alles had gedaan wat in zijn macht lag om Havershams leven sinds zijn geboorte zo ingewikkeld mogelijk te maken. Haversham was het kind van de tweede vrouw van hun vader en beide mannen deelden dus dezelfde vader, maar hadden een andere moeder. Haversham was vijfentwintig jaar jonger dan Edward. 'Ga met me mee,' zei hij, de brandy was hem naar zijn hoofd gestegen, hoewel slechts een beetje. Hij was al jaren bezig met een plan om met haar weg te gaan, maar hij had nooit eerder de moed op kunnen brengen om het haar te vragen. Hij wist hoe gevoelig ze stond tegenover zijn huwelijk, veel meer dan hijzelf. Alice was een lief meisje en hij was op haar gesteld, maar hij had nooit van haar gehouden. 'We gaan naar Amerika,' vervolgde hij terwijl hij haar hand vastklemde. 'Dan zijn we van alles bevrijd. Sarah, je moet het doen.' Hij sprak zo dwingend tegen haar in de duistere, kille kamer en als ze eerlijk tegen hem was geweest zou ze hem hebben verteld dat ze niets liever wilde. Maar ze wist dat ze dat niet kon doen. Niet voor hem, en niet voor zijn vrouw. En als Edward bleef leven, wist ze met absolute zekerheid dat hij hen zou vinden en hen zou doden.

'Je moet niet zulke onzin vertellen,' zei ze vastberaden. 'Je zou je leven voor niets in gevaar brengen.' Ze wilde hem het allerliefst kalmeren.

'Samen zijn met jou voor de rest van ons leven is niet niets,' zei Haversham verhit. 'Het is de moeite van het sterven waard... echt waar... ik meen het...' Hij kwam dichter naar haar toe. Zo dicht naast hem zitten benam haar de adem, maar ze kon hem dat niet laten merken.

'Ik weet het, beste man.' Ze zat daar, hield zijn handen vast en glimlachte tegen hem, wensend dat hun leven anders was gelopen. Maar ze zou niets doen om hem in gevaar te brengen. Daarvoor hield ze veel te veel van hem. Maar toen hij haar aankeek, voelde hij haar liefde voor hem en hij kon zich niet langer bedwingen. Hij stak zijn handen uit en trok haar in zijn armen en kuste haar. 'Niet doen...' fluisterde ze toen hij ophield. Ze wilde kwaad op hem zijn, wilde hem van haar wegsturen, al was het alleen maar om hem te redden. Maar ze hunkerde al zo lang en ze merkte dat ze dat niet kon. Hij kuste haar weer en ze bood geen weerstand. Toen maakte ze zich eindelijk los en schudde verdrietig haar hoofd. 'We moeten dit niet doen, Haversham. Het is onmogelijk.' En heel erg gevaarlijk als iemand hen zag.

'Niets is onmogelijk en dat weet je. We zoeken in Falmouth een schip, varen naar de Nieuwe Wereld en beginnen een leven samen. Niemand kan ons tegenhouden.' Ze glimlachte om zijn naïviteit en zijn onschuld, en omdat hij zijn broer zo slecht kende. Om nog maar te zwijgen over het feit dat ze geen van beiden geld hadden.

'Jij stelt het allemaal zo simpel. Ons leven zou vol schande en oneer zijn. Denk eens aan wat je dochters te horen krijgen als ze er oud genoeg voor zijn... en arme Alice...'

'Zij is een kind, ze vindt wel iemand anders. Ze houdt ook niet van mij.'

'Dat komt te zijner tijd wel. Uiteindelijk raken jullie aan elkaar gewend.'

Ze wilde dat hij gelukkig was waar hij nu was, hoeveel ze ook van hem hield. Op een vreemde manier was hij meer jongen dan man. Hij zag niet echt de gevaren waar hij mee flirtte, maar hij was kwaad dat ze niet toestemde met hem mee te gaan en hij bleef een tijdje zitten mokken. Daarna liepen ze weer hand in hand naar boven om naar Edward te kijken. Het was toen bijna ochtend en niemand in het huis was wakker, behalve de knecht die bij haar man zat.

'Hoe gaat het met hem?' vroeg ze rustig.

'Er is geen verandering, mevrouw. Ik denk dat de dokter in de ochtend terugkomt om hem nog een keer bloed af te nemen.' Ze knikte, dat was haar ook verteld. Maar Edward zag er niet uit dat hij nog lang genoeg zou leven om het mee te maken. Toen ze de kamer weer verlieten, zag Haversham er hoopvol uit.

'Schoft, als ik eraan denk wat hij jou al die jaren heeft aangedaan.' Het deed zijn bloed koken.

'Vergeet het,' zei ze bedaard en ze stelde hem vervolgens voor te gaan slapen in een van de gastenvertrekken. Hij was van plan te blijven tot Edward weer bij bewustzijn kwam of stierf en hij had zijn eigen bedienden bij zich. Die waren bij aankomst naar beneden naar bed gestuurd, maar Haversham was dankbaar voor haar voorstel en was verrast dat zijzelf niet van plan was te gaan slapen. Ze leek eeuwig door te gaan, even onvermoeibaar als altijd.

Toen Haversham weg was, ging ze terug naar de slaapkamer van haar man en bood aan een tijdje bij hem te gaan zitten om de anderen te ontlasten. Ze kon wat soezen in de stoel naast hem en terwijl ze dat deed merkte ze dat ze van zijn broer droomde. Wat die tegen haar had gezegd was uitzinnig. Het idee om naar Amerika te gaan was bizar. Ze wist dat het, hoe aantrekkelijk het misschien ook klonk, absoluut in de verste verte niet mogelijk was dat samen te doen. Niet in de laatste plaats zou ze het, hoe onverantwoordelijk Haversham ook was, niet doen vanwege Alice of haar dochters, hoe graag ze ook van Edward weggevlucht was, al werd dat haar dood.

Haar hoofd rustte een tijdje op haar borst en ze was diep in slaap toen de zon opkwam en de hanen kraaiden. Er was niemand bij hen in de kamer en plotseling voelde ze in haar slaap haar arm stevig vastgegrepen worden en heen en weer geschud.

Het leek onderdeel van haar droom en uiteindelijk dacht ze dat een soort dier haar arm had gegrepen en tussen zijn tanden had gepakt tot ze dacht dat haar arm van haar lichaam gescheurd zou worden. Ze werd met een schok wakker, zacht mompelend van pijn en angst, en ze was nog geschokter toen ze besefte dat Edward haar arm had vastgegrepen en erin kneep tot ze moeite moest doen om het niet uit te schreeuwen van de pijn.

'Edward!...' Hij was wakker en net zo duivels als altijd. 'Hoe is het met je? Je bent dagen heel erg ziek geweest, geloof ik. Ze hebben je op een kar thuisgebracht en de dokter moest je aderlaten.'

'Je zult het wel jammer vinden dat ik nog leef,' zei hij koud terwijl zijn ogen haar met onmiskenbare haat opnamen. Hij had haar arm nog steeds in zijn greep en het amuseerde hem dat hij, zelfs in zijn verzwakte toestand, nog steeds in staat was haar pijn te doen. 'Heb je mijn dwaze broer erbij geroepen?' Zijn ogen vonkten toen hij haar arm net zo plotseling losliet als hij die gegrepen had.

'Ik moest wel, Edward... ze dachten dat je misschien dood zou gaan,' zei ze terwijl ze hem met dezelfde behoedzaamheid aankeek als je bij een gifslang zou doen, omdat hij feitelijk niets anders was.

'Wat zullen jullie allebei teleurgesteld zijn... de rouwende weduwe en de nieuwe graaf van Balfour. Niet zo snel, mijn lief. Zo snel zul je dat geluk niet smaken,' zei hij terwijl hij haar gezicht hard samenkneep tussen zijn vingers. Het was verbazend hoeveel kracht hij nog had na zo diep buiten bewustzijn te zijn geweest. Ze stelde zich voor dat hij gevoed werd door zijn kwaadaardigheid.

'Niemand wenst jou enig kwaad toe, Edward,' zei ze terwijl ze haar ogen neersloeg toen hij haar losliet. Langzaam liep ze vervolgens naar de deur onder het voorwendsel voor hem een ontbijt van wat gortepap te halen.

'Op die slobber krijg ik mijn krachten niet terug,' zei hij klagend. Maar door wat ze kon zien en net had gevoeld, had hij wat haar betrof al meer dan voldoende kracht verzameld.

'Ik zal kijken of we iets beters voor je klaar kunnen maken,' zei ze kalm.

'Doe dat.' Hij keek haar boosaardig aan en ze zag zijn ogen glinsteren van kwaadheid. Het was een blik die ze goed kende en die haar angst had aangejaagd toen ze jonger was. Nu dwong ze zichzelf alleen maar er niet aan te denken en erboven te staan. Het was de enige manier waarop ze zijn terreur had kunnen overleven. 'Ik weet hoe mijn broer denkt,' zei hij nadenkend, 'en hoe zwak hij is. Hij zal jou niet van mij redden, lief, als je dat denkt. En als hij het zou proberen, wees er dan van verzekerd dat ik, wat hij ook van plan is, waar hij ook heen gaat, waar jij ook heen gaat, jullie zal vinden en hem zal doden of jullie allebei zal doden. Denk eraan, Sarah... ik meen het...'

'Daar ben ik van overtuigd, Edward,' zei ze minzaam. 'Je hebt van ons niets te vrezen. We hebben ons veel zorgen om je gemaakt.' Ze verliet snel de kamer, terwijl ze haar knieën voelde trillen. Het leek wel alsof hij het wist, alsof hij het vannacht had gehoord toen Haversham probeerde haar over te halen om met hem naar Amerika te gaan. Wat was Haversham toch dwaas om te denken dat hij aan hem kon ontsnappen. Ze geloofde echt dat Edward hen met liefde zou vermoorden. Ze zou Haversham nooit in die positie kunnen brengen, zelfs al had ze dat gewild. Ze zou zich nooit door hem kunnen laten aanraken, hoeveel ze ook van elkaar hielden. Ze vroeg zich nu feitelijk af of ze omwille van hem niet alleen zou vluchten. Dan zouden er geen beschuldigingen meer komen.

Haar hoofd zat vol woeste ideeën toen ze naar de keuken liep en zelf een dienblad voor hem klaarmaakte. Toen ze het naar hem terugbracht, terwijl Margaret het voor haar droeg, had een van zijn knechten hem geschoren. Hij zag er opmerkelijk beschaafd uit en hij leek bijna helemaal weer zichzelf toen hij klaar was met zijn ontbijt. Ze had hem vis, eieren en cakejes gebracht die juist die ochtend waren gebakken. Maar hij bedankte haar nergens voor. Hij gaf iedereen bevelen en hoewel hij heel erg bleek zag en zij vermoedde dat hij zich nog steeds niet helemaal lekker voelde, kon de dokter toen die terugkeerde voor de aderlating de opmerkelijke genezing van meneer niet geloven. Hij wilde hem eigenlijk nog steeds aderlaten, maar Edward wilde het niet hebben en beloofde hem er lijfelijk uit te gooien als hij het probeerde. De arme oude man trilde toen hij de kamer verliet en Sarah verontschuldigde zich, zoals altijd, voor haar echtgenoot.

'Hij moet niet te snel opstaan,' waarschuwde de dokter. 'En hij moet nog niet van die stevige maaltijden eten.' Hij had de resten van het ontbijt gezien dat zij voor hem klaar had gemaakt, en de kok had hem net een geroosterde kip laten brengen. 'Hij kan weer bewusteloos raken als hij nu domme dingen doet.' De dokter was nerveus. Het was dezelfde arts die haar tijdens de bevallingen had bijgestaan en hij had de baby's in haar armen zien sterven of blauw, stil en dood ter wereld zien komen toen ze hen baarde. Hij kende haar goed en bewonderde haar. En hij was doodsbang voor Edward. Hij had feitelijk geweigerd het nieuws van de laatste drie doodgeboren kinderen over te brengen. De eerste keer had Edward hem geslagen als de boodschapper van afschuwelijk nieuws. Hij had hem er zelfs van beschuldigd te liegen.

'Wij zullen voor hem zorgen, dokter,' zei Sarah terwijl ze hem naar de binnenplaats bracht. Ze bleef daar enige tijd staan nadat hij was vertrokken, voelde de zon op haar gezicht en vroeg zich af wat ze nu zou doen. Vannacht was er een sprankje hoop geweest, maar nu was er niets meer.

Toen ze weer terugging naar Edward, was Haversham bij hem. Hij was, net als zij allemaal, totaal perplex over het snelle herstel van Edward en hij was minder kalm dan Sarah.

Toen hij haar die middag in de gang trof terwijl zij soep naar Edward bracht, nadat hij de eerste kom haar naar haar hoofd had gegooid waarbij ze haar arm brandde, keek Haversham haar gekweld aan. 'Je moet naar me luisteren, Sarah... je hebt geen keuze... je kunt hier niet blijven. Hij is erger dan ooit. Volgens mij is hij totaal krankzinnig,' zei hij kwaad. Edward had Haversham die ochtend gewaarschuwd bij haar uit de buurt te blijven en hem beloofd hem te vermoorden als hij zich er niet aan hield. Hij had gezegd dat hij nog niet klaar met haar was. Hij zou een erfgenaam uit haar lendenen persen, ook al werd dat haar dood, wat hij niet zo belangrijk vond, zolang ze hem maar een erfgenaam naliet.

'Hij is niet krankzinnig, alleen maar kwaadaardig,' zei ze kalm. Dit alles was niet nieuw voor haar, hoewel hij nu minder bevreesd leek het te tonen. Hij was bereid iedereen te laten zien hoe hij haar mishandelde. Hij scheen het juist leuk te vinden.

'Ik zal een schip vinden,' zei hij hardnekkig, maar ze keek hem deze keer kwaad aan en kromp ineen toen hij haar arm aanraakte die ze door Edward had gebrand.

'Dat doe je niet. Hij vermoordt je. Hij meent het,' waarschuwde Sarah. 'Blijf uit mijn buurt, Haversham. Ik ga nergens met je naartoe. Blijf waar je bent en vergeet me.'

'Dat zal ik nooit ofte nimmer doen,' zei hij verhit en hij zag er wanhopig uit.

'Je moet wel.' Ze spoog hem de woorden toe en keek hem zo venijnig mogelijk aan. Daarna liep ze terug naar Edwards slaapkamer. Die avond werd haar verteld dat Haversham naar huis was vertrokken, naar zijn vrouw en kinderen. Nu Edward herstellende was, was er voor hem geen reden meer daar te blijven. Maar ze maakte zich zorgen over wat hij met het schip zou doen. Hij was gewoon dwaas en romantisch genoeg om te proberen zijn plan door te zetten, maar ze zou hem niet zijn leven voor haar laten riskeren, of zijn familie achterlaten omdat hij dacht dat hij van haar hield. Ze moesten allebei accepteren dat ze samen geen toekomst hadden.

Ze ging die avond terug naar haar eigen slaapkamer en sliep onrustig. Ze werd bij het aanbreken van de dag wakker toen de hanen kraaiden en merkte dat ze nadacht. Er was geen enkele reden waarom Havershams plan niet voor haar alleen zou kunnen werken. Er was geen enkele reden waarom ze samen met hem zou moeten gaan. Het was het meest krankzinnige idee dat ze ooit had gehad, maar terwijl ze erover nadacht, wist ze dat het mogelijk was als ze haar plannen zorgvuldig voorbereidde en het niemand vertelde. Ze had nog altijd een paar juwelen van haar moeder hoewel Edward de meeste had gepakt. Ze vermoedde dat hij die aan hoeren en vrienden had gegeven, en iemand had haar verteld dat hij ze had verkocht. Maar ze had nog voldoende om een leven mee in te richten. Ze zou nooit meer in weelde leven, maar die behoefte had ze niet. Ze wilde alleen maar ontsnappen en in veiligheid en vrijheid leven. Ook al verdronk ze op weg naar de Nieuwe Wereld, dan nog zou ze in ieder geval niet sterven in verschrikking en gevangenschap, mishandeld door een man die ze haatte en die haar haatte. Ze was bereid het risico te nemen. Toen ze was opgestaan en zich had aangekleed, dacht ze er de hele ochtend over na. Ze had plotseling een nieuw doel in haar leven.

Edward zat vol venijn en klachten en hij sloeg twee van zijn mannen toen die probeerden hem overeind te krijgen en aan te kleden. Ze wist dat hij zich nog steeds niet goed voelde, maar hij wilde het niet toegeven. Tegen de middag was hij aangekleed en zat hij in de salon. Hij zag er doodsbleek uit en ietwat beroerd, maar hij had zijn gewone, onplezierige humeur. Hij dronk tijdens de lunch wat wijn en hij leek zich daarna beter te voelen. Tegen haar was hij niet aardiger. Het aardigste dat hij deed, was haar negeren.

Toen hij na de lunch in zijn stoel zat te dommelen, glipte zij stil de kamer uit en ging terug naar haar slaapkamer. Ze moest over veel dingen nadenken en een heleboel voorbereiden. Ze opende de gesloten doos waarin ze de rest van de juwelen van haar moeder bewaarde. Ze wilde er zeker van zijn dat die daar nog steeds waren en dat Edward ze niet had gepakt en verkocht. Maar er zaten nog een paar mooie, oude stukken in en terwijl ze ernaar keek, moest ze aan haar vader denken.

Ze wikkelde ze in een doek en stak ze in de zak van haar cape. Ze hing die voorzichtig in haar kleerkast en sloot de doos weer af. Nu moest ze een aantal dingen doen. En die avond sprak ze fluisterend met Margaret. Ze vroeg haar of het waar was wat ze altijd had gezegd, dat ze, als het moest, alles voor haar zou doen.

'O ja, mevrouw,' zei ze, terwijl ze een révérence maakte.

'Zou je met me meegaan als ik het je vroeg?'

'Natuurlijk.' Ze glimlachte ongedwongen terwijl zij fluisterden. Ze stelde zich een heimelijke reis naar Londen voor, misschien om Haversham te ontmoeten, dacht ze. Het was niet zo moeilijk om te zien hoeveel die van haar hield.

'En als het nou eens ver weg was?' Margaret vroeg zich af of dat Frankrijk betekende. Ze wist dat daar moeilijkheden waren, maar voor Sarah zou ze die trotseren.

'Ik zou overal met u naartoe gaan,' zei Margaret dapper en Sarah bedankte haar en drong er bij haar op aan niets over hun gesprek tegen iemand te zeggen. Het jonge meisje beloofde dat gehoorzaam.

Maar de volgende nacht was moeilijker. Sarah trok een dikke jurk aan en haar wollen cape en ze sloop om twaalf uur 's nachts heimelijk naar de stallen. Ze wist zeker dat niemand haar zag.

Ze zadelde haar eigen paard en bad dat ze niet te veel geluid zouden maken. Daarna leidde ze Nellie zo stil mogelijk naar buiten. Ze besteeg haar paard pas toen ze een heel eind verder op de weg waren. Daar sprong ze snel op de rug van haar paard en reed in amazonenzit zo snel mogelijk het hele eind naar Falmouth. Het kostte haar iets meer dan twee uur en ze was daar om half drie 's ochtends. Ze had geen idee of er iemand wakker was, maar ze hoopte iemand te vinden en zo veel mogelijk aan de weet te komen. Ze had geluk. Op een klein schip was een groepje zeelieden aan het werk met de voorbereidingen om met het getij om vier uur die ochtend uit te zeilen.

Ze vertelden haar over een schip dat de komende dagen terugkeerde uit Frankrijk. Ze suggereerden dat het werd gebruikt om wapens te smokkelen en het zou in september naar de Nieuwe Wereld uitvaren. Ze kenden de meeste mannen die erop zaten en zeiden dat het een goed schip was en dat ze aan boord veilig zou zijn, hoewel ze haar waarschuwden dat het maar weinig gemakken had. Ze verzekerde hun dat dat niet uitmaakte. Ze waren ook nieuwsgierig wie ze was, maar ze vroegen het niet en ze vertelden haar wie ze in de haven moest spreken om haar overtocht te boeken. Toen ze vertrok, waren ze het er allemaal over eens dat er iets heel mysterieus aan haar was. Ze was heel mooi, zelfs met haar gezicht half schuilgaand achter de cape, en ze ging daadwerkelijk de man die zij volgens hen moest spreken, wakker maken. Hij was behoorlijk geschokt gewekt te worden door een onbekende vrouw. En nog meer toen ze zei dat ze geen geld had om hem te betalen en hem in plaats daarvan een robijnen armband aanbood om haar overtocht naar Boston te bekostigen. 'Wat moet ik hiermee?' vroeg hij terwijl hij hem met een verbaasde blik in een hand liet bungelen.

'Verkopen.' Hij was waarschijnlijk meer waard dan het schip dat hij vertegenwoordigde. Ze kon nu niet meer terug. Ze zou al het mogelijke doen om erop te zitten als het uitzeilde.

'Het is gevaarlijk om naar Amerika te varen,' zei hij tegen haar, nog steeds in zijn nachthemd en met zijn slaapmuts op. 'Mensen sterven aan boord van een schip.' Maar ze zag er nog steeds niet bang uit.

'Ik sterf als ik hier blijf,' zei ze, en door de manier waarop ze keek toen ze het zei, geloofde hij haar.

'Je hebt toch geen problemen met de wet, hè?' Plotseling kwam het in hem op dat de armband misschien gestolen was, hoewel hij zeker wist dat ze eerder misdadigers naar de Nieuwe Wereld hadden vervoerd. Dit zou niet de eerste keer zijn. Maar ze schudde haar hoofd als antwoord. Zelfs voor hem zag ze er eerlijk uit. 'Waar zullen we uw ticket naartoe brengen?'

'Hou het hier. Ik haal het op als ik kom. Wanneer vaart u uit?'

'Op vijf september, bij volle maan. Als u het mist, varen we zonder u uit.'

'Ik zal er zijn.'

'We zeilen vroeg in de ochtend uit, met het getij. En we leggen nergens aan tussen hier en Boston.' Ze was ook blij dat te horen. Door niets van wat hij zei werd ze afgeschrikt en ze was zelfs niet bang. Ze had enig idee hoe moeilijk het zou worden, of dacht het te weten. Maar het kon haar nu niet schelen. Ze liet de armband bij hem achter en zette haar naam op een stukje papier. Ze schreef alleen Sarah Ferguson en hoopte dat ze niet zouden weten wie ze was, of haar in verband zouden brengen met de graaf van Balfour.

Het schip zou over drie weken uitvaren en het was vier uur 's ochtends toen ze uit Falmouth vertrok. Het was een moeilijke rit terug en het paard struikelde een keer waardoor ze bijna afgeworpen werd, maar ze was net terug toen de haan op de binnenplaats kraaide. Toen ze opkeek naar het raam waarachter Edward lag te slapen, lachte ze voor het eerst sinds jaren. Over drie weken zou het voorbij zijn en haar kwellingen door toedoen van Edward zouden dan eindelijk ophouden.

9

De laatste drie weken die Sarah met hem doorbracht, leken eindeloos. En de minuten leken dagen te duren. Ze had niemand in vertrouwen genomen; alleen Margaret wist dat ze een reisje gingen maken en ze had beloofd het zelfs niet aan haar ouders te vertellen.

Sarah had inmiddels de rest van haar sieraden in de voering van haar cape genaaid en het enige verdachte eraan was dat die beduidend zwaarder was geworden. Sarah was de hele tijd bezig met naaiwerk en met pogingen bij Edward uit de buurt te blijven. Hij was binnen een week hersteld van zijn ongeluk en was weer gaan jagen. Eind augustus was hij thuisgekomen met een groep vrienden die de hele tijd etend en drinkend in de grote zaal zaten. Het was een ruw, veeleisend, ongemanierd zootje en het was een hele opluchting toen ze vertrokken. Als Edward zijn kornuiten om zich heen had, was Sarah altijd bevreesd voor de vrouwelijke bedienden, en ze kon maar heel weinig doen om die te beschermen, behalve door de jonge, knappe meisjes helemaal bij hen uit de buurt te houden, wat ze soms deed.

Ze had Haversham niet meer gezien sinds zijn bezoek toen Edward zo ziek was. Ze had gehoord dat de andere kinderen ook de mazelen hadden gekregen en Alice was nog steeds ziek, en ze begonnen voor longontsteking te vrezen. Het was gemakkelijk voor te stellen dat hij zijn handen vol had, maar ze vond het spijtig dat hij niet op bezoek kwam. Ze had hem graag nog een allerlaatste keer gezien, alleen maar om naar hem te kijken, om iets te zeggen, en uiteindelijk besloot ze dat het wel zo goed was dat ze het niet kon. Hij zou er misschien iets uit afleiden, of voelen dat er iets met haar aan de hand was. Hij kende haar veel beter dan Edward.

Uit niets bleek dat haar plan was uitgelekt. Zij deed dezelfde dagelijkse dingen als altijd. Ze leek tegenwoordig alleen iets gelukkiger en soms zong ze in zichzelf als ze aan de andere kant van het kasteel met haar werk bezig was. Ze was al maanden wandtapijten aan het stoppen in een poging die te restaureren. En daar was het dat Edward haar vond. Ze was alleen en ze hoorde hem niet de lange, tochtige gang binnenkomen waar ze bezig was. Ze was van plan terug te gaan naar haar eigen kamer als het licht minder begon te worden. Ze schrok een beetje toen ze hem zag.

'Waar heb je de hele middag gezeten? Ik kon je niet vinden.' Ze kon zich niet voorstellen wat hij wilde, hij nam nooit de moeite haar te zoeken. Plotseling werd ze bang en ze vroeg zich af of iemand uit de haven haar had gevonden voor de ticket. Maar dat was onmogelijk, herinnerde ze zichzelf. Ze hadden geen idee waar ze woonde en ze hadden geen reden om haar te komen halen.

'Is er iets aan de hand?' Haar gezicht stond kalm, maar haar ogen bleven bezorgd.

'Ik wilde met je praten.'

'Waarover?' Ze keek hem recht in de ogen terwijl ze haar werk neerlegde. Ze besefte dat hij had gedronken. Hij had de hele zomer al zonder ophouden gedronken, maar dat maakte haar niet veel uit. Soms werd hij er iets gewelddadiger door, en dan probeerde ze heel voorzichtig hem niet uit te dagen. Hij had sinds de dood van de laatste baby geen aanstalten gemaakt om met haar te slapen. Dat was al bijna vier maanden geleden.

'Waarom verstop je je hier?'

'Ik repareer een paar wandtapijten van je vader. Volgens mij hebben de muizen eraan geknaagd. Ik hoopte ze te kunnen redden.'

'Ontmoet je mijn broer hier?' vroeg hij met een kwaadaardige blik en ze was geschokt door de vraag.

'Ik ontmoet je broer nergens,' zei ze scherp.

'Natuurlijk wel. Hij is verliefd op je. Vertel me niet dat hij je niet vraagt hem ergens in het geheim te treffen. Ik ken hem. Hij is een sluw, stompzinnig joch en dat is precies iets wat hij zou doen.'

'Haversham zou dat nooit doen, Edward. Ik ook niet.'

'Dat is verstandig van je, want je weet wat ik je anders zou moeten aandoen als het wel zo was, hè?' Ze sloeg haar ogen neer toen hij op haar af kwam met een wrede blik in zijn ogen. Ze wilde hem niet laten zien dat ze bang was. Hij stond recht voor haar, greep haar haar stevig beet en rukte het naar achteren zodat haar gezicht hem recht aankeek. Langzaam sloeg ze haar ogen naar hem op. 'Zal ik je eens laten zien wat ik zou doen, liefje?' Ze gaf geen antwoord. Ze wist dat de situatie door alles wat ze zei alleen maar erger zou worden. Er viel niets te doen. Ze kon alleen maar wachten tot hij er genoeg van had om haar te kwellen. Ze bad dat het snel voorbij zou zijn. 'Waarom geef je me geen antwoord.' Bescherm je hem? Jij dacht dat ik een paar weken geleden zou sterven, hè? Wat was je daarna met hem van plan? Vertel op... wat heb je gedaan toen ik ziek was?' Hij spoog zijn woorden recht in haar gezicht, haalde vervolgens zijn arm naar achteren en sloeg haar voluit in het gelaat. Ze zou achteruit tegen de muur gewankeld zijn, maar hij hield haar haar nog steeds in een stevige greep en hij scheurde haar lip met zijn ring toen hij haar sloeg.

'Edward... alsjeblieft... we hebben niets gedaan...' zei ze terwijl ze probeerde niet te jammeren toen het bloed op haar jurk droop. Ze droeg er een van wit katoen en het bloed zag er helder en schokkend uit, net als zijn acties.

'Je bent een leugenaarster en een hoer,' gilde hij en sloeg haar nu met zijn vuist. Hij raakte haar tegen haar jukbeen en ze had het gevoel dat die versplinterde. Ze was duizelig toen ze hem aankeek en hij sloeg haar weer, en daarna, zeer tot haar verbazing, greep hij haar in zijn armen en kuste haar. Haar bloed mengde zich met zijn speeksel en ze kreeg een overweldigende aandrang hem te bijten, maar ze wist dat hij haar, als ze zich op enigerlei wijze probeerde te verdedigen, nog meer pijn zou doen. Ze had die les door schade en schande geleerd. In plaats daarvan voelde zich achterover vallen en hard met haar hoofd op de vloer neerkomen terwijl hij boven op haar viel. Met een hand scheurde hij haar rok toen hij die omhoogrukte en vervolgens haar kniebroek naar beneden trok.

'Edward, je hoeft dit niet te doen...' fluisterde ze stikkend in haar eigen bloed... Ze waren getrouwd. Hij hoefde haar niet te vernederen en te slaan. Hij hoefde haar niet te verkrachten op de stenen vloer van een oud kasteel, maar hij wilde haar hier en op deze manier hebben. En van haar werd verwacht te geven wat haar heer en meester wenste. Ze had de afgelopen acht jaar met hem in een hel geleefd, maar snel zou ze vrij zijn. 'Edward... niet doen... alsjeblieft...' Ze fluisterde nog steeds toen hij zich in haar drong en haar tegen de vloer beukte. Zij was te bang om een geluid te maken waardoor iemand hen zou horen. Het was te vernederend als iedereen zou weten wat hij haar aandeed en ze wist dat als zij een geluid maakte, hij haar alleen maar meer pijn zou doen. Dus ze liet hem begaan. Ze dacht dat ze los zand in haar hoofd voelde terwijl hij steeds maar weer haar hoofd tegen de vloer dreunde en haar billen openscheurde. Eindelijk had hij gekregen wat hij wilde en hij liet haar los. Hij viel boven op haar en bleef lange tijd zo liggen, waarbij hij alle lucht uit haar perste. Vervolgens kwam hij overeind en keek op haar neer alsof zij een stuk vuil was aan zijn voeten.

'Nu geef je me een zoon, hè... of sterf...' zei hij. Hij draaide zich om en liep weg terwijl zij daar bleef liggen. Hij was allang verdwenen voordat ze weer op adem kwam, haar broek optrok, haar rok gladstreek en begon te snikken. Ze kon zich de verschrikking niet voorstellen weer een van zijn kinderen te krijgen. Ze wilde nu alleen nog maar stilletjes ergens wegkruipen en sterven... al was het op de Concord, onderweg naar Boston. Ze beloofde zichzelf plechtig dat ze, mocht er deze keer een kind komen en ze bleven allebei in leven, Edward er nooit over zou vertellen. Ze zou echt nog liever sterven dan dat ze hem haar baby liet afpakken of zich ooit nog iets door hem liet welgevallen. Het was voorbij.

Terwijl ze langzaam terugliep naar haar kamer, helemaal onder het bloed, haar haar in de war, haar lip gescheurd en opgezwollen, een donkere plek op haar wang, haar hoofd bonzend, wist ze dat ze hem echt haatte zoals ze nog nooit iemand voor hem had gehaat. Hij was de allerlaagste levensvorm en een wreder beest bestond niet. Toen hij haar later in de gang zag nadat ze had geprobeerd de schade die hij had aangericht te herstellen, glimlachte hij duivels tegen haar en maakte een bekommerde buiging met een blik vol wreed plezier.

'Heb je een ongeluk gehad, liefje? Heel betreurenswaardig. Je moet oppassen met vallen,' zei hij, en hij liep langs haar heen. Maar haar gezicht stond uitdrukkingsloos toen hij langsliep. Ze had hem of iemand anders niets te zeggen, en op dat moment wist ze dat er nooit meer een man in haar leven zou komen.

Geen minnaar, geen echtgenoot, en nu hoopte ze ook geen zoon, geen kinderen. Ze wilde niets meer van het leven, behalve van hem verlost worden.

Edward liet haar daarna met rust. Hij had gekregen waar hij voor gekomen was, of dat dacht hij. Maar in het verleden was een enkele daad van hem, hoe wreed ook, altijd voldoende geweest om haar zwanger te maken en hij nam aan dat het deze keer ook het geval zou zijn. Zij wilde alleen maar zeker weten dat het dit keer niet zo was. Maar dat zou ze pas weten als ze op de Atlantische Oceaan zat.

Ten slotte kropen de laatste dagen voorbij zonder dat er iets gebeurde, of dat zich een ramp voltrok, en de nacht van haar vlucht brak uiteindelijk aan met de volle maan hoog in de lucht en de sterren helder aan de hemel. Ze wilde iets voelen, een soort van opluchting, een soort van spijt toen ze vertrok, misschien zelfs nostalgie. Maar toen ze heimelijk met Margaret en hun twee kleine tassen naar de stallen ging, voelde ze niets. Ze zou graag een briefje voor Haversham hebben achtergelaten, maar wist dat ze het niet kon. Ze zou hem vanuit de Nieuwe Wereld schrijven. Ze liet geen briefje voor Edward achter, voor het geval hij het vond voordat ze veilig en wel in Falmouth zat. Maar later bleek dat hij de dag ervoor was gaan jagen en nog niet was teruggekeerd. Het maakte hun vlucht om middernacht wat minder dolzinnig. Terwijl ze naar Falmouth reden, voelden beide vrouwen zich opgewekt. Vooral Margaret die dacht op een prachtig avontuur te gaan.

Net als de vorige keer duurde het twee uur om daar te komen. Het was deze keer een gemakkelijke rit en niemand viel hen onderweg lastig. Sarah was daar een beetje bang voor geweest, maar ze had niets tegen Margaret gezegd over boeven en struikrovers. Het meisje zou nooit met haar mee zijn gegaan. Bandieten zouden trouwens niets van hen hebben gekregen. Sarah had haar juwelen en het beetje geld dat ze had in al haar voeringen genaaid.

Terwijl ze door Falmouth reden, liet Sarah de paarden stapvoets gaan. Zwijgend reden ze naar de haven. Direct toen ze daar aankwamen, zag Sarah hem liggen. De Concord was veel kleiner dan ze had verwacht. Het was een vierkant getuigde tweemaster en het kleine schip zag er amper stevig genoeg uit om het Kanaal over te steken. Maar ze kon niet meer terug en het kon Sarah niet schelen of ze verdronk of niet. Ze ging. Maar Margaret keek verward toen ze het schip zag. Sarah had haar nog steeds niet gezegd waar ze naartoe gingen, hoewel ze haar had gewaarschuwd dat ze haar ouders lange tijd niet zou zien. Maar het meisje bleef volhouden dat het haar niet kon schelen. Ze nam aan dat haar gok juist was geweest en dat ze naar Italië gingen, of misschien zelfs naar Frankrijk ondanks de onrust daar. In ieder geval hunkerde ze ernaar een vreemd land te zien. Ze luisterde slechts half toen Sarah gedempt met de kapitein sprak. Hij leek haar een behoorlijke hoeveelheid geld te geven. Hij was een eerlijk man en hij gaf haar het verschil terug tussen de prijs van de overtocht en wat hij voor haar robijnen armband had gekregen. Hij was er in geslaagd het te verkopen aan een bekende juwelier in Londen en die had hem er een fortuin voor betaald.

Sarah bedankte hem toen Margaret bij hen kwam staan. 'Hoe lang duurt de reis?' vroeg het jonge meisje opgewekt toen Sarah en de kapitein een blik wisselden. Hij gaf haar antwoord.

'Zes weken als we geluk hebben, twee maanden als we veel storm krijgen. Hoe dan ook, in oktober zijn we in Boston.' Hij knikte en Sarah hoopte in stilte dat de overtocht goed zou verlopen, hoewel zij beslist zou gaan. Ze had niets te verliezen. Maar Margaret zag er geschokt uit door wat ze net had gehoord van kapitein MacCormack.

'Boston? Ik dacht dat we naar Parijs gingen,' zei ze met een blik vol paniek. 'O, mevrouw, ik kan niet naar Boston... ik kan niet gaan... ik kan het niet... ik ga dood... ik ga dood, dat weet ik, op zo'n kleine boot. O nee, alsjeblieft,' ze begon te snikken en greep Sarahs handen vast. 'Laat me dit niet doen... alsjeblieft, stuur me terug.' Sarah sloeg haar armen om haar heen en zuchtte. Ze was bang geweest dat zoiets zou gebeuren. Het zou gevaarlijk voor haar zijn alleen te reizen, maar ze had niet de moed het meisje te dwingen met haar mee te gaan. Ze was veel te bang. Na een paar ogenblikken vertelde Sarah haar te kalmeren en ze hield haar beide handen vast.

'Ik zal je niet dwingen ergens naartoe te gaan waar je niet heen wilt,' zei ze rustig terwijl ze probeerde het meisje uit haar hysterie te krijgen, hoewel dat geen geringe opgave was. 'Ik wil dat je me zweert dat je niemand vertelt waar ik naartoe ben gegaan... Wat meneer ook doet, of iemand ook zegt... of zelfs meneer Haversham... je moet me beloven dat je niemand vertelt waar ik ben. Anders, als je denkt dat je het misschien wel vertelt, moet je met me mee,' zei ze ernstig. Margaret knikte heftig onder het huilen. Sarah was niet van plan haar nog ergens mee naartoe te nemen, maar ze had haar een beetje bang gemaakt opdat het meisje niet terug zou gaan en haar aan Edward zou verraden. 'Je moet het zweren.' Met een vinger tilde ze haar kin op en het meisje hield zich aan haar vast als een klein kind. 'Ik zweer het... maar mevrouw... ga alstublieft niet op die boot, ik smeek het u... u zult verdrinken...'

'Ik verdrink nog liever dan dat ik verder leef met wat ik nu heb,' zei ze kalm. De blauwe plek op haar wang was nog steeds te voelen en het had dagen geduurd voor haar lip minder dik was. Na zijn laatste verkrachting wist ze nog steeds niet of ze zwanger was. Maar nog liever dan zijn wreedheid te tolereren, zeilde ze tien keer de wereld rond in de kleinste boot die er bestond. 'Ik ga, Margaret.' Aangezien het meisje terugging, zei Sarah tegen haar de paarden mee te nemen. Ze was oorspronkelijk van plan geweest ze in Falmouth achter te laten en had de man van de stallen gezegd ze tegen elke prijs te verkopen, maar er was nu geen reden meer om dat te doen. 'Je moet heel sterk blijven als ze je naar mij vragen. Zeg hun alleen dat ik je achter heb gelaten en ik te voet de weg naar Londen heb genomen. Dat houdt ze wel een tijdje bezig.' Arme Haversham. Sarah wist zeker dat Edward zijn broer genadeloos zou beschuldigen, maar uiteindelijk zou zijn echte onschuld zijn beste verdediging zijn. Als ze eenmaal in de Nieuwe Wereld was, kon Edward haar op geen enkele manier meer terughalen. Ze was per slot van rekening geen bezit, ze was geen slavin die hij had gekocht en bezat, hoewel hij zo dacht. Ze was alleen maar zijn vrouw. Hij kon haar alleen maar verstoten en weigeren haar schulden te betalen. Maar ze wilde niets meer van de graaf van Balfour. Ze zou de juwelen die ze had verkopen en zich daarna zo goed mogelijk redden. Op z'n ergst zou ze als het moest gouvernante of gezelschapsdame kunnen worden voor een fatsoenlijke dame. Ze had het nooit geprobeerd, maar ze was niet bang om te werken. Ze was alleen bang te sterven door toedoen van Edward. Of erger, niet snel genoeg te sterven en lang genoeg te leven om door hem gekweld te worden tot ze stierf. En ook al was hij vierenvijftig, hij kon nog een hele tijd te leven hebben. Voor Sarah veel te lang.

Sarah en Margaret zeiden elkaar op de kade huilend vaarwel en het jonge meisje greep zich aan haar vast, terwijl ze hartverscheurend huilde, doodsbang dat haar meesteres zou sterven. Maar toen Sarah alleen aan boord ging van de kleine brigantijn zag ze er onverschrokken uit. Er waren een stuk of vijf andere passagiers aan dek en ze wilden vertrekken voor het eerste licht. Ze stond er nog steeds en wuifde toen het schip onder zeil ging en Margaret kon haar door haar tranen heen zien toen ze van de kade loskwamen.

'Veel geluk!' schreeuwde ze in de ochtendbries, maar Sarah kon haar al niet meer horen. Ze lachte breed en voelde zich voor het eerst gelukkig, vrij en levend. En toen het schip langzaam keerde en de Engelse kust verliet, sloot Sarah haar ogen en dankte God voor het nieuwe leven dat hij haar gaf.

Charlie bleef lange tijd in totale stilte zitten toen hij het boek sloot. Het was vier uur in de ochtend en hij had uren zitten lezen. Wat een buitengewoon mens was dat. Wat ongelooflijk dat ze zoiets had gedaan, om in die tijd het lef te hebben haar echtgenoot te verlaten, en onder zeil te gaan naar Boston, op een klein schip, zonder gezelschap of vriendin die met haar meeging. Van wat hij begreep uit wat ze had geschreven, kende ze helemaal niemand in de Nieuwe Wereld. Hij kon zich zelfs geen voorstelling maken van de moed die ze had of van het leven dat ze was ontvlucht en hij wenste dat hij contact met haar had kunnen hebben of daar had kunnen zijn om haar te helpen. Hij zou haar dolgraag gekend hebben om een vriend van haar te zijn, zelfs om samen met haar op die brigantijn te zitten die Falmouth verliet voor de Nieuwe Wereld.

Hij deed het dagboek voorzichtig dicht en zag het als een puur juweel. Hij had het gevoel alsof hij een opmerkelijk geheim met iemand deelde. En toen hij naar boven, naar zijn kamer ging, verlangde hij ernaar haar te zien. Hij wist nu zoveel meer over haar, wist wie ze was, waar ze was geweest. Hij kon zich alleen maar een voorstelling maken van hoe de reis op het schip was geweest. Hij kwam in de verleiding de hele nacht op te blijven om erover te lezen, maar hij wist dat hij voor de volgende ochtend wat slaap moest hebben.

Die nacht lag hij in bed over haar na te denken en wenste dat hij haar kon horen. Hij dacht aan het ongelooflijke geluk waardoor hij de koffer had gekregen. Was het eigenlijk wel zo? Misschien was er wel helemaal geen eekhoorntje of rat geweest, misschien wilde ze wel dat hij haar dagboeken vond. Misschien had zij hem erheen gebracht. Maar terwijl hij erover dacht, glimlachte hij weer en wist hij dat dat onmogelijk was. Zelfs voor hem was het idee dat ze haar dagboeken bij hem had gebracht te vergezocht om te geloven. Maar hoe hij ze ook had gevonden, hij was oneindig blij dat hij ze had. Nu wilde hij ze alleen nog maar weer ter hand nemen.

10

Toen Charlie de volgende ochtend wakker werd, vroeg hij zich af of het allemaal een droom was geweest. Het was koud buiten en het sneeuwde nog steeds. Hij wilde een paar faxen versturen naar zijn advocaat in Londen en hij moest een paar telefoontjes plegen met New York. Maar het enige dat hij wilde toen hij op was, een douche had genomen en zich had aangekleed, was een kop koffie pakken en de rest van de ochtend in Sarahs dagboeken lezen. Ze waren bijna hypnotiserend door het ritme waarin ze schreef en hij wilde op één plek blijven zitten tot hij ze allemaal uit had, of in ieder geval het dagboek waarin hij had zitten lezen.

Maar eindelijk, na een klein beetje werk te hebben gedaan, ging hij in de gerieflijke stoel zitten die hij had gekocht en begon te lezen over haar overtocht op het schip. Hij voelde zich als een kind met een enorm geheim. Hij zou de dagboeken uiteindelijk delen met Gladys, maar nu nog niet. Hij wilde ze eerst voor zichzelf hebben. Er klonk geen enkel geluid in het huis toen hij het dagboek dat hij de vorige nacht had weggelegd weer oppakte en begon te lezen.

De Concord was een kleine brigantijn die vijf jaar ervoor was gebouwd. Het had twee masten en een vierkante achtersteven. Beneden, tussen de dekken, was een klein gedeelte met vier hutten voor een totaal van twaalf personen die naar de Nieuwe Wereld reisden. Toen ze langzaam van Falmouth wegvoeren, ging Sarah ten slotte naar beneden om een kijkje te nemen in de hut die zij en Margaret hadden moeten delen. Maar ze was helemaal niet voorbereid op wat ze daar zag. De hut was ongeveer twee meter lang en iets meer dan een meter breed, en twee verschrikkelijk smalle matrassen lagen op twee angstaanjagend smalle houten planken die hun bedden voorstelden. Het viel zelfs niet te bedenken wat ze hadden moeten doen als een van hen dik was geweest. De planken zouden ingestort zijn. En net boven de bedden hingen twee touwen die gebruikt zouden worden om hen vast te binden aan de bedden in geval van storm op de Atlantische Oceaan.

De anderen hadden allemaal te horen gekregen dat ze hun hutten moesten delen, maar Sarah, als een van de slechts twee vrouwen aan boord, hoefde dat natuurlijk niet. De andere vrouw reisde met haar man en hun dochtertje van vijf. Het meisje heette Hannah en Sarah had haar al aan dek gezien. Ze hadden haar gezegd dat het Amerikanen waren uit Northwest Territory in de streek van Ohio en ze heetten Jordan. Ze waren de afgelopen paar maanden bij familie van mevrouw Jordan op bezoek geweest en waren nu weer op weg naar huis. Zelfs voor Sarah leek het dapper dat ze waren gegaan.

Verder waren er alleen maar mannen op het schip. Er waren vier kooplieden, een apotheker die misschien wel van pas zou kunnen komen, een dominee die onder de heidenen in het Westen ging werken en een Franse journalist die veel praatte over de Amerikaanse diplomaat en uitvinder, Ben Franklin, die hij, naar hij beweerde, vijf jaar ervoor in Parijs had ontmoet. Tegen de tijd dat ze eerste deining bereikten en de kust van Engeland nauwelijks meer te zien was, voelden bijna alle passagiers zich ziek. Maar Sarah was verbaasd hoe levendig zij zich voelde. Ze stond op het dek toen de zon opkwam en snoof de lucht op, genoot van haar eerste teug vrijheid. Ze had het gevoel alsof ze had kunnen vliegen, zo opgewonden was ze. Toen ze ten slotte weer benedendeks ging, liep ze Martha Jordan tegen het lijf die net met Hannah uit haar hut kwam. Ze vroeg zich af hoe zij met z'n drieën daar konden slapen.

'Goedenmiddag, juffrouw,' zei Martha stijfjes, terwijl ze haar ogen neersloeg. Ze had het er net met haar man over gehad hoe vreemd het was dat Sarah zonder chaperonne of andere begeleidster reisde. Door de manier waarop zij naar haar keek, besefte Sarah dat zij met een verklaring moest komen. Dat Margaret niet bij haar was, zou de situatie heel lastig kunnen maken, vooral in Boston. Ze wist dat het zelfs daar als heel ongepast werd gezien dat een vrouw alleen reisde.

'Hallo, Hannah,' zei Sarah vriendelijk terwijl ze naar het meisje lachte. Ze was gewoontjes, maar heel lief. Ze leek precies op haar moeder en ze zagen er allebei een beetje bleek uit. Sarah vroeg zich af of ze zeeziek waren. 'Gaat het wel?'

'Niet zo goed,' zei het vijfjarige meisje en haar moeder keek onwillekeurig op. Beide vrouwen maakten een révérence.

'Ik zou het heel leuk vinden als ze naar me toe kwam als u en uw man wat tijd samen willen hebben,' zei Sarah vriendelijk. 'Ik heb nog een bed in mijn hut. Ik heb jammer genoeg zelf geen kinderen, maar wijlen mijn echtgenoot en ik hebben altijd gehoopt dat we die zouden krijgen.' Ze noemde niet de zes die bij de geboorte waren gestorven of die doodgeboren waren. Maar wat ze zei kreeg ogenblikkelijk de belangstelling van Martha Jordan, wat ook de bedoeling was geweest.

'U bent weduwe?' zei Martha met duidelijke goedkeuring. Dus dat verklaarde het. Ze had toch een dienstmeisje of een vrouwelijk familielid bij zich gehad moeten hebben, maar als ze weduwe was, was het minder schokkend en viel het te verklaren.

'Ja. Pas sinds kort.' Sarah sloeg haar ogen zedig neer en wenste dat het waar was. Treurig genoeg was het niet zo. 'Mijn nicht zou de reis met me maken,' zei ze, aannemend dat Martha Margaret misschien huilend op de kade had zien staan toen zij haar achterliet, 'maar ze was veel te bang. Ze zou de hele reis naar Boston hysterisch zijn geweest. Ik kon mezelf er niet toe brengen haar te dwingen, hoewel ik mijn ouders heb beloofd dat ik haar mee zou nemen. Maar het leek me te onaardig om haar aan haar afspraak te houden, hoewel het me in een vreselijke situatie heeft gebracht.' Sarah keek gekwetst en Martha Jordan voelde direct sympathie voor haar.

'O, liefje, wat vreselijk voor je. Vooral nu je maar zo pas weduwe bent.' Het arme kind had zelfs geen kinderen. Ze wist niet hoe oud ze was, maar ze vond haar heel erg mooi en schatte haar juist op midden twintig. 'Als we iets voor je kunnen doen, laat het ons dan alsjeblieft meteen weten. Misschien vind je het leuk ons op te zoeken in Ohio.' Maar Sarah dacht het niet. Ze was vastbesloten naar Boston te gaan.

'U bent heel aardig,' zei Sarah. Ze bedankte haar en ging haar hut in. Ze droeg een grote zwartzijden hoed die onder haar kin was vastgeknoopt, en een zwarte, wollen lange jurk die haar verhaal plausibel maakten. Hoewel ze er niet uitzag alsof ze in de rouw was. Haar ogen dansten letterlijk toen ze de volle zee bereikten en Engeland aan de horizon verdween.

De eerste paar dagen verliep de reis heel rustig. Ze hadden een paar varkens en schapen meegenomen om tijdens de reis te slachten en te eten, en de kok scheen veel moeite te doen voor hun maaltijden. Maar Sarah merkte dat de bemanning 's nachts vrij luidruchtig was. Seth Jordan vertelde haar dat zij dan rum dronken en elke nacht volslagen dronken werden. Heel nadrukkelijk had hij gesteld dat zij en zijn vrouw na het avondeten in hun hut zouden blijven.

De meeste kooplieden waren elke dag aan dek en praatten wat. Ondanks wat zeeziekte zo hier en daar leek iedereen goed gehumeurd. Kapitein MacCormack maakte regelmatig een praatje met iedereen en hij had Sarah verteld dat hij uit Wales kwam. Hij was overweldigd door haar schoonheid, hoewel hij dat niet tegen haar zei. Hij had een vrouw en tien kinderen op het eiland Wight, maar hij bekende haar weemoedig dat hij ze zelden zag. Hij was al twee jaar niet thuis geweest. Soms vond hij het moeilijk zich te concentreren als Sarah op het dek over zee stond uit te kijken of zelfs als ze stilletjes ergens in haar dagboek zat te schrijven. Zij had dat zeldzame uiterlijk waardoor mannen, als ze naar haar keken, in vuur en vlam raakten en met elk uur dat dat duurde, bleef het vuur maar doorsmeulen. De kapitein wist zeker dat zij zich niet bewust was van het effect dat ze op iedereen had. Er hing een stille kracht en een deemoed om haar heen die haar nog aantrekkelijker maakte.

Ze zaten al bijna een week op zee toen ze de eerste storm meemaakten. Het was een kanjer. Sarah lag te slapen in haar kooi toen de storm opstak en een van de zeelieden kwam haar kamertje binnen en vertelde haar dat hij haar aan de wand moest vastbinden met de touwen die daar voor dat doel hingen. Toen ze naar hem keek, was ze erg bang. Hij had haar uit een diepe slaap gehaald en rook naar rum, maar zijn handen waren zacht en vaardig toen hij de knopen legde en zich daarna terughaastte naar het dek, naar de anderen. Terwijl ze luisterde, hoorde ze elke centimeter van het schip onder zich kreunen en zuchten. Het was voor iedereen een lange nacht en alle passagiers werden heel erg ziek door het constante rijzen en dalen van het schip, en zij sloot haar ogen en bad elke keer dat de storm sidderend zou gaan liggen. Geen van hen kwam twee dagen lang zijn hut uit. Sommigen nog veel langer niet. Een week na de storm was Martha Jordan nog steeds niet naar buiten gekomen en Sarah vroeg haar man hoe het met haar was gesteld.

'Ze is nooit erg sterk geweest,' legde hij uit. 'Vorig jaar kreeg ze de griep en bijna bleef ze erin. Sinds het begin van de storm is ze heel erg zeeziek.' Hij keek onzeker en een beetje bezorgd. Hij had zijn handen vol aan Hannah. Die middag klopte Sarah op de deur van de hut en ging naar binnen om de vrouw te zien. Ze lag doodsbleek in haar kooi, en onder haar stond een toiletemmer. Het was geen prettig gezicht, en net op het moment dat Sarah de deur binnenkwam, begon de vrouw te kokhalzen.

'O, hemeltje, laat me je helpen,' zei Sarah, oprecht bezorgd. Het was duidelijk dat de arme vrouw het gevoel had dat ze doodging. Sarah steunde haar hoofd en toen Martha Jordan weer kon praten, kreeg Sarah te horen dat ze niet alleen zeeziek was, ze was ook zwanger. Maar het gelukkigste nieuws voor Sarah was dat ze nog geen dag geleden had ontdekt dat zijzelf het niet was. Ze was enorm opgelucht te beseffen dat ze nooit meer enige band met Edward zou hebben. Ze was nu echt vrij. Als hij een erfgenaam wilde, zou hij een andere vrouw moeten zoeken. Maar toen ze naar de arme vrouw keek die in haar armen lag te kokhalzen, wist Sarah dat die in een heel moeilijke situatie zat.

'We hadden in Engeland bij mijn familie kunnen blijven tot de baby was geboren,' zei Martha ongelukkig terwijl ze met gesloten ogen tegen Sarah aanleunde. 'Maar Seth vond dat we terug moesten gaan naar Ohio.' Daarna begon ze te huilen. 'Het duurt nog weken voor we daar zijn als we eenmaal in Boston aankomen.' En dat duurde ook nog eens twee maanden, twee maanden van rijzen en dalen en heen en weer slingeren op het schip. Sarah kon zich niets ergers voorstellen in dit stadium van zwangerschap en ze was blijer dan ooit dat zij het zelf niet hoefde door te maken. Alleen al het besef dat ze Edwards kind in zich zou hebben, zou haar gek hebben gemaakt.

Maar toen ze naar Martha in haar ellende keek, richtte ze haar gedachten op wat ze kon doen om haar te helpen. Eerst ging ze naar haar hut om wat lavendelwater te pakken dat ze had meegenomen, en een schone doek. Ze depte haar voorhoofd met het koele, geurige water. Maar zelfs die flauwe geur maakte haar misselijk. Daarna probeerde ze het gezicht van de vrouw te wassen en haar haar naar achteren te binden. Ze wisselde de toiletemmer om voor een lege emmer en ze beloofde haar een kop thee te brengen als ze iemand in de kombuis zover kon krijgen er een te maken.

'Dank je,' fluisterde de arme vrouw schor. 'Je kunt je niet voorstellen wat het is om... toen ik Hannah verwachtte was ik de hele tijd ziek...' Maar Sarah wist het maar al te goed en had het veel te vaak meegemaakt, waardoor ze nog meer sympathie voor de vrouw kreeg. Gelukkig voelde die zich, na een kop thee en een paar biscuits waar de kok laat die middag voor had gezorgd, echt iets beter, en ze kokhalsde niet meer. Seth Jordan noemde Sarah een barmhartige engel en dankte haar overvloedig. Daarna nam ze Hannah mee en speelde een tijdje wat spelletjes met haar. Het was een lief kind en ze wilde alleen maar bij haar moeder zijn. Sarah bracht haar na een tijdje terug naar haar moeder, maar Martha was te ziek om voor haar kind te zorgen en ze gaf weer over. Hannah moest met haar vader terug naar het dek. Hij praatte er met een paar mannen en ze rookten sigaren die een van hen in West-Indië had gekocht. Het waren heel goede en de geur was, zelfs in de zeelucht, zo prikkelend dat Sarah in de verleiding kwam er een te proberen, maar ze wist dat de mannen haar dan een hoer zouden vinden. Zo voorzichtig mogelijk vertelde ze Seth hoe ziek zijn vrouw weer was en hij bedankte haar voor alles wat ze deed om hen te helpen.

Daarna genoten ze van nog een paar kalme dagen en vervolgens kwamen ze weer in een storm te zitten. Daarna hadden ze twee weken lang geen goed weer meer en evenmin zagen ze veel passagiers uit hun hut komen. Ze waren inmiddels al drieëneenhalve week aan boord en de kapitein schatte dat ze halverwege de reis waren. Aangenomen dat ze niet door een echt vreselijke storm overvallen zouden worden, zou het hun totaal zeven weken kosten om Boston te bereiken. Sarah was ondanks het slechte weer soms aan dek, en keek dan omhoog naar de zeilen of naar de bemanning. Onwillekeurig vroeg ze zich af wat Edward van haar verdwijning had gevonden. Ze vroeg zich af of hij het inmiddels al had gesnapt, of dat Margaret hem had verteld waar ze naartoe was gegaan of dat zij zich aan haar belofte had gehouden. Maar hij kon niets meer doen. Hij kon haar niet dwingen terug te komen. Hij kon helemaal niets meer. Hij kon haar alleen maar haten en dat had hij daarvoor ook al gedaan, dus dat maakte geen werkelijk verschil.

Op een ochtend kreeg ze gezelschap van een andere onverschrokken passagier, Abraham Levitt, een van de kooplieden.

'Hebt u familie in Boston?' vroeg hij haar. Hij was een welvarend man en had vreselijk goed geboerd in de handel. Hij was precies het soort man dat ze vroeger nooit zou hebben ontmoet en het boeide haar met hem te kunnen praten, en over zijn tochtjes en handeltjes en reizen door de Oriënt en West-Indië te horen. Hij was onder de indruk van de vragen die ze hem stelde. Ze was heel bijzonder voor een vrouw. Ze bleef maar proberen iedereen alles te vragen over Boston en de nederzettingen ten noorden en ten westen van de stad. Ze wilde alles weten over de indianen en de forten en de mensen in Connecticut en Massachusetts. Ze had gelezen over een schilderachtig plaatsje dat Deerfield heette, met watervallen en een enorme omheinde nederzetting, en ook was ze geboeid door de indianen. 'Gaat u daar mensen bezoeken?' vroeg de man toen hij eenmaal had gehoord dat ze helemaal geen familie had in Boston.

'Ik denk dat ik daar misschien op een goede dag een boerderij zal kopen,' zei ze nadenkend terwijl ze naar de zee keek alsof ze een beslissing probeerde te nemen en hij keek haar vol ontzetting aan.

'Dat kunt u niet doen. U kunt niet zomaar een boerderij kopen. Een vrouw alleen krijgt daar alleen maar moeilijkheden. Hoe wilt u de boerderij beheren? De indianen zouden u al ontvoeren op het moment dat ze u zagen.' Het was iets dat hij zelf graag gedaan zou hebben, maar kapitein MacCormack leidde een heel keurig schip, in tegenstelling tot anderen, en hij hield een vaderlijk oogje op Sarah. Ze voelden zich allemaal teleurgesteld. Ze was zo mooi dat ze soms alleen maar naar haar wilden kunnen kijken en vlak bij haar wilden staan. Soms liepen ze tegen haar aan, alleen maar omdat ze dan contact met haar hadden en haar aan konden raken. Alle mannen waren het zich bewust en Sarah had er geen flauw vermoeden van.

'Ik denk niet dat de indianen me zullen ontvoeren,' zei ze lachend. Hij was een aangename man. Ze wist dat hij een vrouw in Connecticut had en dat hij begin dertig was. Het was duidelijk door de onderneming die hij leidde dat hij een heleboel geld zou verdienen en hoewel ze wist dat het niet gepast was, bewonderde ze hem erom. Ze wist dat de dingen in Amerika anders waren en ze hoopte dat hij op een zekere dag, in zo'n land, gerespecteerd zou worden om alles wat hij had bereikt. Ze zei dat tegen hem terwijl ze bij de reling met elkaar bleven babbelen tot het avondeten.

'U bent een opmerkelijke vrouw, mevrouw Ferguson. Ik mag u oprecht,' zei hij ronduit. Toen meldde de eerste stuurman dat het eten was opgediend en Abraham Levitt begeleidde haar naar de tafel.

Seth en Hannah Jordan waren er al, Martha was al in weken niet komen eten. Ze kwam niet meer uit de hut en elke keer dat Sarah bij haar kwam, zag ze er heel erg ziek en zwak uit. Het was beangstigend om haar te zien, maar zelfs de apotheker leek geen idee te hebben wat hij voor haar kon doen. Hij was door al zijn remedies heen, net als Sarah.

Sarah had zoals altijd een geanimeerd diner met de anderen, en ze wisselden verhalen, legendes en geruchten uit, en zelfs spookverhalen. Ze waren het er allemaal over eens dat Sarah de beste verhalen vertelde. Ze vertelde ook de beste kinderverhalen. Die avond vertelde ze er een aan Hannah en bracht haar naar bed zodat haar vader bij de andere mannen aan dek kon blijven. Martha sliep in haar hut. Ze had al weken liggen braken en ze leek voor hun ogen weg te teren. Maar niemand kon haar helpen. Sarah stelde zich voor dat andere vrouwen dit ook hadden doorgemaakt, want dat had de kapitein in ieder geval gezegd. Niemand was ooit doodgegaan aan zeeziekte. Maar de storm die zij die nacht kregen, deed haar eraan twijfelen.

Kapitein MacCormack zei later dat het een van de ergste was waar hij ooit in terecht was gekomen. Hij duurde drie dagen en alle zeelieden aan dek moesten aan de masten worden vastgebonden, de passagiers in hun hutten aan hun kooien vastgezet, en twee mannen werden overboord geslagen toen ze probeerden de zeilen te redden. Een ervan was doormidden gescheurd en overal om hen heen dreef uitrusting. Deze keer leek het wel alsof het schip, als het na een hoge golf weer naar beneden dook, kapot sloeg op de rotsen. De Concord trilde zo hevig als hij in het water neerkwam, dat het leek alsof elk stukje hout aan boord aan splinters zou slaan. Zelfs Sarah was deze keer bang en ze huilde in haar kooi terwijl ze zich afvroeg of ze aan haar woord werd gehouden dat ze liever in zee zou verdrinken dan bij Edward blijven. Maar zelfs op dat moment had ze er geen spijt van.

Op de vierde dag kwam de zon te voorschijn en de zee werd iets kalmer, hoewel niet veel. Toen de passagiers daarna uit hun hutten kwamen, zagen ze er allemaal heel uitgeput uit. Iedereen, behalve Abraham Levitt. Hij zei dat hij op weg naar de Oriënt in veel ergere stormen had gezeten en hij vertelde verhalen waar iedereen ontzet door raakte. Ze zagen er allemaal een beetje zwak en bleekjes uit, maar toen Seth met Hannah boven kwam om Sarah te zoeken, keek hij vreselijk bezorgd.

'Het is Martha,' zei hij met een verwarde blik, 'het gaat niet zo goed met haar. Volgens mij is ze aan het ijlen... ze heeft al in geen dagen een druppel water gedronken en het lukt me gewoon niet haar dat te laten doen.'

'Je moet blijven proberen,' zei Sarah met een bezorgde blik. Ze wist dat er vrouwen aan uitdroging waren gestorven.

Maar de apotheker schudde zijn hoofd. Ze moest adergelaten worden. 'Het is spijtig dat we geen dokter aan boord hebben die dat kan doen.'

'We doen wel zonder,' zei Sarah vastberaden en ging naar beneden om naar de enige andere vrouw aan boord te kijken. Sarah was nog geschokter toen ze haar zag. De vrouw zag er grauw uit, haar ogen lagen verzonken in haar hoofd en ze fluisterde zacht. 'Martha...' Sarah praatte vriendelijk tegen haar, maar de andere vrouw gaf geen teken dat ze haar had gehoord. 'Martha... je moet nu beter worden... kom op... we gaan proberen een beetje water te drinken...' Ze hield een lepel water tegen Martha's lippen en probeerde die naar binnen te gieten, maar het liep alleen maar langs haar wangen en kin, ze wilde het niet hebben.

Sarah bleef die nacht uren bij haar zitten en probeerde een beetje water bij haar binnen te krijgen, maar de vrouw herkende haar niet, sprak niet meer samenhangend en nam geen enkele druppel water ondanks al Sarahs inspanningen.

Het was al laat toen haar man eindelijk naar beneden kwam en Hannah lag bijna in zijn armen te slapen. Hij legde haar in de kooi die hij met haar deelde en ze viel ogenblikkelijk in slaap, terwijl Sarah en Seth verwoed bezig waren met haar moeder. Maar tegen de ochtend was het duidelijk dat het onvermijdelijke zou gebeuren. Ze hadden alles gedaan wat mogelijk was, maar op geen enkele manier konden ze het tij keren. Martha was inmiddels vier maanden zwanger en zo beklagenswaardig zwak dat Sarah het besliste gevoel had dat zij, als haar lichaam nog steeds de energie had om zichzelf te redden, zeker het kind kwijt zou raken. Misschien was het al dood. Op geen enkele manier viel dat te weten. Net toen de zon opkwam, opende ze haar ogen en glimlachte vredig naar haar man.

'Dank je, Seth,' zei ze lief en haalde voor de laatste keer adem. Daarna was ze weg terwijl hij haar vasthield. Het was het meest trieste dat Sarah ooit had gezien buiten de dood van haar kinderen. Maar hier zat zo'n pijnlijke treurigheid aan dat die haar tot het diepst van haar ziel raakte. Hannah werd kort daarna wakker. Ze draaide zich om en keek naar haar moeder. Sarah had haar haar gekamd en de vrouw een gazen sjaal rond de hals geknoopt en ze zag er in feite bijna mooi uit.

'Is ze beter?' vroeg het kleine meisje hoopvol. Martha zag eruit alsof ze sliep.

'Nee, liefje,' zei Sarah met tranen in haar ogen. Ze had zich niet aan hen willen opdringen, maar Seth had niet gewild dat ze wegging. 'Ze is niet...' Ze wachtte tot Seth iets zei, maar dat deed hij niet. Hij keek haar door zijn tranen heen smekend aan en zijn ogen vroegen Sarah het te vertellen. 'Ze is nu in de hemel. Kijk eens hoe ze glimlacht... ze is bij de engelen...' Net als haar eigen kleine baby's. 'Het spijt me,' zei ze met tranen in haar ogen voor deze vrouw die ze nauwelijks had gekend, maar om wie ze verdriet voelde. Ze zou haar dochter nooit zien opgroeien tot vrouw. Ze zou nooit terugkeren in Ohio. Ze had' hen verlaten. 'Is ze dood?' vroeg Hannah met grote ogen terwijl ze van Sarah naar haar vader keek en ze knikten allebei. Daarna begon ze om haar moeder te huilen. Toen Sarah haar had aangekleed, namen ze haar uiteindelijk mee naar het dek en Seth moest met de kapitein spreken over wat ze met Martha gingen doen.

Hij stelde voor haar tot twaalf uur 's middags in de kapiteinshut te brengen en daarna zou ze een zeemansgraf krijgen. Het was het enige dat ze konden doen en Seth haatte de gedachte.

Hij wist hoe graag ze altijd op hun boerderij begraven had willen worden of bij haar familie in Engeland.

'We hebben geen keuze,' legde de kapitein hem zonder omwegen uit. 'We kunnen haar niet bewaren tot we Boston bereiken. Dat lukt op geen enkele manier. U zult haar hier moeten begraven.' Het kwam zelden voor dat ze een reis hadden zonder begrafenis, van een passagier of van een bemanningslid. Er werd altijd wel iemand ziek of iemand kreeg een ongeluk of sloeg overboord. Het was te verwachten als je enorme afstanden reisde en ze wisten het allemaal, maar toch bleef het een schok als het gebeurde.

Twee zeelieden droegen Martha's lichaam naar boven naar de hut van de kapitein en wikkelden haar in een doek die ze voor die gelegenheid bij zich hadden. Ze deden gewichten in wat haar lijkkleed werd en om twaalf uur brachten ze haar naar buiten en legden haar midscheeps op een plank terwijl de kapitein een gebed voor haar sprak waarna de dominee het overnam. Hij las voor uit Psalmen en zei dat ze een fatsoenlijke vrouw was geweest, hoewel niemand van hen haar echt kende. Daarna kantelden de mannen de plank naar een kant en haar lichaam gleed in zee terwijl zij snel voorbij de plaats voeren waar zij haar hadden laten vallen. Door de gewichten verdween het lichaam voordat ze de plek goed en wel hadden verlaten terwijl de arme kleine Hannah om haar moeder gilde. Ze snikte uren in Sarahs armen en Seth zag eruit alsof hij hetzelfde had gedaan toen hij naar Sarahs hut kwam om haar te bedanken. Het was een moeilijke dag voor allemaal geweest en ze lag met hoofdpijn in haar kooi. Maar ze stond weer op om met Seth Jordan te praten. Ze had medelijden met hem en ze hoopte omwille van hem en Hannah dat ze snel in Boston zouden zijn. Het werd tijd. Ze zaten al vijfeneenhalve week op de boot en ze hoopte dat ze de volgende week of binnen tien dagen Boston aan de horizon zouden zien verschijnen.

'Je kunt met ons mee naar Ohio, als je wilt,' zei hij onbeholpen. Ze was geroerd door zijn uitnodiging. Ze was de afgelopen paar weken op hen gesteld geraakt, vooral op Hannah. 'Ik zal het nu echt moeilijk krijgen om voor haar te zorgen,' zei hij aarzelend, en Sarah vroeg zich af of hij naar Engeland zou gaan, naar Martha's familie, zodat die hem kon helpen. Maat ze wist zeker dat ze er niet erg naar verlangden weer een reis over de Atlantische Oceaan te maken.

'Ik denk dat ik in Massachusetts blijf,' zei ze glimlachend. 'Jullie kunnen me op mijn boerderij opzoeken, als ik er een vind.' Ze zei niet dat ze eerst nog wat juwelen moest verkopen en ze hoopte dat iemand in Boston die tegen goed geld wilde hebben. 'In Ohio is meer land en tegen een betere prijs.' Maar Sarah wist dat het leven daar moeilijker was en de indianen minder vredelievend. 'Misschien kom je naar het westen om ons op te zoeken,' zei hij hoopvol en ze knikte en bood aan die nacht voor Hannah te zorgen, maar hij zei dat ze bij elkaar wilden zijn.

Maar de week daarna bleef het meisje aan haar hangen en Sarah had het gevoel dat haar hart brak terwijl ze haar vasthield. Ze hunkerde naar haar moeder en Seth zag er verward uit terwijl elke dag zich voortsleepte. Ten slotte, op een avond, sprak hij Sarah aan. Ze zaten toen al zeven weken op het schip. Hij klopte op haar deur nadat hij Hannah slapend in zijn hut had achtergelaten. Ze was ontroostbaar sinds haar moeder was overleden en de enige die ze bij zich wilde hebben was Sarah.

'Ik weet niet wat je ervan vindt,' zei hij terwijl hij er ongerust uitzag en rondkeek door de kleine hut. Ze droeg een blauwsatijnen jas over haar nachtgewaad. 'Misschien klinkt het vreemd voor je, maar ik heb hier veel over nagedacht sinds Martha is overleden.' Hij begon over zijn woorden te struikelen en Sarah werd bezorgd. Ze kon voelen wat er ging komen. Ze zou hem graag tegengehouden hebben, maar ze wist niet hoe. 'We zitten allebei min of meer in dezelfde situatie... Ik bedoel... met Martha en je man en alles... Ik bedoel... je weet hoe het is om... behalve dat je dat niet weet, omdat ik Hannah heb... ik kan dit gewoon niet alleen,' zei hij terwijl zijn ogen zich vulden met tranen. 'Ik weet niet wat ik zonder haar moet doen... Ik weet dat dit niet de manier is om het te zeggen... en ik weet zeker dat er betere manieren zijn om het te vragen... maar Sarah, zou je met me willen trouwen en met ons mee willen gaan naar Ohio?' Martha was tien dagen dood en Sarah was heel even sprakeloos toen ze het hoorde. Ze voelde intens veel medelijden met hem, maar niet genoeg om met hem te willen trouwen, zelfs als ze dat had gekund. Wat hij nodig had was een meisje dat voor hem werkte, of een vrouw die wel met hem wilde trouwen, misschien een van hun vrienden als ze thuiskwamen, of een weduwe zoals zij voordeed te zijn. Maar voor Sarah was er geen sprake van en zacht schudde ze haar hoofd terwijl ze hem vol ontzetting aankeek.

'Seth, ik kan het niet,' zei ze beslist.

'Ja, je kunt het wel. Hannah houdt van je, zelfs meer dan van mij. Met de tijd raken we aan elkaar gewend. Ik zal niet te veel verwachten, niet in het begin... ik weet dat dit snel is, maar... we zijn nu gauw in Boston en ik moest het je gewoon vragen.' Zijn handen trilden toen hij haar aanraakte, maar ze was er heel zeker van. Ze wilde hem niet misleiden. Er bestond geen enkele kans dat zij met Seth Jordan zou trouwen.

'Het is onmogelijk. Om veel redenen. Ik voel me heel gevleid, maar ik kan het niet.' Iets in haar ogen vertelde hem dat ze het meende. Dit was wel het laatste dat ze wilde, ook al was hij een aardige man en was Hannah een lief kind. Ze wilde haar eigen leven. Daarvoor was ze gekomen en niets zou haar daarvan afbrengen. Bovendien had ze in Engeland nog steeds een echtgenoot en die was absoluut niet dood, jammer genoeg niet.

'Het spijt me... ik had het waarschijnlijk niet moeten vragen... ik dacht alleen maar, omdat jij weduwe bent en zo...' Hij bloosde diep en probeerde de hut uit te komen terwijl zij hem geruststelde.

'Het geeft niet, Seth. Ik begrijp het.' Ze glimlachte tegen hem en sloot de deur. Ze ging met een zucht op de kooi zitten. Het werd tijd om in Boston aan te komen. Ze hadden lang genoeg op het schip gezeten. Eigenlijk te lang.

11

Uiteindelijk duurde de overtocht precies zeven weken en vier dagen. De kapitein zei dat hij het in minder tijd had kunnen doen, maar ze waren overvallen door een aantal stormen en hij had de vaart verder voorzichtig willen voortzetten. Maar alle ongemakken van de reis waren snel vergeten toen ze de kust zagen. Iedereen begon te schreeuwen en over het dek rond te rennen. Het was bijna twee maanden geleden dat ze Engeland hadden verlaten. Het was achtentwintig oktober, 1789, en het weer in Boston was fris en zonnig.

De passagiers gingen aan de lange steiger van boord en zagen er een beetje wankel uit toen ze vaste grond onder hun voeten voelden. Ze waren allemaal opgewonden aan het praten en aan het lachen. De haven was werkelijk een en al opwinding. Er waren kolonisten, mannen in uniform en soldaten van het garnizoen. Er waren honderden mensen die dingen verkochten, en dieren die op of van schepen werden gebracht. Karren werden opgeladen en rijtuigen reden met passagiers af en aan van de boten. Kapitein MacCormack bekommerde zich om Sarah en hielp haar haar bezittingen bij elkaar te pakken en een rijtuig te huren om haar naar een pension te brengen dat hij had aanbevolen.

Anderen liepen door om postkoetsen te zoeken of paarden te huren om naar huis te gaan of naar logementen dicht in de buurt. Abraham Levitt kwam haar nadrukkelijk gedag zeggen, en de apotheker, de dominee die naar het westen ging, en ook een aantal zeelieden kwamen haar een hand geven. Toen sloeg de arme kleine Hannah haar armen om Sarahs benen en smeekte haar niet weg te gaan. Maar Sarah legde uit dat ze moest en beloofde haar te schrijven, hoewel een brief er misschien wel lang over deed om haar te bereiken. Maar ze zou het proberen.

Ze kuste haar en hield haar een ogenblik vast. Daarna ging ze staan en schudde Seth de hand. Hij voelde zich nog steeds een beetje ongemakkelijk in haar buurt en wenste dat ze erin had toegestemd met hem te trouwen en mee te gaan naar Ohio om samen met hem op zijn boerderij te wonen. Ze was een schitterende vrouw om te zien. Hij zou heel lang over haar dromen, en ze was zo aardig geweest voor zijn dochtertje.

'Pas op jezelf,' zei Sarah vriendelijk met de stem waar hij zo gesteld op was geraakt.

'Jij ook, Sarah. Doe geen domme dingen... wees voorzichtig als je een boerderij koopt. Neem dan iets dat niet te ver van de stad is.'

'Zal ik doen,' zei ze, en ze wist dat ze loog. Dat was precies wat ze wel wilde, om de opgewektheid en onafhankelijkheid van dit nieuwe land te proeven. Wat had het voor zin om ergens in de stad een huis te kopen of binnen een omheining te gaan zitten, of direct naast het garnizoen? Ze wilde een plek waar ze rond kon lopen en van haar vrijheid kon genieten.

Ze stapte in het rijtuig dat kapitein MacCormack voor haar had gevonden en hij wees haar de richting naar de weduwe Ingersoll op de hoek van Court en Tremont. Ze had niet gereserveerd, kende niemand en had geen plannen. Maar ze was zelfs niet bang toen ze naar iedereen wuifde en langzaam vanuit de haven via State Street Boston inreed. Iets zei haar dat het allemaal goed zou komen hier.

Terwijl hij de laatste zin van juist die notitie las, zat Charlie na te denken over hoe dapper ze was en hij huilde bijna. Ze was voor niets bang geweest. Ze had zo veel pijn doorgemaakt en was bereid nog meer te trotseren. Ze was niet bang om dingen te proberen. De gedachte alleen al aan haar overtocht op de Concord maakte hem bang. Hij wist zeker dat hij het nooit zou hebben overleefd. Ze was absoluut verbazend en hij vroeg zich af waar ze haar boerderij zou kopen. Dit leek wel de allerbeste roman die hij ooit had gelezen, en het mooiste eraan was dat de mensen allemaal echt waren en het allemaal echt was gebeurd. Hij stond op, rekte zich uit en legde het dagboek neer. Hij kende haar handschrift inmiddels zo goed dat hij het net zo makkelijk las als dat van hemzelf. Toen hij een blik op zijn horloge wierp, was hij verbaasd hoe snel de dag was omgevlogen. Hij wilde nog bij Gladys Palmer langs en hij moest naar het historisch archief om de boeken terug te brengen die hij de vorige week had geleend. Hij vroeg zich af of Francesca daar zou zijn. Hij dronk een kop thee bij Gladys toen hij het boek ophaalde en hij snakte ernaar om haar te vertellen wat hij op de zolder had gevonden. Maar hij wilde ze eerst allemaal lezen en erover nadenken voor hij ze met iemand deelde, zelfs met Gladys. Het leek alsof Sarah voorlopig alleen van hem was. Het was een heel vreemd besef dat hij zo werd meegesleept door een vrouw die allang niet meer bestond. Maar door het lezen van haar woorden, haar avonturen en haar gevoelens kwam ze meer tot leven dan enige bestaande vrouw.

Ze babbelden over nieuws uit de stad. Gladys had hem altijd een heleboel dingen te vertellen. Een van haar vriendinnen had de middag ervoor een hartaanval gekregen en een oude kennis van jaren geleden had haar uit Parijs geschreven. Toen hij haar over Frankrijk hoorde praten, dacht hij eraan haar over Francesca te vragen. Ze zei dat ze haar een paar keer had gezien en dat iedereen in de stad het erover had gehad hoe knap ze was toen ze net aankwam. Maar ze had de reputatie heel eenzelvig te zijn en niemand scheen haar werkelijk te kennen. Gladys had geen idee waarom ze naar de stad was gekomen. 'Maar ze is een knappe vrouw,' zei ze met een voorzichtige bewondering. Hij beaamde dat, maar zou graag wat meer over haar hebben willen weten. Ze intrigeerde hem en hij was verrukt van haar dochtertje.

Hij vertrok van Gladys om even over halfvijf. Maar toen hij het historisch archief bereikte, was het gesloten en hij stond buiten met de boeken in zijn handen en wist niet waar hij die achter moest laten. Hij dacht eraan ze op de stoep neer te leggen, maar was bang dat ze gestolen zouden worden of verruïneerd door de sneeuw. Dus hij legde ze weer in zijn auto en reed op weg naar huis langs de supermarkt in het winkelcentrum terwijl hij zichzelf beloofde de volgende dag of de dag erna terug te komen.

Hij pakte net cornflakes van de schappen toen hij opkeek en Francesca zag. Het deed hem denken aan zijn gesprek met Gladys over haar. Ze leek te aarzelen voor ze glimlachte en daarna, heel behoedzaam en een beetje bang, zei ze Charlie gedag met een voorzichtig hoofdknikje.

'Ik was je net misgelopen,' zei hij nonchalant terwijl hij de cornflakes in zijn mandje deed en opmerkte dat ze alleen was. Haar dochtertje was nergens te zien. 'Ik probeerde de boeken terug te brengen. Ik kom over een paar dagen wel terug.'

Ze knikte, zag er weer ernstig uit. Toch was er iets in haar ogen dat warmer was dan de laatste keer dat ze elkaar hadden gezien. Hij wist niet zeker wat het was, maar er was niet die angst die hij in haar ogen had gezien toen hij haar op oudejaarsavond een drankje aanbood. Hij vroeg zich af wat er dan veranderd kon zijn. Wat er was gebeurd, was dat ze er heel veel over had nagedacht en had beseft dat ze echt grof tegen hem was geweest. Ze wilde geen vriendschap met hem, maar ze moest toegeven dat hij ongelooflijk aardig voor Monique was geweest en er was geen reden hem volledig buiten te sluiten. Aangezien hij op geen enkele manier fout leek, was hij duidelijk aardig tegen het kind omdat hij van zichzelf aardig was. Daar was ze sinds hun laatste ontmoeting wel achter gekomen.

'Hoe was oudejaarsavond?' vroeg ze terwijl ze probeerde niet nerveus te klinken.

'Goed,' zei hij met een grijns die de meeste vrouwen heerlijk vonden. Zij deed alsof ze die niet zag. 'Ik ben gaan slapen. De volgende dag ben ik naar huis gegaan. De afgelopen paar dagen heb ik het behoorlijk druk gehad... met het huis in orde maken.' En alles over Sarah lezen... maar daar zei hij niets over tegen haar. Het bleef zijn geheim.

'Heb je nog meer materiaal over Sarah en François gevonden?' Het was gewoon zomaar een vraag, maar ze was verrast dat hij een schrikbeweging maakte toen ze het zei.

'Ik... eh... eigenlijk... nee.' Het leek wel alsof hij een geheim had en hij veranderde direct van onderwerp om de belangstelling weer naar haar terug te leiden. 'Monique zegt dat je schrijft.' Hij wist dat zij door de vraag onrustig kon worden en zich in ieder geval weer een tijdje in het nauw gedreven zou voelen. Maar deze keer was hij verrast. Er kwam een warme blik in haar ogen toen ze antwoord gaf.

'Het is gewoon wat materiaal over de indianenstammen uit de streek. Ik ben bezig met mijn proefschrift. Maar ik heb eraan gedacht er later een boek van te maken als ik genoeg materiaal heb. Het is nogal droog.' Het tegenovergestelde van Sarahs dagboeken die hem van zijn stuk hadden gebracht. Onwillekeurig vroeg hij zich af wat Francesca zou denken als ze ervan wist.

'Hoe is het met Monique?' vroeg hij, omdat hij door zijn gespreksstof heen begon te raken. Hij kon voelen dat ze hem voortdurend in de gaten hield en probeerde te besluiten of hij vriend of vijand was. Het leek triest om zo bang te zijn voor alles wat je in je leven tegenkwam. Het was zo anders dan wat hij over Sarah in haar dagboeken had gelezen. Niets had haar angst aangejaagd of tegengehouden, zelfs Edward niet met al zijn gruwelijke wreedheid, al moest Charlie toegeven dat het zelfs haar veel tijd had gekost voor ze aan hem was ontsnapt. Ze was niet de eerste keer dat hij haar sloeg de deur uitgerend. Het had haar acht jaar gekost om bij hem weg te gaan, maar ze had het godzijdank gedaan. Charlie hunkerde ernaar om over haar ontmoeting met Fran^ois te lezen.

'Met Monique gaat het goed,' antwoordde Francesca. 'Ze wil weer gaan skiën.' Zijn eerste opwelling was aan te bieden haar mee te nemen, maar hij wist dat hij dat niet kon maken. Francesca zou gelijk weer afhoudend zijn geworden. Hij moest haar met de grootste omzichtigheid benaderen en doen alsof het hem niet kon schelen hoe ze reageerde. Hij wist zelfs niet zeker waarom hij zoveel moeite deed om haar niet af te schrikken. Hij maakte zichzelf wijs dat het kwam doordat hij haar dochtertje aardig vond. Maar zelfs hij wist dat er meer aan vast zat. Hij vroeg zich af of hij door de uitdaging werd aangetrokken, maar dat lag zo voor de hand dat hij weigerde dat toe te geven.

'Zij is zo'n fantastisch skiërtje,' zei hij vol bewondering. Ze was een heerlijk meisje en deze keer toen Francesca naar hem glimlachte, stonden haar ogen warmer. Ze wilde iets zeggen terwijl ze samen naar de kassa liepen, maar besloot toen het niet te doen en hield haar mond. 'Wat wilde je net zeggen?' Hij besloot de koe bij de hoorns te vatten en te kijken of hij haar kon dwingen wat opener te zijn.

'Ik... ik wilde net zeggen dat het me speet dat ik die dag in Charlemont zo onaangenaam was... tijdens de lunch... ik wil gewoon niet dat ze met vreemden meegaat of dat mensen dingen voor haar betalen waardoor ze zich misschien verplicht voelt op een manier die ze nog niet begrijpt.'

'Ik weet het,' zei hij rustig, terwijl hij haar recht aankeek en hij zag hoe ze zich weer begon terug te trekken. Maar deze keer hield ze stand. Het leek alsof hij haar uit haar schuilplaats in het bos had gelokt. En zij was een prachtige jonge ree die heel stil en attent naar elk geluid stond te luisteren. 'Ik begrijp het.' Hij glimlachte en toen ze haar blik afwendde zag hij pijn in haar ogen. Wat voor vreselijke dingen waren er met haar gebeurd? Hoe veel erger kon dat zijn dan wat Sarah had overleefd? Was het erger dan wat Carole hem had aangedaan met Simon? Wat was er zo bijzonder aan haar hart? Waarom was dat zoveel breekbaarder? 'Het is een grote verantwoordelijkheid zo'n kind,' zei hij terwijl ze in de rij stonden te wachten. Het was een manier om haar te zeggen dat hij respecteerde wat ze deed. Er waren nog meer dingen die hij haar graag had willen zeggen, maar hij betwijfelde of hij de kans zou krijgen. Maar zij was de enige vrouw die enigszins in de buurt van zijn leeftijd kwam en die hij hier kende. De anderen waren of zeventig zoals Gladys, acht zoals Monique of leefden niet meer, zoals Sarah. Francesca was de enige echte, levende, beschikbare vrouw en hij dacht dat als hij niet minstens probeerde zo nu en dan met haar te praten hij de vaardigheid volledig kwijt zou raken. Het was een grappige reden om vriendschap met haar te sluiten. Maar terwijl ze opschoven naar de kassa aan het eind van de balie zei Charlie tegen zichzelf dat het niet onzinnig was. Het was altijd beter als twee gekneusde, gewonde mensen hier bevriend met elkaar raakten. Maar dat was een heleboel gevraagd aan Francesca. Geen van beiden hadden enig idee wat in het leven van de ander was gebeurd. Hij wist alleen maar wat hij van Monique had gehoord over toen zij in Parijs woonden.

Zonder verder nog iets te zeggen hielp hij haar de boodschappen voor de kassa neer te leggen. Ze had hamburgers en steak en kip, bevroren pizza, ijs, marshmallows, drie soorten koekjes, een heleboel fruit en groenten en een enorm pak melk. Hij vermoedde dat het allemaal dingen waren die Monique lekker vond. Hij had alleen maar sodawater en diepvriesmaaltijden, ijs en de cornflakes die hij net pakte toen hij haar zag. Het was duidelijk vrijgezelleneten en ze lachte toen ze een blik in zijn mandje wierp. 'Niet bepaald gezond eten, meneer Waterston.' Hij was verbaasd te beseffen dat ze zijn achternaam had onthouden. Hij had niet gedacht dat ze zoveel aandacht aan hem had besteed.

'Ik eet veel buiten de deur.' In ieder geval had hij dat in Londen en New York gedaan, maar misschien had ze hier gelijk om verrast te kijken toen hij dat zei.

'Ik zou graag willen weten waar,' zei ze met een lachje, hoewel ze allebei wisten dat er een heleboel goede restaurants in Deerfield waren. Maar veel waren er dicht, vooral nu in de wintermaanden. De meeste mensen in de stad aten thuis, behalve bij speciale gelegenheden. Het was te koud om veel uit te gaan en Francesca keek hem geamuseerd aan.

'Ik denk dat ik maar weer eens moet gaan koken,' zei hij peinzend. 'Ik kom hier morgen terug en koop nog meer spullen.' Hij zag er jongensachtig uit toen hij tegen haar glimlachte en hij bleef in haar buurt wachten om haar te helpen de boodschappen naar haar auto te dragen. Ze had drie zakken en die zouden zwaar voor haar zijn geweest. Het leek natuurlijk, maar ze keek toch ongemakkelijk door zijn hulp.

Hij hielp haar de boodschappen op de achterbank te zetten, sloot daarna het portier en keek Francesca aan. 'Zeg Monique gedag van me,' zei hij, maar hij zei niet tot ziens, noch beloofde hij langs te komen of haar te bellen. Ze stapte met een behoedzame glimlach in de auto, maar zonder deze keer zo verschrikt te kijken.

Terwijl hij terugliep naar zijn auto, vroeg hij zich onwillekeurig af wat er voor nodig was om haar te ontdooien.

12

Het was weer een dag met veel sneeuw en Charlie keek uit het raam. Hij dacht er zelfs niet aan om vandaag te werken. Hij wilde terug naar Sarahs dagboeken en te weten komen wat er met haar was gebeurd toen ze in Boston van het schip was gegaan. Maar hij bleef een ogenblik bij het raam staan met het kleine, in leer gebonden boekwerk in zijn hand, en dacht aan Francesca. Onwillekeurig vroeg hij zich af wat voor soort vrouw zij was, of wat haar precies uit Frankrijk terug had gebracht en waarom ze in Shelburne zat. Het leek een vreemde plaats voor een vrouw die duidelijk ooit een wereldse levensstijl had gekend. Hij vroeg zich ook af of hij haar ooit goed genoeg zou kennen om het haar te vragen. Daarna, terwijl hij haar uit zijn hoofd zette, ging hij zitten in zijn gemakkelijke stoel en hij verdiepte zich weer in Sarahs keurige, vrouwelijke handschrift. Binnen een minuut was hij alles vergeten, behalve Sarah.

Sarah logeerde in Pension Ingersoll op de hoek van Court en Tremont Street toen ze in Boston was gearriveerd. Het was groot genoeg, vier verdiepingen hoog, en kapitein MacCormack had haar aangeraden daar te logeren. George Washington had er een week eerder gelogeerd en had het er erg prettig gevonden.

Maar mevrouw Ingersoll en haar huishoudster waren verrast geweest toen Sarah zich in liet schrijven met slechts twee tassen en zonder chaperonne. Sarah legde uit dat ze weduwe was en net uit Engeland was aangekomen, en dat haar nicht op het laatste moment te ziek was geworden om de reis te maken. De vrouw die het hotel leidde stond onmiddellijk sympathiek tegenover haar verhaal en de huishoudster werd gevraagd haar naar haar kamers te brengen.

Ze had een grote dubbele kamer, een salon in zwaar rood brokaat en een aangrenzende slaapkamer in bleekgrijs satijn. Het was een zonnige kamer met uitzicht op Scollay Square en in de verte kon ze de haven zien. Het was toen een bedrijvige stad en ze vond het heerlijk overal naartoe te lopen, winkels te kijken en te luisteren naar de mensen in de straat. Veel hadden een Iers accent en sommigen spraken Engels zoals zij. De meesten waren soldaten en kooplieden en ijverige lieden die uit Europa waren gekomen. Er waren maar weinig mensen zoals zij op straat en zelfs in eenvoudige kleren was haar aristocratische en goede komaf duidelijk te zien.

Ze droeg nog altijd de gewone kleren die ze had meegenomen om op het schip te dragen, en de bonnet die nu verfomfaaid was. Na eerst een paar dagen rondgekeken te hebben, vroeg ze mevrouw Ingersoll haar een paar winkels te wijzen. Ze moest warme kleren laten maken. Het was hier kil. Buiten de cape waarin ze haar juwelen had verborgen had ze niets geschikts om hier in Boston te dragen.

Ze vond een kleine kleermaker in Union Street en bekeek een paar tekeningen die een klant het jaar ervoor uit Frankrijk had meegenomen. Het was een heel voorname dame en ze kocht haar meeste kleren in Europa, maar ze had ook vijf dochters en de kleermaker had voor hen patronen gekopieerd. Sarah was heel blij met de imitaties. Ze bestelde een stuk of vijf jurken en de kleermaker beval een hoedenmaker aan die de bijpassende hoeden kon leveren.

De kleren die Sarah in Boston zag, waren voor het grootste deel eenvoudiger dan die ze in Engeland had gedragen. Ze waren ook heel wat minder opgesmukt dan die de vrouwen in Frankrijk droegen. De Franse vrouwen die zij kende, hadden altijd prachtige jurken gehad. Maar nu de revolutie vier maanden geleden was uitgebroken, maakte niemand zich meer druk om kleren, de actuele gebeurtenissen waren belangrijker. Sarah had de allernieuwste mode niet nodig voor het leven dat ze hier leidde. Ze had goede kleren nodig waar ze wat aan had, die praktisch waren, er keurig uitzagen en die pasten bij haar nieuwe status van weduwe. Om iedereen daarvan te overtuigen, was het meeste dat ze bij de kleermaker bestelde zwart en een beetje somber. Maar ze kon geen weerstand bieden aan een echt mooie, fluwelen jurk die zou worden gemaakt in een diepblauw van bijna dezelfde kleur als haar ogen. Ze had geen idee waar ze die zou dragen. Voorlopig kende ze hier niemand, maar ze dacht uiteindelijk misschien wel mensen te ontmoeten en naar een bal of een paar bijeenkomsten te gaan. Aangezien ze er niet als een grijze muis uit wilde zien, verwende ze zichzelf met de blauwe fluwelen jurk.

De kleermaker beloofde het meeste met een week of twee klaar te hebben. Alleen de gecompliceerdere, blauwe fluwelen jurk zou pas aan het eind van de maand klaar zijn. Na de kleermaker ging ze naar de bank. Daar legde ze haar situatie ook uit, haar weduwschap, haar recente aankomst uit Engeland, haar gebrek aan contacten in de stad en ze vertelde kalm dat ze uiteindelijk graag een boerderij buiten Boston zou willen kopen.

'Hoe wilde u die leiden, mevrouw Ferguson?' vroeg Angus Blake, de bankdirecteur, met een bezorgd gezicht. 'Het beheren van een boerderij is geen kleinigheid, vooral niet voor een vrouw alleen.'

'Daar ben ik me heel goed van bewust,' zei ze tactvol. 'Ik zal mensen moeten aannemen om me te helpen, maar ik weet zeker dat ik de mensen die ik nodig heb zal vinden als ik het land eenmaal heb.' Hij keek haar over zijn bril heel afkeurend aan en vertelde haar dat het veel beter voor haar zou zijn als ze in de stad bleef. Er waren daar prachtige huizen in keurige buurten en hij wist zeker dat ze daar in korte tijd veel vrienden zou maken. Zij was een heel knappe jonge vrouw en ze zou, ook al zei hij dat niet tegen haar, beslist binnen zeer korte tijd weer getrouwd zijn. Het had voor haar geen zin om een boerderij te kopen. Het leek dwaas dat ze het desondanks wilde.

'Ik zou niets overhaast doen, mevrouw Ferguson. U moet zich eerst vertrouwd maken met Boston voor u een beslissing neemt.' Hij maakte er zijn persoonlijke taak van haar zich in Boston thuis te laten voelen en haar te introduceren bij een aantal klanten van de bank. Ze was duidelijk van adel en gedistingeerd, en zijn vrouw was er van overtuigd dat er meer achter Sarah Ferguson zat dan je op het eerste gezicht zag.

'Ze heeft iets heel ongewoons,' zei ze toen haar man hen had voorgesteld. Ze had kinderen van bijna de leeftijd van Sarah en ze had nog nooit iemand, geen vrouw ook, ontmoet die zo intelligent, zo competent en zo sterk was als zij. Alleen al de gedachte aan de reis die ze op de Concord had gemaakt, deed Belinda Blake huiveren en ze was het volkomen met haar echtgenoot eens dat het een absurd idee was de aankoop van een boerderij ook maar te overwegen. 'U moet hier in de stad blijven,' viel ze haar man bij, maar toen ze dat zei, glimlachte Sarah alleen maar.

De Blakes zagen het als hun taak haar bij hun vele vrienden te introduceren, en binnen korte tijd ontving Sarah een aantal uitnodigingen voor etentjes of voor de thee. Ze was heel voorzichtig waar ze naartoe ging en aarzelend bij het maken van vrienden. Ze was altijd bang dat iemand uit Engeland haar misschien herkende. Zij en Edward waren niet zo vaak in Londen geweest of veel uitgegaan, maar het was mogelijk dat het verhaal van haar vlucht bekend was geworden of zelfs was gepubliceerd. Ze kon er op geen enkele manier achter komen nu ze hier zat. Ze dacht eraan Haversham te schrijven om navraag te doen, maar ze durfde het niet te riskeren. Dus ze ging een paar keer ergens eten en begon langzaam vrienden te maken.

Angus was ook wel zo aardig geweest haar bij een discrete juwelier te introduceren en hij was behoorlijk geschokt toen ze de sieraden uitpakte en op zijn bureau uitstalde zodat hij ze kon zien. Ze had een stuk of vijf zeer waardevolle stukken en een paar kleinere waarvan ze nog niet had besloten of ze die zou verkopen. Maar ze wilde de grotere verkopen, vooral een mooi diamanten halssnoer dat Edward op de een of andere manier over het hoofd had gezien toen hij de juwelen van haar moeder verkocht. Met dat alleen al zou ze een aantal boerderijen hebben kunnen kopen of een werkelijk schitterend huis in Boston. Ze had al een paar mooie bakstenen herenhuizen gezien en Belinda Blake bleef er bij haar op aandringen die te gaan bekijken, in de hoop dat ze er een zou kopen. Maar ze had haar zinnen nog altijd op een boerderij aan de rand van de stad gezet.

De juwelier kocht het halssnoer direct. Hij had er een klant voor en wist dat als hij het niet meteen in Boston verkocht hij het in New York kon verkopen. Het geld dat ze ervoor kreeg, ging direct naar haar rekening op de bank. Tegen het eind van november had ze daar een keurige som gelds staan en ze verbaasde zichzelf erover hoeveel mensen ze nu al in Boston kende. Iedereen was fantastisch voor haar. Ze werd uitgenodigd voor lunches, en ondanks haar voorzichtigheid hierin had ze toch die paar keer dat ze zich buiten waagde voor behoorlijk wat deining gezorgd in de betere kringen van de stad. Het was onmogelijk niet te zien hoe aristocratisch en bijzonder ze was. Haar schoonheid werd al snel een onderwerp van gesprek onder de rijke, beschikbare mannen van Boston die elkaar ontmoetten in de Royal Exchange Tavern, waar Sarahs naam meer dan eens viel. Bijna van de ene op de andere dag was Sarah Ferguson het middelpunt van de belangstelling van iedereen geworden en meer dan ooit verlangde ze ernaar om weg te gaan en ergens rustig te leven, voordat berichten over haar verblijfplaats de Atlantische Oceaan over zouden steken en Edward zouden bereiken. Zelfs op die grote afstand vreesde ze het bereik van zijn arm.

Ze bracht Thanksgiving bij de Blakes door en werd twee dagen daarna uitgenodigd voor een etentje door de gerenommeerde Bowdoins, wat betekende dat ze door de hoogste kringen van Boston was geaccepteerd. Eerst wilde ze de uitnodiging niet eens aannemen, ze was niet echt geïnteresseerd de elitaire kringen binnen te stappen en voor iedereen opvallend aanwezig te zijn. Maar Belinda was zo ontdaan toen ze zei dat ze niet zou gaan, dat ze uiteindelijk, nadat de Blakes er sterk op hadden aangedrongen, ermee instemde.

'Hoe wil je ooit weer trouwen?' voer Belinda later tegen haar uit. Ze behandelde Sarah als een van haar dochters. Sarah schudde slechts weemoedig glimlachend haar hoofd. Er was zoveel dat ze haar nooit zou kunnen vertellen.

'Ik ben niet van plan te hertrouwen,' zei ze vastberaden. Iets in haar ogen zei Belinda dat ze het onherroepelijk meende.

'Ik weet dat je je nu zo voelt,' zei Belinda troostend met een zachte hand op haar arm, 'en ik weet zeker dat meneer Ferguson een lieve aardige man was.' Sarahs maag keerde zich bijna om toen ze aan Edward dacht. Er was nooit iets liefs of aardigs aan hem geweest, zelfs niet in het begin. Op z'n best was hij een verstandige partij geweest, niets anders. Na verloop van tijd was hij een monster geworden. 'Maar ik weet zeker dat je op een goede dag iemand zult vinden die net zo geschikt is als hij. Je moet hertrouwen, Sarah, liefje. Je bent veel te jong. Je kunt niet altijd alleen blijven en misschien heb je deze keer het geluk een aantal kinderen te krijgen.' Maar toen ze dat zei, stierf er iets in Sarahs ogen en Belinda zag het.

'Ik kan geen kinderen krijgen,' zei ze stijfjes. Belinda zou haar nooit hebben durven vragen hoe ze wist dat dat zo was.

'Misschien is het niet waar,' zei Belinda vriendelijk, terwijl ze Sarahs hand pakte. 'Ik had een nicht die jarenlang onvruchtbaar was en op haar eenenveertigste merkte ze dat ze in verwachting was. Ze kreeg een tweeling.' Belinda straalde. 'En allebei bleven ze in leven. Ze was de gelukkigste vrouw ter wereld en jij bent veel jonger dan zij toen was. Je moet niet wanhopen. Je krijgt hier een heel nieuw leven.' Daarvoor was ze naar Amerika gekomen, voor een heel nieuw leven, maar zeker niet voor een huwelijk of voor kinderen. Zeer tot haar verdriet had ze al een verschrikkelijke relatie gehad. Ze zou nooit iemand misleiden die reageerde op haar veronderstelde vrijgezelle staat. Ze was heel voorzichtig niet te flirten met de mannen of iemand aan het lijntje te houden. Tijdens de etentjes waar ze naartoe ging, praatte ze voornamelijk met de andere vrouwen. Maar de mannen spraken toch voortdurend over haar en zelfs Sarah moest toegeven dat ze hen vaak intelligenter vond om mee te praten. Maar haar interesse in hen was alleen maar om meer over zaken te leren, om met hen over hun land te praten of te proberen meer over het boerenleven aan de weet te komen. Het maakte haar alleen maar boeiender voor hen. De andere vrouwen spraken slechts over elkaars kleren en over hun kinderen. Haar weigering de mannen naar zich toe te lokken, maakte haar alleen maar des te aantrekkelijker. Voor hen bleef ze een voortdurende uitdaging. In feite was er al een aantal mannen voor haar bij Ingersoll langsgekomen. Ze hadden bloemen en kaartjes achtergelaten, enorme fruitmanden als die te krijgen waren, en zelfs een dun gedichtenbundeltje bereikte haar hand. Het was een geschenk van een jonge luitenant die ze bij de Arbucks had ontmoet. Maar ze weigerde hen allemaal te zien, hoe genereus hun geschenken ook waren, hoe weelderig ook de bloemen die ze voor haar achterlieten. Ze had geen enkele belangstelling hen achterna te lopen of achterna gelopen te worden, hoewel luitenant Parker bijzonder vasthoudend was. Ze liep hem een aantal keren tegen het lijf terwijl hij haar stond op te wachten in de salon. Hij hoopte haar op alle mogelijke manieren zijn bescherming aan te kunnen bieden, haar pakjes te dragen als ze naar buiten of naar binnen ging, of haar te begeleiden naar welke openbare gelegenheid ze ook van plan was te gaan. Hij was vijfentwintig, was het jaar ervoor uit Virginia naar Boston gekomen en was halsoverkop verliefd geworden op Sarah. Ondanks zijn enorme vriendelijkheid vond ze hem telkens als ze hem weer zag alleen maar irritant. Ze struikelde altijd over hem als over een grote, hijgende hond die hunkerde om te spelen en er alleen maar in slaagde van zichzelf een onuitstaanbare klier te maken. Ze wenste alleen maar dat hij zijn genegenheid op iemand anders zou richten, een jonge vrouw die geschikter was om mee te spelen. Ze had hem al verteld dat ze in de rouw was om wijlen haar echtgenoot en dat ze niet van plan was ooit weer te hertrouwen. Maar het was duidelijk dat hij haar niet geloofde of dat het hem kon schelen hoe oud ze was.

'Je hebt geen idee hoe je het over een halfjaar of over een jaar zal zien,' zei hij vastberaden. Ze schudde altijd haar hoofd en probeerde hem haar weigering zo goed mogelijk aan zijn verstand te brengen als ze hem weer eens afwees.

'Ja, ik weet hoe ik het over een jaar zal zien... of over twee... of tien...' Tenzij Edward stierf zou ze zich als heel erg getrouwd zien. Zelfs als hij stierf, had ze niet de wens te hertrouwen. Haar jaren met Edward hadden haar voorgoed van die ervaring genezen. Ze wist zonder enige twijfel dat ze zich nooit meer zou opstellen als het object van gewelddadigheid van een man of als bezit dat kon worden gebruikt of kon worden geslagen. Ze kon zich zelfs niet voorstellen hoe andere vrouwen het konden dulden. Ze wist dat veel echtgenoten aardige mannen waren, maar ze had niet de wens weer een gok te wagen. Ze zou heel tevreden zijn als ze voor de rest van haar leven alleen bleef, hoewel de jonge luitenant Parker nog overtuigd moest worden, evenals de andere mannen die ze in Boston had ontmoet.

'Je zou dankbaar moeten zijn dat je zoveel aanbidders hebt, in plaats van over hen te klagen,' zei Belinda Blake schamper toen Sarah geïrriteerd over hen deed.

'Ik wil geen aanbidders. Ik ben een getrouwde vrouw,' zei ze op een dag zonder na te denken en bijna net zo snel als ze het had gezegd, besefte ze wat ze had gezegd. 'Of dat was ik... het komt gewoon omdat ik geen behoefte heb aan al die onzin,' zei ze terughoudend.

'Dat geloof ik graag. Het huwelijk is zo'n zegen, waardoor het pure hofmaken lijkt op de kruimels na een feest. Toch... je krijgt het een niet zonder het ander.' Het was hopeloos het haar uit te leggen en Sarah gaf het uiteindelijk op. Het had geen zin.

Begin december ontmoette ze Amelia Stockbridge en vervolgens ook haar echtgenoot. Kolonel Stockbridge was de commandant van het garnizoen in Deerfield en van de rij forten langs de Connecticut River. Sarah vond het boeiend om met hem te praten. Ze vroeg hem uitgebreid over de streek en hij genoot ervan haar deelgenoot te maken van wat hij ervan wist. Ze was bijzonder geboeid door de idianenstammen en ze was verrast toen hij haar vertelde dat de meeste heel vredelievend waren.

'We hebben daar alleen nog een paar Nonotucks en Wampanoags en die hebben allang geen moeilijkheden meer veroorzaakt. Je hebt er de gewone problemen natuurlijk, te veel vuurwater of een ruzie om een stuk land, maar de meesten veroorzaken geen problemen.' Hij klonk eigenlijk alsof hij hen wel mocht en Sarah gaf als commentaar dat iedereen haar had gewaarschuwd dat de afgelegen gebieden te gevaarlijk waren door de indianen en door andere problemen.

'Dat is natuurlijk waar,' zei hij glimlachend, verrast dat ze überhaupt interesse in het onderwerp had. 'In de lente, als de zalm trekt, zien we wat Irokezen. Altijd hou je het gevaar van een bende rebellen of van een groep Mohawks op oorlogspad uit het noorden. Zij staan er al lang om bekend moeilijkheden te veroorzaken voor de kolonisten.' Ze hadden een jaar ervoor een heel gezin uitgemoord, man en vrouw en zeven kinderen, iets ten noorden van Deerfield, maar dat vertelde hij haar niet en over het algemeen gebeurde dat tegenwoordig heel zelden. 'Maar globaal gesproken, zitten de echt gevaarlijke indianen in het westen. De ongerustheid natuurlijk is dat de problemen met de Shawnees en de Miami's zich naar het oosten uitspreiden, maar ik kan me niet voorstellen dat ze helemaal naar Massachusetts komen. Het kan natuurlijk altijd. Ze hebben in ieder geval daar genoeg moeilijkheden veroorzaakt. De president is er erg door van streek. Volgens hem hebben we genoeg geld uitgegeven aan de oorlog met de indianen en hij voelt erg met ze mee wat betreft het land dat ze zijn kwijtgeraakt. Maar ze kunnen niet blijven doorgaan met het vermoorden van kolonisten omdat ze kwaad zijn. Op het ogenblik bezorgen ze onze mensen een verrekt moeilijke tijd.' Ze had erover gehoord, maar het was veel opwindender het uit de eerste hand te horen en haar ogen glommen terwijl ze luisterde.

De kolonel was in Boston voor Kerstmis. De Stockbridges hadden een huis in de stad waar de vrouw van de kolonel het grootste gedeelte van de tijd woonde. Ze haatte het in het garnizoen in Deerfield te zitten en de kolonel bezocht haar wanneer hij maar weg kon. Dat was niet zo vaak omdat de reis naar Deerfield vier dagen duurde.

Een paar dagen later nodigden ze haar uit voor een klein feestje dat zij vanwege Kerstmis voor hun vrienden gaven en voor een paar van de manschappen van de kolonel die met verlof in Boston waren. Ze nam de uitnodiging met plezier aan. Het was een gelijkgestemde groep en iedereen zong terwijl Amelia Stockbridge pianospeelde.

Sarah genoot intens van de avond en het enige probleem voor haar was dat ze ook luitenant Parker hadden uitgenodigd. Het grootste deel van de tijd hing hij als een jonge hond om haar heen en Sarah deed alle mogelijke moeite om hem te ontwijken. Ze was veel meer geïnteresseerd in een gesprek met de kolonel en tegen het eind van de avond had ze het geluk een paar minuten alleen met hem te zijn. Hij was enigszins geschokt door wat ze hem vroeg.

'Ik denk dat het wel mogelijk is,' zei hij terwijl hij haar fronsend aankeek. 'Het is een behoorlijke reis, vooral in deze tijd van het jaar met al die sneeuw. Je kunt niet alleen gaan. Je moet een paar gidsen huren. Het is een reis van zeker vier, vijf dagen.' Daarna glimlachte hij spijtig. 'Zelfs mijn vrouw doet het niet. Een aantal van de jongere mannen hebben vrouwen in de streek of in het garnizoen en de kolonisten zitten allemaal om ons heen. We zijn wel beschaafd, maar het is niet erg gerieflijk. Ik betwijfel ernstig of je het wel leuk zal vinden, zelfs voor een bezoek.' Hij voelde zich verplicht haar te ontmoedigen, maar het was de kolonel duidelijk door de vragen die Sarah stelde dat ze vastbesloten was naar Deerfield te gaan en het te zien. 'Heb je vrienden daar?' Hij kon geen andere reden bedenken waarom ze de gerieflijkheden van Boston zou verlaten. Het was hier zo aangenaam en ze zag er veel te kwetsbaar en te elegant uit om zo'n reis te ondernemen. Toch wist hij dat ze naar Amerika was gekomen op een klein, ellendig ongerieflijk schip, zonder zelfs zoiets als een begeleidster. Sarah Ferguson was duidelijk heel wat sterker dan ze eruitzag en hij kon dat alleen maar respecteren. 'Ik zou graag de gidsen voor je willen uitzoeken als je besluit te gaan. Ik zie je niet graag in handen van een paar schurken die onderweg verdwaald raken of dronken worden. Laat me weten wanneer je wilt gaan en dan zoek ik een paar mannen voor je. Je moet twee gidsen meenemen en een voerman. Je hebt ze allemaal nodig. En een goed, stevig rijtuig. Ik betwijfel het of je van de reis zult genieten, maar in ieder geval kom je daar dan veilig aan.'

'Bedankt, kolonel,' zei ze met een glinstering in haar ogen die hij niet eerder had gezien. Het werd hem duidelijk dat hij niets had kunnen zeggen om haar te ontmoedigen. Hij probeerde dat aan zijn vrouw uit te leggen toen hij haar over het gesprek vertelde en ze schold hem flink uit.

'Hoe kun je er zelfs maar over denken zo'n meisje naar Deerfield te laten gaan. Het is een veel te primitieve plaats, ze heeft geen idee hoe het is. Ze kan gewond raken, of verdwaald, of ziek worden door de lange reis.' Zij vond zijn toestemming haar te laten gaan en zelfs aan te bieden gidsen voor haar te vinden een schandaal.

'Ze is in haar eentje op een heel klein schip helemaal uit Engeland hiernaartoe gekomen. Ik denk niet dat Sarah Ferguson die kleine salonmadelief is die jij denkt, liefste. Eigenlijk ben ik er, nu ik vanavond met haar heb gesproken, behoorlijk zeker van dat ze dat niet is. Volgens mij zit er heel wat meer bij dat meisje dan een van ons heeft geraden of dan zij ons heeft verteld.' Hij was een verstandig man en hij kon in Sarahs ogen zien dat zij van ver was gekomen over een lange en moeilijke weg en dat zij, zo lang het aan haar lag, zich door niets zou laten tegenhouden. Ze had een soort van vastberadenheid die hij had gezien bij mensen die naar het westen waren gegaan om hun bestaan bij elkaar te scharrelen van het land, het onbekende onder ogen te zien en zelfs om de indianen te bevechten. Degenen die het hadden overleefd, waren precies zo geweest als Sarah. 'Het komt wel goed met haar. Daar ben ik behoorlijk zeker van, anders zou ik niet hebben toegezegd haar te helpen.'

'Jij bent een oude dwaas.' gromde Amelia tegen hem. Een tijdje later ging ze naar bed en kuste hem, maar ze bleef ervan over tuigd dat hij zich in Sarah vergiste en dat haar plan om naar Deerfield te gaan volslagen krankzinnig was. Ze hoopte alleen maar dat Sarah iemand in de stad zou ontmoeten en het verder zou vergeten.

Maar Sarah kwam de kolonel de volgende dag weer opzoeken. Ze had de hele nacht nagedacht over wat hij had gezegd. Ze was in feite zo opgewonden geweest dat ze niet had kunnen slapen. Ze wilde zijn vriendelijke aanbod accepteren en hem vragen haar te helpen de gidsen te vinden die haar naar Deerfield konden brengen. Ze vroeg wanneer hij terugging en hij zei dat dat over een week was. Hij ging direct na nieuwjaar en hij was van plan deze keer tot de lente te blijven. Amelia zou het druk genoeg krijgen zonder hem omdat hun oudste dochter elk moment van een baby kon bevallen.

'Ik zou met je mee zijn gegaan,' zei de kolonel bedachtzaam.

'Maar ik ga met een paar van mijn manschappen, en we zullen hard rijden en sneller grote afstanden afleggen. Het zal wat gerieflijker voor je zijn als je in je eigen tempo gaat.' Vervolgens keek hij haar glimlachend aan, en deed een suggestie. 'Ik zou luitenant Parker achter kunnen laten om met jou mee te gaan, als je het prettig vindt.' Maar Sarah sloeg de suggestie snel af.

'Dat heb ik liever niet,' zei ze zacht. 'Ik geef er de voorkeur aan gewoon gidsen te huren zoals u gisteravond voorstelde. Zou het u lukken er een paar te vinden?' vroeg ze voorzichtig en hij knikte.

'Natuurlijk. Zou je de volgende maand willen gaan?' vroeg hij, terwijl hij in zijn hoofd een lijst mannen naliep die hij zou vertrouwen om met haar mee te gaan.

'Ik zou het heerlijk vinden,' zei ze, en ze wisselden een lange, hartelijke glimlach uit. Geen van zijn dochters had ooit aangeboden hem te komen opzoeken. Ze gingen eens in de zoveel jaar met hun gezinnen en onder enorme dwang, en ze beschouwden het als een opmerkelijk avontuur. Dit meisje daarentegen deed alsof ze het de kans van haar leven vond. En dat vond Sarah ook. Ze wilde niets anders.

De kolonel beloofde de komende paar dagen contact met haar op te nemen en beiden kwamen ze overeen zijn vrouw niets te vertellen. Ze wisten allebei dat ze woedend zou worden over wat Sarah ging doen en over het feit dat haar echtgenoot haar zou helpen. Maar hij had het zekere gevoel dat ze weinig gevaar zou lopen, want anders zou hij haar niet geholpen hebben met haar plan om naar Deerfield te gaan.

Sarah bedankte hem overvloedig en ging te voet terug naar haar hotel, hoewel het een flinke wandeling was. Maar ze was zo opgewekt dat ze wat frisse lucht wilde hebben en toen de wind in haar gezicht blies en haar ogen deed schrijnen, glimlachte Sarah alleen maar, terwijl ze haar cape dichter om zich heen trok.

13

Sarah vertrok op 4 januari 1790 in een heel oud, maar stevig huurrijtuig. De koetsier die ze erbij had genomen, was jong, maar reisde al lang door de streek. Hij was zelfs opgegroeid binnen een dagreis afstand van Deerfield. Tot kilometers in de omtrek kende hij alle wegen. Zijn broer woonde in het garnizoen van Deerfield en kolonel Stockbridge was heel tevreden geweest toen hij hem vond. Hij heette Johnny Drum en hij was net iets ouder dan Sarah. De andere twee mannen reden te paard met hen mee. De ene was een oude pelsjager, George Henderson, die al jarenlang naar Canada reisde om handel te drijven in pelzen, en hij had in zijn jeugd twee jaar gevangengezeten bij de Huron. Uiteindelijk had hij een Huronbruid genomen, maar dat was lang geleden. Hij was nu oud. Ze zeiden dat hij een van de beste gidsen in Massachusetts was. De andere gids was een Wampanoag. Hij heette Tom Zingende Wind en zijn vader was de sachem van zijn stam, een heilig man en een opperhoofd. Tom werkte als gids voor het garnizoen, maar hij was naar Boston gekomen om een paar mensen op te zoeken voor de aanschaf van landbouwgereedschap voor zijn volk en kolonel Stockbridge had hem als gunst gevraagd met Sarah mee te reizen. Hij was een ernstige jongeman met lang, donker haar en scherpe gelaatstrekken. Hij droeg een leren broek en een bizonjas en hij sprak weinig en dan alleen nog tegen de mannen, nooit tegen Sarah. Het was uit een soort van respect voor haar. Maar aan het begin van de reis kon zij haar ogen niet van hem afhouden toen hij naast hen reed. Hij was de eerste indiaan die ze ooit had gezien en hij zag er in alle opzichten net zo edel, meedogenloos en dreigend uit als ze had verwacht. Toch was ze niet bang voor hem, en ze wist uit wat de kolonel haar had verteld dat de Wampanoags een vredelievend volk van boeren waren.

Het sneeuwde toen ze langzaam de stad naar het westen uitreden. Boston was zo vroeg in de ochtend al vol leven. Ze hadden proviand, bontvellen, dekens, kookbenodigdheden en water bij zich. De twee gidsen zouden voor hen koken en de oude pelsjager had de naam een goede kok te zijn, maar Sarah was maar al te bereid hem te helpen.

Ze reden Boston bij het aanbreken van de dag uit en Sarah zat in het rijtuig naar de sneeuw te kijken die buiten viel. Ze had zich in haar hele leven nog niet zo opgewonden gevoeld, zelfs niet toen ze op de Concord Falmouth uitvoer. Het leek alsof ze wist dat dit een van de belangrijkste reizen van haar leven werd. Ze wist niet waarom, maar ze was ervan overtuigd dat ze voorbestemd was hier te zijn.

Ze verlieten de stad vanaf Scollay Square en reisden vijf uur voor ze stopten om de paarden te laten rusten. Sarah stapte uit, liep een tijdje rond en keek vol bewondering naar het schitterende landschap. Ze waren net voorbij Concord. Na een halfuur reden ze weer verder. Het was ondertussen opgehouden met sneeuwen, maar alles lag onder een dikke, witte laag toen ze de Mohawk Trail bereikten en naar het westen gingen, in de richting van hun bestemming. Sarah wenste dat ze op een paard met hen mee had kunnen rijden, maar de kolonel had erop gestaan dat ze in de koets zou zitten. Het zou moeilijk terrein voor haar zijn geweest, maar ze wist dat ze eraan gewaagd was en ze wilde heel graag snel doorrijden om hun bestemming te bereiken.

Ze aten die avond konijn aan het spit, bereid door Henderson. Ze hadden het in sneeuw ingepakt uit Boston meegenomen, en na de lange dag rijden smaakte hij verrukkelijk. Zoals altijd sprak Zingende Wind maar weinig tegen hen, maar hij leek tevreden en in een goed humeur. Hij kookte wat gedroogde pompoen die hij bij zich had en bood die hun aan. Sarah meende nog nooit zoiets delicaats en zoets te hebben gegeten. Voor haar was het een feestmaal. Nadat ze had gegeten en een paar noodzakelijke klusjes had gedaan, rolde ze zich in het rijtuig op onder de zware bontvellen van de pelsjager en sliep als een roos. Ze werd wakker bij het aanbreken van de dag toen ze de anderen hoorde en de paarden geluiden tegen elkaar maakten. Het was opgehouden met sneeuwen en de opkomende zon verlichtte de dag als een vuur aan de hemel. Toen ze gingen rijden, begonnen Johnny Drum en Henderson te zingen. Voorthobbelend in de koets zong Sarah zachtjes met hen mee. Ze zongen liedjes die ze lang geleden in Engeland had geleerd.

Die avond, toen ze stopten voor het eten, haalde Zingende Wind weer allerlei gedroogde groenten te voorschijn. Hij was een meester in het bereiden ervan op een manier die de smaakpapillen van de kolonisten zou hebben bevredigd. Terwijl Johnny de paarden verzorgde, schoot Henderson drie kleine vogels, die ze ook aten. Het werd weer een maaltijd die Sarah nooit zou vergeten. Alles was hier zo eenvoudig, zo veel echter, zo eerlijk en zo oneindig waardevol.

Op de derde dag vertelde Henderson onder het rijden verhalen over zijn tijd bij de Huron. Die zaten nu allemaal in Canada. Maar toen ze aan de kant van de Fransen tegen de Engelsen vochten, hadden ze in deze streken gezeten en hadden een enorme bedreiging gevormd. Hij beweerde dat ze hem in de buurt van Deerfield hadden ontvoerd. Maar Sarah wist dat ze allang verdwenen waren en ze werd niet bang terwijl ze luisterde. Ze hadden het over de moeilijkheden die Bauwjas van de Shawnees in het westen veroorzaakte. En de verhalen die Zingende Wind over hem vertelde, waren heel afschrikwekkend. Sarah begon toen tegen hem te praten. Ze stelde hem vragen over zijn stam en ze meende een glinstering in zijn ogen te zien toen ze hem alles vroeg wat ze wilde weten over de gewoontes van zijn volk. Hij vertelde dat iedereen in zijn familie boer was. Zijn vader was de sachem, het opperhoofd, maar zijn grootvader was medicijnman geweest, de spirituele leider die nog belangrijker was dan de sachem. Hij legde uit dat zijn volk een speciale band had met alle dingen in het universum, dat alles om hen heen een eigen geest bezat en daardoor heilig was. Hij vertelde haar dat Kiehtan, wat zijn woord voor God leek, over alle dingen in het universum heerste, over alle dieren, alle mensen en dat men hem altijd dank moest zeggen voor het eten, het leven, voor alles wat Kiehtan hun gaf. Het legde het Groene Maïs Festival aan haar uit, hun viering van de eerste oogst, en ze luisterde met grote ogen en ging totaal in het verhaal op. Hij legde uit dat alle levende wezens oprecht tegen elkaar moesten zijn, en zich moesten laten leiden door Kiehtan, en dat bij zijn volk een vrouw haar man mocht verlaten als die haar mishandelde. Terwijl ze naar Tom keek die zo trots, zo sterk schrijlings op zijn paard zat, vroeg ze zich af waarom hij dat had gezegd. Alsof hij wist of voelde dat zij mishandeld was. Hij leek ongewoon wijs voor een jongeman en de waarden die hij aan haar beschreef, klonken heel redelijk. Ze klonken eigenlijk heel beschaafd en heel modern en in sommige opzichten bijna perfect. Het viel moeilijk voor te stellen dat dit de mensen waren die door de eerste reizigers naar dit deel van de wereld 'wilden' genoemd werden. Sommigen deden dat nog steeds, vooral in het westen. Er was duidelijk niets wilds aan hem. Het intrigeerde haar te beseffen dat deze man op een goede dag sachem zou worden, het opperhoofd van zijn stam en dat hij op de hoogte zou zijn van hun manier van doen, omdat hij zoveel tijd onder de kolonisten had doorgebracht. Zijn vader was een wijs man om hem naar hen toe te sturen, als een soort van ambassadeur. Terwijl ze hem zag rijden, wist ze dat ze dit moment haar leven lang niet zou vergeten.

De vierde dag leek de langste toen ze Miller Falls bereikten en van daar hun reis voortzetten. Ze zagen een paar forten, maar stopten maar één keer om wat eten en drinkwater in te slaan. Ze wisten dat het niet ver meer was, maar tegen het vallen van de avond hadden ze het garnizoen nog niet bereikt en de vraag was of ze die avond door zouden rijden of tot de volgende ochtend zouden wachten. Ze stonden allemaal te popelen hun bestemming te bereiken. Alleen zouden ze doorgereden zijn, maar ze durfden de vrouw die ze bij zich hadden niet op te jagen. Maar Sarah zei dat ze volgens haar door moesten rijden, zolang er geen gevaar bestond.

'Dat is er altijd wel een beetje,' zei Johnny, de jonge koetsier, eerlijk. 'We kunnen altijd een oorlogszuchtige bende tegenkomen, of een wiel kwijtraken.' De weg zat vol kuilen en was in de nacht bevroren. Hij voelde zich verantwoordelijk voor haar en hij had de reputatie dat hij niet graag risico's nam.

'Dat kan overdag ook gebeuren,' zei Sarah tegen hem en uiteindelijk waren ze het met elkaar eens om nog een paar uur door te rijden en te kijken of ze er wat mee opschoten. De twee gidsen wisten dat ze, als ze door bleven rijden, het fort tegen middernacht konden bereiken.

Ze reden die avond hard en Sarah gaf geen krimp terwijl de oude koets voorthobbelde. Het was soms bijna net zo enerverend als een flinke deining op de Concord, maar haar zouden ze niet horen. Ze wilde alleen maar daar aankomen. Even over elven zagen ze in de verte de lichten van het garnizoen. Ze lieten alle vier een juichkreet horen en spoorden hun paarden nog meer aan. Deze keer was Sarah ervan overtuigd dat ze op het laatste stuk een wiel kwijt zouden raken. Maar ze bereikten de poort levend en wel en Johnny gilde naar de wachtpost. Zingende Wind was echter vooruit gereden en ze hadden hem direct herkend. Langzaam zwaaide de poort open en het rijtuig reed langzaam naar binnen. Daar stopte het. Sarah stapte met trillende benen uit en keek om zich heen. Er liepen ongeveer tien mannen in het donker rond die zacht met elkaar spraken. Sommigen rookten, en aan palen stonden paarden vastgebonden met dekens over zich heen. De vesting had een aantal lange, eenvoudige gebouwen waarin de manschappen waren gehuisvest. Er stonden een paar blokhutten voor de gezinnen die daar woonden en winkels waar ze hun inkopen konden doen. Er was een binnenplaats en het leek eigenlijk heel erg op een dorp, onafhankelijk, veilig omheind en bewaakt, terwijl overal eromheen kolonisten woonden. Die kwamen hier voor hulp en vertrouwden erop dat het garnizoen en de forten hen beschermden. Zelfs laat op de avond met niemand om haar heen, had Sarah het gevoel dat ze daar hoorde en toen ze de mannen de hand schudde en bedankte, had ze tranen in haar ogen. Wat haar betrof was het vanaf Boston een onvergetelijke en heel aangename reis geweest. Terugkijkend waren de vier dagen praktisch omgevlogen. Toen ze dat zei, lachten ze allemaal, zelfs Zingende Wind, die het, mede door de vrouw, een trage reis had gevonden.

Johnny stalde het rijtuig in de grote schuur en gaf zijn paarden te drinken, de twee gidsen verdwenen op zoek naar vrienden, en Sarah bleef alleen achter met een van de soldaten die hen welkom had geheten. Hij had van de kolonel, die twee dagen ervoor na een zware rit was aangekomen, opdracht gekregen haar naar een van de vrouwen te brengen. Er woonden daar een paar gezinnen en Sarah zou bij hen onderdak krijgen. Hij was ervan overtuigd dat zij zich het prettigst zou voelen bij de vrouwen en kinderen. Toen de jonge soldaat op de deur klopte, werd er opengedaan door een vrouw in een katoenen jurk, met een oude, flanellen omslag en een hoofddoek, gehuld in een deken. Ze was slaperig en jong en Sarah zag net achter haar in de kamer twee eenvoudige houten wiegen. Ze woonden allemaal in een of twee kamers en ze was hier twee jaar eerder, direct na haar trouwen, naartoe gekomen.

De jonge soldaat legde uit wie Sarah was en het jonge meisje zei glimlachend dat ze Rebecca heette. Ze nodigde Sarah binnen te komen om uit de wind te zijn, en Sarah stapte naar binnen met haar enige tas bij zich. Ze had maar heel weinig meegenomen. Ze keek om zich heen in het licht van Rebecca's kaars. Het was een klein, ruw vertrek in wat een blokhut bleek te zijn. Toen Sarah weer naar Rebecca keek, zag ze dat ze zwanger was. Een ogenblik benijdde ze bijna haar eenvoudige bestaan in deze perfecte omgeving, met al die kleintjes om haar heen. Wat zou het heerlijk zijn zo te leven, in plaats van te leven op een kasteel met een man die haar sloeg en die ze haatte. Dat lag nu allemaal achter haar, de pijn, samen met de verloren hoop op genade of voldoening. Maar ze had wel wat Zingende Wind had beschreven als een soort van contact met het universum. Zij bevond zich, zo had hij gezegd, in de handen van Keihtan. En Keihtan was volgens Zingende Wind rechtvaardig tegenover alle levende wezens, zoals hij ook rechtvaardig tegenover haar was geweest toen hij haar haar vrijheid liet vinden. Ze wilde nu niets anders meer.

Terwijl Sarah daaraan dacht, bracht Rebecca haar naar hun enige slaapkamer. Het was een klein vertrek, zo ongeveer net zo groot als haar hut op de Concord en erin prijkte een klein, ruw houten bed, amper groot genoeg voor twee mensen. Het was het bed dat ze met haar man deelde en Sarah zag dat ze erin had geslapen met haar grote, ronde buik. Maar nu bood ze het Sarah aan en zei dat als Sarah er de voorkeur aan gaf zij zelf in de andere kamer op een deken dicht bij haar kinderen ging slapen. Haar echtgenoot was met een aantal mannen aan het jagen en zou een paar dagen wegblijven. Rebecca vond het niet erg haar slaapkamer aan haar gast af te staan, als Sarah het prettig vond. 'Natuurlijk niet,' zei Sarah, geroerd door haar bereidheid zelfs haar bed af te staan aan een onbekende vrouw. 'Ik kan wel op de vloer slapen als het moet. Mij kan het allemaal niet schelen. Ik heb vier dagen in een koets geslapen en dat kon me ook niets schelen.'

'O, nee!' Rebecca bloosde hevig en uiteindelijk besloten de twee vrouwen samen in het enige bed te slapen. Sarah kleedde zich snel in het donker uit om haar niet meer dan nodig was te storen en vijf minuten later lagen de twee vrouwen die elkaar net hadden leren kennen als twee zusters naast elkaar in bed. Het leven hier was totaal nieuw. Terwijl ze erover na lag te denken, fluisterde Sarah verlegen in het donker, alsof ze twee kinderen waren die probeerden hun ouders niet wakker te maken.

'Waarom ben je hiernaartoe gekomen?' vroeg Rebecca. Ze kon niet nalaten die vraag te stellen. Misschien was er een man op wie ze verliefd was. Rebecca vond haar heel mooi en dacht niet dat ze zo oud was. Rebecca zelf was net twintig geworden.

'Ik wilde het zien,' zei Sarah eerlijk. 'Ik ben hier twee maanden geleden uil Engeland gekomen om een nieuw leven te beginnen...' Volgens haar kon ze nu het beste dezelfde leugen gebruiken die ze al vanaf het begin vertelde. 'Ik ben weduwe.'

'Wat vreselijk,' zei Rebecca echt aangedaan. Haar eigen man, Andrew, was eenentwintig en al sinds ze heel klein waren kenden ze elkaar en hielden ze van elkaar. Ze kon zich niet voorstellen dat een man en vrouw minder samen zouden hebben, laat staan een leven waardoor Sarah gedwongen was Engeland te ontvluchten. 'Gecondoleerd.'

'Geeft niet...' Toen besloot ze tenminste een beetje eerlijk tegen haar te zijn, het leek haar oneerlijk dat niet te doen. 'Ik heb nooit van hem gehouden.'

'Wat verschrikkelijk,' zei Rebecca met een blik vol verbijstering. Ze wisselden vertrouwelijkheden met elkaar uit die ze in de huiskamer nooit aan elkaar zouden hebben verteld en toch lagen ze samen in hetzelfde bed op deze magische plek die zo dicht bij God leek... en bij Kiehtan. Sarah glimlachte om de verhalen die Zingende Wind haar had verteld. 'Blijf je lang in het garnizoen?' vroeg Rebecca belangstellend, en geeuwde vervolgens. Ze voelde de baby bewegen en ze wist dat de andere twee haar vroeg wakker zouden maken. Ze maakte lange dagen, vooral nu Andrew op jacht was. Ze had niemand anders om haar te helpen. Haar familie zat in North Carolina.

'Ik weet niet hoe lang ik blijf,' zei Sarah, ook geeuwend. Het werkte aanstekelijk. 'Ik zou wel altijd willen blijven.' Rebecca glimlachte en doezelde vervolgens in slaap. Een tijdje later viel Sarah ook in slaap, terwijl ze haar geluk niet op kon dat ze gewoon daar was.

De volgende dag stapte Rebecca allang voor zonsopgang uit bed toen ze de jongste hoorde. Ze wist door haar zware borsten dat het tijd was hem te voeden. Soms deed het haar pijn als ze dat deed en ze was bang dat de baby in haar buik er misschien vroeger door geboren zou worden, maar haar jongste was zo klein dat het haar verkeerd leek hem niet te voeden. Hij was pas acht maanden en hij was zo zwak geweest. Ze wist niet hoe lang ze zwanger was, maar ze meende zo'n zeven maanden. Ze was veel dikker dan de vorige keer. Hun eerste baby was een meisje en dat was nu achttien maanden. Toen Rebecca eenmaal uit bed was, had ze haar handen vol. Ze probeerde ervoor te zorgen dat zij hun logee niet wakker maakten en ze hield ze allebei bezig met een bord pap en een stuk brood. Het was voor haar makkelijker in het garnizoen te wonen dan ergens op een boerderij. Ze zou op geen enkele manier op het land kunnen werken en hier zaten ze veiliger. Bovendien was er meer eten. Op deze manier hoefde Andrew zich geen zorgen over haar te maken als hij eropuit moest.

Toen Sarah om negen uur wakker werd, had Rebecca zichzelf en de kinderen gewassen en aangekleed, de was gedaan, en lag er een brood in de oven te bakken. Ze had een drukke ochtend gehad. Sarah voelde zich een beetje schuldig dat ze zo lang had geslapen en zo lui was geweest toen ze haar gastvrouw zo druk bezig zag in het vrolijke kamertje waar een vuur brandde in het haardrooster. Ze moest veel moeier zijn geweest dan ze had gedacht. Ze had als een blok geslapen tot het geluid van paarden en koetsen buiten haar uiteindelijk had gewekt. Ze wist dat het rijtuig, op het moment dat ze wakker werd die dag, al weer op weg terug was naar Boston. En de beide gidsen hadden gezegd dat ze die ochtend vroeg weg zouden gaan. Zingende Wind moest terug naar zijn vader om verslag uit te brengen over de aankoop van landbouwwerktuigen en George, de pelsjager, was op weg naar het noorden om handel te drijven met kolonisten aan de Canadese grens. Hij wist dat het daar gevaarlijker was, maar het kon hem niet schelen. Hij kende de meeste stammen en die waren bijna allemaal vredelievend.

'Wil je iets eten?' vroeg Rebecca haar vriendelijk, terwijl ze op een arm de baby hield en met de andere het kleine meisje probeerde weg te houden van haar naaimand.

'Dat regel ik zelf wel. Jij ziet eruit alsof je je handen vol hebt.'

'Dat is ook zo,' zei Rebecca met een brede lach. Ze was klein en droeg haar haar in vlechten en in het heldere zonlicht leek ze eerder twaalf dan twintig. 'Als hij kan, helpt Andrew me met hen, maar hij is veel weg om te kijken of het goed gaat met de kolonisten en om de andere forten te bezoeken. Hij heeft hier veel te doen.' Maar zij ook en voor Sarah leek haar buik nu enorm.

'Wanneer komt de baby?' vroeg Sarah met een bezorgde blik terwijl ze een kop koffie inschonk. Het leek elk moment te kunnen gebeuren.

'Over een paar maanden, denk ik... waarschijnlijk twee... ik weet het niet.' Ze bloosde. De baby's waren direct na elkaar gekomen, maar ze zag er gezond en gelukkig uit. Sarah zag ook dat het leven hier niet gemakkelijk was. Het was eenvoudig en primitief, zonder alle gemakken waar de mensen gewend aan waren. Dit leek een andere wereld dan Boston, en dat was ook zo. Dit hier was een totaal ander leven en ze wist gewoon door hier te zijn en eraan te ruiken dat dit precies was wat ze wilde. Sarah maakte het bed op en vroeg Rebecca of ze haar met iets kon helpen, maar die zei dat het niet hoefde en dat ze van plan was op bezoek te gaan bij een vriendin op een nabijgelegen boerderij die net een baby had gekregen. Toen Sarah zeker wist dat ze haar niet in de steek liet, vertrok ze om de kolonel op te gaan zoeken.

Zijn kantoor was makkelijk te vinden, maar hij was er niet. Ze liep een tijdje door het garnizoen en keek naar alles wat er gebeurde: de smid die paarden besloeg, lachende mannen die verhalen uitwisselden, indianen die kwamen en gingen en die er heel anders uitzagen dan Zingende Wind. Ze vermoedde dat het Nonotucks waren over wie ze had gehoord. Dat was net zo'n vriendelijke stam als de Wampanoags. Hier waren geen woeste indianen meer. Dat dacht ze tenminste, tot ze een groepje mannen hard door de poort aan zag komen galopperen en ze meende nooit zoiets woests te hebben gezien. Het was een groep van ongeveer twaalf man, waarvan de meeste indianen, en ze zagen eruit alsof ze een lange, zware rit hadden gehad. Vier pakpaarden galoppeerden achter hen aan en de mannen leken zich door niets tegen te laten houden. De indianen leken helemaal niet op Zingende Wind of op de Nonotucks die ze die ochtend had gezien. Er sprak een woeste wreedheid uit hun uiterlijk, en zelfs uit de manier waarop ze met hun paarden omgingen. Ze hadden lang, zwart haar en droegen kralen en veren en een van hen had een spectaculair borstschild. Maar zelfs de manier waarop ze tegen elkaar spraken, maakte Sarah een beetje bang. Niemand anders in het garnizoen leek enige aandacht aan hen te besteden. Toen ze hun paarden niet ver van haar vandaan tot stilstand brachten, voelde Sarah een huivering door zich heengaan. Haar reactie irriteerde haar. Maar ze waren zo machtig, zo adembenemend, het leek wel alsof er een storm langs haar heen daverde. Toen hoorde ze een van de mannen iets tegen de anderen schreeuwen en die lachten. Er was een sterk gevoel van saamhorigheid onder hen, die ook de blanken erbij leek te betrekken. Terwijl hun paarden nog steeds zenuwachtig stonden te trappelen, stegen ze af. Ze zag een aantal soldaten naar hen kijken, maar die zeiden niets en de indianen spraken zacht onder elkaar. Het was duidelijk geen aanval, maar het leek wel een soort van delegatie en er hing een ontegenzeggelijke kracht en eensgezindheid om hen heen. Ze bleef stil en onopgemerkt naar hen kijken en vroeg zich af wie en wat zij waren en ze merkte dat ze naar de leider staarde. Hij was de meest fascinerende van allemaal. Hij had lang, glanzend donker haar dat onder het lopen achter hem aan wapperde en hij droeg een prachtige leren broek en laarzen. Hij zag er bijna Europees uit, maar niet helemaal. Hij had de fiere houding en scherpe gelaatstrekken van de indianen met wie hij samen was en hij sprak in een indiaans dialect tegen de mannen om hem heen. Alleen al door de manier waarop hij zich bewoog en er op hem werd gereageerd was het duidelijk hoezeer hij gerespecteerd werd. Hij was een natuurlijk leider. Hij leek bijna een soort van prins in zijn krijgshaftige waardigheid en het was niet zo moeilijk te bedenken dat hij de sachem was, het opperhoofd, of misschien de zoon van een opperhoofd. Hij leek Sarah achter in de dertig.

Terwijl ze naar hem keek, draaide hij zich met een ruk om. Hij droeg een enorme musket en op zijn rug hing een boog. Onverwacht stond ze oog in oog met hem en ze schrok toen hij naar haar keek. Ze was er op geen enkele manier op voorbereid tegenover de man te staan, hoe opvallend ze hem ook vond. Hij was als een schilderij waarnaar ze wilde kijken, een prachtige onbekende man. Alleen al kijken hoe hij zich bewoog en sprak en omdraaide was als het luisteren naar muziek. Hij was de elegantste en sterkste man die ze ooit had gezien, en op hetzelfde moment heel stil. Maar hij was ook beangstigend en zij kon zich niet bewegen toen hij naar haar keek. Hij bleef stokstijf staan, staarde haar aan, zag er dreigender uit dan welke man ook die ze ooit had gezien en toch had ze niet het gevoel dat hij haar iets zou doen. Hij was als de onbekende prins, hij vertegenwoordigde een wereld waar ze alleen maar over kon dromen. En toen zijn ogen haar ogen afzochten, draaide hij zich om en liep een kantoor binnen. Ze schrok zich wezenloos toen ze besefte dat ze vreselijk trilde toen hij haar was gepasseerd. Haar knieën knikten zo hevig dat ze bijna onderuitging. Ze ging zitten op de trap van het gebouwtje waar ze vlak naast stond terwijl ze naar de anderen keek die hun voorraden pakten en verdwenen in het garnizoen. Ze bleef zich afvragen van welke stam zij waren en wie het waren en waarom ze zo het garnizoen binnen waren komen denderen alsof een legioen duivels hen op de hielen zat.

Het duurde tien minuten voor ze niet meer trilde na haar ontmoeting met de leider van de groep. Toen ze terugliep door het garnizoen naar het kantoor van de kolonel, vroeg ze uit nieuwsgierigheid een soldaat van welke stam de indianen waren die ze had gezien. Ze waren makkelijk te beschrijven.

'Dat zijn Irokezen,' legde hij uit, niet onder de indruk. Hij had die, in tegenstelling tot Sarah, vaak gezien. Zij had hun entree heel opvallend gevonden. Net zoals zoveel dingen die ze hier had gezien, wist ze dat ze het nooit zou vergeten. 'Het zijn eigenlijk Seneca. Ze maken deel uit van de Irokese natie, en een van hen is een Cayuga. Er zijn zes Irokese stammen.' Hij somde ze op terwijl ze gretig luisterde. 'Onondaga, Cayuga, Oneida, Seneca, Mohawk, en de laatste die bij de liga zijn gekomen, waren de Tuscarora. Die hebben zich pas zeventig jaar geleden bij de Irokezen gevoegd. Ze komen van oorsprong uit North Carolina. Maar wat u hier ziet, is Seneca, en die kleine is Cayuga.'

'Hun leider is een nogal indrukwekkende man,' zei ze, nog altijd een beetje overweldigd door de indruk die hij op haar had gemaakt. Ze had het gevoel alsof ze alle verschrikkingen van de Nieuwe Wereld onder ogen was gekomen, belichaamd in één man. Toch had het haar niet echt angst aangejaagd of verslagen. Maar het was een paar momenten op het randje geweest. Hij had er uiterst intimiderend uitgezien. Maar ze had het overleefd. En ze wist dat het hier in het garnizoen onwaarschijnlijk was dat iemand zou proberen haar iets aan te doen. Wat haar gerust had gesteld, was dat niemand zich zorgen om hem scheen te maken, hoe afschrikwekkend hij er ook uitzag.

'Met wie kwamen ze aanrijden?' vroeg de soldaat. Maar ze kon slechts een beschrijving van hem geven. 'Ik weet niet wie hij is. Waarschijnlijk een van de zoons van het opperhoofd. Misschien Mohawk, die zien er wat afschrikwekkender uit dan de Seneca. Vooral als ze hun oorlogskleuren op hebben.' Die hadden ze duidelijk niet opgehad. Dat was in ieder geval een opluchting. Waarschijnlijk zou ze, als ze die wel op hadden gehad, ondanks alle goede bedoelingen flauwgevallen zijn.

Ze bedankte de man voor de informatie en liep verder om de kolonel te zoeken. Hij was ondertussen terug van zijn ochtendrit en leek blij door wat hij had gezien. Zijn hele gebied was rustig. Hij leek ook bijzonder verheugd Sarah te zien. Het leek jaren geleden sinds hij haar in Boston had gesproken. Hij was heel opgelucht toen hij hoorde dat de lange reis goed was verlopen en zij veilig was aangekomen. Ook viel het niet te ontkennen hoe knap ze was. Zelfs in een eenvoudige bruine wollen jurk met een gewone muts tegen de kou, was zij van een zeldzame schoonheid. Haar crèmekleurige huid leek bijna sneeuw, haar ogen hadden de kleur van een zomerhemel en de onopgemaakte lippen zouden voor elke jongeman een uitnodiging zijn geweest die te kussen. Toch was ze heel ingetogen, in alle opzichten keurig, en het licht dat hij in haar ogen zag kwam alleen maar door de opwinding daar te zijn. Er hing een subtiele sensualiteit om haar heen, maar die hield ze goed verborgen. Het enige dat je bij haar voelde, als je niet te diep keek, was warmte en vriendschap. Ze bedankte hem zo overvloedig dat ze van hem daar had mogen komen, dat hij moest grinniken.

'Amelia ziet haar bezoeken aan mij altijd als een pure kwelling, iets waarvoor ik me voortdurend moet verontschuldigen vanaf het moment dat ze aankomt tot ze weer vertrekt.' In de afgelopen vijf jaar was ze niet zo vaak gekomen. Nu ze negenenveertig was, voelde ze zich te oud voor dit soort ontberingen. En voor hem was het makkelijker haar in Boston op te zoeken. Maar Sarah was totaal iets anders. Zij had het land in haar bloed zitten. Hij plaagde haar en zei dat ze een geboren koloniste was, maar hij was ervan overtuigd dat zij wist dat hij het niet echt meende. Het was gewoon een compliment dat hij haar gaf.

Hij had die avond een klein etentje voor haar georganiseerd en hoopte dat ze zich op haar gemak voelde waar ze logeerde. Ze hadden geen gastenverblijven en moesten op de vrouwen van de soldaten vertrouwen om de mensen die kwamen onderdak te bieden. Zijn eigen vrouw moest in zijn kwartieren slapen, wat ook iets was dat ze haatte. Sarah zei dat ze prima zat en dat ze al een beetje gesteld was geraakt op Rebecca. Maar later, tijdens het etentje, merkte ze dat de kolonel luitenant Parker ook had uitgenodigd. Die was nog altijd net zo verblind door haar als hij in Boston was geweest. Ze deed alles wat ze kon om hem te ontmoedigen, tot zelfs op het punt dat ze uiteindelijk heel grof tegen hem deed. Maar het scheen hem niet te deren. Ze vreesde eigenlijk dat hij het leuk vond. Hij zag haar scherpe antwoorden als een blijk van belangstelling. Ze kreeg het zelfs nog benauwder toen ze merkte dat een paar van de andere gasten dachten dat ze voor hem naar Deerfield was gekomen.

'Zeker niet,' zei ze heel beslist tegen de vrouw van een majoor. 'Zoals u weet, ben ik weduwe.' De ernst waarmee ze het zei gaf haar het gevoel alsof ze haar eigen grootmoeder was, maar ze probeerde er uiterst vastberaden uit te zien. Zou ze zichzelf hebben gezien, dan zou ze gegiecheld hebben. De vrouw tegen wie ze het zei, was nauwelijks zo onder de indruk als Sarah had gehoopt.

'Je kunt niet eeuwig alleen blijven, mevrouw Ferguson,' zei ze liefjes, terwijl ze een waarderende blik op de jonge luitenant wierp.

'Ik ben het wel van plan,' zei Sarah scherp en de kolonel lachte toen hij het hoorde. Toen Sarah zich opmaakte om te vertrekken, liet hij zijn stem dalen. De luitenant draalde in de hoop dat hij haar naar Rebecca kon begeleiden.

'Kan ik je mijn bescherming aanbieden?' vroeg de kolonel vriendelijk. Ze knikte. Hij had haar situatie begrepen en wilde niet dat zij zich ongemakkelijk voelde. Ze bleef immers zijn gast en beantwoordde duidelijk niet de tedere gevoelens van de luitenant.

'Dat zou ik heel prettig vinden,' fluisterde ze. De kolonel glimlachte tegen haar en informeerde luitenant Parker dat het heel vriendelijk van hem was om op mevrouw Ferguson te wachten, maar dat hij van plan was haar zelf naar huis te brengen. Hij bedankte hem nogmaals en zei hem dat hij hem de volgende ochtend weer zou zien. Sarah wist al dat ze een bespreking op het programma hadden staan met een belangrijke afvaardiging uit het Westen die vredesonderhandelingen had gevoerd met de onruststokers onder leiding van Kleine Schildpad. Maar na de woorden van de kolonel leek de luitenant toen hij vertrok heel erg teleurgesteld.

'Het spijt me, liefje, als hij je geïrriteerd heeft. Hij is jong en ik ben bang ook heel erg met je ingenomen. Ik kan het hem niet kwalijk nemen. Als ik dertig jaar jonger was, zou ik ook in de verleiding komen me als een dwaas aan te stellen. Je hebt het geluk dat ik Amelia heb waardoor ik mijn fatsoen bewaar.' Ze lachte om het compliment en bloosde toen ze hem bedankte. 'Hij weigert te begrijpen dat ik vastbesloten ben niet meer te trouwen. Ik heb het hem heel duidelijk gezegd. Hij denkt alleen niet dat ik het meen.'

'Dat lijkt me niet zo goed,' zei hij ernstig, terwijl hij haar in haar cape hielp. De laatste gasten waren net vertrokken. 'Als je dat echt vindt, maak je een grote fout. Je bent veel te jong om dat hoofdstuk af te sluiten. Je hebt minstens nog een half leven te gaan, en meer als je geluk hebt. Het is te vroeg om het feest te beëindigen.' Hij glimlachte weer en bood haar zijn arm aan. Ze ging geen discussie met hem aan, maar ze bleef bij haar besluit. Om van onderwerp te veranderen, vroeg ze hem naar de bijeenkomst van de volgende dag en de onrust die werd veroorzaakt door de Shawnees en de Miami's en hij ging onmiddellijk op haar vragen in. Hij vond het bijna jammer haar bij Rebecca achter te laten. Hij wenste dat zijn eigen kinderen net zoveel belangstelling hadden voor wat hij deed als zij. Maar die hadden het veel te druk met hun gezinnen en het sociale leven in Boston. Sarah was veel geboeider door de ontluikende wereld om hen heen en het was duidelijk dat zij opgetogen was in Deerfield te zijn.

Ze bedankte hem weer voor het dinertje en het uitstekende eten. Ze hadden hert gegeten, heerlijk klaargemaakt door zijn Nonotuck-kok, met groenten die allemaal werden verbouwd op nabijgelegen boerderijen. Ze beloofde hem de volgende dag op te zoeken na zijn bijeenkomst of later in de middag. Ze was van plan een rijtoer te maken door de omgeving als ze iemand kon vinden die met haar mee wilde rijden, behalve dan luitenant Parker. De kolonel zei dat hij het zou regelen en drong er bij haar op aan voorzichtig te zijn.

Toen ze de kleine blokhut binnenging die Rebecca zo gastvrij met haar deelde, merkte ze dat zij al naar bed was gegaan. De baby's sliepen, het vuur was uit en de kamer was koud. Ze was te wakker om zich uit te kleden en naast Rebecca in bed te stappen. Ze bleef een tijdje buiten staan en dacht aan haar rijtoer de volgende dag, de dingen die er die avond tijdens het eten waren gezegd en aan de woest uitziende indianen die ze die middag had gezien. Ze huiverde als ze eraan dacht hoe een werkelijke oorlogszuchtige bende eruit zou zien en ze was blij dat ze die nog niet was tegengekomen. Hoe geboeid ze ook was door dit deel van de wereld, ze had niet de wens naar het westen te gaan en pionier te worden. Dat leven was te primitief, zelfs voor haar, en ze wist dat ze heel tevreden zou zijn hier in Deerfield te blijven.

Terwijl ze erover nadacht, dwaalde ze een beetje van de hut weg en besloot een luchtje te scheppen. Het was overal om haar heen rustig en ze wist dat het hier veilig voor haar was. De meeste mannen waren naar bed. De wachtposten stonden bij de poort en de meeste mensen in het garnizoen sliepen. Het was een heerlijk gevoel hier te zijn, hier door de sneeuw te lopen, omhoog te kijken naar de sterren die helder aan de hemel stonden. Het deed haar denken aan wat Zingende Wind had gezegd over deel uitmaken van het universum. Iedereen, mens en dier, was een met het universum, had hij gezegd. Toen ze weer naar beneden keek, schrok ze hevig. Op nog geen meter van haar vandaan stond een man naar haar te kijken, zijn wenkbrauwen samengeknepen, zijn gezicht gespannen, zijn hele houding alsof hij wilde vluchten of aanvallen. Onwillekeurig snakte ze naar adem. Het was de leider van de Irokese afvaardiging die ze die middag het garnizoen binnen had zien rijden. Hij had haar al één keer angst aangejaagd en nu deed hij het weer. Hij stond in absoluut zwijgen naar haar te kijken en ze voelde haar hart bonzen. Ze was er allerminst zeker van of hij haar wel of niet zou aanvallen, maar het leek beslist mogelijk gezien de kwaadaardigheid waarmee hij, volgens haar, naar haar keek.

Er volgde een lang, vreselijk moment van stilte waarin geen van tweeën zich bewoog. Zij overwoog zich om te draaien en zo snel mogelijk terug te rennen naar Rebecca's huis. Maar alleen al door naar hem te kijken, wist ze dat hij haar te snel af zou zijn en ze wilde Rebecca en de kinderen niet in gevaar brengen. Als ze gilde, zou hij haar misschien al gedood hebben voor iemand haar hoorde. Ze kon alleen nog maar gewoon daar blijven staan en weigeren bang te zijn. Maar dat was geen geringe opgave, gezien dat gitzwarte haar van hem dat in de wind fladderde en die lange adelaarsveer die erachteraan wapperde. Zijn gezicht leek bijna dat van een adelaar en toch zag ze, ondanks alle verschrikkelijke grimmigheid ervan, de schoonheid erin. Toen deed hij haar nog heviger schrikken.

'Wat doe je hier?' vroeg hij zacht in perfect verstaanbaar Engels, hoewel ze een soort van accent meende te bespeuren.

Ze stond nerveus rechtop toen ze hem antwoord gaf, zonder ook maar een moment haar ogen van hem af te nemen, haar hele lijf stijf van angst. 'Ik ben op bezoek bij de kolonel,' zei ze heel waardig terwijl ze hoopte dat het noemen van de naam van de kolonel hem zou doen aarzelen voor hij haar doodde. Ze trilde hevig, maar ze hoopte dat hij het in het donker niet zou zien. 'Waarom ben je gekomen?' vroeg hij alsof hij boos was dat ze was gekomen. Ze was de zoveelste indringer. Toen viel het haar op dat zijn accent bijna Frans klonk en ze vroeg zich af of hij jaren geleden Engels had geleerd van de Franse soldaten. Misschien was hij geen Irokees, maar een Huron.

'Ik kom uit Engeland,' zei ze zacht maar fier. 'Ik kwam een nieuw leven zoeken.' Ze sprak dapper alsof hij dat misschien begreep hoewel ze zeker wist van niet. Maar ze was niet hiernaartoe gekomen om door een eenzame indiaan onder de sterrenhemel vermoord te worden op de mooiste plek die ze ooit had gezien. Ze zou dat niet laten gebeuren. Net zomin als ze zich door Edward had laten vermoorden.

'Je hoort hier niet,' zei hij bedaard en iets van de spanning verdween uit zijn gezicht, hoewel niet veel. Het was de vreemdste woordenwisseling die ze ooit had gevoerd, hier alleen in de duisternis in gesprek met deze krijger die kwaad was dat ze naar Deerfield was gekomen. 'Je moet terug naar waar je vandaan komt. Er zijn hier al te veel blanken.' Hij had maar al te veel jaren zo duidelijk die schade gezien die ze hadden aangericht, maar zo weinig mensen begrepen dat. 'Het is hier gevaarlijk voor je, maar je begrijp dat niet,' zei hij. Haar knieën knikten iets minder. Waarom zei hij dit tegen haar? Waarom waarschuwde hij haar? Wat ging het hem aan? En toch was het land van hem, niet van hen, misschien had hij het recht dat te zeggen.

'Ik begrijp het,' zei ze kalm. 'Maar ik heb niets anders. Ik heb niemand, geen plek om naartoe te gaan. Ik hou van deze plek. Ik wil hier zijn.' Ze zei het treurig omdat ze hem niet bozer wilde maken dan hij al was. Toch wilde ze hem laten weten hoeveel ze van zijn land hield. Ze was hier niet gekomen om het land alleen maar te exploiteren of het van hem af te nemen. Ze was gekomen om zichzelf aan het land te schenken. Ze wilde alleen maar dat. Hij keek haar lang en hard aan zonder iets te zeggen. Toen, uiteindelijk, stelde hij haar nog een vraag.

'Wie zorgt er voor je? Jij hebt geen man bij je. Je kunt hier niet alleen leven.' Alsof dat wat uitmaakte. Het zou zelfs nog minder uitmaken als hij haar vermoordde, maar ze wist nu bijna zeker dat hij het niet zou doen. Ze hoopte in ieder geval van niet. Wat ze niet wist was dat er in het hele garnizoen over haar werd gepraat en dat deze man de hele middag over haar had gehoord. En hij was het niet eens met haar komst en had dat ook gezegd. 'Misschien kan ik wel alleen leven,' zei ze zacht. 'Misschien vind ik een manier om dat te doen.' Maar hij schudde weer zijn hoofd, bijna verbaasd over de stompzinnigheid en onwetendheid van de kolonisten. Ze dachten dat ze gewoon hier konden gaan zitten, het land konden pakken en nooit de uiteindelijke prijs hoefden te betalen. De indianen waren voor hun land gestorven. De kolonisten deden dat ook, vaker dan ze wilden toegeven. Een vrouw alleen was pure krankzinnigheid. Hij vroeg zich af of ze gek was, of gewoon heel erg dwaas. Maar zoals hij haar zag in het licht van de maan met haar bleke gezicht en donkere haar onder de kap van haar cape, leek ze bijna een geest. Daar had hij naar staan staren toen zij hem voor het eerst zag. Voor hem leek zij een geest, een zeldzaam visioen van schoonheid en ze had hem doen schrikken toen hij die ochtend liep na te denken over zijn ontmoeting met de kolonel.

'Ga terug,' zei hij. 'Het is dwaas van je om hier alleen te zijn.' Ze glimlachte en wat hij in haar ogen zag, ontzette hem. Hij was totaal onvoorbereid op de hartstocht die hij daarin zag. Hij had maar een vrouw gekend zoals zij. Zij was Irokese... Oneida... Schreeuwende Mus... De enige naam die hij voor deze vrouw kon bedenken was... Witte Duif... maar hij zei niets. Hij keek haar alleen maar aan. Vervolgens, zonder ook maar iets te zeggen omdat hij wist dat ze zich pas zou durven bewegen als hij het deed, draaide hij zich op zijn hakken om en liep bij haar weg. Toen hij verdwenen was, liet ze langzaam haar adem ontsnappen en ze rende het hele eind terug naar het huis van Rebecca.

14

Sarah vertelde niemand van haar ontmoeting met de krijger die avond ervoor, uit angst dat ze haar niet meer in haar eentje door het garnizoen zouden laten lopen. Ze was opgetogen toen ze merkte dat de kolonel een gids voor haar had geregeld om met haar die ochtend uit rijden te gaan. Het was een jonge soldaat en zijn bevelhebbend officier meende hem wel een dagje te kunnen missen om met haar te gaan rijden. Hij was uitzonderlijk verlegen en pas nieuw in de streek en hij wist niet wat zij precies wilde zien. Niemand had hem verteld wat er van hem werd verwacht, behalve dan dat hij beleefd tegen haar moest zijn. Dus hij vroeg het haar en ze zei dat ze alleen maar de omgeving wilde zien. Ze zei dat een vrouw tijdens het eten die avond ervoor een plaats had genoemd die Shelburne heette, ergens in de buurt. Volgens haar was er een prachtige waterval, hoewel die in deze tijd van het jaar grotendeels bevroren zou zijn. Maar terwijl Will Hutchins met haar op reed, zei hij dat hij die niet kende. Dus ze begonnen op goed geluk naar het noorden te rijden. Onder het rijden was Sarah onder de indruk van het steeds mooier wordende landschap, de golvende heuvels, de dichtheid van de bomen, de herten die ze overal zagen. Het leek sprookjesland en ze voelde zich euforisch worden terwijl ze steeds verder van Deerfield vandaan reden.

Tegen lunchtijd meende Will dat ze beter terug konden rijden. De lucht zag er een beetje dreigend uit, maar ze hadden nog geen enkele waterval gezien en zij wilde gewoon nog een stukje verder. Aangezien de paarden nog goed waren en nog niet vermoeid leken, gaf hij haar haar zin. Ze konden nog altijd voor het vallen van de avond terug zijn. Dus ze reden verder.

Hun middageten aten ze uit hun zadeltassen toen ze honger kregen en even na tweeën zagen ze hem: een spectaculaire waterval die ver van boven kwam met aan de basis enorme rotsen waarin gigantische gaten zaten. Zodra Sarah hem zag, riep ze opgewonden dat dit precies de plek was waar de vrouw het over had gehad. Daar was ze absoluut van overtuigd. Het was Shelburne Falls. De jonge soldaat was blij voor haar, hoewel hij er heel wat minder in geïnteresseerd was dan zij. Ze hadden inmiddels vier uur gereden over een moeilijk begaanbaar pad en hij wilde voor het invallen van de duisternis terug zijn in het garnizoen. Hij wist dat de kolonel en zijn directe officier woedend op hem zouden zijn als er iets met deze vrouw gebeurde. En ze wisten allebei dat je moest zien te vermijden in het donker buiten de muren van het garnizoen te zijn. Hoe vredelievend de naburige indianen ook waren, je bleef de kans houden op een toevallig ongeluk, terwijl je ook nog eens heel gemakkelijk in het donker kon verdwalen. Will kende de streek nauwelijks beter dan zij. Hij zat hier pas sinds november en met de zware sneeuwval hadden ze zich niet veel buiten gewaagd. In tegenstelling tot de kolonel die haar hebbelijkheden kende, was de directe officier van de jongen zo naïef geweest te denken dat ze alleen maar wat beweging wilde hebben en op een paard wat in de buurt van het garnizoen wilde rijden. Hij had geen enkel idee hoe diep haar verlangen was de boel te verkennen of waar ze helemaal terecht zouden komen. Ze hadden bijna twintig kilometer gereden en ze bevonden zich, precies zoals ze dacht, in Shelburne, een kleine afgelegen gemeenschap ten noorden van Deerfield.

Zodra ze de waterval zag, stond ze erop af te stijgen en met haar paard dichterbij te lopen en een tijdje te wandelen. Ze vond het de allermooiste plek op aarde en wenste dat ze de tijd had om die te tekenen. Ten slotte, met de grootste tegenzin, besteeg ze weer haar paard en begonnen ze aan de lange rit terug naar Deerfield. Maar nauwelijks een kilometer van de waterval vandaan stopte ze plotseling het paard alsof ze iets had gezien dat ze had verloren en pas verder kon als ze het weer terug had.

'Wat is er?' Will dacht dat er iets mis was en hij keek angstig toen zij stilhield en om zich heen keek. Ze leek te luisteren en de jonge soldaat zag eruit alsof hij op het punt stond te gaan huilen. Hij wilde niet tegen een oorlogszuchtige bende indianen oplopen met deze vrouw.

Maar ze had geen menselijk geluid gehoord en het werd hem duidelijk dat ze iets had gezien waardoor ze zo ineens tot stilstand was gekomen. Het enige dat hij zag toen hij een blik wierp in de richting die ze keek, was een grote open plek met een paar oude bomen en een uitzicht over de vallei. 'Wat is er aan de hand?' vroeg hij ellendig. Hij had het koud en hij zou het prettig hebben gevonden weer in de barakken te zitten.

Maar ze had precies dat gezien wat ze wilde. 'Van wie is dit land?' vroeg ze zacht. Ze staarde uit over de open plek alsof het er spookte, maar ze wist wat ze al honderden keren in haar hoofd had gezien sinds ze had besloten hierheen te komen. Het was de perfecte lokatie.

'Van de regering, denk ik. U zou het de kolonel moeten vragen.' Het was ooit allemaal van de indianen geweest, maar het was hen afgepakt. Het was een magische plek en ze kon zich hier makkelijk een huis voorstellen. Achterin was een bron, de waterval was dichtbij en als je luisterde meende ze hem te kunnen horen. Op de open plaats stond een groepje herten recht naar hen te kijken. Het was als een boodschap van de Koning van het Universum. Zingende Wind had haar erover gesproken... Kiehtan... ze wist met de grootste stelligheid dat het een reden had dat ze hier was. Maar terwijl ze zo onbeweeglijk op haar paard zat, met haar begeleider naast zich, begon het donker te worden.

'We moeten gaan, mevrouw Ferguson,' zei hij dringend. 'Het wordt al laat.' Hij wilde het haar niet vertellen, maar hij was bang. Hij was zeventien, en hij wist niet waarom, maar zij maakte hem bang.

'We hoeven alleen maar van deze heuvels naar beneden de vallei in en die naar het noordoosten oversteken,' zei ze kalm. Zij had een buitengewoon richtingsgevoel, maar dat kalmeerde hem nauwelijks. Ze haatte het de plek waar ze waren te verlaten, maar ze wist dat ze die makkelijk terug zou vinden. Ze hoefde alleen maar terug te gaan naar de waterval en daar vandaan kon ze hem vinden. Hij was heel goed te vinden. Om de jongen een plezier te doen, begon ze weer te rijden. Hij had gelijk, het werd al donker. Maar in tegenstelling tot hem was zij niet bang.

Ze reden twee uur zonder dat er iets gebeurde of dat ze iets zeiden. Het was een moeilijke rit, maar een plezierige, en ze gingen sneller dan ervoor omdat ze nu in volle galop gingen in het ijler wordende licht. Maar de paarden waren sterk en voor het grootste deel was het pad duidelijk te zien. Slechts een paar keer waren ze niet helemaal zeker welke richting ze op moesten bij een splitsing van de weg, of op een open plek, maar haar richtingsgevoel was scherp en bracht hen bijna helemaal terug naar Deerfield. Ze wist dat ze weer in de vallei waren toen ze een open plek bereikten, maar toen ze die voor de tweede keer zagen wisten ze dat ze hem twintig minuten eerder ook hadden gezien. Het was inmiddels bijna donker en in de schemering peilde ze haar richtingsgevoel zonder iets te zeggen. Toen ze de open plek een derde keer bereikten, begon ze te twijfelen.

'We kunnen niet ver van het garnizoen zijn,' zei ze terwijl ze om zich heen keek en zich de kleine inkepingen in de bomen probeerde te herinneren, een truc die ze toen ze nog klein was van haar vader had geleerd om haar weg uit een bos te vinden. Ze had de dingen die ze van hem had geleerd, altijd heel nuttig gevonden, maar deze keer liet haar kennis haar in de steek.

'We zijn verdwaald, hè?' vroeg Will die in paniek begon te raken.

'Niet echt. We vinden de weg wel. Het is gewoon een kwestie van goed kijken.' Maar het veranderende licht en de sneeuw hadden haar op een dwaalspoor gebracht en ze kende het terrein niet. Onbewust had ze eerder die dag een aantal aanknopingspunten in haar hoofd opgeslagen, maar die zagen er nu anders uit in de invallende duisternis. Overal om hen heen klonken vreemde, angstaanjagende geluiden. De jongen kon alleen maar aan indianen op oorlogspad denken, hoewel die er in de drie maanden dat hij hier zat niet waren geweest. 'Ik weet zeker dat we zo direct de weg weer vinden,' zei ze kalm en bood hem een slok water aan uit de veldfles die ze bij zich hadden. Zelfs in de duisternis zag ze dat hij bleek en bang was. Haar beviel de situatie ook niet zo, maar ze voelde zich niet zo verloren als hij. Maar zij was dan ook weer een stuk ouder.

Ze probeerden deze keer een andere weg, maar kwamen uiteindelijk weer op dezelfde plek uit. Het was een soort van magische draaimolen waaraan ze niet konden ontsnappen en waardoor ze almaar rondjes draaiden om uiteindelijk weer op dezelfde plek uit te komen.

'Goed,' zei ze ten slotte. Ze hadden inmiddels drie wegen geprobeerd en er was er nog een over, een vierde. Die leek haar helemaal verkeerd en scheen naar het noorden te lopen in plaats van naar het zuiden. Maar ze was bereid die te proberen. 'We nemen die richting en als die niet goed is, blijven we gewoon doorrijden. Ook als we het garnizoen niet bereiken, komen we uiteindelijk bij een van de forten aan de rivier uit, of bij een boerderij. We kunnen altijd daar de nacht doorbrengen.' Het idee beviel hem helemaal niet, maar hij wilde niet met haar in discussie gaan. Hij wist dat ze heel koppig was. Bovendien had zij hen in de problemen gebracht door naar die waterval te willen blijven zoeken en daarna te blijven staan op die open plek alsof ze goud zocht of zoiets. Hij begon te denken dat ze behoorlijk gek was en het beviel hem niet. Maar hij had geen betere voorstellen.

Ze wees in de richting die ze moesten gaan en hij volgde haar met tegenzin. Ze had nu duidelijk de leiding genomen en ze kwamen niet meer terug op de open plek. Maar door de sterren wist ze ook dat ze niet in de goede richting gingen. In ieder geval reden ze niet meer in kringetjes rond en ze wist dat ze, als ze de rivier konden vinden, uiteindelijk in de bewoonde wereld terecht zouden komen. Ze bleven lange tijd doorrijden en zagen niets, en deze keer wisten ze dat ze echt verdwaald waren. De duisternis was al twee uur geleden ingevallen. Ze vroeg zich af of de kolonel een groep zou uitsturen om naar hen te zoeken, maar ze haatte het dat ze hem al die last bezorgde. Net toen ze dat dacht, besefte ze dat ze geen water meer hadden. Ze hadden natuurlijk altijd nog de sneeuw, maar ze hadden niet de juiste maatregelen getroffen voor een reis met een overnachting, en de lucht om hen heen was plotseling scherp en vrieskoud. Ze huiverden allebei. Maar ze konden weinig anders doen dan gewoon door blijven rijden.

Terwijl ze gestaag voortreden en hun paarden moeilijker begonnen te lopen, hoorde ze in de verte het geluid van paardenhoeven. Dat konden alleen maar paardenhoeven zijn. Ze draaide zich om naar de jongen naast zich. Hij had het ook gehoord en hij keek haar met doodsbange ogen aan, bereid om op hol te slaan en spoorslags in willekeurig welke richting weg te galopperen.

'Blijf staan,' zei ze scherp tegen hem terwijl ze met een hand zijn teugels pakte en zijn paard hard opzij trok, dieper het struikgewas naast het pad in. Het was daar zelfs nog donkerder en ze wist dat ze door hun paarden verraden zouden worden. Maar misschien werden ze, als de andere paarden maar ver genoeg uit de buurt bleven, niet gevonden. Er viel weinig anders te doen dan te bidden en ze was net zo bang als Will, maar ze wist dat ze het niet kon laten merken. Ze wist heel goed dat het haar schuld was dat ze verdwaald waren en ze voelde spijt dat ze hem in deze narigheid had gebracht, maar op het moment kon ze weinig doen om hem te redden.

Het geluid van de hoefslagen werd heel snel luider en hun paarden trappelden zonder geluid te maken, hun ogen bijna net zo angstig als die van de jongen. Toen, in een stroom van paarden en mannen, zag ze hen. Het waren er zeker een stuk of tien, indianen, die hard door het bos reden alsof het midden op de dag was. Die moesten het pad door en door kennen. Maar ze waren nog niet voorbij of een van hen riep een scherp bevel en op twintig meter van hen vandaan bleven ze abrupt staan terwijl hun paarden wild steigerden. Ze wist niet of zij waren gezien en ze wenste dat Will en zij konden afstappen en vluchten, maar ze durfde niet en ze wist zeker dat ze door die mannen gevonden zouden worden. Die kenden het bos veel te goed. Ze bracht een vinger naar haar lippen en keek in het donker naar de jongen. Hij knikte. De indianen die ze hadden gezien kwamen langzaam achter elkaar naar hen terugrijden, terwijl ze naar weerskanten keken. Ze waren bijna bij hen en de aandrang om te gaan gillen was overweldigend, maar met elk greintje wilskracht dat ze had, dwong ze zichzelf het niet te doen. In plaats daarvan begroef ze haar hand in de arm van de jonge soldaat en wenste ze dat ze haar ogen durfde te sluiten zodat ze het niet zou zien hoe ze gedood werden, maar ze kon het niet. Ze bleef met wijd open ogen doodsbang naar de indianen kijken die op hen af kwamen rijden. Ze waren zo dichtbij dat ze de sneeuwschoenen zag die aan hun zadels hingen. Ze bleven op minder dan drie meter van hen vandaan op het pad staan. Een van de mannen sprak, en terwijl de anderen achterbleven kwam hij op hen af. Hij reed snel en recht tot hij op nauwelijks een armlengte van hen vandaan was. Sarah voelde de haren op haar armen en in haar nek overeind staan toen hun blikken elkaar in het duister ontmoetten. Ze kende hem. Nu viel er niet meer aan hem te ontsnappen. Ze wist dat hij haar deze keer niet zou laten vluchten. Het was de leider van de Irokezen die ze in het garnizoen had gezien. Ze wist niet hoe hij heette, maar dat was niet nodig. Ze hield haar hand op de arm van de jongen, maar haar ogen bleven onwankelbaar op die van de krijger. In zijn ogen stond helemaal niets te lezen. De mannen achter hem bleven heel stil zitten terwijl hun paarden met de hoeven in de grond klauwden. Ze wisten niet wat er ging gebeuren en zij dacht niet dat hij haar tegen hen zou beschermen. Ze was bereid door zijn hand te sterven, maar niet om te smeken. Het maakte haar niet langer uit. Ze was wel bereid om te onderhandelen over het leven van de jongen. Hij had met wat geluk nog een heleboel jaren voor zich.

De krijger zag er net zo vervaarlijk uit als hij eerder had gedaan en toen hij tegen haar sprak, trilde ze. 'Ik heb je gezegd dat je hier niet thuishoorde,' zei hij kwaad. 'Jij kent dit land niet. Je bent hier niet veilig.'

'Dat weet ik,' zei ze met een stem die schor uit haar droge keel kwam. Maar haar ogen bleven onwankelbaar en ze zat rechtop in haar zadel. Hij zag dat de jongen naast haar huilde, maar besteedde verder geen aandacht aan hem. 'Het spijt me dat ik hierheen ben gekomen,' zei ze. 'Het is jullie land, niet dat van mij. Ik wilde het alleen maar zien.' Ze probeerde kalmer te klinken dan ze zich voelde, maar ze wist dat het hem geen lor kon schelen wat haar uitleg was. Toen deed ze iets waarvan ze wist dat ze het voor de jongen moest doen. 'Laat de jongen gaan,' zei ze. 'Die doet niets. Hij is heel jong.' Haar stem klonk plotseling sterker toen de ogen van de krijger diep in die van haar keken. Als ze haar hand had uitgestoken, had ze hem aan kunnen raken.

'En jij? Je offert je voor hem op?' Zijn Engels klonk heel beschaafd en het was duidelijk dat hij samen met de blanken had geleefd en geleerd. Maar zijn gezicht, zijn haar, zijn kleding en zijn woeste uitstraling verkondigden zijn trotse erfgoed terwijl hij haar met open woede aankeek. 'Waarom zou ik niet jou sparen en hem doden?' vroeg hij, een verklaring van haar eisend die ze hem niet kon geven.

'Het is mijn schuld dat we hier zijn.' Ze wenste dat ze wist hoe hij heette, maar misschien maakte het hem niets uit. De krijger en de vrouw zaten opgesloten in hun zwijgen, terwijl hun ogen elkaar geen moment loslieten. Toen liet hij zijn paard langzaam achteruitlopen. Ze wist niet wat hij van plan was, maar het leek wel alsof ze iets beter adem kon halen nu hij niet meer zo dicht bij haar was en hij maakte geen aanstalten om haar of Will van hun paard te trekken hoewel ze zijn twee musketten heel duidelijk zag.

'De kolonel maakt zich hevig zorgen om jou,' zei hij boos, terwijl hij haar nog steeds aanstaarde. 'Kortgeleden waren hier Mohawks. Je had een oorlog kunnen beginnen met je stompzinnigheid.' Hij blafte bijna, terwijl zijn paard danste. 'Je weet niet wat je doet. De indianen hebben vrede nodig, geen moeilijkheden die door dwazen worden veroorzaakt. Er zijn er hier al genoeg.' Ze knikte zwijgend, getroffen door wat hij zei. Vervolgens schreeuwde hij iets tegen de anderen in hun eigen taal. Ze zag de anderen een belangstellende blik op hen werpen. Zijn stem klonk rustiger toen hij weer tegen haar sprak en ze wachtte op hun vonnis. 'We zullen jullie terugbrengen naar het garnizoen,' zei hij terwijl hij een blik op allebei wierp. 'Het is niet zo ver.' Daarmee draaide hij zich om en ging haar voor met de rest, terwijl een van hen achter hen bleef zodat ze niet weer zouden verdwalen.

'Het komt allemaal goed,' zei ze zacht tegen de jongen naast haar die eindelijk was opgehouden met huilen. 'Ik denk niet dat ze ons wat doen.' Hij knikte, sprakeloos door wat zij voor hem had geprobeerd te doen, en tegelijkertijd diep beschaamd, maar heel dankbaar. Ze zou haar leven voor dat van hem hebben geruild. Hij kon zich niet voorstellen ooit een andere vrouw te kennen die dat voor hem zou doen.

Nog geen uur daarna kwam het garnizoen in zicht toen zij het bos achter zich lieten. De groep indianen hield even stil om, naar hen kijkend, met elkaar te overleggen. Ze besloten het hele eind mee terug te rijden. Het had hen al uren gekost en ze konden net zo goed daar de nacht doorbrengen en de volgende ochtend vertrekken. Sarah voelde een golf van uitputting over zich heen spoelen toen ze de poort door reden en de wachtpost een kreet slaakte en Will begon te grijnzen. Maar hij voelde zich nog te geschokt om zelfs maar te glimlachen. Ergens klonk een hoorn en de kolonel kwam zijn kwartieren uitgerend met een dolle blik in zijn ogen die veranderde in een van opluchting toen hij haar zag.

'We hebben er twee groepen op uitgestuurd om jullie te zoeken,' zei hij, terwijl hij van haar naar soldaat Hutchins keek. 'We dachten dat jullie een ongeluk hadden gehad.' Hij wierp een blik op de groep indianen die om hen heen stond. Sommigen waren al afgestegen en de krijger die de leiding had, stapte langzaam van zijn paard en kwam naar hen toe. Ze durfde zelfs nog niet uit haar zadel te komen uit angst dat haar benen haar niet zouden dragen. Maar de kolonel hielp haar zacht naar beneden en ze bad dat de krijger die haar terug had gebracht niet zou zien hoe zwakjes en bang ze was, of dat haar benen het onder haar zouden begeven. Het was heel wat anders hier tegenover hem te staan dan om in het bos met hem over haar leven te onderhandelen. 'Waar heb je haar gevonden?' vroeg de kolonel hem op de man af. Er bestond een duidelijk respect tussen beide mannen en ze leken elkaar heel goed te kennen, maar Sarah had niet geweten hoe goedgezind de krijger was. Voor haar had hij er toen ze hem voor het eerst zag heel oorlogszuchtig uitgezien, maar hij was duidelijk een ontwikkeld man en ze kreeg het rare gevoel dat de kolonel hem mocht.

'Ik vond hen op een klein uur hiervandaan, verdwaald in het bos,' zei hij walgend. Toen keek hij Sarah recht aan. 'Je bent een heel dappere vrouw,' zei hij met een eerste teken van respect sinds de twee ontmoetingen die ze met hem had gehad. Vervolgens keek hij de kolonel weer aan. 'Ze dacht dat we haar zouden doden,' zei hij met hetzelfde spoortje accent dat ze eerder had gehoord. 'Ze probeerde haar leven te ruilen tegen dat van de jongen.' Hij had nog nooit een vrouw gekend die dat zou doen en hij betwijfelde het of er veel van hen in de wereld bestonden. Maar hij vond nog steeds dat ze hier niet hoorde.

'Sarah, waarom deed je dat.' Soldaat Hutchins was er om jou te beschermen.' Wat de kolonel net hoorde, schokte hem werkelijk en vulde hem tegelijkertijd met bewondering. Maar hij kon zien dat er tranen in haar ogen stonden. Ze had sinds die ochtend vreselijk veel meegemaakt. En uiteindelijk bleef ze een vrouw.

'Hij is nog maar een kind,' zei ze, terwijl haar stem heel even schor klonk. 'Het was mijn schuld dat we verdwaalden... Ik bleef bij de waterval talmen... en ik las de aanwijzingen onderweg verkeerd... Ik dacht dat ik me de weg die we waren gekomen nog herinnerde, maar dat was niet zo.' Ze was nu een en al excuses en verwarring. Toen herinnerde ze zich waarom ze waren opgehouden. Ze keek de kolonel aan en vertelde hem over de open plek. Maar ze zei er niet bij dat ze die wilde kopen. Dat kwam later wel.

De kolonel bedankte de jonge indiaan weer en wendde zich tot Sarah, alsof hij ineens weer aan zijn manieren dacht. 'Ik neem aan dat jullie elkaar kennen, hoewel op een nogal ongewone manier.' Hij glimlachte alsof hij hen aan elkaar voorstelde in een salon, in plaats van op een vrieskoude avond nadat zij had gedacht dat hij haar zou doden. 'François de Pellerin... of zal ik graaf zeggen?' De man van wie ze had gedacht dat hij een indiaan was, keek hem kwaad aan en Sarah staarde in totale verwarring naar beide mannen.

'Maar ik dacht... jij bent... wat... hoe... hoe kón je?' vroeg ze terwijl ze er plotseling lijkbleek uitzag. 'Je wist wat ik dacht... je had gisteravond iets kunnen zeggen, of in ieder geval vanavond toen je ons vond...' Ze vond het ongelooflijk dat hij haar, al was het maar een ogenblik, had laten denken dat hij hen zou doden. Door de pure wreedheid ervan wilde ze hem bijna slaan. 'Maar ik had er wel een kunnen zijn,' zei hij met hetzelfde accent dat ze al eerder had gehoord. Nu besefte ze dat hij geen Huron was, maar een Fransman. Hij was een Fransman, hoewel ze niet begreep hoe hij hier terecht was gekomen. Voor haar leek hij op een enorm woeste krijger, maar met een beetje moeite kon ze zich een voorstelling van hem maken in kniebroek en alles wat erbij hoorde. Zoals hij er nu uitzag, was hij een Irokees, maar in andere kleding zou hij eigenlijk een heel knappe Fransman kunnen zijn. De gruwelijkheid van zijn bedrog echter was iets dat ze hem zeker nooit zou vergeven. 'Ik had Mohawk kunnen zijn,' zei hij zonder verontschuldiging. Ze moest de gevaren begrijpen van het land waar ze op bezoek was. Voor hen was het geen spelletje. Ze had op dat moment al onderweg naar Canada kunnen zijn, vastgebonden aan een touw, om onderweg gedood te worden als ze niet snel genoeg liep. 'We hadden Mohawk kunnen zijn, of erger...' Kortgeleden, op zijn trip naar het westen, had hij gezien wat de Shawnees hadden gedaan, en dat was helemaal niet zo leuk. Ze waren totaal losgeslagen en de regering was er tot op heden niet in geslaagd hen tegen te houden.

'Gisteravond had ik ook ongezien over de omheining kunnen komen toen de wachtposten even niet keken. Je bent hier niet veilig. Je had niet moeten komen. Dit is Engeland niet. Je hebt geen recht hier te zijn.'

'Waarom ben jij hier dan?' vroeg ze uitdagend, nu dapperder, terwijl de kolonel de woordenwisseling belangstellend volgde. Will was na twee straffe whisky's allang weer terug naar de barakken.

'Ik ben hier dertien jaar geleden, tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog, samen met mijn neef gekomen,' zei hij hoewel hij niet het gevoel had dat hij haar een verklaring schuldig was. Ook vertelde hij haar niet dat zijn neef Lafayette was. Allebei hadden ze het officiële verbod van de koning gekregen te gaan, maar waren toch gekomen. Lafayette was tien jaar geleden teruggegaan. In tegenstelling tot zijn neef wist François dat zijn toekomst in Amerika lag, en hij had zich er niet toe kunnen brengen zijn vrienden hier achter te laten. 'Ik heb voor dit land gevochten en ik heb ervoor gebloed. Ik leef bij de Irokezen, ik heb alle redenen om hier te zijn.'

'De afgelopen twee maanden is de graaf in onderhandeling met de stammen in het westen. Roodjas, opperhoofd van de Irokezen, beschouwt hem bijna als een zoon,' legde de kolonel uit met duidelijk respect, maar hij vertelde haar niet dat François ooit de schoonzoon was van het opperhoofd, tot Schreeuwende Mus en hun zoon door de Huron werden gedood. 'Hij was vanavond op weg naar het noorden om in Montreal het opperhoofd van de Mohawk te ontmoeten en hij zei dat hij onderweg naar jullie uit zou kijken. We maakten ons hevig zorgen toen jullie voor het invallen van de nacht nog niet terug waren.'

'Het spijt me heel erg,' zei ze berouwvol. Maar de vrede was nog niet gesloten tussen haar en de Franse graaf die zich voordeed als indiaans krijger. De ongelooflijke brutaliteit om haar gisteravond of vanavond op de weg niet te vertellen wie of wat hij was, vond ze onvoorstelbaar. Hij had haar doodsbang gemaakt en hij wist het.

'Je zou terug moeten gaan naar Boston,' zei de Fransman terwijl hij haar aankeek. Hij zag er ook niet gelukkig uit, hoewel iets in zijn ogen vertelde dat hij van haar onder de indruk was. Zoiets had hij ook al tegen de kolonel gezegd toen hij te horen kreeg dat zij vermist werd.

'Ik ga precies daarheen waar ik wil zijn,' zei ze scherp tegen hem. 'En ik dank je dat je me vanavond naar huis hebt begeleid.' Ze maakte een elegante révérence naar hem, alsof ze in een Engelse balzaal waren. Ze gaf de kolonel een hand en verontschuldigde zich weer voor de verwarring die ze had veroorzaakt, maakte voor hem een buiging en liep terug naar de blokhut waar ze was gehuisvest zonder nog een woord te zeggen of naar een van hen om te kijken. Haar benen bleven wankel terwijl ze door het garnizoen liep. Stilletjes maakte ze de deur open, stapte de duistere kamer binnen, sloot de deur en liet zich langzaam naar de vloer zakken waar ze van opluchting en bevrijding snikte. François de Pellerin had haar nagekeken toen ze wegliep en zei geen woord, maar de kolonel keek naar zijn gezicht en was nieuwsgierig door wat hij daar zag. De man was moeilijk te doorgronden. Zijn ziel was iets verwilderder dan men dacht en soms vroeg de kolonel zich af of hij niet inmiddels al voor een deel indiaan was geworden. Hij wist beslist hoe ze dachten en soms gedroeg hij zich zo. Hij was een aantal jaren met hen verdwenen en pas weer te voorschijn gekomen toen zijn indiaanse vrouw was gedood. De kolonel begreep waarom hij nooit over haar sprak. Maar iedereen in de streek kende de geschiedenis.

'Ze is heel opmerkelijk,' zei de kolonel met een zucht, nog steeds met zijn gedachten bij de brief die hij die ochtend van zijn vrouw had gekregen. 'Ze beweert dat ze weduwe is... maar Amelia hoorde een opmerkelijk verhaal van een vrouw die ze net in Boston heeft ontmoet, zojuist aangekomen uit Engeland. Ze schijnt weggelopen te zijn, de echtgenoot woont nog ergens... geen aangenaam heerschap kennelijk. De graaf van Balfour... dan is zij een gravin, hè? Nogal toevallig: jij een graaf en zij een gravin. Soms denk ik dat uiteindelijk de helft van de Europese adel hier terechtkomt.' Alle buitenbeentjes, weglopers, en krankzinnige woestelingen. Maar dat gaf nog steeds geen verklaring voor Sarahs verhaal. François glimlachte weemoedig terwijl hij terugdacht aan jaren geleden, samen met zijn neef... de mannen aan wier zijde hij had gestreden en die hij had gekend... en nu dit meisje... bereid om haar leven te ruilen tegen dat van een vreemde... Ze was vanavond zo moedig en zo trots geweest in dat bos. Hij had nog nooit zoiets gezien.

'Nee,' zei François, 'ze komen niet allemaal, kolonel... alleen de besten.'

Hij zei de kolonel vervolgens welterusten en ging terug naar zijn mannen. Ze sliepen, zoals de indianen dat altijd deden, buiten onder de bescherming van het garnizoen. Zonder een geluid te maken of een woord tegen hen te zeggen, voegde François zich weer bij hen.

Sarah lag inmiddels in bed en dacht aan de man van wie ze zo zeker had geweten dat die haar zou doden. Het enige waar ze nog aan kon denken, waren zijn donkere, woeste ogen die haar in het bos aankeken, het steigeren van zijn paard, de machtige beweging van zijn armen toen hij het bedwong... zijn wapens die glinsterden in het maanlicht... Ze vroeg zich af of hun wegen zich ooit weer zouden kruisen en toen ze haar ogen sloot en hem uit haar gedachten probeerde te bannen, hoopte ze van niet.

15

Charlie had de hele dag in Sarahs dagboek zitten lezen, van 's ochtends vroeg tot ongeveer twaalf uur 's nachts. En toen hij het weglegde, glimlachte hij door de beschrijving van haar ontmoeting met François. Ze wist nog zo weinig over wat er komen ging. Maar net als François, was Charlie overweldigd door haar moed tijdens hun ontmoeting in het bos van Deerfield.

Charlie kon zich zelfs niet voorstellen dat hij zo'n vrouw zou kennen en hij voelde zich eenzamer dan ooit toen hij aan haar dacht. Hij besefte dat hij Carole een tijdje niet had gebeld, niet meer sinds dat fiasco op Kerstmis toen hij haar belde terwijl ze met Simon vrienden op bezoek had. Als hij aan haar dacht, kreeg hij weer het gevoel van eenzaamheid en hij besloot naar buiten te gaan om een luchtje te scheppen. Het was een koude, heldere nacht met een hemel vol sterren. Maar alles wat hij deed, maakte dat hij zich alleen maar eenzamer voelde. Hij had niemand meer om dingen mee te delen, om nu over Sarah te vertellen. Hij wenste zelfs niet meer dat hij haar geest nog een keer zag, als die bestond. Hij wilde iets veel concreters dan dat en toen hij weer naar binnenging, voelde hij de lucht bijna uit hem geperst worden toen hij dacht aan wat hij in Engeland was kwijtgeraakt. Op sommige momenten dacht hij dat hij zijn hele leven eeuwig om zijn verlies zou rouwen. Hij kon zich niet voorstellen weer van iemand te houden, zijn leven met iemand te delen. En het bleef onmogelijk niet te wensen dat ze een keer genoeg van Simon zou krijgen. Hij wist dat hij haar direct weer terug zou nemen.

Maar dat alles sloeg nergens op toen hij weer langzaam naar boven liep en eerst aan Carole dacht en daarna aan Sarah en François. Wat hadden die een geluk gehad, wat een zegen dat hun paden zich hadden gekruist. Of misschien waren het wel heel bijzondere mensen geweest en hadden ze allebei die zegen verdiend. Die nacht in bed bleef hij aan hen denken, en wenste dat hij een geluid zou horen of kon geloven dat ze nog steeds dicht bij hem was. Maar er kwam geen geluid, geen bries, geen gevoel van geesten in zijn kamer. Misschien was het voldoende om haar woorden te hebben... om alleen maar haar dagboeken gevonden te hebben.

Hij soesde weg in slaap en droomde weer over hen. Ze lachten en zaten elkaar na in het bos... Hij bleef de hele nacht vreemde geluiden horen en meende dat het een waterval was... hij had hem gevonden... de plek waar ze was geweest op de dag dat ze verdwaalde... En toen hij de volgende ochtend wakker werd, besefte hij dat het regende. Hij dacht eraan op te staan en aan de dingen die hij die dag zou kunnen doen, maar hij besefte dat hij het niet wilde. Hij maakte een kop koffie en ging terug naar bed met haar dagboeken.

Hij maakte zich lichtelijk zorgen over zichzelf. Het lezen in Sarahs dagboeken begon een obsessie te worden. Maar hij kon nu niet ophouden. Hij moest alles weten wat er was gebeurd. Hij sloeg haar dagboek open op de plaats die hij de vorige avond had gemarkeerd en dook er weer in zonder ook maar een ogenblik te pauzeren.

De reis terug naar Boston verliep voor Sarah zonder bijzonderheden. Als om haar te straffen voor de ongerustheid die ze hun had bezorgd, had kolonel Stockbridge de nog immer dwepende luitenant Parker met haar meegestuurd. Maar zijn gedrag was onberispelijk en ze was heel wat toleranter jegens hem dan ze was geweest. Voor ze uit het garnizoen vertrok, had ze een lang gesprek gehad met de kolonel en hoewel hij het niet goedkeurde, had ze van hem precies dat gekregen wat ze wilde hebben. Opgewekt keerde ze terug in het pension Ingersoll en na een aantal dagen kwam ze erachter dat iemand, die net was aangekomen, geruchten over haar verspreidde. Die varieerden van iets vaags tot iets absurds, en één gerucht had haar direct gelieerd met koning George III van Engeland. Maar het was duidelijk dat er iemand in de stad was gekomen die wist dat zij getrouwd was met de graaf van Balfour. In sommige geruchten was hij dood, in andere leefde hij nog. Sommige bevatten een verschrikkelijke tragedie waarin hij was vermoord door struikrovers, andere verhaalden dat hij krankzinnig was en had geprobeerd haar te vermoorden waardoor ze was gevlucht. De meeste verhalen waren heel romantisch en de stad leek ervan te gonzen. Het maakte haar alleen nog maar begeerlijker dan ze al was. Ze bevestigde niets, ze bleef zichzelf voorstellen als mevrouw Ferguson en liet de rest aan hun verbeelding over. Maar een ding wist ze wel: als het nieuws, met wie ze getrouwd was, bekend werd, was het slechts een kwestie van tijd voor Edward erachter kwam dat ze in Boston zat. En dat besef maakte haar alleen nog maar doelgerichter op haar plan. De kolonel had haar bij een paar goede mannen geïntroduceerd en die hadden beloofd in de lente met hun werk te beginnen. Voordat ze uit Deerfield vertrok, was ze met een aantal mannen erop uitgereden en ze had de open plek heel snel gevonden. Deze keer was de rit terug veel korter geweest en heel wat minder opwindend. Ze had François de Pellerin nog steeds geen vergiffenis geschonken voor zijn bedrog.

De mannen in Shelburne die ze onder contract had genomen, zeiden dat ze haar huis aan het eind van de lente zou krijgen, vooral omdat wat ze wilde zo simpel was. Ze wilde een lange, kale blokhut met een grote kamer, een klein eetgedeelte, een slaapkamer en een keuken. Ze had schuren en bijgebouwen nodig, maar die konden later komen, en een hut voor de twee of drie mannen die ze nodig had om haar te helpen. Niets meer. En de mannen die ze had aangenomen, zeiden dat ze het in een heel korte tijd voor haar gebouwd zouden hebben. Misschien in juni, mogelijk zelfs nog eerder. Alles zou ter plekke worden gemaakt. Ze zouden alle gereedschap gebruiken dat ze voorhanden hadden, alleen de ramen moesten in Boston worden gemaakt en naar Shelburne worden gestuurd per ossenwagen. Er stonden wel een paar mooie huizen bij haar in de buurt, maar die waren voor wat zij wilde al te mooi. Sarah wilde alleen maar een heel eenvoudig huis. Ze had geen behoefte aan of verlangen naar allerlei luxe.

Ze kon die lente alleen maar aan het huis denken dat ze in Shelburne liet bouwen. Ze had de winter rustig in Boston doorgebracht, met lezen, haar dagboek bijhouden, zich laten uitnodigen door vrienden. Ze hoorde dat Rebecca een dochtertje had gekregen en breide een mutsje en een truitje voor haar. In mei kon ze er ten slotte niet meer tegen. Ze ondernam weer de lange reis naar Deerfield en reed zo vaak ze kon naar Shelburne om te kijken hoe het met de bouw van haar huis stond. Stam voor 'stam, stukje voor stukje, beetje bij beetje werd alles magisch in elkaar gepast. En ze hielden zich aan hun woord. Eén juni kon ze erin. Ze haatte het weer terug te gaan naar Boston om haar bezittingen te halen, maar daar zaten spullen bij die ze nodig had. Het kostte haar twee weken om die te vinden en half juni vertrok ze weer, in een rijtuig, met een wagen waarin haar spullen hoog opgestapeld lagen en met twee gidsen en een koetsier. Er vonden geen incidenten plaats. Ze kwam veilig aan, eerst in Deerfield en ten slotte in Shelburne. Terwijl ze haar spullen uitpakte, raakte ze overweldigd door de schoonheid van de omgeving in de zomer. De open plek waar ze woonde was weelderig en groen. De bomen staken hoog boven haar uit en gaven schaduw aan het huis dat precies zoals ze had aangegeven voor haar was gebouwd. Ze had een stuk of zes paarden, een paar schapen, een geit, twee koeien. En ze had twee jongens aangenomen om haar te helpen.

Voorlopig hadden ze nog maar weinig geplant. Ze had tijd nodig om het land te bestuderen, erover te leren, hoewel zij wel maïs hadden geplant. Dat was makkelijk. Een van de jongens die voor haar werkte, had met een paar naburige Irokezen gesproken over wat ze moesten planten omdat die zoveel verstand hadden van alles wat er in de streek groeide.

In juli was de kolonel haar een keer op komen zoeken. Ze had eigenhandig een gezonde maaltijd voor hem bereid. Ze kookte elke avond voor haar twee werknemers en behandelde die als haar kinderen. De kolonel was niet alleen geraakt door de simpele schoonheid van haar huis en die paar mooie dingen die ze had besloten mee te nemen, maar hij merkte dat hij niet begreep waarom zij een leven in Engeland, dat geprivilegieerd en adellijk was geweest, had opgegeven. Het zou bijna onmogelijk zijn geweest dat aan hem uit te leggen. De verschrikkingen van haar leven met Edward bezorgden haar nog steeds nachtmerries. Elk moment, elk uur, elke dag was ze dankbaar voor haar vrijheid. Bijna dagelijks, als ze tijd had, liep zij naar de waterval van Shelburne, en naarmate de zomer voortschreed, werd ze er steeds verliefder op. Soms zat ze uren op de rotsen te tekenen, te schrijven, te denken, met haar voeten in het ijskoude water. Ze vond het heerlijk om van rots naar rots te springen en te proberen zich een voorstelling te maken hoe die enorme gaten in de rotsen waren gekomen. Ze wist dat de indianen daar prachtige verhalen over hadden en ze kon zich voorstellen dat hemelse wezens ze als speelgoed gebruikten door ze door de hemel te laten stuiteren. Misschien dat het eens, lang geleden, kometen waren geweest. In de tijd die ze bij de waterval doorbracht, vond ze een vrede die ze nooit eerder had gekend en ze voelde hoe de oude wonden eindelijk begonnen te genezen. Zo lang had het geduurd. Ze zag er gezonder en vrijer uit dan ooit. Ze had eindelijk alle demonen en zorgen ver achter zich gelaten. Haar leven in Engeland leek voor haar nu een droom.

Op een middag liep ze van de waterval naar huis, in zichzelf zingend in de zon van eind juli, toen ze een geluid in de buurt hoorde. Daar zag ze hem. Zou ze zijn achtergrond niet al hebben gekend, dan zou ze zich weer doodgeschrokken zijn, zo woest zag hij eruit. Met blote borst en in een leren broek zat hij vanaf zijn ongezadelde paard naar haar te kijken. Het was de Fransman. Ze keek naar hem op en geen van beiden zei iets. Ze stelde zich voor dat hij op weg was naar het garnizoen. Hij was er al geweest en de kolonel en hij hadden over haar gesproken.

De kolonel vond haar nog steeds opmerkelijk en zijn vrouw treurde nog steeds over het feit dat het haar niet was gelukt haar over te halen in Boston te blijven.

'Maar ze lijkt hier in de wildernis te willen wonen. Vraag me niet waarom een meisje als zij dat wil. Als je het goed bekijkt, hoort ze weer in Engeland te zitten. Ze hoort hier niet.' François was het helemaal met hem eens, hoewel om andere redenen. Volgens hem was het leven dat ze voor zichzelf had uitgekozen gevaarlijk. Toch had haar onverzettelijke moed een halfjaar eerder een onuitwisbare indruk op hem achtergelaten. Sinds die tijd had hij vaker aan haar gedacht. En toen hij vanuit Deerfield naar het noorden reed om de Irokezen te bezoeken, besloot hij bijna impulsief langs te gaan om haar een bezoek te brengen. Een van de jongens die voor haar werkte had François verteld waar ze was. De jongen was in het begin heel erg bang voor hem geweest en dacht dat hij misschien een Mohawk was. Maar François had uiterst vriendelijk tegen de jongen gedaan en had er nauwgezet voor gezorgd hem niet bang te maken. Hij zei dat mevrouw Ferguson en hij oude vrienden waren, hoewel dat niet bepaald het geval was en zij verbaasd zou zijn geweest als ze het had gehoord. Toen ze hem naar haar zag kijken, leek ze zeker niet blij hem te zien.

'Goedendag,' zei hij ten slotte en steeg af. Hij was zich bewust van zijn half ontklede indiaanse staat en vroeg zich af of zij het hinderlijk zou vinden. Maar ze scheen het niet eens te merken. Waar ze wel bezwaar tegen had, was dat hij haar bespioneerde. Ze had hem daar op zijn paard naar haar zien kijken terwijl zij over het pad naar huis liep. Onwillekeurig vroeg ze zich af waarom hij was gekomen. 'Ik moet de groeten doen van de kolonel,' zei hij terwijl hij naast haar kwam lopen en zij naar hem keek, nog steeds verrast hem te zien.

'Waarom ben je gekomen?' vroeg ze hem onomwonden, nog boos over de schrik die hij haar de vorige winter in het bos had aangejaagd. Ze had gedacht dat ze elkaar nooit meer zouden ontmoeten en was verrast hem te zien.

Hij keek haar lange tijd aan en boog vervolgens zijn hoofd terwijl zijn paard achter hen aan liep. Hij had hier lang over nagedacht en had spijt dat hij niet eerder was gekomen. Hij had van een paar Seneca vrienden gehoord dat zij in de buurt van Shelburne woonde, op een open plek in het bos. In dat deel van de wereld bestonden maar weinig geheimen. De wereld van de indianen zat vol geruchten.

'Ik kwam mijn verontschuldigingen aanbieden,' zei hij, recht voor zich uitkijkend. Ten slotte keek hij haar aan. Ze leek verrast terwijl ze naast hem voortstapte. Ze droeg een effen blauw-katoenen jurk met een wit hemd en een schort, zo ongeveer de kleren die de bedienden op de boerderij van haar vader hadden gedragen in Engeland toen ze nog klein was. Ze leidde nu een eenvoudig leven, niet veel anders dan dat van de bedienden van haar vader. Maar François zag haar heel anders. Ze leek een geest uit een andere wereld, het soort vrouw dat hij nooit had ontmoet, maar waar hij alleen van droomde. 'Ik weet dat ik je de afgelopen winter heel erg heb laten schrikken. Ik had dat niet moeten doen, maar ik vond het verkeerd dat jij hier was. Dit is geen plek voor de meeste vrouwen. Het leven is hard, de winters zijn lang... er zijn veel gevaren.' Ze hoorde weer zijn accent en onwillekeurig merkte ze dat ze het leuk vond. Het was vooral Frans met toch een vleugje indiaans omdat hij al zoveel jaar voornamelijk hun talen sprak. Hij had als kind Engels geleerd en sprak het goed en hij was niet meer zo vaak in de gelegenheid Frans te spreken. 'De begraafplaatsen liggen vol met mensen die hier niet hadden moeten komen. Maar,' beaamde hij met een trage glimlach die zijn gezicht oplichtte op een manier die ze niet eerder had gezien, het leek op het zonlicht dat over de bergen viel, 'misschien, moedige vriendin, is het wel de bedoeling dat je hier bent.' Hij was anders over haar gaan denken sinds die nacht in het bos en maandenlang wenste hij dat hij het haar had verteld. Hij was blij dat hij in de gelegenheid was het nu te doen, en nog gelukkiger dat ze ook nog bereid was te luisteren. Ze was die nacht zo kwaad op hem geweest dat hij had gevreesd dat ze hem nooit meer in de buurt zou laten komen. 'Er bestaat een indiaanse legende over een vrouw die haar leven bood in ruil voor dat van haar zoon... Ze stierf omwille van hem... en leefde eeuwig voort tussen de sterren, een baken voor alle krijgers om hun weg in het duister te vinden.' Hij keek op naar de hemel alsof er sterren te zien waren, hoewel het nog midden op de dag was. Toen glimlachte hij weer tegen haar. 'De indianen geloven dat als we sterven onze zielen omhooggaan naar de hemel om daar eeuwig voort te leven. Ik vind dat soms troostgevend als ik denk aan de mensen die ik heb gekend en die zijn heengegaan.' Ze wilde hem niet vragen wie dat waren, maar door wat hij net had gezegd, moest ze aan haar baby's denken.

'Ik vind dat ook mooi,' zei ze zacht terwijl ze hem een verlegen blik toewierp. Misschien was hij wel niet zo kwaadaardig als ze ooit van hem had gedacht, hoewel ze hem nog steeds niet helemaal vertrouwde.

'Volgens de kolonel hebben we een paar dingen gemeen,' zei hij terwijl hij langzaam naast haar voortliep. 'We hebben allebei een leven in Europa achtergelaten.' Zoiets was wel duidelijk door hun beider accent en ze vroeg zich plotseling af of de kolonel hem nog iets meer had verteld, hoewel ze zich niet kon voorstellen dat hij meer wist dan de geruchten die ze zelf in Boston had gehoord. 'Er zal heel wat voor nodig zijn geweest om je hier in je eentje naartoe te brengen... Je bent nog jong. Je zult een hoge prijs betaald hebben voor het opgeven van je leven daar.' Hij probeerde nog steeds te begrijpen waarom ze was gekomen. Ondanks wat de kolonel hem een halfjaar eerder had verteld, had hij het gevoel dat er meer voor nodig moest zijn geweest dan een 'nogal onplezierige' echtgenoot om haar helemaal naar Deerfield te jagen. Hij vroeg zich af of ze gelukkig was met haar teruggetrokken, eenvoudige leventje, ergens weggestopt in de buurt van Shelburne. Maar hij wist wel door gewoon naar haar te kijken dat ze zich hier zeker op haar gemak voelde.

Hij liep helemaal met haar mee terug tot haar blokhut en leek daarna onwillig om te vertrekken en verder te rijden. Ze aarzelde terwijl ze hem aankeek. Ondanks wat hij had gezegd, leken ze heel weinig dingen gemeen te hebben. Hij leefde onder de indianen en zij leefde hier alleen. Maar in sommige opzichten had hij een interessante vriend kunnen zijn. Ze was geïntrigeerd geraakt door de indiaanse legenden en hun traditionele kennis die ze tot dusver had gehoord en ze verlangde ernaar nog meer over hen aan de weet te komen.

Toen ze terug waren, bleef hij naar haar staan kijken en zij glimlachte tegen hem terwijl ze eraan terugdacht hoe woest hij ooit op haar was overgekomen. Maar nu, in zijn leren broek en zijn mocassins, met zijn haar los in de wind, leek hij exotisch maar ongevaarlijk.

'Wil je niet blijven eten? Het is niets bijzonders. Gewoon stoofpot. De jongens en ik eten heel simpele kost.' Ze had de hele middag al een stoofpot opstaan. Zowel Patrick als John, haar knechten, waren van Ierse afkomst en kwamen uit Boston. Het enige waar ze om gaven, was dat er een heleboel te eten was. Zij gaf hun goed onderdak en goed te eten en ze was blij met hun hulp. Beide jongens waren vijftien en waren goede vrienden. Toen François haar aankeek, knikte hij.

'Als dit een indiaanse familie was, werd van mij verwacht een cadeau mee te brengen. Ik ben met lege handen gekomen,' zei hij, weer verontschuldigend. Maar hij was niets anders van plan geweest dan even bij haar langs te gaan, de groeten van de kolonel over te brengen en vervolgens verder te rijden. Iets aan haar, haar zachte stem, haar vriendelijke houding, de intelligente dingen die ze zei, maakte dat hij wilde blijven.

Hij droeg een leren hemd toen hij die avond de blokhut binnenkwam. Hij had zijn paard te eten en te drinken gegeven en zijn gezicht en handen gewassen. Zijn haar was naar achteren gebonden met een leren riempje, een veer en een kleine band van heldergroene kralen en hij droeg een halsband van berenklauwen. Ze zaten samen aan tafel, alsof ze in Boston waren en elkaar al hun hele leven kenden. De jongens hadden eerder gegeten en ze had de tafel voor twee gedekt met een kanten tafelkleed en ze gebruikte het porselein dat ze van een vrouw in Deerfield had gekocht. Het kwam uit Gloucester en was jaren geleden uit Engeland hiernaartoe gebracht. De kaarsen in de tinnen kandelaars flakkerden aangenaam op hun gezichten en wierpen schaduwen op de muren terwijl zij met elkaar spraken.

Ze spraken over de indiaanse oorlogen van jaren geleden en hij legde haar dingen uit over een paar stammen, voornamelijk van de Irokezen, maar hij vertelde haar ook over de Algonkwin en de stammen uit de buurt. Hij vertelde haar hoe anders het allemaal was toen hij hier net kwam, dat er veel meer indianen waren geweest voordat de regering hen had gedwongen naar het noorden en westen te gaan. Veel van hen zaten in Canada en velen waren gestorven tijdens de lange marsen naar het noorden. Het werd daardoor makkelijker te begrijpen waarom de stammen in het westen zo woest voor hun land tegen het leger en de kolonisten vochten. In sommige opzichten sympathiseerde hij met hen, hoewel hij het haatte wat ze de kolonisten aandeden. Hij zou graag hebben gezien dat er een soort van vredesverdrag zou worden getekend, waardoor de zaken wat konden kalmeren. Maar tot dusver hadden ze niets bereikt.

'Niemand wint met deze oorlogen. Het is geen antwoord op het probleem. Iedereen loopt er schade door op... en de indianen verliezen het uiteindelijk altijd.' Het maakte hem treurig. Hij had een enorm respect voor de indianen en Sarah vond het heerlijk over hen te horen. Ze vond het nog heerlijker naar hem te kijken terwijl hij zijn vele verhalen vertelde. Hij was een man van vele levens, vele interesses, vele hartstochten. Hij had zoveel van zichzelf aan de Nieuwe Wereld gegeven en ze wist dat hij al lang geleden het respect van zowel de kolonisten als de indianen had verkregen. En terwijl ze zo zaten te praten, stonden zijn ogen vol vragen over haar.

'Sarah, wat is de echte reden dat je hiernaartoe bent gekomen?' vroeg hij uiteindelijk. Zodra ze aan tafel waren gaan zitten, had ze hem toestemming gegeven haar met haar voornaam aan te spreken.

'Ik zou dood zijn gegaan als ik daar was gebleven,' zei ze treurig. 'Ik was een gevangene in mijn eigen huis... of in zijn huis eigenlijk... van mijn echtgenoot. Op mijn zestiende werd ik geruild tegen een aanzienlijk stuk land. Eerder een soort van overeenkomst.' Ze glimlachte en haar ogen werden daarna weer treurig. 'Hij behandelde me vreselijk in die acht jaar daarna. Op een dag kreeg hij een ongeluk en het leek alsof hij misschien zou overlijden. Voor het eerst in al die tijd dacht ik eraan hoe het zou zijn om weer vrij te zijn, en niet te worden geslagen... geen pijn te ondergaan... Toen werd hij beter en alles werd gewoon weer hetzelfde als het altijd was geweest. Ik vluchtte naar Falmouth, kocht een overtocht op een kleine brigantijn die de reis ging maken en kwam naar Boston. Ik moest drie weken wachten voordat het schip uitzeilde toen ik eenmaal de overtocht had geboekt en elke dag leek wel een jaar.' Ze glimlachte toen ze eraan terugdacht en keek vervolgens weer bedenkelijk. 'Hij sloeg me weer... vreselijk... en... deed vreselijke dingen met me net voordat ik wegging. Toen wist ik dat ik, ook al zou ik sterven op zee, weg moest gaan. Ik kon geen uur meer blijven. En echt, volgens mij zou hij me, als ik was gebleven, hebben vermoord.' Als hij haar niet doodgeslagen zou hebben of haar geestkracht zou hebben gebroken, dan zou ze bijna zeker in het kraambed zijn gestorven bij hun volgende kind. Maar dat zei ze allemaal niet tegen François. In plaats daarvan vroeg ze hem waarom hij nooit naar Frankrijk was teruggegaan. Ze was ook nieuwsgierig naar hem en dankbaar voor het gezelschap dat hij haar gaf. Ze las zoveel en bracht zoveel tijd alleen door dat het een genoegen was een ander intelligent mens te hebben om mee te praten. De jongens die voor haar werkten waren lief, maar ze waren eenvoudig en niet ontwikkeld, en praten met hen was als praten met kinderen. Maar met François was het anders. Hij was werelds en verstandig en werkelijk sprankelend.

'Ik ben hier gebleven omdat ik van dit land houd... en ik ben hier nuttig,' zei hij rustig terwijl zij luisterde. 'Het zou helemaal geen zin hebben gehad als ik was teruggegaan naar Frankrijk. En met die revolutie daar zou ik nu dood zijn geweest als ik was teruggegaan naar Parijs. Mijn leven ligt hier,' zei hij eenvoudig.

'Dat doet het al heel lang.' Het was duidelijk dat hij niet over zichzelf wilde praten. Maar ze knikte. Het was niet zo moeilijk te begrijpen waarom hij was gebleven. Ze kon zich niet voorstellen weer in Engeland te zijn. Het maakte deel uit van een ander leven. 'En jij, vriendin?' vroeg hij. Het was niet zo moeilijk om te vergeten hoe ze elkaar hadden ontmoet, terwijl ze hier aan tafel zaten en de maaltijd aten die zij had klaargemaakt. 'Wat ga je nu doen? Je kunt niet je hele leven alleen blijven wonen in deze buitenpost van jou. Het is een raar leven voor een jong meisje.' Hij was veertien jaar ouder dan zij, maar ze lachte om wat hij net over haar had gezegd.

'Ik ben vijfentwintig. Je kunt me nauwelijks meer jong noemen. En ja, ik kan hier altijd alleen blijven wonen, en dat is precies wat ik van plan ben. Ik wil het volgende jaar verder bouwen aan het huis. Er zijn nog altijd een paar dingen die we voor de winter moeten doen. Ik ga hier een goed leven tegemoet.' Ze klonk beslist, maar hij keek bedenkelijk terwijl hij naar haar luisterde. 'Als er nu eens een oorlogszuchtige bende indianen komt? Wat doe je dan? Jouw leven ruilen voor dat van de twee jongens buiten, zoals je vorig jaar deed?' Hij was er nog steeds van onder de indruk en zou nooit de blik in haar ogen vergeten toen ze haar leven bood voor dat van de jonge soldaat.

'We vormen geen bedreiging voor hen. Je zei zelf dat de indianen hier vredelievend zijn. Ik wens hen geen narigheid toe. Dat weten ze.'

'De Nonotucks en Wampanoags misschien, maar als de Shawnees uit het westen komen, of de Huron uit het noorden, of zelfs de Mohawk, wat doe je dan, Sarah?'

'Bidden, of me bij mijn Schepper voegen,' zei ze met een glimlach. Ze wilde zich daar geen zorgen om maken. Ze voelde zich veilig waar ze zat en de andere kolonisten zeiden dat er zelden problemen waren. Ze hadden al beloofd haar bericht te sturen als er indianenbendes in de omgeving werden gezien.

'Kun je schieten?' vroeg hij, nog steeds ongerust. Ze lachte om zijn belangstelling. Voor haar zag hij er niet langer woest uit. Hij was nu een vriend van haar.

'Als jong meisje ging ik jagen met mijn vader, maar ik heb dat al jaren niet meer gedaan.' Hij knikte. Hij wist wat hij haar moest leren. Er waren ook nog dingen over de indianen waarvan ze volgens hem moest weten. Hij zou het bericht verspreiden onder zijn vrienden in de naburige stammen dat hier een vrouw zat, ongewapend en alleen, en dat ze onder zijn bescherming viel. Het bericht zou snel en wijd onder hen bekend worden. Ze zouden nieuwsgierig naar haar zijn, sommigen zouden komen kijken of haar vanuit de verte gadeslaan. Ze konden zelfs op bezoek komen of handel met haar drijven. Maar zodra ze eenmaal wisten dat ze met hem te maken had, zouden ze haar niets doen. Hij was Witte Beer van de Irokezen. Hij had met hen in de zweethutten gezeten en na hun oorlogen met hen gedanst. Hij had meegedaan in hun ceremonies. En Roodjas van de Irokezen had hem al zoveel jaren geleden als zijn zoon geaccepteerd. Toen zijn vrouw en kind waren gestorven, vermoord door de Huron, werden ze begraven bij haar voorvaderen en onder de goden opgenomen terwijl François om hen rouwde. Sarah keek naar hem toen ze klaar waren met eten. Nadat ze de tafel had afgeruimd, liepen ze weer naar buiten. De avond was warm en François voelde zich vreemd zo naast haar. Het was lang geleden dat hij op deze manier bij een blanke vrouw op bezoek was gegaan. Sinds Schreeuwende Mus was er geen vrouw van belang meer in zijn leven geweest. Nu hij naar Sarah keek die naast hem stond voelde hij zich bezorgd om haar. Ze was zo onschuldig in haar dappere nieuwe wereld. Hij zou graag over haar gewaakt hebben, om haar veel dingen te leren, om samen met haar in de lange kano's te varen, om haar mee te nemen langs de andere rivieren, om vele dagen met haar uit rijden te gaan, maar op geen enkele manier kon hij haar uitleggen wat hij voelde of wat zijn zorgen om haar waren. Ze was een onschuldige vrouw in een potentieel ingewikkelde wereld, en hij wist dat ze geen van de gevaren ervan begreep.

Hij sliep die nacht buiten bij de paarden, onder de sterren. En hij bleef lang aan haar liggen denken. Ze was van ver hiernaartoe gekomen, net zoals hij al die jaren geleden. Maar het was zoveel moeilijker voor haar en zij was zoveel dapperder. Ze leek dit allemaal niet te beseffen toen zij de volgende dag uit haar keuken kwam. Hij rook dat er in de keuken spek werd uitgebakken. Ze had maïsbrood voor hem gebakken en er was dampende, hete koffie. Het was lang geleden dat hij zo'n ontbijt had gehad, klaargemaakt door een vrouw.

'Je maakt me nog lui,' zei hij glimlachend. Na het ontbijt nam hij haar mee met zijn musket en zijn geweren. Hij was verrast te merken dat ze goed kon schieten. Ze lachten allebei van de pret toen zij in snelle opeenvolging een aantal vogels uit de lucht schoot en hij zei tegen haar dat hij een musket bij haar achter zou laten, met munitie, en hij zei dat ze geweren moest kopen voor de jongens die ze in dienst had zodat die haar konden beschermen.

'Ik denk niet dat we die nodig zullen hebben,' zei ze kordaat en ze vroeg hem of hij, voor hij vertrok, met haar mee zou willen lopen naar de waterval.

Ze liepen lange tijd zwijgend naast elkaar voort, allebei verloren in eigen gedachten, en toen ze daar aankwamen, bleven ze allebei stil naar het spectaculair neerkletterende water staan kijken. Ze had altijd het gevoel dat haar ziel genas als ze die zag en naar de geluiden luisterde. Iets aan het neerstromende water raakte haar altijd diep. Hij glimlachte toen hij weer naar haar keek, maar hij leek nu afweziger en ze wist niet wat hij dacht. Net als met zijn indiaanse vrienden was het vaak moeilijk te zeggen wat hem bezighield. Hij had veel van hun gewoontes overgenomen.

'Stuur een bericht naar het garnizoen als je me ooit nodig hebt, Sarah. Zij zullen weten waar ik zit of ze kunnen een indiaanse gids erop uitsturen om mij te zoeken.' Het was een aanbod dat hij niemand deed, maar in haar geval meende hij het. Ze bedankte hem en schudde haar hoofd.

'Er gebeurt niets,' zei ze ferm en geloofde dat ook.

'En als het wel zo is?'

'Jouw vrienden zullen het je vertellen.' Ze glimlachte. 'Er schijnen in dit deel van de wereld nog een paar geheimen tussen de soldaten en de indianen te bestaan.' Daar zat meer waarheid in dan ze wist en hij lachte om wat ze zei. In overweging genomen hoe ver iedereen bij elkaar uit de buurt woonde, leek toch iedereen te weten wat de anderen aan het doen waren. In sommige opzichten was het niet anders dan in Boston, hoewel het langer duurde voor het nieuws de ronde had gedaan.

'Ik kom de volgende maand weer deze kant op,' zei hij zonder op een uitnodiging te wachten, 'om te kijken hoe het met je gaat en of je hulp nodig hebt met het huis.'

'Waar zit je al die tijd?' Zijn leven intrigeerde haar. Ze kon zich makkelijk voorstellen dat hij in de langhutten van de Irokezen woonde temidden van zijn vrienden, of met hen in hun kano's over lange afstanden meereisde op de rivieren.

'Ik zit in het noorden,' zei hij alleen maar. Toen zei hij iets heel vreemds tegen haar in antwoord op iets dat ze de avond ervoor had gezegd. 'Je blijft hier niet je hele leven alleen, Sarah.' Het was iets dat hij zowel geloofde als voelde. Maar ze verraste hem met haar antwoord en de rustige blik in haar ogen die dat bevestigde.

'Ik ben niet bang om alleen te zijn, François,' zei ze duidelijk en ze meende het. Ze had dat feit in haar leven lang geleden geaccepteerd. Liever dat dan vastgeketend te zitten aan een man als Edward of iemand anders zoals hij. Zelfs de indianen gaven hun vrouwen het recht een dappere te verlaten die hen mishandelde. Haar zogenaamde beschaafde wereld deed zelfs dat niet. 'Ik ben hier niet bang,' zei ze met een gemakkelijke glimlach, terwijl ze balanceerde op haar geliefde rotsblokken en hij naar haar keek. Soms leek ze bijna een kind. Hoe oud ze ook dacht te zijn, voor hem was ze nauwelijks meer dan een meisje en zo zag ze er ook uit. Haar ogen stonden nog altijd jong en vol vertrouwen als ze hem aankeek.

'Waar ben je dan wel bang voor?' vroeg hij, gefascineerd door haar, terwijl ze ging zitten op een gladde, warme rots die de hele ochtend al door de zon was verwarmd.

'Ik was bang voor jou.' Ze lachte. 'Doodsbang eigenlijk... dat was gemeen van je.' Ze gaf hem nu een standje en voelde zich voldoende op haar gemak om hem te vertellen hoe wanhopig bang ze toen was geweest. 'Ik dacht echt dat je me zou doden.'

'Ik was zo boos op je, ik wilde je door elkaar schudden,' bekende hij, nu beschaamd door de schrik die hij haar had aangejaagd. 'Ik kon alleen maar denken wat een bende Mohawks gedaan zou hebben en ik wilde je zo bang maken dat je het hele eind terugging naar Boston, alleen maar om je te redden. Maar ik begrijp nu dat je veel te koppig bent om je te laten beïnvloeden door de zinnige argumenten van een eerlijk man.'

'Zinnig! Éérlijk!' Ze jende hem. 'Hoe eerlijk was je toen je je voordeed als een indiaanse krijger en me de doodsschrik bezorgde? Dat is nauwelijks een "zinnig argument" als je het mij vraagt, wel?' Ze lachte om hem en toen hij naast haar ging zitten en zijn blote voeten naast die van haar in het water liet plassen, waren hun armen pijnlijk dicht bij elkaar, maar raakten elkaar net niet. Het zou geen enkele moeite zijn geweest een arm om haar heen te leggen, haar tegen zich aan te trekken en haar vast te houden. Maar zelfs al kende hij haar maar zo weinig, hij voelde wel de hoge muur die ze om zich heen had en hij durfde die niet te naderen. 'Ik pak je hiervoor nog een keer terug,' zei ze kalm. 'Ik zet een verschrikkelijk masker op en kom bij je spoken in je hut.'

'Ik denk dat ik dat wel leuk zou vinden,' zei hij. Hij leunde tegen een rots en keek haar aan. Ze koesterden zich in de warme zon.

'Nou, dan moet ik iets ergers bedenken wat ik je kan aandoen.' Maar om eerlijk te zijn zou ze dat niet kunnen. Nadat hij zijn vrouw en een kind was kwijtgeraakt, was het ergste al gebeurd. Het maakte hem niets uit dat zijn huwelijk niet erkend zou worden door de rechtbank, door zijn geboorteland Frankrijk, of zelfs door de kolonisten. Voor hem was de Irokese band die hen met elkaar had verbonden heilig genoeg om een leven lang te duren.

'Je had geen kinderen in Engeland, hè?' vroeg hij achteloos, bijna zeker dat het niet zo was en met de gedachte dat het onderwerp veilig was. Maar hij had het verkeerd. Hij zag meteen in haar ogen de enorme pijn die hij had veroorzaakt en terwijl hij naar haar keek, wenste hij dat hij zijn tong kon afbijten. 'Het spijt me, Sarah... ik bedoelde niet... ik dacht...'

'Het geeft niet,' zei ze zacht, terwijl ze hem aankeek, met werelden van wijsheid en verdriet in haar ogen. 'Mijn kinderen zijn allemaal doodgeboren of bij de geboorte overleden. Misschien haatte mijn man me daarom zo erg. Het lukte me niet hem een erfgenaam te bezorgen. Hij heeft in heel Engeland veel onechte kinderen, geloof ik, maar ik heb hem nooit een wettige zoon geschonken. Van de zes die doodgingen,' haar stem klonk gekweld terwijl ze uitkeek over het water, 'waren er drie zoons.'

'Het spijt me heel erg,' zei hij zacht, nauwelijks in staat zich de smart voor te stellen waar zij doorheen moest zijn gegaan.

'Mij ook.' Ze glimlachte triest. 'Hij was meedogenloos. Hij wilde tot elke prijs een erfgenaam en ik denk dat hij me verrot geslagen zou hebben tot ik er een had geproduceerd. Hij maakte me keer op keer zwanger en zelfs dan sloeg hij me nog. Niet erg genoeg om het kind iets te doen, maar gewoon genoeg om mij eraan te herinneren dat ik niets anders was dan het vuil onder zijn voeten. Vroeger dacht ik dat hij soms hartstikke gek was, en dan dacht ik dat ik het was... ik ging in die tijd naar de kerk om te bidden dat hij stierf...' François kromp ineen toen hij eraan dacht en toen, als om zijn verdriet met haar te delen, vertelde hij haar over Schreeuwende Mus en hun baby en hoeveel hij van hen had gehouden. Hij zei dat hij dacht dat hij doodging van verdriet toen hij hen vond na de indiaanse overval op hun dorp. Hij had gedacht dat hij nooit meer ergens om zou kunnen geven, maar nu was hij er niet meer zo zeker van, ofschoon Sarah heel anders was dan wie ook die hij had gekend. Maar hij was zelf verrast over hoeveel hij om Sarah gaf, hoewel hij maar zo weinig van haar wist. Dit zei hij niet allemaal tegen haar, maar ze hadden allebei hun eigen verdriet gekend, ze droegen allebei een zware last met zich mee. Voor hem was het al lang geleden, maar hij kon in Sarahs ogen zien dat haar wonden nog niet waren geheeld. Haar laatste kind was iets langer dan een jaar geleden gestorven, en de pijn was niet meer zo intens als toen. Ze had sinds ze hiernaartoe was gekomen zo'n gelukkig, rustig leventje.

Ze bleven een tijdje in de zon zitten, en dachten aan de geheimen die ze gedeeld hadden en de pijn die erdoor minder werd. En zij verwonderde zich erover dat de man die haar zes maanden geleden zoveel angst had aangejaagd net haar eerste echte vriend was geworden sinds ze hier was. Ze vond het bijna jammer dat hij wegging en toen ze aan het eind van de middag terugliepen naar haar huis, vroeg ze hem of hij weer bleef eten. Maar hij zei dat hij het beste kon vertrekken. Hij had nog een heel eind te gaan. Hij zei dat hij zijn mannen beloofd had hen verder naar het noorden te treffen. Maar de echte reden was dat hij zichzelf niet bij haar vertrouwde als hij te lang zo dicht bij haar in de buurt bleef. Hij wist uit hun gesprekken dat ze er nog niet klaar voor was iemand anders in haar leven toe te laten. Als hij bij haar in de buurt wilde zijn, kon hij alleen maar op haar vriendschap hopen.

Ze gaf hem voorraden maïsbrood en ham en spek mee toen hij vertrok en hij herinnerde haar eraan geweren en munitie te kopen. Ze had zijn musket al en hij wuifde toen hij wegreed, weer met ontblote borst en zijn haar fladderend in de wind. Het enige dat hem onderscheidde van zijn aangenomen broeders was dat hij geen lendedoek wilde dragen, maar in plaats daarvan een leren broek en mocassins droeg, en hij liep net zo geruisloos als zij.

Ze bleef hem nakijken tot hij van de open plek was verdwenen en toen ze terug het huis in liep werd haar blik gevangen door iets glinsterends op de tafel waaraan ze de avond ervoor samen hadden gegeten. Toen ze ging kijken, zag ze het halssnoer met berenklauwen en het snoer groene kralen die hij de avond ervoor tijdens het eten had gedragen.

Toen Charlie het dagboek weer neerlegde, rinkelde de telefoon. Aan het licht zag hij dat het laat in de middag was. Hij voelde zich gedesoriënteerd. Hij kwam net terug uit een moment in de tijd dat tweehonderd jaar van hem verwijderd lag. Hij nam aan dat het waarschijnlijk Gladys was. Toen de telefoon werd aangesloten had hij Gladys en het kantoor in New York zijn telefoonnummer gegeven, en natuurlijk had hij Carole een fax gestuurd, die echt geen reden had om hem te bellen.

Maar toen hij opnam, schrok hij. Zij had hem niet meer gebeld sinds hij uit Londen vertrok. Zelf had hij haar ook al bijna twee weken niet meer gebeld. Het was Carole en onwillekeurig vroeg hij zich af of ze weer bij zinnen was gekomen. Misschien had Simon haar iets vreselijks aangedaan, of misschien miste ze hem uiteindelijk. Maar wat de reden voor haar telefoontje ook was, voor Charlie was het luisteren naar haar stem alleen al verrukkelijk.

'Hallo,' zei hij, nog steeds in bed waar hij al sinds die ochtend was. Hij had zojuist het dagboek neergelegd en kon nog steeds de groene kralen voor zijn geest halen die François op haar tafel had achtergelaten. 'Hoe is het met je?' Zijn stem en zijn glimlach waren warm terwijl hij daar aan Carole lag te denken.

'Je klinkt opgewekt. Gaat het wel goed?' Ze maakte zich zorgen om hem, meer dan hij ooit vermoedde.

'Prima,' zei hij. 'Ik lig in bed.' Hij lag met zijn hoofd op het kussen en klonk ontspannen. Onwillekeurig bedacht hij zich dat zij het huis prachtig zou vinden. Hij wilde haar erover vertellen. Dat wilde hij al sinds hij het voor het eerst had gezien. Maar eerst wilde hij weten waarom ze hem had gebeld.

'Werk je dan helemaal niet meer?' Ze klonk nerveus en ze begreep nog steeds niet echt wat er in New York was gebeurd. Ze vroeg zich nog steeds af of hij een soort van zenuwinzinking had gehad. Het was niets voor hem om gewoon uit een baan weg te lopen en een halfjaar vrij te nemen. Nu had hij het erover dat hij om vier uur 's middags in bed lag. Voor Carole klonk het vreselijk en hoogst verdacht.

'Ik was aan het lezen,' zei hij. Hij klonk gekwetst, maar vertelde haar niet wat hij aan het lezen was. 'Ik neem gewoon wat tijd voor mezelf, dat is alles. Dat heb ik in geen jaren gedaan.' Na alles wat ze hem in het afgelopen jaar had aangedaan, moest ze dat begrijpen. Maar in haar drukke juridische wereldje was dat niet iets dat normale, gezonde mensen deden. Je liet niet gewoon een belangrijke baan in de steek en bracht de daaropvolgende zes maanden lezend in bed door.

'Ik weet niet of ik wel begrijp wat er met jou aan de hand is, Charlie,' zei ze verdrietig. Hij lachte toen hij haar antwoord gaf. Hij was heel opgewekt nu ze hem belde.

'Ik ook niet. Dus wat is er aan de hand, waarom bel je me?' In Londen was het negen uur 's avonds. Het was niet zo moeilijk te bedenken dat ze net uit kantoor kwam, of dat dacht hij. Eigenlijk zat ze nog achter haar bureau. Maar ze had Simon gezegd dat ze hem zou bellen. Ze hadden een afspraak om tien uur in Annabel's en ze wist dat hij haar ernaar zou vragen. 'Gaat het goed met je?' Ze vond het vervelend te horen dat hij in zo'n goede bui was. Ze wilde die niet bederven, maar ze wilde wel dat hij het wist voor iemand anders het hem vertelde en voor hij het van een van hun oude vrienden hoorde. Geruchten gingen altijd heel snel in Londen.

'Prima. Charlie, ik kan het je het beste maar zo direct mogelijk vertellen... Simon en ik gaan trouwen. In juni, als de scheiding een feit is.' Er volgde een eindeloze stilte. Ze sloot haar ogen en beet op haar lip. Een eeuwigheid zei Charlie niets. Hij had het gevoel alsof hij net met een moker een enorme klap in zijn maag had gekregen. Tegenwoordig was dat een vertrouwd gevoel.

'Wat verwacht je dat ik zeg?' zei hij, plotseling misselijk. 'Dat ik je smeek het niet te doen? Belde je daarom? Je had me gewoon een brief kunnen sturen.'

'Zo ga ik niet met je om en ik wilde niet dat je het van iemand anders hoorde.' Ze huilde. Het bleek veel moeilijker het hem te vertellen dan ze had gedacht. En hoewel ze Charlie niet kon horen, huilde hij ook en wenste hij dat ze hem niet had gebeld.

'Wat maakt het uit van wie ik het hoor? En waarom trouw je verdomme met hem? Godsamme, hij is oud genoeg om je vader te zijn en straks dumpt hij je net zoals hij al zijn andere vrouwen heeft gedumpt,' zei Charlie die nu voor zijn leven vocht. Hij kon dit niet laten gebeuren. Hij had het gevoel alsof hij stuurloos van een heuvel afvloog en hij het niet kon verhelpen terwijl hij haar probeerde te waarschuwen voor Simon.

'Twee zijn er bij hem weggegaan,' corrigeerde Carole hem. Charlie liet een bitter geluid horen. 'Hij is alleen maar bij de derde weggegaan.'

'Mooie aanbeveling. Wat word jij dan? Nummer vier? Heel charmant. Wil je dat? Waarom heb je niet gewoon een verhouding met hem? Die had je al,' zei hij. Hij begon gemeen te worden.

'Wat dan nog?' Ze kaatste de bal terug. Door hem voelde ze zich vreselijk. Ze had hem niet hoeven bellen. Ze had het alleen maar gedaan om aardig te zijn. 'Wat verwacht je van me, Charlie? Dat ik terugkom en weer begin waar we waren gestopt? Hoe zou jij ooit weten dat ik terug ben? We waren er geen van tweeën ooit. We waren gewoon twee managers die een huis en een fax deelden. Jezus, dat was geen huwelijk. Weet je wel hoe eenzaam ik was?' Ze klonk gekweld. Hij voelde zich misselijk worden toen hij het hoorde. Hij had het nooit gemerkt.

'Waarom heb je het me niet gezegd? Waarom zei je niets, in plaats van erop uit te gaan en met iemand anders te neuken, godverdomme! Hoe moest ik weten wat er in je hoofd omging, als jij er nooit iets over zei?'

Ze snikte en langs zijn wangen liepen ook tranen. 'Ik weet niet of ik het zelf wel wist,' zei ze eerlijk, 'tot het voorbij was. Ik denk dat we het de hele tijd zo druk hadden met van elkaar weg te rennen dat ik na een tijdje niets meer voelde. Ik was gewoon een robot, een machine, een juriste... en soms, als we allebei tijd hadden, wat niet zo vaak gebeurde, was ik je vrouw.'

'En nu?' Hij was zichzelf niet alleen maar aan het kwellen, hij wilde het weten. Hij moest het weten, voor zichzelf. 'Ben je gelukkiger bij hem?'

'Ja, dat ben ik,' gaf ze toe. 'Het is anders. We eten elke avond samen. Hij belt me drie of vier keer per dag als we niet bij elkaar zijn. Hij wil weten wat ik doe. Ik weet niet wat het is, maar hij maakt meer tijd voor me. Hij zorgt ervoor dat ik meer tijd voor hem maak. Als hij weggaat, neemt hij me mee, of hij gaat met mij mee als hij kan. Of hij vliegt voor de nacht naar Parijs, Brussel of Rome of waar ik ook ben.' Hij was oneindig veel attenter.

'Dat is niet eerlijk,' zei Charlie ongelukkig. 'Jullie werken allebei voor hetzelfde bedrijf. Godsamme, ik was nooit zo dichtbij als Parijs, in ieder geval niet voortdurend. De helft van de tijd zat ik in Hongkong of Taipei.' Dat was waar. Maar er zat meer aan vast en dat wisten ze allebei. Ze hadden iets tussen hen dood laten gaan. Het was gewoon langzaam weggeglipt terwijl ze niet opletten.

'Het ging niet alleen om de reisjes, Charlie... dat weet je. Het ging om alles. We praatten niet meer met elkaar... we hadden nooit tijd om te vrijen... ik werkte altijd en jij had altijd een jetlag.' Er zat meer waarheid in dan hij bereid was toe te geven, en haar verwijzing naar hun ontbrekende sexleven maakte het alleen maar erger. Hij vond het gesprek niet leuk.

'Ik neem aan dat een man van eenenzestig elke avond met je vrijt? Wat heeft hij, een implantatie? Doe me een lol, Carole.'

'Charlie, in godsnaam... alsjeblieft...'

'Nee, jij alsjeblieft!' Hij ging abrupt rechtop in bed zitten, klaar om terug te vechten. 'Jij had een verhouding met hem. Jij hebt me nooit gezegd hoe ongelukkig je was. Jij liep gewoon weg en nam iemand anders aan voor de klus zonder mij maar te vertellen dat ik ontslagen was. Je gaf me nooit een kans het te herstellen en nu zit je helemaal verwikkeld in dat romantische gelul waar hij je onder bedelft omdat hij zo hoffelijk en galant is en jij vertelt me dat je gaat tróuwen. En hoe lang gaat dat duren? Je neemt jezelf in de maling, Carole. Jij bent negenendertig. Hij eenenzestig. Ik geef het een jaar, op z'n hoogst twee.'

'Bedankt voor het vertrouwen en je prachtige gelukwensen,' zei ze terwijl ze nu echt boos klonk. 'Ik wist dat je het niet aankon.

Simon vond dat ik je moest bellen. Hij zei dat het de juiste manier van doen was. Ik zei dat je als een volslagen zak zou reageren. Het lijkt erop dat ik gelijk heb.' Ze deed nu krengerig en ze wist het, maar ze haatte het zoals hij klonk, haatte het om te weten dat hij nog steeds zo gekwetst was. Als hij nou eens nooit herstelde en het eeuwig haar schuld bleef? Maar zelfs die gedachte deed haar niet naar hem terugverlangen. Ze wilde alleen maar met Simon trouwen.

'Waarom heb je Simon niet gewoon laten bellen?' vroeg hij gemeen. 'Dat zou zoveel eenvoudiger zijn geweest. Dan hadden we deze narigheid niet gehad, alleen maar een zootje gelul over sportieve kerel en hallo makker leuk je te kennen, lang leve de koningin en dat gedoe...' Hij huilde weer, ze hoorde het, en daarna volgde een eindeloze stilte. Hij snoof en hij klonk vreselijk toen hij weer sprak. 'Het is ongelooflijk dat je in juni gaat trouwen. De inkt op de scheidingspapieren is dan nog niet eens droog.'

'Het spijt me, Charlie,' zei ze zacht. 'Ik kan er niets aan doen. Ik wil dit.' Hij was weer stil, terwijl hij over haar nadacht, zich herinnerde hoeveel hij van haar had gehouden, en wenste dat ze hem een kans had gegeven. Maar dat had ze niet gedaan. Nu was Simon aan de beurt. Ze had alles wat ze ooit samen had gehad met Charlie weggegooid. Hij kon het maar niet geloven. 'Het spijt me, schat,' zei hij, en de zachtheid van zijn woorden verscheurde haar hart. Die waren heel wat doeltreffender dan zijn woede, maar dat zei ze niet tegen hem. 'Ik denk dat ik je alleen nog maar veel geluk kan wensen.'

'Bedankt.' Ze zat aan haar bureau zachtjes te huilen. Ze wilde hem vertellen dat ze nog steeds van hem hield, maar ze wist dat dat niet eerlijk zou zijn. Toch wist ze dat ze dat op een bepaalde manier altijd zou doen. Het was allemaal zo verwarrend en zo pijnlijk. In ieder geval had ze het gevoel dat ze het juiste had gedaan door hem te bellen. 'Ik moet nu weg.' Het was over half tien en ze had over een halfuur een afspraak met Simon in de club.

'Pas op jezelf,' zei Charlie schor en een ogenblik later hingen ze allebei op. Hij zat rechtop in bed, steunde zijn hoofd tegen het hoofdeind en sloot zijn ogen. Hij kon het niet geloven wat ze net had gezegd. Een krankzinnig moment had hij gedacht dat ze belde om hem te vertellen dat het voorbij was met Simon.'

Wat was hij stom. Maar de pijn die hij nu voelde door haar vond hij onvoorstelbaar.

Hij stond op, veegde in zijn ogen en staarde uit het raam. Het was een zonnige namiddag en plotseling leken zelfs Sarahs dagboeken niet meer belangrijk. Hij wilde alleen nog maar het huis uit en gillen. Hij wist niet wat hij ging doen, maar hij stapte uit bed en trok zijn kleren aan. Hij borstelde zijn haar en trok een dikke trui en zijn spijkerbroek aan. Hij trok warme sokken en laarzen aan en een jack, sloot het huis af en stapte in zijn auto. Hij wist niet eens waar hij naartoe ging. Hij wist alleen maar dat hij de deur uit moest, al was het maar voor even. Misschien had ze gelijk, misschien was er iets met hem mis dat hij zo'n tijd vrij had genomen. Maar in New York was het allemaal zo'n bende geweest dat hij niet het gevoel had enige keuze te hebben. Hij reed doelloos richting stad en zag in het achteruitkijkspiegeltje dat hij er verfomfaaid uitzag. Hij had zich sinds de dag ervoor niet meer geschoren en zijn ogen leken plotseling verzonken in zijn hoofd. Het leek alsof ze hem met een baksteen had geslagen. Maar hij wist dat hij er op een gegeven moment overheen moest komen. Hij kon toch niet de rest van zijn leven om haar blijven huilen? En als hij zich nu al zo voelde, hoe moest het dan als zij in juni gingen trouwen?

Hij reed langs het historisch archief en stelde zichzelf honderden vragen. Toen, zonder te weten waarom, zette hij zijn auto aan de kant. Francesca was de verkeerde persoon om tegen te praten. Op haar eigen manier was ze zelfs nog erger gewond dan hij. Maar hij moest met iemand praten. Hij kon niet gewoon in de dagboeken blijven zitten lezen en op de een of andere manier dacht hij niet dat het hem zou helpen als hij op dit moment met Gladys ging praten. Hij dacht eraan gewoon naar een café te gaan en wat te drinken. Hij moest geluiden horen en mensen zien, hij moest iets doen om de pijn te verdoven van wat hij net van Carole had gehoord.

Hij zat zich nog steeds in de auto af te vragen of hij naar binnen zou gaan toen hij haar zag. Francesca had net de deur afgesloten en was halverwege de trap toen ze, alsof ze het gevoel had dat iemand naar haar zat te kijken, zich omdraaide en hem zag. Ze aarzelde een ogenblik en vroeg zich af of het toeval was of opzet, draaide zich vervolgens om en begon weg te lopen.

Zonder te bedenken waarom hij het deed, stapte hij uit de auto en rende achter haar aan. Het enige waar hij op dat moment aan kon denken, waren Sarah en François. Ergens moest François de moed hebben gehad om daar te zijn. Hij was teruggekomen, zelfs nadat hij haar bang had gemaakt, om haar de groene kralen en de berenklauwen te geven. Charlie had Francesca zelfs niet bang gemaakt, bedacht hij zich. Maar het enige dat ze ooit had gedaan sinds hij haar was tegengekomen, was voor hem op de vlucht slaan. Ze was blijvend bang, voor het leven, voor mannen, voor mensen.

'Wacht!' schreeuwde hij toen hij twee stappen achter haar was. Zij draaide zich om met een ongeruste blik in haar ogen. Wat wilde hij van haar? Waarom kwam hij achter haar aangerend? Ze had hem niets te geven, dat wist ze maar al te goed. Ze had niemand meer iets te geven, en zeker Charlie niet. 'Het spijt me,' zei hij, plotseling gegeneerd en ze zag direct dat hij er vreselijk uitzag.

'Je kunt de boeken morgen terugbrengen,' zei ze alsof hij door de straat was komen rennen om twee boeken, die hij was vergeten, terug te geven. Onwaarschijnlijk.

'Die boeken kunnen me gestolen worden,' zei hij grof. 'Ik moet met je praten... ik moet met iemand praten...' Hij zwaaide wanhopig met zijn armen alsof hij spartelde en plotseling zag ze dat hij op het punt van huilen stond.

'Is er iets aan de hand? Is er iets gebeurd?' Onwillekeurig voelde ze medelijden met hem. Het was niet moeilijk te zien dat hij veel verdriet had. Hij ging op een trap zitten die naar een donker huis leidde en ze keek naar hem zoals ze dat naar haar dochtertje gedaan zou hebben. 'Wat is er?' vroeg ze nu zacht terwijl ze naast hem op een tree ging zitten. 'Vertel me wat er is gebeurd.' Ze zat heel dicht naast hem en hij staarde in de leegte en wenste dat hij de moed had haar hand te pakken terwijl hij het haar vertelde.

'Ik moet je er eigenlijk niet mee lastig vallen... ik moest gewoon met iemand praten. Ik kreeg net een telefoontje van mijn ex-vrouw... ik weet het... ik ben gek... ze gaat al langer dan een jaar met die man om, zeventien maanden om precies te zijn. Ze had een verhouding met hem. Hij is de oudste firmant van het advocatenkantoor waar ze werkt. Hij is eenenzestig en al drie keer getrouwd geweest... Ze heeft me voor hem verlaten, tien maanden geleden om precies te zijn. Afgelopen herfst vroegen we de scheiding aan, en het is een lang verhaal maar ik werd overgeplaatst naar New York en dat ging niet goed, dus ik nam verlof... en nu belt ze me... Ze belde en ik dacht dat ze me ging vertellen dat ze weer bij zinnen was gekomen.' Hij lachte een lege, dunne lach en Francesca keek hem aan. Ze kon al raden wat er ging komen.

'In plaats daarvan belde ze je om je te vertellen dat ze gaat trouwen,' zei ze gelaten en hij keek geschokt.

'Heeft ze jou ook gebeld?' Hij grinnikte triest tegen haar en ze lachten allebei.

'Dat was niet nodig. Ik heb dat telefoontje ook gehad, een tijdje terug,' zei ze met een verdrietige blik.

'Van je man?'

Ze knikte. 'Dat van hem was iets exotischer. Hij had een verhouding die tijdens de Olympische spelen op de nationale Franse tv bekend werd gemaakt. Hij is sportverslaggever en hij kreeg een relatie met een jong meisje, een Franse skikampioene. Ze werden de lievelingen van het publiek. Of hij nu getrouwd was en een kind had of niet. Dat was volslagen onbelangrijk. Iedereen werd verliefd op Pierre en Marie-Lise. Zij is het schattigste meisje dat je ooit hebt gezien. Ze was achttien, hij drieëndertig. Ze poseerden voor foto's, stonden op de omslag van Paris Match. Ze gaven zelfs samen interviews en hij vertelde me dat het onbelangrijk was. Het was goede publiciteit voor de ski-ploeg. Alles voor God en vaderland. Maar ik raakte er een beetje door van streek toen ze zwanger werd. Daar maakten ze op de tv ook veel ophef over. De mensen bleven maar babykleertjes sturen die ze voor haar hadden gemaakt, alleen bleven ze die naar mij sturen. Hij bleef me maar zeggen dat hij van me hield, en natuurlijk is hij dol op Monique... en hij is een goede vader... dus ik bleef...'

'En huilde de hele tijd,' vulde hij voor haar in.

'Wie heeft je dat verteld?' Ze keek een ogenblik verrast en hij glimlachte zacht tegen haar.

'Monique. Maar verder heeft ze niets gezegd.' Hij wilde het meisje niet in de problemen brengen. Francesca glimlachte begrijpend en haalde haar schouders op.

'Hoe dan ook. Ik bleef en zij werd steeds dikker. Nog meer interviews, nog meer hoofdartikelen, nog meer publiciteit op de tv, nationaal sportverslaggever en de ski-tiener die de gouden olympische medaille had gewonnen. Het was perfect. Nog meer koppen. Nieuwsbericht: ze krijgt een tweeling. Nog meer babylaarsjes die thuis arriveren. Monique dacht dat ik een kind kreeg. Probeer dat maar eens uit te leggen aan een kind van vijf. In ieder geval, Pierre bleef me vertellen dat ik neurotisch was en ouderwets. Volgens hem ben ik een vastgelopen Amerikaanse en het was allemaal heel Frans en ik weigerde het te begrijpen. Het probleem was dat het voor mij een déjà vu was. Mijn vader is Italiaan en hij deed zo ongeveer hetzelfde met mijn moeder toen ik zes was. Toen was het ook niet leuk. Maar om eerlijk te zijn, dit was erger.' Ze deed het bijna grappig klinken, maar het kostte hem weinig moeite om te bedenken dat het een nachtmerrie was geweest. Dat je man je bedriegt voor de tv-camera's moest zelfs nog erger zijn dan wat Carole hem had aangedaan. Dat vond zelfs Charlie. 'Goed. De baby's werden uiteindelijk geboren. En natuurlijk waren ze schattig, natuurlijk een jongen en een meisje. Jean-Pierre en Marie-Louise, twee snoezige replica's van hen. Ik pikte het nog twee weken en toen maakte ik dat ik daar als de donder wegkwam. Ik nam Monique mee en vertelde hem mij het te laten weten als hij nog meer kinderen kreeg, maar dat hij me ondertussen bij mijn moeder in New York kon vinden. Toen ik daar eenmaal was, dacht ik er een tijdje over na en mijn moeder maakte me gek door over hem tekeer te gaan. Het leek wel alsof haar eigen scheiding voor haar herleefde. Na een tijdje wilde ik het niet meer horen. Ik vroeg echtscheiding aan. De Franse pers vond mij heel erg onsportief. Ik denk dat ze gelijk hadden. De scheiding werd vorig jaar definitief, net voor de kerst. Afgelopen kerstavond kreeg ik hetzelfde telefoontje als jij. Ze wilden me het goede nieuws niet onthouden. Ze waren net in Courchevel op de piste getrouwd met de baby's op hun rug en ze wisten gewoon dat ik in hun geluk wilde delen. Volgens Monique is ze weer zwanger, ze wil nog een kind voor ze weer gaat trainen voor de volgende Olympische spelen. Het is allemaal zo schattig. Maar wat ik me blijf afvragen, is waarom hij eerst die moeite met mij heeft genomen. Hij had gewoon op haar kunnen wachten en die hele episode waar ik in thuishoorde kunnen overslaan. Ik deed het toch al niet zo goed voor de tv-camera's. Zoals de Franse pers al zei, was ik heel erg Amerikaans en heel erg saai.'

Ze klonk nog altijd kwaad en verbitterd en nu hij luisterde naar wat ze had gezegd, klonk het niet meer als een mysterie. Ze was duidelijk diep gewond door het verlies en de vernedering. Dat haar vader hetzelfde had gedaan toen zij nog klein was, hielp ook weinig. Hij vroeg zich af wat dat nu voor Monique betekende. Was zij een verliezer van de derde generatie met een gegarandeerd mislukt huwelijk? Het viel moeilijk te zeggen in hoeverre mensen erdoor beïnvloed werden. Zijn ouders hadden een gelukkig huwelijk gehad, en die van Carole ook. Toch was het met hen gebeurd. Betekende dat dat iedereen in zijn huwelijk mislukte? Of gewoon een paar? Wat betekende dit allemaal?

'Hoe lang ben je getrouwd geweest?' vroeg hij.

'Zes jaar,' zei ze terwijl ze zacht tegen hem aanleunde. Ze was zich zelfs niet bewust dat ze het deed, maar het voelde goed hem haar verhaal te vertellen. Door naar dat van hem te luisteren, voelde zij zich niet meer zo alleen, en Charlie ook niet. 'En jij?' vroeg ze belangstellend. Ze hadden plotseling veel dingen gemeen. Ze waren gedumpt door experts.

'We waren negen jaar getrouwd, bijna tien. En ik, oplettend als altijd, dacht dat we een gezegend geluk kenden. Ik had helemaal niet in de gaten dat er een probleem was tot ze bijna letterlijk samenwoonde met iemand anders. Ik weet niet hoe dat me is kunnen ontgaan. Volgens haar hadden we het te druk, reisden we te veel, hadden we niet voldoende aandacht voor elkaar. Soms denk ik dat we kinderen hadden moeten hebben.'

'Waarom hebben jullie ze niet?'

'Ik weet het niet. Ik denk dat ze gelijk heeft,' bekende hij. Het was makkelijker het aan Francesca te bekennen dan aan Carole. 'Misschien hadden we het te druk. Het leek gewoon niet iets dat we moesten doen en nu vind ik het jammer, vooral als ik zo'n kind als dat van jou tegenkom. Ik heb niets meer over van negen jaar huwelijk.'

Francesca glimlachte en het beviel hem wat hij daar zag. Hij was blij dat hij haar op straat staande had gehouden. Hij had het nodig om met iemand te praten en misschien was zij wel beter dan iemand anders. Zij begreep hem in ieder geval en ook wat er was gebeurd.

'Pierre zei dat het was gebeurd omdat ik te veel bezig was met Monique. Ik hield op met werken toen ik haar kreeg. Ik was model in Parijs toen we elkaar tegenkwamen en toen we trouwden, gaf ik het modellenwerk op, ging kunstgeschiedenis studeren op de Sorbonne en studeerde daar af. Maar toen ik haar had, vond ik het gewoon heerlijk om moeder te zijn. Ik wilde de hele tijd bij haar zijn. Ik wilde zelf voor haar zorgen, ik dacht dat hij dat wilde. Ik weet het niet, Charlie... misschien kun je het soms niet goed doen. Misschien zijn sommige huwelijken al vanaf het begin verdoemd.' Volgens haar was dat zo.

'Dat heb ik de laatste tijd ook gedacht.' Charlie knikte instemmend. 'Ik dacht een fantastisch huwelijk te hebben en nu blijkt dat ik gek was en jij dacht dat je was getrouwd met een Franse uitgave van je eigen kleine prinsje. Hoe zeg je dat? Le petit prince?' Ze knikte en grinnikte. 'En nu blijkt dat we allebei gek zijn. Nu gaat Carole trouwen met de een of andere oude drol die vrouwen verzamelt en jouw ex-man is getrouwd met een twaalfjarige met een tweeling... reken maar uit.:. Hoe moet je ooit weten dat je het goed doet? Misschien weet je dat nooit. Misschien moet je de gok nemen en het onderweg uitwerken. Ik zal je één ding vertellen. De volgende keer, als er een volgende keer komt, zal ik als een bezetene luisteren. Ik zal de hele tijd vragen stellen... Hoe gaat het met je?... hoe doe ik het?... hoe doen wij het?... ben je gelukkig?... is dit goed?... bedrieg je me al?' Ze lachte, maar hij maakte niet echt een grapje. Hij had iets geleerd van wat er was gebeurd, maar Francesca keek triest en schudde haar hoofd.

'Jij bent moediger dan ik. Voor mij komt er geen volgende keer, Charlie. Mijn besluit staat vast.' Ze vertelde het hem nu omdat ze bereid was een vriendin voor hem te zijn, maar niets meer. Romantiek stond niet op haar agenda.

'Je kunt over zoiets geen beslissing nemen,' zei hij zacht.

'Ja, dat kun je wel,' argumenteerde zij. 'Ik heb het wel gedaan. Ik wil niet dat er ooit nog op mijn hart en ziel wordt gedanst.'

'Wat dacht je van een tv-registratie de volgende keer,' zei hij plagend. 'Of misschien alleen de rechten buitenland en een percentage van de verkoop aan roddelbladen. Wat dacht je van een aandeel in de opbrengsten?' Hij plaagde en ze glimlachte halfslachtig. Ze was heel erg gewond en heel erg bang door alles wat er met haar was gebeurd.

'Je weet niet hoe het was,' zei ze aangedaan. Maar toen hij in haar ogen keek, zag hij er een flikkering van. Alles wat daar nog zat was pijn en hij dacht aan fragmenten van wat Monique had gezegd, over haar huilen. Daarom was ze zo gesloten tegenover iedereen, daarom had ze in het begin zo onaangenaam tegen hem gedaan. Maar hij kon nu alleen maar denken hoe eenzaam het voor haar moest zijn geweest, en nog steeds was. Zonder na te denken sloeg hij een arm om haar heen en trok haar naar zich toe. Er zat geen bedreiging in. Hij wilde gewoon haar vriend zijn en ze voelde dat en stribbelde niet tegen.

'Zal ik je eens wat zeggen, kind,' zei hij zacht, 'als het ooit weer gebeurt en jij besluit weer eens een woeste duik in het huwelijk te maken, dan ben ik jouw agent.' Ze lachte daarop en schudde haar hoofd.

'Wacht niet op dat baantje, Charlie... het zal nooit gebeuren. Niet met mij. Niet weer.' Hij wist hoe nadrukkelijk ze het meende.

'Zullen we dan een verdrag sluiten? We zullen ons geen van beiden meer als een dwaas aanstellen, of als een van ons dat wel doet, dat moet de ander als een soort van gezamenlijk zelfmoordpact... het huwelijk om zeep helpen...' Hij plaagde, maar ze vond het niet erg. Het was voor het eerst dat ze om haar situatie lachte en ze was verrast te bemerken dat ze zich er beter door voelde, hoewel ze niet dacht veel voor hem te hebben gedaan. Toen ze dat zei, ontkende hij dat. 'Ik moest met iemand praten, Francesca... en ik ben blij dat jij het was.' Ze stonden allebei op en ze keek verontschuldigend op haar horloge. Ze zei tegen hem dat ze haar dochtertje op moest halen.

'Het spijt me echt dat ik weg moet. Zal het wel gaan met je?' vroeg ze en hij zag in haar een mens die hij nog niet had gezien in de korte tijd dat hij haar kende. Hij was opgelucht dat hij die nu zag. Ze leek veel aardiger en veel opener.

'Het zal wel gaan,' loog hij. Hij wilde naar huis en erover nadenken, peinzen over Carole en Simon en proberen hun huwelijk in zijn hoofd te verwerken. Op zijn eigen manier had hij meer tijd nodig om over haar te rouwen. Maar hij kreeg een idee toen hij Francesca aankeek. 'Wat dacht je van een etentje, wij drieën, morgenavond?' Hij wilde haar niet bang maken door een afspraakje met haar te maken. 'En ik breng mijn boeken terug, beloofd,' voegde hij eraan toe als een aansporing, terwijl ze hem naar zijn auto bracht. Die van haar stond verderop in de straat. 'Wat vind je ervan? Gewoon pizza of spaghetti of iets? Het doet ons misschien allemaal goed als we uitgaan.' Ze aarzelde en hij had het gevoel dat ze het aanbod wilde afslaan, maar toen ze naar hem keek, wist ze dat hij haar geen pijn zou doen. Ze had hem verteld hoe de zaken er voorstonden. En hij wist dat ze hem niet meer kon bieden dan een vriendin voor hem te zijn en als hij bereid was dat te accepteren, was zij bereid met hem uit eten te gaan.

'Goed.' Ze keek vastbesloten en hij glimlachte.

'Misschien krijgen we een heleboel lol. Uit eten in Deerfield. Je weet wel, misschien in avondkleding.' Hij was dwaas en maakte haar aan het lachen en vervolgens reed hij haar naar haar auto. 'Ik kom jullie om zes uur ophalen,' zei hij, terwijl hij zich bijna weer mens voelde. Toen ze uitstapte keek hij haar welwillend aan. 'Francesca... bedankt!'

Ze wuifde toen hij wegreed en hij dacht na over de dingen die zij hem had verteld. Het moest moeilijk voor haar zijn geweest... erger nog... hartverscheurend... en vernederend... Mensen waren soms zo rot tegen elkaar dat het moeilijk te begrijpen viel. Carole was niet rot tegen hem geweest, dacht hij bij zichzelf terwijl hij naar huis reed. Ze had alleen zijn hart gebroken. Niets anders. Niet iets ernstigers. Voorlopig.

Terwijl hij de deur van zijn huis weer van het slot deed, dacht hij aan Sarah, de pijn die zij door Edward had gevoeld en de vreugde die ze gevonden moest hebben bij François. Hij vroeg zich af hoe iemand een brug sloeg tussen de twee levens, de twee momenten... Hoe ging iemand van een ondraaglijke pijn en zonder vertrouwen in wie ook... over naar een weer totaal gezonde situatie, naar vergevingsgezindheid en het begin van een nieuw leven? Hij wist toen hij het licht aandeed dat hij de antwoorden nog niet had. Zelfs na het praten met Francesca kon hij op het moment alleen maar aan Carole denken. En die nacht toen hij in bed lag, dacht hij aan haar in plaats van aan Sarah en François. Terwijl hij mijmerde over de mysteries van het leven, besloot hij de dagboeken een paar dagen niet te lezen. Hij moest dit oplossen, terugkeren naar de echte wereld en zijn leven aanpakken.

16

Charlie haalde hen om zes uur op om te gaan eten en reed met hen naar Di Maio in Deerfield. Charlie en Francesca voelden zich allebei een beetje verlegen, maar Monique babbelde de hele weg naar Deerfield geanimeerd. Ze praatte over haar vriendjes op school, de hond die ze wilde hebben, de hamster die haar moeder haar had beloofd, dat ze de volgende dag wilde gaan schaatsen en ze klaagde over haar huiswerk.

'In Frankrijk kreeg ik veel meer huiswerk,' bekende ze ten slotte, waarmee ze met een omweg naar hun leven in Parijs terugkeerde. Charlie wierp een blik op Francesca. Zij staarde uit het raampje.

'Misschien zouden we eens moeten beginnen jou Duitse of Chinese les te geven of zoiets, gewoon om je bezig te houden,' zei hij plagend en Monique trok een gezicht. Twee talen waren wat haar betrof al lastig genoeg, hoewel ze beide vloeiend sprak. Daarna keek ze hem stralend aan.

'Mama spreekt Italiaans. Mijn opa komt uit Venetië.' En is volgens haar net zo'n schoft als haar echtgenoot, herinnerde Charlie zich. Ze hadden het over al haar favoriete onderwerpen. Dat beloofde een fantastische avond te worden. Maar ze zei niets. 'Ze hebben daar een heleboel boten,' zei Monique tegen hem. Tactvol veranderde hij van onderwerp en vroeg haar wat voor een soort hond zij wilde hebben. 'Iets kleins en schattigs,' antwoordde ze onmiddellijk. Ze had daar kennelijk veel over nagedacht. 'Zoiets als een Chihuahua.'

'Een Chihuahua?' Hij lachte om haar suggestie. 'Die is zo klein dat je hem verwart met je hamster.' Ze brulde van het lachen toen hij dat zei.

'Nee, helemaal niet.' Hij vertelde haar toen over de hond van Gladys, de grote, vriendelijke Ierse setter en bood aan haar een keer mee te nemen. Ze vond dat leuk en Francesca glimlachte bijna. Ze was soms zo ernstig en zo triest, dat hij pijn in zijn hart voelde. Maar in ieder geval was Monique gelukkig. Het zei iets over Francesca's moederlijke talenten en het feit dat zij van haar moest houden, en haar met redelijk veel succes had beschermd tegen de verschrikkingen die er met hen in Parijs waren gebeurd.

Een paar minuten later bereikten ze Deerfield.

Het restaurant was druk en vrolijk en Monique bestelde zodra ze aan tafel zaten spaghetti met gehaktballetjes. De volwassenen hadden iets meer tijd nodig en bestelden ten slotte capellini met basilicum en tomaat. Hij bestelde wijn voor hen en hij merkte dat Francesca Italiaans met de ober sprak. Hij scheen verrukt en Charlie luisterde met plezier.

'Ik vind het heerlijk om te horen.' Hij glimlachte naar haar. 'Heb je er ooit gewoond?'

'Tot mijn negende. Maar toen mijn vader nog leefde, sprak ik altijd Italiaans met hem. Ik zou het leuk vinden als Monique het leerde. Het is altijd nuttig nog een taal te kennen.' Hoewel het nu ze in Amerika woonden minder belangrijk leek. 'Misschien wil ze op een goede dag in Europa gaan wonen,' bekende Francesca, hoewel ze heel diep in haar hart hoopte van niet. Toen draaide ze zich naar hem om met ogen vol vragen. Ze was de dag ervoor veel over hem aan de weet gekomen, maar alleen over zijn huwelijk. 'En jij? Wat ga jij doen? Ga je terug naar Londen?'

'Ik weet het niet. Ik was op weg naar Vermont om te gaan skieën en ik bleef hier. Toen kwam ik Gladys Palmer tegen, zag het huis en raakte er verliefd op. Ik heb het voor een jaar gehuurd, maar zelfs als ik terugga naar Europa, kan ik hier mijn vakanties doorbrengen. Voorlopig ben ik hier gelukkig, hoewel ik me een beetje schuldig voel dat ik niet werk. Dit is voor het eerst in mijn leven dat ik dit ooit heb gedaan. Maar uiteindelijk moet ik weer als architect werken, en hopelijk in Londen.'

'Waarom?' Ze keek verbaasd na alles wat hij haar had verteld. Was het om met zijn vrouw door te gaan, of waren er andere redenen? Haar ogen stelden ontelbare vragen.

'Ik kan daar goed leven,' zei hij beslist en dacht er weer over na terwijl Monique in haar gehaktballetjes prikte. 'In ieder geval vroeger. Net voor ik vertrok, heb ik mijn huis verkocht.' Nu wist hij niet eens zeker of hij daar wel een baan had. 'Bovendien hou ik van Londen,' zei hij koppig. Maar hij hield ook van Carole. Misschien wel voor altijd. Zelfs als ze met Simon was getrouwd. Maar dat zei hij niet tegen Francesca. De gedachte eraan deprimeerde hem.

'Ik hield ook van Parijs,' zei Francesca zacht. 'Maar daarna kon ik er niet blijven... Ik heb het geprobeerd. Maar het was gewoon te moeilijk. Het zou me gek hebben gemaakt om elke keer dat ik een hoek omsloeg kon verwachten hem te zien, de kans had hem tegen het lijf te lopen, en ik haatte het als dat gebeurde. Ik huilde elke keer als ik het nieuws aanzette en hem zag, maar ik moest blijven kijken. Het was niet gezond. Dus ik ging weg. Ik kan me niet voorstellen daar nog te wonen.' Ze zuchtte en glimlachte naar hem over hun capellini heen.

'Blijf je hier?' Hij vond het leuk om met haar te praten. Het was zo'n opluchting met iemand te praten en de dingen te ventileren die hem bijna de das hadden omgedaan. Erover praten deed het allemaal zoveel minder lijken.

'Misschien,' antwoordde ze. Ze had nog geen beslissing genomen. 'Mijn moeder vindt dat ik Monique terug moet brengen naar New York om haar een "degelijke" opleiding te geven. Maar we zijn hier gelukkig, de school is prima. Ze houdt van skiën. Ik hou van ons huisje aan de rand van de stad. En het is zo rustig. Ik wil mijn proefschrift afmaken zolang ik hier ben, daarna kan ik een beslissing nemen. Dit zou een goede plek zijn om wat te schrijven.' Of te lezen. Hij dacht aan Sarahs dagboeken en zei niets.

'Dat is zo,' beaamde hij. 'Ik wil wat schilderen.' Zijn stijl had altijd iets weg gehad van die van Andrew Wyeth en het landschap rond Shelburne Falls was, vooral met de sneeuw, ideaal. 'Een man met vele talenten,' zei ze met een schittering in haar ogen en hij glimlachte plotseling tegen haar. Hij vond het leuk als ze hem plaagde. Ten slotte betrokken ze Monique weer bij het gesprek, maar ze had een tijdje heel tevreden naar hen zitten luisteren en spaghetti zitten eten. Monique praatte toen over hun leven in Parijs, de flat waar ze van hield, dat ze elke dag na school naar het Bois de Boulogne ging en over de uitstapjes die ze met haar ouders had gemaakt, voornamelijk om te gaan skieën, aangezien dat de grootste liefde van haar vader was. Terwijl Francesca naar haar luisterde, werd ze nostalgisch, wat Charlie ongerust maakte. Hij wilde niet dat ze weer dichtsloeg. Dit was goed voor allebei en ze ontspande zich weer toen Charlie van onderwerp veranderde. Toen kreeg hij een idee en besloot het haar te vragen.

'Wat dacht je ervan zaterdag te gaan skiën? We kunnen gewoon een dagje naar Charlemont gaan.' Hij wist van Gladys dat veel mensen uit de buurt dat vaak deden. Monique was meteen enthousiast.

'Kom, mama... asjebliéft...' Ze rekte het woord uit als kauwgum en Francesca glimlachte om de uitnodiging.

'Je hebt het waarschijnlijk druk en ik moet echt wat werken. Ik denk niet...'

'Kom op,' zei hij vriendelijk. 'Het is goed voor ons allemaal.' Hij dacht aan de schrik die hij de dag ervoor had gehad toen Carole belde en de dingen die Francesca hem had verteld. Ze konden in hun leven allemaal wel een beetje plezier gebruiken en een dagje skiën klonk perfect. 'Je kunt wel een dag missen. Dat kunnen we allebei.' Hij had niets anders te doen, behalve dan lezen in de dagboeken van Sarah. 'Laten we het doen.' Hij keek zo lief en klonk zo overtuigend dat ze uiteindelijk zwichtte, hoewel ze nog steeds enige aarzeling voelde bij hem in de schuld te komen. Dat wilde ze niet. Misschien ging hij iets van haar verwachten wat ze hem niet kon geven.

'Goed, een dagje dan.' De stemming van Monique verbeterde aanzienlijk toen Francesca dat zei. Ze babbelde en giechelde, lachte en praatte over de afdalingen daar en vergeleek die met Courchevel en Val d'Isère en Francesca lachte erom en Charlie ook. Het skiën was niet precies met elkaar te vergelijken, maar het zou toch leuk zijn. Ze keken er allemaal naar uit toen hij hen na het eten terugbracht naar Shelburne Falls.

Hij stopte voor hun huis en stapte uit. Het was een klein keurig houten huis, wit geschilderd, met groene luiken en een omheining van paaltjes eromheen. Toen ze uit de auto stapten, bedankte Francesca hem voor het eten.

'Ik heb er echt van genoten,' zei ze voorzichtig en Monique viel haar onmiddellijk bij.

'Ik ook. Bedankt, Charlie.'

'Graag gedaan. Ik zie jullie allebei zaterdag. Hoe laat zal ik jullie ophalen?' Hij maakte geen aanstalten met hen het huis in te gaan. Hij wist instinctief dat het Francesca zou hebben afgeschrikt. Ze had nog steeds de uitdrukking van een jong hert, op het punt weg te schieten in het bos, vooral nu ze op haar territorium waren. Het was duidelijk dat ze niet wilde dat hij te dicht bij haar kwam, ongeacht hoe prettig hun gesprek ook was.

'Wat dacht je van acht uur?' stelde ze voor in antwoord op zijn vraag. 'Dan kunnen we om negen uur op de pistes zijn.'

'Dat klinkt prima. Tot dan,' zei hij, en hij keek hen na toen ze het huis inliepen en de deur dichtdeden. Hij zag alle lichten aangaan en het huis zag er gezellig en warm uit terwijl hij er van buiten naar stond te staren. Hij was verrast over hoe eenzaam hij zich voelde tijdens de rit terug naar zijn huis. Hij scheen nu overal buiten te staan, kijken naar Francesca en Monique, horen over Carole en Simon... lezen over Sarah en François. Hij hoorde bij niemand meer en hij besefte weer hoe erg hij dat miste. Terwijl hij erover nadacht, reed hij langzaam een andere kant op en besloot onderweg naar huis even bij Gladys Palmer langs te gaan. Ze was heel opgewekt, zag er goed uit en was opgetogen door zijn verrassingsbezoekje. Ze zette kamillethee voor hem en offreerde hem een bord vol verse gemberkoekjes.

'Hoe staat het met het huis?' vroeg ze op haar gemak en hij antwoordde glimlachend. Hij dacht aan Sarah en de dagboeken die hij nog altijd geheim hield, zelfs voor mevrouw Palmer. Hij wilde ze uit hebben voor hij haar erover vertelde.

'Prima,' zei hij vrijblijvend en vertelde haar daarna over de avond die hij zojuist met Francesca en haar dochter had doorgebracht.

'Dat klinkt veelbelovend,' zei ze. Ze was blij voor hem.

'We zullen wel zien,' zei hij toen hij zijn tweede kopje thee leegdronk. Uiteindelijk vertrok hij om terug te gaan naar huis. Toen hij dat deed, voelde hij zich verrassend minder eenzaam. Haar zien scheen altijd een opmerkelijke herstellende invloed op hem te hebben. Ze was bijna een moeder voor hem.

Toen hij het huis binnenging, meende hij, voor hij het licht aandeed, boven een geluid te horen. Hij bleef heel stil staan luisteren, wilde dat zij het was, ervan overtuigd dat hij een voetstap had gehoord. Maar hij bleef lange tijd in de stilte staan. Het was niets. Ten slotte deed hij het licht aan.

Toen hij boven was dacht hij eraan weer in de dagboeken te lezen, maar hij besefte dat hij daar een adempauze voor nodig had. Hij was nu zo betrokken bij haar en François. Ze werden voor hem veel te echt en hij wilde niets anders dan bij hen zijn. Dat was niet gezond.

Hij pakte die avond een roman en dwong zichzelf die te lezen. Maar die was zo saai vergeleken met de teksten van Sarah dat hij om tien uur diep in slaap was en hij bewoog zich toen hij een geluid in de kamer hoorde. Hij deed zijn ogen open en keek een ogenblik om zich heen, maar hij sliep half en hij zag haar niet.

Hij had de dagboeken de hele week niet aangeraakt toen hij zaterdag van huis ging om Francesca en Monique op te halen. Hij ging onderweg even bij Gladys langs en gaf haar een boek dat hij voor haar had bewaard. Ze dronken snel een kopje thee en spraken weer over Francesca. Gladys was blij dat hij haar weer zag. Het maakte haar gelukkig te weten dat hij een vriendin had en ze hoopte haar een keer te ontmoeten als Charlie haar bleef zien.

Toen hij bij hun huis aankwam, droeg Monique een helderrood skipak en Francesca zag er uiterst modieus uit in een zwarte stretch-outfit. Het was niet zo moeilijk om te geloven dat zij vroeger model was geweest. Ze zag er adembenemend uit. Allebei leken ze in een bovenste beste stemming. Ze deden hun ski's in de auto en een kwartier later waren ze in Charlemont. Francesca dreigde Monique op een skischooltje te doen. Ze wilde niet dat ze in haar eentje door de bergen zwierf om vreemden op te pikken. Charlie was het met haar eens, maar Monique was bitter teleurgesteld.

'Ze zijn allemaal vreselijk op de skischool,' klaagde ze. 'Niemand vindt iets leuk. Ik wil het niet.' Ze pruilde en Charlie voelde zo'n medelijden met haar dat hij aanbood met haar te gaan skiën. Hij had echt met haar genoten. Zo waren ze elkaar immers tegengekomen en was hun vriendschap begonnen. Maar Francesca wilde niet meer van hem eisen dan ze toch al hadden gedaan.

'Wil je dan niet alleen skiën?' vroeg ze hem eerlijk. Onwillekeurig zag hij hoe groen haar ogen waren hoewel hij probeerde dat niet te zien.

'Zij skiet beter dan ik,' zei hij grinnikend. 'Ik kan haar amper bijhouden.'

'Dat is niet waar,' zei Monique eerlijk met een glimlach. 'Jij bent behoorlijk goed. Jij hebt een goede stijl, zelfs bij de sprongen.' Het was een compliment. Hij lachte om haar beoordeling. Ze had beslist de genen van haar vader, in ieder geval wat skiën betrof. Charlie vond het grappig.

'Dank je, juffie. Dus ga je met me skiën?' Toen wendde hij zich tot de moeder. 'Ga je met ons mee.' Of ben je te goed voor ons?' Hij had Francesca eigenlijk nooit zien skiën, besefte hij, alleen haar dochter.

'Ze is best goed,' gaf Monique toe en Francesca lachte naar haar toen ze gedrieën besloten de ochtend samen te gaan skiën. Maar Charlie was danig onder de indruk toen hij Francesca de helling af zag gaan.

Hij wist niet of ze van de olympische kampioen, haar ex-man, een paar trucs had geleerd, of dat ze voor die tijd kon skiën, maar ze was veel beter dan ze hem had gezegd. Ze was bijna net zo'n goede skiester als haar dochter, hoewel met iets minder zelfvertrouwen en ze deed er heel bescheiden over. Ze skiede met zo'n elegantie en gratie dat het de aandacht trok van een aantal mensen en hij kon slechts bewondering voor haar hebben toen ze onder aan de heuvel tot stilstand kwamen.

'Jij bent heel erg goed,' zei hij vol bewondering.

'Ik vind het leuk,' gaf ze toe. 'Als kind gingen we vroeger naar Cortina. Mijn vader was een fantastisch skiër, maar ik ben altijd een beetje te voorzichtig geweest.' Monique knikte heftig. Ze hield ervan veel sneller te gaan. Francesca was een vrouw met vele charmes, vele talenten, waarvan de meeste miskend of verborgen. Ze had zoveel goede eigenschappen en ze was zo weinig bereid dat te delen. Charlie vond het vreselijk zonde. Maar hij merkte, naarmate de dag vorderde, dat hij er echt van genoot bij haar te zijn. De bitsheid die hem eerder zo geïrriteerd had, kwam niet één keer terug. Ze leek gewoon gelukkig en ontspannen en het was makkelijk te zien hoeveel ze van skiën hield. Zij genoot er ook van bij hem te zijn. Tegen de tijd dat ze aan de laatste afdaling bezig waren, voelden ze zich als oude vrienden en zagen eruit als een gezin toen Monique voor hen uit skiede. Francesca hield haar voortdurend in het oog, maar skiede voornamelijk met Charlie. Toen ze aan het eind van de dag hun ski's afdeden, gingen ze naar het restaurant beneden voor een chocoladegebakje en warme chocolademelk. Monique zag er intussen moe uit, maar Francesca leek te gloeien van blijdschap. Haar roomkleurige huid was verwarmd tot een rozige kleur en haar ogen leken te stralen.

'Ik vond het fantastisch,' zei ze toen ze hem bedankte. 'Ik klaagde er altijd over dat het skiën hier niet zo goed is als in Europa, maar het kan me niet meer schelen. Ik heb er toch van genoten. Bedankt dat je ons hiernaartoe hebt gebracht.' Ze nam een slokje van haar warme chocolademelk en keek hem warm aan.

'We zouden eens een paar andere skioorden in de buurt moeten proberen. Of we gaan naar Vermont. In Sugerbush kun je behoorlijk goed skiën,' zei hij kalm.

'Dat lijkt me leuk,' zei ze voor ze zich weer in zichzelf terugtrok. Maar ze leek nu volkomen op haar gemak bij hem en ze zat heel dicht naast hem aan het kleine tafeltje. Hij voelde haar lange elegante benen naast die van hem en het bezorgde hem een lichte rilling. Dat had hij bij niemand meer gevoeld sinds Carole bij hem was weggegaan. Hij was in Londen voor een paar afspraakjes uitgenodigd, maar die hadden vreselijk geklonken. Hij had het maar niet geprobeerd. Hij wist dat hij er niet klaar voor was. Maar deze vrouw, met haar prachtige geest, intense verlegenheid en enorme pijn begon hem te verwarmen. Eigenlijk haatte hij het naar Shelburne Falls terug te gaan en hij stelde onderweg voor te gaan eten, wat Monique slechts accepteerde vanwege haar moeder. Ze stopten bij de Charlemont Inn en aten verrukkelijke warme kalkoensandwiches met aardappelpuree en ze spraken geanimeerd over een aantal verschillende onderwerpen, waaronder architectuur, en ze ontdekten dat zij, net als hij, een passie had voor middeleeuwse kastelen. Monique sliep al bijna. Toen ze terugliepen naar de auto, geeuwde ze en struikelde bijna, maar Charlie ving haar op. Het was een lange, gelukkige dag voor iedereen geweest. Deze keer toen ze hun huis bereikten, vroeg Francesca of hij binnen wilde komen voor een drankje of een kop koffie. Ze had het gevoel dat ze iets moest doen om hem te bedanken.

'Ik moet Monique naar bed brengen,' fluisterde ze over haar hoofd heen en bracht haar vervolgens naar achteren in het huis, naar haar kleine, gezellige slaapkamer terwijl hij in de woonkamer wachtte en naar de wand vol boeken keek die Francesca uit Europa had meegenomen. Er stonden een paar mooie exemplaren tussen de boeken die ze door de jaren heen had verzameld, voornamelijk over Europese geschiedenis en een aantal ervan over kunst. Ze had zelfs een paar eerste drukken. 'Kun je zien dat ik een boekengek ben?' zei ze toen ze terugkeerde in de woonkamer en merkte dat hij het vuur in de open haard had aangestoken. Het was een kleine, gemakkelijke kamer, vol veel gebruikte spullen die iets voor haar betekenden en waarvan ze de meeste uit Europa had meegenomen. Het gaf een kijkje in haar binnenste. Eerst had ze hem zo koud geleken, zo afstandelijk, maar dit vertrek vertelde een ander verhaal, net als haar ogen toen hij zich omdraaide en haar aankeek. Hij wist niet zeker wat hij nu moest doen, er gebeurde iets vreemds en machtigs tussen hen en hij wist dat als hij erop reageerde zij hem misschien nooit meer wilde zien. Dus hij besloot het te negeren. En als om dat te bevestigen, verliet ze de kamer om koffie te gaan zetten en hij trof haar in de keuken. Hij was heel voorzichtig met wat hij toen zei. Hij besloot dat Sarah Ferguson waarschijnlijk een veilig onderwerp was.

'Ik heb over Sarah Ferguson zitten lezen,' legde hij uit. 'Ze was een opmerkelijke vrouw, met een ongelooflijke moed. Ze kwam hierheen op het kleinste schip waar ik ooit over heb gelezen, een tachtig tons brigantijn uit Falmouth, met twaalf passagiers en het duurde langer dan zeven weken om hier te komen. Ik kan me zo'n ervaring niet voorstellen. Ik word al misselijk als ik eraan denk. Maar zij heeft het gedaan en het overleefd en is hier een heel nieuw leven begonnen.' Hij zweeg voor hij nog meer zei, omdat hij haar nog steeds niet over de dagboeken wilde vertellen, maar Francesca keek verbaasd.

'Waar heb je dat gelezen? Ik heb nog nooit zoiets over haar gevonden en ik heb de hele bibliotheek van het historisch archief grondig doorzocht. Heb je in Deerfield iets over haar gevonden?'

'Ik... eh... ja, eigenlijk wel. En mevrouw Palmer heeft me een paar artikelen gegeven.' Hij zou haar dolgraag hebben verteld wat hij had gevonden, maar hij durfde het nog niet. Hij was al tevreden door gewoon met haar over Sarah te praten. Ze hadden het een tijdje over Sarahs moed en de parallellen in hun eigen leven. 'Ze kreeg hier een heel nieuw leven. Ze liet blijkbaar een vreselijke man in Engeland achter.' Ze wisselden een blik terwijl Francesca peinzend knikte. Ze had een vreselijke man in Parijs achtergelaten. Of misschien was hij uiteindelijk helemaal niet vreselijk, alleen maar stom, zoals Carole. Of misschien was wat hun partners elders hadden gevonden juist wat zij nodig hadden om hun leven te vervolmaken. Het maakte Charlie somber toen hij over Carole en Simon nadacht.

'Mis je haar nog steeds vreselijk?' vroeg Francesca zacht. Aan de blik in zijn ogen, wist ze wat hij dacht.

'Soms,' zei hij eerlijk. 'Ik denk dat ik mis wat ik dacht dat we hadden in plaats van wat we werkelijk hadden.' Francesca begreep dat perfect. Het enige waarover ze met Pierre naderhand kon denken was het geluk in het begin en de verschrikking aan het eind, nooit de gewone realiteit van er tussenin, wat het grootste deel ervan had uitgemaakt. Maar dat leek allemaal vergeten te zijn.

'Ik denk dat we dat allemaal doen,' beaamde ze. 'We herinneren ons eerder de fantasie die we creëren dan de werkelijkheid waarmee we hebben geleefd, of die fantasie nou mooi was of lelijk. Ik weet niet eens meer of ik me nog wel kan herinneren wie Pierre was, alleen maar de man die ik uiteindelijk ben gaan haten, wie dat ook was.'

'Ik denk dat ik uiteindelijk ook die kant opga met Carole. Zelfs nu worden delen ervan al vager.' Alles leek of beter of slechter dan het was geweest en soms zag hij dat. Toen dacht hij weer aan Sarah. 'Weet je wat het meest opmerkelijke aan haar was,' zei hij bedachtzaam tegen Francesca, 'ze werd weer helemaal verliefd op die Fransman. Van alles wat ik heb gehoord, was het belangrijkste deel van haar leven samen met hem. En na alles wat er met haar was gebeurd, was ze niet bang weer opnieuw te beginnen. Dat bewonder ik.' Hij zuchtte even. 'Maar ik weet niet hoe je dat moet doen.'

'Ik zou het niet kunnen,' zei Francesca beslist. Het was een bevestiging van alles wat ze hem al eerder had gezegd. 'Ik ken mezelf goed genoeg om dat te weten.'

'Jij bent te jong om zo'n beslissing te nemen,' zei Charlie verdrietig.

'Ik ben eenendertig,' zei ze ferm. 'Dat is oud genoeg om te weten dat je het spel niet nog een keer meespeelt, ik wil het niet. De volgende keer overleef ik de pijn niet.' Hoewel hij nog steeds de aantrekkingskracht tussen hen voelde die niet viel te ontkennen, wist hij ook dat ze hem zei het niet te proberen. Zou hij het wel doen, dan was ze volledig bereid helemaal uit zijn leven te verdwijnen. Hij had de waarschuwing heel duidelijk gehoord.

'Volgens mij moet je erover nadenken, Francesca.' Het deed hem wensen haar de dagboeken te lezen te geven, maar hij was er niet klaar mee om haar erover te vertellen. Hij besefte dat hij dat misschien nooit zou zijn. Hij voelde zich er nog steeds heel erg bij betrokken en hij zou heel hecht met haar moeten zijn, wilde hij die met haar delen.

'Geloof me, ik heb de afgelopen twee jaar aan niets anders gedacht,' zei ze somber. Toen stelde ze hem een vreemde vraag en hij wist niet hoe hij daar antwoord op moest geven. 'Weet je zeker dat je haar niet hebt gezien... Sarah, bedoel ik... met alle verhalen die je hoort over geesten... en verschijningen die in huizen leven. In deze uithoek van de wereld is het moeilijk geloven dat je dat niet hebt gedaan. Heb je,' hield ze aan met een glimlach, 'haar geest gezien...?' Ze keek hem recht aan toen hij het ontkende en hij vroeg zich af of ze hem geloofde.

'Nee, dat heb ik niet... ik...' Hij haatte het tegen haar te liegen, maar hij was bang haar te vertellen wat hij had gezien uit angst dat ze zou denken dat hij gek was. 'Ik... ik heb een paar keer wat geluiden gehoord. Maar ik denk niet dat het iets is. Volgens mij is dat allemaal plaatselijke folklore.' Haar ogen zochten die van hem af en ze glimlachte vreemd waardoor hij zich naar voren wilde buigen om haar te kussen, maar hij wist dat hij dat niet kon doen.

'Ik weet niet of ik je geloof en ik weet niet waarom. Je schijnt verbazend geïnformeerd over haar te zijn... Hoe komt het dat ik denk dat je iets voor me achterhoudt?' vroeg ze gericht met een sexy stem en hij lachte zenuwachtig en vroeg zich af hoe ze wist dat hij loog.

'Wat het ook is dat ik voor je achterhoud, het heeft niets met Sarah te maken,' zei hij met hese stem. Ze lachten allebei. Daarna verzekerde hij haar weer dat hij niets had gezien. 'Maar ik zal het je zeker laten weten als ik iets zie. Je weet wel, geestenwacht.' Hij plaagde haar en ze lachte en ze had er nog nooit zo knap uitgezien. Toen ze een beetje ontspande, was ze zo mooi en zo warm en zo aantrekkelijk, maar de deur sloeg altijd dicht net voor hij bij haar kon komen. Hij werd er gek van.

'Ik meen het echt,' hield ze vol. 'Weet je, ik geloof erin. Volgens mij zijn er soms geesten om ons heen en we zijn ons die niet bewust. Maar dat zou wel zo zijn, als we er aandacht aan besteedden.' Hij was gefascineerd door de ernst waarmee ze het zei. 'Ik zal naar huis moeten en me concentreren,' zei hij, nog steeds plagend. 'Heb je nog enige suggesties hoe ik dat moet doen? Misschien een "oui-jabord", of alleen maar meditatie?'

'Jij bent onmogelijk,' zei ze. 'Ik hoop dat ze je uit een diepe slaap wekt en bang maakt.'

'Kijk, dat brengt me op een aantrekkelijke gedachte. Ik zal vannacht in jouw woonkamer moeten slapen als je me te nerveus maakt.' Op de een of andere manier geloofde ze niet dat hij ontvankelijk was voor dat soort angsten hoewel hij een uitnodiging met liefde aangenomen zou hebben. Toen hij uiteindelijk echt vertrok, wist hij niet wat hij tegen haar moest zeggen. Weer kon hij de aantrekkingskracht tussen hen voelen. Die was zo sterk, maar zo onuitgesproken.

Hij besloot het te trotseren en nodigde haar met haar dochter uit de volgende dag bij hem te komen. Dat was een zondag. Snel sloeg ze die uitnodiging af. Ze raakten te bevriend.

'Ik kan niet. Ik moet nog wat aan mijn proefschrift werken,' zei ze terwijl ze zijn blik ontweek zodat ze hem niet aan hoefde te kijken.

'Dat klinkt niet al te leuk,' zei hij vol sympathie terwijl hij er teleurgesteld uitzag.

'Het is ook niet leuk,' bekende ze. Ze had het uit kunnen stellen, maar dat wilde ze niet. Hij begon een bedreiging te vormen. Ze voelde zich veel te veel op haar gemak bij hem. 'Maar ik moet het echt doen.'

'Je zou naar mijn huis kunnen komen en dan kunnen we op spokenjacht,' zei hij plagend en ze lachte.

'Die uitnodiging is moeilijk af te slaan, maar ik kan me beter bij mijn boeken houden. Ik heb de laatste tijd niet veel gedaan. Misschien een andere keer, maar bedankt.'

Ze bleef in de deuropening staan kijken terwijl hij wegreed. De hele weg naar huis dacht hij aan haar, met spijt dat hij haar niet gewoon had beetgepakt en had gekust. Maar hij wist heel goed hoe gevaarlijk dat zou zijn geweest. Hij zou haar nooit meer terug hebben gezien. Toch kon hij die ongelooflijke spanning tussen hen voelen. Toen hij thuiskwam en door zijn lege huis liep en aan haar dacht, in plaats van aan Sarah, zat het hem echt dwars dat ze zijn uitnodiging voor zondag niet had aangenomen. Ze hadden het zo leuk samen gehad, ze had niet het recht hem buiten te sluiten. Bovendien vond hij haar kind ook leuk en het was duidelijk hoezeer Monique genoot van zijn gezelschap. Hij ging zitten en mopperde in zichzelf. Uiteindelijk kon hij zich niet inhouden. Hij pakte de hoorn van de telefoon en belde haar. Het was middernacht en hij wist zelfs niet eens of het hem wat kon schelen of hij haar wakker belde, hoewel hij wist dat hij dat niet deed. Hij kwam net van haar vandaan.

'Hallo?' Ze nam met een bezorgde stem de telefoon op. Niemand belde haar ooit op die tijd. Eigenlijk, afgezien van wat zeldzame uitzonderingen voor Monique, belde niemand haar.

'Ik heb net een geest gezien en ik ben doodsbang. Hij was drie meter lang en had hoorntjes en rode ogen en ik denk dat hij mijn lakens omhad. Wil je niet komen kijken?' Hij klonk als een ondeugend kind en zij bleef lachen terwijl ze luisterde.

'Jij bent vreselijk. Ik meen het. Mensen zien echt geesten. Ik hoor er voortdurend over op het historisch archief en sommige kunnen geïdentificeerd worden. Ik heb er zelf onderzoek naar gedaan.' Ze probeerde ernstig tegen hem te doen, maar ze bleef lachen om wat hij had gezegd toen hij haar belde.

'Goed. Kom dan deze identificeren. Ik heb me opgesloten in mijn badkamer.'

'Jij bent hopeloos,' zei ze lachend.

'Je hebt gelijk. Dat is het probleem. Ik Mona schrijven en de brief met "Hopeloos" ondertekenen. Ik heb een vrouw ontmoet en ik wil vrienden met haar zijn... en volgens mij voelen we ons misschien wel tot elkaar aangetrokken, maar als ik er iets over tegen haar zeg, zal ze me haten.' Er volgde een lange stilte toen ze luisterde naar wat hij zei en hij vroeg zich af of hij het voorgoed bij haar verpest had. Hij hoopte van niet.

'Ze zal je niet haten,' zei ze ten slotte met een zachte stem. 'Ze kan er gewoon niets aan doen... ze is te bang door wat er met haar is gebeurd.' Ze klonk heel teder en hij wenste dat hij zijn armen om haar heen kon slaan, maar ze zou het hem waarschijnlijk niet toestaan en hij wist dat.

'Ik weet niet zeker of ik dat geloof. Ik weet dat jij het gelooft,' zei hij zacht. 'Ik ben ook helemaal gemangeld. Ik zie er tegenwoordig niet meer uit en ik weet verdomme niet wat ik aan het doen ben. Ik ben al tien jaar niet meer onder de mensen geweest... nog langer... elf jaar...' Het was al tien maanden geleden dat Carole bij hem was weggegaan. 'En ik heb al diezelfde dingen als jij gezegd... maar het ene moment huil ik om Carole en het volgende moment... praat ik tegen jou en voel ik iets wat ik heel lang niet heb gevoeld... het is verwarrend. Misschien worden we nooit meer dan vrienden. Misschien heb ik niet het recht op meer. Ik wilde alleen maar... ik wilde je laten weten...' Hij voelde zich weer een kind en bloosde, maar dat deed zij aan haar kant ook. 'Ik wil je alleen laten weten hoe erg ik je mag,' zei hij onhandig. Het was meer. Maar hij kon zichzelf er niet toe brengen dat te zeggen.

'Ik mag jou ook,' zei ze eerlijk, 'en ik wil je geen pijn doen.'

'Dat doe je niet. Dat hebben experts al gedaan. Ik weet zeker dat je met hen vergeleken maar een amateur bent.'

Ze glimlachte toen ze antwoord gaf. 'Jij ook, Charlie. Ik waardeer het echt hoe aardig je tegen ons bent. Jij bent een goed mens.' En Pierre was dat niet. Fantasie of niet, dat wist ze. Hij had haar schaamteloos gebruikt en op een vreselijke manier haar fatsoen, haar aardigheid en haar gevoel voor hem misbruikt. En als het aan haar lag zou niemand haar ooit nog zoiets aandoen. 'Kunnen we niet gewoon vrienden zijn?' vroeg ze verdrietig, want ze wilde hem niet kwijt.

'Natuurlijk kan dat,' zei hij zacht. Hij kreeg ineens een ingeving. 'Wat dacht je ervan dat een vriend jou en Monique maandag mee uit eten nam? Je hebt me voor morgen al afgewezen. Je kunt niet weer nee zeggen, dat sta ik niet toe. Een kort etentje maandagavond na het werk. We kunnen in Shelburne Falls een pizza gaan eten.' Hier kon ze niet veel tegen inbrengen en hij accepteerde haar voorwaarden wat betreft hun vriendschap.

'Goed,' gaf ze toe. Hij was moeilijk om mee te onderhandelen.

'Ik haal jullie om zes uur op. Goed?'

'Goed.' Ze lachte. Ze hadden de eerste schermutseling overleefd.

'Tot dan.'

'Ik zal je bellen als ik nog een geest zie.' Hij was blij dat hij haar had gebeld. Het was het waard geweest. Net voor ze ophingen hield hij haar tegen.

'Ja?' Francesca klonk een beetje ademloos en hij vond het heerlijk.

'Dank je...' zei hij zacht. Ze wist wat hij bedoelde en glimlachte nog altijd toen ze ophingen. Ze waren gewoon vrienden zei ze tegen zichzelf. Niets meer. Hij begreep het volkomen... toch?

Aan zijn kant leunde Charlie glimlachend naar achteren in zijn stoel. Hij vond haar echt leuk. Ze was niet makkelijk. Maar ze was beslist de moeite waard. Hij was zo blij met zichzelf en het feit dat zij ermee had ingestemd hem weer te zien dat hij een van Sarahs dagboeken oppakte om zichzelf te belonen. Hij had er in geen dagen in gelezen. Hij had haar echt gemist. En hij wilde weten wat er met haar was gebeurd. Maar nu, terwijl hij het boekje opensloeg en het vertrouwde handschrift zag, kreeg hij het gevoel alsof hij iets vierde.

17

François de Pellerin kwam, zoals hij had gezegd, in augustus op zijn reis terug weer door Shelburne en zocht Sarah op. Ze werkte in haar groentetuin toen hij arriveerde en ze zag of hoorde hem niet aankomen. Hij kwam geruisloos, zoals altijd, en stond plotseling naast haar. Ze draaide zich geschrokken om en keek hem aan, eerst verrast en daarna duidelijk met plezier.

'Ik zal een bel om je nek moeten hangen als je dat blijft doen.' Ze bloosde een beetje en veegde haar gezicht af met haar schort toen ze eraan dacht hem te bedanken voor de berenklauwen.

'Is het goed gegaan?' vroeg ze terwijl hij haar glimlachend aankeek. Haar gezicht was bruin en haar ravenzwarte haar hing in een lange vlecht op haar rug waardoor ze er bijna als een indiaanse squaw uitzag. Toen ze langzaam terugliepen naar haar huis merkte hij dat ze dezelfde koninklijke gang had als Schreeuwende Mus. 'Waar ben je geweest sinds je hier was?' vroeg ze hem belangstellend toen ze bij de bron stilhielden voor wat water.

'Bij mijn broeders,' zei hij simpel. 'In Canada, om handel te drijven met de Huron.' Hij vertelde haar niet dat hij naar de hoofdstad was geweest voor een nieuwe ontmoeting met Washington om de voortdurende problemen met de Miami-indianen in Ohio te bespreken. Hij was veel geïnteresseerder in haar en wat zij had gedaan. Ze leek heel goed te gedijen in Shelburne. 'Ben je naar het garnizoen geweest om kolonel Stockbridge te bezoeken?' vroeg hij gemoedelijk terwijl zij een mok koel water inschonk en aan hem gaf.

'Ik heb het te druk gehad om naar het garnizoen te gaan,' antwoordde ze. 'De afgelopen drie weken hebben we geplant.' Ze hadden in grote hoeveelheden tomaten en pompoen geplant en ze hoopten op een aanzienlijke oogst voor de winter.

Ze had inmiddels al wat van mevrouw Stockbridge gehoord, die haar smeekte Shelburne te verlaten en terug te keren naar de beschaving. Ze had ook een brief ontvangen van de Blakes met alle nieuwtjes uit Boston. Maar ze was hier veel gelukkiger en François kon het zien. 'Waar ben je nu naartoe op weg?' vroeg ze toen ze haar woonkamer binnenstapten. Het was daar altijd nog iets koeler dan buiten omdat een deel van het huis werd afgeschermd door de iepen. De mannen die het huis voor haar hadden gebouwd, hadden het goed gedaan en het paste perfect bij haar wensen.

'Ik heb een afspraak met kolonel Stockbridge.' De kolonel maakte zich nog steeds zorgen om de Kentucky vrijwilligers die het jaar ervoor een aantal Shawnee dorpen hadden geplunderd en platgebrand, en om het fort dat was gebouwd in Fort Washington als een flagrante schending van een aantal verdragen. De kolonel was ervan overtuigd dat er een vergelding zou volgen. Blauwjas had al wraak genomen door de Ohio River over te steken naar Kentucky en daar waren talrijke overvallen op kolonisten geweest. Maar de kolonel was net als Fran^ois bang dat de oorlog zich zou uitbreiden. Dat had hij dan ook tijdens de ontmoeting tegen Washington gezegd. Sarah luisterde vol belangstelling terwijl François het uitlegde.

'Is er enige manier om ze tegen te houden?' vroeg ze kalm.

'Nu heel weinig. Blauwjas vindt de vergelding nog niet voldoende. Hij is een moeilijk man om mee te onderhandelen. Ik heb het een aantal keren geprobeerd, maar hij mag de Irokezen net zomin als hij de blanken mag.' Hij wist dat uit eigen ervaring uit een ontmoeting die hij aan Stockbridge meldde toen hij Sarah de eerste keer zag. 'We kunnen alleen maar hopen dat hij er genoeg van krijgt en het gevoel heeft dat hij voldoende scalpen heeft om op te wegen tegen de mannen die hij heeft verloren. Ik zie niet in hoe we hem tegen kunnen houden, tenzij het een oorlog wordt waar een aantal stammen bij betrokken raakt en dat willen we geen van allen,' zei hij kalm. Hij scheen een wijs inzicht in de zaken te hebben en een gevoel van sympathie voor beide kanten, hoewel zijn sympathie eerder bij de indianen lag dan bij de blanken. De indianen hadden meer geleden en naar de mening van François waren die gewoonlijk eerlijker.

'Is het niet gevaarlijk voor je om met Blauwjas te onderhandelen?' vroeg ze met duidelijke bezorgdheid toen hij naar haar glimlachte. 'Die moet je meer als blanke dan als Irokees zien.'

'Ik weet niet of hem dat wat uitmaakt. Ik ben geen Shawnee. Dat is al genoeg om hem kwaad te maken. Hij is een dapper krijger vol vuur en woede,' zei hij tegen haar met een duidelijk respect en een zekere mate van angst die niet ongefundeerd was. Blauwjas was niet bang om zijn volk met een totaal nieuwe indiaanse oorlog op te zadelen.

Ze spraken er lang over en toen ze weer naar buiten gingen, was het koeler en zoals altijd vroeg ze of hij zin had om met haar mee te lopen naar de waterval. Het was een dagelijks ritueel dat ze nooit oversloeg. Ze zeiden weinig tegen elkaar toen ze die kleine kilometer naar de waterval liepen die daar in al zijn schoonheid en glorie naar beneden kletterde. Toen Sarah ging zitten op haar lievelingsrots en naar het water keek dat zo triomfantelijk naar beneden kwam, keek François haar vol plezier aan. Hij wilde haar vertellen dat hij veel over haar had nagedacht, en over de dingen die ze de vorige keer tegen hem had gezegd en wat hij had opgevangen tijdens het eten. Hij wilde haar zeggen dat hij zich zorgen om haar had gemaakt en verlangend was haar weer te zien, maar deed het niet. Hij bleef gewoon naar haar staan kijken en zei niets.

Ze bleven zo een uur zitten, verloren in eigen gedachten, zwijgend communicerend en toen draaide zich zich om en keek hem aan en ze glimlachte toen hun blikken elkaar kruisten. Het was goed om hem te zien. Hij zag er bruin en gezond uit na zijn tijd bij de Irokezen en het was moeilijk te geloven dat hij niet onder hen was geboren. Toen ze langzaam weer terugliepen naar haar kleine boerderij voelde ze zijn blote arm langs haar heen vegen.

'Blijf je deze keer in het garnizoen?' vroeg ze rustig toen ze haar huis bereikten.

'Jawel,' zei hij terwijl hij naar haar keek. 'Daar tref ik een paar van mijn mannen.' Vervolgens vroeg ze hem te blijven eten en hij nam de uitnodiging aan. Hij wist dat hij de nacht in het bos kon doorbrengen of in haar schuur en de volgende ochtend voor het aanbreken van de dag naar het garnizoen kon gaan. Hij had geen vaste afspraak met de kolonel.

Hij ving een aantal konijnen voor haar en ze braadde die voor hem en de jongens en ze maakte een jachtschotel met groenten uit haar tuin. Het was heerlijk eten en de jongens bedankten haar enthousiast voor ze aan hun avondbezigheden begonnen. François en zij bleven rustig in haar gerieflijke keuken zitten. Ze spraken lange tijd zacht met elkaar en daarna liepen ze naar buiten het maanlicht in. Binnen een paar ogenblikken zagen zij een vallende ster.

'Volgens de indianen is dat een goed teken,' zei hij terwijl hij haar aandachtig opnam. 'Het is een goed voorteken. Je zult hier gezegend zijn.'

'Dat ben ik al,' zei ze terwijl ze om zich heen keek. Ze wilde niets meer dan dit. Dit was alles waar ze ooit over had gedroomd.

'Dit is slechts het begin van je leven hier,' zei hij verstandig. 'Je moet verder, je moet veel dingen doen, en je wijsheid met velen delen.' Hij klonk heel erg als een Irokees zoals hij tegen haar sprak en ze glimlachte tegen hem, niet helemaal zeker wat hij ermee bedoelde.

'Ik heb geen wijsheid om te delen, François. Ik leid hier maar een simpel leven.' Ze was hier alleen maar gekomen om te genezen, niet om anderen te onderwijzen. Maar François scheen dat niet te begrijpen.

'Jij bent een grote oceaan overgestoken om hier te komen. Jij bent een dappere vrouw, Sarah. Je moet je hier niet verstoppen,' zei hij beslist. Maar wat verwachtte hij van haar? Zij kon niet onderhandelen met de indianen of de president gaan opzoeken. Ze had tegen niemand iets belangrijks te zeggen. Ze kon zich geen voorstelling maken van wat hij dacht. Toen zei hij tegen haar dat hij haar graag een keer aan de Irokezen wilde voorstellen, wat haar verraste.

'Roodjas is een groot man. Ik denk dat je hem graag zult willen ontmoeten.' Het beangstigde haar een beetje, maar ze moest toegeven dat het haar ook intrigeerde en ze wist dat ze daar, zolang François bij haar was, geen gevaar zou lopen.

'Dat zou ik leuk vinden,' zei ze bedachtzaam.

'Hun geneeskunde is heel wijs,' zei hij cryptisch. 'Net als jij.' Hij klonk heel mystiek en ze voelde een vreemde, onuitgesproken band met hem terwijl ze daar in het maanlicht stonden, zo hevig dat het haar nerveus maakte. Het leek wel alsof hij haar, zonder een woord, zonder een geluid, zonder haar zelfs maar aan te raken, langzaam naar zich toe trok. Ze wist dat ze zich moest verzetten, maar ze merkte dat ze het niet kon. Ze wist zelfs niet waar die kracht die ze voelde vandaan kwam. Het was bijna alsof ze heel erg langzaam door mystieke krachten, die een touw om haar heen sloegen, werd meegetrokken.

Terwijl ze spraken, liep ze langzaam met hem mee naar de schuur en toen ze daar aankwamen, bleef hij staan en pakte zacht haar hand in de zijne en kuste die. Het was helemaal een gebaar uit een ander leven en iets wat hij gedaan zou hebben als ze elkaar in hun andere leven in Frankrijk waren tegengekomen. Het was de vreemdste mengeling van Irokees en Frans, van krijger en vredestichter, van mysticus en mens. Ze zag hem langzaam de schuur inlopen, draaide zich daarna om en liep terug naar haar keuken.

De volgende ochtend was hij weer weg en toen ze terugging naar haar keuken vond ze daar een smalle indiaanse armband van helder gekleurde schelpen. Hij was mooi en ze deed hem om en toen ze ernaar keek, besefte ze dat het een vreemd gevoel was te weten dat hij in haar keuken was geweest terwijl zij lag te slapen. Hij was zo geruisloos en zo sterk, zo knap, met zijn glanzende, zwarte haar en ze was gewend geraakt aan de leren broek en de mocassins die hij droeg. Die leken volkomen natuurlijk bij hem te passen. Ze merkte dat ze, toen ze die dag weer in het maïsveld ging werken, hem miste. Ze had geen idee wanneer hij terug zou komen en ze had geen reden dat te wensen. Ze waren hoe dan ook alleen maar vrienden. Eigenlijk, bedacht ze zich, kende ze hem nauwelijks. Maar hij was zo interessant om mee te praten en zijn aanwezigheid leek zo geruststellend. Ze konden uren naast elkaar lopen zonder te praten. Soms leek het zelfs alsof ze wisten wat de ander dacht. Hij leek bijna mystieke krachten te hebben. Hij was zo wijs, en die middag dat ze naar de waterval liep, dacht ze aan de spirituelere dingen die hij tegen haar had gezegd. Het was haar de hele dag niet gelukt hem uit haar gedachten te bannen en die tijd dat ze bij de waterval zat was het niet anders.

Ze liet haar voeten in het ijskoude water bungelen terwijl ze aan hem dacht toen er iets voor de zon langstrok en ze keek op om te zien waar de schaduw vandaan kwam. Ze schrok een beetje toen ze zag dat het François was die op slechts op paar centimeter van haar vandaan stond en het zonlicht tegenhield.

'Ik neem aan dat je me altijd zult verrassen,' zei ze glimlachend tegen hem, terwijl ze met haar hand haar ogen afschermde. Het lukte haar niet haar plezier om hem weer te zien te verbergen. 'Ik dacht dat je in het garnizoen was.'

'Ik heb de kolonel gesproken,' zei hij, en ze had het gevoel dat er meer was, maar een tijd lang zei hij niets. Hij scheen te worstelen met iets dat heel sterk was en heel storend en ze voelde het.

'Is er iets aan de hand?' vroeg ze heel vriendelijk, bereid om elk probleem aan te horen, maar dat wist hij al.

'Misschien,' zei hij, niet wetend of hij wel of niet verder zou gaan. Hij was helemaal niet zeker van haar reactie. Maar hij wist dat hij het moest zeggen. Zijn gedachten hadden hem al de hele ochtend gekweld. 'Ik kan alleen nog maar aan jou denken, Sarah.' Ze knikte en zei niets. 'Ik vermoed dat het heel gevaarlijk voor me is dit tegen jou te zeggen.' Maar ze wist niet waarom hij dat zei.

'Waarom gevaarlijk? vroeg ze vriendelijk. Hij zag er zo gekweld en ongerust uit dat het haar ontroerde. En zij had zich net zo gekweld gevoeld als hij.

'Misschien mag ik van jou dan hier niet meer komen. Ik weet hoeveel pijn je in het verleden hebt gehad... hoeveel leed... Ik weet hoe bang je bent weer gekwetst te worden... maar ik beloof je,' en hij keek haar aan met gekwelde ogen, 'dat ik je geen pijn zal doen.' Dat wist ze ook, maar ze wist ook dat ze het niet zou laten gebeuren. 'Ik wil alleen maar je vriend zijn.' Hij wilde ook zoveel meer dan dat, maar hij wist ook dat hij dat niet aan haar kon vertellen. Nog niet in ieder geval. Eerst moest hij weten wat haar gevoel was. Maar ze leek niet half zo bang als hij gevreesd had. Ze scheen na te denken.

'Ik heb ook veel over jou nagedacht,' bekende ze. 'Zelfs voordat je deze keer terugkwam.' Ze bloosde. Ze keek vervolgens naar hem op met de onschuld van een kind en lachte. 'Ik heb niemand anders om mee te praten.'

'Is dat de enige reden waarom je aan mij hebt gedacht?' vroeg hij met een glimlach terwijl hij in haar ogen keek en voorzichtig naast haar ging zitten. Maar ze voelde de warmte van zijn lichaam naast zich, zag zijn huid, voelde zijn leren broek. Het was niet zo makkelijk om te doen alsof hij niet aantrekkelijk was.

'Ik vind het prettig om met je te praten,' zei ze rustig tegen hem. 'Veel dingen vind ik leuk.' Ze klonk verlegen en hij nam haar hand in de zijne. Weer bleven ze lang zwijgend zitten. Uiteindelijk liepen ze naar huis. Deze keer pakte hij voor haar een mok water uit de bron en vroeg haar daarna of ze op zijn paard een ritje door de vallei zou willen maken. Ze glimlachte al bij het vooruitzicht.

'Soms vind ik het lekker om te rijden om mijn hoofd helder te krijgen,' zei hij toen hij de gevlekte merrie uit de schuur haalde met alleen de toom. Hij gebruikte zelden een zadel. Hij gaf er de voorkeur aan zonder te rijden. Hij trok haar achter zich op het paard. Ze sloeg haar armen om zijn middel en reed schrijlings. Haar witte katoenen jurk wapperde om hen heen toen ze de vallei inreden en daarna een tijdje bleven voortrijden door het dal. Alles zag er zo weelderig en groen uit en hij had gelijk, het leek haar hoofd helder te maken terwijl ze langs de rivier galoppeerden.

Ze waren terug met etenstijd en ze maakte zoals altijd eten voor iedereen klaar. Daarna zei hij dat hij vertrok. Ze vroeg hem niet of hij wilde blijven. Ze wisten allebei dat hij het niet kon. Er was tijdens zijn bezoek iets tussen hen veranderd.

'Wanneer kom je terug?' vroeg ze ongelukkig toen hij voorbereidingen maakte voor zijn vertrek.

'Misschien over een maand, als het me lukt.' Vervolgens keek hij haar ernstig aan en zij moest terugdenken aan de nacht dat ze hem in het bos had ontmoet en zo bang voor hem was geweest. Maar nu maakte hij haar niet bang en ze kon zich alleen maar voorstellen hoezeer ze hem zou missen. Wat haar het meest dwarszat, was dat ze zich niet zo aangetrokken tot hem wilde voelen als ze deed. En hij wist het. Maar geen van beiden leek in staat het tegen te houden. 'Pas goed op jezelf,' zei hij. 'Doe geen domme dingen.'

'Hoe staat het dan met al die wijsheid die je zegt dat ik heb?' zei ze plagend en hij lachte.

'Jij schijnt het voor iedereen behalve jezelf te gebruiken. Pas goed op jezelf, Sarah,' zei hij vriendelijker en hij kuste weer haar hand zoals hij de avond ervoor had gedaan, besteeg vervolgens zijn paard, wuifde en draafde de open plek uit. Ze bleef hem na staan kijken, maar hij was in een paar ogenblikken verdwenen.

Het duurde een maand voor hij weer terugkeerde, begin september. Hij moest wat doen in het garnizoen en bleef daar een week om besprekingen te voeren met kolonel Stockbridge en met een paar andere commandanten die waren gekomen om hem te spreken. De besprekingen gingen zoals gewoonlijk over de Shawnees en Miami's. Die leken een bron van bezorgdheid voor het leger.

François bleef deze keer niet in Shelburne, maar kwam vaak Sarah heimelijk opzoeken. Toen hij de kolonel beleefd vroeg hoe het met haar ging, herinnerde het de leidinggevende commandant van het garnizoen eraan dat hij haar al in maanden niet had gezien. Ogenblikkelijk nodigde hij haar uit voor een etentje.

François en zij veinsden verrassing toen ze elkaar zagen en deden alsof ze maar heel weinig belangstelling voor elkaar hadden. Maar Stockbridge meende iets te zien in de blik van de Fransman en heel even was hij verbaasd. Maar hij had dwingender zaken aan zijn hoofd en aan het eind van de avond was hij het vergeten. Ze lachten er naderhand om toen François naar haar boerderij kwam om weer bij haar te eten. Deze keer logeerde hij in de schuur en ze hadden een heel plezierige tijd samen, ze genoten van het laatste zomerweer. Ze gingen zoals altijd naar de waterval. Ze gingen samen rijden, nu ieder op een paard. Zij was een uitstekend amazone en vond alles goed, maar in tegenstelling tot François gaf zij de voorkeur aan een zadel. Ze was bang dat ze misschien in haar wijde rok van het paard gleed als ze ongezadeld reed. Ze lachten allebei om het beeld dat ze schetste toen ze het hem vertelde. Maar er gebeurden geen ongelukken en zij brachten veel gelukkige dagen samen door. Hun vriendschap werd een steeds sterkere band en François durfde niet de lijn over te steken die zij nauwgezet tussen hen getrokken had.

Maar op een dag toen ze samen wandelden, op weg terug van de waterval, vroeg hij haar of ze nooit bang was dat Edward misschien naar Amerika kwam om haar te zoeken. Het was een kwellende gedachte die hij al enige tijd had, sinds ze François over hem had verteld.

Maar ze leek onbezorgd toen ze antwoord gaf: 'Ik kan me niet voorstellen dat hij dat doet. Om eerlijk te zijn denk ik niet dat hij ooit zoveel om me gaf. Dat zou tevens inhouden dat hij een verrekt moeilijke reis moet maken om hier te komen.' Dat wist ze zelf maar al te goed van haar twee maanden op de Concord.

'Maar misschien om zijn eigendom weer op te eisen, en een kostbaar eigendom, mag ik eraan toevoegen,' zei François met een kleine glimlach tegen haar. 'Misschien vindt hij het wel de moeite waard.' Hij bleef bezorgd kijken, maar zij was het niet.

'Ik betwijfel het. Ik denk dat hij weet dat ik, nu ik helemaal hierheen ben gekomen, nooit met hem naar Engeland terug zal gaan. Hij zal me moeten binden en knevelen en me verrot moeten slaan wil hij me hier laten vertrekken en ik denk dat ik een veel te lastige gevangene ben. Ik denk dat het heel goed met hem gaat zonder mij.' François kon het zich amper indenken. Hij kon zich niet voorstellen dat een man haar liet lopen. Het was duidelijk dat haar man heel erg vreemd was, en ook wreed. Een heel kort, onvriendelijk moment leek het hem leuk die een keer te ontmoeten. Maar wat er vroeger ook was gebeurd, hij was blij dat ze nu vrij was.

Toen hij weer bij haar wegging voelde hij zich zoals altijd bezorgd. Het werd steeds moeilijker om bij haar weg te gaan.

'Zie ik je weer?' vroeg ze terughoudend toen hij zich opmaakte om te vertrekken en zij zijn veldflessen met water vulde. Die waren gemaakt van hertenleer en hij had ze al jaren. Er zat een ingewikkeld patroon van kralen op. Schreeuwende Mus had die voor hem gemaakt.

'Nee, nooit meer,' antwoordde hij op haar vraag. 'Ik kom je nooit meer opzoeken.' Hij klonk verrassend stellig en Sarah keek bedrukt.

'Waarom niet?' vroeg ze terwijl ze eruitzag als een teleurgesteld kind en hij was blij het te zien. Ze vroeg zich af of hij naar het westen ging.

'Omdat het veel te moeilijk is om bij je weg te gaan. En als ik hier ben geweest, vind ik al die anderen onuitstaanbaar vervelend.' Ze lachte om zijn antwoord en zij had heel erg last van hetzelfde probleem.

'Ik ben blij dat te horen,' zei ze. Toen draaide hij zich met een ernstige uitdrukking naar haar om. Het deed haar een beetje huiveren.

'O ja? Heb jij er geen last van?' vroeg hij ronduit. Hij wist hoe bang ze was ooit weer bij iemand betrokken te raken en hij wist dat ze niet kon trouwen. Maar in zijn gedachten bestond er voor haar geen reden om altijd alleen te blijven. Haar verbanning had ze zelf gekozen, haar eenzaamheid was onnodig en stom. Maar toch wist hij dat ze dat wilde. Of in ieder geval dacht hij dat. 'Ik wil je niet bang maken,' zei hij zacht. 'Ik wil dat nooit meer doen.' Ze knikte en zei niets. Ze had geen antwoorden voor hem. Hij voelde zich ongerust toen hij wegreed. Hij had haar gezegd dat hij gauw terug zou komen, maar deze keer wist hij niet wanneer. Hij ging weer naar het noorden en soms duurden die reizen langer dan hij wilde.

Maar zij was deze keer ook ongerust. Ze wist hoe hecht ze met elkaar werden en er leek een heleboel onuitgesproken intimiteit tussen hen. Ze leken elkaar alles te kunnen vertellen en ze leken dezelfde dingen interessant of leuk te vinden. Het was beangstigend als ze aan de verwikkelingen dacht. Meermalen besloot ze hem, de volgende keer dat hij kwam, te vertellen niet meer te komen. Maar uiteindelijk bleef hij zo lang weg dat ze zich echt zorgen om hem begon te maken. Ze zag hem pas weer in oktober. Toen het zover was, waren de bladeren verkleurd en zag de hele vallei eruit alsof hij in brand stond, geschilderd in rode en gele kleuren. Ze had hem zes weken niet gezien en deze keer zag ze hem naar de waterval toe komen. Hij kwam te paard en zij stond op de open plek. Hij droeg een leren hemd met lynxmouwen, een hertenleren jas, en hertenleren beenkappen met franjes. Hij zag er ongelooflijk knap uit toen hij de open plek op kwam galopperen. Zijn haar hing los, maar hij droeg een hoofdband met arendsveren eraan en het moment dat hij haar zag, glimlachte hij. Hij toomde in en gleed gracieus van het paard om haar te begroeten.

'Waar heb je gezeten?' vroeg ze met een bezorgde blik en hij was enorm verheugd die te zien. Iets vertelde hem al weken dat hij haar de laatste keer dat ze elkaar hadden gezien bang had gemaakt en hij had zich er enorme zorgen om gemaakt. Hij wilde niet dat ze de verkeerde conclusies trok. Maar hij zat er niet zo ver naast. Ze had zichzelf de afgelopen maand gekweld. Ze was absoluut van plan geweest hem te vertellen dat ze hem niet meer wilde zien, maar op het moment dat ze hem zag, vergat ze al haar goede bedoelingen.

'Ik ben bang dat ik het vreselijk druk heb gehad,' zei hij ernstig, terwijl hij zich verontschuldigde voor zijn afwezigheid, en hij vertelde haar vervolgens het slechte nieuws. 'Ik kan niet blijven. Ik tref mijn mannen in het garnizoen en we vertrekken vanavond naar Ohio.' Ze keek heel bezorgd toen hij dat zei.

'Blauwjas?' vroeg ze alsof ze oude vrienden waren en hij lachte. Hij had haar zo erg gemist en hij was zo blij om haar te zien, al was het maar voor een paar minuten.

'Ze begonnen een week geleden te vechten. Kolonel Stockbridge heeft me gevraagd daarheen te gaan met een peloton van zijn manschappen en een delegatie van mijn mannen. Ik weet niet wat wij kunnen doen, behalve het leger steunen. We doen ons uiterste best,' zei hij kalm terwijl hij haar in zich opnam. Maar hij durfde haar niet aan te raken.

'Het is gevaarlijk voor je,' zei ze ongelukkig. Ze wilde dat hij bleef, en het speet haar dat ze ooit de gedachte had gehad hem te vertellen niet meer te komen. Ze vroeg zich af of hij dat had gevoeld en of dat de reden was dat hij zo'n lange tijd niet was gekomen. Ze zat vol spijt en angst dat hij gewond zou raken.

'Kun je blijven eten?' vroeg ze angstig, terwijl ze zenuwachtig en bang leek dat hij haar zou zeggen dat hij eerder moest vertrekken, maar hij knikte.

'Ik kan niet lang blijven. Dat onderhoud met de kolonel zal enige tijd duren.'

'Ik zal me haasten,' zei ze terwijl ze naar de keuken snelde, en een halfuur later had ze een heel loffelijke maaltijd voor hem gemaakt. Ze had nog wat koude kip van de dag ervoor in het koelhuis bij de rivier en ze had de jongens er snel op uitgestuurd, en ze had wat forel gebakken die ze net die ochtend hadden gevangen. Er was verse, ronde pompoen uit de tuin en een berg maïsbrood. Deze keer vroeg ze de jongens buiten te eten zodat ze alleen met François kon zijn. Terwijl hij het heerlijke maal at dat ze voor hem had klaargemaakt, keek hij haar met plezier aan.

'Ik zal een tijd niet zo lekker eten,' zei hij, en ze glimlachte. Als je naar hem keek zou niemand eraan hebben getwijfeld dat zij samen was met een indiaan. Niets aan hem verraadde dat hij eigenlijk een blanke was. Maar het kon haar niet schelen wat iemand over haar zei. Laat ze maar. 'Je moet nu heel voorzichtig zijn,' waarschuwde hij. 'Er bestaat een kans dat oorlogszuchtige bendes uit Ohio zich deze kant op wagen.' Het leek onwaarschijnlijk, maar alles was mogelijk. Of het kon onrust bij andere stammen veroorzaken. Hij wilde niet dat er iets met haar gebeurde terwijl hij er met het leger op uit trok.

'Er gebeurt ons niets.' Ze had de geweren gekocht zoals ze had beloofd. En ze voelde zich hier veilig.

'Als je iets van de kolonisten uit de buurt hoort, wil ik dat je naar het garnizoen gaat en daar blijft.' Hij praatte tegen haar alsof ze zijn vrouw was en alsof het echt wat uitmaakte of ze deed wat hij wilde. Maar voor haar was het belangrijk en ze luisterde kalm naar hem terwijl hij haar zijn instructies gaf. Terwijl ze gedachten, angsten en ongerustheid met elkaar bespraken en zij zich alles probeerde te herinneren wat ze kon vergeten als hij weg was, ging de tijd veel te snel voorbij.

Het was donker toen hij weer naast zijn paard stond en hij keek naar haar. Zonder een woord te zeggen, nam hij haar in zijn armen en hield haar vast. Hij had het gewoon nodig haar te voelen zonder iets tegen haar te zeggen. Zij zei ook niets. Ze stond daar gewoon en hield hem vast, terwijl ze zich afvroeg waarom ze zo dwaas was geweest, waarom ze om te beginnen al van hem weg had willen rennen. Wat maakte het uit dat haar verleden zo vol pijn was geweest? Wat maakte het uit dat ze nog steeds met Edward getrouwd was? Ze zou hem nooit meer zien. Voor haar was hij zo goed als dood en zij begon verliefd te worden op deze woeste en mooie man die eruitzag als een indiaan en die nu met het leger de oorlog inging. Als ze hem nou eens nooit meer zag? Wat zouden ze dan veel hebben verspild. Er stonden tranen in haar ogen toen ze zich van hem losmaakte en hem aankeek. Ze spraken geen van beiden, maar hun ogen zeiden alles wat ze wilden zeggen.

'Wees voorzichtig,' fluisterde ze en hij knikte toen hij op zijn paard sprong met het gemak van de indiaanse krijger. Ze wilde hem vertellen dat ze van hem hield, maar ze deed het niet, en ze wist dat als er iets met hem zou gebeuren, ze er altijd spijt van zou hebben.

Deze keer keek hij niet achterom toen hij wegreed. Hij kon het niet. Hij wilde niet dat ze zag dat hij huilde.

18

Het wachten op zijn terugkeer duurde oneindig lang. Tegen Thanksgiving had Sarah nog steeds niets gehoord. Ze bezocht het garnizoen nu vaak in de hoop nieuws van hem te horen. Het was een lange rit voor haar, heen en terug duurde bijna een hele dag, maar het was het waard. Van tijd tot tijd kwamen flarden nieuws binnen over de veldslagen tussen de indianen en het leger. De Shawnees en Miami's hadden een heleboel schade aangericht door huizen en boerderijen aan te vallen, gezinnen te doden en gevangenen te nemen. Ze waren er zelfs mee begonnen platbodems op de rivier aan te vallen. De Chickasaws hadden zich ook bij hen gevoegd.

Brigadegeneraal Josiah Harmer had het bevel, maar tot dusver was het een ramp. Zijn troepen waren twee keer in een hinderlaag gelopen en bijna tweehonderd man waren gedood. Maar van alles wat Sarah ervan opving, tenminste tijdens Thanksgiving, was dat François er niet bij zat. Op het moment dat ze aan de maaltijd aanzat met kolonel Stockbridge en een aantal gezinnen uit Deerfield die hij voor Thanksgiving in het garnizoen had uitgenodigd, was Sarah ernstig bezorgd. Maar ze kon het niemand laten merken. Ze was erg afwezig toen ze gesprekken probeerde aan te gaan met anderen en informeerde naar hun familie en kinderen.

Toen ze de volgende dag terugging naar de boerderij, was ze dankbaar met niemand te hoeven praten. Ze had een Wampanoag-gids bij zich. Ze hoefde zelfs niet meer met luitenant Parker geconfronteerd te worden. Die was gelukkig overgeplaatst.

Ze was in gedachten verdiept toen ze uiteindelijk Shelburne bereikten. Ze bedankte de indiaan die met haar was meegereisd en gaf hem een zadeltas vol eten om mee te nemen. Toen ze hem wegstuurde, trok ze haar cape dicht om zich heen tegen de kou en hoorde een geritsel in de bomen aan de overkant van de open plek. Even keek ze bezorgd en ze liep zo snel mogelijk naar haar keuken waar ze de musket bewaarde die François bij haar had achtergelaten. Maar voor ze het huis kon bereiken kwam hij in volle oorlogstooi de open plek op gegaloppeerd, met wapperende haren, de hoofdband met arendsveren erachteraan fladderend. Het was een teken van eer dat de Irokezen hem jaren geleden hadden gegeven. Toen ze verbouwereerd naar hem staarde, besefte ze dat het François was. Hij had een triomfantelijke grijns op zijn gezicht en liet een enorme kreet horen toen hij van zijn paard sprong en naar haar toe rende. Deze keer was er geen aarzeling bij haar toen hij haar in zijn armen trok en haar kuste.

'O god... wat heb ik je gemist...' zei ze buiten adem toen hij haar eindelijk losliet. Ze kon geen enkele reden meer bedenken voor haar gereserveerdheid jegens hem. 'Ik maakte me zo'n zorgen... er waren zoveel doden...'

'Te veel,' zei hij terwijl hij haar nog steeds stevig vasthield. Hij keek haar triest aan. 'Het is nog niet voorbij. De dapperen vieren nu feest, maar het leger komt terug, sterker en met meer manschappen. Kleine Schildpad en Blauwjas zullen deze oorlog uiteindelijk niet winnen. Ze zijn heel dom geweest.' Hij wist dat er meer doden zouden vallen, meer gezinnen vermoord, meer slaven genomen. Er zou meer vernietiging volgen, meer kwaadheid en uiteindelijk zouden de indianen alles kwijtraken. Hij haatte het allemaal te zien gebeuren, maar nu hij haar in zijn armen had, kon hij zelfs daar niet meer aan denken. 'Je zult nooit weten hoezeer ik je heb gemist,' zei hij, en hij kuste haar weer zacht.

Hij tilde haar moeiteloos in zijn armen en droeg haar naar binnen. Het was koud in de keuken. Ze was twee dagen weggeweest en het vuur had niet gebrand omdat de jongens met Thanksgiving naar een gezin in de buurt waren gegaan. Die hadden zeven dochters en de jongens waren heel gelukkig geweest die een bezoek te brengen.

Zodra François haar had neergezet, begon hij een vuur voor haar te maken terwijl zij haar cape weglegde. Ze droeg de blauwe fluwelen jurk die ze in Boston had gekocht. Ze had hem aangetrokken voor Thanksgiving. Terwijl hij naar haar keek, zag hij dat die dezelfde kleur had als haar ogen en hij wist dat hij nooit zo'n mooie vrouw had gezien, niet in Parijs en niet in Boston, en ook niet bij de Irokezen. Zelfs Schreeuwende Mus was niet zo mooi, hoeveel hij ook van haar had gehouden. Nu bestond er nog maar één vrouw voor hem: dit tengere meisje dat elke keer dat hij haar had gezien zo moedig was geweest, de vrouw op wie hij zo wanhopig verliefd was geworden. Hij had nooit gedacht dat het hem op zijn leeftijd nog zou gebeuren. Hij telde bijna veertig zomers, zoals de indianen zeggen, en toch hield hij van haar alsof zijn leven net was begonnen. Hij pakte haar weer in zijn armen en hij kuste haar. Hij voelde dat ze zich volledig aan hem had overgegeven. Ze had hem al lang geleden haar hart geschonken en daarmee ook haar ziel. Ze had elke dag voor zijn veilige terugkeer gebeden en zichzelf gehaat dat ze zich niet voor zijn vertrek aan hem had gegeven, of hem in ieder geval had verteld hoeveel ze van hem hield. En dat vertelde ze hem keer op keer terwijl hij haar naar de slaapkamer droeg. Ze had alleen maar van deze man gehouden, en toen hij haar zacht op het bed legde en naar haar keek, strekte ze haar armen naar hem uit en huiverde toen hij haar vastpakte. Ze had nooit de zachte aanraking van een man gekend en niemand was ooit zo lief tegen haar geweest als hij. Hij was zo oneindig teder met haar terwijl hij voorzichtig de fluwelen jurk uittrok en haar als een pasgeboren kind onder de dekens legde. Terwijl hij zich van haar afdraaide, liet hij •snel zijn leren kleding op de vloer vallen en schoof naast haar.

'Ik hou van je, Sarah,' fluisterde hij tegen haar en hij zag er niet langer uit als een indiaan, maar gewoon als een man, de man van wie ze hield, en er was niets beangstigends aan hem. Hij was een en al zachtheid en liefde toen hij langzaam zijn handen naar haar uitstrekte en haar lichaam verkende met de onzichtbare magie van zijn vingers. Ze kreunde zachtjes in zijn armen. Daarna, eindelijk, nam hij haar heel teder. Hij hield haar dicht tegen zich aan, was niet in staat zich lang in te houden. Hij had zo hevig naar haar verlangd, al bijna sinds de dag dat hij haar ontmoette. Hij wist met een volledige zekerheid dat dit het leven was waar zij allebei voor waren geboren. Terwijl ze die avond lang zo bleven liggen had hij het gevoel dat zijn lichaam en zijn ziel waren geëxplodeerd in een regen van kometen.

Ze lag zwijgend in zijn armen, dicht tegen hem aan, voelde zijn hart naast zich kloppen en ze glimlachte toen ze bevredigd naar hem opkeek. 'Ik heb nooit geweten dat het zoiets kon zijn,' fluisterde ze.

'Dat kan ook niet,' zei hij net zo zacht. 'Het is een geschenk aan ons van de goden van het universum. Nooit is het voor iemand zoiets geweest.' Hij sloot glimlachend zijn ogen en trok haar nog dichter tegen zich aan.

Ze sliepen die nacht in elkaars armen en toen ze de volgende ochtend wakker werden en zij hem aankeek, wist ze dat zij nu één waren en dat altijd zouden zijn.

De volgende weken waren magisch voor hen. Hij had aan niemand verplichtingen en hij kon net zo lang bij haar blijven als ze wilden. Ze liepen elke dag naar de waterval. Hij leerde haar op sneeuwschoenen lopen. Hij vertelde haar indiaanse legendes die ze nooit eerder had gehoord en ze brachten uren in elkaars armen in bed door, vrijend en elkaar ontdekkend. Geen van beiden had ooit zo'n leven gekend. Hij vertelde dat hij haar, als de sneeuw was gesmolten, wilde meenemen naar de Irokezen. Wat hem betrof was zij nu zijn vrouw.

Twee weken nadat hun leven samen was begonnen, nam hij haar mee naar de waterval en ze merkte dat hij heel ernstig keek. Hij was stil onder het lopen en ze vroeg zich af waar hij aan dacht. Misschien zijn zoon, dacht ze... of Schreeuwende Mus, maar hij keek alsof hij ergens bezorgd om was of diep ongerust. Toen ze de waterval bereikten, vertelde hij haar waar hij aan had lopen denken.

De waterval was inmiddels aan de buitenkant bevroren, maar nog altijd spectaculair om te zien en de wereld om hen heen lag onder een deken van sneeuw toen hij haar hand pakte en heel zacht sprak.

'In onze eigen ogen, kleine... en die van God zijn we getrouwd... Je kunt nooit getrouwd zijn geweest met die vreselijke man in Engeland... er is geen enkele God in de hemel die zou willen dat jij een leven lang met een dergelijke marteling moest leven. En in de ogen van God ben jij nu vrij. Je hebt je vrijheid verdiend. Ik zal je niet weer ergens op vastleggen,' vervolgde hij, nog altijd met haar hand in de zijne, 'maar ik zal jouw hart nemen en jou het mijne geven, als je dat wilt hebben. Ik zal vanaf deze dag tot aan mijn dood je man zijn. Ik beloof je mijn leven en mijn eer.' Hij maakte een buiging voor haar en haalde vervolgens zwijgend een gouden ring uit zijn zak. Hij had die al maanden geleden, tijdens de zomer, in Canada geruild. Hij had die aan haar willen geven, maar hij had het niet gedurfd. Hij wist dat het nu het juiste moment was. 'Als ik zou kunnen, Sarah, zou ik je mijn titel geven en mijn land. Ik heb geen andere erfgenaam, maar het enige dat ik je nu kan geven is wie ik ben en wat ik hier heb. Alles wat ik ben en heb is nu van jou,' zei hij terwijl hij de ring aan haar vinger schoof. Hij paste precies. Het was een smalle, gouden ring, afgezet met heel kleine diamantjes. Het was een echte trouwring en terwijl ze ernaar keek hoopte ze alleen maar dat de vrouw die hem ervoor had gedragen gelukkig was geweest. Ze wist dat François, toen ze hem aankeek, alles was wat hij zei dat hij was en dat hij vanaf deze dag in haar hart haar man zou zijn.

'Ik hou meer van je dan ik je ooit kan vertellen,' fluisterde ze terwijl de tranen in haar ogen glinsterden en ze wenste dat ze een ring had die ze hem kon geven. Maar ze had niets, alleen maar zichzelf, haar hart, haar leven, haar vertrouwen dat ze vóór François nooit iemand gegeven had. Hem vertrouwde ze volledig.

Zij wisselden hun geloftes uit bij de waterval en liepen daarna langzaam naar huis en vreeën weer met elkaar. Toen ze in zijn armen wakker werd, keek ze gelukkig naar de mooie ring aan haar vinger.

'Je maakt me zo gelukkig,' zei ze terwijl ze speels weer boven op hem rolde, en hij kon geen weerstand aan haar bieden. Daarna, terwijl ze rechtop in bed zaten, thee drinkend en maïsbrood etend, vroeg hij haar of het haar wat kon schelen wat de mensen nu zouden denken als iemand ontdekte dat ze samenleefden.

'Niet echt,' bekende ze. 'Ik denk dat ik, als ik dat deed, nooit uit Engeland weg zou zijn gegaan.' Maar hij vond toch dat ze voorzichtig moesten blijven. Het had geen enkele zin om de totale afschuw van de hele goegemeente over zich uit te roepen. Als het uiteindelijk werd ontdekt, zouden ze ermee leven. Maar het had geen zin te gaan pronken met wat er was gebeurd. Hoewel ze geen van beiden dachten dat ze een geheim goed konden bewaren.

Ze kregen de eerste gelegenheid dat uit te proberen tijdens het kerstdiner in het garnizoen toen ze gescheiden arriveerden en deden alsof ze verrast waren elkaar te zien. Maar allebei veinsden ze te veel onschuld en keken veel te vaak even naar elkaar. Zou de slimme mevrouw Stockbridge daar zijn geweest dan zou ze hen onmiddellijk hebben doorzien. Gelukkig voor hen was ze er niet. Deze keer kwamen ze ermee weg, maar Sarah wist dat mensen niet voor eeuwig voor de gek gehouden konden worden. Iemand zou hen zien, of praten, en onvermijdelijk zou hun reputatie bezoedeld raken. Maar, zoals ze zei tegen François, uiteindelijk maakte het niets uit zolang ze elkaar hadden.

Hun leven bleek vreedzaam verder te gaan tot na nieuwjaar. Toen, op een middag, terwijl ze probeerde het ijs te breken om water uit de bron te krijgen, kwam er een man in stadskleren de open plek oprijden. Hij had een Nonotuck-gids bij zich, een heel oude man, en de blanke leek verkleumd tot op het bot toen hij Sarah aandachtig opnam. Ze wist niet waarom, maar ze voelde iets dreigends aan hem. Achteloos keek ze om zich heen naar hulp en herinnerde zich dat François naar een van de kleinere forten langs de rivier was gegaan voor nieuwe munitie en dat de jongens met hem mee waren.

De man in stadskleren reed recht op haar af en keek haar strak aan. 'Bent u de gravin van Balfour?' Het was een vreemde vraag om aan haar te stellen. En hoewel er allang geruchten over bestonden, had niemand het gedurfd het haar zo rechtuit te vragen. Aanvankelijk was ze geneigd het te ontkennen en besloot vervolgens dat het de moeite niet waard was.

'Jawel. En u, meneer? Wie bent u?'

'Ik heet Walker Johnston. Ik ben advocaat in Boston,' zei hij terwijl hij afsteeg. Hij zag er stijf en vermoeid uit, maar ze had niet de wens hem binnen te nodigen voor ze wist wat hij wilde. De oude indiaan bij hem scheen niet geïnteresseerd in de zaak. 'Kunnen we naar binnen gaan?'

'Wat komt u hier doen, meneer?' Ze wist niet waarom, maar haar handen beefden.

'Ik heb een brief voor u van uw man.' Een ogenblik dacht ze dat hij François bedoelde en dat er iets met hem was gebeurd. Toen legde ze het verband. Haar stem trilde toen ze de volgende vraag stelde.

'Is hij in Boston?'

'Natuurlijk niet. Hij is in Engeland. Ik was ingehuurd door een firma in New York. Enige tijd geleden hebben ze u tot in Amerika getraceerd. Maar het duurde nogal even voor we u hier vonden.' Hij klonk alsof hij van haar een excuus verwachtte door alle problemen die ze had veroorzaakt.

'Wat wil hij van me?' Plotseling vroeg ze zich af of deze man en die oude indiaan haar over hun paard zouden gooien en mee zouden nemen naar Boston. Maar Edward kennende leek dat niet waarschijnlijk. Het was heel wat waarschijnlijker dat de man was gehuurd om haar neer te schieten. Maar misschien ook niet, als hij advocaat was. Ze was benieuwd. Misschien deed hij zich alleen maar voor als advocaat. Ze was instinctief bang voor hem, maar ze was net zo vastbesloten zich niet overmand te laten worden door schrik.

'Ik moet u de brief van meneer voorlezen.' De man bleef aandringen: 'Kunnen we naar binnen gaan?' vroeg hij met een blik vol kille vastbeslotenheid en ze zag dat hij het ijskoud had.

'Goed,' gaf ze toe. Eenmaal in haar keuken, toen hij zijn ijzige jas had uitgetrokken, bood ze hem een kop warme thee aan. Ze gaf de oude indiaan maïsbrood, maar die vond het prima buiten te blijven wachten. Hij droeg warme bontvellen en had geen last van het weer.

Daarna streek de advocaat zijn veren op als een lelijk zwart vogeltje en keek haar boos aan terwijl hij de brief van Edward openvouwde. Hij was er duidelijk op voorbereid haar die voor te lezen en zij stak een hand uit met een blik waaruit iedereen haar rang en titel af kon lezen.

'Mag ik hem zelf lezen, meneer?' vroeg ze terwijl ze haar hand uitgestrekt hield. Toen hij haar die gaf, bad ze dat het trillen van haar hand haar niet zou verraden.

Ze herkende Edwards schrift direct en het venijn van zijn woorden verraste haar niet langer. Hij was duidelijk woedend dat ze was weggelopen en schold haar uit voor alles wat hij maar kon bedenken, voornamelijk in termen van hoer en vuil onder zijn voeten en geen verlies voor wie ook in het graafschap. Hij had het over haar jammerlijke gebrek geen erfgenaam voor hem te baren, en aan het eind van de eerste bladzijde stond dat hij haar verstootte. Maar op de tweede bladzijde herinnerde hij haar eraan dat ze helemaal geen geld van hem zou krijgen, nooit iets zou terugkrijgen dat misschien van haar was geweest, of haar was nagelaten door haar vader en dat ze na zijn dood niets van hem zou erven, wat haar allemaal niet verraste. Hij zei dat hij zijn testament aan het wijzigen was. Hij dreigde zelfs aanklachten tegen haar in te dienen voor het stelen van de juwelen van haar moeder, of nog beter wegens verraad door het bestelen van een edelman van het rijk. Maar aangezien de Britten in Massachusetts niets meer te zeggen hadden, wist ze dat hij niets tegen haar kon ondernemen, behalve dan haar uitschelden. Maar in Engeland kon hij aanklachten tegen haar indienen en hij waarschuwde haar nooit meer een voet in Engeland te zetten.

Toen herinnerde hij haar er heel wreed aan dat ze, waar ze ook naartoe ging, wat ze ook deed, niet zou kunnen hertrouwen, tenzij ze aanklachten wegens bigamie durfde riskeren. En als ze kinderen kreeg zouden het - als die in leven bleven, wat heel onwaarschijnlijk leek gezien haar zielige geschiedenis - allemaal onechte kinderen zijn. Het was geen plezierig vooruitzicht, maar een waar ze allang over had nagedacht. Ze wist heel goed, en François wist dat ook, dat ze niet kon hertrouwen zolang Edward nog leefde, en ze leken ermee te kunnen leven, dus Edwards dreigementen waren loos.

Maar op de derde bladzijde van zijn brief verraste Edward haar. Hij had het daar over Haversham en zei dat hij ontsteld was dat ze hem niet had meegenomen. Hij noemde zijn broer een laffe worm en verwees daarna nogal geheimzinnig naar zijn idiote weduwe en vier treurende dochters, hetgeen voor Sarah pas ergens op sloeg toen ze verder las. Haversham was klaarblijkelijk een halfjaar ervoor omgekomen in wat Edward omschreef als een 'jachtincident', toen beide broers waren gaan jagen. Maar omdat ze wist hoezeer Edward hem verachtte en nergens met zijn broer naartoe zou zijn gegaan tenzij onder enorme druk was het voor Sarah heel duidelijk wat er was gebeurd. Uit pure verveling of woede, of gewoon uit hebzucht had Edward hem vermoord. En haar hart kromp ineen toen ze het las.

Vervolgens verzekerde hij haar in de laatste alinea dat een van zijn onechte kinderen niet alleen zijn hele fortuin zou erven, maar ook de titel. Hij wenste dat ze voor de rest van haar leven onder folterende pijnen en zorgen in de hel zou branden. Hij ondertekende met Edward, graaf van Balfour, alsof ze hem niet kende. Ze kende hem en de verschrikkingen waartoe hij in staat was maar al te goed. Ze haatte hem nog steeds en vooral nu door wat hij zijn broer had aangedaan.

'Uw werkgever is een moordenaar, meneer,' zei Sarah rustig toen ze de brief aan de advocaat teruggaf.

'Ik heb hem nooit ontmoet,' snauwde hij tegen haar, geïrriteerd dat hij helemaal naar Shelburne had moeten komen. Direct nadat hij de brief had weggestopt, haalde hij een andere te voorschijn. 'U moet dit voor mij ondertekenen,' zei hij terwijl hij die voor haar heen en weer zwaaide. Ze kon zich niet voorstellen wat hij haar nu gaf, maar toen ze hem aannam, zag ze dat het een brief was die ze moest ondertekenen waardoor ze ermee instemde af te zien van pogingen iets van Edward los te krijgen, zijn landgoederen, zijn titel, elke mogelijke erfenis, waar die ook vandaan kwam. Hij wilde dat ze ermee instemde alles op te geven, en aangezien ze er helemaal niet om gaf, maakte het haar niets uit. Er stond ook in dat zij vanaf die dag afstand moest doen van de titel van gravin, wat haar op de een of andere manier amuseerde, alsof ze die in heel Deerfield had gebruikt.

'Ik heb hier geen problemen mee,' zei ze, en ze liep zo snel mogelijk naar het bureautje in de andere kamer. Ze pakte haar ganzenveer, doopte die in de inkt van de inktpot op haar bureau en tekende. Na er een paar zandkorrels overheen gestrooid te hebben, liep ze snel terug naar de keuken en gaf het papier aan meneer Johnston. 'Ik geloof dat hiermee onze zaken afgesloten zijn,' zei ze terwijl ze verwachtingsvol bleef staan wachten tot hij zou vertrekken. Net op dat moment zag ze een flits van beweging en kleur langs het raam schieten. Ze wist niet wat het was, maar het zag er op de een of andere manier dreigend uit. Snel greep ze haar musket waardoor de advocaat van schrik opsprong.

'Zeg, het hoeft niet... het is niet mijn fout, weet u... u moet iets hebben gedaan wat hem zo kwaad heeft gemaakt...' Hij was doodsbleek. Ze legde hem met een enkel gebaar het zwijgen op en luisterde. Maar op hetzelfde moment stormde François de keuken binnen en ze schrokken allebei op. Hij zag er absoluut afschrikwekkend uit in zijn winterse indianenkledij, met op elke schouder de kop van een lynx en langs elke arm de lijven ervan. Hij droeg een bontmuts en een borststuk van kralen en botten dat hij in Ohio had gekregen. Hij had dat allemaal niet gedragen toen hij vertrok en ze besefte plotseling dat hij een paar van die dingen had omgedaan om de vreemdeling angst aan te jagen. De oude indiaan buiten moest hem iets hebben verteld over Johnstons missie, als hij er iets van wist. Of misschien had François het geraden door wat de Nonotuck hem had verteld. Maar in beide gevallen speelde hij het spel heel serieus en hij gebaarde Sarah naar de muur alsof hij haar niet kende. De advocaat uit Boston trilde hevig en hield zijn handen in de lucht.

'Schiet hem neer,' zei hij heftig tegen Sarah en ze keek als verlamd. Ze was bang dat ze plotseling in lachen zou uitbarsten en het hele spel zou verraden.

'Ik ben bang,' zei ze fluisterend.

'Naar buiten!' gromde Fran^ois tegen hen terwijl hij naar de deur wees alsof hij hen ergens mee naartoe zou nemen. 'Naar buiten!' Hij wees zo woest dat de man niet tegenstribbelde. Terwijl hij zijn jas greep, vluchtte hij de kamer uit en rende naar zijn wachtende gids en paarden, maar de oude Nonotuck grinnikte. Hij wist heel goed wie François was, dat wisten ze allemaal. Net als de meesten van zijn stam had hij veel gevoel voor humor en hij vond het erg grappig. Hij had François verteld dat de man volgens hem weinig goeds in de zin had. Hij had de Nonotuck tijdens de reis nauwelijks enige tijd gegund om te eten of te rusten.

'Weg!' François wees op de paarden en de advocaat klauterde in het zadel. Op dat moment greep François naar zijn boog en pakte een pijl.

'In 's hemelsnaam, heb je geen musket, man?' zei Johnston tegen de Nonotuck, maar de oude gids keek alleen maar hulpeloos toen hij zich weer op zijn paard slingerde. Sarah zag dat hij lachte.

'Kan een indiaanse broeder niet neerschieten,' legde de Nonotuck uit toen François al schrijlings op zijn eigen paard zat en dat liet dansen alsof hij in de achtervolging zou gaan. Maar op dat moment gaf de advocaat zijn huurpaard een harde schop en schoot van de open plek weg met de oude Nonotuck onbedaarlijk lachend achter hem aan, met daar weer achter François die deed alsof hij hen wilde achtervolgen. Het duurde een dikke vijf minuten voor François bij haar terugkeerde. Hij grijnsde breed maar zij gaf hem een standje toen hij afstapte.

'Dat was heel stom van je. Als hij nou eens een geweer had gehad? Hij zou je neergeschoten hebben.'

'Ik zou hem gedood hebben,' zei François ongevoelig. 'Zijn gids zei dat hij je iets naars kwam aandoen, maar hij wist niet precies wat. Ik hoop dat hij niet de kans heeft gehad.' Hij zag er bezorgd uit. 'Het spijt me dat ik niet eerder thuis was.'

'Dit is eigenlijk wel zo goed,' zei ze met een glimlach. Ze was nog steeds geamuseerd door zijn voorstelling. Die was zeer overtuigend geweest. 'Die arme ziel meldt straks dat er een bende oorlogszuchtige indianen rondwaart in Shelburne.'

'Goed. Misschien blijft hij dan in Boston. Wat wilde hij?'

'Me ontdoen van mijn titel,' zei ze met een brede grijns. Ik ben weer gewoon burger, of teruggebracht tot mijn titel van voor mijn trouwen. Het is nu alleen nog maar vrouwe Sarah, je zult wel hevig teleurgesteld zijn.'

Maar François keek haar slechts fronsend aan en zei: 'Op een goede dag ben je mijn gravin. Wie was hij?'

'Een advocaat die door Edward was gehuurd. Hij kwam met een brief van Edward waarin hij me dreigde en waarschuwde dat ik geen erfenis zou krijgen, die ik trouwens toch niet gekregen zou hebben, dus het maakt niet echt wat uit.' Het enige dat wel uitmaakte, was dat hij zijn broer had vermoord. En ze vertelde François er alles over.

'Wat een schoft,' zei hij aangedaan. 'Het bevalt me niet dat hij nu weet waar je zit.'

'Die komt hier nooit,' zei ze geruststellend. 'Hij wilde me alleen vernederen en me van iets beroven waarvan hij dacht dat ik erom zou geven. Maar dat heb ik nooit gedaan... en ik neem aan,' zei ze weemoedig, 'dat hij dacht dat mijn hart gebroken zou zijn door Haversham. Ik vind het treurig voor hem en voor de arme dwaze Alice en haar kinderen. Maar op de een of andere manier verrast het me niet. Ik heb altijd gevreesd dat Edward dat zou doen. Ik denk dat Haversham het gevoeld heeft.'

'Je hebt geluk dat hij jou niet heeft gedood,' zei François aangedaan en glimlachte met nog meer tederheid toen hij naar de vrouw keek die hij zijn echtgenote noemde. 'Ik heb geluk dat hij jou niet heeft gedood.' Hij nam haar in zijn armen en hield haar vast. Hij haatte het dat ze enig contact had met Edward en hij vond het jammer dat hij er niet was geweest toen de man uit Boston arriveerde. Maar ze scheen er niet door gehinderd, alleen door de dood van haar zwager. Dat maakte haar triest en ze vond het onvergeeflijk van Edward.

Ze brachten de volgende maand vreedzaam en zonder incidenten door. In februari nam hij haar, hoewel er nog steeds sneeuw lag, mee voor een bezoek aan de Irokezen. Zij vond het een buitengewone ervaring. Ze namen een paar dingen mee om te verhandelen en François had ook een paar geschenken bij zich voor Roodjas. Sarah genoot van het contact met de vrouwen. Het was niet zo moeilijk voor haar om te begrijpen dat François het heerlijk had gevonden bij hen te wonen. Ze hadden een eer en integriteit die een enorme indruk op haar maakten. Ze hielden van lachen, vertelden eindeloos verhalen en ze waren gefascineerd door haar. En zij hield van hun cultuur met hun legendes en hun wijsheid.

Een van de wijze vrouwen van de stam sprak op een avond rustig met haar terwijl ze haar hand vasthield. François had de pijp gerookt met de mannen en toen hij terugkeerde, wist hij dat deze vrouw de zuster was van de medicijnman en dat ze een spirituele vrouw was. Maar Sarah had haar niet kunnen verstaan. Ze vroeg François het te vertalen. Maar toen hij luisterde naar wat ze zei leek hij diep bezorgd en keek Sarah vreemd aan.

'Wat zei ze?' Het leek angstaanjagend gezien François' uitdrukking.

'Ze zei dat je je veel zorgen maakt... heel bang bent...' zei hij zacht. 'Is dat waar?' Hij vroeg zich af of ze bang was voor Edward. Maar die kon haar nu weinig doen. Ze wisten allebei dat Sarah nooit zou teruggaan naar Engeland. 'Ze zegt dat je van ver bent gekomen en veel zorgen achter je hebt gelaten.' Dat was zeker waar en Sarah huiverde toen ze het hoorde. Ze droeg een hertenleren rok en beenkappen die ze van de Irokezen had gekregen en ze had het warm en gerieflijk in de langhut die ze 's winters gebruikten. 'Maak je je echt zorgen, liefste?' vroeg hij teder en ze schudde glimlachend haar hoofd. Maar de vrouw was wijzer dan hij wist terwijl Sarah naar haar keek. Ze zaten bij het vuur met niemand anders in de buurt en niemand luisterde mee terwijl de vrouw verder ging.

'Ze zegt dat je gauw een rivier zult oversteken, een rivier waar je altijd bang voor bent geweest... in vorige levens ben je er vele keren in verdronken. Maar deze keer zul je niet sterven. Je zult de rivier ongedeerd oversteken. Ze zegt dat je haar visioen zult begrijpen als je eraan denkt, dat je dan weet wat zij ziet.'

Toen zweeg ze en François keek verontrust terwijl ze buiten even een luchtje gingen scheppen en hij vroeg haar wat de vrouw bedoelde. Haar visioenen waren zelden mis. 'Waar ben je bang voor?' vroeg François haar terwijl hij haar dicht tegen zich aantrok in haar bontmantel. Ze zag eruit als een knappe indiaanse squaw en zij vormden een oogverblindend paar, maar hij voelde nu dat ze een geheim voor hem had en dat beviel hem niet. 'Ik ben nergens bang voor,' zei ze weinig overtuigend terwijl hij naar haar keek. Hij wist dat ze loog.

'Jij houdt iets voor me achter,' zei hij terwijl hij nog dichter tegen haar aan ging staan omdat hij haar warmte tegen zich aan wilde voelen. Ze gaf geen antwoord. 'Wat is er, Sarah? Ben je ongelukkig hier?' Ze zouden over een paar dagen teruggaan. Ze waren daar al weken en hij had gedacht dat ze het leuk vond. Ze leek zo gelukkig.

'Ik vind het heerlijk... dat weet je...'

'Heb ik iets gedaan waardoor je van streek bent?' Hun leven was zeer zeker ongewoon. Misschien verlangde ze naar de andere werelden die ze had gekend... in Engeland of Boston. Hoewel het er niet op leek dat ze dat wilde. Maar het was iets veel groters dat haar al een tijdje zorgen baarde. Toen sloeg hij zijn armen stevig om haar heen en trok haar zo dicht tegen zich aan dat ze glimlachte van plezier. 'Ik laat je pas los als je het me vertelt. Ik wil niet dat je geheimen voor me hebt, Sarah.'

'Ik zou het je uiteindelijk toch vertellen,' begon ze terwijl hij wachtte, plotseling doodsbang dat het iets was waardoor zij van elkaar gescheiden zouden worden. Hij wist dat hij dat niet zou kunnen verdragen. Als ze nu eens wegging? Maar waar zou ze dan heen gaan? 'Er is iets gebeurd,' vervolgde ze, met smart in haar stem. De zuster van de medicijnman had dus gelijk.

'Wat is er, Sarah?' Zijn stem was nauwelijks meer dan een fluistering. Hij was heel bang.

'Ik... ik weet niet wat ik tegen je moet zeggen,' zei ze terwijl tranen uit haar ogen druppelden en hij een enorm verdriet voor haar leed voelde. 'Ik kan niet... ik kan niet...' Ze kon niet verder gaan en hij wist niet wat hij voor haar moest doen. Hij bleef haar vasthouden en ten slotte, fluisterend en vol smart, vertelde ze het hem. 'Ik kan je kinderen niet dragen, François... je hebt geen zoons... en je zou er een moeten hebben... Maar ik kan je niet geven wat je verdient...' Ze snikte in zijn armen en hij was diep geroerd door wat ze zei.

'Het kan me niet schelen, liefste... je weet dat het me niet kan schelen... het maakt niets uit... alsjeblieft, liefste... Nee, je moet niet huilen... o, wat hou ik toch van je... lieveling... nee, je moet niet...' Maar wat hij ook zei, ze kon het huilen niet tegengaan. 'Het is niet belangrijk.'

'Al mijn baby's zijn gestorven,' zei ze terwijl ze zich aan hem vasthield en hij zei hoe erg hij al die pijn vond waar ze doorheen was gegaan. Toen verbouwereerde ze hem volledig. 'Ik weet dat het met deze ook zal gebeuren...' fluisterde ze. Plotseling begreep hij het. Hij duwde haar van zich af zodat hij haar vol ongeloof en angst aan kon kijken.

'Ben je zwanger?' vroeg hij bijna ademloos door de gedachte. Ze knikte. 'O, mijn god... arme Sarah... o nee... dat gebeurt deze keer niet. Ik zal ervoor zorgen.' Hij hield haar dichter tegen zich aan terwijl de tranen zijn ogen vulden. Hij besefte wat ze gevreesd moest hebben. Toen herinnerde hij zich de woorden van de wijze vrouw die het visioen had gehad. 'Weet je nog wat ze zei? Dat je deze keer veilig de rivier over zou steken... het gebeurt niet weer, liefste,' fluisterde hij.

'Ze zei dat ik het zou overleven,' herinnerde Sarah hem,'... maar de baby?' Waarom zou deze blijven leven en de anderen niet? 'Ik kan niet geloven dat het deze keer anders wordt.'

'Ik zal voor je zorgen... we zullen je kruiden geven en je wordt dik en gelukkig en je zult een prachtige baby krijgen,' zei hij glimlachend terwijl ze dicht tegen hem aankroop. 'Alles in je leven is nu anders, Sarah. Dit is een nieuw leven voor je... voor ons allebei... en voor onze baby.' Toen dacht hij eraan het haar te vragen. 'Wanneer gebeurt het?'

'Ik denk aan het eind van de zomer,' zei ze zacht. 'In september.' Volgens haar moest het de eerste keer zijn gebeurd, want ze had de eerste verschijnselen ervan met Kerstmis gehad. Dat was nu ongeveer drie maanden geleden, maar ze had niet de moed gehad het hem te vertellen. Ze had de last lang met zich meegedragen. De vrouw met het visioen had dat geweten.

Ze liepen daarna langzaam de langhut weer in, met alle anderen om hen heen. Hij ging naast haar liggen terwijl hij haar vasthield en toen ze sliep keek hij op haar neer met zijn hart vol liefde voor haar en smeekte de goden haar genadig te zijn. En de baby.

19

Het was maandag laat in de middag toen Charlie Sarahs dagboek weer neerlegde. Hij moest zich aankleden en Francesca en Monique ophalen om ergens een pizza te eten. Maar hij zat vol liefde en tederheid toen hij het dagboek weglegde en aan de baby dacht die Sarah voor François droeg. Zoals altijd vroeg hij zich af wat ermee was gebeurd, maar hij wist het nog niet. Het was als een mysterie in zijn leven dat zich per dag ontvouwde. Het was zo vreemd te bedenken dat het voor hem zo echt was, echter dan de mensen die hij hier kende. Hij snakte ernaar Francesca erover te vertellen.

Toen hij hen om zes uur ophaalde, was hij nog steeds in gedachten verzonken. Monique was zoals altijd heel opgewekt. Francesca leek ook een goed humeur te hebben. Ze zei dat ze zondag veel aan haar proefschrift had gewerkt.

Het was een rustige, gerieflijke avond met z'n drieën en na het eten nodigde Francesca hem weer bij haar thuis uit voor koffie en ijs en hij aanvaardde met plezier. Monique was opgetogen dat hij bij hen was. Ze scheen te hunkeren naar een vaderfiguur in haar leven en bij haar in de buurt moest Charlie aan het hebben van kinderen denken.

Toen ze naar bed was, gingen Francesca en hij in de keuken zitten, dronken koffie en aten koekjes. 'Het is een fantastisch kind,' zei hij, en hij meende het volledig. Francesca glimlachte dankbaar. Ze was gek op haar dochtertje. 'Heb je er ooit over gedacht meer kinderen te nemen?' vroeg hij, nieuwsgierig naar die gevoelens terwijl hij aan Sarah dacht.

'Ik denk het, heel lang geleden. Daarna barstte alles uit elkaar. Pierre was niet bepaald in mij geïnteresseerd toen zijn snoepje van de week een tweeling kreeg. Nu is het te laat, dus het maakt niets uit.' Ze klonk bijna gedeprimeerd toen ze het zei en het intrigeerde hem.

'Met eenendertig is dat krankzinnig,' zei hij schamper. 'Hou er eens mee op dat het overal te laat voor is. Sarah Ferguson was vierentwintig toen ze naar dit land kwam, in een tijd dat dat middelbaar was of nog erger en het lukte haar een heel nieuw leven te beginnen met een man van wie ze hield, én om zwanger te raken.'

'Ik ben onder de indruk,' zei ze half sarcastisch. 'Volgens mij wordt ze een obsessie.' Maar terwijl hij naar haar luisterde, nam hij een besluit. Hij hoopte dat hij gelijk had, maar hij vertrouwde haar en zij had er meer aan dan hij.

'Ik heb iets dat ik je wil laten lezen,' zei hij peinzend. Ze lachte.

'Ik weet het, ik weet het. Dat heb ik het eerste jaar ook gedaan. Ik heb alle psychologische boeken gelezen, alle boeken over hoe-doe-je-het, hoe kom je over je scheiding heen, hoe laat je het verleden los, hoe leer je jezelf je ex-man niet meer te haten. Maar er staan geen recepten in hoe je iemand weer moet leren vertrouwen, hoe je iemand vindt die het niet allemaal nog eens bij je doet. Er bestaan geen teksten hoe je moed kunt vinden.'

'Ik denk dat ik er een heb,' zei hij geheimzinnig en vroeg haar vervolgens of ze woensdagavond bij hem thuis kwam eten. Het was een doordeweekse avond, maar hij was van plan het eten voor hen vroeg klaar te maken. Ze leek eerst te aarzelen, maar hij vertelde haar dat hij haar het huis wilde laten zien. Ze zei dat ze dat wel wilde. 'Bovendien zou Monique het heerlijk vinden.' Ze aarzelde, maar hij was zo vasthoudend dat ze uiteindelijk accepteerde. Toen hij die avond bij haar wegging, zei hij heel weinig, maar hij kon nauwelijks wachten tot hij hen weer zou zien.

Twee dagen was hij bezig met afstoffen, schoonmaken en stofzuigen, zijn bank opkloppen, wijn en eten kopen en koekjes voor Monique. Hij had zelfs geen tijd om de dagboeken te lezen, maar hij wilde dat alles perfect was.

Toen hij hen woensdagavond ophaalde en daarheen bracht, was Francesca duidelijk onder de indruk. Niet door zijn aankleding ervan die tot dusver nog niet bestond, maar door het huis zelf en de moeite die hij zich getroost had. Net als hij was ze diep geroerd door de stemming die ze daar voelde. Het leek wel alsof je een liefhebbende geest in het huis kon voelen, zelfs al wist je niets van haar.

'Van wie is dit huis?' vroeg Monique alsof ze het ook voelde en ze keek belangstellend rond.

Hij legde Monique uit dat het huis van een echt lieve vriendin van hem was uit Shelburne Falls, maar dat het heel lang geleden van een heel speciale vrouw was die Sarah heette en uit Engeland kwam.

'Is ze nu een geest?' vroeg Monique niet ontmoedigd en Charlie ontkende het lachend. Hij wilde niet dat ze bang werd. Hij had voor haar een paar kleurboeken en krijtjes gekocht en hij bood aan de televisie aan te zetten, als haar moeder het niet erg vond. Francesca had er geen bezwaar tegen. Daarna liepen Francesca en hij door het huis en hij liet haar alles zien wat hij had gevonden, behalve de dagboeken. Net als hij bleef ze voor het raam staan en keek uit over de vallei. Ze leek op een schilderij zoals ze daar stond.

'Het is prachtig, hè?' zei hij, blij dat ze het mooi vond.

'Ik begrijp waarom je er verliefd op werd,' zei ze bewonderend. Ze was dankbaar voor alle kleine dingen die hij voor hen had gedaan, het kleurboek voor Monique, de taart die hij had gekocht, de wijn waarvan hij wist dat zij die lekker vond. En hij maakte Moniques lievelingspasta. Onwillekeurig moest ze toegeven dat hij fantastisch was.

Ze aten die avond een heerlijke maaltijd in zijn keuken terwijl hij een paar dingen vertelde die hij over Sarah wist. Maar na een tijdje verloor Monique haar belangstelling. Francesca niet. 'Ik zou het heerlijk vinden een paar van die boeken te zien die je over haar hebt gevonden,' zei ze achteloos. 'Ik denk eigenlijk dat iets ervan voor een deel verweven is met mijn onderzoek over de indianen. François de Pellerin was hier aan het eind van de achttiende eeuw heel nuttig bij onderhandelingen over een aantal verdragen. Ik zou heel graag die bronnen van je kennen,' zei ze toen hij glimlachte. Hij stond te popelen om het haar te vertellen.

Hij wachtte tot Monique volledig in beslag was genomen door een televisieprogramma en liep vervolgens naar boven naar zijn werkkamer waar hij de dagboeken bewaarde. De koffer stond er nog steeds veilig weggeborgen. Hij pakte het eerste dagboek eruit en hield dat even liefdevol in zijn hand. Deze boeken waren in de weken dat hij daar woonde ongelooflijk waardevol voor hem geworden. Ze hadden zijn dagen en nachten gevuld en zijn leven wijsheid geschonken. Ze hadden hem de moed gegeven verder te gaan en Francesca te ontmoeten en zelfs het verlies van Carole onder ogen te zien. Hij wist dat Francesca ze net zo hevig nodig had als hij. Ze waren een geschenk, niet van hem maar van Sarah.

Met het boek in zijn hand liep hij langzaam naar beneden. Zij stond in de lege ruimte die officieel woonkamer was en die heel erg op een Franse salon leek. Als je de parketvloer zag, de sierlijke plafonds en hoge ramen, was het gemakkelijk te geloven dat zij een gravin was geweest. Francesca lachte naar hem toen hij door de kamer liep en hij wist dat ze de magie van het huis overal om zich heen voelde. Er viel niet aan te ontkomen. De liefde die zij voor elkaar hadden gevoeld moest zo sterk zijn geweest dat die tweehonderd jaar was blijven bestaan en nog steeds overal om hen heen hing.

'Ik heb een cadeautje voor je,' zei hij terwijl ze samen in het maanlicht stonden. 'Ik leen het je eigenlijk alleen maar, maar het is iets heel bijzonders. Niemand weet ervan.' Ze keek niet-begrijpend terwijl hij haar glimlachend aan bleef kijken. Als hij het gedurfd zou hebben, zou hij haar in zijn armen hebben genomen en hebben gekust. Maar het was nog niet de tijd. Eerst moest ze de dagboeken lezen.

'Wat is het?' Ze glimlachte verwachtingsvol. Ze voelde zich bij hem prettig en op haar gemak, zo erg dat het haar verraste. Ze had niet verwacht dat ze zich door het huis of door hem zo zou voelen, maar de bekoring ervan viel moeilijk te ontkennen.

Hij stak het kleine leren boek naar haar uit. Ze nam het van hem aan en bekeek het. Er stond geen naam op de rug en het was heel duidelijk heel erg oud. Ze hield het onhandig vast en haar liefde voor oude boeken blonk in haar ogen terwijl ze het bestudeerde. Toen sloeg ze het open en zag Sarahs naam op het schutblad staan. Het was het eerste dagboek. Het boek dat ze bij zich had gehad toen ze uit Engeland vertrok. Charlie had allang beseft dat ze andere gehad moest hebben die ze daar had achtergelaten. Maar dit was het boek dat ze was begonnen vóór haar reis op de Concord.

'Wat is dit, Charlie?' Francesca keek onzeker en toen ze de eerste bladzijden opensloeg, besefte ze wat ze in haar hand hield.

'Mijn god, het is haar dagboek, hè?' Ze sprak fluisterend.

'Jawel.' Hij knikte ernstig. Toen legde hij uit hoe hij ze had gevonden.

'Ongelooflijk.' Francesca was net zo opgewonden als hij en ze popelde om het te lezen. 'Heb je ze allemaal gelezen?'

'Nog niet,' bekende hij. 'Ik ben ermee bezig. Het zijn er een heleboel. Ze beslaan haar hele leven, vanaf dat ze naar Amerika kwam tot haar dood, denk ik. Maar ze zijn fascinerend. Ik dacht een tijdje dat ik verliefd op haar was.' Hij grinnikte. 'Maar ze is een beetje te oud voor me en ze is zo stapel op François dat ik niet denk dat ik enige kans gemaakt zou hebben.' Hij glimlachte en Francesca was nog altijd van ontzag vervuld toen ze terugliepen naar de keuken. Monique was nog steeds blij met haar kleurboeken en het tv-programma waar ze naar had gekeken. Francesca en Charlie gingen zitten en spraken over Sarah. 'Ik denk dat haar moed en haar bereidheid om het opnieuw te proberen de meeste indruk op me hebben gemaakt. Ik denk dat ze op een bepaald moment net zo'n gevoel had als wij, dat ze zo ernstig getraumatiseerd was dat ze het nooit meer opnieuw kon proberen. Die man maakt van jouw echtgenoot een lieverdje. Hij sloeg haar, hij verkrachtte haar, hij dwong haar de ene baby na de andere te krijgen. En die stierven allemaal, in ieder geval zes. Toch begon ze een nieuw leven en gaf ze François een kans. Ik weet dat het krankzinnig klinkt over een vrouw die ik nooit heb ontmoet, die al bijna twee eeuwen dood is, maar ze gaf me hoop... ze gaf me moed... en dat wilde ik met jou delen.'

Francesca was zo geroerd dat ze niet wist wat ze moest zeggen. Ze keek hem alleen maar aan met het dagboek in haar hand. Onwillekeurig stelde ze een volgende vraag. Maar deze keer dacht ze het antwoord te weten.

'Je hebt haar gezien, hè?' vroeg ze op gedempte toon zodat Monique haar niet zou horen. Maar ze voelde iets toen ze Charlie aankeek. Hij beantwoordde haar blik lange tijd en knikte vervolgens langzaam. Bijna gilde ze van opwinding. 'O god, ik wist het! Wanneer?' Haar ogen waren schitterend groen toen ze het vroeg en ze was zo mooi dat hij het nauwelijks kon verdragen. 'Toen ik hier net introk. Op kerstavond. Toen wist ik nog nauwelijks iets over haar. Ik kwam hier net van een etentje bij mevrouw Palmer vandaan en daar stond ze in mijn slaapkamer. Ik dacht dat iemand een grap met me uithaalde en het irriteerde me echt. Ik heb het hele huis doorzocht en ook de sneeuw buiten. Ik dacht dat iemand zich rot stond te lachen. Ik heb haar overal gezocht en toen begreep ik het. Sinds die tijd hoopte ik haar te zien, maar dat gebeurde niet. Het was ongelooflijk... ze was zo mooi en ze zag er zo... zo echt uit... zo menselijk...' Hij voelde zich lichtelijk gek toen hij dat zei maar Francesca nam het allemaal in zich op. Ze kon nauwelijks wachten naar huis te gaan en het dagboek te lezen. Hij hoopte dat het haar hetzelfde zou doen als het hem had gedaan. Sarah had zoveel voor hem gedaan.

Ze bleven een tijdje over haar praten en om tien uur bracht hij hen weer naar huis. Het was een fantastische avond geweest. Monique zei dat ze zich enorm had geamuseerd en Francesca's ogen stonden schitterend door wat hij haar had verteld en wat hij haar had gegeven. Hij hoopte dat zij er hetzelfde gevoel over zou krijgen als hij.

'Bel me als je het uit hebt.' Hij plaagde vervolgens een beetje. 'Ik heb er nog veel meer. Je kunt dus maar beter aardig blijven,' zei hij waarschuwend. Ze lachte.

'Ik heb het vermoeden dat dit spul verslavend is,' zei ze, haar ogen vol opwinding. Ze snakte ernaar te gaan lezen.

'Lezen is zo'n beetje alles wat ik heb gedaan sinds ik hier ben. Ik zou een proefschrift moeten maken,' zei hij plagend.

'Misschien zou je een boek over haar moeten schrijven,' zei Francesca ernstig, maar hij schudde zijn hoofd.

'Dat is jouw terrein. Dat van mij is huizen.' François had al een monument voor haar gebouwd en Charlie woonde erin.

'Iemand zou iets over haar moeten schrijven, of misschien alleen maar haar dagboeken publiceren,' zei Francesca ernstig.

'We zien wel. Lees ze eerst. Als we ze uit hebben, moet ik ze aan mevrouw Palmer geven. Officieel zijn ze eigenlijk van haar.' Hij zou het heerlijk hebben gevonden ze te houden, maar dat zou hij niet doen. Het was al genoeg dat hij ze had gelezen. Ze hadden hem meer vreugde gegeven dan al die honderden boeken die hij in zijn leven had gelezen. Nu deelde hij ze met Francesca.

'Ik zal je bellen,' zei ze, en hij wist dat ze het meende. Toen hij vertrok, bedankte ze hem weer voor de heerlijke avond. Maar voorlopig liet ze hem niet verder in het fort binnen waar ze zich verscholen hield.

Terwijl hij naar huis reed kon hij alleen maar denken hoe graag hij zijn armen naar haar uitgestoken zou hebben... hoe graag hij met iemand zoiets gehad zou willen hebben als François met Sarah had.

20

Voor ze bij de Irokezen vertrokken, had François een rustig gesprek gehad met een paar wijze vrouwen van de stam om hun te vragen wat hij kon doen voor Sarah. Ze hadden hem een paar kruiden meegegeven, vooral één heel werkzaam kruid, een paar zoete theesoorten en ze boden aan erbij te zijn als de baby kwam. Sarah was heel geroerd door hun vriendelijkheid en ze beloofde de kruiden te gaan nemen zodra ze weer in Shelburne waren. Daarna begonnen zij en François aan de lange reis terug naar huis. De terugreis duurde langer dan de reis heen en ze sliepen 's nachts onder de sterren en gebruikten de huiden die ze bij zich hadden als dekens. Hij wilde heel voorzichtig met haar zijn en ervoor zorgen dat er geen ongelukken gebeurden.

Het was ver in maart toen ze thuiskwamen en eind april voelde ze de baby bewegen. Voor haar was het een heerlijk, vertrouwd gevoel. Maar ondanks de kruiden die ze gewetensvol nam en François' voortdurende geruststellingen, bleef ze doodsbang voor het resultaat.

Tegen die tijd begonnen de mensen het vermoeden te hebben dat zij samenleefden. Een paar vrouwen uit Shelburne waren zo nu en dan langsgekomen en vaker wel dan niet troffen ze daar dan François aan. Er gingen ondertussen praatjes in het garnizoen van Deerfield en zij had zelfs een brief van mevrouw Stockbridge ontvangen waarin die haar smeekte het vreselijke gerucht te ontkennen dat ze met een wilde samenleefde. Met een geamuseerde blik had ze snel teruggeschreven en haar gerustgesteld dat ze dat niet deed. Maar zelfs kolonel Stockbridge kende ondertussen de waarheid. Hoewel François en zij nooit iets tegen wie ook zeiden, wisten de mensen uit de streek dat zij bij elkaar waren. En in juni wist iedereen dat zij in verwachting was. Een aantal kolonisten was er heel aardig over en een paar vrouwen boden aan te helpen als de tijd daar was, maar velen waren woedend en vonden het een schande. Ze waren immers niet getrouwd. Maar François noch Sarah maakte zich hoegenaamd druk over wat er werd gezegd. Ze gaven alleen om elkaar en om hun baby. Ze waren nog nooit zo gelukkig geweest en zij voelde zich verrassend goed. Wat haar betrof kwamen de problemen gewoonlijk later. Om eerlijk te zijn was ze deze keer veel gezonder, en ze vroeg zich af of het een verschil uitmaakte. Ook in de zomer liepen ze elke dag naar de waterval. De Irokese vrouwen hadden haar verteld dat het belangrijk was dat ze veel liep, omdat daardoor volgens hen de benen van haar zoon sterker zouden worden en de baby sneller zou komen. Maar in augustus haalde ze de afstand nauwelijks meer en moest ze heel langzaam lopen. Het raakte François diep haar te zien voortsjokken en ze stopten elke paar minuten, zodat ze kon rusten. Maar ze leek in een opgewekte stemming en hield vol dat ze het wilde. Ze hield zich dan vast aan zijn arm en ze praatten het hele eind. Hij vertelde haar alle nieuwtjes die hij hoorde als hij naar het garnizoen ging en zij maakte zich zorgen als ze hoorde dat de situatie in Ohio nog steeds niet vreedzaam was.

'Binnenkort willen ze weer dat je die kant uit gaat,' zei ze ongelukkig. Ze wilde hem nu de hele tijd bij zich hebben. Zelfs als hij de forten of het garnizoen bezocht, maakte ze zich zorgen. Hij wist dat het kwam door haar beperking. Maar hij had er ook aan gedacht wat er zou gebeuren als hij zich weer van huis waagde, want ze wisten allebei dat dat vroeg of laat zou gebeuren. Hij zou haar liever hebben achtergelaten in een huis dat in een minder afgelegen gebied lag en aanzienlijk steviger was dan haar boerderij. Allang droomde hij ervan een klein château te bouwen, een klein juweeltje, en nu had hij het er vaak over dat hij dat voor haar ging bouwen. Maar ze bleef volhouden dat het huis dat ze hadden goed genoeg was en dat ze geen 'château' nodig had. Ze had er al een.

'Goed, ik bouw er toch een voor jou,' zei hij koppig en ze lachten erom. Maar op een dag toen ze aan het rijden waren op een flinke afstand van de boerderij, met haar voorop op de gevlekte merrie, bleef hij staan op een prachtige plek die over de hele vallei uitzag. Je kon alles tot kilometers ver in de omtrek zien en hij keek haar glimlachend aan alsof hij net was thuisgekomen. Ze wist wat hij dacht.

'Het is prachtig,' gaf ze toe.

'Het wordt schitterend,' zei hij zacht en ze ging deze keer niet met hem in discussie. Ze was te moe en ze liep op alle dagen. Ze voelde het. Ze had dit te vaak meegemaakt om te denken dat het nog veel langer zou duren. Nu lag ze elke nacht doodsbang in bed te bidden dat hij haar niet van angst en zorg zou horen huilen. Soms stond ze op en liep naar buiten om wat lucht te krijgen en de sterren te zien en aan haar baby's te denken. Ze kon zich niet voorstellen dat deze zich niet bij hen zou voegen. Maar ze voelde het nog altijd bewegen. Feitelijk bewoog hij heel wat meer dan de anderen. Aan de andere kant werd ze niet meer door Edward geslagen en was ze grenzeloos gelukkig met François. Hij zorgde heel goed voor haar. Soms praatte hij tegen haar en wreef olie over haar lichaam zoals de Irokese vrouwen hem hadden voorgedaan. Hij had alle soorten drankjes en magische spullen voor haar, maar ze was er niet van overtuigd dat dat alles deze baby ook zou redden. Niets wat er ooit voor die anderen was gedaan had hen gered. Maar ze probeerde er niet aan te denken naarmate het moment onvermijdelijk dichterbij kwam en augustus in september overging. Het was precies twee jaar geleden dat ze was uitgevaren op de Concord. Zelfs voor haar was het niet te geloven. Geen van beiden konden ze hun geluk op. Maar ze bleef proberen zich schrap te zetten tegen het verdriet dat volgens haar onvermijdelijk zou komen, hoewel ze haar angst niet bekende aan de man die ze haar echtgenoot noemde.

Aan het eind van een lange dag maïs plukken voor de winter, vroeg ze hem met haar naar de waterval te gaan. Ze was moe, maar ze vond het heerlijk daarnaartoe te gaan en wilde hem zien.

'Is het niet te zwaar voor je?' vroeg hij vriendelijk. Als haar berekeningen juist waren en het was tijdens de eerste paar keer dat ze hadden gevreeën gebeurd, kon de baby elk moment komen. 'Waarom blijven we niet hier of lopen we vanmiddag gewoon wat om de boerderij heen,' opperde hij zinnig, maar ze was koppig.

'Ik zal het water missen.' Uiteindelijk stemde hij toe met haar mee te gaan omdat hij bang was dat ze alleen zou gaan als hij het niet deed. Hij liep heel langzaam met haar naar de waterval. Ze zag er gelukkig en sterk uit en onwillekeurig lachte hij tegen haar. Haar buik was absoluut enorm. Hij had nog nooit zoiets gezien en hij wilde haar niet vragen of het altijd zo was geweest. Hij wilde haar niet herinneren aan de voorbije verschrikkingen hoewel hij kon voelen hoe bang ze was voor hun kind, ook al zei ze het niet.

Ze spraken nu over andere dingen. Hij sprak niet met haar over de onrust in het Westen uit angst haar ongerust te maken en hield hun gesprek zoveel mogelijk op vredige, vriendelijke onderwerpen. Onderweg terug van de waterval die dag plukte hij een bos bloemen voor haar en ze droeg die het hele eind terug naar haar keuken.

Zoals elke avond maakte ze het eten voor hem klaar toen hij een zacht gekreun hoorde. Hij haastte zich de keuken in en wist onmiddellijk wat er aan de hand was. Het was begonnen. Hij was verrast hoe snel het zo hevig was. Maar zij had veel kinderen gehad. Dit was haar zevende, hoewel ze niets meer overhad als bewijs van haar eerdere inspanningen. Hij herinnerde zich nog dat het bij Schreeuwende Mus heel langzaam was gegaan en heel makkelijk was geweest. Haar moeder en zuster hadden bij haar gezeten en ze had maar één keer geroepen terwijl hij buiten wachtte tot hij in haar blijdschap kon delen. Maar terwijl Sarah op een stoel steunde, zag hij aan haar gezicht dat ze nauwelijks kon praten.

'Rustig maar, liefste... rustig...' zei hij sussend terwijl hij haar gemakkelijk in zijn armen optilde en naar hun slaapkamer droeg. Ze had de pan al van het vuur gehaald en hij wist dat het eten snel verleden tijd zou zijn. De jongens zouden groenten en fruit uit de tuin moeten eten, maar die zouden het niet erg vinden. 'Wil je dat ik iemand haal?' Een aantal vrouwen had zich aangeboden, maar ze had altijd gezegd dat ze alleen hem bij haar wilde hebben. Geen van beiden hadden ze ooit een baby ter wereld gebracht, zij had altijd een dokter gehad. Maar het was de dokters nooit gelukt haar kinderen te redden en ze was er heel beslist over alleen met François te zijn. In het garnizoen was ook een dokter, maar die dronk te veel en François wist dat zij hem niet wilde.

'Ik wil alleen jou,' zei ze weer, maar haar gezicht stond vertrokken van de pijn. Ze klauwde zich aan hem vast van angst en verschrikking. Ze wisten allebei dat de baby heel groot was en het was niet zo moeilijk te zien dat het moeilijk zou worden. Haar andere baby's waren veel kleiner geweest.

Maar ze zei heel weinig terwijl ze lag te kronkelen en probeerde geen geluid te maken. Hij hield haar handen vast en legde koude kompressen op haar hoofd. Het was een lange avond van barensweeën voor haar en tegen middernacht was zij met persen begonnen, maar ze zagen geen enkele vooruitgang. Twee uur later was zij uitgeput, maar ze kon het persen niet tegenhouden. Elke keer voelde ze pijn. Ze kon de aandrang de baby naar buiten te persen niet stoppen. Maar hij kwam niet terwijl François naar haar keek. Hij zag er bijna net zo moe uit als zij en hij vroeg zich af wat hij voor haar moest doen toen ze begon te gillen van de pijn. Hij nam het haar niet kwalijk.

'Rustig maar, kleine... ga door...' Hij huilde bijna en zij kon zelfs niet meer tegen hem praten. Ze leek moeite met haar ademhaling te hebben. Ze snakte naar adem toen de pijnen begonnen. Hij kon haar alleen maar vasthouden en zijn ogen in gebed sluiten, terwijl hij zich probeerde te herinneren wat de indianen hem hadden geleerd. Toen herinnerde hij zich plotseling iets dat Schreeuwende Mus hem had gezegd en hij probeerde Sarah zachtjes rechtop te trekken zodat ze kon zitten. Maar ze begreep niet wat hij wilde. 'Probeer te gaan staan,' zei hij, en ze keek hem aan alsof hij gek was. Maar volgens de indiaanse vrouwen kwam de baby sneller als je gehurkt ging zitten en hij vond het zinnig. Hij zou op dat moment alles hebben geprobeerd en de baby kon hem zelfs niet schelen. Hij wilde haar niet kwijtraken.

Hij hield haar letterlijk in zijn armen toen hij haar naar de vloer tilde en haar benen tegen hem aan liet steunen. Maar hij zag wel dat het persen nu gemakkelijker ging. Met zijn sterke armen zorgde hij ervoor dat ze niet viel. Ze gilde elke keer dat ze perste, maar nu zei ze iets tegen hem... het kwam eraan... het kwam eraan... ze kon het voelen... Hij wilde kijken, maar kon het niet. Hij bleef haar in zijn sterke armen vasthouden en zei haar te blijven persen. Er volgde een lange, hartverscheurende kreet die leek op wat hij zich herinnerde van Schreeuwende Mus toen zij de baby naar buiten perste. Toen hoorde hij naast de kreten van Sarah ook die van de baby en hij rolde een indiaanse deken onder haar. Even later keken zij naar beneden en de baby keek naar hen op. Hij had de grote, blauwe ogen van haar en zijn gezicht was heel bleek, maar voor allebei leek de baby enorm. Ze zagen dat het een jongetje was. Sarah gaf een kreet van triomf. Maar terwijl ze naar hem keken, sloot de baby zijn ogen en hield op met ademhalen. Sarah gaf een gil van angst en stak haar armen naar hem uit. Ze tilde de baby op die nog steeds door de navelstreng met haar verbonden was. François zag dat hij stervende was. Met zijn sterke handen tilde hij haar op, legde haar op bed en pakte voorzichtig de baby van haar af. Hij had geen idee wat hij moest doen, maar hij zou dit haar niet weer laten gebeuren... nu niet... deze keer niet... na alle inspanningen... Hij hield de baby voorzichtig ondersteboven en begon hem op zijn ruggetje kloppen, probeerde het leven erin terug te dwingen. Sarah lag in bed te snikken en keek radeloos toe.

'François...' Ze bleef zijn naam maar noemen, smeekte hem iets te doen wat hij niet kon. Maar ze zag dat de baby dood was, net als de anderen. Huilend sloeg François de baby hard op het ruggetje. Het kind hoestte en een klodder slijm vloog naar buiten. De baby slikte en begon adem te halen.

'O, mijn god...' was alles wat ze fluisterend kon uitbrengen. De baby huilde hard terwijl zijn ouders vol ongeloof toekeken. Hij was prachtig en François had nog nooit zoiets moois gezien toen hij het kind bij de moeder aan de borst legde. Ze keek glimlachend van opluchting en dankbaarheid naar hem. Hij was perfect. Toen keek ze naar François met alle liefde die ze voor hem voelde in haar ogen. 'Jij hebt hem gered... jij hebt hem teruggehaald...'

'Ik denk dat de geesten dat hebben gedaan,' zei hij, nog steeds diep geroerd door de ervaring. Ze waren zo dicht bij het punt gekomen hem kwijt te raken. Maar hij leek nu in orde. François was nog nooit in zijn leven zo bang geweest. Hij was liever duizend dapperen tegengekomen dan zijn baby kwijt te raken. Hij kon zijn ogen niet van Sarah en zijn zoon afhouden. Het was werkelijk een mirakel zoals ze daar lagen.

Hij hielp haar met opruimen nadat hij de navelstreng met zijn jachtmes had doorgesneden en had afgebonden. Hij ging naar buiten om de placenta te begraven. Voor de indianen was die heilig. De zon kwam op en hij dankte de goden voor het geschenk van deze baby. Toen hij weer binnenkwam, keek hij hen aan met alle liefde en dankbaarheid die hij voelde. Sarah lag glimlachend in bed en stak haar handen naar hem uit. Hij liep naar haar toe en ze kuste hem.

'Ik hou zoveel van je... dank je...' Ze zag er zo gelukkig en zo jong uit met hun baby in haar armen. Het leven was uiteindelijk na zoveel leed goed voor haar geweest.

'De zuster van de medicijnman vertelde je dat je de rivier deze keer ongedeerd zou oversteken,' zei hij tegen haar. Maar geen van beiden hadden ze het zeker geweten. En voor hem was het te veel op het randje om het allemaal maar klakkeloos aan te nemen. 'Ik dacht dat ik eerder dan jij in die rivier zou verdrinken,' zei hij plagend tegen haar. Het was een lange, moeilijke nacht geweest en hij wist dat het voor haar niet makkelijk was gegaan. Maar ze klaagde niet. Ze was veel te gelukkig.

Na een tijdje bracht hij haar iets te eten. Terwijl zij en de baby sliepen, ging hij voor korte tijd weg. Hij moest in Deerfield papieren ophalen. Toen ze wakker werd, keerde hij net terug. Hij kwam breed grijnzend de slaapkamer binnengelopen.

'Waar ben je geweest?' vroeg ze bezorgd.

'Ik moest een paar papieren ophalen,' zei hij met een blik van triomf in zijn ogen.

'Wat voor papieren?' vroeg ze terwijl ze de baby die de borst kreeg goed legde. Dit was voor haar allemaal nieuw en ze voelde zich nog steeds een beetje onhandig terwijl François haar hielp. Hij was hier beter in dan zij. Hij legde een kussen onder haar arm zodat ze de baby kon vasthouden en ze bedankte hem. Hij was net zo gelukkig als zij. 'Wat ben je op gaan halen?' vroeg ze hem weer en glimlachend gaf hij haar een rol perkament die met leer was dichtgebonden. Ze maakte hem voorzichtig open en lachte naar hem toen ze zag wat het was. Hij had het gekocht. 'Je hebt het land dus gekocht.' Ze keek hem warm aan.

'Het is een geschenk voor jou, Sarah. We gaan daar een huis bouwen.'

'Ik ben hier gelukkig,' zei ze simpel, maar het land dat hij had gekocht was op een schitterende lokatie.

'Jij verdient beter.' Maar ze wisten allebei dat ze niets anders nodig had dan wat ze op dat ogenblik had. Ze was in haar hele leven nog nooit zo gelukkig geweest en ze wist ook dat het nooit meer zou gebeuren. Dit was hemel op aarde.

21

De eerste twee weken na zijn geboorte groeide de baby zichtbaar. Sarah was ondertussen alweer op de been, kookte voor François en werkte in de tuin. Ze had nog niet het hele eind naar de waterval gelopen, maar ze werkte ernaartoe, en buiten een lichte vermoeidheid door het zogen voelde ze zich verder volledig gezond.

'Dat ging behoorlijk makkelijk,' zei ze op een dag aanmatigend tegen hem en hij gooide een handvol bessen naar haar toe met een uitdrukking vol ongeloof.

'Hoe kun je dat zeggen? Je bent twaalf uur bezig geweest en het was het moeilijkste dat ik ooit iemand heb zien doen. Ik heb mannen karren tegen bergen op zien sjouwen en dat zag er makkelijker uit dan dat! Wat bedoel je met behoorlijk makkelijk?' Hij plaagde haar, maar de herinnering aan wat ze had doorgemaakt, vervaagde al, precies zoals de Irokese vrouwen hadden gezegd dat zou gebeuren. Een vrouw moest zich de geboorte van haar baby niet herinneren omdat ze anders bang zou worden voor een volgende. Maar François was al blij dat hij deze had. Hij was niet zo hebzuchtig en wilde haar niet onder druk zetten voor een volgende mogelijke ramp. Hij wilde voorlopig niets doen om haar vreugde te bederven.

Maar eind september merkte hij dat hij niet anders kon. Kolonel Stockbridge kwam langs om hem persoonlijk te spreken. De week daarop reed een expeditie uit om te kijken of ze uiteindelijk de stammen konden onderwerpen die tegen het leger vochten. Het waren altijd dezelfde stammen, de Shawnees, de Chickasaws en de Miami's, onder aanvoering van Blauwjas en Kleine Schildpad. Het was al twee jaar aan de gang. Iedereen was bang dat er een totale indiaanse oorlog uit zou breken als er niets werd gedaan die te beheersen. Het werd de hoogste tijd dat ze er iets aan deden. François kon het alleen maar met hem eens zijn, maar hij wist hoe erg Sarah van streek zou zijn als hij vertrok. De baby was pas drie weken oud en dit was precies waar ze altijd zo bang voor was geweest. Het feit dat kolonel Stockbridge naar hem toe was gekomen, zei al voldoende. Ze hadden hem heel erg nodig in Ohio.

Zodra hij weg was, ging François haar zoeken. Ze was in de tuin met de kleine papoose stevig op haar rug gebonden bonen aan het plukken. De baby sliep gezond. Hij leek alleen maar precies op het moment wakker te worden als het tijd werd te eten.

'Je gaat, hè?' zei ze met een blik vol angst. Ze had het geweten sinds het moment dat ze Stockbridge zag. François hoefde het haar niet eens te vertellen. Maar hij was al heel lang thuis, bijna tien maanden. De laatste poging om Blauwjas te onderwerpen was een jaar geleden. Die had de levens gekost van honderddrieëntachtig mannen en had volledig gefaald. 'Ik haat Blauwjas,' zei ze tegen François als een pruilend kind. Onwillekeurig lachte hij. Ze zag er zo lief, zo jong en gelukkig uit dat hij het haatte weg te gaan. In ieder geval had zij van hem zijn baby. Ze hadden hem Alexandre André de Pellerin genoemd, naar François' grootvader en vader en hij zou de achttiende graaf de Pellerin worden had François haar verteld. Zijn indiaanse naam was Rennende Pony. 'Hoe gauw ga je?' vroeg ze triest.

'Over vijf dagen. Ik moet eerst voorbereidingen treffen.' Hij had musketten en munitie nodig, warme kleren en proviand. Hij kende veel van de mannen die gingen, zowel indianen als soldaten. Maar voor Sarah klonk het als een doodvonnis. Ze had niet meer dan vijf dagen met François. Ze keek verslagen.

Hij zag er gekweld uit toen hij vertrok. Hij had de hele nacht met haar in bed gelegen. Ze hadden allebei niet geslapen en ze leek hem niet los te kunnen laten. Hij had met haar gevreeën hoewel hij wist dat je volgens de indiaanse overlevering tot veertig dagen na de baby moest wachten, en het waren er nog niet eens dertig. Maar hij haatte het zo erg haar te moeten verlaten dat hij zich niet kon inhouden. Zij scheen het niet erg te vinden. In tegenstelling, ze verlangde net zo hevig naar hem als het hem speet haar achter te laten.

Ze stond voor het huis en huilde toen hij vertrok. Ze had een vreselijk gevoel over wat er ging gebeuren. Het leek wel of er een vreselijk voorgevoel boven haar hoofd hing. Het had te maken met Blauwjas en Kleine Schildpad en ze was er absoluut van overtuigd dat er iets vreselijks zou gebeuren. Dat was ook zo. Maar niet met hem. Het legerkamp van generaal-majoor St. Clair werd drie weken later onder de voet gelopen door de Shawnees en Miami's waarbij zeshonderddertig mensen de dood vonden en er bijna driehonderd gewond raakten. Het was de ergste ramp die het leger ooit had gekend en St. Clair viel in ongenade toen iedereen hem de schuld gaf. Hij had een armzalige strategie gebruikt en het knullig aangepakt. Langer dan een maand had Sarah geen enkel idee of François het had overleefd. Ze raakte buiten zinnen. Pas na Thanksgiving hoorde ze ten slotte dat hij nog leefde en op terugweg was uit Ohio. Een groepje mannen was eerder dan hij in het garnizoen in Deerfield teruggekeerd, en zij verzekerden haar dat hij niet was gewond en vertelden dat hij voor Kerstmis thuis zou zijn.

Ze droeg de papoose op haar rug op de dag dat hij arriveerde en ze zag eruit als een indiaanse squaw toen ze uit het rookhok kwam. Ze hoorde hoefgetrappel en voor ze zich om kon draaien was hij al afgestegen en had hij haar in zijn armen getrokken. Hij zag er vermoeid uit en was magerder, maar hij was veilig en hij had haar verschrikkelijke verhalen te vertellen. Hij wist niet wat er gedaan kon worden om de onrust te bedwingen. Om de zaken nog ingewikkelder te maken hadden de Britten onder Detroit aan de Maumee River een nieuwe nederzetting gebouwd, een schending van het Verdrag van Parijs. Maar hij was zo gelukkig zijn bruid te zien dat het hem niet langer kon schelen wat Blauwjas als vergelding zou doen. Hij was thuis en zij was enthousiast dat hij er was.

Met Kerstmis vertelde ze hem het nieuws, maar hij had het al vermoed. Ze kregen weer een baby. Het zou in juli geboren worden. Hij wilde lang daarvoor beginnen met de bouw van hun nieuwe huis. Hij had uren aan het kampvuur plannen zitten maken en kleine tekeningen gemaakt. En toen hij thuiskwam uit Ohio begon hij meteen met het aannemen van mensen in Shelburne. Zodra het begon te dooien, zouden ze beginnen en ze hoopten voor de winter klaar te zijn.

Kleine Alexandre was ondertussen bijna vier maanden oud en Sarah had er nooit eerder zo gelukkig uitgezien. François vond het heerlijk om met hem te spelen en hij droeg de papoose soms zelf, vooral als hij met hem uit rijden ging. Hij bracht veel tijd door in Shelburne waar hij mensen opdracht gaf dingen voor hun nieuwe huis te maken. Ook schreef hij meubelmakers aan in Connecticut, Delaware en Boston voor het meubilair. Hij nam het project heel ernstig en tegen de lente had hij Sarah er ten slotte enthousiast voor gekregen.

Ze waren net met de eerste werkzaamheden begonnen toen een man naar Shelburne kwam die naar haar op zoek was. Hij verscheen onverwachts bij de boerderij toen zij met de baby terug kwamen rijden van de plek van het nieuwe huis. Hij stond voor het huis te wachten en zag er onaangenaam uit. Hij deed Sarah vaag denken aan de advocaat die haar uit Boston was komen opzoeken, en dat was precies wat deze man ook was. Hij was de compagnon van Walker Johnston. Maar Johnston had het nog altijd over de indiaanse overval die plaatsvond toen hij haar de vorige keer kwam bezoeken. Volgens hem had hij ternauwernood met zijn scalp kunnen ontkomen, maar hij had nooit uitgelegd waarom hij was gevlucht en haar had achtergelaten om in haar eentje de indianen te bevechten of hoe zij dat had overleefd. Maar deze man was zelfs nog onaangenamer. Hij heette Sebastian Mosley. Ze vroeg zich af of zijn komst iets te maken had met de pokkenepidemie in Boston. Het was geen goede plaats om nu te zijn. Maar zijn bezoek had daar niets mee te maken en hij had deze keer geen papieren bij zich die ze moest ondertekenen. Hij was alleen maar gekomen om haar te vertellen dat haar echtgenoot was overleden. Toen hij dat zei keek ze naar François. Ze had geen andere echtgenoot. Wat haar betrof bestond Edward niet meer. Maar Sebastian Mosley kwam haar vertellen dat de graaf van Balfour was omgekomen ten gevolge van een jammerlijk jachtongeluk en hoewel hij van plan was geweest een van zijn... eh... eh... onwettige kinderen te echten, zei de advocaat ongemakkelijk, en de papieren waren opgesteld om zulks te doen, had meneer kennelijk nagelaten die te tekenen en was zijn vroegtijdige dood heel onverwachts gekomen. Het was nu kennelijk een gecompliceerde juridische situatie omdat zij van alle rechten op zijn nalatenschap had afgezien. Maar omdat hij zonder testament was gestorven, bracht hij dat document ter sprake. Er was niemand om zijn land of zijn fortuin aan na te laten, aangezien hij geen wettige kinderen had. De advocaat vertelde haar niet dat hij wel veertien onechte kinderen had. Maar hij wilde van haar weten of zij het document, dat zij anderhalfjaar geleden had ondertekend, wilde aanvechten. Voor Sarah was het heel eenvoudig. Ze had niet veel, maar ze had alles wat ze wilde hebben.

'Ik stel voor alles aan zijn schoonzuster en zijn vier nichtjes te geven. Die zijn z'n meest directe erfgenamen.' Ze wilde er niets mee te maken hebben, wilde geen cent, geen goederen, zelfs geen aandenken van Edward. Precies zo zei ze het tegen de advocaat.

'Ik begrijp het,' zei hij, terwijl hij er ontzet uitzag. Hij had op een handeltje gehoopt als ze besloot het aan te vechten. Volgens zijn collega in Engeland had de graaf een enorm fortuin gehad. Maar Sarah wilde het niet hebben. En de advocaat uit Boston vertrok direct nadat ze dat tegen hem had gezegd en hem had bedankt.

Ze zagen hem wegrijden en Sarah bleef daar een paar minuten aan Edward staan denken, maar ze voelde niets. Het was te lang, te zwaar en te vreselijk geweest. Ze was nu te gelukkig om enige spijt over Edward te voelen. Het was eindelijk voorbij.

Wat François betrof, begon het net. Hij dacht er al aan op het moment dat hij de advocaat hoorde. Zodra ze weer alleen waren, draaide hij zich naar Sarah om en vroeg het haar.

'Wil je met me trouwen, Sarah Ferguson?' Er volgde zelfs geen enkele aarzeling. Slechts een tinkelende lach toen ze knikte.

Ze trouwden op één april in de kleine houten kerk in Shelburne met een eenvoudige ceremonie en met als aanwezigen alleen de twee jongens die voor hen werkten en Alexandre die zeven maanden oud was. Hun baby werd over drie maanden al verwacht.

De volgende keer toen ze naar het garnizoen in Deerfield gingen, maakte François een formele buiging voor de kolonel en stelde Sarah aan hem voor. Die keek een ogenblik geschrokken. 'Mag ik u voorstellen aan gravin de Pellerin, kolonel... Ik geloof dat u haar nog niet hebt ontmoet,' zei hij stralend.

'Betekent dat wat ik denk dat het betekent?' vroeg hij vriendelijk. Hij had hen allebei altijd gemogen en hun situatie zat hem niet lekker, hoewel zijn vrouw het heel schokkend vond. Ze was ermee gestopt Sarah te schrijven zodra ze over de eerste baby hoorde. Anderen hadden dezelfde reactie gehad. Maar nu wilde iedereen hen plotseling kennen en ze werden door een paar van de aardigste mensen in Deerfield uitgenodigd. Ze bleven een tijdje in het garnizoen en Sarah bezocht Rebecca. Zij had ondertussen al vier kinderen en was in verwachting van de vijfde die ook die zomer werd verwacht.

Maar François verlangde er deze keer naar om naar huis te gaan. Hij wilde zien hoe het met hun nieuwe huis ging. Toen ze eenmaal terug waren in Shelburne, ging hij koortsachtig aan het werk met de mannen die hij had aangenomen en met de indianen die hij het soort werk had geleerd dat hij in Parijs had gezien. Iedereen zei dat het prachtig zou worden en Sarah straalde wanneer ze erheen ging. Ze hield ervan te kijken hoe ze het bouwden en voor haar werd het nu ook een passie. Ze maakte al plannen voor haar tuin. Ze verwachtten in augustus de buitenkant van het huis klaar te hebben zodat ze het in oktober konden betrekken voordat de eerste sneeuw viel. Ze konden de hele winter aan de details van het interieur werken. Sarah was zo opgewonden dat ze nauwelijks kon wachten en ze werkte daar de hele maand juni dagelijks, ondanks de belemmering van de baby. Maar deze keer maakte zelfs zij zich minder zorgen. Ze nam alle kruiden die ze moest nemen en kreeg een heleboel rust, en ze liep veel, zoals de indiaanse vrouwen haar hadden gezegd. Alles voelde goed en ze had kleine Alexandre als bewijs dat wonderen konden gebeuren.

Maar een juli was er nog geen teken van de nieuwe komst en Sarah voelde zich rusteloos. Ze kon niet wachten tot de baby kwam zodat ze hem kon zien en zich vrijelijker kon bewegen. Ze had het gevoel alsof ze al haar hele leven zwanger was en ze zei zoiets tegen François.

'Doe niet zo ongeduldig,' zei hij schamper. 'Grote werken hebben tijd nodig.' Deze keer was hij zenuwachtiger dan zij. De vorige keer was wat hem betrof moeilijk geweest en hij had het geluk gehad de baby te redden. Hij vreesde weer zo'n verschrikkelijke ervaring, hoewel hij net zo opgewonden was als zij. Hij hoopte alleen maar dat het gladjes zou verlopen. Hij had zelfs overwogen de dokter in Shelburne erbij te halen, maar Sarah bleef zeggen dat ze die niet nodig had. De eerste week van juli leek ze heel levendig, wat hun ervan overtuigde dat de baby nog niet op komst was. De vorige keer was ze zienderogen trager geworden naarmate de tijd dichterbij kwam en voelde ze zelf dat de baby eraan kwam. Maar deze keer had ze het gevoel dat ze eeuwig zo door kon blijven gaan, hoewel ze genoeg had van het rondsjouwen met haar dikke buik. Ze was zelfs niet moe. En hij moest haar ontmoedigen voortdurend naar het nieuwe huis te rijden om toezicht te houden op elk klein detail.

'Ik wil niet dat je daar nog alleen naartoe rijdt,' zei hij op een middag tegen haar toen hij haar terug zag komen. 'Dat is gevaarlijk. Zo direct krijg je het kind nog aan de zijkant van de weg.' Maar ze lachte hem uit. De vorige keer was ze voldoende van te voren gewaarschuwd. Het had twaalf uur geduurd en de andere nog veel langer.

'Dat zal ik niet laten gebeuren,' zei ze preuts, in alle opzichten de gravin.

'Dat is je geraden ook!' Hij stak zijn vinger vermanend naar haar op. Zij ging het eten klaarmaken. Maar allebei waren ze opgetogen door het juweel van een huis dat ze aan het bouwen waren. Iedereen in de buurt sprak erover. Ze vonden het op z'n minst heel gewaagd voor Shelburne, maar niemand scheen dat erg te vinden. Ze vonden het in ieder geval mooi. Ze vonden dat het iets extra's gaf aan de streek. Het was werkelijk een pluim op de hoed van Shelburne.

Sarah bereidde die avond het eten voor François en hij ging daarna nog wat ontwerpen bestuderen in de woonkamer, terwijl zij de keuken opruimde. Toen ze de vaat had gedaan, was het nog steeds licht en ze probeerde hem over te halen met haar te gaan wandelen.

'We zijn de hele week al niet naar de waterval geweest,' zei ze, duidelijk in een goede stemming toen ze hem kuste.

'Ik ben moe,' zei hij eerlijk en glimlachte daarna tegen haar. 'Ik krijg een baby.'

'Nee, nietwaar,' pareerde ze. 'Ik krijg een baby. En ik wil wandelen. Je hebt gehoord wat de Irokese vrouwen zeiden, dat de baby daardoor sterke benen krijgt.' Ze lachte hem uit en hij kreunde. 'En ik zwakke benen. Ik ben een oude man.' Hij was net eenenveertig geworden, maar dat was hem niet aan te zien. Zij was zevenentwintig. Maar hij volgde haar naar buiten om haar haar zin te geven. Ze hadden pas vijf minuten gewandeld toen zij duidelijk langzamer begon te lopen en bleef staan. Hij dacht dat ze misschien een steentje in haar schoen had. Hij kwam naast haar staan en ze greep zijn arm. Hij besefte toen wat er was gebeurd. De baby stond eraan te komen. Hij was dankbaar dat ze niet te ver van het huis vandaan waren en ze gemakkelijk terug konden lopen. Maar net toen hij dat zijn vrouw wilde voorstellen, viel ze naast hem op de grond. Ze had in haar hele leven nog nooit zo'n pijn gevoeld en ze kon nauwelijks ademhalen toen hij naast haar neerknielde. 'Sarah, wat is er gebeurd?' Hij vroeg zich af of het een slecht teken was terwijl zij naast de weg in het gras lag. 'Gaat het wel?' Hij was bang en hij was te ver van het huis om de jongens te roepen zodat die de dokter konden halen. Hij voelde zich in de val zitten.

'François... ik kan me niet bewegen...' zei ze met een blik vol angst terwijl de pijn door haar heen schoot. Maar dit was niet het begin, het was het midden en het eind. Het was de ergste pijn die ze zich kon herinneren. Plotseling herkende ze de vertrouwde pijn, terwijl hij haar vasthield. 'François... de baby... de baby komt...' Ze leek in paniek en greep hem stevig beet.

'Nee, nietwaar, liefste.' Was het maar zo makkelijk, dacht hij. Maar zij wist wel beter. Ze snakte plotseling pijnlijk naar adem en hij zag dat ze het bijna uitgilde. 'Denk aan de vorige keer, hoe lang dat duurde,' zei hij in een poging haar te overtuigen. Hij wilde haar oppakken en terug naar huis dragen, maar ze wilde zich niet door hem laten verplaatsten.

'Niet doen!' Ze gilde het uit van de pijn. Ze lag naast hem te kronkelen alsof ze gemarteld werd terwijl hij hulpeloos naast haar geknield zat.

'Sarah,' zei hij. Hij voelde zich hulpeloos. 'Je kunt hier niet zomaar blijven liggen. De baby komt niet zo snel. Wanneer is dit begonnen?' vroeg hij plotseling wantrouwend.

'Ik weet het niet.' Ze begon te huilen. 'Ik had vandaag al de hele dag pijn in m'n rug toen ik naar het huis ging en mijn buik deed een tijdje pijn, maar ik dacht dat het kwam door het dragen van Alexandre.' Die was nu tien maanden en behoorlijk groot, maar hij vond het nog steeds heerlijk om gedragen te worden.

'O, mijn god,' zei François met een gezicht vol paniek. 'Het is waarschijnlijk de hele dag al bezig. Hoe kwam het dat je het niet wist?' Ze zag er plotseling uit als een kind en hij had medelijden met haar, maar hij wilde haar nu terug hebben naar het huis, hoeveel pijn ze ook zei te hebben als hij haar verplaatste. Hij wilde haar niet hier in het gras laten liggen om haar baby te krijgen. Hij probeerde haar weer op te tillen en ze gilde. Ze verzette zich tegen hem. Plotseling stond haar hele gezicht verwrongen en was ze aan het persen. Hij had nog nooit zoiets gezien. Ze kreeg nu haar baby en op geen enkele manier kon hij iets doen om dat tegen te houden of haar te helpen. Plotseling besefte hij hoezeer zij hem nodig had. Hij pakte haar schouders beet en probeerde haar te steunen. Ze was volledig gericht op haar bezigheid en liet kleine geluidjes horen terwijl ze tegen de pijn vocht. Ineens begon ze te gillen alsof er een vreselijke kracht door haar heen scheurde. Hij herinnerde zich dat geluid en hij liet haar zacht in het gras zakken, tilde haar rokken op en rukte haar broek naar beneden. Toen hij dat deed, gilde ze weer en hij zag de baby in zijn handen komen met het stralende kleine gezichtje gillend van verontwaardiging. Binnen een ogenblik hield hij de baby in zijn handen. Het was een meisje. Ze was helemaal in orde en ze ademde. En ze gilde moord en brand tegen haar vader.

'Sarah,' zei hij terwijl hij naar zijn vrouw keek die in de schemering in het gras lag met een vredige glimlach op haar gezicht. 'Dit wordt nog eens mijn dood. Dit doe je me nooit meer aan! Ik ben hier te oud voor!' Maar dat waren ze niet. Hij bukte zich en kuste haar en zij vertelde hem hoeveel ze van hem hield.

'Dat was veel makkelijker dan de vorige keer,' zei ze alleen maar. Hij ging naast haar zitten en lachte terwijl hij de baby op haar borst legde. Hij had weer zijn jachtmes gebruikt en de navelstreng keurig afgebonden.

'Hoe kwam het dat je niet wist dat ze eraan kwam?' Hij was nog steeds overweldigd door de ervaring en het verwonderde hem te zien hoe vredig ze was na zoveel pijn. Zij en de baby zagen er volslagen tevreden uit en hij voelde zijn knieën nog steeds knikken.

'Ik had het druk, denk ik. Ik moest zoveel doen in het nieuwe huis.' Ze glimlachte terwijl ze haar blouse openknoopte. De baby vond haar borst gemakkelijk en begon te drinken.

'Ik vertrouw je nooit meer. Als we ooit nog eens een volgend kind krijgen, bind ik je de laatste weken aan je bed vast zodat ik niet uiteindelijk ergens aan de kant van de weg een baby ter wereld help brengen.' Maar hij kuste haar weer toen hij dat zei en liet haar een tijdje rusten onder de sterren die net te voorschijn waren gekomen. Het werd kil nu. 'Goed, mag ik je nu naar huis dragen, mevrouw de gravin? Of wil je hier blijven slapen?' Hij wilde niet dat de baby daar een kou opliep en Sarah wilde dat ook niet.

'Je mag me naar huis dragen, meneer de graaf,' zei ze hoofs. Hij dekte haar goed toe en droeg haar de vijf minuten terug naar huis terwijl zij de baby vasthield. Het was niet zo gerieflijk voor haar en ze wilde proberen te lopen maar dat mocht ze niet van hem.

'Over dit soort dingen praten indianen,' zei hij met gedempte stem toen ze hun boerderij bereikten, 'maar ik geloofde nooit dat het echt gebeurde.' Op dat moment hadden de twee jongens hen gezien en ze vroegen wat er met Sarah was gebeurd. Ze dachten dat ze was gevallen of haar enkel had verstuikt en beseften niet dat ze een baby bij zich had. Die sliep, uitgeput door de snelle komst. 'We hebben de baby in de bosjes gevonden,' legde François geamuseerd uit. 'Het is ongelooflijk hoeveel ze op haar lijkt.' Hij lachte en de jongens keken verbouwereerd.

'Heeft ze die net gekregen, gewoon onderweg naar de waterval?' vroeg een van hen vol ongeloof.

'Onderweg,' verzekerde hij hen. 'Ze bleef niet eens staan. Daar is ze heel goed in.' Hij gaf zijn vrouw een knipoog terwijl de jongens de baby bewonderden.

'Dat zou ik mijn moeder eens moeten vertellen,' zei de jongste van de twee. 'Bij haar duurt het eeuwen en tegen de tijd dat de baby komt, is mijn vader zo dronken dat hij in slaap valt. Dan wordt ze kwaad op hem omdat hij de baby niet ziet.'

'Bofkont,' zei François terwijl hij zijn vrouw en dochter naar binnen droeg. De jongens hadden op Alexandre gepast, maar die was in slaap gevallen voor hij zijn zusje kon zien.

'Hoe zullen we haar noemen?' vroeg Sarah toen François naast haar op hun bed ging liggen. Ze voelde zich vermoeider dan ze wilde toegeven.

'Ik heb altijd een dochter Eugénie willen noemen, maar dat klinkt niet zo mooi in het Engels,' bekende hij.

'Wat dacht je van Françoise?' vroeg Sarah, die dankbaar was dat ze weer op hun bed lag. Ze voelde zich een beetje licht in haar hoofd. Door de snelheid van de geboorte had ze behoorlijk veel bloed verloren.

'Klinkt niet bijster origineel,' zei hij, maar hij was geroerd en stemde ten slotte toe. Ze noemden haar Françoise Eugénie Sarah de Pellerin. Ze werd samen met haar broertje in augustus in de kleine kerk van Shelburne gedoopt.

Hun huis was ondertussen bijna klaar en Sarah had haar handen vol aan haar kinderen, maar ze ging er zo vaak mogelijk naartoe om de vorderingen te zien. Tegen oktober zaten ze erin. De notitie van die dag in haar dagboek klonk juichend en ze beschreef elk detail van het huis. Charlie moest glimlachen toen hij het las. Van wat hij erover las, was het huis nauwelijks veranderd sinds zij en François het hadden gebouwd. Toen hij het dagboek weglegde, merkte hij dat hij weemoedig over hun kinderen nadacht. Wat hadden Sarah en François een geluk gehad. Wat hadden zij een vol leven gehad. Hij wenste dat hij net zo wijs en gelukkig was als zij.

Hij voelde een beetje medelijden met zichzelf toen de telefoon overging. Bijna nam hij niet op. Maar hij vroeg zich af of het Francesca was die hem verslag uitbracht over haar eerste indruk van het dagboek. Met een dunne glimlach nam hij de hoorn op en sprak erin.

'Goed, Francesca, hoe vind je het?' Maar het was Carole en Charlie was geschokt toen hij haar hoorde.

'Wie is Francesca?' wilde ze weten.

'Een vriendin. Waarom? Wat is er aan de hand?' Hij was totaal beduusd haar te horen. Wat kon zij mogelijk van hem willen? Ze had hem al gebeld om hem te vertellen dat zij en Simon gingen trouwen. Hun scheiding werd eind mei pas officieel. Dus ze wachtte niet langer dan nodig was. 'Waarom bel je?' vroeg hij, nog steeds opgelaten dat hij haar Francesca had genoemd. Hij voelde zich al dwaas en nog dwazer toen hij zich afvroeg of het Carole jaloers zou maken. Dat was gewoon stompzinnig.

'Ik wil je iets vertellen,' zei ze. Ze klonk onbeholpen en hij had een enorm geval van een déjà vu.

'Hebben we dit gesprek niet al eerder gehad? We hebben dit allemaal doorgenomen.' Hij klonk niet al te blij iets van haar te horen en ze merkte het. Maar ze bleef die obsessie houden alles keurig met hem af te handelen, wat volgens Simon krankzinnig was. Hij vond dat hij Charlie niets meer schuldig was, maar Carole wist wel beter. 'Je hebt me al verteld dat je ging trouwen,' herinnerde hij haar. 'Weet je nog?'

'Ik weet het. Maar er is nog iets anders dat je volgens mij moet weten.'

Hij kon zich niet voorstellen wat het was en wist zelfs niet of hij het wel wilde horen. Hij wilde niet echt de intieme details van haar leven met Simon weten. 'Ben je ziek?'

'Niet echt,' zei ze, en hij maakte zich plotseling zorgen. Als er nou eens iets vreselijks met haar was gebeurd? Hij wist zeker dat Simon niet zo voor haar zou zorgen als hij. 'Ik ben zwanger,' ging ze verder en sloeg daarmee alle lucht uit hem vandaan. Hij kon geen woord meer uitbrengen. 'Ik ben zo ziek als een hond. Maar dat is iets anders. Ik vond dat jij het moest weten, Charlie. Ik wist niet hoe jij ertegenover stond. En voor het huwelijk is het al te zien.' Hij wist niet of hij haar nu haatte of lief had doordat ze het hem vertelde. Een beetje van allebei, maar hij was echt geschokt en het deed hem echt pijn.

'Waarom Simon?' Hij klonk ongelukkig. 'Waarom ik niet in al die jaren? Jij wilde nooit kinderen en plotseling floep, jij hebt een vriendje van eenenzestig en je bent zwanger. Misschien ben ik wel steriel,' zei hij, en ze lachte zacht.

'Amper,' zei ze. Ze had een abortus gehad voor ze trouwden. 'Ik weet het niet, Charlie. Ik ben net veertig geworden en ik ben bang dat de gelegenheid zich nooit meer voordoet. Ik weet niet wat ik je moet zeggen, behalve dat ik weet dat ik het deze keer wil. Misschien dat ik me ook zo gevoeld zou hebben als het ons was overkomen. Het is alleen nooit gebeurd, dat is alles.' Maar dat was niet alles en dat wist ze. De laatste paar jaren was Charlie niet goed voor haar geweest. Ze was niet gelukkig met hem. Hij was een restant uit haar jeugd en Simon niet. Die was de man met wie ze wilde trouwen en van wie ze kinderen wilde hebben. Hij was alles wat Charlie niet was. 'Ik belde je niet om je te kwetsen, Charlie. Ik dacht gewoon dat je het moest weten.' Ook al was het moeilijk om het hem te vertellen.

'Bedankt,' zei hij terwijl hij probeerde te verwerken wat ze had gezegd en aan de toekomst dacht. 'Misschien waren we nog steeds wel getrouwd als het ons was gebeurd.' Hij moest hier wel aan denken.

'Misschien,' zei ze eerlijk, 'of misschien niet. Misschien is dit allemaal om een reden gebeurd. Ik weet het gewoon niet.'

'Ben je gelukkig?' vroeg hij terwijl hij plotseling aan Sarah dacht en haar baby's van François. Misschien was er ergens wel een Sarah die op hem wachtte. Het was een mooi sprookje, maar hij geloofde er niet echt in.

'Ja, ik denk dat ik gelukkig ben,' zei Carole, weer eerlijk tegen hem. 'Ik wilde dat ik me niet zo misselijk voelde. Het is echt rot. Maar het idee van een baby is wel opwindend.' Iets aan de manier waarop ze het zei, ontroerde hem diep. Hij wist dat het belangrijk voor haar was en een ogenblik klonk zij als een andere persoon.

'Zorg goed voor jezelf,' zei hij, terwijl hij zich ongerust om haar maakte. 'Wat vindt Simon hier allemaal van? Hij moet zich een beetje te oud voelen om weer luiers te vouwen, of voelt hij zich er jonger door?' Het was gemeen om te zeggen, maar Charlie kon er geen weerstand aan bieden. Hij was jaloers op de man. Die was er vandoor gegaan met zijn vrouw en nu kregen ze een baby. Het viel een beetje moeilijk te verteren.

'Hij zegt "in de zevende hemel" te zijn,' zei Carole glimlachend en kromp toen ineen door een golf van misselijkheid. 'Ik kan beter ophangen, maar ik wilde het je alleen laten weten voor het geval je het hoort via het geruchtencircuit.' In sommige opzichten was Londen een dorp, net als New York, maar hij was in geen van beide plaatsen meer. Hij was verbannen.

'Het geruchtencircuit bereikt Shelburne Falls niet,' informeerde hij haar. 'Ik zou het waarschijnlijk pas gehoord hebben als ik weer terug was in Londen.'

'Wanneer is dat?'

'Ik weet het nog niet.' Hij klonk vaag, maar hij had haar verder niets te zeggen. Ze had hem het nieuws gegeven en nu moest hij het verwerken. 'Pas op jezelf, Carole. Ik bel je een dezer dagen nog wel.' Maar hij wist niet of hij het zou doen. Er viel niets meer te bepraten, of te zeggen. Zij ging trouwen, ze kreeg een kind. Hij moest zijn eigen leven leiden. Voor het eerst voelde hij dat nu, en toen hij ophing besefte hij dat het veel met Sarah te maken had. Op een vreemde, subtiele manier had het lezen van de dagboeken hem echt veranderd. En hij zat er nog steeds over na te denken toen de telefoon weer ging. Hij dacht dat het Carole was.

'Hallo, Carole,' zei hij. 'Wat nu? Een tweeling?' Hij klonk niet al te enthousiast toen hij opnam, maar de stem was een andere dan die hij verwachtte.

'Ik ben het, Francesca. Stoor ik?' Ze klonk verbaasd en hij kreunde.

'Ik sla flater op flater vanavond. Mijn ex-vrouw belde net en toen ik opnam zei ik "hallo, Francesca". Nu bel jij en ik dacht dat het Carole was die terugbelde. In ieder geval belde ze met weer een nieuwtje.' Hij klonk vreemd onaangedaan, wat hem verraste. Het was een totaal andere reactie dan toen ze hem belde om hem te vertellen dat ze ging trouwen en hij met Francesca had zitten praten.

'Gaat ze bij haar vriendje weg?' vroeg Francesca belangstellend. 'Nee, in tegendeel. Ze krijgen een kind. Ze is kennelijk zes maanden zwanger als ze gaan trouwen. Heel modern.'

'Hoe voel je je daaronder?' vroeg ze vriendelijk en hij dacht erover na.

'Het zal wel verrekte moeilijk worden in zo'n geval een trouwjurk te vinden, denk ik. Het is beter het wat eerder te doen. Misschien zelfs voor je met kind komt te zitten, gewoon op de ouderwetse manier.' Hij plaagde haar een beetje en ze wist niet of hij hysterisch was of onverschillig ten aanzien van wat Carole hem had verteld. Hij wist het ook niet helemaal zeker.

'Ik meen het, Charlie. Hoe gaat het met je?'

'Hoe het met me gaat?' Hij dacht er lang over na en zuchtte vervolgens. 'Een beetje kwaaiig, een beetje teleurgesteld. Ik wou dat wij een kind hadden gehad, maar dat is niet zo. Als ik er eerlijk over moet zijn, moet ik toegeven dat wij het niet wilden. Ik wilde écht geen kinderen met haar, zij wilde die écht niet met mij. Misschien was het onze manier om te erkennen dat er iets mis was voor ze Simon vond. Ik denk dat ik me op een grappige manier nu vrij voel. Het is beslist voorbij en ik weet het. Ze komt niet terug. Zij is nu van hem. Het doet een beetje pijn en ook weer niet. Na het lezen van Sarahs dagboeken wil ik echt een kind van mezelf... of misschien komt het door Monique. Maar zo voel ik me. Weet je wat?' Hij klonk behoorlijk vrolijk en het beviel haar wat hij zei.

'Wat?' vroeg ze zacht. Het was laat en Monique sliep al.

'Ik mis je. Ik hoopte dat jij het was toen Carole belde. Ik snakte ernaar te weten wat jij van Sarahs dagboeken vond.'

'Daarom belde ik je. Ik heb hier de hele nacht tranen met tuiten zitten huilen terwijl ik las wat Edward haar aandeed en over al die baby's die doodgingen. Hoe kon die arme vrouw dat overleven?'

'Ik heb het je gezegd,' zei hij trots. 'Ze had lef. Jij ook. Ik ook. We halen het. We hebben allemaal een heleboel dingen meegemaakt, maar het is slechts het begin.' Na het lezen van Sarahs dagboeken, voelde hij dat echt. 'Waar ben je nu?' vroeg hij terwijl hij dacht aan alle verschillende fasen die hij had gelezen. Hij benijdde haar dat ze net was begonnen. Maar hij kon zich voorstellen dat hij ze op een dag allemaal zou herlezen, lang nadat hij ermee klaar was en nadat hij ze aan Gladys Palmer had gegeven.

'Ze zit op het schip.'

'Het wordt alleen maar beter.' Het leek wel alsof ze allebei lid waren van een geheime club, en zij voelde zich dankbaar dat zij die van hem mocht lezen. Maar hij had een idee. Hij had er al over nagedacht sinds hij haar kende. Maar hij wist niet of ze er klaar voor was. 'Wat dacht je van een echte afspraak een dezer dagen? Een echt etentje voor ons tweeën. Ik betaal de oppas.'

'Dat hoef je niet te doen.' Ze glimlachte en ze voelde dat ze hem iets schuldig was omdat ze Sarahs dagboeken mocht lezen. 'Ik zou het heerlijk vinden.'

'Zaterdag?' Hij klonk opgetogen en verrast. Hij had niet gedacht dat ze zou accepteren.

'Zaterdag,' zei ze.

'Ik haal je om acht uur op. Lees ze.' En ze hingen op. Het was een lange dag geweest, een lange avond. Sarah had twee kinderen gekregen. Carole kreeg er een. Hij had een afspraak met Francesca. Hij wilde zijn benen in de lucht gooien en lachen toen hij erover nadacht.

22

Charlie haalde Francesca zaterdag om acht uur op en ze zag er prachtig uit. Ze droeg een effen zwarte jurk met een parelketting en haar haar hing glad en recht tot op haar schouders. Het stond haar schitterend en Charlies hart maakte een sprongetje. Monique wierp hem een verdrietige blik toe vanuit haar kamer waar ze met haar oppas zat. Ze vond het niet leuk dat ze buitengesloten werd. Maar haar moeder had haar heel lief uitgelegd dat volwassenen soms gewoon samen wilden zijn. Monique zei dat ze het een stomme regel vond en dat ze hoopte dat ze het nooit meer zouden doen. Bovendien was de oppas lelijk. Maar die scheen het behoorlijk te redden. Ze speelden monopoly en keken tv toen Charlie en haar moeder vertrokken om te gaan eten.

Hij nam haar mee naar Andiamo in Bernardston en na het eten gingen ze dansen. Het was beslist een echte afspraak en voor het eerst sinds hij Francesca kende, deed ze niet alsof ze elke vijf minuten de deur uit kon rennen omdat ze alleen waren. En onwillekeurig vroeg hij zich af wat er was gebeurd.

'Ik weet het niet. Ik denk dat ik volwassen word,' zei ze toen hij er iets over zei. 'Soms word ik een beetje moe van mijn oorlogsverwondingen. Om met littekens rond te lopen alsof het sieraden zijn wordt een beetje vervelend.' Hij was onder de indruk. Hij vroeg zich af of dat door de dagboeken kwam of gewoon door de tijd. Misschien was ze aan het genezen. Toen verraste ze hem door te zeggen dat ze die week naar Parijs ging. Haar advocaat had gebeld en Pierre en zij gingen hun laatste bezit verkopen. Ze moest de papieren tekenen.

'Kan hij ze je niet opsturen?' zei Charlie verbaasd. 'Het lijkt me nogal een omslachtige manier om een paar papieren te tekenen.'

'Ze willen dat ik er persoonlijk bij ben. Pierre wil niet dat ik kan beweren dat hij me gedwongen heeft of dat er van fraude sprake is of dat ik het niet heb begrepen, niet dat ik dat zou doen. Ik denk dat hij ervan uitgaat dat er geen misverstanden zullen komen, als we er allebei bij zijn.'

'Ik hoop dat hij de reis betaalt,' zei Charlie onomwonden, maar zij glimlachte.

'Het wordt door mijn opbrengsten betaald. Daar maak ik me niet zo'n zorgen om. Ik maak me er meer zorgen om hem en het moedertje te zien. Ik werd er altijd misselijk van als ik hen zag, nu weet ik het niet meer zo zeker. Misschien wordt het een goede test. Misschien doet het me minder dan ik vroeger dacht. Soms vraag ik het me af.' Ze keek hem nadenkend aan. Zelfs in de korte tijd dat ze elkaar kenden, wist hij dat ze was veranderd.

'Ben je bang om deze keer naar Parijs te gaan?' vroeg hij eerlijk terwijl hij zijn arm uitstak en haar hand pakte. Soms was het moeilijk om terug te gaan. In zeker opzicht vreesde hij Londen, hoezeer hij ook terug wilde.

'Ik ben een beetje bang,' bekende ze onbeholpen. 'Maar ik blijf niet lang weg. Ik vertrek maandag en ik ben vrijdag terug. Zolang ik daar ben, wil ik een paar vrienden opzoeken, wat winkelen.'

'Neem je Monique mee?' vroeg hij, ongerust over allebei. Hij begreep dat de reis een uitdaging zou worden.

'Zij moet naar school en het is beter als ze er niet bij is. Ik wil niet dat ze het gevoel krijgt tussen ons in te zitten. Ze logeert bij een vriendinnetje van school.'

Hij knikte. 'Ik zal haar bellen.'

'Dat zal ze leuk vinden,' zei ze. Daarna dansten ze nog een tijdje en geen van beiden zei iets. Hij vond het heerlijk haar in zijn armen te hebben, maar hij durfde niet verder te gaan dan dat, hoewel hij dat leuk zou hebben gevonden. Maar nog steeds kon hij voelen dat ze er niet klaar voor was. Hij wist ook niet of hij dat wel was. De afgelopen paar dagen waren veel dingen door zijn hoofd gegaan, veel veranderingen, een heleboel nieuwe ideeën, zoals het willen hebben van kinderen en niet zo kwaad zijn op Carole. Hij wist zelfs niet of hij eigenlijk nog wel kwaad was. Hij wenste haar al het goede toe. Hij wenste alleen maar dat hij net zoveel in zijn leven had als zij. Als Sarah en François. Onderweg naar huis spraken ze over de dagboeken en het huis en zijn wens dat hij de tekeningen kon vinden waarmee François had gewerkt. Voor hem zou dat werkelijk heel spannend zijn geweest. Maar de dagboeken waren zelfs nog beter. Toen ze Francesca's deur bereikten, liep hij met haar mee naar binnen en zij betaalde de oppas. Monique was ondertussen al diep in slaap en het was prettig om alleen met haar te zijn in de stilte. 'Ik zal je missen als je weg bent,' zei hij, en hij meende het. 'Ik vind het leuk om met je te praten.' Hij had lang geen vriendin gehad en de laatste tijd was zij er een geworden. Hij wist nog niet wat ze verder nog zou worden, maar zelfs iemand te hebben om mee te praten was zeldzaam en waardevol.

'Ik zal jou ook missen,' zei ze zacht. 'Ik bel je uit Parijs.' Hij hoopte dat ze het zou doen en ze vertelde hem waar ze ging logeren. Het was een klein hotel op de linkeroever en het riep dromen bij hem op. Hij wenste dat hij er samen met haar naartoe kon gaan. Het zou zo romantisch zijn geweest en hij zou haar kunnen steunen als ze haar ex-man zag. Zoals François Sarah beschermde tegen Edward. Hij zei zoiets tegen haar en ze lachten beiden om het beeld. 'Je zou er goed uitzien als ridder in een glanzende wapenrusting,' zei ze vriendelijk terwijl ze heel dicht naast hem stond.

'Ik denk dat ik beetje verroest ben,' zei hij, verlangend haar te kussen. Maar hij pakte haar hand en kuste haar vingers terwijl hij dacht aan François' gebaar. 'Pas op jezelf,' zei hij. Hij wist dat het tijd was om te gaan, voor hij iets doms deed. Toen hij wegreed, keek ze hem van achter het raam na.

Hij las die avond weer een beetje in de dagboeken, maar het meeste ging over het huis en alles wat ze er die winter aan hadden gedaan. Toen hij in slaap viel, droomde hij van Francesca. De volgende dag dacht hij eraan bij Francesca langs te gaan om haar en Monique te zien, maar uiteindelijk deed hij het niet. In plaats daarvan nam hij mevrouw Palmer mee uit lunchen. Het was voor hem heel moeilijk haar niet over de dagboeken te vertellen. Maar hij wilde dat Francesca ze eerst uit had voor hij ze aan haar gaf. Gladys Palmer was blij met de aandacht en er was een heleboel om over te praten. Hij wilde haar over Carole en Francesca vertellen.

Maar naarmate de dag vorderde, kon Charlie alleen nog maar aan Francesca denken. Hij belde om te kijken of zij en Monique met hem wilden gaan eten, maar ze waren de hele middag weg. Ze waren gaan schaatsen en toen hij hen uiteindelijk bereikte, hadden ze al gegeten. Francesca klonk ontroerd dat hij haar had gebeld. Ze klonk tegenwoordig weemoedig en hij vermoedde dat ze zich zorgen maakte over haar reis naar Parijs de volgende ochtend. Ze vertrok nadat ze Monique naar school had gebracht en hij bood aan haar naar het vliegveld te brengen, maar zij had het al anders geregeld.

'Ik bel je uit Parijs,' beloofde ze weer en hij hoopte dat ze het meende. Hij voelde zich als een alleen gelaten kind.

'Veel geluk,' zei hij voor ze ophingen en ze bedankte hem en vertelde hem Sarah gedag te zeggen. Hij wenste dat hij het kon en die nacht luisterde hij, zoals altijd, maar hoorde niets.

De week kroop eindeloos voorbij en Charlie voelde zich verward. Hij probeerde wat te werken, begon aan een schilderij, las nog wat in Sarahs dagboeken en bekeek alle architectuurtijdschriften die hij maar te pakken kon krijgen. Hij belde Monique een paar keer, maar hoorde pas donderdag iets van Francesca. Toen, eindelijk, belde ze hem.

'Hoe ging het?'

'Geweldig. Hij is nog steeds een zak, maar ik heb een heleboel geld verdiend.' Ze lachte in de hoorn en ze klonk fantastisch. 'En die kleine olympische kampioene wordt met de minuut dikker. Pierre haat dikke vrouwen.'

'Eigen schuld. Ik hoop dat ze driehonderd pond weegt bij de volgende Olympische spelen.' Ze lachte weer, maar er klonk iets anders in haar stem door en hij wist niet wat dat was. Voor hem was het ochtend en voor haar middag. Over een paar uur zou ze het vliegtuig naar Boston nemen. Ze had geen haast gemaakt om hem te bellen. 'Zal ik je morgen op het vliegveld komen afhalen?' bood hij aan. Ze aarzelde, en accepteerde het vervolgens.

'Dat is een lange rit, hè?'

'Dat lukt me wel, denk ik. Ik haal de koets uit de schuur, huur een paar indiaanse gidsen. Ik ben er zondag.'

'Goed, goed,' zei ze, en ze leek toen haast te hebben. 'Ik moet pakken. Ik zie je morgen.' Ze werd vrijdag om twaalf uur 's middags, plaatselijke tijd, verwacht.

'Ik zal er zijn,' verzekerde hij haar. De volgende dag voelde hij zich net een kind toen hij naar Boston reed. Als ze nou alleen maar bevriend met hem wilde blijven? Als ze nu eens altijd bang bleef... Als Sarah nu eens nooit over Edward heen zou zijn gekomen? ...hij begon het gevoel te krijgen alsof hij haar op moest halen in een leren pak met arendsveren en de gedachte amuseerde hem.

Ze ging al door de douane voor hij haar kon bereiken en het was één uur toen ze door de uitgang kwam en hem zag. Ze zag er beter uit dan ooit. Ze droeg een helderrode jas die ze bij Dior had gekocht en ze had haar haar laten knippen. Ze zag er heel erg Frans en heel oogverblindend uit.

'Fantastisch om je te zien,' zei hij, en hij liep, terwijl hij haar bagage droeg, snel met haar naar de garage. Nadat ze zijn auto hadden gevonden, reden ze richting Deerfield. Het was vreemd om te bedenken hoe lang Sarah er twee eeuwen geleden over had gedaan. Vier dagen tegenover een uur en tien minuten. En nog eens tien naar Shelburne Falls. Ze babbelden gemoedelijk onderweg en ze zei dat ze het eerste dagboek uit had. Ze praatten er een tijdje over en ze vroeg hem of hij die week nog meer had gelezen, maar hij keek haar onnozel aan en schudde zijn hoofd. 'Ik was te zenuwachtig,' bekende hij.

'Waarover?' Ze leek verrast en onder het rijden was hij eerlijk tegen haar.

'Ik bleef maar aan jou denken. Ik wilde niet dat hij je wat aandeed.'

'Ik weet niet of hij dat nog wel kan,' zei ze terwijl ze uit het raampje keek. 'Dat is het grappige eraan. Ik heb hem heel lang niet gezien, maar op de een of andere manier bleef ik hem die magische krachten toeschrijven waarmee hij mijn leven kon ruïneren. Bijna was het hem ook gelukt. Maar ik weet niet wat er is gebeurd sinds de vorige keer dat ik hem zag. Iets heeft het veranderd. Hij is gewoon die egocentrische, helemaal niet zo knappe Fransman op wie ik vroeger verliefd was. En ja, hij heeft me veel pijn gedaan, maar ik geloof dat ik dat heb gehad. Het verraste me echt.'

'Je bent nu vrij,' zei hij zacht. 'Ik denk dat dat ook tussen Carole en mij is gebeurd. Ik heb haar niet meer gezien, maar hoe betrokken kun je zijn bij een vrouw die met iemand anders trouwt en zijn kinderen krijgt... en nooit die van mij wilde... het is een soort van bij voorbaat verloren wedstrijd.' Dat was het verschil. Ze waren verliezers. Pierre en Carole hadden de boel verziekt, of misschien hadden ze gekregen wat ze wilden hebben en nog niet hadden. Maar Francesca en Charlie wilden winnaars zijn.

Uiteindelijk had Sarah de hoofdprijs gewonnen. Ze had het allemaal bij François gevonden toen ze eenmaal de moed had bij Edward weg te gaan. Francesca knikte instemmend en ze zwegen verder terwijl hij haar naar haar huis bracht en haar hielp met haar bagage. In haar deur keek hij haar vragend aan.

'Wanneer zie ik je weer?' vroeg hij direct. Ze keek hem recht in de ogen met een kleine glimlach, maar zei niets. 'Wat dacht je ervan om morgenavond samen met je dochter ergens te gaan eten?' stelde hij voor. Hij wilde haar niet te snel overvallen, hoewel hij dat graag zou hebben gedaan.

'Zij gaat naar een slaappartijtje,' zei Francesca die zich een beetje zenuwachtig voelde.

'Zal ik bij me thuis voor je koken?' vroeg hij en ze knikte. Het was een beetje eng. Voor allebei. Maar Sarah zou er zijn, in ieder geval in gedachten. Charlie kuste haar vervolgens op de wang. Ze was nu een heel andere vrouw dan toen hij haar ontmoette. Ze was voorzichtig, gewond, soms nog altijd bang, maar ze was niet langer bitter, boos of kapot door wat er was gebeurd. Charlie ook niet. 'Ik kom je om zeven uur ophalen,' zei hij, en hij draaide zich om om te vertrekken. Ze bedankte hem voor de rit uit Boston.

Toen ging hij terug naar zijn huis en puur van de zenuwen pakte hij het laatste dagboek. Hij had ze gerieflijk in hun nieuwe huis achtergelaten en François was lange tijd niet met het leger uitgereden, maar Sarah bleef verslag uitbrengen van de situatie in het Westen tussen de Shawnees en de Miami's en de oprukkende blanke kolonisten. Het werd alleen maar erger.

In de zomer van 1793, een jaar nadat Françoise was geboren, kregen ze weer een baby. Deze keer weer een meisje en ze kwam bijna net zo snel als de vorige. Terwijl Charlie het dagboek las, besefte hij dat ze in dezelfde slaapkamer was geboren als waarin hij sliep. Ze hadden haar Marie-Ange genoemd, omdat ze er volgens Sarah als een engel uitzag.

Sarah was opgetogen over haar gezinnetje en over het feit dat François er niet met het leger op uitging en dat al lange tijd niet had gedaan. Hij bleef verbeteringen aanbrengen aan het huis en zij deed verslag in haar dagboek van alle architectonische details. Daardoor wilde Charlie weer het hele huis naspeuren om alle hoeken en gaten te zoeken waarover ze het had. Hij vermoedde dat de meeste details waar ze over schreef er nog steeds waren.

Ze schreef ook dat kolonel Stockbridge dat jaar was overleden, en hij werd betreurd door iedereen die hem kende. De nieuwe commandant was veel ambitieuzer. Hij was een vriend van generaal Wayne, de nieuwe bevelhebber van het westelijke leger en hij was al een jaar bezig met het drillen van nieuwe manschappen om achter Kleine Schildpad aan te gaan. Maar tot dusver was er niet veel gebeurd sinds generaal St. Clair zich oneervol had teruggetrokken na zijn verpletterende nederlaag van de vorige keer.

Het was een tijd die volledig werd beheerst door haar gezin en Sarah klonk tevreden, maar druk en ze schreef steeds minder in haar dagboeken. Het leek alsof ze haar handen vol had aan haar drie jonge kinderen, de boerderij en haar echtgenoot.

Maar in de herfst van 1793 schreef Sarah bezorgd dat een van de Irokezen, Grote Boom, een vriend van François had geprobeerd vredesonderhandelingen met de Shawnees te beginnen maar dat hij was afgewezen. Het probleem was dat de Shawnees zich kort ervoor hadden verbonden met de Britten. Dus toen de Britten waren verslagen, kreeg het Amerikaanse leger het gevoel dat de Shawnees in het Ohio-gebied samen met hen zouden verdwijnen, waarmee ze het land zouden vrijgeven aan de kolonisten. Maar de Shawnees wilden niet samen met de Britten ten onder gaan en weigerden hun land op te geven. Ze eisten een schadevergoeding van vijftigduizend dollar en een jaarlijkse toelage van tienduizend dollar, waar geen sprake van was. Het was ongehoord. Generaal Wayne luisterde niet. Zelfs geen moment. Hij bleef zijn manschappen tijdens die winter opleiden in Fort Washington en Fort Recovery en Fort Greenville in Ohio. Niemand zou hem ervan afbrengen en iedereen was het toen met hem eens. Blauwjas en Kleine Schildpad, de twee meest trotse krijgers, moesten verslagen worden. Maar tot dusver was het niemand gelukt.

Er gingen geruchten over een veldtocht die voor mei 1794 door generaal Wayne was gepland, maar die ging niet door en Sarah voelde zich enorm opgelucht. Ze keek uit naar een vreedzame zomer en begon François al te plagen dat hij een kolonist was en niet langer de krijger of indiaanse dappere. Hij was nu 'een oude man', een 'boer'. Ze vond het heerlijk. Ze schreef dat hij op z'n drieënveertigste nog even knap was als altijd, en dat ze blij was dat hij niet langer voortdurend zijn leven in gevaar bracht door er met het leger op uit te trekken. Ze dachten erover die zomer met de drie kinderen een bezoek te brengen aan de Irokezen aangezien ze voor het eerst niet zwanger bleek. Het was het eerste respijt dat ze had sinds zij en François getrouwd waren en zelfs nog sinds de tijd ervoor. Uit wat ze schreef was duidelijk hoeveel ze van haar kinderen hield. Maar het was net zo duidelijk dat ze haar man adoreerde. François was echt de liefde van haar leven en ze wilde niets anders dan oud met hem worden en samen van hun gezin genieten. Ze maakte zich zorgen dat hij van tijd tot tijd rusteloos was, maar voor een man als hij leek dat normaal en voor het grootste gedeelte was hij tevreden met zijn leven bij zijn gezin.

Maar toen Charlie haar notitie voor juli van dat jaar las, kon hij duidelijk zien dat haar hand beefde. Op dertien juli was er in Ohio een overval geweest op een goederentrein met een escorte van honderdveertig man, geleid door Blauwjas en Tecumseh. Die overval werd gevolgd door een aanval op Fort Recovery door de Ottawa's en binnen een paar dagen had de nieuwe commandant van het garnizoen in Deerfield een boodschap naar François gestuurd. Binnen een maand zouden bijna vierduizend man van het leger en van de militie uit Kentucky naar Fort Recovery gaan om te proberen het probleem te regelen. Het was een enorm aantal manschappen en zelfs François had nooit zoiets gehoord. Zoals te voorspellen viel, wilde generaal Wayne François mee hebben. Zijn enorme kennis van de indiaanse stammen en zijn vermogen om met iedereen om te gaan, behalve de meest vijandige krijgers, was van onschatbare waarde voor hen. Maar Sarah deed alles wat in haar vermogen lag om zich ertegen te verzetten, inclusief dat ze hem smeekte niet te gaan omwille van hun kinderen en hem te beledigen door te zeggen dat hij te oud was om het te overleven. Maar hij probeerde haar alleen maar gerust te stellen. 'Wat kan er nu met me gebeuren met zoveel man om me heen? Ze zullen me niet eens vinden.' zei hij vriendelijk tegen haar, zich scherp bewust van zijn verplichting.

'Dat is onzin en dat weet je,' argumenteerde ze. 'Er kunnen duizenden doden vallen en dat gebeurt ook. Niemand kan Blauwjas verslaan nu Tecumseh zich bij hem heeft gevoegd.' Dankzij alles wat François haar had uitgelegd, was zij op de hoogte van die zaken en Tecumseh stond bekend als de grootste krijger van alle. Sarah wilde niet dat François ook maar in hun buurt kwam. Maar eind juli wist Sarah dat ze verslagen was. François beloofde dat hij, als ze dat wilde, nooit meer zou gaan, maar hij kon generaal Wayne niet laten vallen nu die speciaal om hem had gevraagd. Hij wist echt dat hij van nut kon zijn.

'Het zou verkeerd van me zijn m'n vrienden nu in de steek te laten, liefste.' Hij was voor alles een man van eer. En hoewel ze voortdurend met hem erover redetwistte, wist ze dat hij nu niet tegen te houden was. Maar de hele nacht voor hij vertrok huilde ze deerniswekkend. Terwijl ze snikte, kon hij haar alleen maar dicht tegen zich aan houden en haar kussen. Net voor het aanbreken van de dag, vree hij met haar en Sarah merkte dat ze bad weer zwanger te worden. Ze had deze keer de meest verschrikkelijke voorgevoelens over zijn vertrek, maar François kuste haar zacht en herinnerde haar eraan dat ze altijd die gevoelens had als hij naar Deerfield ging. 'Je wilt me aan je rokken houden, net als je kinderen,' zei hij grinnikend. Dat was voor een deel waar, maar ze wist ook dat ze het, als er iets met François zou gebeuren, niet zou kunnen verdragen. Ook toen ze hem in de ochtendschemering op zijn paard zag zitten, wist ze wie hij was en van wie ze hield. Hij zag eruit als dezelfde krijger die haar viereneenhalf jaar ervoor doodsbang had gemaakt toen ze hem in het bos tegenkwam. Hij was een trotse adelaar die hoog in de lucht zweefde en zelfs zij wist dat ze hem niet zo makkelijk aan de grond zou krijgen.

'Zorg dat er niets gebeurt,' fluisterde ze toen hij haar voor het laatst kuste. 'Kom snel naar me terug... ik zal je missen.'

'Ik hou van je, dappere kleine squaw. Hij glimlachte naar haar vanaf zijn gevlekte merrie, lang geleden in een ander leven een cadeau van de Irokezen. 'Voor de volgende baby ben ik thuis.'

Hij lachte en reed vervolgens in galop de vallei uit. Ze bleef hem lang staan nakijken en kon de hoefslag van zijn paard nog in haar hart voelen toen ze naar binnen ging naar de kinderen.

Die dag bleef ze uren in bed aan hem liggen denken en wenste dat ze hem tegen had kunnen houden. Maar wat ze ook tegen zichzelf zei, ze wist dat hij toch zou zijn gegaan. Hij moest.

In augustus hoorde ze in het garnizoen dat ze veilig in Fort Recovery waren aangekomen en twee nieuwe forten hadden gebouwd, Fort Defiance en Fort Adams. Hun spionnen hadden hun verteld dat Kleine Schildpad bereid was om over vrede te onderhandelen, maar Tecumseh en Blauwjas wilden er niets van horen. Ze waren vastbesloten het leger te verslaan. Maar het feit dat ten minste een van de grote krijgers bereid was toe te geven, leek een goed teken en de mannen in het garnizoen waren ervan overtuigd dat Wayne met vierduizend man onder zijn commando zowel Tecumseh als Blauwjas snel zou verslaan. De hele maand voelde Sarah zich niet gerust. Augustus hing rond haar hoofd als een zwerm bijen die haar voortdurend staken met haar eigen angsten. Tegen het eind van de maand voelde ze zich zelfs nog ongeruster. Er was geen nieuws geweest. Uiteindelijk, eind augustus, gonsde het hele garnizoen van wat ze als de totale nederlaag zagen. Op tweeëntwintig augustus had Generaal Wayne bij Fallen Timbers een schitterende aanval op Blauwjas uitgevoerd. Veertig indianen waren gedood of ernstig gewond en slechts weinig manschappen van het leger. Ze hadden een fantastische strategie gebruikt en de indianen genadeloos verslagen. Binnen drie dagen blies Blauwjas de aftocht. Generaal Wayne trok zegevierend door Ohio naar huis. Er was alle reden voor feestvieren en toch voelde Sarah zich bijna ziek toen ze het hoorde. Ze wist dat ze pas vrede zou hebben als François veilig bij haar was teruggekeerd.

Ze wachtte op zijn thuiskomst of op nieuws over hem van die paar mannen die in de streek terugkeerden. Veel mannen waren in het westen gebleven om door te gaan met de strijd. Blauwjas was verslagen, maar had zich nog niet volledig overgegeven. Tecumseh evenmin. Misschien had François er ook voor gekozen in het westen te blijven om de strijd tot de uiteindelijke beslissing te volgen. Maar dat leek niet waarschijnlijk. Dat kon wel jaren duren, minstens maanden, en ze dacht niet dat François zou blijven om dat te doen.

Maar half september, toen ze nog geen bericht had gekregen, was ze buiten zinnen en ze deed het verzoek aan kolonel Hinkley, de commandant van het Deerfield-garnizoen, al het mogelijke nieuws te verzamelen bij de mannen die terugkeerden uit Fallen Timbers. Bijna twee maanden had ze nu niets gehoord. Hij beloofde te kijken wat hij kon doen om haar angst te verminderen. Die middag reed ze naar huis met slechts een van de knechten om haar te vergezellen en toen ze daar aankwamen trof ze de kinderen lachend en spelend aan. Toen ze naar hun spel zat te kijken, meende ze een man te zien die vanuit de bomen naar hen keek. Hij droeg indiaanse kleding, maar ze zag dat hij geen indiaan was. Hij was een blanke. Voor ze hem iets kon vragen of iemand kon sturen om dat te doen, was hij verdwenen. Die avond stond ze lange tijd naar de ondergaande zon te kijken. Ze had een gevoel van ongerustheid.

Twee dagen later zag ze de man weer. Maar deze keer leek hij naar haar te kijken en hij verdween zelfs nog sneller. En de week na haar bezoek aan het garnizoen, kwam de commandant haar zelf opzoeken. Hij had net nieuws binnen van een verkenner die uit Ohio was teruggekeerd. Sarah wist het al voordat hij het zei. François was gesneuveld bij Fallen Timbers.

Er waren maar drieëndertig mannen gedood en hij was er een van. Ze had het geweten. Ze had altijd geweten dat Blauwjas hem zou doden. Ze had het gevoeld. Toen wist ze wie de man in het bos was geweest. De man die ze naar haar had zien kijken en die in de lucht leek op te lossen... dat was François geweest om haar vaarwel te zeggen. Ze had hem gezien.

Ze bleef heel stil zitten toen kolonel Hinkley haar het nieuws vertelde waarmee haar wereld aan duigen viel. Hij vertrok snel. Zij stond op en keek uit over de vallei waar hij zo van had gehouden, de plek waar ze elkaar hadden ontmoet en ze voelde in haar hart dat hij haar nooit zou verlaten. De volgende ochtend reed ze bij het aanbreken van de dag stil naar de waterval waar ze van hadden gehouden en waar hij haar voor het eerst had gekust. Er waren zoveel herinneringen... zoveel dingen om nog tegen hem te zeggen... en ze wist dat er geen baby's meer zouden komen... Marie-Ange was de laatste.

François was een groot krijger geweest, een groot man, de enige man van wie ze ooit had gehouden... Witte Beer... François de Pellerin... Ze wist dat ze naar de Irokezen moest gaan om het hun te vertellen. Bij de waterval glimlachte ze door haar tranen heen terwijl ze dacht aan alles wat hij was geweest, alles waarvan ze had gehouden... en wist dat ze hem nooit kwijt zou raken.

Terwijl Charlie de bladzijde las, rolden enorme tranen langs zijn wangen. Hoe had dit kunnen gebeuren? Ze waren maar vier jaar samen geweest. Hoe was dat mogelijk? Waardoor kon een vrouw zoveel geven en zo weinig terugontvangen. Slechts vier jaar met de man van wie ze hield en toch voelde Sarah het anders. Ze was dankbaar voor elke dag, elk moment en voor hun drie kinderen.

Haar notities werden schaarser en korter in de jaren die volgden en toch kon hij zien dat zij een goed leven had gehad. Ze leek vrede gevonden te hebben. Ze werd tachtig in het huis dat hij voor haar had gebouwd. Nooit had ze meer van een andere man gehouden of was ze François vergeten. Hij leefde net zoals zij voort in hun kinderen. Ze zag de man van de open plek nooit meer. Het was François geweest die haar vaarwel kwam zeggen en ze wist het.

De laatste notitie in het laatste dagboek was in een ander handschrift. Het was geschreven door haar dochter. Er stond dat haar moeder een goed leven had gehad en een hoge ouderdom had bereikt en ze wist dat haar vader, hoewel ze hem nooit had gekend, een prachtige man was. Er stond dat hun liefde en hun moed en de band die ze samen hadden een voorbeeld was voor allen die hen hadden gekend. Ze had het geschreven op de dag dat Sarah overleed en ze de dagboeken in de koffer in haar slaapkamer vond. Ze had haar notitie op de laatste pagina ondertekent met Françoise de Pellerin Carver. En ze had erbij geschreven, God zegene hen. Het jaar was 1845 en het handschrift was bijna gelijk aan dat van haar moeder. Daarna volgden er geen notities meer. Op geen enkele manier viel te weten wat er met haar kinderen was gebeurd.

'Dag,' fluisterde Charlie terwijl de tranen langs zijn wangen bleven stromen. Heel even kon hij zich niet voorstellen wat hij nu zonder hen aan moest. Wat een geschenk was Sarah in zijn leven geweest, wat een buitengewone vrouw... en hoeveel had François haar niet in die korte tijd gegeven. Het was moeilijk voor te stellen. Charlie was diep geroerd door alles wat hij had gelezen en over hen wist. Toen hij die nacht naar zijn kamer ging, met zijn gedachten bij haar, hoorde hij het geluid van een zijden rok snel over de vloer voortbewegen en hij keek bijna zonder nadenken op. Hij zag een gedaante in een blauwe jurk snel over de vloer gaan en toen was die weg en hij was er niet langer zeker van of het echt was of zijn verbeelding. Of was het zoiets als die man die ze aan de rand van de open plek had gezien? Was ze hem vaarwel komen zeggen? Zou ze zelfs kunnen weten dat hij de dagboeken gevonden had? Het leek onmogelijk te geloven. En haar weer te zien was als een laatste geschenk van haar, terwijl hij met een gevoel van verlies in de stilte stond. Charlie wilde iemand vertellen dat ze gestorven was, wilde Francesca bellen en met haar over Sarah en François praten. Maar dat zou niet eerlijk zijn. Het zou de rest van de dagboeken voor haar bederven. Hij kon het niet doen en bovendien was het drie uur 's ochtends. Hij ging op zijn bed liggen met haar voor ogen zoals hij haar had gezien terwijl hij dacht aan alles wat hij had gelezen en hij rouwde om François' dood bij Fallen Timbers en om die van haar zoveel jaren later. Er was geen geluid in het huis en een tijdje later was hij diep in slaap.

23

Charlie werd de volgende dag wakker toen de zon zijn kamer inscheen en hij het gevoel had dat er een gewicht op zijn borst lag alsof er iets vreselijks was gebeurd. Hij was maandenlang zo wakker geworden nadat Carole was weggelopen en hij vroeg zich af of het weer door haar kwam, maar hij wist dat het niet zo was. Het was iets anders, maar hij kon het zich niet herinneren... en toen wist hij wat het was. Het was Sarah. François was overleden. En zij ook, bijna vijftig jaar later. Het was zo'n lange tijd om zonder hem te leven.

Het ergste voor Charlie was dat er nu niets meer te lezen viel. Ze was bij hem weggegaan. En ze had hem nog een les geleerd, dat het leven zo kort was en de ogenblikken zo waardevol. Als ze nou eens nooit de deuren van haar hart voor François had opengezet? Zij hadden maar vier korte jaren en toch was het het beste deel van haar leven en ze had drie kinderen voor hem gebaard.

Daardoor was alles wat ervoor met haar was gebeurd zo onbelangrijk geworden. Terwijl hij die ochtend onder de douche stond en weer aan haar dacht, dwaalde zijn geest af naar Francesca. Zij was veranderd sinds haar reis naar Parijs. Hij had het in haar ogen gezien toen hij haar ophaalde van het vliegveld en het was nog veelzeggender dat zij het hem had laten doen. Heel plotseling, terwijl hij zich aankleedde, kon hij nauwelijks wachten tot hij haar zag. Hij besefte dat voor hun tweeën een heel nieuw leven kon komen. De dag zou eindeloos lijken tot zeven uur als hij haar op moest halen. Terwijl hij dat dacht, hoorde hij de klopper van de voordeur beneden. Hij vroeg zich af wie het was, waarschijnlijk Gladys Palmer. Niemand anders in de stad kende hem buiten Francesca en die zou hij pas die avond bij het eten zien. Hij kon zich niet voorstellen waarom hij haar niet had gevraagd de dag bij hem door te brengen. Het leek zo stom. Maar toen hij zich de trap af haastte en uit het raam keek, zag hij haar. Ze stond daar op hem te wachten en ze keek zorgelijk. Het was Francesca.

'Het spijt me,' zei ze zenuwachtig. Ze keek zorgelijk, maar ze zag er nog altijd heel mooi uit toen hij haar binnen vroeg en ze in de hal stond. Hij glimlachte. 'Ik dacht... ik heb Monique bij haar vriendinnetje afgezet, het was niet zo ver hier vandaan en... ik vroeg me af... Er stonden tranen in haar ogen, ze was zo nerveus en ze dacht dat ze niet had moeten komen, maar had het wel gedaan. 'Ik heb het dagboek vannacht uitgelezen. Ze is in Boston en staat op het punt naar Deerfïeld te gaan.'

'Je bent pas bij het begin,' zei hij peinzend, terwijl hij haar aankeek. 'Misschien wij allemaal. Ik heb vannacht de laatste uitgelezen... en ik had het gevoel alsof er iemand dood was gegaan,' en dat was ook zo, maar dat was heel lang geleden. Hij rouwde nog steeds om haar. 'Ik ben blij dat je bent gekomen. Ik kon me niet voorstellen wie er aan mijn deur klopte. Het moest of de politie of de huiseigenares zijn... ik ben vreselijk blij dat jij het bent.' Hij keek haar warm aan en kreeg plotseling een idee. Misschien zou het hun geluk brengen of later van speciale betekenis voor hen zijn. 'Wil je een eindje met me gaan rijden?'

'Graag,' zei ze. Ze keek opgelucht. Het had zoveel moed gekost om naar hem toe te gaan, dat ze nog steeds een beetje aangeslagen was. 'Waar gaan we naartoe?' vroeg ze zenuwachtig.

'Je zult het wel zien,' zei hij geheimzinnig. Hij greep een jas en ging weer met haar naar buiten. Hij reed de korte afstand die Sarah zo vaak had gelopen, zelfs als ze zwanger was. Francesca herkende het. Ze was er een keer met Monique geweest. Ze hadden hem prachtig gevonden en ze hadden er gepicknickt. Maar alleen Charlie wist dat het de waterval was waar Sarah zo vaak over had geschreven in haar dagboeken. 'Schitterend, hè?' zei hij toen hij naast haar ging staan. De waterval was bevroren maar hij zag er nog steeds enorm en koninklijk uit. 'Voor hen was het een speciale plek.' Hij dacht eraan waarom, hoewel Francesca het nog niet wist. Zonder verder nog iets te zeggen trok hij Francesca langzaam naar zich toe en kuste haar. Ze hadden al genoeg tegen elkaar gezegd sinds ze elkaar waren tegengekomen, over het verleden en het heden en de toekomst, wat ze niet zouden doen en waar ze niet tegen konden, de mensen die hen hadden verraden en de littekens die ze eeuwig zouden dragen. Misschien werd het tijd om op te houden met praten en het voorbeeld van Sarah en François te volgen.

Ze voelde zijn hart hevig tegen haar borst kloppen en ze glimlachte tegen hem toen hij zich uiteindelijk van haar losmaakte. Ze legde heel zacht een vinger op zijn lippen.

'Ik ben blij dat je dat deed.' Ze sprak fluisterend.

'Ik ook,' zei hij ademloos. 'Ik dacht niet dat ik nog langer uit je buurt kon blijven...'

'Ik ben blij dat je dat niet hebt gedaan... ik was zo dom,' zei Francesca toen zij op een rots gingen zitten die een vertrouwde ronding had. Onwillekeurig vroeg Charlie zich af of het dezelfde plek was waar François Sarah had gekust. Hij hoopte van wel. 'Toen ik over haar las, besefte ik dat alles wat er mij was gebeurd zo onbelangrijk was.' Francesca zag er nu zoveel vrijer uit.

'Het is niet onbelangrijk,' corrigeerde hij haar en kuste haar weer. 'Het ligt gewoon achter je... dat is anders. Je hebt het opgelost.' En ze wist dat Sarah haar ook had geholpen.

Ze knikte. Daarna liepen ze een tijdje en hij sloeg een arm om haar heen. 'Ik ben zo blij dat je vanmorgen bent gekomen,' zei hij, en hij meende het.

'Ik ook.' Ze glimlachte naar hem. Ze zag er jaren jonger uit dan toen hij haar leerde kennen. Hij was tweeënveertig en zij was eenendertig en ze hadden een heel leven voor zich. Ze waren ruwweg van dezelfde leeftijd als François en Sarah waren geweest aan het eind van hun leven samen, en dat van hen begon net. Het was een opmerkelijk gevoel, vooral nadat ze er allebei zo van overtuigd waren geweest dat hun leven voorbij was. Nu was er zoveel om over te denken, zoveel om over te dromen en te hopen.

Uiteindelijk reden ze terug naar zijn huis en hij vroeg of hij nog steeds het avondeten voor haar kon klaarmaken. Ze lachte om de ernst van de vraag. 'Ik was bang dat je tegen die tijd genoeg van me zou hebben,' legde hij uit, 'aangezien jij zo vroeg kwam.'

'Als dat waar was, zou dat een ernstig probleem kunnen zijn. Maar eigenlijk... ik denk het niet...' zei ze, en hij kuste haar in de auto, en daarna weer toen ze was uitgestapt en heel plotseling kon ze haar handen niet van hem afhouden en alle eenzaamheid, pijn en woede leken van hen weg te smelten. Er was alleen nog maar warmte en opluchting en geluk en liefde voor elkaar. Ze bleven lange tijd buiten in de tuin met elkaar staan praten en kussen en hij vertelde haar dat hij met Gladys Palmer ging praten over het kopen van het huis van haar en de afgelopen paar dagen was hij gaan denken aan het openen van een kantoor in Shelburne met de bedoeling oude huizen te restaureren. Francesca luisterde glimlachend. Ze hadden het zo druk met tegen elkaar praten dat ze de vrouw niet zagen die glimlachend achter een bovenraam naar hen keek. Ze keek naar hen met een blik vol tevredenheid en verdween vervolgens langzaam achter een gordijn toen Charlie de voordeur van het slot deed en met Francesca het huis binnenliep. Hij zei iets tegen haar over het huis en Francesca knikte. Vervolgens liepen ze hand in hand naar boven, allebei een beetje trillend en geen van beiden zei iets toen ze Sarahs slaapkamer binnen gingen. Daar was niemand. Maar ze waren niet gekomen om haar te zoeken. Ze was weg. Ze waren hier gekomen om elkaar te zoeken. Voor hen was het pas het begin.

Danielle Steel

Table of Contents

- Inhoud
- Voor Tom,
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23