star
Author: Danielle Steel
Date: 1989-01-02T08:00:00+00:00
Keywords: Romance; Fiction; Chick Lit; Adult Fiction; Contemporary; Contemporary Romance; Drama; Novels; Adult; Media Tie In
Description: Young, innocent and strikingly beautiful Crystal Wyatt was an outcast, envied and resented by all but her devoted father, with whom she shared a deep love for their remote California ranch. When her father dies, Crystal is alone and unprotected. Devastating events shake the once peaceful valley. With nothing but her dreams, her beauty, and her awe-inspiring voice, Crystal escapes to embark on the career that will ultimately make her a star. But stardom itself is shadowed by danger and violence and haunted by a memory that must be resolved before Crystal can find happiness and peace.

Inhoud

Voor Chrystal Wyatt, opgegroeid in een dorpje op het platteland, lijkt Hollywood een onbereikbare droom. Maar in het afgelegen dal beweegt haar gouden stem de omstanders tot tranen, en Crystal zet alles op alles om haar droom te verwezenlijken. Voor Spencer Hill is Crystal zijn grote liefde, maar hij is voorbestemd te trouwen met de vrouw die voor een sprong voorwaarts in zijn carrière kan zorgen. Jaren later ontmoet hij Crystal weer...

Voor de enige man
die ooit
donder en bliksem en
een regenboog
in mijn leven bracht.

Het gebéurt eenmaal,
en dan is het ook voor altijd.

Voor mijn enige ware liefde,
met heel mijn hart,
lieve Popeye,
ik houd van je.

Olive

1

In de Alexander Valley riepen de vogels al tegen elkaar in de stilte van de vroege morgen toen de zon langzaam opkwam boven de heuvels en gouden vingers opstak in een lucht die al snel bijna purper was. De bladeren aan de bomen ritselden zacht in een nauwelijks voelbare wind op de plek waar Crystal stilstond in het natte gras en boven zich de lichtende lucht zag uitbarsten in glinsterende kleuren. Even hielden de vogels op met zingen, alsof ook zij bevangen waren door de schoonheid van het dal. Daar lagen de weelderige akkers, omsloten door heuvels waarover hun vee grazend ronddwaalde. De boerderij van haar vader was tachtig hectare groot en de vruchtbare aarde leverde maïs, walnoten en druiven op, al zorgde het vee dat zij fokten voor hun grootste winsten. De Wyatt Ranch was al een eeuw lang winstgevend geweest, maar het was niet om wat het bedrijf hun opleverde dat Crystal ervan hield, het was om de boerderij zelf. Ze had het gevoel geluidloos in contact te staan met geesten die ze aanwezig wist wanneer ze naar het hoge, in de wind ritselende gras keek en de warmte van de zon op haar lichtblonde haar voelde, waarbij ze zachtjes begon te zingen. Haar ogen hadden de kleur van de zomerlucht, haar benen strekten zich lang en sierlijk uit toen ze opeens begon te rennen, het natte gras plattrappend onder haar voeten, op weg naar de rivier. Ze ging zitten op een gladde grauwe rots, voelde het ijskoude water over haar voeten stromen en keek toe hoe het zonlicht de rotsen bereikte. Ze hield ervan de zon te zien opkomen wanneer ze over het land rende; ze vond het heerlijk daar te zijn, levend, jong en vrij, één met haar wortels, één met de natuur. Ze zat daar graag op stille ochtenden te zingen waarbij haar stem om haar heen golfde, magisch, ook zonder muziek. Zingen had daar, waar alleen God haar hoorde, iets heel bijzonders.

Er waren veeknechten die de koeien hoedden en Mexicanen die in de maïs en de wijngaarden werkten, maar haar vader hield toezicht op alles. En er was niemand die zoveel van de boerderij hield als zij of haar vader, Tad Wyatt. Haar broer, Jared, hielp zijn vader weleens na schooltijd, maar hij was net zestien en leende liever de pick-up van zijn vader om met zijn vrienden naar Napa te gaan. Dat was vijftig minuten rijden van Jim Town. Hij was een knappe jongen met het donkere haar van zijn vader en een talent voor het africhten van wilde paarden. Hij had overigens net zo min als haar zuster Becky, die poëtische schoonheid van Crystal. Becky zou vandaag gaan trouwen en Crystal wist dat haar moeder en haar grootmoeder al druk bezig waren in de keuken. Ze had hen gehoord toen ze wegsloop om de zon boven de bergen te zien opkomen. Crystal stapte de beek in en voelde haar voeten gevoelloos worden en haar knieën tintelen terwijl het water steeg tot aan haar dijen. Ze schaterde in de zomermorgen, trok haar dunne katoenen nachtpon over haar hoofd en gooide hem naar de kant. Ze wist dat ze door niemand kon worden bespied terwijl ze daar vol gratie in de beek stond, zich volkomen onbewust van haar onthutsende schoonheid, als een jonge Venus verrezen uit de beek in de Alexander Valley. Uiterlijk leek ze in alle opzichten een vrouw zoals ze daar stond, het lange, lichtblonde haar met één hand boven het hoofd houdend, de lijnen van haar prachtige lichaam langzaam onderdompelend in het koude water. Alleen degenen die haar goed kenden, beseften hoe jong ze was. Een vreemde zou haar als volwassen hebben beschouwd, achttien of twintig misschien met haar volgroeide lichaam en haar grote blauwe ogen waarmee ze opkeek naar de vroege morgenzon en die ze dichtkneep tegen het felle licht. In haar glanzende naaktheid had ze een beeld kunnen zijn, gehouwen uit heel lichtroze marmer. Maar ze was geen vrouw, ze was een meisje van nog geen vijftien, al zou ze die zomer vijftien worden. Ze lachte in zichzelf bij de gedachte dat ze haar zouden zoeken, dat ze naar haar kamer waren gegaan om haar wakker te maken omdat ze moest helpen in de keuken, dat haar zuster woedend zou zijn omdat ze verdwenen bleek te zijn, dat haar grootmoeder met haar tandeloze mond klokkende geluiden van ergernis zou maken. Als gewoonlijk was ze aan hen ontsnapt. Dat was wat ze het liefste deed, vluchten voor vervelende plichten en vrij door het land rennen, dwalen door het hoge gras of in de bossen bij winterse regens. Of rijden op een ongezadeld paard, in zichzelf zingend, tot over de heuvels naar de geheime plekken, ontdekt tijdens lange ritten met haar vader. Ze was hier geboren en eens, wanneer ze stokoud was, even oud als oma Minerva of ouder zelfs, zou ze hier sterven. Met elke vezel van haar ziel hield ze van de boerderij en het dal. Ze had de passie van haar vader geërfd voor het land, de vruchtbare bruine aarde en het weelderige groen waarmee de heuvels in het voorjaar waren bedekt. Vlakbij zag ze een hert staan en ze glimlachte. In Crystals wereld bestonden geen vijanden, geen gevaren, geen verborgen angsten. Ze hoorde hier thuis en twijfelde er geen moment aan dat ze hier veilig was.

Ze zag de zon hoger komen in de lucht en waadde traag terug naar de oever, moeiteloos op haar lange benen van steen naar steen springend, tot ze bij haar nachtpon was. Ze trok hem over haar hoofd; de stof kleefde aan haar natte lichaam en de massa lichtblond lang haar viel over haar schouders. Ze begreep dat het tijd werd om terug te gaan; ze zouden intussen wel razend zijn. Haar moeder had zich vast al beklaagd bij haar vader. Ze had de vorige dag geholpen vierentwintig appeltaarten te bakken, ze had brood gebakken, kippen panklaar gemaakt, zeven hammen helpen koken en ze had rijpe vleestomaten gevuld met basilicum en walnoten. Ze had haar portie wel gedaan en ze wist dat er niets meer viel te doen dan zenuwachtig worden, in de weg lopen en luisteren hoe Becky haar broer uitfoeterde. Ze had nog volop tijd om te gaan douchen, zich aan te kleden en om elf uur in de kerk te zijn. Ze hadden haar niet nodig, dat dachten ze alleen maar. Zij zwierf nu eenmaal liever over de akkers en waadde door de beek wanneer de dag aanbrak. De lucht was al warmer geworden en de wind ging liggen. Het zou een prachtige dag voor Becky's trouwpartij worden.

Ze kon het huis in de verte zien en ze hoorde de stem van haar grootmoeder schel roepen vanaf de veranda langs de keuken: 'Crystalll...!' Het woord leek van alle kanten weerkaatst te worden terwijl ze lachend op haar lange benen met wapperend haar op het huis afrende.

'Crystal!' Haar grootmoeder stond op de veranda toen ze bij het huis aankwam. Oma Minerva droeg de zwarte jurk die ze altijd aan had als ze iets belangrijks te doen had in de keuken. Ze had er een schoon wit schort voor en ze kneep woedend haar lippen op elkaar zodra ze Crystal op zich af zag springen in haar wit katoenen nachtpon die vochtig aan haar naakte lichaam kleefde. Er was niets gekunstelds aan het meisje, ze was niet achterbaks, ze had alleen die schrikbarende natuurlijke schoonheid, waarvan ze zich nog niet bewust was. Voor haar eigen gevoel was ze nog altijd een kind en eeuwen verwijderd van de lasten van het vrouw zijn. 'Crystal! Wat zie je eruit! Je kunt dwars door die nachtpon heen kijken! Als een van de mannen je zo zou zien...'

'Het is zaterdag, oma... er is hier niemand.' Ze lachte openlijk tegen het oude, verweerde gezicht, met een brede grijns, zonder enige verlegenheid of berouw.

'Je moest je schamen en je had allang thuis moeten zijn om je klaar te maken voor de trouwerij van je zuster.' Oma mopperde afkeurend en streek met haar handen langs haar schort. 'Bij zonsopgang als een wilde ronddraven! Er moet hier werk gedaan worden, Crystal Wyatt. En nou naar binnen, ga maar kijken of je nog iets voor je moeder kan doen.' Crystal lachte vaag en rende om de brede veranda heen, waarna ze gemakkelijk door haar slaapkamerraam naar binnen kon klimmen. Haar grootmoeder sloeg de hordeur dicht en ging weer naar de keuken om haar dochter te helpen.

Alleen op haar kamer bleef Crystal even staan, in zichzelf neuriënd, en trok de nachtpon uit, die ze achteloos als een nat hoopje in een hoek smeet. Ze bekeek de jurk die ze zou dragen bij Becky's trouwerij . Het was een simpel wit katoenen jurkje met pofmouwen en een klein kanten kraagje. Haar moeder had het voor haar gemaakt en het zo eenvoudig mogelijk gehouden, zonder strookjes of andere verfraaiingen die de aandacht op haar toch al opvallende schoonheid zouden vestigen. Het leek wel een kinderjurk, maar Crystal vond het niet erg. Ze kon hem later naar feestjes van de kerk dragen. Ze hadden eenvoudige witte pumps gekocht in Napa en haar vader had een paar nylons uit San Francisco voor haar meegebracht. Daar had haar grootmoeder ook afkeurend over gemopperd en haar moeder had gezegd dat ze te jong was om ze te dragen.

'Ze is nog maar een kind, Tad.' Het ergerde Olivia altijd als hij hun jongste dochter verwende. Hij bracht vaak iets lekkers voor haar mee uit Napa of San Francisco, of iets leuks om aan te trekken.

'Dan voelt ze zich ook een beetje feestelijk.' Crystal was het kind dat hij vanaf haar geboorte had aanbeden en hij kreeg altijd een week gevoel wanneer hij haar zag. Als baby had ze een stralenkrans van lichtblond haar gehad en een paar ogen die recht in de zijne keken, alsof ze alleen hem iets bijzonders te vertellen had en niemand anders. Ze was een kind dat met dromen in haar ogen was geboren en iets magisch om zich heen had, waardoor mensen bleven staan en naar haar keken. Ze hadden altijd naar Crystal gekeken. Mensen werden door haar aangetrokken, zowel door iets in haar innerlijk als door haar schoonheid. Ze leek op niemand in de familie, ze was uniek en ze was de muziek in haar vaders hart. Hij was degene die haar naam had gekozen toen hij haar vlak na haar geboorte in Olivia’s armen had zien liggen, een prachtig kind dat licht leek uit te stralen. Crystal. De naam paste precies bij haar met haar heldere ogen en dat zachte, lichtblonde haar. Zelfs de kinderen met wie ze in haar jeugd had gespeeld, hadden gevoeld dat ze iets bijzonders was, op een bepaalde ongrijpbare manier anders. Ze was vrijmoediger, pienterder en gelukkiger dan de anderen en ze liet zich nooit volledig sturen door regels en beperkingen die haar door anderen waren opgelegd. Zoals haar nerveuze, eeuwig klagende moeder of haar veel minder mooie oudere zuster, of haar broer die haar onbarmhartig plaagde en zelfs de strenge grootmoeder, die bij hen ingetrokken was toen Chrystal zeven was nadat opa Hodges in Arizona was gestorven. Alleen haar vader leek haar te begrijpen; hij wist als enige hoe uitzonderlijk ze was, een zeldzame vogel die je zo nu en dan vrij moest laten rondvliegen om hoog op te stijgen boven het aardse en alledaagse. Ze was een wezen dat hij direct uit Gods hand had ontvangen en voor haar overtrad hij voortdurend de regels. Hij gaf haar kleine cadeautjes, maakte uitzonderingen voor haar, ook al ergerde iedereen zich daaraan.

'Crystal!' Ze hoorde de scherpe stem van haar moeder buiten de deur van de slaapkamer die ze bijna vijftien jaar met Becky had gedeeld. De deur ging open voor ze de tijd kreeg te antwoorden en Olivia Wyatt keek haar gejaagd en afkeurend aan. 'Waarom sta je daar zo?' Crystal was mooi in haar naaktheid en Olivia zag dat niet graag. Ze dacht liever niet op die manier aan haar dochter, al bijna een vrouw en toch met die argeloze ogen van een kind waarmee ze nu keek naar haar moeder die al gekleed was in de blauwzijden jurk waarin ze Becky's huwelijksinzegening zou bijwonen. Ze droeg er een schoon wit schort voor, zoals dat van oma Minerva. 'Trek je kleren aan! Je vader en je broer zijn al op!' Ze keek Crystal streng aan en drukte de deur achter zich dicht, alsof ze dacht dat die twee op de gang stonden te wachten om Crystals naakte lijf te zien. In feite zou haar vader haar alleen hebben bewonderd, verbaasd dat ze zoveel meer vrouw leek dan ze was, en Jared zou als altijd ongevoelig zijn gebleken voor de opvallende schoonheid van zijn zuster.

'O, mama...' Ze wist hoe woedend haar moeder zou zijn geweest als ze haar even daarvoor naakt in de beek had zien staan. 'Ze komen hier echt niet binnen.' Ze lachte met een argeloos schouderophalen, terwijl haar moeder bleef kijven.

'Je weet dat er nog heel wat te doen is! Je zuster moet geholpen worden met haar bruidsjurk. Oma heeft hulp nodig bij het voorsnijden van de kalkoen en het afsnijden van de hamplakken. Kun jij je nou nooit eens nuttig maken, Crystal?' Ze wisten beiden dat ze dat wel degelijk deed; maar zelden voor de vrouwen in huis, altijd voor haar vader. Ze reed liever met hem op de tractor of hielp hem met het bijeendrijven van het vee als hij te weinig werkkrachten had. Ze trok er bij weer en wind onvermoeibaar op uit om verdwaalde kalveren binnen te brengen; ze had de gave zachtmoedig met hun levende have om te springen. Maar dat waardeerde haar moeder niet. 'Kleed je aan,' zei ze, en met een blik op de witte jurk die aan de kastdeur hing, 'en draag je blauwkatoenen jurk maar tot we naar de kerk gaan. Anders maak je je witte jurk maar vuil terwijl je oma helpt.'

Onder toezicht van haar moeder trok Crystal haar ondergoed aan en liet haar oude blauwkatoenen jurk over haar hoofd glijden. Even zag ze er daarin weer uit als een kind, maar haar lichaam was al te ver ontwikkeld om door het verschoten katoen te kunnen worden verhuld. Ze had de jurk nog niet dichtgeknoopt of de deur vloog open en Becky stormde de kamer in en begon zenuwachtig te kwebbelen en zich over haar broer te beklagen. Becky had het bruine haar van haar moeder en ver uiteenstaande bruine ogen. Ze was niet knap, maar had toch wel iets aantrekkelijks en haar lichaam was lang en slank, haast net zoals dat van Crystal. Maar haar trekken hadden niets opmerkelijks en haar stem schoot uit met een schrille jammertoon toen ze Olivia vertelde dat Jared alle handdoeken in de enige badkamer van de boerderij kletsnat had gemaakt.

'Ik kan mijn haar niet eens fatsoenlijk drogen. Dat doet hij nu elke dag, mama! Ik weet zeker dat hij het met opzet doet!'

Crystal staarde haar zwijgend aan, alsof ze elkaar nooit eerder hadden ontmoet. Hoewel ze bijna vijftien jaar dicht op elkaar hadden geleefd, waren de meisjes meer vreemden dan zusters. Rebecca was het evenbeeld van haar moeder met haar bruine haar en bruine ogen, haar gejaagdheid en ononderbroken geklaag. Vandaag ging ze trouwen met de jongen op wie ze verliefd was geworden toen ze net zo oud was als Crystal nu en ze had de hele oorlog op hem gewacht. En nu zou het huwelijk gesloten worden, ongeveer een jaar nadat hij heelhuids was thuisgekomen uit Japan. Op haar achttiende was ze nog maagd. 'Ik kan hem niet uitstaan, mama, ik kan hem niet uitstaan,' zei ze, doelend op haar broer. Haar lange bruine haar hing nat op haar rug en met tranen van woede in haar ogen keek ze naar haar moeder en haar zuster terwijl ze op Jared foeterde.

'Nou, na vandaag hoef je niet meer met hem in één huis te wonen.' Haar moeder glimlachte. Ze hadden de dag tevoren een langdurig gesprek gehad terwijl ze langzaam langs de schuur wandelden, waarbij haar moeder haar had uitgelegd wat Tom van haar zou verlangen tijdens de huwelijksnacht in Mendocino. Becky had al het een en ander gehoord van vriendinnen, van wie sommigen een paar maanden nadat hun geliefden uit de Pacific waren thuisgekomen, getrouwd waren. Maar Tom had eerst een baan willen hebben en Becky's vader had geëist dat ze eerst haar middelbare school afmaakte. Dat had ze vijf weken geleden gedaan en nu zou haar droom op een stralend zonnige dag tegen het eind van juli in vervulling gaan: ze zou mevrouw Thomas Parker worden. Het klonk heel volwassen en eigenlijk ook wel een beetje beangstigend. Heimelijk vroeg Crystal zich af waarom haar zuster met hem ging trouwen. Met Tom zou Becky nooit verder komen dan Booneville. Haar leven zou hier beginnen en ook precies hier eindigen, op de boerderij waar ze waren opgegroeid. Crystal hield van de boerderij en wilde er ook wel wonen, maar pas nadat ze het een en ander van de wereld had gezien. Ze droomde van andere plaatsen, andere dingen, andere mensen dan met wie ze was opgegroeid. Ze wilde meer van de wereld zien dan dat ene stuk land dat werd omsloten door de Mayacama-bergen. Aan Crystals wanden hingen foto's van filmsterren zoals Greta Garbo en Betty Grable, Vivien Leigh en Clark Gable. Er hingen foto's van Hollywood, San Francisco en New York en haar vader had haar eens een ansichtkaart van Parijs laten zien. Ze droomde weleens van Hollywood en filmster worden. Ze droomde van reizen naar mysterieuze plaatsen waarover ze soms fluisterend met haar vader praatte. Ze wist dat het niet meer dan dromen waren, maar ze was er vol van. En ze wist heel zeker dat ze meer verlangde dan levenslang gebonden zijn aan een man als Tom Parker. Hun vader had hem een baan op de boerderij aangeboden omdat hij nergens werk had kunnen vinden. Tom was na Pearl Harbor voortijdig van school gegaan om dienst te nemen en Becky had geduldig op hem gewacht, had hem wekelijks geschreven en vaak maanden op een brief van hem moeten wachten. Hij leek volwassen geworden toen hij thuiskwam vol oorlogsverhalen. Op z'n eenentwintigste was hij een man, dat dacht Becky althans. En nu, na een jaar, zou hij haar echtgenoot worden.

'Waarom ben jij nog niet aangekleed?' viel Becky opeens tegen haar zuster uit die er op blote voeten bij stond in de blauwkatoenen jurk die ze van haar moeder had moeten aantrekken. 'Je had allang klaar moeten zijn!' Het was zeven uur 's ochtends en ze hoefden pas om halfelf naar de kerk te vertrekken.

'Ik moet van mama grootmoeder helpen in de keuken.' Ze zei het op rustige toon, een heel andere dan die van haar moeder en Becky. Ze had een stem waarin de hese sensualiteit van haar zingen bijna hoorbaar was. Haar liedjes waren onschuldig, maar de stem die ze zong was doortrokken van instinctieve passie. Becky smeet haar eigen natte handdoek op het bed dat ze gedeeld hadden en dat nog niet was opgemaakt omdat Crystal het veld in was gelopen om de zon te zien opgaan. 'Hoe kan ik me hier aankleden, in deze troep?'

'Crystal, maak het bed op!' zei Olivia op strenge toon en ze begon Becky's haar te kammen. Ze had zelf de sluier voor haar dochter gemaakt: een kroontje van witte satijn, bezet met kleine pareltjes, en meters stijve witte tule die ze in Santa Rosa had gekocht.

Crystal streek de lakens glad en spreidde de zware donsdeken die hun grootmoeder jaren geleden voor hen had gemaakt, erover uit. Olivia had er een gemaakt voor Becky, als huwelijkscadeau. Die was al naar het kleine huisje op het erf gebracht waarin ze van hun vader mochten wonen tot ze zich een eigen huis konden veroorloven. Olivia vond het wel plezierig dat Becky zo dicht bij haar in de buurt bleef en Tom had zich opgelucht gevoeld dat hij geen huis hoefde te huren dat ze nog niet konden betalen. Crystal had het gevoel dat Becky helemaal niet wegging. Ze zou maar enkele honderden meters verderop wonen aan de onverharde weg, waarlangs ze zo vaak met haar vader op de tractor reed.

Olivia borstelde zorgvuldig Becky's haar uit terwijl de twee vrouwen babbelden over Cliff Johnson en zijn Franse vrouw. Hij had haar als oorlogsbruid mee naar huis gebracht en Becky had lang en intensief nagedacht of die twee voor de bruiloft moesten worden uitgenodigd. 'Ze is nog niet zo kwaad,' gaf Olivia voor het eerst sinds een jaar toe. Crystal stond zwijgend naar hen te kijken. Ze voelde zich altijd een buitenstaander bij haar familie. Ze betrokken haar nooit in hun gesprekken. Ze vroeg zich af of haar moeder na Becky's vertrek meer aandacht voor haar zou hebben en luisteren naar wat zij te zeggen had, of dat ze al haar vrije tijd in Becky's huisje zou doorbrengen. 'Ze heeft je een prachtig stuk kant gegeven, het was nog van haar grootmoeder in Frankrijk, zei ze. Daar kun je later nog wel eens iets moois van maken.' Het waren de eerste welwillende woorden die iemand aan Mireille had gewijd sinds ze een jaar tevoren in de plaats was komen wonen. Ze was geen knap meisje, maar ze was vriendelijk en had wanhopig geprobeerd zich aan te passen, ondanks alle aanvankelijke weerstand bij alle vrienden en kennissen van Cliff. Er wachtten thuis immers genoeg meisjes op de terugkeer van de jongens, zodat ze geen buitenlandse meisjes uit de oorlog hoefden mee te nemen. Maar ze was in elk geval blank, en dat was het meisje met wie Boyd Webster uit Japan was thuisgekomen niet. Het was een schandaal geworden dat zijn familie nooit te boven zou komen, nooit. En Becky had het met Tom aan de stok gekregen en hem verboden Boyd en zijn vrouw op de bruiloft uit te nodigen. Ze had gehuild en gejammerd, was kwaad geworden en had zelfs gesmeekt. Maar Tom had volgehouden dat Boyd zijn beste vriend was en dat ze vier jaar oorlog zij aan zij hadden overleefd. En al had hij nu die stommiteit uitgehaald om met dat meisje te trouwen, Tom wilde hem niet van hun bruiloft weren. Hij had Boyd zelfs gevraagd zijn getuige te zijn, wat Becky nog woedender had gemaakt. Maar ten slotte had ze moeten inbinden; Tom Parker bleek nog koppiger dan zij. Het zou pijnlijk zijn Hiroko te zien verschijnen en je kon ook niet doen of je niet wist wie ze was met haar scheefstaande ogen en haar glimmend zwarte haar. Haar aanwezigheid alleen al herinnerde iedereen aan de jongens die ze in de Pacific hadden verloren. Het was een schande, kon je wel zeggen. Tom mocht haar ook niet, maar Boyd was zijn makker, zijn vriend, en Tom liet hem niet vallen. Boyd had zijn prijs trouwens toch wel betaald voor zijn huwelijk met een Japanse. Niemand had hem een baan willen geven toen hij met haar thuiskwam en elke deur in de omgeving was voor hun neus dichtgesmeten. Ten slotte had de oude Petersen medelijden met hem gekregen en hem als pompbediende aangenomen, wat redelijk betaalde, maar Boyd kon meer dan dat. Hij was voor de oorlog van plan geweest te gaan studeren, maar die kans was nu wel verkeken. Hij moest werken om zichzelf en Hiroko te onderhouden. Iedereen nam aan dat ze op den duur de moed wel zouden verliezen en naar elders verhuizen; dat hoopte men althans. Maar Boyd was op zijn manier even sterk aan het dal gehecht als Tad Wyatt en Crystal.

Crystal was geboeid geweest door Boyds knappe Japanse vrouw toen ze in de plaats waren gearriveerd. Hiroko's vriendelijk en fijngevoelig optreden, haar aarzelende manier van spreken, haar buitengewone hoffelijkheid en haar behoedzame Engels hadden Crystal als een magneet aangetrokken. Maar Olivia had niet gewild dat Crystal met de Japanse omging en zelfs haar vader had het beter gevonden die twee niet uit te nodigen. Met sommige zaken kon je je beter niet bemoeien en daar hoorden Webster en zijn vrouw op dat moment ook bij.

'Wat sta je daar nou naar je zuster te gluren?' Het drong tot Olivia door dat Crystal naar hen keek en toen pas besefte ze dat ze er nog was. 'Ik heb je net gezegd dat je oma in de keuken moet gaan helpen.' Zonder iets te zeggen liep Crystal de slaapkamer uit, onhoorbaar op haar blote voeten, en Becky babbelde zenuwachtig verder over de trouwerij. Toen ze de keuken binnenkwam, bleken daar al drie vrouwen aanwezig te zijn die van naburige grote en kleine boerderijen waren gekomen om een handje te helpen. Becky's huwelijk zou de gebeurtenis van het jaar worden en de eerste van die zomer. Vrienden en kennissen zouden van kilometers ver in de omtrek komen. Er werden tweehonderd gasten verwacht en de vrouwen werkten onder hoogspanning om de laatste hand te leggen aan het uitgebreide middagmaal dat na afloop van de kerkdienst zou worden opgediend.

'Waar heb je gezeten, kind?' snauwde haar grootmoeder en ze wees jachtig op een reusachtige ham. Ze slachtten hun eigen varkens en kookten hun eigen hammen. Alles wat op tafel zou komen was afkomstig van de boerderij en daar bereid. Tot de wijn toe die haar vader zou schenken.

Zwijgend ging Crystal aan de slag en even later voelde ze een harde klap op haar billen. 'Aardig jurkje, zus. Heeft vader dat voor je gekocht in San Francisco?' Dat was Jared natuurlijk weer, die van zijn enorme hoogte treiterig op haar neer keek. Als zestienjarige was hij voortdurend uit op sarren en pesten. Hij had een nieuwe broek aan, die hem inmiddels alweer te kort was, en een wit overhemd, dat zijn grootmoeder had gesteven en gestreken tot het op eigen kracht overeind bleef staan. Maar hij liep nog op blote voeten, hij had zijn schoenen in de hand en zijn das en jasje had hij gemakshalve over zijn schouder gehangen. Jarenlang had hij met Becky gevochten als kat en hond, maar het afgelopen jaar was Crystal meer het voorwerp van zijn attenties geworden. Hij griste een plak sappige ham weg en Crystal sloeg hem op zijn hand.

'Als je niet oppast, sla ik je vingers eraf.' Ze stak met het mes naar hem, en dat was niet alleen spel. Ze ergerde zich constant aan haar broer. Hij deed niets liever dan haar voor de gek houden en haar dwarszitten, tot ze kwaad werd. Maar al te vaak was hij doorgegaan, tot ze van zich afsloeg. Zo'n klap wist hij behendig te ontwijken, waarna hij haar een flinke draai om de oren gaf omdat ze het geprobeerd had.

'Laat me met rust... ga iemand anders pesten, Jar. Zou je het erg vinden om ook eens een handje te helpen?'

'Mij niet gezien. Ik moet pa helpen met het klaarzetten van de wijn.'

'Ja... dat zal wel...' snauwde ze. Ze had hem wel eens dronken zien worden met zijn vrienden, maar ze zou liever haar tong hebben afgebeten dan dat aan haar vader te vertellen. Zelfs als ze ruzie maakten, bleef er stilzwijgend een band tussen hen bestaan. 'Zorg dat je iets voor de gasten overlaat.'

'Zorg jij maar dat je je schoenen aantrekt.' Hij sloeg haar nog eens op haar billen en terwijl ze het mes liet vallen greep ze naar zijn arm, maar ze was te laat. Fluitend rende hij de gang door naar zijn eigen slaapkamer. Voor Becky's deur bleef hij even staan en stak zijn hoofd naar binnen. Becky stond in slip en beha haar jarretelgordel vast te maken toen de deur werd opengesmeten. 'Zo, meid... hallo!!!' Hij liet een schelle fluittoon horen en Becky begon hysterisch te gillen.

'Laat hem weggaan!' Ze smeet de haarborstel naar hem toe maar hij trok de deur dicht voor hij geraakt werd. Het waren vertrouwde geluiden in het comfortabele oude boerenhuis en in de keuken schonk niemand er aandacht aan. Tad Wyatt kwam binnen, al in donkerblauw colbert gekleed voor de trouwdienst. Hij straalde betrouwbaarheid en warmte uit en hij had een zekere distinctie. Zijn familie was ooit rijk geweest, heel rijk zelfs, maar het grootste deel van het vermogen was lang geleden, al voor de crisis, verloren gegaan. Ze hadden vele hectaren grond moeten verkopen. Tad had het bedrijf gereorganiseerd en weer winstgevend gemaakt met bloed, zweet en tranen en met Olivia naast zich. Hij had overigens al het een en ander van de wereld gezien voor hij met haar trouwde. Hij had er Crystal over verteld wanneer ze lange wandelingen maakten of in de striemende regen 's winters wacht hielden bij een koe die moest kalven. Aan haar had hij dingen verteld die hij sinds lang had verdrongen en bijna was vergeten. 'Er ligt een grote wereld om ons heen, kleine meid... met heel veel mooie plaatsen... de meeste niet mooier dan bij ons hier... maar toch het bekijken waard...' Hij had haar verteld over plaatsen als New Orleans en New York, zelfs over Engeland.

Als Olivia dat hoorde, werd ze kwaad en zei dat hij Crystal het hoofd niet op hol moest brengen. Olivia was nooit verder geweest dan naar het Zuidwesten en zelfs dat leek haar al een vreemd land. Haar oudste twee kinderen deelden haar visie op de wereld. Het dal en alle mensen die er woonden, waren voor hen genoeg. Alleen Crystal droomde van andere landen en vroeg zich af of ze ooit meer van de wereld te zien zou krijgen. Ook zij hield van het dal, maar in haar hart was plaats voor meer dan dat. Net als haar vader had ze een passie voor het dal, maar ze droomde graag van verre streken.

'Hoe is het met mijn meisje?' Tad Wyatt kwam de keuken binnen en keek trots op zijn jongste dochter neer. Zelfs daar, in die keuken vol vrouwen en in haar oude blauwkatoenen jurkje gaf het zien van Crystal hem een schok. Haar schoonheid deed zijn adem stokken en hij slaagde er niet in het te verbergen. Hij was dankbaar dat het niet haar trouwdag was; hij wist dat hij dat niet had kunnen verwerken. En hij zou haar nooit met een man als Tom Parker hebben laten trouwen. Maar voor Becky was hij goed genoeg. Becky had geen dromen... er stonden geen sterren in de verborgen hemel van haar hart... zij had geen innerlijke visioenen. Wat zij wilde, was een echtgenoot en kinderen, een huisje bij de boerderij en een gewone man als Tom Parker, zonder ambitie en met weinig dromen, en die zou ze nu krijgen.

'Hallo, pap.' Crystal keek hem recht in de ogen met een vertederde glimlach, en zonder dat er iets werd gezegd sprak hun liefde voor elkaar boekdelen.

'Heeft mama een mooie feestjurk voor je gemaakt?' Hij had gewild dat ze die zou krijgen; dat wilde hij altijd. Hij lachte even, denkend aan de kousen die hij Crystal voor de trouwdag had gegeven, al had Olivia het dwaasheid gevonden.

Crystal knikte toen hij haar bleef aankijken. De jurk was mooi genoeg, al was het niet iets dat je in een film zou zien. Hij was maar heel gewoon, een leuke witte jurk. De nylons zouden het fraaiste onderdeel van haar kleding zijn, onzichtbaar, maar heel mooi en opwindend. Maar Tad vond dat ze alles had kunnen dragen, dat ze overal aanbiddelijk in zou zijn geweest.

'Waar is je moeder?' Hij keek de keuken rond, maar zag alleen zijn schoonmoeder, drie vriendinnen van zijn vrouw en Crystal.

'Ze helpt Becky met aankleden.'

'Nu al? Ze zal verkreukeld zijn voor we naar de kerk gaan.' Ze lachten tegen elkaar, zich ervan bewust dat het al heet werd en dat het benauwd was in de keuken. 'Waar zit Jared? Ik zoek hem de hele tijd al.' Haar vader zei het gemoedelijk; hij raakte niet zo gauw uit zijn humeur. Hij had geduld gehad met al zijn kinderen vanaf de tijd dat ze klein waren.

'Hij zei dat hij je met de wijn moest helpen.' Crystal glimlachte toen hun blikken elkaar weer vonden en bood hem een plak ham aan, die ze haar broer niet had gegund.

'De wijn helpen opdrinken zeker.' Ze lachten samen en hij liep de gang door naar Jareds kamer. Jareds voorliefde ging uit naar auto's en niet naar boerenbedrijven, en zijn vader wist het. De enige die evenveel van het land hield als hij was Crystal. Hij liep de deur van de kamer waar Becky zich, geholpen door haar moeder, aankleedde voorbij en klopte op de deur van zijn zoon. 'Kom je helpen met het plaatsen van de tafels, jongen? En er is buiten nog wel het een en ander te doen.' Ze hadden lange tafels klaarstaan met witte tafellakens erover die nog afkomstig waren van de bruiloft van zijn eigen moeder, een halve eeuw geleden. De gasten zouden eten in de schaduw van de indrukwekkende bomen rondom de boerderij.

Tad stak zijn hoofd om de deur van Jareds kamer en zag hem op zijn bed liggen, blaadjes met mooie vrouwen bekijkend. 'Als ik je even mag storen, kom je een handje helpen, jongeman?' Jared sprong van zijn bed en grinnikte zenuwachtig. Zijn das zat scheef, maar zijn haar was achterovergekamd met brillantine die hij in Napa had gekocht.

'Tuurlijk, pa. Sorry.'

Tad paste wel op het keurig gekamde haar van zijn zoon in de war te brengen, en hij sloeg een krachtige arm om Jareds schouders. Het verbijsterde hem een beetje dat een van zijn kinderen ging trouwen. Voor zijn gevoel waren ze nog zo klein... Hij herinnerde zich dat Jared leerde lopen... en de kippen achternazat... en van de tractor viel toen hij vier was... dat hij hem had leren rijden toen hij zeven was... hem mee op jacht had genomen toen hij niet veel groter was dan het geweer... en Becky was toen niet veel ouder geweest, en nu ging ze trouwen.

'Een prachtige dag voor de trouwerij van je zuster.' Hij keek omhoog naar de lucht en lachte tegen zijn zoon, terwijl hij Jared en drie boerenknechts wees waar de tafels moesten staan. Het duurde nog eens een uur voor alles stond zoals hij het wilde, en toen hij met Jared terugging naar de keuken voor een koele dronk was Crystal verdwenen en de andere vrouwen zag hij ook niet meer. Ze waren allemaal naar de kamer van Becky en Crystal gegaan om de bruidsjurk te bewonderen en ze wisten met een diepe zucht een traan weg toen ze Becky eindelijk in al haar kant en tule aanschouwden. Ze was een prachtige bruid, zoals de meeste meisjes, en de vrouwen verdrongen zich om haar heen, wensten haar veel geluk en maakten verhulde toespelingen op de komende huwelijksnacht, tot Becky met een vuurrode kleur een andere kant uit keek. Ze zag Crystal in een hoek haar eigen eenvoudige witte jurk aantrekken. Die jurk wekte geen geestdrift en leek toch in al zijn strakke eenvoud Crystals schoonheid nog beter te doen uitkomen. De kostbare nylons had ze al aan en de witte pumps met lage hakken voegden niets aan haar flinke lengte toe. En terwijl ze daar rustig in haar hoekje stond en iedereen naar haar keek, leek ze met haar lange blonde haar, waarin ze een bescheiden krans van witte rozen droeg, bijna een engel. Vergeleken bij haar zag Becky er opgedirkt uit. Het was alsof Crystal verstard was in een zeldzaam moment in de fase tussen kind en vrouw; ze had niets kunstmatigs, niets dat grof was of hinderlijk, er was alleen die subtiele volmaaktheid van haar verbijsterende schoonheid.

'Nou... Crystal ziet er leuk uit,' zei een van de vrouwen, alsof een alledaagse opmerking haar minder oogverblindend kon maken, maar het werkte niet. Crystal was die ze was en niets kon daar iets aan veranderen, zelfs de simpele witte jurk die ze droeg niet. Wie naar haar keek, vergat alles behalve de sierlijke manier waarop ze zich bewoog en haar overrompelend mooie gezicht onder de krans van onschuldige witte bloemen.

Ook Becky droeg witte rozen, maar de vrouwen konden er haast niet toe komen weer naar de bruid te kijken en nog eens te roepen hoe prachtig ze eruitzag. Het viel niet te ontkennen: Crystal was de grootste schoonheid.

'We moesten maar eens gaan,' zei Olivia ten slotte en ze nam de vrouwen mee naar buiten, waar haar man en Jared al wachtten. Ze zouden in verschillende auto's naar de kerk rijden. De trouwplechtigheid zelf zou eenvoudig zijn en hun kennissen waren uitgenodigd voor de maaltijd na de dienst, al waren er ook enkelen uitgenodigd in de kerk.

Tad zag de vrouwen de verandatreden afkomen, lachend, babbelend en giechelend als jonge meisjes. Hij moest aan zijn eigen trouwdag denken. Olivia had er verrukkelijk uitgezien in de trouwjapon van haar moeder, maar het leek hem zo lang geleden. Nu zag ze er zo vermoeid, zo afgeleefd en zo anders uit. Ze hadden het niet gemakkelijk gehad in hun leven en vooral de crisistijd was zwaar geweest, maar nu stonden ze er beter voor. Het bedrijf floreerde en hun kinderen waren bijna volwassen; ze waren veilig en gelukkig in die eigen geruststellende wereld in hun afgelegen dal. Plotseling hield hij zijn adem in toen Becky op de veranda verscheen, een beetje verlegen en trots, met de sluier voor haar gezicht en het boeket rozen in haar trillende handen. Ze zag er lief uit en hij voelde tranen in zijn ogen prikken toen hij haar zag.

'Is ze geen plaatje, Tad?' fluisterde Olivia trots, blij met de indruk die hun oudste dochter zo zichtbaar op hem had gemaakt. Jarenlang had ze geprobeerd Becky meer in zijn genegenheid te laten delen, maar het was altijd Crystal geweest naar wie zijn hart uitging... Crystal... met haar ongetemde gedrag en de bandeloze gratie waarmee ze hem op de hielen volgde. Maar nu was het Becky eindelijk gelukt.

'Je ziet er prachtig uit, schat.' Hij gaf zijn dochter voorzichtig een kus en voelde de sluier tussen zijn lippen en haar wang. Hij drukte haar hand en beiden moesten hun tranen bedwingen. Toen was het moment voorbij en ze haastten zich samen naar de auto die haar naar de kerk zou brengen, waar ze mevrouw Thomas Parker zou worden. Het was een grote dag voor hen allen en speciaal voor Becky, en terwijl hij haastig om de auto heen liep om achter het stuur te gaan zitten, bleef hij plotseling staan en voelde weer dezelfde steek die hem door het hart was gegaan toen hij haar voor het eerst zag. Als een hinde in het veld stond ze daar in het simpele witte jurkje, aarzelend, een beetje verlegen met het glanzende zonlicht op haar haar en met ogen zo blauw als de lucht - Crystal, die naar hem keek. Hij stond machteloos tegenover wat hij voor haar voelde, wat ze voor hem was en altijd was geweest. Ook zij bleef even staan en ze lachten tegen elkaar. Ze voelde zich sterk, vol leven en bemind wanneer ze dicht bij hem was. Hij keek zijn jongste kind met een glimlach na toen ze in de auto stapte met Jared aan het stuur en hun grootmoeder achterin. Opeens wierp ze hem onverhoeds een van haar witte rozen toe en hij ving de bloem op met een schaterende lach. Het was Becky's dag, daar hoefde Olivia hem niet aan te herinneren, maar Crystal was nu eenmaal die ze was. Ze betekende alles voor hem. Ze was het kostbaarste in zijn leven, het enige unieke facet daarvan. Crystal was nu eenmaal... Crystal.

2

De dienst was eenvoudig en ontroerend en bruid en bruidegom beloofden elkaar trouw in het kleine witte kerkje van Jim Town. Becky zag er mooi en trots uit in de bruidsjapon die haar moeder had gemaakt en Tom leek zenuwachtig en heel jong in zijn nieuwe blauwe pak dat hij voor de plechtigheid had gekocht.

Boyd Webster met zijn rossige haar en een gezicht vol sproeten, was getuige. Tad keek naar hen vanuit de voorste kerkbank en het drong tot hem door hoe jong ze allemaal nog waren, kinderen haast.

Crystal was haar zusters enige bruidsmeisje; ze stond wat terzijde, keek verlegen op naar Boyd en trachtte niet geboeid naar zijn vrouw in de achterste bank te kijken. Hiroko was gekleed in een eenvoudig jurkje van groene zijde met een snoer parels en zwarte lakschoenen. Ze had haar best gedaan er zo westers mogelijk uit te zien, al had Boyd gewild dat ze een kimono droeg. Bij hun eigen huwelijk in Japan had ze een ceremoniële kimono gedragen en ze had eruitgezien als een pop met de traditionele kanzasji in het haar en de gouden dolk met het kleine beursje van goudbrokaat vol munten weggestoken in haar goudkleurige obi. Maar dat was op de achtergrond geraakt nu Becki's naaste familie en haar kennissen er getuige van waren dat ze met Tom in de echt werd verbonden. Hij kuste de bruid en. Jared liet een juichkreet horen. Olivia bette haar ogen met het kanten zakdoekje dat ze op haar eigen trouwdag bij zich had gehad. Alles was volmaakt verlopen en buiten de kerk werd nog wat gebabbeld met familie en kennissen en Becky werd opnieuw bewonderd. De getuige sloeg Tom met een stralend gezicht op de schouder, er werden handen gedrukt en kussen gewisseld; men had van de simpele plechtigheid genoten. Jared gooide een handvol rijst over het bruidspaar heen toen ze weer in hun auto's stapten en in konvooi terugreden naar de Wyatt Ranch voor het zorgvuldig bereide middagmaal waarmee Olivia, Minerva en hun buurvrouwen dagenlang druk bezig waren geweest.

Zodra ze thuiskwamen, snelde Olivia naar de keuken en gaf de knechten opdracht bladen en schalen naar de tafels buiten te brengen. Hun vrouwen waren aangenomen voor de bediening en de afwas na afloop van het feest. De tafels leken zich eindeloos uit te strekken en waren beladen met kalkoenen en kapoenen, rosbief, koteletten en hammen, doperwten en bataten, groenten en salades, gevulde eieren en aspicschotels, koekjes en andere zoetigheden en vruchtensalades, en op een afzonderlijke tafel stond een reusachtige witte bruidstaart. Het leek een hoeveelheid voedsel waaraan een leger genoeg zou hebben gehad. Tad hielp de knechten wijnflessen opentrekken en Tom stond grinnikend naast zijn bruid met een verlegen glimlachende Boyd aan zijn andere zijde. Boyd was een knappe jongeman met een open karakter en vriendelijke ogen en hij was altijd dol op de familie Wyatt geweest. Zijn zuster Ginny was met Becky op school geweest en hij herinnerde zich Jared en Crystal als baby's, al was hij niet eens zoveel ouder dan zij. Maar nu hij tweeëntwintig was en vier jaar oorlog achter de rug had, voelde hij zich van een oudere generatie.

'Nou Tom, het is je gelukt. Hoe voel je je nu als getrouwd man?' Boyd keek zijn vriend met een brede grijns aan en Tom keek met onverholen voldoening om zich heen. Trouwen met een dochter van Wyatt betekende voor Tom Parker een stap vooruit in de wereld. Het stond hem wel aan dat hij op de boerderij ging wonen en daar van alle weelde mee zou kunnen genieten, al was het niet financieel, dan toch in hun manier van leven. Tad had hem maandenlang wegwijs gemaakt, hem alles over maïs, vee en wijngaarden geleerd. De walnoten waren het minst winstgevende produkt op de boerderij, maar zelfs daarmee werden goede zaken gedaan. En in de walnotentijd moest iedereen helpen tot hun vingers bruin waren van het plukken en pellen.

Maar de komende maanden zou Tom zijn schoonvader in de wijngaarden helpen.

'Nou, het zal je vast wel bevallen,' plaagde een van Toms vrienden hem over de schalen met ham en kalkoen heen, 'dat is dan zeker wat ze onder wijnproeven verstaan?' De bruidegom lachte vrolijk met iets te fel glinsterende ogen en Becky stond te giechelen in een groepje meisjes met wie ze was opgegroeid. De meesten van hen waren inmiddels ook getrouwd. Toen de oorlog afliep en de jongens thuiskwamen, juist in de tijd dat de meisjes hun middelbare school afmaakten, waren er het afgelopen jaar tientallen huwelijken in het dal voltrokken en bij sommige jonggehuwden waren al kinderen geboren. En nu plaagden ze Becky met haar toekomstige zwangerschap.

'Dat duurt niet lang meer, Becky Wyatt... wacht maar... een paar maanden en het kindje is op komst!' De meisjes bleven staan kletsen, terwijl voortdurend auto's en pick-ups kwamen aanrijden. En nu kwamen de naaste en verre buren, op hun paasbest gekleed, hun kinderen vermanend zich te gedragen en hun kleren niet te scheuren door woest met hun vriendjes om de tafels te rennen. Binnen een uur zaten er zo'n tweehonderd man die kwamen gelukwensen, dicht opeengedrongen aan de lange tafels met voedsel en in het gezelschap van half zoveel kinderen van wie de kleinsten zich aan moeders rokken vastklemden, bang te ver af te dwalen. Er waren ook zuigelingen bij en kleine jongetjes die op vaders schouders mochten zitten. Niet ver van de zorgvuldig gedekte tafels speelde een groot aantal kinderen krijgertje; de jongens achtervolgden elkaar tussen de bomen door en een paar waagden het zelfs in de bomen te klimmen. De waarschuwende woorden van de ouders waren al snel vergeten. De meisjes dromden in groepen samen, giechelden, kwetterden en schaterden en zaten om de beurt op de schommels die Tad jaren geleden voor zijn eigen kinderen had gemaakt.

Af en toe kwamen ze even naar hun ouders, maar over het algemeen namen ze weinig notitie van elkaar.

De ouders gingen ervan uit dat hun kinderen veilig bij hen in de buurt waren en de kinderen vonden het best dat hun ouders zich te zeer vermaakten om hun kroost in de gaten te houden.

En als altijd stond Crystal buiten de groepjes jongeren, vergeten haast, al werd er af en toe afgunstig of bewonderend naar haar gegluurd. De meisjes hielden haar angstvallig in de gaten en de jongens waren de laatste jaren onder haar bekoring geraakt, al gaven ze daar soms op een wonderlijke manier blijk van. Ze gaven haar een duw, trokken aan haar lange blonde haar, deden alsof ze met haar wilden boksen, deelden een stomp uit of wat ze verder maar konden verzinnen om haar aandacht te trekken zonder het woord tot haar te hoeven richten. En de meisjes vermeden helemaal tegen haar te praten. Dat ze zo mooi was, maakte haar tot een bedreiging. Ze werd op afstand gehouden, zonder dat ze begreep waarom. Het was de prijs die ze voor haar schoonheid moest betalen. Ze aanvaardde de manier waarop ze werd behandeld als iets dat nu eenmaal zo was, al begreep ze er soms niets van. Als de jongens haar een stomp gaven, zette ze haar angst opzij en stompte terug, of ze deelde een klap uit of liet hen struikelen wanneer ze haar plaagden. Het was haar enige contact met hen; voor de rest negeerden ze haar. Ze had hen allemaal sedert hun geboorte gekend, maar de laatste jaren leek zij een vreemde te zijn geworden. Evenals hun ouders zagen de kinderen hoe mooi ze was, hoe aantrekkelijk. Maar daar wist niemand mee om te gaan. Het waren eenvoudige mensen die het gevoel hadden dat ze dé laatste jaren een ander meisje was geworden. Vooral de jongens die na de oorlog waren thuisgekomen, na vier jaar afwezig te zijn geweest, zagen met een schok hoe Crystal was veranderd. Ze was altijd een knap meisje geweest, maar op haar tiende jaar had niemand kunnen voorspellen dat ze zo'n opvallende schoonheid zou worden. Haar grootste charme was overigens gelegen in het feit dat ze zich nog steeds niet bewust was van de indruk die ze op de mannen in haar omgeving maakte, en ze was nog even meegaand en welwillend als het kleine meisje dat ze vroeger was. Hoogstens was ze wat schuwer geworden, want ze voelde wel dat haar omgeving haar enigszins anders tegemoetkwam, al begreep ze er niets van.

Alleen haar broer behandelde haar als altijd met een soort ruwe genegenheid. Dat ze zo weinig besef had van haar uiterlijk maakte haar argeloosheid overigens nog sensueler, een feit waarvan haar vader zich maar al te goed bewust was. Sinds een paar jaar had hij haar verboden in de buurt van de knechten op de boerderij rond te hangen. Hij wist precies wat ze dachten en hij wilde niet dat Crystal zich onbewust provocerend zou gedragen. Haar vriendelijkheid en haar rustige manier van doen in hun nabijheid waren veel prikkelender dan dat ze spiernaakt aan hen voorbij zou zijn gelopen.

Op dat ogenblik maakte Tad zich echter geen zorgen om haar. Hij zat ontspannen met zijn vrienden te praten over politiek en sport, over het plaatselijk nieuws en de prijzen van de druiven. Het was voor hen allemaal een plezierige dag; iedereen at, praatte en lachte en de kinderen speelden vlakbij terwijl Crystal naar hen keek.

Ook Hiroko hield zich enigszins afzijdig van de anderen; ze stond in de schaduw van een boom, zwijgend en eenzaam, en hield geen oog van haar man af. Boyd zat met Tom te praten te midden van hun vriendenkring en ze haalden oorlogsherinneringen op. Ze konden nauwelijks geloven dat de oorlog nog maar een jaar was afgelopen. Het leek nu eeuwen geleden met al die verschrikking en spanning waarbij ze vrienden hadden gemaakt en vrienden hadden verloren. Alleen Hiroko stond daar nog als een levende herinnering aan waar ze geweest waren en wat hen was bijgebleven. Ze werd met openlijke vijandigheid aangestaard en geen van de vrouwen richtte het woord tot haar; zelfs haar schoonzusje Webster vermeed haar zorgvuldig.

Ginny droeg een nauwsluitende roze jurk, laag uitgesneden boven haar volle borsten, met een bijpassend jasje met witte stippen en een schootje dat haar welgevormde achterste goed deed uitkomen. Ze schaterde nog harder dan de anderen en flirtte met alle vrienden van Boyd, zoals ze dat jaren geleden al deed wanneer Boyd hen na school mee naar huis nam en zij probeerde de vriendjes van haar broer te veroveren.

De indruk die ze maakte en haar manier van optreden verschilden hemelsbreed van die van Crystal. Ze was een en al seksualiteit met haar vlammend rode haar, het nauwsluitende jurkje en haar opvallende make-up. Ze ging al jaren over de tong en mannen sloegen altijd een arm om haar schouders om zich door haar halsopening een blik op haar welontwikkelde borsten te gunnen. Bij velen kwamen herinneringen boven. Sinds ze dertien was geworden had Ginny zich altijd royaal met haar gunsten getoond.

'Wat heb jij daar, Ginny?' De bruidegom dook naast haar op; hij rook naar iets sterkers dan de wijn die Tad schonk. Een paar jongens hadden whiskey gedronken in de schuur en daar was Tom als gewoonlijk als de kippen bij geweest. Hij keek haar met onverholen interesse aan, trok haar dicht tegen zich aan en schoof zijn hand onder haar jasje. Ze had Becky's bruidsboeket in haar handen, maar daar had hij niet op gedoeld en nu kon hij ver in haar decolleté kijken. 'Heb jij het boeket opgevangen? Wedden dat jij de volgende bent?' Hij lachte schor en toonde daarbij zijn gave gebit en zijn glimlach waarop Becky jaren geleden gevallen was. Maar Ginny kende hem beter, wat voor sommigen geen geheim was.

'Ik heb je toch gezegd dat ik spoedig ga trouwen, Tom Parker.' Ze giechelde en hij trok haar nog dichter tegen zich aan. Boyd zag het, kreeg een kleur en keek de andere kant uit, waardoor hij zijn kleine ivoren bruid zag staan die vanuit de verte naar hen keek. Boyd kreeg het te kwaad toen hij Hiroko daar zag staan. Hij liet haar zelden alleen, maar vandaag had hij haar als Toms getuige niet zoveel aandacht kunnen geven als hij had gewild. En terwijl Ginny en Tom elkaar lachend plaagden, glipte Boyd stilletjes weg om zich bij Hiroko te voegen. Ze glimlachte tegen hem toen hij naderbij kwam en hij voelde zijn hart sneller gaan kloppen, zoals altijd wanneer hij in haar lieve ogen keek. Ze had hem troost geschonken toen hij ver van huis was en was hem altijd toegewijd geweest sinds ze in het dal was komen wonen. Het deed hem pijn te merken hoe onaardig de mensen tegen haar deden. Zijn vrienden hadden hem gewaarschuwd in Japan, maar hij was niet voorbereid geweest op hun hatelijke opmerkingen, op deuren die voor hun neus werden dichtgeslagen. Meer dan eens had hij overwogen te verhuizen, maar dit was nu eenmaal zijn thuis en hij wilde niet op de vlucht slaan, wat ze ook tegen hem zeiden of hem aandeden. Hij maakte zich alleen bezorgd over Hiroko. De vrouwen hier deden zo onhebbelijk tegen haar en de mannen waren nog erger. Ze noemden haar spleetoog of Jap en zelfs de kinderen wilden niet tegen haar praten omdat het hun door hun ouders verboden was. Het stond in schril contrast met haar vriendelijke, beminnelijke familie in Japan.

'Alles kits?' Met een lachje keek hij neer in haar gezicht. Ze boog haar hoofd, knikte en keek verlegen naar hem op met de blik die hem altijd weer vertederde.

'Ik voel me prima, Boyd-san. Het is een heel mooi feest.' Hij lachte om haar woordkeus en ze werd verlegen en begon te giechelen. 'Niet dan?'

'Ja hoor.' Hij boog voorover en kuste haar behoedzaam, en het kon hem geen donder schelen wie het zag. Hij hield van haar en ze was zijn vrouw en wie dat niet begreep, kon doodvallen. Zijn rode haar en zijn sproeten vormden een scherpe tegenstelling met haar ivoorkleurige huid en gitzwart haar, dat ze in een gladde wrong in haar nek droeg. Alles aan haar was eenvoudig en goed verzorgd, en het paste allemaal bij haar. En haar familie was net zo hard geschrokken als de zijne toen ze hadden verteld dat ze gingen trouwen. Haar vader had haar de verdere omgang met Boyd verboden, maar ten slotte hadden ze, gezien Boyds hartelijkheid en welwillend optreden en het feit dat hij kennelijk van hun dochter hield, tegen hun wensen in en ondanks de tranen van haar moeder toegegeven. Hiroko had haar ouders in haar brieven niets verteld over de onvriendelijke ontvangst die haar in de Alexander Valley ten deel was gevallen. Ze had alleen geschreven over het huisje waar ze woonden, over het prachtige landschap en haar liefde voor Boyd, zodat het leek alsof alles gemakkelijk en vanzelfsprekend was gegaan. Toen ze in het dal aankwam, had ze niets geweten over de interneringskampen voor Japanners tijdens vrijwel de gehele oorlog, over de woede en de minachting waarmee ze in Californië te maken zou krijgen.

'Heb je wat gegeten?' Hij voelde zich plotseling schuldig omdat hij haar zo lang alleen had gelaten en vermoedde, niet ten onrechte, dat ze niets had gegeten. Ze was te verlegen geweest om naar een van de lange tafels te gaan, waaraan de gasten zaten.

'Ik heb niet veel trek, Boyd-san. Het is heet.'

'Ik zal onmiddellijk iets voor je halen.' Ze begon geleidelijk aan de westerse keuken te wennen, ofschoon ze voor hen samen meestal de Japanse gerechten klaarmaakte die hij in Japan zo lekker had gevonden en die haar moeder haar had leren bereiden. 'Ik ben zo terug.'

Hij gaf haar nog een kus en haastte zich naar de tafels die nog altijd waren beladen met het eten dat Olivia en haar moeder hadden klaargemaakt. Met een bord in zijn hand ging hij naar haar terug, maar plotseling bleef hij staan, niet in staat zijn ogen te geloven. Met het bord nog in zijn hand rende Boyd naar een lange man met donker haar die Tom Parker de hand stond te schudden. Hij viel op tussen de overige gasten in zijn donkerblauwe blazer met witte broek en zijn vuurrode das, waardoor hij het beeld opriep van iemand afkomstig uit een welvarende wereld ver buiten het dal. Hij was maar vijf jaar ouder dan Boyd en hij zag er nu heel anders uit, maar ze waren in de Pacific dikke vrienden geweest. Spencer Hill was zijn en Toms bevelhebber geweest en had zelfs de huwelijksvoltrekking van Boyd en Hiroko in Kyoto bijgewoond. Toen Boyd met een brede grijns naar hem toe ging, stond Spencer nog altijd Toms hand te schudden om hem geluk te wensen. Hij zag er gebruind en ontspannen uit en leek zich evenzeer op zijn gemak te voelen als in Japan in zijn uniform. Hij was een man die zich overal thuis leek te voelen; zijn donkerblauwe ogen leken met één blik zijn hele omgeving in zich op te nemen en hij begon dadelijk breed te lachen tegen Boyd Webster.

'Wel, als je me nou... ben jij daar ook! De jongen met de sproeten! Hoe is het met Hiroko?' Het ontroerde Boyd dat hij haar naam had onthouden en lachend wees hij naar het groepje bomen waar ze stond.

'Prima. Jezus, dat is lang geleden, kapitein...' Hun blikken troffen elkaar in een flits van herinnering aan het leed dat ze gedeeld hadden, aan angstige momenten die ze samen hadden doorgemaakt. Maar er was meer geweest, er was ook die saamhorigheid geweest die nooit meer zou terugkomen. Een saamhorigheid ontstaan uit ellende, spanning en verschrikking, maar ook uit hun overwinningen. Maar overwinnen had onbeduidend geleken naast al het andere en wat hen allemaal was bijgebleven, waren de jaren daarvoor. 'Kom haar even gedag zeggen.' Spencer groette de groep en liet Tom, die al flink de hoogte had en terug wilde naar de schuur om nog meer whiskey te drinken, aan zijn makkers over.

'Hoe gaat het met jou? Ik had me al afgevraagd of je hier zou zijn of dat jullie inmiddels samen naar de stad waren getrokken.' Hij had vaak gedacht dat die twee het gemakkelijker zouden hebben in een stad als San Francisco of Honolulu, maar Boyd had terug gewild naar huis, naar het dal waarover hij zoveel had verteld.

Hiroko's ogen kregen een verbaasde blik en ze boog zodra ze hem zag. Met een glimlach keek Spencer op haar neer. Ze zag er even tenger en verfijnd uit als een jaar geleden op haar eigen bruiloft. Maar nu las hij nog iets anders in haar ogen, wijsheid en verdriet die er tevoren niet waren geweest, en Spencer begreep zonder meer dat het laatste jaar niet vriendelijk of gemakkelijk voor haar was geweest.

'Je ziet er geweldig uit, Hiroko. Het is leuk jullie beiden terug te zien.' Hij nam hartelijk haar hand in de zijne, ze begon te blozen en durfde niet naar hem op te kijken terwijl haar man toekeek. De kapitein was zo aardig voor hen geweest; hij had zijn uiterste best gedaan om hen het huwelijk af te raden, maar ten slotte had hij naast Boyd gestaan zoals hij naast al zijn mannen had gestaan, in en buiten het gevecht. Hij was het soort man bij wie zijn ondergeschikten altijd terecht konden. Hij straalde kracht uit en was intelligent en welwillend, maar onbarmhartig wanneer ze hem in de steek lieten, wat dan ook zelden was gebeurd. Hij had weinig mannen onder zijn bevel gehad die niet bereid waren geweest zijn bevelen op te volgen. Hij werkte hard, stond in het gevecht naast hen en leek onvermoeibaar. Ze hadden een harde strijd geleverd om de oorlog te winnen, en nu leek alles zo vreemd... het was voorbij en op dit moment stonden ze aan de andere kant van de wereld, in veiligheid, terwijl ze niets van die oorlog konden vergeten. 'Ja, het is lang geleden, hè?' Spencer ontmoette de blik van Boyd en las in zijn ogen dat hij ouder en wijzer was geworden. Tenslotte hadden ze samen de ellende van de oorlog meegemaakt. Boyd vond dat de kapitein er in burger nog jonger en knapper uitzag dan toen hij hem de laatste keer in uniform had gezien, voor zijn vertrek uit Japan naar San Francisco.

'Ik wist niet dat u vandaag zou komen,' zei hij zacht, gelukkiger met de ontmoeting dan Spencer kon weten. De kapitein was de eerste die zich vriendelijk tegenover Hiroko had opgesteld sinds ze in september in Californië waren aangekomen. 'Tom had me niets gezegd.'

'Hij zal zijn gedachten wel bij zijn bruid hebben gehad.' Spencer keek hen aan met zijn brede, vlotte lach. 'Ik heb hem geschreven dat ik zou proberen te komen, maar ik wist het zelf een paar dagen geleden pas zeker. Ik geloof dat ik alweer in New York had moeten zijn, maar ik kan nooit goed wegkomen uit Californië.' Hij keek om zich heen en Boyd gaf Hiroko eindelijk haar bord en drong eropaan dat ze iets zou eten. Maar ze had meer belangstelling voor hun vriend dan voor het voedsel en zette het bord voorzichtig op een boomstronk vlak bij haar.

'Bent u hier met vakantie, meneer?' In Boyds blik lagen de genegenheid en het respect waardoor hun relatie in Japan was gekenmerkt en Spencer schudde zijn hoofd en begon te lachen.

'Nee, dat ben ik niet, en in vredesnaam, Boyd, ik heet Spencer, was je dat vergeten?'

Boyd Webster kreeg een vuurrode kleur, net als vroeger, zelfs tijdens gevechten. Het had zijn bevelhebber destijds tot heel wat bijnamen geïnspireerd en weer lachten de mannen er samen om. 'Ik ben bang dat je me voor de krijgsraad zult slepen als ik nu weer zoiets zeg.'

Hiroko keek hen lachend aan en dacht aan de gelukkige tijd ver van het dal, waar ze thuis was geweest en geen ongewenste vreemdelinge.

'Je kunt het geloven of niet, maar ik ben weer gaan studeren. Ik wist absoluut niet wat ik anders moest gaan doen na de oorlog. Ik heb er al één jaar rechten opzitten.' Hij had in dat ene jaar bijna twee studiejaren voltooid en hij zou de volgende zomer al afstuderen aan de Stanford Law School.

'In het Oosten?' Boyd was van mening dat een man als Spencer Hill aan een universiteit als Yale of Harvard zou moeten studeren. Hij wist dat Spencer geld had, maar hij wist niet hoeveel. Spencer sprak nooit over zoiets, maar hij had er altijd uitgezien als iemand met een goede opleiding en achtergrond en ze hadden allemaal gehoord dat hij uit een heel vooraanstaande familie in het Oosten kwam, al had hij dat zelf nooit gezegd. Hij had gestudeerd, dat stond vast, en hij was officier, maar de rest was een mysterie en wanneer ze gezamenlijk door een mijnenveld kropen, leek het ook niet zo belangrijk.

Spencer schudde zijn hoofd en keek zijn jonge vriend aan; hij besefte hoe groot de kloof was tussen dit plaatsje en de wereld die hij kende. Het leek lichtjaren verwijderd van het sofistische San Francisco. Het was zo'n klein facet van het leven waar je eigenlijk nooit bij stilstond, een wereld van vee- en landbouwbedrijven en van mensen die het land bewerkten. Het was een hard bestaan en op z’n tweeëntwintigste leek Boyds gezicht daar al de sporen van te vertonen. 'Nee, ik studeer aan Stanford. Ik heb hier een tussenstop gemaakt op weg naar huis en ik werd verliefd op deze plek. Ik heb me laten inschrijven voor ik naar New York terugging. Ik dacht, als ik het nu niet doe, komt het er nooit van. Ik vind het hier prachtig.' Het kwam hem vreemd voor dat het maar enkele uren rijden was naar Stanford; het had een ander land kunnen zijn. 'In het najaar kom ik terug. Ik heb mijn ouders beloofd deze zomer naar het Oosten te komen. Ik ben maar een paar weken bij hen gebleven nadat ik uit dienst kwam en ben meteen aan mijn rechtenstudie begonnen. Het lijkt een beetje vreemd op mijn leeftijd, maar er zijn blijkbaar heel wat jongens die door de oorlog achterop zijn geraakt met hun studie. Sommigen zijn nog ouder dan ik. En jij, Boyd? Wat ben jij gaan doen?'

Hiroko was gaan zitten en luisterde stilletjes naar hun gesprek. Ze vroeg zich af hoeveel Boyd hem over hun moeilijkheden zou vertellen. Hij klaagde nooit, althans niet bij haar, en zoals ze wist had hij inmiddels vrijwel niemand anders om tegen te praten. Ze waren beiden stomverbaasd geweest dat Tom hem als getuige bij zijn huwelijk had gevraagd. Verder was er niemand die hen ooit uitnodigde of zelfs maar tegen hen sprak, en het kwam voor dat de oude Petersen zelf de pomp moest bedienen omdat een klant niet door Boyd geholpen wilde worden.

'We maken het prima. Het was moeilijk werk te vinden toen iedereen tegelijk thuiskwam, maar we redden ons wel.' Hiroko hield hem in het oog, maar haar blik verried niets toen Spencer knikte.

'Daar ben ik blij om.' Hij had zich zorgen gemaakt om die twee en zichzelf meer dan eens verweten dat hij geen contact met hen had gehouden. Hij had Boyd bijzonder graag gemogen toen de jongen onder hem diende en had zijn hart vastgehouden voor zijn huwelijk met Hiroko. Het deed hem goed te horen dat alles goed was gegaan. Hij kende anderen die het er minder goed van af hadden gebracht, die van hun familie waren vervreemd toen ze met een oorlogsbruid thuiskwamen, die waren gaan drinken of zelfmoord hadden gepleegd, die de vrouwen met wie ze waren thuisgekomen aan hun lot hadden overgelaten in een rancuneus land. Maar met deze twee leek het goed te gaan; ze waren nog bij elkaar en dat was al heel wat. 'Kom je wel eens in San Francisco?'

Boyd schudde lachend zijn hoofd. Het bestaan was zo al moeilijk genoeg en ze hadden het geld voor de benzine niet kunnen missen.

Maar dat zei hij niet tegen Spencer; hij was jong en trots en overtuigd dat ze er wel zouden komen.

'Je moet me eens komen opzoeken. Nog een jaar studeren en ik ben advocaat. Geen gek idee, hè?'

Ze lachten beiden, maar het verbaasde Boyd niets. De kapitein had destijds ook al de glans van het succes om zich heen gehad; hij was populair geweest bij minderen zowel als medeofficieren. Boyd had altijd gedacht dat hij mettertijd een belangrijk man zou worden en advocaat worden leek hem alleen maar een eerste stap op de ladder. Spencer keek om zich heen en even later keek hij Boyd weer aan en vroeg: 'Wat is Toms bruid voor een vrouw? Ze ziet er goed uit.'

'Ze is wel aardig. Ze is een vriendinnetje van mijn zuster.' Daarop schoten ze beiden in de lach. Over Ginny Webster had Spencer heel wat gehoord. Ze stuurde Boyd met regelmaat foto's van zichzelf in badpak met het verzoek soldaten voor haar te zoeken om mee te corresponderen. Ze was toen nog maar net een tiener geweest en had het lichtrode haar van haar broer en ook de vele sproeten, maar ook al een verbluffend lichaam. 'De Wyatts zijn prima mensen. Tom gaat op de boerderij van Becky's vader werken.' Het leek Boyd een geschenk van de hemel, maar opeens wist hij het niet meer zo zeker; het had niet de glans van een rechtenstudie aan Stanford. Maar Spencer kon alleen waardering voelen toen hij met zichtbare bewondering om zich heen keek. Het bedrijf zag er comfortabel, netjes en welvarend uit en de gasten die onder de bomen zaten te praten leken fatsoenlijke, betrouwbare mensen. 'Tad Wyatt is een beste vent. Tom heeft behoorlijk geboft.'

'Jij ook,' zei Spencer zacht en hij gluurde naar Hiroko en keek Boyd weer aan met een warme blik en een tikkeltje jaloezie. Er was niemand voor wie hij belangstelling had, niemand van wie hij hield en die van hem hield zoals Hiroko van haar man. Daar was hij bijna afgunstig op, al had hij niet veel haast. Hij had vriendinnetjes genoeg en vermaakte zich uitstekend. Op z'n zevenentwintigste had hij er niet de minste behoefte aan zich al te vestigen. Er waren andere dingen die hij eerst wilde doen zoals zijn rechtenstudie afmaken om dan terug te gaan naar New York. Zijn vader was rechter en had hem gezegd dat hij maar het beste advocaat kon worden. Met zijn graad en de relaties die hij aan de universiteit van Stanford zou opdoen, zou hij een goed bestaan voor zich hebben. En gezien zijn voorkomen en zijn vlotte optreden zouden er heel wat deuren voor Spencer Hill opengaan. Dat was altijd gebeurd; hij had een bevoorrecht leven gehad en waar hij kwam, vonden de mensen hem aardig. Hij was integer en had stijl en hij was bijzonder intelligent. Dat laatste had meer dan eens zijn leven en dat van zijn mannen gered in de Pacific. Wat hij aan ervaring miste, had hij gecompenseerd door vindingrijkheid en moed. 'Kan ik wat met de gasten gaan babbelen?'

Boyd moest lachen. 'Natuurlijk, kom maar mee. Ik zal mijn zusje aan je voorstellen.'

'Eindelijk,' zei Spencer plagend. 'Zou ik haar herkennen zonder badpak?' Maar toen ze langzaam naar de overige gasten liepen, zag hij dadelijk wie ze was, niet alleen aan hetzelfde rode haar van Boyd, maar ook aan haar lichaam dat in de nauwsluitende roze jurk met bijpassend jasje was geperst. Dat lachende meisje, behoorlijk aangeschoten door de wijn en met het door Becky weggegooide boeket nog in haar hand geklemd, kon niemand anders zijn dan Boyds zusje Ginny. Boyd stelde hen aan elkaar voor en ze kreeg een kleur, bijna net zo roze als haar jurk, toen Spencer haar een hand gaf en haar vertelde hoe dapper haar broer in de Pacific was geweest.

'Hij had me niet verteld dat u zo knap bent, kapitein.' Ze giechelde en kwam dicht tegen hem aan staan, geurend naar goedkope parfum en wijn, waarna Boyd hem aan hun vader voorstelde. Maar uit het stuurse gezicht van de oudere man die Spencer de hand drukte, bleek duidelijk dat ze op gespannen voet leefden en het lag voor de hand dat Hiroko daarvan de oorzaak was.

Spencer bleef een ogenblik bij hen staan en haalde met Boyd en Tom herinneringen op, waarna hij wegliep om een glas van de boerenwijn te gaan proeven. Hij babbelde met nog een paar gasten, en wandelde toen weg. Onder de bomen bleef hij staan. De rust van het platteland maakte iets in hem wakker dat hij sedert lang niet meer had gevoeld. Zijn bestaan was zo druk met al zijn beslommeringen in de stad en zijn studie aan Stanford, dat hij zelden de tijd vond een omgeving als deze op te zoeken. Het was alsof hij een stap terug deed in de tijd met die oude mensen aan de tafels onder de bomen, waarvan de witte tafellakens zachtjes bewogen in de wind, en de kinderen die verderop schreeuwend rondrenden. Als hij zijn ogen sloot, kon hij zich inbeelden dat hij in Frankrijk was of bijna in een andere eeuw, met familie en kennissen die lachend met elkaar zaten te praten, met de heuvels die zich achter hen verhieven. Stil bleef hij staan onder de reusachtige bomen, tot hij opeens het gevoel kreeg dat iemand naar hem stond te kijken. Hij keek om en zag een beeldschoon meisje, op blote voeten en groter dan de meeste andere aanwezige vrouwen, dat naar hem stond te staren. Maar hij betwijfelde meteen of ze nog wel zo jong was. Ze was een kind met het lichaam van een vrouw en grote blauwe ogen die tot in zijn ziel leken door te dringen terwijl ze geen oog van hem afhield. Met een lange, sierlijke hand streek ze haar dikke, lichtblonde haar uit haar gezicht dat hem schokte door zijn schoonheid. Roerloos bleef hij staan terwijl hun ogen elkaar ontmoetten; geen van beiden zei iets, maar hij bleef haar aankijken, niet in staat zijn blik van haar af te wenden. Nooit eerder had hij iemand aanschouwd die zo mooi was en tegelijk zo onschuldig zoals ze daar stond in haar eenvoudige witte jurkje en op blote voeten in het gras, en hij verlangde ernaar zijn hand uit te strekken om haar aan te raken.

'Hallo.' Hij was de eerste die iets zei en ze leek niet te durven antwoorden. Hij wilde tegen haar lachen, maar voelde zich verlamd door de blik uit die ogen van een blauw dat hij nooit eerder had gezien, het lavendel van een zomerhemel in de ochtend. 'Amuseer je je vandaag?' Het leek hem een onnozele opmerking, maar hij kon haar niet vertellen hoe verrukkelijk ze was en eigenlijk was dat het enige dat hij wilde terwijl ze hem aankeek. Toen glimlachte ze tegen hem, een beetje traag, en langzaam kwam ze naar hem toe als een jonge hinde die uit het bos te voorschijn komt. Ze wilde weten wie hij was, hij las het in haar ogen, en hij vreesde haar af te schrikken als hij dichterbij kwam. Hij zou haar naar zich toe moeten laten komen, maar hij had het liefst zijn hand uitgestoken om haar naar zich toe te trekken.

'Bent u een vriend van Tom?' Haar stem klonk diep en vloeiend, zijdezacht, net als het lichtblonde haar dat zijn hand leek aan te trekken. Maar hij moest de juiste normen in acht nemen. Ze was werkelijk nog maar een kind en hij was onthutst over wat hij voelde. Ze had niets van de openlijke seksuele uitstraling die Ginny Webster in haar nauwsluitende roze jurkje had, maar was daarentegen een en al verhulde sensualiteit, als een geurende bloem die op een heuveltop in het wild groeit.

'We zijn samen in dienst geweest in Japan.'

Ze knikte, alsof het haar niets verbaasde. Ze wist dat ze hem nooit eerder had ontmoet, want een man als hij was ze in haar hele leven nog niet tegengekomen. Hij was heel beschaafd en verfijnd, en dat boeide haar bovenmate. Alles aan hem was smetteloos en duur, van zijn fraai gesneden blazer tot aan zijn witte broek, de roodzijden das en zijn welgevormde handen. Maar het meest was ze geboeid door zijn ogen. Hij straalde iets uit dat haar naar hem toe trok als een magneet.

'Kent u Boyd Webster?' Ze hield haar hoofd een beetje schuin zodat haar haar als een waterval over haar schouder gleed. 'Hij was ook met Tom in Japan.'

Hij knikte, gebiologeerd door haar schoonheid, en vroeg zich af wie ze was, alsof het er iets toe deed. 'Ik heb hen allebei meegemaakt.' Hij zei niet dat hij hun commandant was geweest; dat was niet van belang. 'En Hiroko ook. Ken je haar?'

Ze schudde langzaam haar hoofd. 'Niemand mag met haar praten.' Weer knikte hij; hij vond het spijtig voor hen beiden, maar het verbaasde hem niet. Daar was hij van het begin af aan bang voor geweest en nu hoorde hij het door dat allerliefste schepseltje bevestigen. 'Dat is jammer. Ze is een lief meisje. Ik ben op hun bruiloft geweest.' Hij wist niet goed wat hij tegen haar moest zeggen omdat ze nog zo jong was en omdat hij alles in zich voelde verkrampen wanneer hij naar haar keek. Hij vroeg zich af of hij gek was geworden. Ze was nog maar een kind, hield hij zich voor, althans een heel jong meisje. Ze kon niet ouder zijn dan veertien of vijftien en toch was ze in staat hem de adem te benemen.

'Komt u uit San Francisco?' Dat moest haast wel. De mensen in het dal zagen er niet zo uit en ze kon zich niet voorstellen dat iemand van nog verder dan San Francisco kon komen.

'Op het ogenblik wel. Maar ik woon in New York. Daar studeer ik.' Hij lachte een beetje en zij lachte hardop, een helder geluid als van een bergbeek, en ze kwam wat dichter naar hem toe. De andere kinderen speelden verderop en ze leken haar nog niet gemist te hebben. 'Wat studeert u?' Haar ogen schitterden en hij voelde dat er achter haar verlegenheid plaagzucht kon schuilgaan.

'Rechten.'

'Dat is vast heel moeilijk.'

'Is het ook. Maar wel boeiend en ik doe het graag. Wat doe jij?' Het was een stomme vraag, daar was hij zich van bewust. Wat kon ze op haar leeftijd anders doen dan naar school gaan en met de andere kinderen in het dal spelen?

'Ik ben nog op school.' Ze trok een lange grasspriet uit de grond en begon ermee te spelen.

'Vind je het prettig?'

'Soms wel.'

'Daar kan ik in komen.' Hij lachte weer tegen haar en vroeg zich af hoe ze heette. Waarschijnlijk Sally of Jane of Mary. De mensen hier hadden geen ongebruikelijke namen. En opeens stelde hij zich aan haar voor, alsof hij dacht dat ze zijn naam wilde weten. Ze knikte en bleef hem met voorzichtige belangstelling aankijken.

'Ik ben Crystal Wyatt.' De naam paste precies bij haar, vond hij.

'Ben je familie van de bruid?'

'Ze is mijn zuster.'

Hij vroeg zich af waarom Tom niet op haar had gewacht, maar wellicht besefte men hier niet hoe verbluffend mooi ze was, al kon hij zich dat nauwelijks voorstellen.

'Het is een prachtige boerderij. Het moet prettig zijn hier te wonen.' Ze lachte tegen hem, ongedwongener nu, alsof ze verlangend was hem een geheim te vertellen. 'Ginds in de heuvels is het nog mooier, daar stroomt een beek die je van hieraf niet kunt zien. Mijn vader en ik rijden af en toe de heuvels in. Daar is het prachtig. Kunt u paardrijden?' Ze was nieuwsgierig naar hem, haast even nieuwsgierig als hij naar haar.

'Niet zo erg goed. Maar ik vind het wel leuk. Misschien kom ik nog eens terug, dan kunnen jij en je vader het me beter leren.' Ze knikte alsof ze het een goed idee vond en toen werd ze door iemand geroepen. Ze schonk er eerst geen aandacht aan, maar toen keek ze om en had er meteen spijt van. Het was haar broer. Spencer verloor de moed. Ze hadden haar ten slotte gemist. 'Het was leuk met je te praten.' Hij wist dat ze een ogenblik later weg zou gaan en had graag zijn hand uitgestoken om haar even aan te raken. Hij was bang dat hij haar nooit meer zou terugzien en hij wilde de tijd tot stilstand brengen om dit moment voor altijd in zijn herinnering vast te leggen, dit moment onder de bomen... voor ze volwassener werd... voor ze verdween... voor het leven haar kon veranderen...

'Crystal!' Nu was er een heel koor van stemmen te horen die niet genegeerd konden worden. Ze riep terug dat ze dadelijk kwam.

'Komt u echt nog eens terug?' Het was alsof ook zij het voelde, alsof ze niet wilde dat hij wegging. Ze had dan ook nooit eerder een man gezien die zo knap was als hij, afgezien van de filmsterren die ze aan de wand had geprikt. Maar hij was anders, hij was echt. En hij praatte tegen haar alsof ze geen kind meer was.

'Ik kom graag nog eens terug. Nu ik weet dat Boyd hier woont, rijd ik hier misschien wel eens naar toe om hem op te zoeken.' Ze knikte bij wijze van zwijgende instemming. 'En Tom zal ik ook opzoeken...' Zijn stem stierf weg; hij had willen zeggen 'en jou', maar begreep dat hij dat niet kon doen. Ze zou hem voor gek hebben versleten en hij wilde haar niet afschrikken. Misschien kwam het door de wijn, bedacht hij, misschien was ze niet zo mooi als hij dacht, was het de sfeer, de feestdag, de glorie van een huwelijksvoltrekking. Maar hij wist dat het meer was dan dat, dat zij meer was dan dat. En op dat ogenblik stak ze, met een laatste blik en een verlegen lachje, haar hand op en ging terug naar de anderen. Hij bleef haar nog lang nakijken, zag dat haar broer haar iets toevoegde en aan haar haar trok en plotseling draafde ze hem na, plagend en lachend, alsof ze was vergeten dat ze hem ooit had ontmoet. Maar toen hij wilde weggaan, zag hij dat ze omkeek en bleef staan, en ze keek naar hem alsof ze hem nog iets wilde zeggen, maar ze deed het niet. Ze keerde zich weer om naar de anderen en hij zocht Boyd en Hiroko weer op.

Hij zag haar nog eenmaal voor hij vertrok. Ze stond op de veranda en praatte tegen haar moeder, en het was duidelijk dat ze een standje kreeg voor het een of ander. Ze ging met een zware schaal naar binnen en kwam niet meer naar buiten. Even later reed hij weg, nog vervuld van het meisje dat hij had leren kennen. Ze was net een wild veulen, prachtig, ongetemd en vrij en met de ogen van een vrouw. Maar toen lachte hij zichzelf uit. Het was krankzinnig. Hij had zijn bestaan in een wereld ver van hier. Wat bezielde hem zowat verliefd te raken op een meisje van veertien uit de weelderige wildernis van de Alexander Valley? Nou ja, ze was niet het eerste het beste meisje. Zelfs haar naam duidde al aan dat ze anders was dan anderen. Crystal. Hij herhaalde de naam in zichzelf, denkend aan wat hij Boyd en Hiroko had beloofd, dat hij hen na de zomer zou komen opzoeken. Misschien zou hij het doen... zou hij het echt doen... en het merkwaardige was dat hij opeens wist dat hij niet anders zou kunnen.

Toen Crystal haar moeder hielp met het opruimen van de laatste borden, merkte ze dat ze voortdurend aan hem dacht, aan die knappe vreemdeling uit San Francisco. Ze wist nu hoe hij heette. Ze had Tom over hem horen vertellen, dat hij zijn commandant was geweest in Japan. Tom was blij geweest dat hij naar de bruiloft was gekomen, maar had belangrijker dingen aan zijn hoofd gehad. Hij en Becky waren onder een regenbui van rijst weggereden voor hun huwelijksreis naar Mendocino en de oceaan. Ze zouden twee weken wegblijven en dan weer thuiskomen. Daarna zouden ze het arbeidershuisje op het boerenerf betrekken. Tom zou voor haar vader gaan werken en ze zouden kinderen krijgen. Het leek allemaal zo saai als Crystal erover nadacht. Zo voorspelbaar en gewoon. Er zou niets betoverends in hun leven zijn, niets bijzonders of verrassends zoals in het leven van de mensen van wie ze droomde of van de filmsterren. Ze vroeg zich af of het met haar ook zo zou gaan later, dat ze zou trouwen met een van de jongens die ze kende, een van Jareds vrienden, een van die jongens aan wie ze nu nog zo'n hekel had. Het was vreemd, als ze daaraan dacht, voelde ze zich naar twee kanten getrokken, naar de vertrouwde wereld die ze kende en naar een wereld ver daarbuiten, vol mysterie en knappe onbekenden, zoals de man die ze op haar zusters bruiloft had ontmoet.

Het was middernacht toen ze klaar waren met de afwas en de laatste sporen van het trouwfeest hadden opgeruimd. Alles stond weer in de kast en grootmoeder was al naar bed gegaan. Het huis leek merkwaardig rustig toen Crystal haar ouders goedenacht wenste. Haar vader liep langzaam met haar mee tot aan haar kamer, kuste haar op de wang en zei met een vertederde blik: 'Op een goeie dag ben jij aan de beurt... net als Becky.'

Ze haalde haar schouders op; ze verlangde er niet naar en Jared, die langs hen heen liep naar zijn eigen slaapkamer, maakte een loeiend geluid.

Haar vader bleef glimlachend op haar neerkijken.

'Ga je morgen met me rijden? Ik heb een karweitje waarbij je me kunt helpen.' Hij was zo trots op haar, nog heel wat meer dan ze begreep toen ze terug lachte en knikte.

'Ja, graag papa.'

'Ik wek je om vijf uur. Ga nog maar een beetje slapen.' Hij woelde door haar haar en ze deed zacht de deur achter zich dicht. Het was de eerste nacht dat ze alleen, zonder haar zuster in de kamer zou slapen en het kwam haar zo vredig voor. Het was haar domein, eindelijk. In bed lag ze aan Spencer te denken tot de slaap haar overmande. En in zijn bed in een hotelkamer van San Francisco dacht Spencer Hill aan Crystal.

3

Het eerste kind van Tom en Becky werd geboren op de dag af tien maanden na hun trouwdag. Het kwam ter wereld in het kleine huisje bij de boerderij. Minerva en Olivia verleenden de kraamhulp en Tom liep heen en weer over de veranda van het grote huis, wachtend. Het werd een gezonde jongen en ze noemden hem William, naar Toms vader. Becky was razend trots op hem en Tom niet minder. Het was een verheugend gelukkig moment in wat overigens een moeilijk jaar voor de familie Wyatt was geweest. Hun oogsten waren geringer geweest door de zware regenval en Tad had een longontsteking opgelopen die hij nooit meer helemaal te boven leek te komen. Hij was nog zwak toen het kind werd geboren, maar hij probeerde te doen alsof hem niets mankeerde. Hij leek elke dag dankbaar te zijn dat hij weer thuis was en naar bed kon gaan, vaak zelfs zonder zijn avondmaaltijd.

Maar eindelijk begon hij op te knappen, tegen de tijd dat het kind zou worden gedoopt, op dezelfde dag waarop India onafhankelijk werd, twee dagen voor Crystals zestiende verjaardag. Het werd gedoopt in dezelfde kerk waarin Tom en Becky het jaar daarvoor waren getrouwd en Olivia nodigde zestig gasten uit voor het middagmaal. Het was minder groots dan het bruiloftsmaal was geweest, maar het was toch heel feestelijk. Ginny Webster werd peettante en Tom verzocht Boyd peetvader over zijn zoon te willen zijn, wat een teer punt was in de familie Wyatt. Hiroko werd nog altijd gemeden, net als het jaar tevoren. Crystal was inmiddels haar enige vriendin en zelfs zij wist niet dat Hiroko zwanger was. De plaatselijke huisarts had haar geweigerd als patiënt. Zijn eigen zoon was gesneuveld in Japan en hij had haar botweg toegevoegd dat hij geen assistentie zou verlenen om haar kind ter wereld te helpen.

Boyd moest maar met haar naar San Francisco gaan om een arts te zoeken, maar hij kon het zich niet veroorloven die tocht al te dikwijls te maken. Dokter Yoshikawa was een aardige, vriendelijke man die in San Diego geboren was. Hij had zijn hele leven in San Francisco gewoond, maar was evengoed met al zijn landgenoten geïnterneerd na Pearl Harbor. Vier jaar lang had hij hen behandeld in het kamp en alle hulp verleend die hij kon geven met de beperkte middelen waarover hij beschikte. Het was voor hem een tijd van angst en frustratie geweest, maar hij had de genegenheid en het respect gewonnen van de mensen die hij had geholpen. Hiroko had van hem gehoord via de enige Japanse vrouw die ze in San Francisco kende en ze was met knikkende knieën naar hem toe gegaan na de vernedering te zijn afgewezen door de arts die in het dal zo geliefd was. Boyd bleef bij haar terwijl dokter Yoshikawa haar onderzocht en ze kregen de geruststellende verzekering dat alles er normaal uitzag.

Hij begreep volkomen hoe moeilijk het voor haar was in een vreemd land te wonen tussen mensen die niets van haar wilden weten vanwege de kleur van haar huid, de stand van haar ogen en het feit dat ze in Kyoto was geboren.

'U krijgt in maart een gezonde baby, meneer Webster,' zei hij tegen Boyd en lachte tegen Hiroko. Met haar sprak hij Japans en Boyd zag hoe ze zich ontspande terwijl de dokter tegen haar praatte. Het was net of ze even thuis was gekomen bij een man die ze kon vertrouwen. Hij wilde dat ze elke middag rust nam en schreef haar een dieet voor van al de Japanse gerechten die ze zo lekker vond, en daar moest ze om lachen.

De dag nadat ze in San Francisco bij de dokter waren geweest, hielp Boyd haar zo'n Japanse maaltijd klaar te maken, toen Crystal aan de deur klopte. Na Becky's trouwdag was ze af en toe binnen komen vallen om even gedag te zeggen en een poosje te babbelen. Niemand wist van die bezoekjes af en Boyd was wel zo verstandig het niet aan de grote klok te hangen.

'Hallo, is er iemand thuis?' Ze had buiten een van haar vaders paarden vastgemaakt en ze kwam aarzelend binnen, het haar opgestoken onder een cowboyhoed en gekleed in spijkerpak. Ze was nog mooier dan het jaar daarvoor en ook wat vrouwelijker geworden, maar ze had nog altijd iets onschuldigs. Ze leek zich in het geheel niet bewust te zijn van haar schoonheid, wat haar alleen maar aantrekkelijker maakte. Ze droeg een oud overhemd van Tad en toen ze de hoed op een stoel gooide en haar voorhoofd afwiste, viel de massa lichtblond haar als een waterval over haar schouders.

'Hallo, Crystal.' Boyd veegde zijn handen af aan een keukenhanddoek en Hiroko lachte tegen haar en bood haar een bord van de sasjimi aan die ze net gemaakt hadden. 'Of heb je al gegeten?' Het was zaterdag en ze was vrij van school. Haar vader lag te rusten en ze had niets te doen die dag. Ze had al een bezoek gebracht aan Becky en kleine Willie, zoals ze hem noemden. Hij was een mollig, gezond jongetje en hij lachte al.

'Wat is dat?' Crystal keek geboeid naar de rauwe vis.

'Sasjimi,' antwoordde Hiroko met een verlegen lachje. Als altijd keek ze weer verbluft naar Crystals blonde haar en grote blauwe ogen en ze had graag opnieuw geboren willen worden, als ze dan maar op haar zou lijken. Hiroko had er vaak van gedroomd haar ogen te laten opereren naar westers 'model', maar dat konden ze niet betalen en Boyd zou haar gewurgd hebben om het idee alleen. Hij hield van haar zoals ze was met al haar tere Japanse schoonheid.

Hiroko was maar drie jaar ouder dan Crystal, maar ze was begiftigd met een ernst die alleen maar erger was geworden door de eenzaamheid van haar verblijf in het dal. 'Wil je de sasjimi eens proeven, Crystal-san?' Haar Engels was dat jaar veel beter geworden. 's Avonds las ze Boyd hardop voor en deed haar best op de uitspraak. Crystal had haar zelfs een paar boeken van school gebracht en Hiroko studeerde er ijverig in en leerde snel.

Crystal kwam in het kleine keukentje bij hen zitten en proefde voorzichtig van wat ze rauwe vis hadden genoemd. Ze was bereid alles te proberen en had al vaker bij hen gegeten en genoten van de heerlijkheden die Hiroko met vaardige hand bereidde.

'Is alles goed met je vader?' vroeg Hiroko zacht en Crystal knikte met een bezorgde rimpel in haar voorhoofd.

'Het gaat wat beter. Hij heeft een moeilijke winter achter de rug. Ik ben daarnet nog bij Becky geweest,' ze lachte tegen haar vriendin, 'de baby wordt echt schattig.' En toen zag ze hen een steelse blik wisselen. Boyd keek zijn vrouw bemoedigend aan en zijn sproeten leken meer dan anders naar voren te springen in zijn bleke gezicht. Hij zag er zo heel anders uit dan Crystal die een gemakkelijk en diep bronzende huid had, ondanks haar blonde haar en blauwe ogen. Maar hij was ongevoelig voor Crystals schoonheid. Hij had alleen ogen voor Hiroko.

'Vertel het haar maar.' Lachend keek hij zijn vrouw aan; hij wilde hun enige vriendin betrekken in het goede nieuws, dat minder belastend was nu ze bij dokter Yoshikawa waren geweest. Ze konden zich nauwelijks een kind veroorloven, maar ze hadden er beiden zo naar verlangd. Ze begrepen alleen niet waarom het zo lang had geduurd. Er waren twee jaar verstreken voor Hiroko zwanger werd. 'Kom op...' Hij duwde haar tegen haar elleboog en Hiroko zag er een beetje verward uit. Crystal wachtte af. Ze was te jong om ook maar iets te vermoeden; kinderen krijgen was niet iets waar ze veel over nadacht. Ze keek hen aan met grote, nieuwsgierige ogen, maar Hiroko kon er niet toe komen het haar te vertellen. Boyd moest het ten slotte van haar overnemen. 'We krijgen komend voorjaar een kind.' Hij zag er trots uit toen hij het zei en Hiroko sloeg verlegen haar ogen neer. Ze was nog niet aan het Amerikaans gedrag gewend en de openheid waarmee dingen werden verteld die volkomen privé waren was haar vreemd, al was ze even blij als Boyd.

'Dat is geweldig,' zei Crystal lachend. 'Wanneer?'

'In maart, denken we.' Hij keek zijn vrouw stralend van trots aan en Hiroko schepte Crystal nog een portie sasjimi op.

'Dat duurt nog wel even, hè?' Het leek Crystal een eeuwigheid. Wachten op de geboorte van Becky's kind had ook zo eindeloos geleken. Becky had dag en nacht geklaagd en gekermd omdat ze zich zo ziek en akelig voelde. Op het laatst had Crystal het niet meer bij haar kunnen uithouden. Zelfs Jared kreeg genoeg van haar en Tom was 's avonds alleen met zijn vrienden uitgegaan. Alleen Olivia was aardig voor haar geweest; de beide vrouwen waren elkaar nader gekomen dan ooit. Het deerde Crystal niet meer. Ze was toch het liefst bij haar vader. En haar bezoekjes aan Hiroko waren het afgelopen jaar steeds plezieriger geworden. Ze hadden gesproken over de natuur, over het leven en over van alles, en maar zelden over mensen. Hiroko had geen kennissen om over te praten, ze had alleen haar familie in Japan en daarover sprak ze zelden meer. Haar familie was zo ver weg dat ze hen eigenlijk kwijt was. Wel gaf ze eens toe dat ze haar jongere zusjes miste. En als tegenblijk van vertrouwen had Crystal haar bekend dat ze er soms van' droomde filmster te worden. Hiroko leek geboeid door het idee en was van mening dat ze er knap genoeg voor was. Maar Hollywood lag zo ver van de Alexander Valley, zo ver weg dat het evengoed op een andere planeet had kunnen liggen.

Hiroko en Boyd waren er allebei toen William werd gedoopt. Hij brulde op volle sterkte toen de dominee hem water op het voorhoofd liet lopen. En hij had de doopjurk aan die nog gedragen was door de vader van oma Minerva. Hiroko zag wat bleek toen ze de kerk verlieten. Boyd gaf haar bezorgd een arm en keek haar vragend aan, maar ze knikte alleen. Zij klaagde nooit dat ze zich niet goed voelde, maar hij wist dat ze het lichamelijk moeilijk had. Ze maakte nog altijd met zorg hun maaltijden klaar, maar at er zelf nauwelijks van; ze prikte alleen wat rond in haar bord. En hij had haar 's morgens horen overgeven. Ze zocht Crystals blik voor Boyd wegreed en Crystal en zij lachten even tegen elkaar, wat niemand anders opviel. Iedereen had zijn aandacht bij de dopeling.

Op de boerderij was voor het middagmaal gedekt, net als op Becky's trouwdag, maar het gaf veel minder drukte nu er minder mensen kwamen. De vrouwen zaten in groepjes met elkaar te babbelen over wie er gingen trouwen en wie een kind verwachtte. Van Hiroko wist niemand het nog en er werd dan ook meer gefluisterd over Ginny Webster. Ze werd dikker en het gerucht wilde dat ze met commissaris Floyd naar bed was geweest. Iemand had hen samen een hotel in Napa zien verlaten.

'Ze is zwanger, let op mijn woorden,' verklaarde Olivia op samenzweerderige toon. En Becky voegde er nog aan toe dat Ginny bijna was flauwgevallen op een gezellig avondje van de kerk.

'Zou hij met haar trouwen?'

'Wie weet,' zei een van de vrouwen. 'Maar dan mag hij het wel vlug doen, voor ze nog dikker wordt.' Terwijl de vrouwen zaten te kletsen, stonden de mannen bijeen te eten en te drinken en de kinderen speelden, net zoals ze dat het jaar tevoren hadden gedaan. Twee jaar na het beëindigen van de oorlog was er niet veel veranderd, behalve dat de kinderen allemaal een beetje ouder leken. Crystal zelf had veel van haar kinderlijkheid verloren. Haar lichaam was één vloeiende lijn boven de lange, sierlijke benen, en de meeste mannen konden hun ogen er niet van afhouden. Haar jurken verhulden niets meer, zoals vroeger, en haar ogen waren rustiger en wijzer. Ze had zich de afgelopen winter doorlopend bezorgd gemaakt over haar vader. Jared had in juni zijn middelbare school afgemaakt en zou voor hele dagen met Tom en zijn vader op de boerderij gaan werken. Zijn vader had gewild dat hij ging doorleren, maar dat was niets voor Jared. Hij sleutelde wat aan de landbouwvoertuigen, ging rijden met zijn vrienden en hij had inmiddels een meisje in Calistoga.

'Die jongen mag er zijn,' zei een van Olivia's vriendinnen bewonderend. 'Die is ook gauw getrouwd, let op mijn woorden. Gaat hij niet met dat meisje van Thompson?' Olivia glimlachte trots, maar haar gezicht betrok toen ze naar Crystal keek. Haar dochter droeg een blauwe jurk in de kleur van haar ogen die haar vader voor haar had meegebracht uit San Francisco. 'Zij is ook een knappe meid... een echte schoonheid...' Een van de vrouwen had Olivia naar haar dochter zien kijken. 'Die moet je vandaag of morgen nog eens in de schuur opsluiten,' voegde de vrouw er plagend aan toe, maar Olivia deed of ze het niet verstond. Haar jongste dochter was nog altijd een vreemde voor haar. Ze verschilde zoveel van de andere meisjes, vooral van haar zuster. Ze was rustig en in zichzelf gekeerd, niet zoals anderen. Ze dacht dieper na en als ze sprak over wat er in haar omging, wat niet dikwijls gebeurde, ergerde haar moeder zich daaraan. Een meisje moest niet zo diep nadenken of dromen van steden waarover zij en Tad praatten. Het was ook zijn schuld dat ze zo graag door de heuvels zwierf, op haar vaders paarden uit rijden ging, naakt in de beken zwom als een wild beest en soms urenlang zoek was.

Nee, ze leek niet op de andere meisjes of op Becky en haar moeder. Dat had ze nooit gedaan, maar het liep meer in het oog nu ze ouder werd. Van de jongens nam ze helemaal geen notitie meer. Ze leek het liefst alleen te zijn of urenlang met haar vader te praten over de boerderij of over boeken die ze had gelezen of de plaatsen waar Tad was geweest en waar zij ook naar toe wilde. Olivia had hen zelfs eens over Hollywood horen praten. Hij had toch moeten weten dat zoiets niet kon. Op die manier zou het niet meevallen een man voor haar te vinden, al was ze nog zo knap. Een knap gezichtje was niet genoeg. Ze liep te veel uit de pas; haar schoonheid maakte haar tot een uitzondering waarvoor vrouwen op hun hoede waren en die mannen naar haar deed staren op een manier die Olivia niet aanstond. Het was een schrale troost de moeder van het mooiste meisje in het dal te zijn, maar ze was een beetje al te mooi, ze was te vrijgevochten en ze verschilde veel te veel van de anderen. Het was of ze niemand om zich heen zag en ze bemoeide zich ook met niemand. Ze was eenzelviger geworden het laatste jaar in plaats van gezelliger. En Jared, die het druk had met zijn eigen zaken, liet haar ook al links liggen. De enige gelegenheid waarbij anderen zich nog met haar bemoeiden, was wanneer ze op zondagmorgen in de kerk zong. Ze had een stem waarnaar je moest luisteren, of je ervan hield of niet. Dat was het enige positieve dat er ooit over haar gezegd werd.

Nu zwaaide ze op de schommel door de lucht, zingend in zichzelf; ze trok zich niets aan van wat anderen daarvan zouden zeggen en was zich nauwelijks bewust van het feest om haar heen. Toen zag ze zijn auto naderen en ze herkende hem meteen toen hij uitstapte. Ze had hem sedert een jaar niet meer gezien, maar ze zou hem overal herkend hebben. Ze was hem niet vergeten en had zelfs af en toe aan Boyd gevraagd of Spencer hem nog had geschreven. Maar nu was hij voor de doop gekomen en Crystal hield op met zingen en liet de schommel uitzwaaien. Ze zag dat hij haar vader een hand gaf en op zoek ging naar Boyd en Hiroko. Hij was nog net zo knap als een jaar geleden, knapper misschien wel. Ze had Spencer Hill geen moment uit haar gedachten kunnen zetten en haar hart hield bijna op met kloppen nu ze hem weer terugzag.

Hij droeg een zomerkostuum met een strohoed en ze vond dat hij er nog sjieker uitzag dan een jaar geleden. Ze zag hem in lachen uitbarsten en iets tegen Hiroko zeggen. Toen draaide hij traag zijn hoofd om en keek langs zijn vrienden heen in de richting van de schommel. Nu ontdekte hij haar. Over de afstand heen drong het tot hem door dat ze naar hem keek en hij voelde haar ogen op zich gericht. Langzaam liep hij naar haar toe. Zijn gezicht stond ernstig en zijn ogen leken donkerblauw toen hij vlak bij haar bleef staan. De lucht tussen hen was geladen met iets dat ze geen van beiden een naam konden geven. Iets dat ze beiden een jaar lang hadden onthouden, liet zich niet verdrijven terwijl hun ogen elkaar ontmoetten. Het was een soort passie waarvoor woorden of eenvoudig begrip niet toereikend waren. Niettemin wisten ze beiden dat ze in wezen vreemden voor elkaar waren.

'Hallo Crystal, hoe gaat het met jou?' Hij voelde zijn handen trillen en stak ze in zijn zakken, steun zoekend tegen de stam van de boom waaraan de schommel hing. Hij probeerde zo gewoon mogelijk te doen, haar niet te laten merken wat er in hem omging, maar dat lukte hem niet helemaal. Ze verroerde zich niet, ze keek hem alleen aan en op dat ogenblik was het alsof het feest met de gasten was weggevaagd. Vlak bij hen stond een magnoliastruik en de geur daarvan hing zwaar in de lucht. Zijn vraag klonk haar in de oren alsof er in de verte op trommels werd geslagen.

'Goed, neem ik aan.' Ook zij trachtte haar stem gewoon te laten klinken. Ze had hem willen vragen waarom hij niet eerder was gekomen, maar ze durfde het niet. Geen van beiden kon onder woorden brengen wat ze voelden. Ze kon alleen naar hem kijken, zoals hij daar stond, onberispelijk verzorgd, net als een jaar geleden, zijn donkere haar keurig gekamd en ogen die ergens naar zochten, maar naar wat begreep ze niet. Ze kon haar ogen niet van hem losmaken. Ze wilde daar voor altijd bij hem blijven staan, zijn geur inademen en zijn ogen op zich gericht voelen. De zwoele middag leek opeens veel heter. Hij had het gevoel dat hij vanbinnen gesmolten moest zijn, maar hij moest zich realiseren dat ze nog maar een kind was. Ze wisten beiden wat hij haar wilde zeggen, namelijk dat hij van haar hield, maar dat kon natuurlijk niet. Hij kende haar nauwelijks. Het was een kwelling te moeten inzien dat het meisje dat hij een jaar lang had getracht uit zijn denken te verbannen, nog betoverender was dan hij zich herinnerde.

'Hoe gaat het op school?' Haar ogen keken hem vurig aan. Ze was half kind half sirene en leek, nauwelijks een jaar later, een volwassen vrouw. 'Ik heb pas examen gedaan.' Ze knikte, maar haar ogen stelden hem talloze vragen die ze geen van beiden hadden kunnen beantwoorden. En al voelde zijn binnenste aan als gesmolten lava, hij straalde kracht uit, alsof niets ter wereld hem ooit bang zou kunnen maken behalve wat hij voelde voor dit kind dat hij nauwelijks kende. Maar dat las ze niet van zijn gezicht af terwijl hij keek naar haar haar dat bewoog in de lichte zomerbries. 'Maar hoe is het met jouzelf?' Hij verlangde ernaar zijn hand uit te strekken en haar aan te raken.

'Overmorgen word ik zestien,' zei ze zacht en hij onderging het als een teleurstelling. Even, heel even had hij gehoopt dat zijn herinnering niet klopte, dat ze ouder was. Ze was toch wel veranderd in dat jaar. Ze leek zo volwassen, zo vrouwelijk in die blauwe jurk, meer vrouw geworden. Maar ze was nog altijd een kind, dacht hij, en weer vroeg hij zich af welke waanzin hem naar haar toe dreef. Hij was niet alleen gekomen om Boyd te bezoeken, hij was ook voor haar gekomen in de hoop dat ze aanwezig zou zijn en hij haar nog één keer zou kunnen zien voor hij vertrok uit Californië.

Maar wat had het voor zin zichzelf te martelen? Ze werd zestien, nog altijd een kind. En toch... hij las in haar ogen dat zij hetzelfde voelde als hij. Maar hij was achtentwintig en het leek hem niet helemaal normaal zoiets voor een zestienjarige te voelen. 'Geef je een feest op je verjaardag?' Hij zei het op de toon die je tegen een kind aanslaat, maar de manier waarop ze lachend haar hoofd schudde, overtuigde hem ervan dat ze een vrouw was.

'Nee...' Ze kon hem onmogelijk uitleggen dat ze weinig vrienden had, dat de meisjes jaloers waren op haar uiterlijk, al begreep ze daar niets van. 'Mijn vader heeft beloofd me volgende maand mee te nemen naar San Francisco.' Ze wilde hem vragen of hij daar ook nog zou zijn, maar deed het niet. Geen van beiden leek in staat te zeggen wat hen op de tong brandde. Ze moesten net doen of ze elkaar onverschillig waren, voorwenden dat ze niet begrepen wat ze ondanks het leeftijdsverschil, ondanks de kloof die er tussen hen in gaapte, voor elkaar voelden.

Alsof hij haar gedachten had geraden, beantwoordde hij de vraag die ze niet had durven stellen omtrent zijn verblijfplaats.

'Over een paar dagen ga ik terug naar New York. Er is me een baan aangeboden bij een advocatenkantoor in Wall Street.' Hij voelde zich een beetje belachelijk omdat hij haar die uitleg gaf. 'Het is daar een onderdeel van de financiële wereld,' zei hij met een lachje en verplaatste zijn lichaamsgewicht langs de stam die hem overeind leek te houden. Even vroeg hij zich af of hij niet door zijn knikkende knieën zou gaan. 'Er wordt gezegd dat daar de grote zaken worden gedaan.' Hij wilde indruk op haar maken, maar had zich de moeite kunnen besparen. Ze was toch al meer van hem onder de indruk dan van Wall Street.

'Vindt u het spannend?' Ze keek hem met wijd open ogen aan, alsof ze tot in de diepten van zijn ziel wilde kijken. Bijna was hij bang dat het haar zou lukken en hij wist niet goed wat ze er zou aantreffen, waarschijnlijk een man die doodsbenauwd was voor wat hij voor dit meisje voelde... een meisje dat geen kind meer was maar ook nog geen vrouw, maar dat hem meer van zijn stuk bracht dan welke vrouw ooit eerder had gedaan. Hij wist niet goed of het door haar uiterlijk kwam of door het mysterie dat hij in haar ogen las. Hij wist niet wat het was of waarom, maar hij wist wel dat ze iets heel bijzonders was, anders dan anderen. Ze had hem het afgelopen jaar voortdurend achtervolgd, al had hij alles gedaan om haar te vergeten. En nu hij hier naast haar stond, voelde hij dat zijn hele lichaam gespannen was, alleen omdat hij bij haar was.

'Spannend geloof ik wel, maar ook een beetje beangstigend.' Hij leek het haar heel gemakkelijk te bekennen. 'Het is een belangrijke baan en mijn familie zou teleurgesteld zijn als ik niet aan ieders verwachtingen voldeed.' Maar op dit moment leek zijn familie hem niet zo belangrijk meer; Crystal was belangrijker.

'Komt u nog wel eens terug naar Californië?' Haar ogen hadden een heel verdrietige uitdrukking, alsof hij haar in de steek liet, en beiden ondergingen ze het verlies nog voor het zover was.

'Ik kom graag nog eens terug, maar voorlopig niet, denk ik.' Ook zijn stem klonk triest en even speet het hem dat hij was gekomen. Het zou gemakkelijker zijn geweest als hij haar niet had teruggezien, maar hij zou niet in staat zijn geweest weg te blijven. Hij had weken tevoren al geweten dat hij haar moest opzoeken. Nu keek ze naar hem op met wijze, trieste ogen waarin de eenzaamheid waarin ze doorgaans verkeerde, stond te lezen. Deze dag was een geschenk en ze zou het altijd blijven koesteren. Hij was een droom voor haar geworden, zoals de droom van de filmsterren die ze aan de muren van haar slaapkamer had geprikt. Hij was al even onbereikbaar en onwezenlijk en al had ze hem echt ontmoet, hij lag even ver buiten haar bereik als de sterren van de film. Het enige verschil tussen hem en de sterren was dat ze wist dat ze van hem hield.

'Hiroko krijgt komend voorjaar een baby,' zei ze om de spanning enigszins weg te nemen en hij zuchtte en keek opzij, alsof hij trachtte wat lucht te krijgen en aan iemand anders dan Crystal te denken.

'Dat doet me plezier voor hen,' zei hij zacht en vroeg zich af wanneer zij zou trouwen en kinderen krijgen. Als hij ooit nog eens terugkwam, zouden er misschien een stuk of zes kinderen aan haar rokken hangen en ze zou een man hebben die te veel bier dronk en die haar op zaterdagavond meenam naar de bioscoop, als ze geluk had. Hij werd bijna misselijk bij het idee. Hij wilde niet dat het zo met haar zou gaan, daar was ze te goed voor. Ze was niet zoals de anderen hier. Ze was een vogel, opgesloten met een stel pauwen die haar als ze de kans kregen zouden doodpikken. Dat verdiende ze niet. Maar hij was zich ervan bewust dat hij niets voor haar kon doen om haar dat lot te besparen.

'Ze zal een fantastische moeder zijn.' Hij doelde op Hiroko, maar vroeg zich even af of hij ook aan Crystal had gedacht.

Crystal knikte en bracht met haar ene voet langzaam de schommel in beweging. Ze droeg dezelfde witte pumps die ze op Becky's trouwdag had gedragen, maar deze keer had ze ze aangehouden, met weer een ander paar kostbare nylons.

'Misschien kom jij op een dag naar New York.' Hij zei het om zichzelf wat hoop te geven, maar beiden wisten ze dat het niet erg waarschijnlijk was.

'Mijn vader is er eens geweest. Hij heeft me er alles over verteld.'

Spencer glimlachte. Zijn bestaan stond zo ver van het hare af. Het besef daarvan was schrijnend. 'Je zou het er best leuk vinden.' Hij had graag de kans willen hebben haar de stad te laten zien... en als ze ouder was geweest...

'Ik zou liever naar Hollywood gaan.' Dromerig keek ze naar de lucht en even werd ze voor zijn ogen weer het kind, het kind dat van Hollywood droomde en van filmster worden. Het was een even wilde droom als de zijne over de liefde tussen hen, maar dat zei hij niet.

'Wie zou je in Hollywood willen ontmoeten?' Hij wilde weten van welke filmsterren ze hield, over wie ze praatte, van wie ze droomde. Hij wilde alles over haar weten, misschien wel in de hoop ontgoocheld te worden. Hij moest dit meisje voor eens en al vergeten voor hij uit Californië vertrok. Ze had hem een jaar lang achtervolgd; vaak had hij op het punt gestaan naar het dal te rijden om Boyd op te zoeken, maar nu hij was gekomen begreep hij dat hij alleen Crystal had willen zien. En bang voor de zoete dwaasheid van zijn ziel die hem voortdreef, was hij weloverwogen niet gekomen tot vandaag... de laatste keer voor hij wegging. Maar het was al te laat. Hij begreep nu dat hij haar nooit zou vergeten.

Ze dacht na over zijn vraag wie ze in Hollywood zou willen ontmoeten en eindelijk zei ze, zachtjes heen en weer gaand op de schommel, met een lachje: 'Clark Gable. En Gary Cooper misschien.'

'Dat klinkt heel aannemelijk. Maar wat zou je zelf in Hollywood willen doen?'

Ze lachte, spelend met haar eigen dromen en een beetje met hem. 'Ik zou graag in een film willen spelen. Of zingen misschien.' Hij had haar stem nog nooit gehoord, de stem die de mensen in het dal ontroerde, zelfs degenen die haar niet mochten.

'Misschien gebeurt dat nog eens.' Ze lachten er samen om. Films waren voor filmsterren, niet voor gewone mensen. En het leven had voor haar niet gewoner kunnen zijn, hoe mooi ze ook was. Ze wist dat filmen geen plaats in haar leven zou krijgen. 'Je bent er mooi genoeg voor. Je bent een schoonheid.' Zijn stem klonk zacht. De schommel kwam tot rust en ze keek hem aan. Er lag iets onthutsends in de toon waarop hij het had gezegd. De hartstocht in zijn uitlating had hen beiden overrompeld. Ze zwegen en ten slotte schudde ze haar hoofd met een triest lachje. Ze had nu al verdriet omdat hij wegging.

'Hiroko is mooi, ik niet.'

'Ja, zij ook,' gaf hij toe, 'maar jij niet minder.' Zijn stem klonk zo zacht dat ze hem nauwelijks verstond.

En opeens vond ze de moed hem de vraag te stellen die haar had gekweld sedert ze hem 's morgens uit de auto had zien stappen.

'Waarom bent u vandaag gekomen?' Om Boyd op te zoeken... Hiroko... Tom... Becky's baby... er waren zoveel geloofwaardige antwoorden en maar één ervan was de oorzaak van zijn komst. Hij keek in haar ogen en begreep dat hij het haar moest vertellen. Ze moest het weten.

'Ik wilde jou terugzien voor ik hier wegging,' zei hij heel zacht en ze knikte. Dat was wat ze had willen horen, maar nu schrok ze er toch een beetje van. Deze opvallend knappe man uit een heel ander milieu was werkelijk gekomen om haar op te zoeken. Ze begreep niet goed wat hij van haar wilde, en dat Spencer het zelf ook niet begreep, maakte alles nog verwarrender.

Ze liet zich van de schommel glijden en kwam naast hem staan. Ze keek naar hem op met die lavendelblauwe ogen die hij nooit had kunnen vergeten. 'Dank u, dank u wel.' Ze bleven lange tijd bij elkaar staan, tot Spencer vanuit zijn ooghoeken haar vader zag aankomen. Hij wenkte Crystal en even vreesde Spencer dat hij kwaad was, alsof hij de gedachten van de jongere man had kunnen lezen en geen prijs stelde op wat hij zag. Hij had in feite al een hele tijd naar hen staan kijken en zich afgevraagd waarover ze het hadden. Spencer had iets dat hij wel mocht en hij wist dat hij niet meer dan een passant was. Het was een goede zaak dat een man als hij haar bewonderde. Het speet Tad Wyatt dat er niet meer mannen zoals hij in het dal woonden. Maar hij had iets anders in zijn gedachten toen hij naar hen toe kwam met een warme glans in zijn ogen en een glimlach die aan die van Crystal deed denken.

'Wat staan jullie daar ernstig te praten. Zeker de wereldproblemen aan het oplossen, jongelui?' Hij plaagde hen, maar zijn wijze ogen namen Spencer voor hem in. Hij mocht de jongeman wel. Dat had hij vanaf het begin gedaan, al besefte hij ook dat hij te oud was voor Crystal. Hij las iets in haar gezicht dat hij er nooit eerder in aangetroffen had, behalve één of twee keer toen ze in openlijke bewondering naar hem had opgekeken.

Maar deze keer was het iets anders, iets dat zowel gelukkig als triest was. En plotseling drong het tot Tad Wyatt door dat zijn kleine meisje vrouw was geworden. Hij wendde zich tot Spencer en zei met zijn zware, rustige stem: 'Nu krijgt u iets moois te horen, kapitein.' Trots lachte hij tegen Crystal. 'Dat wil zeggen, als Crystal het wil. De mensen willen je horen zingen, meisje. Zou je het willen doen?'

Crystal kreeg een kleur en schudde van nee, terwijl het lange lichte haar deels over haar gezicht viel en de boom een schaduw wierp op de andere kant, waarbij het zonlicht het platina van haar haar markeerde. Beide mannen waren een ogenblik stil bij het zien van haar schoonheid. Toen keek ze op naar haar vader en er lag iets van verlegen vrolijkheid in haar blik. 'Er zijn zoveel mensen... Het is heel anders dan in de kerk...'

'Dat maakt niet uit. Die ben je vergeten zodra je begint.' Hij luisterde graag naar haar stem wanneer ze door de heuvels reden. Haar stem had dezelfde indrukwekkende kwaliteit als een stralende zonsopgang en hij kreeg nooit genoeg van haar gezang. 'Een paar mannen hebben een gitaar bij zich. Een paar liedjes maar om het feest wat op te vrolijken.' Zijn ogen keken haar smekend aan. Ze kon hem nooit iets weigeren, al zag ze er tegenop in bijzijn van Spencer te zingen. Hij zou het wel stom vinden. Maar hij viel Tad bij en drong aan, en toen hun blikken elkaar ontmoetten, viel er een lang moment van zwijgen tussen hen, een moment dat alles vertelde wat ze geen van beiden durfden uit te spreken. De gedachte kwam bij haar op dat dit haar geschenk aan hem zou kunnen zijn, iets waardoor hij aan haar zou blijven denken. Ze knikte zwijgend en ging met haar vader terug naar de anderen, terwijl Spencer zich bij Boyd en Hiroko voegde. Eenmaal keek ze over haar schouder om; ze zag dat hij haar nakeek en voelde zelfs over die afstand zijn liefde voor haar. De liefde die ze geen van beiden begrepen, die een jaar geleden geboren was en een heel jaar was meegedragen tot ze elkaar weer terugzagen. Het was een liefde die nergens toe zou leiden, maar die hij althans met zich mee zou nemen wanneer hij van haar wegging.

Ze nam een gitaar van een van de mannen en ging op een bank zitten, waar twee andere gitaarspelers zich bij haar voegden en vol bewondering tegen haar lachten. Olivia keek van de veranda toe, geïrriteerd als altijd wanneer Tad haar naar voren haalde om zich aan te stellen. Maar ze wist dat de mensen Crystal graag hoorden zingen. Zelfs sommige vrouwen raakten vertederd als ze haar in de kerk hoorden zingen, en als ze 'Amazing Grace' zong, kregen ze tranen in hun ogen. Maar nu zong ze de balladen waar haar vader zo van hield, die ze samen zongen wanneer ze wegreden in de vroege ochtend. De gasten kwamen dadelijk om haar heen staan en niemand zei een woord terwijl ze luisterden naar haar krachtige, vaste stem die hen in haar ban hield. Haar stem was even onvergetelijk als haar gezicht en Spencer sloot zijn ogen en liet zich meedrijven op de zuivere, zoete schoonheid ervan, terwijl de pure kracht van die stem ook hem gevangen hield. Ze zong vier liedjes en de laatste klanken leken zich in de zomerlucht te verheffen als engelen in de hemel. Het bleef lang stil nadat ze was opgehouden en weer keken allen haar verbijsterd aan. Ze hadden haar al vaak horen zingen, maar als ze haar opnieuw hoorden, raakten ze altijd weer in vervoering.

Het applaus barstte los en Tad wiste zijn ogen af, net als altijd. Daarna verspreidde het gehoor zich snel en keerde terug naar de gesprekken en de drank, maar gedurende die korte tijd hadden ze allemaal van haar gehouden. Nadat Spencer naar haar had geluisterd, kon hij aanvankelijk met niemand praten. Hij wilde haar nog eenmaal spreken, maar ze was met haar vader verdwenen en hij zag haar niet meer tot het tijd was om te vertrekken en ze naast haar ouders handen stond te schudden van mensen die bedankten voor de ontvangst en vervolgens hun kinderen bijeenriepen.

Ook Spencer bedankte haar ouders hoffelijk en opeens hield hij haar hand in de zijne, bang dat dit ogenblik tussen hen te vlug voorbij zou zijn. Misschien zou hij haar nooit meer terugzien en die gedachte kon hij niet verdragen terwijl hij in haar ogen keek en haar voor altijd wilde vasthouden.

'Je had me niet gezegd dat je zo mooi kon zingen.' Zijn stem was zacht als een gefluister en zijn blik streelde haar. Maar toen ze tegen hem lachte, zag ze er opeens weer kinderlijk uit en leek verlegen door het onverwachte compliment. Ze had de liedjes voor hem gezongen en vroeg zich af of hij dat wist. 'Je komt vast nog wel in Hollywood terecht,' zei hij.

Ze lachte weer en het klonk even melodieus als de liedjes die ze had gezongen. 'Vast niet, meneer Hill... ik geloof er niets van.'

'Ik hoop dat we elkaar nog eens terugzien.' Ernstig keken ze elkaar aan en ze knikte.

'Ik ook.' Maar beiden wisten ze dat het niet waarschijnlijk was.

Toen kon hij zich niet langer beheersen en hij zei wat hem op de tong brandde: 'Ik zal je nooit vergeten, Crystal... nooit... pas goed op jezelf.' Ik hoop dat liet je goed gaat... trouw niet met een man die je niet waard is... vergeet me niet... wat kon hij in vredesnaam tegen haar zeggen zonder zich een volslagen idioot te voelen? Dat hij van haar hield, kon hij haar niet vertellen.

'U hetzelfde.' Ze knikte ernstig. Ze wist dat hij over een paar dagen naar New York vertrok en dat hun wegen elkaar niet meer zouden kruisen. Een continent, een wereld, een heel leven zouden hen voorgoed scheiden.

Toen bukte hij zich zwijgend en kuste haar zacht op haar wang. Even daarna was hij verdwenen. Hij reed weg van de boerderij met zijn hart als een steen in zijn borst. Crystal stond zwijgend op een afstand van de anderen en keek hem na.

4

Op de terugrit nam Spencer de afslag voor de Golden Gate Bridge en zette zijn wagen aan de kant. Hij moest een ogenblik nadenken om tot zichzelf te komen en de dag opnieuw te beleven. Crystal had hem nu een jaar opgejaagd en ze deed het nog steeds een paar uur nadat hij van haar was weggegaan. Het dal leek hem nog slechts een vage herinnering en het enige dat hij nog voor zich zag, was haar gezicht... haar ogen... de manier waarop ze hem had aangekeken... haar stem toen ze die balladen zong. Ze was een zeldzame vogel en hij begreep dat hij haar voorgoed was kwijtgeraakt in het bos. Hij zag geen kans daar nog eens op bezoek te gaan. Het idee alleen al was belachelijk. Ze was een meisje van zestien dat in een afgelegen Californisch dal woonde. Ze had geen benul van het bestaan dat hij leidde. En al had ze dat wel, ze zou er nooit iets van begrijpen. Het lag te ver van haar eigen milieu. Wat wist ze af van Wall Street en New York en de verplichtingen waaraan hij zich had te houden? Zijn familie verwachtte heel veel van hem en nergens in hun plannen was plaats voor het plattelandsmeisje, een kind nog, op wie hij per ongeluk verliefd was geworden. Een meisje dat hij amper kende, hield hij zichzelf voor. Zijn ouders zouden het niet begrijpen. Hoe konden ze ook, als hij het zelf niet eens begreep. Zoals zij haar dromen over Hollywood en filmsterren had, had Spencer zijn eigen dromen gekoesterd. Maar die dromen waren veranderd toen zijn broer omkwam op Guam. En nu moest hij niet alleen zijn eigen leven leiden, hij moest ook de aspiraties van zijn broer waarmaken. Dat verwachtte zijn familie van hem en hij zou althans zijn best doen.

Maar wat wist Crystal van dat alles af? Ze wist van vrijwel niets buiten het dal waarin ze was opgegroeid. Hij wist dat hij haar nu zou moeten vergeten. Hij lachte triest in zichzelf, kijkend naar de baai en de brug met haar in zijn gedachten, en hij hield zichzelf nog eens voor dat hij wel gek leek. Hij was razend verliefd geworden op een mooi meisje, wat erop wees dat hij snel zijn eigen bestaan weer ter hand moest nemen. Hij had meer nodig dan zijn studie rechten en hamburgers in Palo Alto met aantrekkelijke meisjesstudentjes om een bevredigend bestaan te leiden. Er lag een wereld voor hem open. Een wereld waarin geen plaats was voor Crystal Wyatt, hoe mooi ze ook was en hoe verliefd hij nog altijd op haar was. Hij liep terug naar zijn wagen en vroeg zich af wat zijn vader zou zeggen als hij bekende dat hij verliefd was geworden op een zestienjarig meisje uit de Alexander Valley.

'Vaarwel, lief klein meisje,' fluisterde hij nadat hij voor het laatst de Golden Bridge was overgereden. Hij werd dezelfde avond aan een diner verwacht. Het was iets dat hij zijn vader verschuldigd was. Hij was er niet voor in de stemming, maar hij begreep dat hij haar nu uit zijn hoofd moest zetten. Ze was niet meer bij hem. Maar hoe dan ook, hij wist zeker dat hij haar nooit zou vergeten.

Hij logeerde in het Fairmont Hotel die laatste paar dagen in de stad en hij had een kamer genomen met een weids uitzicht, alleen om zichzelf te laten zien wat hij zou missen. Het speet hem bijna dat hij geen baan in San Francisco had gezocht, maar dat was niet in overeenstemming geweest met zijn plannen. Hij had zijn ouders beloofd dat hij weer thuis zou komen en hij wist maar al te goed wat er nu van hem werd verwacht. Zijn vader was advocaat geweest tot de oorlog, toen hij tot rechter werd benoemd, en verder zouden zijn politieke aspiraties hem niet brengen. Maar voor zijn zoons had hij altijd veel grotere plannen gehad, vooral voor Spencers oudere broer Robert. Robert was omgekomen op Guam en had een jonge vrouw met twee kinderen achtergelaten. Hij had politieke wetenschappen gestudeerd aan Harvard en de politiek was de ambitie van zijn leven geweest. Hij had gezegd dat hij zich kandidaat wilde stellen voor het Congres, en Spencer had gehoopt arts te zullen worden. Maar dat alles was door de oorlog veranderd. Na vier jaar verspeeld te hebben, kon hij zich niet indenken nog aan een langdurige studie medicijnen te moeten beginnen, en rechten had de juiste keus geleken. Zijn vader had hem dat ook verzekerd en Spencer wist dat hij heimelijk hoopte ooit nog eens aan het hof van appèl te worden benoemd. Hoe dan ook, de bewijslast rustte nu op Spencers schouders. Hij was het die in Roberts schoenen moest stappen. De familie Hill kwam uit een degelijk geslacht; de voorouders van zijn moeder waren met de Pilgrim Fathers naar Boston gekomen. Zijn vader was van geringere afkomst, maar hij had hard gewerkt om hogerop te komen en had zijn rechtenstudie voltooid aan Harvard. Beiden hadden ze erop gestaan dat Spencer iets 'belangrijks' van zijn leven zou maken, en bij dat belangrijke dachten ze niet aan een meisje als Crystal. Robert had uiteraard een goed huwelijk gedaan. Hij had altijd gedaan wat zijn ouders van hem verlangden, terwijl Spencer steeds de vrijheid had gehad te doen wat hij zelf wilde. En nu, nadat zijn oudere broer was gestorven, had hij het gevoel dat hij hen schadeloos moest stellen, alsof hij in de voetsporen van zijn broer moest treden, wat hij nooit had gewild, maar waaraan hij zich nu niet meer kon onttrekken. En de rechtenstudie had daar ook toe behoord. En nu moest hij verhuizen naar New York. En Wall Street... hij zag zichzelf daar nog niet zitten, al had hij dan net drie jaar rechtenstudie in twee jaar afgewerkt, alleen met dat doel voor ogen. Maar Wall Street leek hem zo vervloekt bedompt. Als hij er nu maar iets nuttigs mee kon doen, het gebruiken als opstap naar iets belangrijkers, dan zou het misschien wel uit te houden zijn. Bij die gedachte keek hij weer uit het raam, staarde in de verte en dacht aan het dal waar hij Crystal had achtergelaten. Hij zuchtte en ging met zijn rug naar het raam staan. Er lagen dikke tapijten op de vloer, het meubilair was nieuw en boven hem hing een enorme kroonluchter, maar toch was het enige waaraan hij kon denken die boerderij... en de heuvels... en het meisje op de schommel. Twee nachten zou hij hier nog zijn. Twee nachten voor hij begon aan het bestaan dat hij zo onverhoeds van Robert had moeten overnemen. Waarom had hij verdomme niet in leven kunnen blijven? Waarom had hij niet kunnen doorgaan met doen wat ze van hem verwachtten en in dat vervloekte Wall Street gaan werken...

Hij stevende de kamer uit en sloeg de deur hard achter zich dicht. Hij werd om acht uur verwacht ten huize van Harrison Barclay. Hij was een vriend van zijn vader, een federaal rechter met uitstekende politieke relaties. Er werd zelfs gezegd dat hij het nog wel eens tot het Hooggerechtshof zou brengen. En Spencers vader had hem dringend aangeraden de man op te zoeken. Spencer had dat vorig jaar eenmaal gedaan en had hem een paar weken geleden weer benaderd om hem te vertellen dat hij zijn rechtenstudie aan Stanford had voltooid en terugging naar New York om in dienst te treden bij een vooraanstaand advocatenkantoor. Harrison Barclay had gezegd dat hem dat veel genoegen deed en hem uitgenodigd voor zijn vertrek te komen dineren. Het was een verplichting, maar Spencer besefte dat het slechts de eerste van vele verplichtingen zou zijn en dat hij er maar beter meteen aan kon wennen. Hij was op tijd in het hotel terug om te douchen, zich te scheren en zich te verkleden. Daarna haastte hij zich naar de lobby beneden, al was hij niet bepaald in de stemming om op bezoek te gaan, zeker niet bij Harrison Barclay.

Harrison woonde aan Divisadero in Broadway in een heel mooi stenen herenhuis. Een butler deed de deur voor hem open, en terwijl hij binnengelaten werd, hoorde hij al de stemmen van een vrolijk gezelschap, wat hem nog somberder stemde. Even vroeg hij zich af of hij het wel aankon. Hij zou moeten praten en charmant doen en een intellectuele indruk op hun vrienden maken en dat was wel het laatste wat hij die avond wilde. Het liefst was hij ergens weggekropen met zijn eigen gedachten, met zijn dromen over een meisje dat hij nauwelijks kende... een meisje dat overmorgen zestien werd. 'Spencer!' De galmende stem van de rechter kwam hem tegemoet, vrijwel onmiddellijk nadat hij de kamer was binnengekomen, en Spencer voelde zich net een schooljongen die een kamer vol leraren wordt binnengeleid.

'Goedenavond, meneer.' Met een warme glimlach en een ernstige blik in zijn ogen begroette hij de vriend van zijn vader en wisselde een handdruk uit met mevrouw Barclay. 'Leuk u weer eens te zien. Goedenavond, mevrouw Barclay.'

Rechter Barclay nam hem onmiddellijk op sleeptouw, stelde hem aan alle gasten voor en vertelde erbij dat hij juist zijn rechtenstudie aan Stanford had voltooid. Hij deelde ook mee wie zijn vader was en Spencer moest zich beheersen om niet zichtbaar ineen te krimpen. Plotseling was dit de laatste plek waar hij wilde zijn. Hij voelde zich haast fysiek onmachtig om zichzelf nog langer geweld aan te doen.

Voor het diner van die avond waren twaalf gasten uitgenodigd en een van hen had op het laatste moment afgezegd. De echtgenote van een andere rechter had op weg van de golfbaan naar huis haar enkel verstuikt, maar haar man was desondanks toch gekomen. Hij was een oude vriend van het echtpaar Barclay en wist dat ze het zijn vrouw niet kwalijk zou nemen, maar Priscilla Barclay raakte in paniek toen het tot haar doordrong, dat ze nu met z'n dertienen aan tafel zouden zitten, gastheer en gastvrouw meegerekend, en ze wist hoe bijgelovig een paar van haar gasten waren. Ze kon er op het laatste moment weinig meer aan doen, want het diner zou over een half uur worden opgediend en het enige dat er op zat was hun dochter te verzoeken mee aan te zitten. Ze snelde de trap op en klopte haastig aan haar deur. Elizabeth was bezig zich te kleden voor een feest. Ze was achttien jaar en heel aantrekkelijk op een ingetogen manier. Ze had een zwarte cocktailjurk aangetrokken en droeg parels om haar hals. De komende winter zou ze haar entree maken in het uitgaansleven op de Cotillion, maar daarvoor, in het najaar, zou ze gaan studeren aan Vassar.

'Lieverd, je moet me helpen.' Haar moeder keek in de spiegel, verschikte iets aan haar parels, streek haar dochters haar glad en keek haar smekend aan. 'De vrouw van rechter Armistead heeft haar enkel verstuikt.'

'O, god, is ze beneden?' Elizabeth zag er koel en beheerst uit, heel wat zelfverzekerder dan haar verontruste moeder.

'Nee, natuurlijk niet. Ze heeft gebeld dat ze niet kon komen. Maar hij is er wel. En nu moeten we met z'n dertienen aan tafel.'

'Doe alsof u er geen erg in hebt. Misschien ziet niemand het.' Ze stapte in haar zwartsatijnen pumps met hoge hakken, waardoor ze op slag groter was dan haar moeder. Ze had twee oudere broers, de een werkte in overheidsdienst in Washington, D.C., en de ander was advocaat in New York. Zij was de enige dochter in het gezin.

'Dat kan ik niet doen. Je weet hoe Penny en Jane zijn. Een van hen zal beslist opstappen en dan kom ik twee vrouwen te kort. Lieverd, kun je me niet helpen?'

'Nu?' Ze trok een gezicht alsof het haar niet aanstond. 'Maar ik ga naar de schouwburg.' Ze ging erheen met een stel vrienden, ofschoon ze heel goed wist dat ze er eigenlijk weinig zin in had. Het was een van de schaarse keren geweest dat ze geen afspraak had, daarom hadden ze op het nippertje besloten met z'n allen naar de schouwburg te gaan.

'Is het iets belangrijks?' Haar moeder keek haar recht in de ogen. 'Ik heb je echt nodig.'

'O, in godsnaam dan maar.' Ze keek op haar horloge en knikte. Misschien was het maar beter ook. Ze wilde eigenlijk toch niet gaan. Ze was 's morgens pas om twee uur thuisgekomen van een van de debutantenbals die ze vrijwel elke avond bezocht sinds ze een maand tevoren was geslaagd aan Burke. Ze had een plezierige tijd gehad en over een week vertrokken ze naar hun huis aan Lake Tahoe. 'Oké, moeder, ik zal het afbellen.' Ze glimlachte vriendelijk en verschikte het dubbele snoer parels, net zo een als dat van haar moeder. Ze was eigenlijk best een knap meisje, maar ze was veel te gereserveerd voor haar leeftijd. In veel opzichten leek ze stukken ouder. Ze had al jarenlang gesprekken met volwassenen gevoerd en haar ouders hadden niets nagelaten om haar in hun kennissenkring te introduceren en haar te betrekken bij wat zij als boeiende conversatie beschouwden.

Haar broers waren respectievelijk tien en twaalf jaar ouder en ze werd al sinds jaren als een volwassene behandeld. Verder had ze zich de koele zelfbeheersing eigen gemaakt die van iemand uit de familie Barclay werd verwacht. Ze was doorlopend op haar hoede en had uitstekende manieren, kortom, op haar achttiende was ze al op en top een dame. 'Ik kom zo beneden.'

Haar moeder lachte haar dankbaar toe en Elizabeth lachte terug. Ze had dik kastanjebruin haar, in een sluike pagekop geknipt, en grote bruine ogen. Haar huid was roomkleurig en ze had een slank figuur. Verder tenniste ze uitstekend. Maar er ging weinig warmte van haar uit, ze was alleen van uitstekende afkomst en ze had een scherp verstand, waarom ze door de kennissen van haar ouders hevig werd bewonderd. In haar eigen vriendenkring werd ze zowel gevreesd als gerespecteerd. Elizabeth Barclay was niet iemand met wie je je grappen kon veroorloven. Ze was een serieuze jonge vrouw met een onderzoekende geest en een uitgesproken eigen mening. Het had voor de hand gelegen dat ze het volgend najaar ging studeren. Ze had de keus gehad tussen Radcliffe, Wellesley en Vassar.

Tien minuten later kwam ze rustig de trap af, na haar vrienden te hebben afgebeld met veel verontschuldigingen en als enige verklaring dat er zich een kleine crisis had voorgedaan en dat ze thuis moest blijven. Een crisis in Elizabeths leven was doorgaans niet meer dan een gast te weinig aan het diner of niet over de goede jurk voor een bepaalde gelegenheid beschikken, omdat die bij de naaister lag om te worden veranderd. Echte rampen hadden zich in haar leven niet voorgedaan en van teleurstelling of ontbering had ze nauwelijks weet. Er was niets dat haar ouders niet voor haar hadden willen doen, niets dat haar vader niet had willen regelen of voor haar kopen. Toch was ze geen verwend kind; ze was eenvoudig ingesteld op een bepaalde levensstandaard en op een beschaafd optreden van haar omgeving. Dat maakte haar tot een uitzondering op haar leeftijd. Haar jeugd leek voorbij toen ze tien of elf was geworden. Daarna had ze zich gedragen als een volwassene, als iemand die bij iedereen welkom zou zijn in de operaloge of aan het diner. Maar veel plezier had ze er niet in. Plezier was ook niet wat Elizabeth Barclay belangrijk vond. Bereiken wat je wilde, dat was belangrijk. En je gedrag kon daaraan een bijdrage leveren.

De gasten dronken hun glas al uit toen ze beneden kwam. Ze keek rond langs de bekende gezichten. Er was maar één paar aanwezig dat ze niet kende en haar moeder stelde hen voor als oude kennissen van haar vader uit Chicago. Toen ontdekte ze nog een onbekend gezicht, een heel knap gezicht, van een man die rustig stond te praten met rechter Armistead en haar vader. Ze bleef een moment naar hem kijken, nam een glas champagne van het zilveren blad dat de butler haar voorhield en liep met een glimlach de kamer door naar haar vader.

'Wel, wel, waaraan hebben we dat te danken, Elizabeth?' Haar vader lachte plagend. 'Heb je een plaatsje in je overvolle agenda voor ons weten te vinden? Dat gebeurt niet vaak!' Hij sloeg vol genegenheid zijn arm om haar schouders en ze keek lachend naar hem op. Ze had hem altijd heel na gestaan en het was duidelijk dat hij haar aanbad. 'Moeder was zo vriendelijk me aan jullie dis uit te nodigen.'

'Heel verstandig van haar. Je kent rechter Armistead, Elizabeth, en dit is Spencer Hill uit New York. Hij heeft juist zijn rechtenstudie afgemaakt aan Stanford.'

'Gelukgewenst.' Ze glimlachte een beetje gereserveerd en hij bekeek haar waarderend. Ze leek hem een koel meisje en hij schatte haar op een-, tweeëntwintig. Ze was zo voortreffelijk verzorgd dat ze ouder leek dan ze was en ze bezat een onmiskenbare wereldwijsheid die nog beter uitkwam door de dure zwarte jurk, de parels en de blik waarmee ze hem aankeek toen ze hem een hand gaf. 'Daar zult u wel blij mee zijn,' zei ze nog met een lachje toen hij naar haar bleef kijken.

'Dat ben ik ook. Dank u wel.' Hij vroeg zich af wat ze uitvoerde. Ze zou wel tennissen en winkelen met vriendinnen. Ze leek hem een meisje dat gewend was in alles haar zin te krijgen. De volgende mededeling van haar vader verbaasde hem dan ook min of meer.

'Elizabeth gaat in het najaar naar Vassar. We hadden haar liever naar Stanford zien gaan, maar dat wilde ze niet. Ze moet en zal naar het Oosten en ze laat ons hier eenzaam achter. Nu hoop ik maar dat de koude winters haar ervan zullen overtuigen dat je beter hier kunt zitten. Haar moeder en ik zullen haar missen.' Elizabeth lachte een beetje en het verbaasde Spencer dat ze nog zo jong was als hij nu begreep. Achttienjarige meisjes waren bepaald veranderd de laatste jaren. En terwijl hij haar bleef aankijken, drong het onvermijdelijk tot hem door dat ze alles in zich had wat Crystal niet was.

'Het is een geweldige universiteit, juffrouw Barclay,' zei Spencer welwillend maar afstandelijk. 'Mijn schoonzusje heeft er ook gestudeerd. U zult het er vast naar uw zin hebben.' Om de een of andere reden maakte zij daaruit op dat hij getrouwd was; het drong niet tot haar door dat hij het over de vrouw van zijn broer had. Op dat moment betrapte ze zichzelf op een vaag gevoel van teleurstelling. Hij was een knappe man en hij had iets heel aantrekkelijks.

Op dat moment kwam de butler zeggen dat er was opgediend en Priscilla Barclay loodste haar gasten op een vriendelijke manier de eetkamer binnen. De vloer bestond uit zwarte en witte tegels, de wanden waren gelambrizeerd en boven de zware kloostertafel hing een fraaie kristallen kroonluchter. Er brandden kaarsen in mooie zilveren kandelaars en de tafel was een stralend geheel met het Limoges-porselein in wit en goud en de kristallen glazen die het licht van de kaarsen opvingen en weerkaatsten in het tafelzilver. De servetten waren zwaar en groot en geborduurd met het monogram van Priscilla Barclay's moeder. De gasten vonden met welwillende aanwijzingen van de gastvrouw gemakkelijk hun plaatsen. Natuurlijk waren er naamkaartjes aanwezig in kunstig bewerkte zilveren standaardjes. En tot haar genoegen kwam Elizabeth naast Spencer te zitten. Ze begreep dat haar moeder inderhaast voor een snelle herschikking van de gasten had gezorgd.

De eerste gang bestond uit gerookte zalm en Olympia-oestertjes. En toen de hoofdgang werd geserveerd waren Elizabeth en Spencer al in een diepgaand gesprek gewikkeld. Hij had niet voorzien dat ze zo intelligent zou zijn en zo van alles op de hoogte was. Ze leek overal verstand van te hebben, van de toestand in de wereld tot de binnenlandse politiek, van geschiedenis tot kunst. Ze was een heel bijzonder meisje en hij had zich niet vergist, ze zou zich aan Vassar als een vis in het water voelen. In veel opzichten deed ze hem aan zijn schoonzusje denken, al was Elizabeth nog intelligenter. Ze deed geen pogingen indruk op hem te maken, maar ze was heel geestig en had uitstekende manieren. Ze verzuimde zelfs niet af en toe iets te zeggen tegen de man rechts van haar, ook een vriend van haar vader, om dan weer terug te gaan naar Spencer.

'En, meneer Hill, wat zijn uw plannen nu de studie aan Stanford erop zit?' Ze keek hem heel geïnteresseerd aan en even had hij het gevoel dat hij de jongste van hen beiden was. Als hij niet een paar drankjes op had gehad zou hij beslist nerveus zijn geworden.

'Ik ga in New York werken.'

'Hebt u al een baan?' Ze vroeg het heel belangstellend, maar het klonk een beetje bot. Ze hield niet van tijd verspillen. En zonder te weten waarom vond hij dat wel leuk. Hij hoefde geen komedie te spelen en als zij hem mocht uithoren, mocht hij het ook. In feite was het gemakkelijker dan flirten.

'Ja, die heb ik. Bij Anderson, Vincent en Sawbrook.'

'Indrukwekkend.' Ze nam eem slokje wijn en keek met een glimlach naar hem op.

'Ken je ze?'

'Ik heb ze door mijn vader horen noemen. Ze zijn het grootste kantoor in Wall Street.'

'Dat vind ík indrukwekkend,' zei hij, niet plagend, maar min of meer gemeend. 'Je weet verschrikkelijk veel voor een meisje van achttien. Het is heel terecht dat je naar Vassar gaat.'

'Bedankt. Ik heb jarenlang aangezeten aan allerlei dinertafels en daar zul je af en toe best wel iets van opsteken.' Maar dat was het niet alleen. Ze was gewoon heel intelligent en als hij in een betere stemming was geweest, zou hij haar misschien zelfs aardig hebben gevonden. Natuurlijk was er niets mysterieus, poëtisch of magisch aan haar, maar ze had een scherpe geest en ze was van een verbijsterende directheid die hem intrigeerde. En in haar koele, gereserveerde stijl was ze bijzonder aantrekkelijk. Dat laatste begon hij sterker te voelen naarmate het diner vorderde en hij meer van Harrison Barclay's wijnen tot zich had genomen. Het was een zonderling slot van een dag die was begonnen met een doopplechtigheid in de Alexander Valley, maar hij kon zich Crystal in dit gezelschap nauwelijks voorstellen. Wat hij ook voor haar voelde, ze zou hier niet op haar plaats zijn geweest. In dit milieu kon hij zich niets anders voorstellen dan het meisje naast hem met haar oprechte blik en haar niets ontziende benadering. Maar al luisterde hij aandachtig naar haar, hij verlangde nog altijd naar Crystal.

'Wanneer gaat u weg uit San Francisco?'

'Over twee dagen.' Hij zei het met spijt, maar om redenen die ze geen van beiden goed begrepen. Hij begreep niet veel van de doffe pijn die hij had gevoeld sinds hij die namiddag naar San Francisco teruggereden was. En zij was van mening dat er niets zo boeiend kon zijn als naar New York verhuizen. Ze kon nauwelijks wachten tot het september was.

'Dat is jammer. Ik hoopte al dat u ons misschien zou willen opzoeken in Lake Tahoe.'

'Dat zou ik graag hebben gedaan, maar ik heb nog ontzettend veel te doen. Ik begin over twee weken in mijn baan, zodat ik mijn tijd hard nodig zal hebben om ergens onderdak te komen voor ze me bedelven onder stapels paperassen in Wall Street.'

'Verlangt u ernaar?' Weer boorden haar ogen zich in de zijne en hij besloot open kaart met haar te spelen.

'Ik weet het niet, eerlijk gezegd. Ik vraag me nog steeds af waarom ik rechten ben gaan studeren.'

'Wat had u dan willen doen?'

'Medicijnen, als ik niet in dienst was gegaan. De oorlog heeft voor een hoop mensen alles veranderd, denk ik... voor sommigen dramatischer dan voor mij.' Hij staarde voor zich uit, denkend aan zijn broer. 'Ik heb nog geluk gehad.'

'Ik vind dat u ook geluk hebt nu u advocaat wordt.'

'Werkelijk?' Hij kreeg er weer plezier in. Ze was een intrigerend meisje en hij voelde haarscherp aan dat er in het karakter van Elizabeth Barclay geen greintje zwakheid of besluiteloosheid aanwezig was.

'Hoezo?'

'Ik wil ook rechten gaan studeren. Na Vassar.'

Hij was onder de indruk, maar niet zozeer verbaasd. 'Dat moet je doen. Maar zou je niet liever willen trouwen en kinderen krijgen?' Het leek hem een natuurlijker voorkeur en het lag niet voor de hand dat welke man dan ook haar zou toestaan zowel het een als het ander te doen. Het was tenslotte 1947, en ze zou moeten kiezen, of voor het een of voor het ander. Het leek hem dat ze een hoge prijs voor haar opleiding ging betalen. In haar plaats zou hij veel liever een man en kinderen hebben gehad, maar Elizabeth leek er niet van overtuigd. 'Wie weet.' Even zag ze er jong en onzeker uit, toen haalde ze haar schouders op. Het dessert werd geserveerd en daarbij overrompelde ze hem met een volgende vraag. 'Vertel eens iets over uw vrouw, meneer Hill?'

'Neem me niet kwalijk. Ik... waarom denk je dat ik getrouwd zou zijn?' Hij trok een ontsteld gezicht en schoot in de lach. Zag hij er in haar ogen werkelijk zo oud uit dat hij onmogelijk vrijgezel kon zijn? Hoe oud moest Crystal hem die dag dan niet hebben gevonden? Hij dacht nog voortdurend aan haar, zelfs terwijl hij zichzelf dwong met Elizabeth Barclay te converseren, ofschoon ze bepaald geen moeilijke gesprekspartner was. Maar zijn gedachten waren nog ver weg en hij voelde zich verraden door een kant van zijn eigen gevoelsleven.

Voor het eerst leek Elizabeth in verwarring te raken en hij zag dat ze bloosde onder het deskundig gekapte kastanjebruine haar. 'Ik meende u te horen zeggen... u had het eerder op de avond over uw schoonzusje ... dus nam ik zonder meer aan...' Hij moest lachen toen ze hakkelend haar verklaring aflegde en schudde zijn hoofd terwijl het licht van de kaarsen in zijn blauwe ogen danste.

'Nee, zo is het niet. Ik had het over de weduwe van mijn broer.'

'Is hij in de oorlog omgekomen?'

'Inderdaad.'

'Dat spijt me.'

Hij knikte en de koffie werd geserveerd terwijl de dames zich op aandringen van Priscilla Barclay terugtrokken. Zachtjes bedankte ze haar dochter toen ze de eetkamer verlieten.

'Heel erg bedankt, Elizabeth. Wat had ik zonder jou moeten beginnen?'

Ze glimlachte spontaan en sloeg even haar arm om de schouders van haar moeder. Priscilla was nog altijd een mooie vrouw, al was ze over de zestig. 'Ik vond het best leuk. Ik mag die Spencer Hill wel. Heel wat meer zelfs nu hij me heeft verteld dat hij niet getrouwd is.'

'Elizabeth!' Haar moeder deed alsof ze geschokt was, maar eigenlijk was ze dat niet, zoals Elizabeth heel goed wist. 'Hij is veel te oud voor jou. Hij moet bijna dertig zijn.'

'Dat is juist goed en ik zou het leuk vinden hem in New York nog eens te ontmoeten. Hij gaat bij Anderson, Vincent en Sawbrook werken.' Haar moeder knikte en liep door om met de andere dames te babbelen en even later voegden de heren zich bij hen. Het gezelschap ging kort daarna uiteen en Spencer bedankte het echtpaar Barclay voor hun uitnodiging en nam apart nog eens afscheid van hun dochter.

'Veel succes met je studie.'

'Dank u.' Haar ogen straalden warmte uit en voor het eerst gaf hij toe dat hij haar werkelijk graag mocht. Ze was aardiger dan Roberts vrouw en in feite ook heel wat intelligenter. 'Succes met uw nieuwe baan. U zult het vast geweldig doen.'

'Ik zal proberen daaraan te denken als ik over een paar maanden sterf van heimwee naar het goede leven aan Stanford. Misschien ontmoeten we elkaar nog eens in New York.'

Ze keek met een aanmoedigende glimlach naar hem op en toen kwam haar moeder naar hen toe en bedankte hem voor zijn komst.

'Eigenlijk zou u een beetje voor ons op Elizabeth moeten passen wanneer ze in New York is.'

Hij lachte; het leek hem niet waarschijnlijk dat ze elkaar zouden ontmoeten, maar hij was beleefd zoals altijd. Eerstejaars waren een beetje te jong voor hem, vond hij... en dan was Crystal er ook nog altijd. 'Laat het me maar weten wanneer je in New York aankomt.'

'Doe ik.' Ze lachte hartverwarmend tegen hem en zag er opeens weer jonger uit. Even later had hij het huis verlaten. Hij liep terug naar Fairmont, denkend aan haar en aan haar ononderbroken stroom van boeiende conversatie. Wie weet had ze gelijk, dacht hij. Misschien kon ze beter rechten gaan studeren. Ze zou niet tot haar recht komen als de echtgenote van de een of ander, de tijd dodend met bridge en roddelend met andere dames. Maar hij droomde die nacht niet van Elizabeth toen hij in de kleine uurtjes van de ochtend in slaap viel... het was het meisje met het platinablonde haar en ogen met de kleur van de zomerlucht... het meisje dat hem zo diep had ontroerd met haar zingen... dat hij zag in zijn droom terwijl ze op de schommel naar hem zat te kijken en hij geen kans zag bij haar te komen. Hij sliep onrustig die nacht en maar een paar uur. Zodra het licht werd, stond hij op en zag de zon traag opkomen boven de baai. En honderdvijftig kilometer van hem vandaan liep Crystal op blote voeten door het veld aan hem te denken en dwaalde zachtjes zingend af naar de beek.

5

De volgende dag deed hij boodschappen, knapte nog het een en ander op en ging bij een paar vrienden langs om afscheid te nemen en hun het beste te wensen. En opeens speet het hem wanhopig dat hij weg moest. Hij betreurde zijn besluit naar New York terug te gaan en nam zich voor ooit weer naar Californië te komen. Hij had een naargeestige dag en ging 's avonds vroeg naar bed, en de volgende ochtend nam hij het vliegtuig naar New York. Crystal werd die dag zestien jaar.

Zijn ouders haalden hem af en hij wist zich niet goed raad toen ze hem begroetten als een held. Zelfs Barbara, de weduwe van Robert, was op het vliegveld met haar beide dochtertjes. Ze kregen een late avondmaaltijd opgediend bij zijn ouders thuis en ten slotte moest Barbara weg om de meisjes naar huis te brengen voor ze aan tafel in slaap vielen.

'Zo, jongen,' zei zijn vader nadat Barbara met de kinderen was vertrokken en zijn moeder zich in de ouderlijke slaapkamer had teruggetrokken. 'Hoe voel je je thuis?' Hij zat te wachten op een geruststellend antwoord. Spencer was zo lang weg geweest, zes jaar, vier jaar oorlog en twee jaar studeren aan Stanford, en zijn vader was blij hem terug te hebben in New York, waar hij thuishoorde. Het werd tijd dat Spencer zich ergens vestigde en 'iemand werd', zoals Robert zou hebben gedaan als hij was blijven leven.

'Ik weet zelf nog niet goed hoe ik me voel,' zei Spencer eerlijk. 'Het lijkt allemaal min of meer hetzelfde sinds ik voor het laatst thuis was. New York is niet veranderd.' Hij zei er niet bij wat er werkelijk in hem omging... maar ik wel...

'Ik hoop dat je het hier naar je zin zult hebben.' William Hill twijfelde daar trouwens niet aan.

'O, vast wel vader, bedankt.' Maar hij was er minder zeker van dan ooit tevoren. Een deel van hem dacht nog altijd vol verlangen aan Californië. 'Ik ben nog bij rechter Barclay geweest voor ik wegging. Ik moest u de groeten van hem doen.'

William Hill knikte, aangenaam verrast. 'Die gaat nog wel eens naar het Hooggerechtshof, let op mijn woorden. Het zou me allerminst verbazen. Zijn zoons zijn ook bijzonder geslaagd. Zijn oudste zoon stond laatst nog bij me in de rechtszaal. Een prima advocaat.'

'Ik hoop dat iemand dat later ook van mij zegt.' Spencer ging op de bank zitten in de werkkamer van zijn vader en streek met een vermoeide zucht door zijn haar. Het was een lange dag geweest, een lange week... en een lange oorlog. En opeens maakte het idee van wat hem te wachten stond hem somber.

'Je hebt de goede keus gedaan, Spencer. Twijfel daar nooit aan.'

'Hoe weet u dat zo zeker?' Ik ben Robert niet, papa... ik ben mezelf... maar dat kon Spencer niet over zijn lippen krijgen. 'Als het me nu eens niet bevalt bij Anderson, Vincent en Sawbrook?'

'Dan ga je werken op de juridische afdeling van een bedrijf. Met een voltooide rechtenstudie kun je haast alles doen wat je wilt. Een eigen bureau, het bedrijfsleven, justitie... de politiek...' Dat laatste opperde hij enigszins hoopvol want dat was wat hij werkelijk voor zijn zoon wilde en Spencer zou er geknipt voor zijn in de toekomst. Net als zijn broer, Robert, dat voor hem was geweest. Robert, hun stralende hoop, zo plotseling weggevaagd. 'Barbara ziet er goed uit, vind je niet?'

'Ja.' Spencer knikte en vroeg zich af of zijn vader ook maar iets van hem begreep. 'Hoe slaat ze zich erdoor?'

'Ze heeft het moeilijk gehad, maar ze lijkt er nu overheen te komen, zou ik zeggen,' zei hij en draaide zijn hoofd even om zodat Spencer zijn tranen niet zou zien. 'Zo gaat het ons allemaal, geloof ik.'

Opeens keek hij Spencer aan en lachte alweer. 'We hebben een huis op Long Island gehuurd. Je moeder en ik dachten dat je wel wat afleiding kon gebruiken. En Barbara en de kinderen komen ook voor de rest van de maand augustus.' Het was een vreemde terugkeer in de schoot van de familie; hij wist niet goed of hij hier nog wel thuis was. Hij was tweeëntwintig geweest toen hij in dienst ging en er was sedertdien zoveel veranderd. Er was zoveel gebeurd dat hem had veranderd. En nu Robert er niet meer was, leek hij teruggekomen te zijn om niet zijn eigen leven, maar dat van Robert in te richten.

'Dat was aardig van u, vader. Ik weet nog niet hoeveel vrije tijd ik zal hebben als ik eenmaal in functie ben.'

'Je hebt altijd de weekeinden nog.'

Spencer knikte. Ze verwachtten van hem dat hij weer hun jongen zou zijn, hun jongste zoon. Het was alsof hij zijn eigen leven had verloren, ergens op de route van Californië naar huis.

'We zien wel. Ik moet van de week een appartement gaan zoeken.'

'Je kunt hier wonen tot je zelf op orde bent.'

'Bedankt, papa.' Hij keek op en voor het eerst kwam zijn vader hem oud voor, oud en een hoop koesterend die met Spencers broer was gestorven. 'Dat waardeer ik heel erg.' Waarop hij uit nieuwsgierigheid vroeg: 'Heeft Barbara een vriend?' Het was tenslotte drie jaar geleden en ze was een mooie vrouw. Ze had volmaakt bij Robert gepast. Ambitieus, koel, intelligent en voortreffelijk opgevoed, de ideale vrouw voor een toekomstig politicus.

'Ik weet het niet,' zei zijn vader naar waarheid. 'Daar praten we niet over. Neem haar eens mee uit eten. Ze zal nog wel behoorlijk eenzaam zijn.'

Spencer knikte. Hij wilde ook zijn nichtjes vaak ontmoeten, maar op dat moment had hij te veel andere dingen aan zijn hoofd. En hij voelde zich een beetje leeg door de verwachtingen die hem opeens werden opgedrongen.

Hij was uitgeput toen hij 's avonds in bed rolde. De confrontatie met wat op hem had liggen wachten leek als een loden last op hem te drukken en hij had wel kunnen huilen tot hij in slaap viel. Hij voelde zich als een kind dat op weg naar huis verdwaald was. Het enige dat hem duidelijk was, was dat hij zo snel mogelijk een eigen appartement en een eigen leven moest zien te krijgen, zonder uitstel.

6

De rest van de zomer leek voorbij te drijven. Crystal hielp op de boerderij en liep af en toe bij Becky binnen om met de baby te spelen. Tom was altijd van huis; hij inspecteerde de wijngaarden met Tad of was met zijn vrienden naar de stad. En Jared was elk vrij ogenblik bij zijn vriendin in Calistoga. Het leek erop dat ze plotseling alleen was, zonder gezelschap, zonder iemand om mee te praten. En ze reed steeds vaker naar Hiroko. Als Crystal binnenkwam, zat Hiroko rustig te lezen of te naaien en tekeningen te maken met pen en inkt; ze leerde Crystal zelfs hailu te schrijven. Ze was een innemende vrouw met een warm hart en ze beschikte over de vaardigheden van een cultuur die Crystal boeide. Hiroko leerde Crystal kleine origamivogeltjes te vouwen en ze bracht haar bij wat haar eigen moeder haar over bloemschikken had geleerd. Het had allemaal niets te maken met de opzichtigheid die westers gedrag zo vaak te zien gaf. Alles aan Hiroko was rustig en discreet en uiterst subtiel. En evenals Crystal was ze alleen en erg eenzaam. Ze had nog altijd geen vriendschap kunnen sluiten met Boyds familie; ze begreep inmiddels heel goed hoe groot hun weerzin tegen haar was en verwachtte dat dat altijd zo zou blijven. Des te dankbaarder was ze voor Crystals gezelschap en de beide vrouwen sloten een hechte vriendschap, terwijl Hiroko op de geboorte van haar kind wachtte.

Zodra de school weer was begonnen, ging Crystal vaak naar haar toe en zat urenlang aan de haard haar huiswerk te maken. Ze had weinig zin meer om naar huis te gaan. Haar moeder was toch altijd bij Becky en haar grootmoeder deed niets dan haar uitfoeteren. De enige die ooit een goed woord voor haar over had, was haar vader en die was opnieuw ziek geworden. Na Thanksgiving bekende Crystal aan Hiroko hoe bezorgd ze zich over hem maakte. Hij zag er moe en bleek uit en hoestte voortdurend. Het maakte haar doodsbang. De man die haar zolang ze leefde onverslaanbaar had geleken, liet het opeens afweten. Hij had weer longontsteking gekregen en was weken aaneen niet de deur uit geweest. Het maakte dat Crystal nog meer aan hem ging hangen. Ze besefte dat haar eigen leven, wanneer ze hem ooit verloor, voorgoed zou veranderen. Hij koos altijd haar partij, was haar bondgenoot, haar trouwe verdediger. De anderen keerden zich maar al te graag tegen haar, verweten haar onbenulligheden en bekritiseerden haar om van alles dat ze niet was. Ze wilde niet zoals Becky worden. Ze wilde niet een groot deel van de dag in haar keuken koffie zitten drinken of koekjes bakken. Ze wilde niet zitten roddelen met andere vrouwen of trouwen met een man als Tom en zijn kinderen ter wereld brengen. Tom Parker was in nog geen twee jaar dik geworden en rook eeuwig naar bier, behalve in het weekeinde, dan rook hij naar whiskey.

Crystal wist dat ze niet was zoals al die anderen. Instinctief had ze altijd gevoeld dat ze anders was en ze wist dat haar vader het daarover met haar eens was. En Hiroko ook. Ze had het aardige Japanse vrouwtje allang bekend dat ze er wel eens van droomde in films te spelen. Maar het was haar niet mogelijk haar vader nu in de steek te laten. Ze zou hem voor niets ter wereld aan zijn lot hebben overgelaten. Maar later... later... de droom van Hollywood was niet in haar gestorven, net zomin als haar dromen over Spencer. Maar ze had nooit aan Hiroko en Boyd bekend wat ze voor hem voelde, al had ze hun voor de rest vrijwel alles verteld. Het waren haar enige vrienden en ze reed vaak naar hen toe voor een praatje. Hiroko was de eerste vriendin die ze ooit had gehad en Crystal was ontzettend aan haar gehecht geraakt. Hiroko bood haar de steun en de warmte die ze elders nergens vond, behalve bij haar vader.

Ze liet openlijk blijken dat ze bang was nooit uit het dal weg te kunnen komen, dat haar dromen nooit in vervulling zouden gaan. Toch hield ze van het dal. Haar liefde voor haar omgeving was nauw verweven met de liefde tot haar vader. Ze hield van de akkers, de bomen, de golvende heuvels en de bergen erachter. Ze hield zelfs van de geuren ervan, vooral in de lente wanneer alles fris en nieuw was en de regens de hele omgeving een stralend groene kleur hadden gegeven. Er voorgoed blijven zou niet het ergste zijn dat haar kon overkomen, al zou ze dan haar dromen over filmster worden moeten opgeven. Maar ze wilde beslist niet trouwen met een man als Tom Parker. Ze rilde al bij het idee.

'Is hij wreed tegen je zuster?' Hiroko werd soms nieuwsgierig naar het leven van anderen. Voor Hiroko waren ze stuk voor stuk vreemden gebleven. Zelfs het zusje van haar man dat eindelijk getrouwd was, vlak voor haar kind werd geboren.

'Ik geloof dat hij haar slecht behandelt wanneer hij drinkt. Niet dat ze dat aan mij zou vertellen. Een paar weken geleden had ze een blauw oog. Ze beweerde dat ze over de kinderstoel was gestruikeld. Maar mijn moeder heeft ze geloof ik wel de waarheid verteld.' De beide vrouwen weerden Crystal nog altijd; dat deed iedereen. Ze was een gevaar omdat ze zo mooi was en alle vrouwen die haar kenden voelden zich daardoor bedreigd, behalve deze ene die zo'n heel ander uiterlijk had. Ze waren een vreemd stel, de een groot en slank, de ander klein, de een met glanzend zwart haar, de ander met de lange lichte haren van een palomino. De ene cultuur zo vrij en rijk aan woorden en gebaren, de andere zo sober en bekrompen. Ze waren uit verschillende werelden naar dezelfde plek gekomen en ze waren er zusters geworden.

'Misschien ga je nog wel eens naar Hollywood, dan komen Boyd en ik naar je films kijken.' Ze lachten erom terwijl ze samen langs de weg liepen waaraan Hiroko's huis stond en babbelden over van alles en nog wat. Hiroko wilde later een mooi huis en veel kinderen. Crystal wilde zingen en ze wilde ergens wonen waar de mensen geen wrok tegen haar koesterden. Zo was de band tussen Hiroko en Crystal. Ze waren allebei om verschillende redenen verschoppelingen.

Hiroko had behoefte aan lichaamsbeweging en omdat ze liever niet alleen de deur uitging, ging Crystal wel eens met haar uit wandelen. Ze konden uren babbelen en er ontging Hiroko niets op die wandelingen. Ze zag het kleinste bloempje, het nietigste plantje en het teerste vlindertje, en later maakte ze er tekeningen van. Ze hadden beiden die liefde tot de natuur en Crystal kende Hiroko inmiddels wel zo goed dat ze haar af en toe plaagde.

'Jij ziet al die dingen omdat je dichter bij de grond bent dan ik, Hiroko.' Dan giechelde Hiroko en ze waren graag eens samen naar de stad gegaan, maar ze begrepen dat ze zich daar beter niet samen konden vertonen. Dat zou een storm van verontwaardiging hebben veroorzaakt. Boyd nodigde haar eens uit met hen mee te gaan naar San Francisco, maar ze durfde niet zo lang van huis te gaan. Haar moeder zou haar zeker missen en het kon zijn dat haar vader haar nodig had.

Met Kerstmis was hij te zwak om zijn bed uit te komen en Crystal liet zich wekenlang niet bij de Websters zien. En toen ze tegen het eind van januari terugkwam, lag het slechte nieuws op haar gezicht te lezen. Tad Wyatt lag op sterven. Bij Hiroko in de keuken zat ze te huilen en Hiroko sloeg een arm om haar schouders. Crystal kon er niet meer tegen hem met de dag te zien wegkwijnen. Op de boerderij liep iedereen de hele dag te huilen, haar grootmoeder, Olivia en Becky. En Jared was nooit meer thuis; ook hij kon er niet tegen zijn vader te zien sterven. Crystal zat urenlang naast hem, drong erop aan dat hij wat at, fluisterde tegen hem wanneer ze hem een extra deken gaf en bleef bij hem zitten wanneer hij in slaap viel. Zodra ze naar hem keek, liepen de tranen haar over de wangen. Zelf had hij haar het liefst bij zich en wanneer hij koorts had, riep hij om haar. Zodra hij zijn ogen opsloeg, zocht zijn blik naar Crystal, nooit naar Becky en zelden naar zijn vrouw. Ze waren vreemden voor hem geworden, zoals Crystal een vreemde was voor hen. Ze verpleegde hem met liefde en hielp haar moeder zelfs hem te wassen. Maar de liefde die ze hem schonk wekte bij haar moeder nog meer wrevel. Ze beschouwde hun wederzijdse genegenheid als tegennatuurlijk en als hij niet zo ziek was geweest, zou ze het gezegd hebben ook. Maar nu zei ze haast geen woord meer tegen Crystal en het meisje vond het niet eens erg meer. Ze dacht alleen nog aan haar vader. Haar band met hem schoof zelfs haar herinnering aan Spencer naar de achtergrond.

Becky was voor de tweede keer zwanger en Tom trachtte de boerderij gaande te houden, hoewel hij daar meestal te dronken voor was. Crystal werd wanhopig wanneer ze hem naar de boerderij zag komen rijden. Het kostte haar al haar zelfbeheersing hem niet recht in zijn gezicht te zeggen wat ze van hem dacht, maar ter wille van haar vader hield ze haar mond. Ze wou haar vader niet verontrusten en wilde alles houden zoals het geweest was. Maar in februari zag ze in dat het niet langer zou gaan.

De meeste tijd zat ze stilletjes bij hem, ook 's nachts, hield zijn hand vast en liet hem nooit alleen, behalve om te baden of haastig in de keuken wat te eten. Ze was bang dat hij zou sterven zodra ze hem alleen liet. Ze ging niet meer naar school, ze kwam zelfs de deur niet meer uit, al liep ze wel eens even de veranda op om frisse lucht op te snuiven, en soms ging ze tegen het donker even vlug naar de rivier. Tom liep haar eens achterna en stond naar haar te gluren terwijl ze op een open plek zat na te denken over haar vader en Spencer. Ze had niets meer van hem gehoord sedert hij voor de doop van kleine Willie naar het dal was gekomen, maar dat had ze ook niet verwacht. Boyd had met Kerstmis een brief van hem ontvangen; hij leek gelukkig in New York en vond zijn baan leuk en hij beloofde contact met hen op te nemen als hij ooit weer in Californië kwam. Maar hij was te ver weg om haar nu te kunnen helpen. Niemand kon haar helpen behalve God. En dagelijks bad ze en smeekte Hem haar haar vader niet te ontnemen, maar diep in haar hart wist ze dat dat toch zou gebeuren.

Op een avond ging ze in de stoel naast haar vaders bed zitten. Ze zag dat hij sliep en vlak na middernacht sloeg hij zijn ogen op en keek om zich heen. Hij zag er beter uit dan hij sinds lang had gedaan; zijn geest was helder en hij lachte tegen Crystal. Haar moeder lag te slapen op de bank in de huiskamer. Crystal had in de stoel naast het bed zitten slapen, maar ze werd onmiddellijk wakker toen hij zich bewoog en hield hem een glas water voor.

'Dank je, kind,' zei hij en zijn stem klonk wat krachtiger. 'Je had al in bed moeten liggen.'

'Ik ben nog niet moe,' fluisterde ze in het vale licht; ze wilde bij hem blijven. Als ze hem alleen liet, zou hij misschien sterven en zolang ze bij hem bleef zitten, kon hij... misschien... in leven blijven. 'Wilt u wat soep? Oma heeft lekkere soep van kalkoen gemaakt.' Het blonde haar hing over haar schouders als een luchtig gazen gordijn en hij keek naar haar met de liefde die hij al haar zestien jaar voor haar had gekoesterd. Ook hij wilde blijven leven om haar te beschermen. Hij besefte hoe onhebbelijk de anderen tegen haar waren, hoe jaloers en kleingeestig, zelfs haar eigen moeder, en dat alleen omdat Crystal zo mooi was. Zelfs de jongens in het dal waren verlegen in haar bijzijn; ze was te mooi voor de werkelijkheid en toch was ze er, heel echt. Hij kende haar door en door en was trots op hoe ze was geworden. Ze was moedig, had durf en ze had een goed verstand, nog afgezien van dat ze een schoonheid was. Hij vermoedde al maanden dat ze veel bij Hiroko thuiskwam en al had hij zijn bedenkingen tegen de vriendschap, hij legde haar niets in de weg.

Meer dan ooit had hij er behoefte aan te vragen wat er in haar omging, maar hij zag ervan af. Ze had recht op haar eigen leven, op een paar eigen geheimen. Veel genoegens had ze toch al niet. Hij weigerde de soep en liet zijn hoofd weer in het kussen vallen, naar haar kijkend en biddend dat het leven barmhartig voor haar zou zijn, dat ze een goede man zou vinden en gelukkig worden.

'Geef dit allemaal nooit op, kleine meid...' Het was nauwelijks meer dan een gefluister en ze begreep hem eerst niet.

'Wat, papa?' Haar stem was even zacht als de zijne en de vingers waarmee hij haar hand vasthield, leken krachtiger.

'De boerderij... het dal... je hoort hier thuis... net als ik... ik hoop dat je wat meer van de wereld ziet dan alleen dit...' Hij leek moeite te hebben met ademhalen.'... Maar de boerderij zal... hier altijd... voor je zijn.'

'Dat weet ik, papa.' Daar wilde ze nu niet over praten. Het leek alsof hij afscheid van haar nam en ze wilde geen afscheid. 'Probeer nu wat te slapen.'

Hij schudde zijn hoofd; hij had geen tijd meer. Hij had al te lang geslapen en nu wilde hij alleen nog maar praten met zijn jongste kind, zijn lieve kleine meid. 'Tom weet niet hoe hij de boerderij moet leiden.' Dat wist ze zelf ook wel, maar ze zei het niet tegen haar vader, ze knikte alleen. 'En op een goeie dag zal Jar iets anders willen gaan doen, hij houdt niet van het boerenbedrijf... zoals jij en ik... Als je wat van de wereld hebt gezien en je moeder er niet meer is, Crystal, dan wil ik dat je hier terugkomt... dat je een goeie man zoekt, iemand die lief is voor mijn kleine meid.' Hij lachte tegen haar en haar ogen schoten vol tranen. Ze knelde haar vingers om zijn hand,'... Dan kunnen jullie hier een goed leven hebben...'

'Zo moet je niet praten, papa...' Ze zei het moeizaam door haar tranen heen, toen legde ze haar wang tegen de zijne en gaf hem een kus op zijn voorhoofd. Zijn huid was koud en vochtig-klam en ze ging weer zitten en bleef naar hem kijken. 'Jij bent de enige man die ik nodig heb.' Even kreeg ze de dwaze behoefte hem van Spencer te vertellen, dat ze iemand had ontmoet voor wie ze iets voelde... te veel voelde... op wie ze verliefd had kunnen worden. Maar Spencer was een droom, niet minder dan de filmsterren aan haar slaapkamermuren. Spencer was geen realiteit in het leven van Crystal Wyatt. 'Ga nu maar wat slapen.' Het was alles wat ze tegen hem kon zeggen; die paar minuten praten hadden hem uitgeput en hij hijgde naar lucht. 'Ik hou van je, papa,' zei ze fluisterend terwijl zijn ogen weer dichtvielen, en nog eenmaal gingen ze open en hij keek haar glimlachend aan.

'Ik hou ook van jou, kleine meid. Dat blijf je altijd, mijn... kleine meid... lieve, lieve Crystal...' Opeens vielen zijn ogen weer dicht en hij zag er vredig uit terwijl hij insliep. Ze hield zijn hand vast en bleef naar hem kijken. Toen leunde ze achterover in haar stoel met zijn hand in de hare en even later sliep ook zij in, uitgeput van het hele dagen voor hem zorgen. En toen ze wakker werd, was de lucht grauw en de kamer ijskoud en haar vader was overleden met haar hand nog in de zijne. Zijn laatste woorden, zijn laatste gedachten en zijn laatste afscheid waren voor haar geweest. Haar ogen gingen wijd open zodra ze besefte dat hij dood was. Voorzichtig legde ze zijn hand naast zijn lichaam en met een laatste blik uit haar door tranen verduisterde ogen verliet ze de kamer en trok de deur achter zich dicht. Zonder iemand op de hoogte te stellen, rende ze zo vlug ze kon naar de beek, hardop huilend. Haar lichaam schokte van het snikken en ze bleef lange tijd aan het water staan. Toen ze weer thuiskwam, hoorde ze haar moeder luid jammeren in de keuken terwijl Minerva zwijgend koffie zette. Ze hadden hem gevonden.

'Je vader is dood,' zei ze bijna nijdig toen Crystal binnenkwam en haar gezicht was vlekkerig van de tranen. Het leek meer op een beschuldiging dan op spijt, alsof Crystal zijn dood had kunnen voorkomen. Ze knikte; ze durfde niet te zeggen dat ze het al had geweten voor ze van huis ging en vroeg zich opnieuw af of ze iets had kunnen doen om zijn sterven te voorkomen. Ze dacht aan wat hij de afgelopen nacht had gezegd. Ik wil dat je hier terugkomt... Hij wist hoeveel ze van de boerderij hield omdat die een deel van haar was, zoals hij ook een deel van hem was geweest en altijd zou blijven. Ze zou haar vader hier altijd voor zich zien, in het huis, maar nog meer in de heuvels, rijdend op zijn paard of zijn tractor door de wijngaarden sturend.

Ze stuurden Jared naar de stad en in de loop van de ochtend kwam de begrafenisondernemer Tad halen. Vrienden en kennissen kwamen de laatste eer bewijzen en zijn vrouw en zijn schoonmoeder drukten handen en huilden. Olivia keek Tom door haar tranen heen met een dankbare blik aan, terwijl Crystal moeite had haar afkeer van de man te onderdrukken. De gedachte dat hij nu de boerderij zou beheren, deed haar huiveren. Maar ze kon daar niet lang bij blijven stilstaan, ze kon alleen maar denken aan de man van wie ze had gehouden: haar vader. Nu was hij er niet meer en zij bleef angstig en berooid achter tussen vreemden.

De volgende dag werd Tad begraven en hij werd in zijn graf gelegd op een gerooide plek aan de beek. Het was een plek die Crystal goed kende. Ze zat er vaak te denken en ze ging er ook wel zwemmen. Het was een troostende gedachte dat haar vader daar dicht bij haar zou zijn om over haar te waken. Ze wist nu dat hij altijd bij haar zou zijn. Dezelfde middag ging ze een poosje het huis uit en liep naar Hiroko. Haar kindje zou over enkele weken geboren worden en ze stond moeizaam op toen Crystal stilletjes de kamer binnenkwam.

Haar ogen vertelden hun eigen verhaal en Boyd had Hiroko al verteld dat Tad Wyatt eindelijk was overleden. Ze had graag naar Crystal toe willen gaan, maar begreep dat het niet mogelijk was. Ze zouden haar niet eens bij haar toelaten. En nu stond ze daar met het gezicht van een wanhopig kind en ze begon te huilen en strekte haar armen naar Hiroko uit. Haar hart deed zeer van het huilen. Zonder haar vader zou het leven nooit meer worden zoals het was geweest. Hij had haar achtergelaten tussen mensen van wie ze instinctief wist dat ze nooit van haar hadden gehouden.

Crystal bleef uren bij Boyd en Hiroko en toen ze eindelijk terugging naar de boerderij was het donker en zat haar moeder op haar te wachten. Er was niemand anders in de huiskamer en haar moeder zat onbeweeglijk op de bank en keek Crystal woedend aan toen ze wankelend van verdriet en uitputting binnenstrompelde.

'Waar heb je gezeten?'

'Ik moest er even uit.' En dat was de waarheid. Ze was niet bestand tegen de drukkende sfeer, tegen de mensen die uur na uur binnenliepen en geschenkjes en voedsel meebrachten om hen te troosten in hun leed. Ze had geen behoefte aan voedsel; ze wilde haar vader terug.

'Ik vroeg waar je hebt gezeten.'

'Buiten, mama, wat maakt het uit waar?' Ze was te paard naar de Websters gereden. Het was te ver om te lopen en ze was te moe geweest na de emoties van de afgelopen dagen om het zelfs maar te proberen.

'Je vrijt zeker met een of andere jongen?' Crystal staarde haar moeder stomverbaasd aan. Ze was in geen weken de deur uit geweest, was nauwelijks van haar vaders bed geweken als het niet dringend noodzakelijk was.

'Natuurlijk niet. Hoe kunt u dat nu vragen?' De tranen schoten haar in de ogen na de onhebbelijke vraag die zo karakteristiek voor haar moeder was.

'Ik weet dat je iets in je schild voert, Crystal Wyatt. Ik weet hoe laat je uit school komt en meestal ben je niet voor donker thuis. Denk je dat ik achterlijk ben?' Ze was razend en wekte niet de indruk dat ze pas haar man had verloren. Van een treurende weduwe was ze in een boosaardig kreng veranderd.

'Mama, toe nou... alsjeblieft...' Ze hadden haar vader diezelfde morgen begraven en nu begonnen de hatelijkheden en beschuldigingen alweer.

'Jij gaat de kant van Ginny Webster uit. Zeven maanden zwanger en ze mag haar handen dichtknijpen dat ze nog getrouwd is.'

'Dat is niet zo.' Ze kon nauwelijks praten van het huilen, ze kon alleen maar denken aan de vader die ze had verloren en het verbijsterde haar dat haar moeder een dergelijke beschuldiging uitsprak. Het enige dat klopte, was dat Crystal uren bij Hiroko doorbracht.

'Aan je vader kon je je leugens kwijt, maar die is er nu niet meer. Denk maar niet dat je mij voor de gek kunt houden. Als je uit de band springt, Crystal Wyatt, dan is daar het gat van de deur. Ik verdraag je wilde kunsten niet. Dit is een fatsoenlijke familie, hou je dat voor gezegd!' Crystal keek haar wezenloos aan en haar moeder liep de kamer in waar haar vader was gestorven met de hand van zijn dochter in de zijne. En nu stond ze daar alleen; niemand zou meer voor haar opkomen. Ze bleef staan in de huiskamer, hoorde de stilte om zich heen en verlangde hopeloos naar haar vader. Later liep ze door naar haar slaapkamer waar ze neerviel op het bed dat ze met haar zuster had gedeeld. Ze vroeg zich af waar ze die haat aan verdiend had. Het kwam niet bij haar op dat het was omdat hij van haar had gehouden. En er waren meer redenen, het kwam door haar uiterlijk. .. haar gratie... de manier waarop ze hen beoordeelde. Terwijl ze in het donker op haar bed lag met haar kleren nog aan, had ze het gevoel dat het leven nooit meer goed zou worden. Hij had haar alleen bij hen achtergelaten en opnieuw begon ze te huilen, nu van angst. '

7

De baby van Hiroko kwam te laat. Ze werd niet in maart geboren, maar op de derde april. Crystal zocht haar de middag ervoor op en Hiroko was moe en bewoog zich moeilijk, maar ze klaagde niet, zoals Becky had gedaan. Ze was vriendelijk als altijd en verwelkomde Crystal hartelijk. Het was zes weken na het overlijden van haar vader en Crystal was Hiroko vrijwel dagelijks komen opzoeken. Ze voelde zich overbodig op de boerderij; haar moeder deed niets dan kritiek op haar uitoefenen en haar afsnauwen. Meer dan ooit leed Crystal onder haar eenzaamheid. Ze nam aan dat haar moeder meer zorgen had; misschien was ze ook eenzaam zonder Tad en kon ze dat op geen enkele andere manier uitdrukken. Ze had eens zoiets tegen Hiroko gezegd en haar vriendin had geantwoord dat zoiets heel goed kon. Maar Boyd had zijn vrouw in vertrouwen verteld dat Olivia nooit blij met Crystal was geweest, ook niet toen ze klein was, en hij had meegemaakt dat Olivia haar sloeg voor de kleinste ondeugendheid terwijl Rebecca altijd werd voorgetrokken. Hij dacht dat dat de reden was waarom Tad van Crystal zijn lievelingetje had gemaakt; zelfs de vriendjes van de kinderen hadden dat gemerkt. Het was een publiek geheim geweest in het dal.

Hiroko en Crystal hadden een rustige middag en tegen donker ging Crystal naar huis. Haar moeder was er niet; ze was met Becky naar de stad gegaan en Crystal hielp haar grootmoeder met het opdienen van de avondmaaltijd. Ze was mager geworden na de dood van haar vader. Ze had weinig trek in eten en ging die avond vroeg naar bed. Bij zonsopgang stond ze op, zadelde het paard van haar vader en besloot nog eens naar Boyd en Hiroko te rijden. Het was zaterdag en ze hoefde niet naar school, en ze wist dat Hiroko ook vroeg op stond. Maar toen ze bij het huisje aankwam, kwam Boyd haar al aan de voordeur tegemoet. Hij zag er bang en uitgeput uit. Hiroko had al sinds de vorige avond weeën gehad en de baby wilde maar niet komen. Hij had de dokter in de stad gebeld, maar die had geweigerd te komen met het argument dat mevrouw Webster geen patiënt van hem was. Het was dezelfde man die acht maanden geleden had geweigerd haar als patiënt aan te nemen en hij was niet van standpunt veranderd. Boyd had begrepen dat hij zelf de bevalling zou moeten doen. Hij kon niet meer met haar in San Francisco komen. Dokter Yoshikawa had hem een boek meegegeven dat hij voor alle zekerheid moest lezen, maar de bevalling verliep niet volgens het boek. Hiroko had ondraaglijke pijn en hij kon het hoofd van de baby al zien, maar als Hiroko perste, kwam het kind niet verder. Hij stelde Crystal haastig van de toestand op de hoogte en ze hoorde Hiroko kermen in de slaapkamer.

'Heb je aan dokter Chandler gedacht?' Hij had zijn praktijk jaren geleden al aan de kant gedaan en was zo goed als blind, maar hij was in elk geval arts. Er was ook een vroedvrouw in Calistoga, maar die had bij voorbaat geweigerd Hiroko te helpen.

'Die zit in Texas bij zijn dochter. Ik heb gisteravond met hem gebeld vanaf het benzinestation.' Boyd overwoog nog steeds met Hiroko naar San Francisco te rijden, maar was bang dat het de dood van de baby zou betekenen.

'Mag ik naar haar toe?' Ze had vaak genoeg kalveren ter wereld helpen brengen, maar een vrouw die op het punt stond een kind te krijgen had ze nog nooit gezien en ze voelde een rilling van angst toen ze achter Boyd de slaapkamer binnenging. Hiroko zat ineengehurkt op het bed te hijgen, alsof ze zich tot het uiterste inspande om het kind uit haar lichaam te persen, en ze keek Crystal hulpeloos aan toen ze uitgeput weer in de kussens viel.

'Kind wil niet komen...' Een volgende wee scheurde door haar heen. Crystal keek toe, Boyd hield de handen van zijn vrouw vast en Crystal kreeg zielsmedelijden met haar vriendin die zo machteloos zat te worstelen. Ze vroeg zich af of de baby kon sterven of erger nog... of Hiroko het wel zou overleven.

Intuïtief ging Crystal in de keuken haar handen wassen en kwam met een stapeltje schone handdoeken terug. Er zaten bloedvlekken op het bed en Hiroko's lange zwarte haar viel over haar gezicht toen ze weer gehurkt ging zitten, zonder resultaat. En met een zelfvertrouwen dat ze niet voelde, zei Crystal tegen haar: 'Hiroko, we zullen je helpen...' Ze keek haar vriendin in de ogen, alsof ze haar wilde dwingen in leven te blijven en bad in stilte voor het leven van het kind. Ze dacht aan de veulens die ze ter wereld had geholpen in zwijgende worsteling en bad dat haar ervaring toereikend zou zijn. Betere hulp dan zij was in elk geval niet beschikbaar. Uit de stad wilde niemand komen, dus zouden Boyd en Crystal en het angstige Japanse vrouwtje het samen moeten doen. De tranen stroomden langs haar wangen, maar ze gaf geen kik terwijl Crystal naar het kopje van het kind keek. Het had rossig bruin haar, een kleur tussen dat van Boyd en Hiroko in.

'Kind wil niet komen...' Ze snikte weer van angst en Boyd zei haar nog eens te hurken, en toen ze het deed, zag Crystal het hoofdje een klein stukje verder komen.

'Toe, Hiroko... het komt eraan... pers nog eens...' Maar ze was te zwak om te persen en de pijn bedaarde, en toen zag Crystal wat er mis was. Het kind lag met het gezichtje naar boven in plaats van naar beneden. Ze zouden het moeten draaien. Dat had ze bij het vee ook weleens gedaan, maar om het bij haar vriendin te doen was veel angstiger. Ze keek naar Boyd en legde hem gedempt uit wat er fout was. Als ze het kind niet omdraaiden kon het sterven, of het kon Hiroko het leven kosten. Misschien was het voor de baby al te laat. Crystal wist dat ze haast moesten maken. Weer scheurde er een wee door Hiroko heen en deze keer zei Crystal niet dat ze moest persen. Ze bracht voorzichtig haar handen naar binnen en voelde de baby in Hiroko's buik, en met ingehouden adem draaide ze het kind behoedzaam een slag om. Hiroko gilde weer en Boyd hield haar vast. De volgende wee kwam en ze perste weer, alsof ze Crystals handen wilde uitdrijven. Maar Crystal trok haar handen al terug en het hoofdje kwam iets verder naar buiten en plotseling perste Hiroko zoals ze nog niet eerder had geperst. De pijn was verpletterend, maar het kind kwam en Crystal gaf een schreeuw van blijdschap toen het hoofdje naar buiten kwam en de baby, met het lijfje nog in de moeder, begon te huilen. De tranen stroomden Crystal langs de wangen terwijl ze Hiroko van haar kind verloste. Er viel een gespannen stilte in de kamer toen Hiroko nog eens perste, nu lachend en gillend tegelijk omdat ze haar kind hoorde huilen, en toen gleed de baby haar lichaam uit. Het was een meisje en in opperste verbazing keken ze er met z'n drieën naar. Toen volgde de placenta die Boyd begroef zoals hij in het boek had gelezen, al was dat van tevoren niet van veel nut gebleken. Het was Crystal die het kind het leven had gered en ze keek met eerbied op het kleine mensje in haar armen neer. Het leek op de moeder en Hiroko huilde van blijdschap toen Crystal het in haar armen legde.

'Dank je... dank je...' Ze was te moe om meer te zeggen en ze sloot haar ogen met het kindje in haar armen terwijl Boyd naar hen keek met tranen in zijn ogen. Vertederd keek hij naar zijn vrouw en streek het meisje voorzichtig langs het wangetje voor hij tegen Crystal zei: 'Jij hebt haar gered... je hebt hen allebei gered...' Hij huilde tranen van opluchting en Crystal verliet stilletjes de kamer. De zon stond al hoog aan de hemel en ze begreep nauwelijks dat ze hier al zo lang was geweest. De tijd was omgevlogen terwijl ze bezig was haar vriendin en het kleine kindje te redden.

Boyd kwam even later naar haar toe. Ze was in het gras gaan zitten, heel verbaasd over de wonderen van de natuur. Zoiets moois als dat kindje had ze nog nooit gezien. Het leek net als Hiroko uit ivoor gesneden en haar ogen hadden dezelfde oosterse stand als die van haar moeder. Maar ze leek ook op Boyd en Crystal lachte in zichzelf toen ze zich afvroeg of het later evenveel sproeten zou krijgen als haar vader. Hij zag er opeens heel volwassen uit toen hij neerkeek op de vriendin van zijn vrouw en kon van dankbaarheid geen woord uitbrengen.

'Hoe is het nu met haar?' Crystal was er nog niet gerust op en het speet haar dat ze geen dokter hadden kunnen bereiken. Er bestond nog altijd het gevaar van een infectie.

'Ze zijn allebei in slaap gevallen.' Lachend ging hij naast haar zitten. 'Ze zien er zo prachtig uit.'

Crystal lachte tegen hem. Ze waren twee jongeren die pas die ochtend volwassen waren geworden. Het leven zou nooit meer worden zoals vroeger, maar nu ze het wonder van de geboorte van een kind hadden aanschouwd, begrepen ze opeens hoe kostbaar het voor hen was. 'Hoe gaan jullie haar noemen?'

'Jane Keiko Webster. Ik wilde haar alleen Keiko noemen, maar Hiroko vond dat ze ook een Amerikaanse naam moest hebben en misschien heeft ze wel gelijk.' Hij zag er verdrietig uit terwijl hij het zei, en samen staarden ze over het dal waarin ze beiden waren opgegroeid. 'Keiko was haar zusje, ze is omgekomen in Hirosjima.' Crystal knikte; ze had het al van Hiroko gehoord.

'Het is een pracht van een meisje, Boyd. Zorg goed voor haar.' Ze vond het zelf vreemd zoiets tegen hem te zeggen en ze keek hem aan. Hij was vierentwintig en ze hadden elkaar gekend vanaf de tijd dat ze kinderen waren. Becky was een tijdje verliefd op hem geweest, maar dat was niets geworden. Het had Crystal altijd gespeten. Boyd was een aardige, fatsoenlijke vent, heel iets anders dan Tom Parker. Terwijl ze tegen hem praatte, keek ze dromerig naar de heuvels. Het was een heerlijke voorjaarsdag en de zon scheen stralend. 'Mijn vader was altijd zo lief voor me. Hij was de beste man die ik ooit heb gekend.' De tranen schoten haar weer in de ogen en ze keek Boyd aan en wiste ze weg met een punt van haar schort.

'Je zult hem wel vreselijk missen.'

'Ja. En... zie je, alles is opeens zo anders. Mama en ik hebben nooit goed met elkaar kunnen opschieten. Ze voelde altijd meer voor Becky.' Ze zei het zakelijk, maar met een lichte zucht, en liet zich achterovervallen in het warme gras. En opeens lachte ze om een herinnering. 'Ik denk dat ze vond dat papa mij verwende. En dat deed hij geloof ik ook. Maar ik kan niet zeggen dat ik het erg vond.' Ze lachte hardop en zag er opeens weer kinderlijk uit, maar hij had medelijden met haar.

'Laat ik nog maar eens even bij die twee gaan kijken. Zal ik iets te eten voor haar klaarmaken?' Hij wist niet goed wat hij moest doen en Crystal lachte tegen hem.

'Als ze trek heeft. Mama zei dat Becky at als een paard na afloop, maar ze had met Willie een gemakkelijke bevalling gehad.' Ze ging eveneens staan. 'Ik kom vanmiddag of morgen nog even langs, als ik weg kan.' Haar moeder zocht altijd karweitjes voor haar, en nu Becky opnieuw zwanger was, kreeg Crystal voortdurend opdracht haar zusters huis schoon te maken of haar te helpen met de was. Ze voelde zich soms een slavin wanneer ze Becky's voorkamer een grote beurt gaf terwijl Becky en haar moeder in de keuken koffie zaten te drinken.

'Zorg goed voor jezelf.' Onhandig bleef hij staan toekijken terwijl ze haar paard losmaakte en opeens kreeg hij een kleur en kuste haar op de wang. 'Bedankt, Crystal,' zei hij en zijn stem was schor van emotie. 'Dit zal ik nooit vergeten.'

'Ik ook niet,' zei Crystal. Ze keek hem heel open aan, haast even lang als hij, met de teugel van haar bonte paard in de hand. 'Geef Jane een kusje van me,' zei ze. Ze besteeg haar paard, en toen ze op hem neerkeek dacht ze even aan Spencer. Ze voelde zich zo betrokken bij Boyd nadat ze zijn kind ter wereld had geholpen, dat ze hem bijna haar geheim had verteld. Maar wat viel er te vertellen? Dat ze verliefd was op een man die haar vrijwel zeker al vergeten was? Ze hadden elkaar tenslotte maar tweemaal ontmoet. Maar toen ze naar huis reed, glimlachend in zichzelf en denkend aan het kindje dat in Hiroko's armen lag te slapen, merkte ze dat ze toch weer van hem droomde. Dat was alles wat haar was overgebleven, dromen van hem, herinneringen aan haar vader en de foto's van filmsterren aan de muren van haar slaapkamer.

8

'Waar heb jij de hele dag gezeten? Ik heb je overal gezocht.' Haar moeder zat in de keuken op haar te wachten toen ze thuiskwam van Hiroko's bevalling. En in een vreemde opwelling had ze haar bijna verteld waar ze geweest was. Het was zo mooi geweest, zo boeiend en tegelijk heel beangstigend. Als meisje van nog geen zeventien had ze plotseling begrepen wat het betekent vrouw te zijn.

'Ik was gaan rijden. Ik dacht dat u me niet nodig had.'

'Je zuster voelt zich niet goed. Ik had je naar haar toe willen sturen om haar te helpen.' Crystal knikte. Becky voelde zich nooit goed of deed alsof. 'Je moet op Willie passen.' Het oude liedje weer.

'Goed.'

In de gootsteen stond de vuile vaat die Olivia voor haar had laten staan en nadat ze had afgewassen, liep ze langs de akkers naar het kleine huisje. Tom zat naar de radio te luisteren en de kamer stonk naar bier. Kleine Willie waggelde rond in een hemdje en een luier. In de kamer was het een bende en Becky lag in bed te roken en een tijdschrift te lezen. Crystal bood aan voor iets te eten te zorgen en Becky knikte zonder op te kijken. Crystal ging naar de keuken om een boterham voor haar klaar te maken.

'Maak er voor mij ook een, schat?' riep Tom lallend. 'En haal nog een fles bier voor me uit de koelkast, hè?' Ze bracht hem zijn bier in de voorkamer en tilde Willie op. Hij had in de asbak een papje gemaakt met de melk uit zijn half leeggedronken flesje. Hij kirde vrolijk toen Crystal hem knuffelde. Hij rook weerzinwekkend en Crystal nam aan dat hij die ochtend nog geen schone luier had gekregen.

'Waar zat je toch? Ma zei dat ze je overal heeft lopen zoeken,' zei Tom. Hij had een hemd aan met ronde zweetplekken onder de oksels en ze zag hoe smerig hij eruitzag toen hij haar nieuwsgierig aankeek. Hij vond haar een bliksems mooie meid. Zijn eigen vrouw was dik geworden en ze was eeuwig moe en klaagde altijd. Hij kon zich niet voorstellen dat die twee vrouwen zusters van elkaar waren.

'Ik ben bij kennissen op bezoek geweest,' zei ze vaag met zijn kindje in de armen.

'Een nieuw vriendje zeker?'

'Nee,' snauwde ze en liep terug naar de keuken. Haar benen waren heel lang in de nauwsluitende spijkerbroek en hij keek bewonderend naar haar achterste terwijl ze een boterham voor hem klaarmaakte. Ze ging pas tegen het avondeten terug naar haar eigen huis en toen had ze schoongemaakt, voor een middagmaal gezorgd en kleine Willie in bad gestopt. Het deed haar pijn dat ze hem niet beter verzorgden. En nu ze een tweede kind kregen, zouden ze hem nog erger verwaarlozen en zou hij nog harder krijsen als hij honger had en Becky geen zin had eten klaar te maken. Tom ging de deur uit voor ze vertrok en Crystal voelde zich opgelucht. Ze had het niet op de manier waarop hij naar haar keek en op eeuwige vragen naar 'vriendjes'. Ze had er nooit een gehad. Alles wat ze had, waren haar onschuldige dromen over Spencer. De jongens uit haar omgeving waren bang haar te benaderen en dat kwam haar goed uit. Er was er niet één bij met wie ze ook maar enige verwantschap voelde. Hun bestaan beperkte zich tot het dal; ze hadden er geen besef van dat daarbuiten ook nog een wereld lag en geen enkele behoefte die wereld te verkennen. En Crystal hunkerde nog steeds naar meer dan de Alexander Valley haar te bieden had.

Becky nam niet de moeite haar te bedanken voor ze wegging en op de boerderij kreeg ze van haar moeder meteen opdracht de aardappelen voor hun avondmaaltijd te schillen. Ze deed het, maar zodra ze klaar was ging ze naar bed, te moe om wat te eten. Ze dacht nog na over Hiroko voor ze in slaap viel en nam zich voor de volgende morgen bij haar langs te gaan. Ze zou er iets op moeten zien te vinden om aan haar moeder en zuster te ontsnappen. Die vonden altijd wel iets voor haar te doen. Alles was zo veranderd nu haar vader niet meer leefde. Binnen twee maanden was ze de werkmeid op de boerderij geworden, degene die het vuile werk deed en hun rommel achter hen opruimde. Iemand die je kon uitschelden, met wie je geen rekening hoefde te houden. Soms zag ze de haat in haar moeders ogen wanneer ze dacht dat Crystal niet op haar lette. Haar moeder moest haar niet en Crystal begreep niet waarom. Ze had haar moeder niets misdaan, behalve misschien dat ze veel van haar vader had gehouden. De school ging dicht in juni en ze hoefde nog maar een jaar vol te maken tot het eindexamen. En wat dan? Haar bestaan zou er niet door veranderen. Nog altijd zou ze zich uitsloven op de boerderij en toekijken hoe Tom te gronde richtte wat haar vader en grootvader hadden opgebouwd, de boerderij waaraan Tad zo sterk gehecht was geweest. Tom was van plan de druiven dat jaar onder te ploegen, want voor het eerst in jaren had hij er geen koper voor kunnen vinden en hij had al heel wat vee van de hand gedaan met het argument dat het te bewerkelijk was. Het had hem geld op de bank verschaft, maar de winsten van de boerderij waren sterk gedaald en dat voelden ze allemaal.

Becky's kind werd geboren vlak nadat Crystals vakantie was begonnen. Deze keer was het een meisje dat sprekend op haar vader leek. Maar het was Hiroko's kindje waar Crystal verliefd op was. Ze lieten het dopen in de kerk in San Francisco en vroegen Crystal peettante te willen zijn. Het had een paar leugens gevergd om haar moeder uit te leggen waarom ze een hele dag weg moest, maar ze was meegegaan. Ze was geboeid geraakt door alles wat de stad te zien gaf en voelde zich als herboren toen ze terugreden naar de Alexander Valley.

Het werd een mooie zomer dat jaar. Crystal werd zeventien en ze bracht urenlange bezoeken aan Boyd en Hiroko en hun kindje. De kleine Jane leek nog evenveel op Hiroko als bij haar geboorte en toch had ze ook veel van Boyd, de uitdrukking van haar gezichtje, haar lach en het rossig bruine haar in een kleur precies tussen die van haar ouders. Crystal kon uren aaneen in het gras onder de boom in hun tuin met haar liggen spelen, haar knuffelen en de warmte van haar lijfje voelen. Die bezoeken waren de hoogtepunten van haar bestaan. Ze ging pas laat in de middag naar huis om haar moeder en grootmoeder bij het koken te helpen. Net als Tom dacht haar moeder dat ze een vriendje had en ze was van mening dat Crystal beter haar zuster met de kinderen kon helpen, maar Crystal had andere dingen aan haar hoofd en Becky trouwens ook. Er werd druk geroddeld in het dal: Ginny Webster zou een verhouding met Tom hebben. Crystal dacht dat het best wel waar kon zijn. Ze vroeg Boyd er eens naar en hij haalde zijn schouders op en zei dat hij niet alles geloofde wat de mensen zeiden, maar toen werd hij net zo rood in zijn gezicht als zijn haar. Het klopte dus en het verbaasde Crystal niets, maar ze vroeg zich wel af of hij dat ook had durven doen als haar vader nog had geleefd. Het maakte weinig uit; Tad was er niet meer en Tom Parker kon doen wat hij wilde.

Tom en Becky lieten aan het eind van de zomer hun dochter dopen, vlak voor Crystal weer naar school moest. Maar Spencer kwam deze keer niet en haar moeder gaf ook geen groot feest. Er werden een paar kennissen voor het middagmaal uitgenodigd en Tom werd dronken en ging vroeg naar huis, terwijl Becky bij haar moeder in de keuken zat te snikken. Na afloop slenterde Crystal naar de beek en ging zitten dicht bij de plek waar haar vader was begraven. Het was nauwelijks te geloven dat hij nog maar een jaar geleden in leven was geweest en dat zij op de schommel met Spencer had zitten praten. Ze was toen nog een kind geweest, besefte ze, maar dat was ze nu niet meer. Daar was het achter haar liggende jaar te moeilijk voor geweest, ze had te veel verloren en de pijn was te hard aangekomen. Ze was nog maar zeventien, maar Crystal was inmiddels een vrouw geworden.

9

De uitnodiging kwam naar zijn kantoor en toen Spencer hem bekeek, moest hij even lachen. Zijn vader had het goed gezien. Hij had enkele weken daarvoor al in de krant gelezen dat Harrison Barclay was benoemd in het Hooggerechtshof en Spencer werd uitgenodigd zijn inauguratie bij te wonen.

Hij had een plezierig jaar achter de rug van hard werken met mensen die hij mocht. Ze waren conservatief bij Anderson, Vincent en Sawbrook, maar tot zijn eigen stomme verbazing lag hem dat wel. En hij had zich flink geweerd; hij was intussen assistent van een van de confrères. Zijn vader was tevreden over hem geweest. Aanvankelijk waren er strubbelingen geweest tussen hem en zijn vader, en wel over Barbara. Zijn ouders hadden het huis gehuurd op Long Island voor de zomer van zijn thuiskomst en Barbara had er vrijwel de hele maand augustus met haar beide dochters gelogeerd. Alicia en William hadden erop gerekend dat Spencer ook zou komen en hij had er ten slotte niet meer onderuit gekund. Hij was er twee keer een weekeinde geweest en Barbara had veel werk van hem gemaakt, terwijl zijn ouders met hoopvolle blik toekeken. Ze had op hem gewacht, beweerde zijn moeder. 'Ze houdt van je,' dikte zijn vader aan. En Spencer was uiteindelijk ontploft. Ze had op Robert gewacht, niet op hem, en hij kon het niet helpen dat zijn broer in de Pacific was omgekomen. Ze was een mooie vrouw en hij was gek met zijn nichtjes, maar ze was en bleef de vrouw van zijn broer. Dat hij zijn rechtenstudie had voltooid, vond Spencer mooi genoeg. Hij was zijn ouders en zijn overleden broer niet verplicht ook nog met diens weduwe te trouwen.

Barbara was in tranen afgereisd en hij had een vervelende ruzie met zijn ouders gehad. Kort daarop was hij van Long Island vertrokken en niet meer teruggegaan en zijn ouders had hij pas laat in het najaar weer teruggezien. Barbara zat toen alweer in Boston met de meisjes en hij had even daarvoor van een vriend gehoord dat ze omgang had met de zoon van een vooraanstaand politicus. Dat was precies wat ze nodig had en hij wenste haar alle geluk. Het enige dat hij zelf wilde was de kans verder te komen en zich een eigen bestaan te scheppen. Hij hield van New York, maar miste Californië nog altijd. En het gebeurde nogal eens dat hij aan Crystal dacht, ofschoon minder vaak dan in het begin. Ze was eenvoudig te ver weg; het was alsof ze niet echt bestond. Ze was een zeldzaam en prachtig visioen geweest, als een wilde bloem waarbij je in de bergen bewonderend blijft staan en die je nooit terugziet, al denk je er nog wel aan. Hij had een brief van Boyd gekregen die hem schreef dat hun dochter was geboren, maar er had niets over Crystal in gestaan, en hij had een kaart van Tom en Becky ontvangen dat hun tweede kind was geboren. Maar dat alles leek zo ver weg, inmiddels. Het hoorde bij de oorlog, bij een ander leven, dacht hij. Hij zat tot over zijn oren in het werk bij Anderson, Vincent en Sawbrook en hij leerde veel over de nieuwe belastingwetten. Zijn werkelijke belangstelling lag bij criminele zaken, maar ze hadden geen cliënten met problemen op dat gebied. Hij hielp nalatenschappen afwikkelen en ingewikkelde testamenten opstellen, en dat was interessant werk waarover hij met zijn vader kon praten.

Toen hij 's avonds bij zijn ouders ging eten, hoorde hij dat ook zij een uitnodiging hadden gekregen. Zijn vader zei dat hij het te druk had om naar de inauguratie te gaan.

Ga jij wel?'

'Dat denk ik niet, papa, zo goed ken ik hem niet.' Spencer keek hem met een glimlach aan. Zijn vader deed het prima. Hij had juist een belangrijke criminele zaak onder handen gehad en Spencer wilde er graag meer over horen dan hij in de kranten had kunnen lezen.

'Je kunt beter wel gaan. Het is een goede relatie die je moet aanhouden.'

'Ik zal mijn best doen, maar ik weet niet of ik weg kan van kantoor.' Spencer lachte weer en zag er jonger uit dan zijn negenentwintig jaar. Hij was gebruind door de weekeinden aan het strand en hij had veel getennist. 'Ik zou me nogal opgelaten voelen, papa. Hij kent me in feite nauwelijks. En ik heb ook geen tijd om naar Washington te gaan.'

'Dan maak je toch tijd. De bazen zullen echt liever hebben dat je gaat.' Steeds die verantwoordelijkheden, die verplichtingen. Hij kon er af en toe dol van worden. Het leven leek hier grotendeels te bestaan uit wat er van je 'verwacht' werd. Het zou wel bij je carrière horen, bij 'iets bereiken', maar hij betwijfelde soms of het hem voldoende lag.

'Ik zie wel.' Maar tot zijn verbazing zei de confrère onder wie hij werkte een paar dagen later precies hetzelfde als zijn vader. Spencer begon over de uitnodiging bij een drankje in de River Club en zijn mentor moedigde hem aan naar Harrison Barclay's inauguratie te gaan.

'Het is een eer te worden uitgenodigd.'

'Ik ken hem maar heel oppervlakkig, meneer.' Hetzelfde had hij tegen zijn vader gezegd, maar de oudste deelgenoot schudde zijn hoofd.

'Dat geeft niet. Je kunt hem in de toekomst ooit een keer nodig hebben. Aan dergelijke dingen moet je denken. Ik zou je ten sterkste willen aanraden wel te gaan.' Spencer knikte en nam de raad ter harte, maar hij voelde zich nog altijd opgelaten over het aannemen van de uitnodiging. De firma ging zelfs zo ver een kamer voor hem te reserveren in Hotel Shoreham en hij vertrok per trein naar Washington, één dag voor de plechtigheid. Het was een grote, frisse kamer die ze voor hem hadden geboekt en hij liet zich grinnikend in een comfortabele leren fauteuil vallen en bestelde whiskey bij de room-service. Het was een aangename manier van leven en wie weet was het wel leuk de familie Barclay nog eens te ontmoeten. Hij nam aan dat ook Elizabeth aanwezig zou zijn. Hij had niets meer van haar gehoord sedert ze naar Vassar was gegaan. Ze zou er nog wel een paar in haar kladboekje hebben staan, net als hij niet te klagen had over gebrek aan vrouwelijke belangstelling. Het afgelopen jaar was hij met een stuk of twaalf vrouwen uit geweest. Hij had hen mee uit eten genomen in de '21', in Le Pavillon en in het Waldorf. Ze waren mee naar feesten geweest, naar de schouwburg, ze hadden met hem getennist in Connecticut en East Hampton, maar er was er niet één bij voor wie hij iets bijzonders voelde. Drie jaar na afloop van de oorlog leek het of iedereen nog stond te springen om getrouwd te raken. Zelf had hij die haast niet; er was nog heel wat waarover hij eerst met zichzelf in het reine wilde komen. De juristerij leek hem om de een of andere reden niet zijn eindbestemming. Hij vond het werk leuker dan hij had voorzien, maar in zijn hart moest hij zichzelf bekennen dat het nu ook weer niet zo boeiend was. Hij wilde er eerst nog achter zien te komen hoe hij het kon combineren met iets dat meer uitdaging inhield, iets dat meer van hem eiste. Hij was nu negenentwintig en nam aan dat er voor hem nog heel wat te beleven viel voor hij een gezeten burger werd en in het huwelijk trad. Eerst moest hij het juiste meisje vinden en dat was nog niet komen opdagen.

Hij was nog maar net bezig op te krabbelen na de onderbreking door de oorlog en de dood van zijn broer. Het verdriet was inmiddels geluwd. Robert was nu vier jaar dood en zijn ouders praatten nog veel over hem, maar zelf voelde Spencer zich niet meer zo geroepen hem te vervangen. Hij moest nu voor zijn eigen toekomst zorgen en er waren momenten waarin hij zich heel gelukkig voelde, met een goede greep op de dingen die hij deed. Hij was wel eens eenzaam, maar hij was er niet zeker van of hij dat nu wel zo erg vond. Hij was graag alleen. En al was het juridisch bedrijf niet helemaal wat hij ervan verwacht had, hij deed zijn werk met plezier.

De volgende dag brak zonnig en stralend aan en op een koele septemberochtend begaf Spencer zich naar het gebouw van het Hooggerechtshof voor de officiële intrede. Hij had zich in een donker krijtstreepkostuum gestoken met een gedekte das en met zijn glanzende donkere haar en zijn blauwe ogen was hij een knappe verschijning. Heel wat vrouwen keken hem na, maar hij deed alsof hij het niet merkte. En na afloop zag hij kans rechter Barclay de hand te drukken voor hij in het gedrang werd opgenomen en verder gestuwd. Hij zag niemand die hij kende en het speet hem dat zijn vader niet met hem had mee kunnen gaan.

's Middags ging hij het Washington Monument bekijken en het monument van Lincoln. Daarna zocht hij zijn hotel weer op om iets te eten en zich te kleden voor het feest van die avond, waarvoor hij ook was uitgenodigd. De familie Barclay gaf een officieel diner-dansant in het Mayflower Hotel om de inauguratie te vieren.

Spencer verliet zijn hotel in avondkleding en riep een taxi aan om hem naar het feest te brengen. Daar aangekomen wachtte hij geduldig in de rij tot hij aan de beurt was om zijn gelukwensen aan te bieden. Hij werd hartelijk begroet door Priscilla Barclay.

'Wat aardig van u om te komen, meneer Hill. Hebt u Elizabeth al gezien?'

'Hoe maakt u het? Nee, ik heb haar nog niet gezien.'

'Ze was hier daareven nog. Ze zal het vast erg leuk vinden u terug te zien.' Hij schoof door om haar echtgenoot geluk te wensen en liep daarna vlug weg om plaats te maken voor anderen in de lange rij die nog achter hem stond. Vervolgens liep hij door naar het buffet en bestelde whiskey met water. Hij keek het gezelschap rond. De meeste mannen waren ouder dan hij en de vrouwen waren duur gekleed en waren allemaal in het lang. Het was een boeiende collectie van bekende en belangrijke mensen en opeens raakte hij opgewonden omdat hij erbij hoorde. Hij nam een teug van zijn drankje, herkende een andere rechter van het Hooggerechtshof en toen viel zijn oog op een jonge vrouw die met een oudere man stond te praten. Zodra ze zich omdraaide, zag hij dat de vrouw de dochter van rechter Barclay was. Ze zag er heel wat ouder uit dan een jaar geleden en om de een of andere reden mooier. Ze lachte tegen hem zodra ze hem herkende en het schoot hem te binnen hoe beheerst ze bij hun vorige ontmoeting was geweest en hoe aantrekkelijk. Ze was mooier dan hij zich herinnerde en toen hij lachend naar haar toe ging, zag hij dat haar ogen begonnen te schitteren. Het kastanjebruine haar was korter geknipt en ze droeg een verleidelijke witsatijnen japon die prachtig afstak tegen haar gebruinde huid die ze van Lake Tahoe had overgehouden. Met een schok constateerde hij dat ze heel aantrekkelijk was, meer dan hij zich had herinnerd.

'Hallo, hoe staat het leven? Hoe is het aan Vassar?'

'Saai.' Ze keek glimlachend naar hem op terwijl haar ogen hem vasthielden en ze begon te grinniken. 'Ik denk dat ik te oud ben voor dat soort school.' Vassar leek haar zo kinderachtig. De eerste drie maanden had ze niets liever gewild dan er zo snel mogelijk doorheen te komen en dan iets anders te gaan doen, maar ze had nog drie jaar voor de boeg en ze vroeg zich nu al af of ze de eindstreep zou halen. 'Poughkeepsie is een gat waar niets te beleven valt.'

'Dat is New York ook wel eens na Californië. De winters zijn hier wel een bezoeking, hè?' Hij begon te lachen. Zelf had hij zich daar bitter over beklaagd het afgelopen jaar, maar hij was er nu weer aan gewend en hij genoot van alles wat er in New York te doen was. En dat was heel wat meer dan in het ingeslapen Poughkeepsie.

'Aardig van je dat je bent gekomen. Mijn vader heeft het vast erg op prijs gesteld,' zei ze beleefd en Spencer was bijna in de lach geschoten. Te midden van die woelige menigte om hem heen met talloze vakgenoten en kennissen, kon hij zich moeilijk voorstellen dat rechter Barclay de komst van een jonge en onbeduidende advocaat 'op prijs had gesteld'.

'Het was aardig van hem me uit te nodigen. Hij zal wel blij zijn met zijn benoeming.'

Ze lachte tegen hem en dronk uit haar glas gin met tonic. 'Dat is hij zeker. Mijn moeder trouwens ook. Ze houdt zielsveel van Washington. Ze is hier geboren, zie je.'

'Zo zo. En voor jou lijkt het me ook wel leuk. Kun je gemakkelijk vrij krijgen van school?' Hij bewonderde de soepele lijn van haar schouders en constateerde dat hij haar nieuwe kapsel charmant vond. 'Niet zo vaak als ik wil. Ik ben vorig jaar nauwelijks in New York geweest. Maar ik probeer wel in de vakanties zoveel mogelijk bij hen thuis te zijn. Het is veel gemakkelijker dan helemaal naar Californië vliegen.' Ze babbelden nog wat door en toen er gasten aan tafel gingen, raadpleegde Spencer een van de gastenlijsten en zag dat hij bij haar aan tafel zou zitten. Hij nam aan dat haar moeder dat zo had geregeld en had er geen flauw besef van dat Elizabeth zelf erom gevraagd had toen ze met haar moeder de gastenlijst doorliep. Hij had indruk op haar gemaakt het jaar daarvoor en het was een teleurstelling geweest dat hij haar nooit gebeld had aan Vassar. 'Heb je leuk werk in New York op dat advocatenkantoor?' Ze wist niet meer welk kantoor het was, maar wel dat het een bekende firma was.

'Ik doe het met plezier.' Met een lachje schoof hij haar stoel aan en ze keek stralend naar hem op.

'Dat klinkt alsof je het niet verwacht had.'

Lachend keek hij haar aan terwijl hij naast haar ging zitten. 'Dat had ik ook niet. Ik was er niet zo zeker van of ik wel advocaat wilde worden.'

'En nu weet je het wel zeker?'

'Min of meer. Ik denk steeds maar dat het moeilijker zal worden, dat ik er harder aan zal moeten trekken, maar dat is tot dusver niet gebeurd. Het is in feite een heel comfortabele baan.' Ze knikte en lachte trots in de richting van haar vader.

'En zie waartoe het kan leiden.'

'Niet voor iedereen, vrees ik. Maar voorlopig ben ik tevreden met wat ik tegenwoordig doe.'

'Heb je ooit aan de politiek gedacht?' vroeg ze terwijl de eerste gang op tafel kwam. Het was kreeftesoep, geserveerd met een witte wijn. Spencer keek haar vergenoegd aan.

Ze had nog altijd die doordringende ogen die door je heen leken te kijken en ze was niet bang pittige vragen te stellen. Dat had hij een jaar geleden zo leuk aan haar gevonden en nu viel het hem weer op. Ze was niet bang op iets in te gaan en daar had hij bewondering voor. Elizabeth was een vrouw die zelf het initiatief nam en ze was een doorzetter. Ze was een vrouw die eisen stelde, niet alleen aan zichzelf, maar ook aan haar omgeving met ieder die zich daar ophield, vreesde hij. Nu keek ze hem geïnteresseerd aan; ze had zelf veel belangstelling voor politiek, in navolging van haar vader.

'Mijn broer had aspiraties in die richting, dat dacht hij althans. Maar ik weet niet of het iets voor mij is.' De moeilijkheid was dat hij niet wist wat wel iets voor hem was.

'Als ik een man was, ging ik in de politiek.' Het klonk zo zelfverzekerd en hij was een tikkeltje afgunstig op haar, maar moest ook om haar lachen. Pit had ze zeker. Het schoot hem te binnen dat ze hem vorig jaar had verteld dat ze rechten wilde gaan studeren. 'Wat doe je aan Vassar?'

'Alfavakken. Literatuur. Frans. Geschiedenis. Niet echt interessant.'

'Wat zou je liever doen?' Ze intrigeerde hem met haar scherpe brein en directe benadering. Elizabeth Barclay was bepaald geen katje om zonder handschoenen aan te pakken.

'Mijn studie staken en iets nuttigs doen. Ik had een poosje naar Washington willen komen, maar vader kreeg haast een beroerte toen ik erover begon. Hij wil dat ik eerst mijn studie afmaak.'

'Dat lijkt mij ook verstandiger. Je hoeft nog maar drie jaar.' Maar ook hem leek dat lang als hij naar haar keek.

'Ben je nog naar Californië geweest?'

'Nee, helaas niet.' Het speet hem werkelijk. 'Ik heb gewoon geen tijd gehad, dit laatste jaar is omgevlogen.' Ze knikte, ook voor haar was het in sommige opzichten omgevlogen, in andere juist niet. Ze was naar San Francisco teruggegaan voor haar debuut met Kerstmis in de Cotillion en voor het bal dat haar ouders vlak daarvoor voor haar hadden gegeven in de Burlingame Country Club. En ze was uiteraard mee geweest naar Lake Tahoe in de zomer. Maar de komende winter wilde ze liever New York en Washington bezoeken. En haar ouders hadden haar al gevraagd met Kerstmis met hen mee te gaan naar Palm Beach.

Op dat moment begon het orkest te spelen en Spencer vroeg haar ten dans. De band speelde 'Imagination' terwijl er op de hoofdgang werd gewacht. Spencer loodste haar handig naar de dansvloer. Ze danste geweldig en hij keek met plezier neer op haar glanzende kastanjebruine haar en haar gebruinde schouders. Alles aan haar straalde gezondheid, welzijn en kracht uit. Ze vertelde hem dat ze de komende zomer met haar ouders naar Europa ging, met de Ile de France, en vroeg of hij ooit in Europa was geweest en hij moest nee zeggen. Zijn vader had hem een reis naar Europa beloofd zodra hij was afgestudeerd, maar toen was de oorlog uitgebroken en vlak daarna was hij in dienst gegaan en in de Pacific terechtgekomen. Ze zei ook nog dat ze een paar weken bij haar broer in New York kwam logeren. Ian Barclay werkte bij een advocatenkantoor dat een nog betere naam had dan Spencers werkgevers.

'Ken je hem?' Vol verwachting keek ze naar hem op; ze zag er zo jong en aantrekkelijk uit en hij begon de invloed van de whiskey te merken. Haar huid voelde heerlijk aan onder zijn hand en voor het eerst rook hij onder het dansen haar parfum.

'Nee, ik ken hem niet. Maar mijn vader wel.' Hij herinnerde zich dat hij van zijn vader had gehoord dat hij Barclay in de rechtszaal had meegemaakt. 'Je moet me aan hem voorstellen.' Voor het eerst suggereerde hij dat hij haar in de toekomst nog wel eens zou ontmoeten.

'Met genoegen.' Ze zag er zegevierend en min of meer vorstelijk uit toen hij haar terugbracht naar hun tafel. Ze gingen weer zitten en babbelden wat met kennissen van haar ouders en tegen het einde van de avond dacht hij dat hij haar wat beter had leren kennen. Ze tenniste, hield van skiën, sprak een beetje Frans, had het land aan honden en leek niet veel van kinderen te houden. Tijdens het dessert vertelde ze hem dat ze in haar leven iets wilde bereiken, niet zomaar wat bridgen en kinderen krijgen. En het werd hem ook duidelijk dat ze gek was op haar vader en wilde trouwen met een man die op hem leek, niet iemand die lekker in zijn luie stoel bleef zitten en het leven aan zich voorbij liet gaan, maar iemand die 'iets werd', zoals ze het uitdrukte. Ze wilde trouwen met een belangrijk man. Ze was nog wel wat jong om dat al zo zeker te weten, nog geen twintig, maar ze was zelfverzekerd genoeg om ervan overtuigd te zijn dat ze volop kansen had om het soort man te ontmoeten dat ze wilde hebben. En op het moment dat ze samen de feestzaal verlieten, drong het tot hem door dat ze in Robert heel wat meer zou hebben gezien dan in hem.

'Zullen we ergens nog wat gaan drinken?' Hij stond versteld over zichzelf, maar hij vond het prettig om met haar te praten.

'Ik vind het best. Waar logeer je?' Haar bruine ogen keken hem doordringend aan. Ze was nergens bang voor en zeker niet voor Spencer.

'In hotel Shoreham.'

'Wij ook. Dan pakken we een drankje in de bar. Ik moet het wel even tegen mijn moeder zeggen.' Nadat ze dat had gedaan, gingen ze weg. De meeste gasten waren toen al vertrokken en het was bijna één uur, maar haar moeder had er geen bezwaar tegen dat ze met Spencer wegging. Hij was een respectabele, aantrekkelijke jongeman en ze was ervan overtuigd dat ze hem haar dochter wel kon toevertrouwen. Ze wuifde naar hen toen ze weggingen, maar Spencer wilde niet storen in wat hem een serieus gesprek leek met de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Dus gingen ze er stilletjes vandoor en namen een taxi naar het hotel, waar ze een rustige tafel in de bar vonden. Hij zag dat er naar hen omgekeken werd toen ze door de bar liepen. Ze vormden blijkbaar een opvallend paar.

Hij bestelde champagne en ze babbelden nog wat over New York, over zijn baan en over Californië. Hij vertelde hoe plezierig hij er gewoond had en zei dat hij er in de toekomst graag weer zou gaan wonen, al leek het hem moeilijk nu hij bij een advocatenkantoor in Wall Street werkte. Lachend zei ze dat haar verlangens niet verder gingen dan wonen in New York zodra ze was afgestudeerd, of anders in Washington nu haar ouders daar het grootste deel van het jaar zouden zijn. Ze vertelde hem dat ze graag een eigen huis in Georgetown zou willen.

Uit alles wat ze vertelde, bleek dat het haar nooit aan wat dan ook had ontbroken. Het kwam eenvoudig niet bij haar op dat ze iets niet zou krijgen als ze het wilde hebben. Maar dat had hij bij haar thuis in San Francisco ook al gemerkt. Hun huis daar was luxueus en smaakvol ingericht, en uit alles bleek dat ze een gemakkelijk leventje had gehad. Haar beide ouders kwamen uit families waar veel geld zat.

'Je moet eens naar Tahoe komen. Mijn grootvader heeft een prachtig huis aan het meer laten bouwen. Ik ben er gek op geweest sinds ik een kind was.' Het was vreemd, maar toen ze dat zei, dacht hij aan de Alexander Valley en hij vroeg haar of ze daar wel eens was geweest. 'Nee, maar ik ben eens in Napa geweest om kennissen van papa te bezoeken. Er was overigens niet veel te zien, behalve wijngaarden en wat Victoriaanse huizen.' Zij had er niets aan gevonden, maar toen Spencer haar het dal ten noorden van de plaats beschreef, begon ze meer geïnteresseerd te raken. Ze las iets in zijn ogen dat haar nieuwsgierig maakte. Het was alsof er herinneringen bij hem opkwamen, alsof hij bepaalde dingen voor zichzelf hield. 'Heb je daar kennissen?'

Hij knikte, in gedachten. 'Er wonen daar twee mannen met wie ik in dienst ben geweest.' Hij vertelde haar over Boyd én Hiroko en haar ogen kregen een harde blik.

'Stom van hem om met haar te trouwen. Niemand zal ooit vergeten wat er in Japan is gebeurd.' Het klonk zo arrogant en gevoelloos dat hij kwaad werd. Het was precies het soort reactie waarmee Hiroko te kampen had gehad sinds ze naar Californië kwam.

Gedempt en nauwelijks in staat zijn woede te verbergen, zei hij: 'Ik denk dat de Japanners Hiroshima ook nooit zullen vergeten.'

'Je zei toch dat je broer in de Pacific is omgekomen?' Haar ogen kregen een scherpe blik en hij nam haar van opzij op.

'Ja, inderdaad. Maar daarom haat ik de Japanners nog niet. Wij hebben daar ook het nodige op ons geweten.' Het was een pacifistische visie waarmee ze niet vertrouwd was en die ook niet overeen kwam met de opvattingen van haar vader. De rechter was een overtuigd conservatief en had het bombardement volledig goedgekeurd. 'Ik ben kapot van alles wat we daar hebben aangericht, Elizabeth. Niemand wint een oorlog, behalve regeringen misschien. De bevolkingen verliezen altijd, aan beide kanten.'

'Dat ben ik niet met je eens.' Ze kneep haar lippen op elkaar en hij trachtte de gemoederen te sussen met een wat luchtiger benadering. 'Jij zou vast ook graag dienst hebben genomen.' Zoals ze ook graag rechten wilde studeren en in de politiek gaan.

'Mijn moeder heeft voor het Rode Kruis gewerkt en ik zou het ook gedaan hebben, als ik niet te jong was geweest.'

Hij zuchtte. Ze was niet alleen jong, maar ook naïef en ze liet zich veel te veel beïnvloeden door de meningen van haar ouders. Hij had zijn eigen visie op de oorlog en die verschilde heel wat van die van zijn vader. Spencer was blij dat de oorlog was afgelopen, maar hij moest nog altijd denken aan de vrienden die hij had verloren, mannen met wie hij in dienst was geweest... en zijn broer. Hij keek Elizabeth weer aan en voelde zich bijna oud genoeg om haar vader te zijn, al was hij maar tien jaar ouder dan zij. 'Het leven is een vreemde zaak, Elizabeth. Je weet nooit welke kant het uitgaat. Als mijn broer niet was gestorven, was ik waarschijnlijk nooit rechten gaan studeren.' Hij lachte even. 'En dan had ik jou misschien wel nooit ontmoet.'

'Dat is een merkwaardige manier om het te bekijken.' Hij had nu haar volle aandacht. Ze vond hem oprecht, aardig en intelligent, maar hij was minder ambitieus dan ze zou hebben gewild. Hij leek van het leven te genieten zoals het zich voordeed en hij zou wel zien waar hij terechtkwam. 'We zoeken onze eigen bestemming, denk je ook niet?'

'Niet altijd.' Hij had de werkelijkheid te goed leren kennen om dat nog te kunnen geloven. Als hij zijn eigen leven kon uitstippelen, zou het er waarschijnlijk heel anders hebben uitgezien. 'Denk je dat jij je leven zelf kunt inrichten?' Hij was al even geboeid door haar als zij door hem. Maar ze hadden niet veel gemeen.

'Ik denk het wel.' Het klonk zo zelfverzekerd, en hij kreeg bewondering voor haar zelfvertrouwen en overtuigde toon.

'Het zou je nog lukken ook, als je even de kans kreeg.'

'Verwondert je dat?' Ze leek heel zeker van zichzelf, heel onverstoorbaar en beheerst na die lange avond.

'Eigenlijk niet. Je wekt de indruk dat je altijd hebt gekregen wat je hebben wilde.'

'En jij dan?' Haar stem klonk zachter. 'Ben je ontgoocheld. Spencer?' Ze vroeg zich af of hij iemand had verloren aan wie hij werkelijk gehecht was geweest of een verbroken verloving achter de rug had, maar dat laatste nam ze niet aan.

Hij lachte en dacht even na voor hij antwoord gaf.

'Ontgoocheld niet. Van koers veranderd, zou je kunnen zeggen.' Daarna barstte hij hardop in lachen uit en schonk de fles champagne leeg. De bar zou dadelijk sluiten en hij zou haar weer bij haar ouders moeten afleveren, althans bij hun suite. Ze beseften beiden dat er niet meer in de avond zat. 'Mijn ouders wilden me met de vrouw van mijn broer laten trouwen toen ik naar huis kwam, met zijn weduwe, moet ik zeggen. Dat gaf een beetje wrijving bij mijn thuiskomst.'

'Waarom heb je het niet gedaan?' Ze wilde graag alles over hem weten.

Hij keek haar recht in de ogen. 'Omdat ik niet van haar houd. Daar gaat het bij mij om. Ze was Roberts vrouw, niet de mijne. Ik ben mijn broer niet, ik ben heel iemand anders.'

'En wie ben jij dan wel. Spencer?' Haar stem was als een streling in de zacht verlichte bar en ze keek hem vragend aan. 'Wat zou jíj dan willen?'

'Een vrouw van wie ik houd... voor wie ik respect heb... om wie ik geef. Iemand met wie je kunt lachen als er iets misgaat... iemand die ook van mij durft te houden... iemand die me nodig heeft.' Hij had zich kwetsbaar tegenover haar getoond en wist nauwelijks of hij tot haar begrip was doorgedrongen. Hij vroeg zich af of Crystal ooit in dat beeld zou passen; waarschijnlijk niet. Hij begreep niet waarom hij de herinnering aan haar maar niet kwijtraakte. Ze was een ongelooflijk mooi meisje uit een ver oord. Het enige dat hij wist was hoe aantrekkelijk ze was en hoe lief en wat hij voelde wanneer hij bij haar was. Hij wist niet wat er in haar omging of wat ze dacht en hoe ze zich ontwikkeld zou hebben wanneer ze volwassen werd. Hij wist ook niet hoe Elizabeth precies in elkaar zat, maar wel dat ze geen zacht karakter had. Ze was van harder materiaal gemaakt en hij kon zich niet indenken dat ze ooit iemand nodig zou hebben, behalve misschien haar vader. 'Als je het voor het zeggen had, Elizabeth, waarvoor zou jij dan kiezen?'

Ze glimlachte en zei, niet minder oprecht dan hij was geweest: 'Voor een belangrijk man.'

'Daarmee is alles gezegd, hè?' Hij lachte, maar haar opmerking had doel getroffen. Ze was precies zoals hij had gedacht: tamelijk hard, slim, boeiend, levendig, ambitieus en onafhankelijk.

Spencer liep met Elizabeth mee tot aan haar kamer en wenste haar in de gang welterusten, en terwijl ze de deur opendeed, keek ze nog eens naar hem om met een warme glimlach. 'Wanneer ga je terug naar New York?'

'Morgenochtend.'

'Ik blijf hier nog een paar dagen om mama te helpen met het zoeken van een huis. Maar over een week ben ik terug op Vassar, Spencer...' en zo zacht dat hij het nauwelijks kon verstaan: '... bel me eens.'

'Waar kan ik je bereiken?' Voor het eerst overwoog hij serieus haar te bellen, ofschoon hij niet goed wist waarom eigenlijk. Hij vond haar nogal overheersend, maar daarom kon het nog wel leuk zijn haar eens mee naar de schouwburg of uit eten te nemen. Ze zou hem niet in verlegenheid brengen, ze was een boeiende gesprekspartner en het had wel iets met de dochter van een rechter van het Hooggerechtshof uit te gaan.

Ze vertelde hem nog in welk slaapgebouw ze woonde en hij zei eraan te zullen denken, waarna hij haar bedankte voor de avond. 'Ik heb het geweldig naar mijn zin gehad.' Even weifelde hij nog, niet wetend wat hij nog meer moest doen, maar zij stond volkomen op haar gemak in de deuropening.

'Ik ook. Jij ook bedankt. Goedenacht, Spencer.' Toen ging de deur zachtjes dicht en ze was verdwenen. Langzaam liep hij terug naar de lift en wist niet of hij haar werkelijk zou bellen.

10

De associé voor wie Spencer werkte, was in zijn nopjes toen hij terug was in New York en verslag deed van de inauguratie. De firma stelde het op prijs als hun aankomende advocaten relaties hadden onder vooraanstaande figuren. Het feit dat zijn eigen vader rechter was, had hem ook geen kwaad gedaan bij zijn werkgevers. En zijn vader was ook tevreden toen hij zijn ouders over zijn bevindingen vertelde. Hij repte overigens met geen woord over Elizabeth; het leek hem niet belangrijk en hij wilde geen valse hoop bij hen wekken.

En nadat hij er een poosje over had nagedacht, besloot hij haar niet op te bellen.

Maar een maand later nam Elizabeth zelf het initiatief toen ze naar New York kwam voor een bezoek aan haar broer. Ze zocht zijn naam op in de telefoongids en belde hem. Het was op een zaterdag en ze overrompelde hem ermee. Hij stond net op het punt squash te gaan spelen met een paar collega's.

'Bel ik ongelegen?' Het klonk weer heel volwassen en hij lachte in zichzelf, jonglerend met zijn racket.

'Nee, hoor, helemaal niet. Hoe gaat het met je?'

'Prima. Vassar is minder saai dit semester.' Ze vertelde hem niet dat ze was uitgegaan met een van haar docenten, maar jongens van haar eigen leeftijd boeiden haar nu eenmaal niet. 'Ik wilde vragen of je zin hebt vanavond mee naar de schouwburg te gaan. We hebben een kaart over.'

'Ben je hier met je ouders?'

'Nee, ik logeer bij mijn broer en schoonzuster. We gaan naar "Summer en Smoke" in het Music Box Theater. Of heb je het stuk al gezien?'

'Nee, maar ik zou het wel leuk vinden.' Nou ja, wat kon hem gebeuren als haar broer erbij was? Hij vertrouwde zichzelf niet met haar alleen. Hij wilde geen relatie met iemand die zo sterk op haar eigen toekomst was gericht. Hij herinnerde zich haar antwoord op zijn vraag wat ze wilde in haar leven: 'Een belangrijk man.'

'We gaan voor de voorstelling dineren bij Chambord. Kunnen we elkaar daar treffen? Om zes uur?'

'Ja, prima, dan zie ik jullie daar wel. Bedankt, Elizabeth.'

Hij wist niet of hij zich moest verontschuldigen over het feit dat hij haar niet had gebeld, maar het leek hem beter er niet over te beginnen. En ze maakte het hem zelf heel gemakkelijk. Het beste restaurant, een mooi stuk en een introductie bij haar illustere broer, Ian Barclay. Spencer kwam precies op tijd het restaurant binnen en zag haar dadelijk zitten in een sjieke zwarte avondjurk en een klein zwartfluwelen hoedje op weer een ander verleidelijk kapsel. Ze besteedde veel aandacht aan haar uiterlijk en dat beviel hem wel. Ze was mooi en gedistingeerd en ze wist indruk te maken. Voor een meisje van nog geen twintig had ze veel stijl en dat bleek voor haar broer Ian eveneens op te gaan. Spencer vond hem een intelligente man, al hield hij er nogal uitgesproken politieke opvattingen op na. Ondanks dat mocht Spencer hem onmiddellijk. Zijn vrouw was een knappe Engelse die hij had leren kennen toen hij bommenwerpers vloog voor de RAF. Ze was de dochter van lord Wingham en Elizabeth zorgde er wel voor dat dit feit goed tot Spencer doordrong. Ze was altijd omringd door mensen met bekende, illustere namen en belangrijke functies. Merkwaardig genoeg gaf het hem een soort machtsgevoel daar naast haar te zitten, alsof iets van haar op hem zou afstralen. Ze waren alle drie zo zelfverzekerd, wisten precies wat ze wilden, en hij begreep ook wel waarom dat belangrijk was.

Sarah en Ian hadden het over Kerstmis in St.-Moritz en afgelopen zomer waren ze naar Venetië geweest en daarna naar Rome, waar ze door paus Pius in particuliere audiëntie waren ontvangen, want de paus kende haar vader. Als een echte aristocraat bewoog ze zich met het grootste gemak en leek ervan uit te gaan dat ieder ander dezelfde mensen kende als zij.

Ze genoten van het stuk en Spencer nam hen na afloop mee naar de Stork Club, waar ze dansten, praatten en lachten.

Daarna gingen ze gezamenlijk naar Barclay's appartement aan Sutton Place. Het echtpaar had nog geen kinderen; Sarah leek trouwens meer belangstelling te hebben voor paarden. Ze had het over springpaarden en jachtpaarden en nodigde hem uit eens met hen te gaan rijden. Het was allemaal heel plezierig en toen Spencer die avond beloofde Elizabeth te zullen bellen, was hij dat ook werkelijk van plan. Hij vond dat hij haar iets verschuldigd was na zo'n aangename avond en dat was precies wat haar voor ogen had gestaan.

Hij belde haar twee weken later en legde uit dat hij eerder had willen bellen, maar op kantoor tot over zijn oren in het werk had gezeten.

Maar ze maakte hem geen enkel verwijt en ze maakten een afspraak voor het eerstvolgende weekeinde. Dan zou ze weer bij haar broer logeren.

Toen het zover was ging Spencer met haar eten en dansen in de Stork Club. Hij deed geen moeite indruk op haar te maken, maar Elizabeth was geen meisje dat je kon meenemen naar een etablissement dat niet van topklasse was. Hij vertelde haar het een en ander over de zaken die hij had behandeld, voornamelijk processen die te maken hadden met zakelijke aangelegenheden of belastingkwesties. Hij zei dat het interessant werk was en ze gaf intelligent commentaar. En toen hij haar 's avonds naar huis bracht en ze voor het appartement van haar broer stonden, gaf hij haar een kus.

'Ik heb een heerlijke avond gehad,' zei ze zacht met een warmte in haar ogen die hem niet ontging.

'Ik ook,' zei hij en hij meende het. Ze was plezierig gezelschap en ze zag er schitterend uit in een zilverkleurige japon die haar schoonzuster voor haar had meegebracht uit Parijs.

'Wat doe je het volgend weekeinde?'

'Ik heb examens.' Ze schoot in de lach. 'Stom, hè? Mijn hele sociale leven wordt erdoor ontwricht.' Hij lachte met haar mee en vroeg haar een weekeinde later weer naar New York te komen.

Ze voldeed aan zijn verzoek. Ze gingen weer uit en hun kussen werden vuriger. Haar broer en schoonzusje waren dat weekeinde afwezig; ze waren gaan jagen in New Jersey en ze nodigde Spencer uit voor een drankje toen hij haar thuisbracht. Een hele poos zaten ze samen op de bank te babbelen en te zoenen. Achteraf voelde hij zich daar schuldig over; ze was te jong om een spelletje met haar te spelen en hij kon zich niet indenken dat hun relatie tot iets zou leiden. Haar wereld lag zo ver van hem af. Hij was niet verliefd op haar, al voelde hij zich lichamelijk tot haar aangetrokken, en hij vond haar ook wel aardig. Ook het gevoel van macht dat in haar kringen zo weelderig bloeide trok hem wel aan, maar hij was zich heel goed bewust van het gebrek aan warmte waarmee dat gepaard ging. Het was allemaal zo berekenend en koel. Maar als nieuweling in die wereld vond hij het wel amusant, moest hij toegeven.

Elizabeth vertelde hem dat ze met Thanksgiving met haar ouders naar San Francisco ging. Hij beloofde haar te bellen wanneer ze weer terug was. En toen hij dat deed, nodigde ze hem uit met Kerstmis mee te gaan naar Palm Beach.

'Zou dat niet vervelend zijn voor je ouders?' zei hij een beetje verschrikt en ze lachte hem uit.

'Doe niet zo mal, Spencer. Ze mogen je graag.'

'Ik hoor eigenlijk hier te blijven. Mijn ouders zullen het moeilijk hebben met Kerstmis.' En Barbara had hem al verteld dat ze niet zou komen met de kinderen. Ze was aan een serieuze romance begonnen en wilde de kinderen bij zich hebben. Hij begreep dat zijn ouders zich heel eenzaam zouden voelen; Kerstmis zou hun gedachten meer bepalen bij de zoon die ze verloren hadden dan bij de zoon die nog in leven was. Dat alles ging hem door het hoofd, terwijl hij haar onverwachte uitnodiging overwoog.

'Je zou ook wat later kunnen komen. Ik blijf daar tot na nieuwjaar. Je kunt in ons huis logeren, we hebben een flink aantal logeerkamers.' En dat zou wel niet overdreven zijn, dacht hij.

'Ik zal zien of ik me vrij kan maken, ik bel je wel.' Hij belde haar voor ze naar Florida vertrok en tot zijn eigen niet geringe verbazing nam hij het aanbod aan. Hij wist nog altijd niet wat hij met haar wilde, maar hij zou het daar hoe dan ook naar zijn zin hebben.

Kerstmis verliep voor hem zonder veel emoties en twee dagen erna begon hij aan zijn week vakantie en vloog hij naar Palm Beach om bij de familie Barclay te gaan logeren. Hij werd hoffelijk en welwillend ontvangen en maakte kennis met Elizabeths oudste broer Gregory. Hij werkte op Financiën en was echt het type van de conservatieve bankier. Getrouwd was hij ook, maar zijn vrouw was niet bij hem en niemand leek ervoor te voelen over haar te praten. Spencer stelde geen vragen; hij had zijn handen vol aan Elizabeth. Ze bezochten elk feest ter plaatse en hij had nog nooit zoveel diamanten bij elkaar gezien. Elizabeth droeg elke avond een andere japon met een charmante, bescheiden tiara in haar haar, die ze een jaar daarvoor van haar ouders had gekregen toen ze debuteerde.

'En?' vroeg ze hem toen ze een van die dagen aan het strand lagen, 'heb je het naar je zin?'

Hij moest lachen om haar vraag. Ze benaderde hem altijd zonder omwegen en dat waardeerde hij. Ze draaide niet om de zaken heen, je hoefde haar nooit te vragen wat ze met een bepaalde opmerking bedoelde, dat zei ze zelf wel. 'Ja, natuurlijk. Wat dacht je. Het is hier een hemel op aarde. Wie weet ga ik wel nooit meer terug naar mijn baan in New York.'

'Prima. Dan ga ik van school en kunnen we weglopen naar Cuba.'

Ze waren er op een avond naar toe gevlogen om er te dansen en in het Casino te spelen. Ja, het was een ongelooflijke week geweest en Spencer gaf zichzelf eerlijk toe dat hij ervan genoten had. Het was een moeiteloos leven te midden van beschaafde mensen die boeiende gesprekken voerden en met mooie vrouwen, behangen met diamanten. Je zou er zo gemakkelijk aan kunnen wennen, maar wat had het voor zin? Het was haar manier van leven, niet de zijne. Maar voor tijdelijk was het wel amusant.

'Heb je het nu prettiger op school?' Hij draaide zich om en op zijn elleboog steunend keek hij haar aan. Ze zag er verleidelijk uit in een rood badpak en haar gebruinde huid stond prachtig bij het kastanjebruine haar. Ja, ze was een knappe meid en hij mocht haar graag. 'Eigenlijk niet. Ik heb nog altijd het gevoel dat ik mijn tijd daar verdoe.'

'Ik begrijp wel waarom.' Hij keek op naar de butler die naderbij kwam met limonade en rumpunch op een verzilverd blad en keek toen weer naar haar. 'Het zal niet meevallen van hier naar school te gaan en je dan ook nog herinneren waarom je er ooit naar toe wilde.'

'Om je de waarheid te zeggen,' grinnikte ze, 'wilde ik er niet naar toe.'

'Tja, je kunt nu eenmaal geen rechten gaan studeren als je niet eerst deze opleiding afmaakt.' Hij lachte en nam een glas limonade van het blad. Ze dronk van de rumpunch die ze had genomen en lachte tegen hem vanonder de rand van haar zonnehoed.

'Dan word ik maar geen advocaat.' Het klonk plagend en hij moest lachen.

'Wat wil je dan gaan doen, juffrouw Barclay? Je kandidaat stellen voor het presidentschap?'

'Met een president trouwen, misschien.'

Half in ernst keek hij haar aan. 'Dat zou wel iets voor jou zijn.'

'Zou u zich mettertijd kandidaat willen stellen voor het presidentschap, meneer Hill?'

Hij voelde zich een beetje onbehaaglijk bij de wending die het gesprek nam en lachend schudde hij zijn hoofd en het zijn limonade rondlopen in het glas. Ze was een meisje met een krachtige natuur en kwam uit een invloedrijke familie. Je kon niet langdurig spelletjes met hen spelen, en in feite durfde hij dat ook niet. Onder het masker van koelheid en zelfbeheersing dat hij haar toonde, was hij niet meer dan een gewone, hartelijke jongen die geïnteresseerd was in andere dingen, waarvan de familie Barclay geen enkel benul had.

'President worden heeft nooit tot mijn ambitie behoord.'

'Senator dan. Je zou het voortreffelijk doen in 's lands dienst.'

'Waarom denk je dat?'

'Je houdt van mensen, je werkt hard, je bent oprecht, zegt wat je denkt en je bent scherpzinnig.' Weer lachte ze tegen hem. 'En je hebt de juiste relaties.' Hij wist niet goed of hij op prijs stelde wat ze zei en hij gaf geen antwoord, maar bleef naar de oceaan staren. Hij vroeg zich af of hij al te ver met haar was gegaan. Misschien had hij beter niet naar Palm Beach kunnen komen. Maar dat viel niet meer terug te draaien en over twee dagen ging hij terug naar New York en het zou wellicht beter zijn haar voorlopig niet meer te ontmoeten. Ze bleef hem aankijken terwijl dat alles hem door het hoofd ging en lachte hardop. 'Kijk toch niet zo geschrokken. Spencer. Ik val je niet aan. Ik zei alleen wat ik dacht.'

'En dat kun je soms op een enerverende manier doen, Elizabeth. Af en toe heb ik het gevoel dat jij altijd bereikt wat je wilt, wat het ook is.' En hij wilde daar niet het slachtoffer van worden, althans op dit ogenblik niet. Niet voor hij meer voor haar ging voelen dan hij nu deed, en hij wist niet of dat ooit zou gebeuren. Ze waren goede vrienden, maar ze waren ook heel verschillend.

'Waarom zou je niet mogen bereiken wat je wilt?'

'Dat mag best, zolang anderen ook willen wat jij wilt.'

Hij zei het heel kalm en ze keek hem doordringend aan.

'En is het wat anderen willen?' Ze zei het zo scherp dat hij bijna begon te trillen.

'Laten we gaan zwemmen,' zei hij. Hij wilde niet op haar vraag ingaan. Hij was niet bereid te zeggen wat zij wilde horen en hij wist niet of hij dat ooit wel zou zijn. Hij koesterde nog altijd zijn droom van een vrouw die hem nodig had, die vriendelijk, zacht en warm was en vol liefde. En voor een deel was Elizabeth dat ook wel, maar het was maar een heel klein deel. Daar stonden andere dingen tegenover, dingen waarmee hij nog niet verzoend was.

'Je hebt mijn vraag niet beantwoord.' Ze keek naar hem op, nadat hij was gaan staan en hij begreep dat er geen ontkomen aan was. Hij kon niet anders dan haar de waarheid zeggen. Dat was het minste dat Elizabeth van anderen en zeker van Spencer eiste.

'Ik weet het nog niet.'

Ze knikte, alsof ze zijn antwoord moest verwerken, en keek hem weer recht in de ogen. 'Ik denk dat jij en ik een goed team zouden vormen. We hebben er de kracht en de hersens voor en we zouden samen heel boeiende dingen kunnen doen.'

Zoals ze het zei, klonk het als een zakelijke overeenkomst en dat maakte hem somber.

'Zoals? Een onderneming leiden?'

'Wie weet. Of iets in de politiek. Of gewoon net zoiets als Ian en Sarah?'

'Met hun paarden, hun kennissen, hun jachtpartijen, hun clubs en haar vaders kasteel. Elizabeth,' hij ging weer zitten en keek haar in de ogen, 'zo ben ik niet. Ik ben anders dan zij. Ik heb andere dingen nodig.'

'Wat voor dingen?' Ze leek verbaasd.

'Kinderen bijvoorbeeld. Daar denk jij geloof ik nooit aan, wel?' Verschrikt keek ze hem aan toen hij dat zei. Ze had nog nooit serieus aan kinderen gedacht.

'Die zouden we ook kunnen nemen.' Ze zei het alsof het juwelen, renpaarden of investeringen waren. Zoals zij het zei, leken kinderen een bezit dat je achter in de kast kon opbergen. 'Maar er zijn belangrijker dingen in het leven.'

'Wat dan wel?' vroeg hij, onthutst over haar opvatting. 'Wat is er nog belangrijker?'

'Doe niet zo belachelijk. Spencer. Iets bereiken, je een plaats veroveren.'

'Net als je vader?' Het was verhulde kritiek, maar dat leek ze er niet in te horen.

'Precies. Je zou ooit in zijn schoenen kunnen stappen, als je wilde.'

'De moeilijkheid is,' zei hij en keek haar spijtig aan, 'dat ik niet weet of ik dat wel wil. Kun je dat begrijpen?'

'Ja.' Ze knikte traag. 'Ik denk dat je er bang voor bent. Ik denk dat je bang bent met je broer te worden vergeleken. Maar jij bent hem niet. Spencer, je bent jezelf en er ligt heel wat op je te wachten, maar je moet er wel je hand naar uitsteken om het te krijgen.' Maar hij wist nog altijd niet of dat allemaal ooit zo aantrekkelijk voor hem zou worden dat hij er moeite voor wilde doen. Aan de andere kant kon hij zich ook niet voorstellen dat hij de rest van zijn leven aan belastingzaken bij Anderson, Vincent en Sawbrook zou willen wijden. Maar wat moest hij dan gaan doen wanneer hij oud werd? Hij had nog niets besloten over zijn toekomst.

'Ik wil wel de juiste beslissingen nemen.'

'Ik ook. Maar wie weet heb ik meer inzicht dan jij.'

'Hoe weet je dat? Je bent pas twintig. Je weet nog maar weinig van het leven af.' Opeens werd hij kwaad. Ze vroeg hem op verdekte manier ten huwelijk, alsof ze probeerde hem over te halen een stuk onroerend goed te kopen, een huis, een auto of iets dergelijks. En hij wilde degene zijn die haar eventueel ten huwelijk vroeg, als hij ooit daartoe besloot. Maar hij had nog niets besloten en dat zou er ook wel niet van komen. Hij hield niet op die manier van haar.

'Ik weet meer van het leven af dan je denkt. Ik weet althans wat ik wil bereiken en dat is meer dan jij weet.'

'Dat zou best eens kunnen.' Hij stond weer op en keek uit over de oceaan. 'Ik ga zwemmen.' Hij liep het water in en bleef een half uur weg. Ze zette hem niet opnieuw onder druk, maar wat ze had gezegd was een schok voor hem geweest. Daarna paste hij er wel voor op niets te zeggen dat ze verkeerd zou kunnen uitleggen. Maar voor zijn vertrek kwam ze naar zijn kamer en keek hem opnieuw aan. Ditmaal kon hij haar ogen niet ontwijken. Spencer keek haar ook aan en voelde zich opgejaagd.

'Ik wil je alleen zeggen dat ik van je houd.'

'Elizabeth, toe nou... alsjeblieft...' Het deed hem pijn dat hij niet kon zeggen dat hij ook van haar hield. 'Zeg dat nou niet.'

'Waarom niet? En ik meende wat ik twee dagen geleden op het strand zei. Ik denk dat wij samen een heel eind zouden komen.'

Hij begon te lachen en streek door zijn haar. 'Ik ben degene die jou ten huwelijk hoort te vragen, meisje. En als het zover is, dan hoor je het wel.'

'Werkelijk?' zei ze. Haar ogen plaagden hem toen hij naar haar toe kwam.

'Reken maar.' Opeens trok hij haar dicht tegen zich aan en kuste haar. Er ging zo'n kracht van haar uit dat hij de behoefte kreeg haar te laten zien wie de baas was, wie het voor het zeggen had, en als hij in dit geval iets te zeggen had, dan zou hij Elizabeth Barclay niet voor hem laten beslissen. Maar zijn voornemens strandden weer. Bij haar zijn was spelen met vuur en hij wist naderhand niet goed wie wie had verleid, hij wist alleen dat ze gevrijd hadden en dat hij ervan genoten had. Haar lichaam wekte zijn begeerte en passie en hij had de onweerstaanbare behoefte haar te overheersen, al was het maar in bed. Ze was een goede minnares en zonder haar iets te vragen wist hij dat ze geen maagd meer was.

Ze reed hem naar het vliegveld toen hij weg moest en hij keek haar langdurig aan en wist niet wat hij moest zeggen. Hij had tijd nodig om na te denken en verlangde terug naar New York.

'Volgende week ben ik weer op school.'

Hij kuste haar behoedzaam en was graag op slag weer met haar naar bed gegaan. Even voelde hij zich geïrriteerd dat ze die macht over hem had. Ze was in veel opzichten sterker dan hij.

'Ik bel je wel.'

Hij wuifde haar gedag toen hij op de vliegtuigtrap stond en terwijl het toestel over de startbaan taxiede, zag hij haar nog staan in haar zonnejurk met breedgerande hoed en ze stond er nog toen het vliegtuig opsteeg. Hij had het gevoel dat hij nooit meer aan haar zou kunnen ontsnappen en hij wist niet eens meer of hij dat wel wilde. Misschien was ze de juiste vrouw voor hem. Misschien kon ze hem helpen vinden wat hij zocht. Zelf was hij van niets meer zeker en het ergste was dat hij bij de landing in de sneeuw op New York voelde dat hij haar miste.

11

Kerstmis was dat jaar op de boerderij een somber feest. Het was de eerste kerst na de dood van haar vader en alle vreugde leek uit hun leven te zijn verdwenen. Becky bracht de dag met haar kinderen bij hen door en Tom verscheen op tijd voor het kerstdiner. Hij rook naar drank en toonde Crystal openlijk zijn belangstelling. Toen hij weer weg was, barstte Becky in tranen uit en beschuldigde Crystal ervan dat ze had geflirt met haar echtgenoot. Crystal vond het afschuwelijk. Ze zou niet eens onder woorden kunnen brengen hoezeer ze van de man walgde.

De familie ging de volgende dag gezamenlijk naar de kerk en haar moeder huilde bij de gedachte aan de man die ze had verloren en aan de veranderingen in haar leven die daarvan het gevolg waren geweest. Het enige genoegen was voor Crystal de troost die ze steeds weer putte uit de samenzang met de gemeente. Na hun thuiskomst sloop Crystal de deur uit om haar geschenkjes aan Boyd en Hiroko te brengen. De kleine Jane was alweer acht maanden en kroop de hele huiskamer door, vrolijk kirrend en zich aan Crystals knieën optrekkend, terwijl de anderen toekeken. Ze hadden een kerstboompje en Crystal deelde haar gaven uit. Ze had voor Hiroko een truitje gebreid, haar eerste poging, en voor Boyd een sjaal. Voor Jane had ze een pop gekocht, waar het kind meteen tevreden op begon te kluiven. Crystal vond Kerstmis hier feestelijker dan thuis. In dit huis heersten liefde en warmte, terwijl op de boerderij een somber zwijgen heerste. Becky wist dat Tom haar bedroog en had bij geruchte vernomen dat het om Ginny Webster ging, maar ze leek er behoefte aan te hebben Crystal voor dat alles verantwoordelijk te stellen, alsof zij er ook maar iets mee te maken had. Ze had bij herhaling beweerd dat haar zuster met haar man aanpapte en ook Olivia had haar er meer dan eens van beschuldigd dat ze hem aanmoedigde, waarbij Crystal de tranen in de ogen sprongen. Ze had niets gedaan om dat soort beschuldigingen te verdienen, maar ze leek er niet aan te kunnen ontkomen.

Zelfs Jared keerde zich tegen haar. Hij had van een vriend gehoord dat ze bij Boyd en Hiroko thuis kwam en dreigde telkens dat aan hun moeder te vertellen. Het was alsof het hele huis haar haatte en zonder haar bezoeken aan de Websters zou ze de dagen maar moeilijk doorgekomen zijn.

'Ik snap niet wat ik hen misdaan heb,' riep ze op een avond toen ze bij hen was, na een dag vol wrijving op de boerderij, 'waarom haten ze me toch zo?' Ze deed wat haar opgedragen werd, werkte hard en maakte zelden ruzie, maar toch wilden ze haar niet met rust laten.

'Het komt omdat je anders bent,' zei Boyd rustig. 'Je lijkt niet op hen, je denkt niet zoals zij en dat heb je nooit gedaan.' Maar nu was haar vader er niet meer om haar te beschermen. Ze wist dat hij gelijk had, maar ze kon de onrechtvaardigheid ervan niet verdragen. Wat had ze hen ooit misdaan? Niets. Ze was alleen te mooi geboren. Ze was een wilde roos in een veld vol onkruid en ze waren vastbesloten haar uit te roeien.

Ze snoot haar neus terwijl ze erover nadacht. In haar huis blijven was ondraaglijk geworden, maar ze kon nergens anders heen, dat wisten Boyd en Hiroko even goed als zij. Het enige dat ze kon doen was weggaan uit het dal, maar ze wilde eerst haar middelbare school afmaken. Dat had ze haar vader beloofd. Ze was nog altijd van plan naar Hollywood te gaan, maar daar was het nu nog te vroeg voor. Ze moest eerst eindexamen doen, als ze tenminste kans zag in leven te blijven, en dat zou ze wel moeten. Ze weigerde haar leven te laten bepalen door figuren als haar moeder en Tom Parker; daarvoor leek ze toch te veel op haar vader. Ze zou zich voorlopig in alles schikken, maar zodra ze van school was, ging ze weg. Het kon haar niet eens meer schelen waar ze terecht zou komen, als ze maar uit het dal weg was. Maar daar had ze geld voor nodig en nu haar vader er niet meer was, zou ze het moeten verdienen. Ze begreep dat ze weg moest uit het dal waar ze zoveel van hield voor ze de dupe van haar familie werd, terwijl ze zich tegenover een overmacht geplaatst zag. En dat geld moest ze zo gauw mogelijk bijeen zien te krijgen.

In januari ging ze als serveerster in de stad werken, maar zelfs dat haalde haar de woede van haar moeder op de hals. Ze noemde haar een hoer en een slet en zei dat ze op mannenjacht was, hoewel ze niet meer deed dan bedienen aan de restauranttafels. Haar zwager liep er wel eens binnen en viel haar lastig, maar als het even kon verdween ze zodra Tom verscheen uit de eetzaal naar de keuken om borden te gaan wassen, ook al was het niet haar beurt. De gasten in het restaurant mochten haar graag en ze kreeg flinke fooien naast een aantal aanzoeken. Maar dan hield ze zich van den domme en snauwde degenen af die het te bont maakten. De eigenaar van het restaurant was op haar gesteld en zorgde dat ze het haar niet al te lastig maakten. Hij vond haar een lief meisje en hij had respect voor haar vader gehad. Tom Parker sloeg hij niet hoog aan en de manier waarop hij tegen haar optrad, beviel hem absoluut niet. Hij waarschuwde Crystal een paar keer dat ze voor hem moest oppassen wanneer hij dronken was en soms reed hij haar na donker zelf naar huis en bleef wachten tot hij haar veilig de boerderij had zien binnengaan. Het geld had ze verstopt onder haar matras en tegen het eind van april had ze vierhonderd dollar gespaard. Dat was genoeg voor haar reis naar Hollywood, althans naar de vrijheid, en ze zou het met haar leven verdedigd hebben; soms telde ze het bij maanlicht met haar slaapkamerdeur op slot. Intussen wachtte ze de tijd af dat ze weg kon gaan. Lang zou het niet meer duren, maar elke dag leek een eeuwigheid.

Kleine Jane was inmiddels een jaar oud en op een stralende zondagmorgen reed Crystal op haar oude bonte paard naar het huisje om haar op te zoeken. Ze bracht de dag bij de familie door en het was al laat toen ze naar huis ging, maar ze kende de weg door en door. Op het laatste stuk besloot ze een bocht af te snijden en door het veld te rijden om de lucht van de akkers op te snuiven terwijl ze in zichzelf de mooie oude balladen zong. Voor het eerst sinds lange tijd voelde ze zich weer blij. Haar vader was al meer dan een jaar dood en de knagende pijn om hem was geluwd. Ze voelde zich jong en energiek en kon alleen nog aan haar eigen toekomst denken.

Maar toen ze haar paard op stal zette in de schuur" en hem het zadel afnam, nog neuriënd in zichzelf, hoorde ze iets vlak achter zich en ze schrok toen ze omkeek. Ze zag Tom die op een zak voer zat te drinken.

'Leuke dag gehad, zus?' Hij had een gemene blik in zijn ogen die ze negeerde, maar haar handen trilden terwijl ze het paardentuig ophing en ze zijn stap vlak achter zich hoorde. 'Waar ga je toch naar toe op die ouwe knol? Heb je een vriendje in de stad?'

'Nee.' Ze keerde zich naar hem om en schrok van wat ze zag. Zijn ogen waren rood doorlopen en de fles in zijn hand was half leeg. 'Ik ben bij kennissen op bezoek geweest.'

'Weer naar die Japanse?' Hij had de geruchten ook gehoord en het aan Becky verteld, die hun moeder weer had ingelicht.

'Nee,' loog ze, 'kennissen van school.'

'O ja? Wie dan wel?' Zijn stem was schor van het drinken en ze bleef beheerst, maar innerlijk beefde ze.

'Wat maakt het uit?' Toen ze de schuur wilde uitgaan, pakte hij haar ruw bij de arm. Hij probeerde haar te grijpen en ze deinsde achteruit, struikelde over zijn voet en had moeite op haar benen te blijven staan. 'Waarom heb je zo'n haast?'

'Ik moet naar binnen, mama zal niet weten waar ik blijf.'

Ze trachtte hem in de ogen te kijken, maar durfde niet goed. Al was ze lang, ze was geen partij voor Tom Parker. Hij blufte tegenover zijn vrienden dat hij zo sterk was als een stier en nog meer mans als het eropaan kwam.

'Mama... wat aandoenlijk,' zei hij spottend. Naar mama thuis. Het zal haar een zorg zijn. Ze is trouwens toch bij Becky. Die stomme teef krijgt alweer een kind. Christus, je zou denken dat ze nu wel beter wist. We doen het haast nooit meer, maar zodra het gebeurt wordt ze zwanger.'

Crystal knikte alsof ze begrip voor hem had en probeerde intussen weg te komen, maar hij had haar armen vastgeklemd als in een bankschroef en het werd haar duidelijk dat hij niet van plan was haar te laten gaan, althans voorlopig niet.

'Hou je koest, jij.' Ze knikte, verstomd van angst. Ofschoon ze al zeventien was, had ze nog nooit lichamelijk contact met een man gehad en het besef dat haar vader hem had doodgeslagen als hij nog geleefd had, was een schrale troost. 'Ook iets drinken?'

'Nee, dank je.' Maar nu greep hij haar beide armen met één hand beet en drukte met de andere de fles in haar mond. Hij hield de fles schuin en al liep de drank grotendeels over haar overhemd, hij kreeg toch een flinke scheut van het bittere spul door haar opeengeklemde lippen, al verzette ze zich nog zo hevig.

'Hou op! Laat me los... laat me gaan!'

Hij lachte, genietend van haar angst en de tranen in haar ogen en onverhoeds smeet hij haar op een berg hooi die daar lag voor de paarden.

'Trek je kleren uit.'

'Tom... toe nou...' Ze probeerde te gaan staan om hem te ontvluchten, maar hij greep haar bij haar benen en trok haar naar de vloer, waar hij op z'n knieën lag. Hij had de fles opzij gesmeten en de lucht van goedkope whiskey verspreidde zich door de schuur. 'Toe nou... niet doen...' Ze zei niet tegen hem dat ze nog maagd was; ze wist niet wat ze tegen hem moest zeggen. Ze begon te huilen toen hij haar blouse openscheurde.

'Je bent er anders ook nogal scheutig mee, is het niet, zus? Toe, wees eens lief voor je broer.'

'Je bent mijn broer niet... hou óp!'En met haar gebalde vuist, vechtend voor haar leven, sloeg ze hem. Ze trof hem keihard in zijn oog en hij kermde, maar greep haar weer en sloeg hard terug, zo hard dat ze hijgde naar adem.

'Slet. Je kleren uit, zei ik!' Met zijn ene hand rukte hij aan haar spijkerbroek en met de andere drukte hij haar tegen de grond en ze had het gevoel dat hij haar armen zou breken. Het kon hem geen donder schelen, al zou hij haar moeten doodmaken voor hij haar kon misbruiken. Ze vocht als een wild beest, maar ze kon niet tegen hem op en telkens weer smeet hij haar tegen de grond, vloekend en scheldend, en onverwacht trok hij met een dof scheurend geluid haar spijkerbroek van haar af zodat haar bleke dijen zichtbaar werden. Ze trilde van top tot teen.

'Niet doen, Tom... alsjeblieft...' Ze snikte terwijl hij haar ondergoed wegrukte en haar vasthield met zijn sterke hand, de armen hoog boven haar hoofd. Zijn knieën drukten haar neer; met zijn ene hand hield hij haar vast en terwijl ze smeekte en snikte trok hij zijn broek naar beneden, ver genoeg om haar zijn erectie te laten zien. Hij ging recht op zijn doel af en drong naar binnen. Met elke stoot perste hij haar tegen de grond en kermend en gillend van angst moest ze hem zijn gang laten gaan. Hij sloeg haar nog eens, er liep bloed uit haar mond en ze had het gevoel dat ze in een plas bloed lag terwijl hij haar verkrachtte. Haar rug deed zeer van het stro op de ruwe vloer en toen hij klaarkwam, stikte ze zowat van pijn en angst. Hij sloeg haar nog eens, maar ze had geen agressie meer over. Het was zinloos. Hij stond op en trok zijn broek omhoog, en Crystal bleef bezeerd en verslagen liggen. Hij raapte zijn fles op en vond er nog een teug in. Lachend keek hij op Crystal neer.

'Je mag je wel eerst wassen voor je naar huis gaat, zus.' Lachend liep hij de schuur uit en sloeg de deur hard achter zich dicht. Hij ging terug naar zijn vrouw en liet Crystal bloedend en kapot op de grond achter. Het liefst had ze dood willen zijn. Ze bleef liggen huilen tot ze geen tranen meer over had. Nu had ze niets meer. Ze verlangde te sterven zoals ze daar lag. Het duurde een hele tijd voor ze zich op haar knieën kon werken en naar de slang wankelde die ze gebruikten om de drinkbak van de paarden te vullen. Kokhalzend liet ze het koude water over zich heen lopen, waste haar gezicht en haar armen en keek naar haar gescheurde spijkerbroek en de flarden van haar ondergoed en het bloed waarmee hij haar had besmeurd terwijl hij haar verkrachtte. Ze liet zich weer op haar knieën vallen en kreunde zacht. Ze was niet in staat weer naar huis te gaan; ze kon dit op geen enkele manier uitleggen. Ze kon het tegen niemand zeggen, want ze zou, hoe dan ook, toch weer de schuld krijgen. Met knikkende knieën ging ze naar de paardenstal, greep het oude bonte paard bij de manen en nam het mee naar buiten. Moeizaam steeg ze op en reed in de koele nachtlucht langzaam de velden door, terug naar het huis van Boyd en Hiroko, waarvan ze pas twee uur geleden was vertrokken. Ze zag hun licht in de verte en begon opnieuw te snikken. Haar lichaam deed overal pijn, ze zat onder het opgedroogde bloed en was half naakt. Het paard bleef staan bij hun tuin en ze liet zich van zijn rug glijden. Boyd zag haar door het raam en kwam naar buiten rennen, samen met Hiroko.

'Crys... O, mijn god... lieve god...' Hij dacht dat iemand haar had aangevallen en ze viel aan hun voeten neer en verloor barmhartig het bewustzijn.

12

Boyd droeg Crystal naar binnen en ze legden haar op hun bed. Boyd nam het kind over en Hiroko ging naast haar zitten en waste haar met warme doeken. Toen ze de kneuzingen zag en haar gewonde rug begon ze te huilen. Overal waren wonden, op haar rug, aan haar benen, en haar lippen waren gekneusd. Het was een wonder dat hij haar niet vermoord had. Later lag Crystal te huilen in het bed waar ze had geholpen hun kind ter wereld te brengen en de volgende morgen zat ze in hun keuken wezenloos voor zich uit te staren. Behalve deze twee had ze niemand onder ogen durven komen. Dit was nu haar familie en ze barstte opnieuw in tranen uit toen Boyd haar een kop koffie gaf. 'Ik breng je in de vrachtauto naar huis. Dan kun je je moeder vertellen waar je geweest bent. En daarna gaan we naar de politie.'

Mistroostig schudde ze haar hoofd. Haar hele lichaam was nog pijnlijk en geslapen had ze ook niet. En ze zag bijna niets, want hij had haar een blauw oog geslagen. Alleen aan haar lichtblonde haar was nog te zien wie ze was en ze kon zo niet naar de politie gaan. En Tom zou haar vermoorden als ze het deed. 'Dat kan ik niet doen.'

'Doe niet zo stom,' zei Boyd kwaad. Hij had Tom graag met zijn eigen handen vermoord.

'Ik kan het Becky en mijn moeder niet aandoen.'

'Ben je gek? De man heeft je verkracht.' Crystal begon weer te huilen en Hiroko greep haar hand.

'Hij moet zijn straf hebben. Boyd heeft gelijk.'

Maar Crystal bleef hen door haar tranen heen zwijgend aankijken. Ondanks alles voelde ze zich beschaamd. Ze was in verwarring door een mengeling van gevoelens; ze was woedend, angstig en kapot en voelde zich vreemd genoeg ook schuldig. Was het haar schuld geweest? Had ze hem aangemoedigd door de jaren heen zonder het te weten? Of was ook dit een straf voor het uiterlijk dat ze had meegekregen? Ze wist het niet en het maakte ook niet veel meer uit. Het was gebeurd. En het was een reden te meer om zo snel mogelijk te vertrekken uit het dal waarvan ze altijd zoveel had gehouden, maar dat ze nu haatte. Ze zou er in elk geval niets achterlaten dan haar gestorven vader, een heleboel verdriet, een hoop leed en haar vrienden, Boyd en Hiroko.

'Je kunt dit niet op z'n beloop laten, Crystal,' zei Boyd nu heel bedaard, al trilde hij van binnen nog van woede. 'Ik breng je naar huis.' Ze hadden haar moeder de vorige avond gebeld. Ze hadden niets gedaan, behalve voor Crystal zorgen. Ze liet haar paard bij hen achter en stapte met Boyd in de vrachtauto. Tijdens de rit naar huis zei ze niet veel; ze dacht alleen maar na over wat haar nu te doen stond. Hiroko omhelsde haar voor ze wegging en bleef met Jane achter, maar Crystal kon geen woord uitbrengen bij het afscheid. Ze was kapot van verdriet, schaamte en angst.

Boyd ging mee naar binnen, waar ze grootmoeder in de keuken aantroffen. Ze wierp één blik op Crystal die in de huiskamer was blijven staan in een van Boyd geleende spijkerbroek, met toegetakeld gezicht en haar dat nog in de war zat van de avond tevoren, en draafde toen weg om haar dochter te halen. Crystal zag er intussen schoon maar nog altijd gehavend uit. Een paar seconden later rende haar moeder de kamer in, nog in peignoir.

'Wel verdomme, waar heb jij gezeten? O, god...' En toen ze Boyd zag staan, vroeg ze: 'Wat moet jij hier?' Hij was niet meer welkom in haar huis geweest sedert hij met Hiroko was getrouwd, behalve als getuige bij Becky's huwelijk en na de doop van haar kind. Daarna was hij nooit meer uitgenodigd.

'Ik heb haar thuisgebracht. Ze heeft vannacht bij ons geslapen.' Hij schrok van de blik in Olivia Wyatts ogen. Daar lag geen spoor van medelijden in, alleen beschuldiging. Ze kwam een stap naar Crystal toe en het meisje staarde haar wezenloos aan, waarna Boyd haar in een stoel hielp terwijl haar moeder toekeek.

'Hoe komt het dat je er zo uitziet?'

Boyd keek Olivia vol woede aan en vertelde haar wat Crystal zelf niet in staat was te zeggen. 'Uw schoonzoon heeft haar verkracht.'

'Dat lieg je!' Ze wilde hem aanvliegen, maar snauwde alleen: 'Eruit jij. Ik handel dit verder wel af.' En tegen Crystal: 'Hoe durf je hem wijs te maken dat de man van je zuster zoiets heeft gedaan?'

In stille verbijstering staarde ze haar moeder aan. Wat haar ook overkwam, het zou haar moeder niet deren. Crystal kon haar ogen er niet meer voor sluiten. Die vrouw haatte haar. Ze had haar misschien altijd gehaat, maar het was niet meer van belang. Voor Crystal was dit voorbij. In één enkele nacht was ze volwassen geworden en de laatste band met haar familie was verbroken.

Boyd keek Olivia met onverhulde woede aan. 'Kijk dan naar haar!

Ze zou eigenlijk in het ziekenhuis moeten liggen, maar ze durfde er gisteravond niet heen.' En hij had haar niet durven dwingen.

'Ze is een slet. Wie was er bij je gisteren? Je bent niet eens thuisgekomen gisteravond.'

'Ik ben wel thuisgekomen... Tom stond in de schuur... hij wilde me niet laten gaan. Hij was dronken.' Haar stem was toonloos en haar ogen hadden geen uitdrukking meer. Er was iets in haar doodgegaan die vorige avond. Ondanks alles had ze toch van haar moeder gehouden, maar dat zou ze nooit meer doen. Ze hadden verraad gepleegd.

'Ik moest je de deur uitschoppen. Ga naar je kamer!'

Boyd kon zijn oren niet geloven en met nog meer medelijden keek hij op Crystal neer.

'Ga mee terug, Crystal. Blijf hier niet.'

Maar Crystal schudde haar hoofd. Ze moest hier haar zaken afhandelen, eerder kon ze niet weggaan. Wat dat ook betekende, wat het haar zou kosten. Ze zou blijven tot ze voorgoed wegging. En ze kreeg het gevoel dat haar moeder dat heel goed wist en er blij om was. Haar moeder zou zich opgelucht voelen als ze de boerderij verliet. En dat zou ze doen, maar op haar tijd. Als ze er klaar voor was.

Boyd stond nog altijd naar haar te kijken. 'Toe, Crystal... blijf hier niet.' Maar Crystal stond niet op. Met lege blik staarde ze hem aan, met haar gedachten bij wat ze nog te doen had, en haar moeder stapte driftig naar de deur en smeet hem open.

'Eruit, Boyd Webster, heb je me niet verstaan?'

Wijdbeens bleef hij staan waar hij stond, alsof hij zich tegen haar wilde verzetten. 'Ik ga niet.'

'Moet ik de politie waarschuwen?'

'Ik wou dat u dat deed, mevrouw Wyatt.'

'Laat maar, Boyd...' liet Crystal zich eindelijk horen. 'Ik red me wel. Ga maar naar huis...' Hij wilde haar niet achterlaten, maar hij zag aan haar ogen dat hij moest doen wat ze zei. 'Ik red me heus wel. Ga alsjeblieft naar huis..." Het klonk rustig en zelfverzekerd, maar ze had een trieste blik in haar ogen en hij weifelde nog steeds. Ten slotte ging hij langzaam naar de deur en keek over zijn schouder nog eens naar Crystal om.

'Ik kom straks nog terug.' Hij sloeg de deur achter zich dicht en even later raasde hij weg in de vrachtwagen. Haar moeder kwam op haar af vol nieuwe beschuldigingen, maar ze was niet voorbereid op wat Crystal deed. Terwijl Olivia haar aanviel met nieuw venijn en haar hand ophief om haar te slaan, greep Crystal haar zo krachtig bij de arm dat de oudere vrouw gilde van pijn en plotseling vol angst terugdeinsde.

'Blijf van me af, versta je? Ik heb alles van je verdragen wat ik verdragen kan, ma... van jou, van Tom en van ieder ander in dit huis.' Haar stem trilde en haar ogen schoten vuur. Ze haatte hen allemaal om wat ze haar hadden aangedaan, om de liefde die haar was onthouden en vanwege het leed dat ze telkens weer hadden veroorzaakt. Toms angstaanjagend gedrag van de vorige avond was het toppunt geweest. Ze vroeg zich af of Tom haar met een vinger had durven aanraken als haar moeder haar niet zo liefdeloos had behandeld na de dood van haar vader. Hij wist dat niemand het voor haar zou opnemen... dus kon hij rustig zijn gang gaan. Maar hij zou zijn straf nog krijgen. Ze schoof haar moeder van zich af en liep naar de kast waar haar vader zijn geweren had bewaard. Ze waren er allemaal nog, behalve de paar die Jared gebruikte. Ze nam er een en haar moeder begon te gillen, waarna haar broer binnenkwam en het hysterisch tafereel zonder enig begrip bekeek.

'Verdomme... Crys... wat ben je in godsnaam van plan?' Hij had de blik uit haar ogen opgevangen en dacht dat ze het op haar moeder had voorzien. Olivia bleef wezenloos staan gillen en zijn grootmoeder keek verstomd van angst toe.

'Bemoei je er niet mee, Jar!' Ze richtte het geweer even op hem en toen hij zag hoe ze naar hem keek, dacht hij dat ze krankzinnig was geworden.

'Geef hier dat ding!' Hij stak zijn hand naar het wapen uit en ze sloeg hem ermee, juist hard genoeg om hem duidelijk te maken dat het haar ernst was.

'Ze wil Tom vermoorden!' krijste zijn moeder en Crystal keerde zich naar haar om met een woede die ze geen van allen van haar kenden, een woede die zich in al die maanden in haar had opgehoopt en die was ontstaan uit machteloosheid en wanhoop, het verdriet om het verlies van haar vader en de ondraaglijke teleurstelling toen ze Tom alles te gronde had zien richten waarvoor haar vader zo hard had gewerkt. Maar dat begrepen ze geen van allen.

'Reken maar dat ik het doe, nou en of!' Ze keek Jared recht in de ogen en alle sporen van kinderlijkheid waren van haar afgevallen. Ze was weer bijna mooi zoals ze daar stond in haar laaiende woede, ondanks het verwarde haar en het beschadigde gezicht. 'En als je wil weten waarom, dan ga je maar in de schuur kijken.'

'Wat heeft hij nu weer gedaan, verdomme?' Jared werd bang, Tom zou wel weer dronken zijn geweest en wie weet had hij een van de paarden doodgeschoten. Maar wat hij nog meer vreesde, was wat zijn zuster als wraak in de zin had.

'Vraag het hem maar!' Haar lavendelblauwe ogen waren ijskoud, terwijl ze van haar moeder naar haar broer keek.

Maar Olivia bleef gillen. 'Geloof haar toch niet! Ze liegt het!'

'Hoe weet je dat, mama?' Crystals stem klonk merkwaardig rustig en al hield ze het geweer nog op hen gericht, ze leek zichzelf weer in bedwang te hebben. Ze was zijn slachtoffer niet meer, ze ging hem doodschieten voor wat hij gedaan had en bij die gedachte voelde ze zich heel wat beter. 'Hoe weet je dat hij er niet toe in staat is? Waarom word ik nooit geloofd?' Ze begon te huilen, maar het waren eerder tranen van woede dan van verdriet. Het was zo pijnlijk voor eens en voorgoed te moeten erkennen dat haar eigen moeder niet van haar hield. 'Weet je nog...' Haar handen trilden terwijl ze het geweer beurtelings op Jared en op haar moeder gericht hield en wat ze ook zouden doen, ze zou zich niet van haar voornemen laten afbrengen. 'Weet je nog... toen ik een klein meisje was, mama... toen heb je toch van me gehouden... ? Je zei dat ik nooit loog zoals Jar of Becky... en dat deed ik ook niet... dat heb ik nooit gedaan... toen hield ik ook van jou...' Haar stem stokte even. 'Waarom haat je me dan nu zo? Sinds pappa dood is, behandel je me alsof ik je iets heb aangedaan... maar dat is niet zo... dat heb ik echt niet gedaan, of wel soms?' Maar alle haat die ze in haar moeder had verondersteld, klonk nu in haar stem toen ze haar dochter toesnauwde: 'Je weet heel goed wat je hebt gedaan. Flikflooien met je vader, hè...? Altijd maar voor hem zingen... als een slet met hem rondrossen... en op het laatst... had je hem helemaal ingepalmd met je mooie praatjes...' Verbitterd keek ze Crystal aan, die nog altijd niets begreep van haar moeders woede en wrok. Wat Olivia uitkraamde, sloeg nergens op. 'Waar hebt u het over?'

'Dat zul jij niet weten, jij kleine gluiperige slet. Je hebt je zin zeker gekregen? Maar van mij zul je niets loskrijgen, zolang ik in leven ben althans.' Opeens keek ze haar dochter weer aan met ogen vol angst. Kennelijk verwachtte ze nog steeds dat Crystal haar zou neerschieten, want ze speelde nog altijd met het geweer. Maar nu stormde Crystal op de deur af en Jared keek zijn moeder onzeker aan, en toen hij Crystal langs het raam voorbij zag rennen, holde hij haar achterna. Maar ze was hem te vlug af, ze was hem altijd te vlug af geweest. Hij rende haar achterna over het erf, maar ze bleef met het geweer zwaaien, schoot in de lucht en waarschuwde hem dat hij bij haar vandaan moest blijven. Hij begreep dat er iets moest zijn gebeurd, maar wist nog steeds niet wat. Het enige dat hem duidelijk was, was dat hij haar moest beletten een wanhoopsdaad tegenover Tom te begaan en misschien ook tegenover Becky en de kinderen. Ze was buiten zichzelf, al begreep hij niet waarom ze zo razend was.

Tom hoorde hen aankomen lang voordat ze zijn huis hadden bereikt. Zodra hij zag dat ze een geweer had, nam hij zijn eigen jachtgeweer van het rek naast de deur en stond haar op te wachten toen ze bij zijn huis was. Ze had tweemaal in de lucht geschoten, maar er zaten nog vier kogels in het geweer. Becky kwam na Tom gillend naar buiten en greep zich hysterisch aan hem vast. Ze begreep niet wat er aan de hand was, maar voelde instinctief dat er iets ontzettends ging gebeuren.

'Wat ga je doen?' Becky stond te trillen van angst, maar hij schoof haar achter zich en beval haar naar binnen te gaan en bij de kinderen te blijven. Ze gehoorzaamde en kroop weg in de huiskamer, terwijl Crystal op hem af kwam en met bevende handen het geweer op hem richtte. Achter haar kwam Jared hijgend aanlopen.

'Laat dat geweer zakken, zus,' zei hij kalmerend, bang voor wat ze zou gaan doen, maar Tom deed niets dan grinniken. Hij leek dronken zoals meestal, maar zijn handen bleken verbazend stabiel toen hij zijn geweer op Crystal richtte.

'Aardig dat je langskomt, Crystal. Voor de gezelligheid of was je soms op jacht met Jared?' Hij leek allerminst onder de indruk en Jared bleef hulpeloos naast haar staan.

'Tom, omlaag dat geweer. Ophouden, jullie allebei.' Jared zag er doodsbang uit. Ze waren blijkbaar alle twee gek geworden. Maar toen hij beter naar zijn zuster keek, begreep hij wat er gebeurd was en even had hij de neiging haar het wapen af te nemen en zelf zijn zwager neer te schieten, maar hij zag geen kans haar het geweer af te pakken. Ze hield het nog altijd op Tom gericht en legde met zichtbaar genoegen op zijn kruis aan.

'Ik kom je bedanken voor gisteravond.' Haar stem trilde terwijl ze daar met hun geweren tegenover elkaar stonden.

'Dat zul jij niemand ooit meer lappen, Tom.' Ze wilde dat hij bang zou worden, gillen, smeken en bidden zoals zij de vorige avond had gedaan, maar hij keek haar alleen kwaadaardig aan met de smaak van haar lippen nog op de zijne en een afschuwelijke grijns op zijn gezicht. Toen schoot ze hem onverhoeds tussen zijn benen, maar ze miste. Zonder zich af te vragen of hij getroffen was, vuurde hij twee schoten uit zijn jachtgeweer af. De ene kogel floot langs haar oren en toen ze verschrikt door het geluid opzij keek, zag ze Jared naast zich neervallen. Hij was dwars door zijn hoofd geschoten en op slag dood. Zijn bloed was overal rondgespat. Crystal knielde bij hem neer, ergens gilde iemand en alles wat ze zich later nog kon herinneren was Tom die naar haar stond te gluren, Becky die krijste en Jareds hoofd op haar knieën. Ze hield hem snikkend vast, maar hij was dood. Het was háár schuld. Ze had hem net zo goed eigenhandig kunnen neerschieten... hij was dood... dood... en het was Tom die ten slotte bedaard naar haar toe kwam en het geweer van haar vader uit haar handen trok, waarna hij naar binnen ging en de politie belde.

13

Een half uur later verscheen de sheriff en Jared lag nog op het erf met zijn hoofd op Crystals knieën. Ze brachten haar weg en hun vragen waren achteraf één warrig geheel. Ze herinnerde zich de ambulance die Jared kwam halen en haar moeder, die hysterisch krijste en door een snikkende Becky werd vastgehouden. Ze wist nog dat de kinderen haar aanstaarden en dat de sheriff zei dat ze iets heel ergs had gedaan. Dat ze trachtte duidelijk te maken dat zij Jared niet had doodgeschoten, maar dat geloofden ze niet. Naderhand werd alles toch duidelijk, wat Tom had gedaan, en ze waren in de schuur gaan kijken waar haar bloed nog op de grond zat. Ze hadden haar naar het ziekenhuis gebracht en Boyd en Hiroko waren met haar meegegaan. Ze ondertekenden een verklaring omtrent de toestand waarin ze de vorige avond was geweest en er werden foto's genomen van haar verwondingen. De sheriff gaf haar toestemming bij Boyd en Hiroko te blijven in plaats van haar op te sluiten in een cel en ze gingen met haar mee naar het vooronderzoek. De aanklacht zou luiden poging tot moord, maar Tom verzocht de aanklacht tegen haar in te trekken om te voorkomen dat hij zelf van moord en verkrachting zou worden beschuldigd. De onderzoeksrechter hield het uiteindelijk op een ongeval en Tom werd beschuldigd van verkrachting van een minderjarige, maar ten slotte werden alle aanklachten ingetrokken en men kwam tot de conclusie dat Jareds dood een ongeluk was geweest. Samen verlieten ze de rechtszaal en Crystal zag haar moeder en Tom pas terug bij de begrafenis van Jared. Ze zat achter in de kerk met Boyd en Hiroko en het gebeurde had inmiddels in alle plaatselijke kranten gestaan.

Alle vrienden van Jared waren er en zijn vriendinnetje uit Calistoga was ook gekomen. Iedereen huilde, ook Tom, die Crystal bij het verlaten van de kerk beschuldigend aankeek. Hij was een van de dragers van de kist, wat Crystal misselijk maakte, maar Olivia had het zo gewild. Voor haar was Jareds dood niet de schuld van Tom, maar van Crystal, en hij werd begraven naast haar vader. Het was een dag die Crystal nooit zou vergeten. Ze stond wezenloos naar de lucht te staren, denkend aan die twee en aan het leven van vroeger dat zo anders was geweest. En nu was het afgelopen, voor hen allemaal. Er was niets over dan woede en schuldgevoel, leugens en het verdriet over het verlies van haar vader en haar broer. Toen Boyd haar wilde meenemen, bleef ze een ogenblik staan om haar moeder aan te kijken.

'Jij zet geen voet meer op de boerderij, Crystal. Je vader is er niet meer om voor je op te komen en ik weet wie en wat je bent. Dat weten we allemaal. Je bent een moordenares en een slet en je hoort hier niet, wat je pa ook gedacht mag hebben voor zijn dood.' Ze stortte al haar venijn uit over haar jongste dochter, maar Crystal schudde alleen maar haar hoofd; haar eigen woede was uitgeput. Ze zou haar verdere leven moeten slijten met de wetenschap dat haar woede het leven had gekost aan haar broer. En ze zou er alles voor hebben willen geven om het ongedaan te maken, al had ze ervoor moeten zwijgen over wat Tom haar had aangedaan. Dat kon in geen geval ooit ongedaan worden gemaakt, ze kon nooit meer worden wat ze geweest was, net zomin als ze Jared ooit weer tot leven kon wekken. Zijn leven was afgelopen en het hare was voorgoed verwoest.

'Je hoeft me niet aan te vallen, ma,' zei ze beheerst. 'Ik wil niet eens meer terugkomen. Ik wil de boerderij nooit meer zien. Het is allemaal voor jou. Ik ga weg.'

'Zou je dat zwart op wit willen bevestigen voor mij en voor je moeder?' Tom stond vlak achter haar en zijn stank maakte haar onpasselijk. Ze had hem het liefst willen negeren.

'Je hebt het niet zwart op wit nodig. Morgen ben ik hier weg.' Ze had trouwens niets weg te geven, behalve een stuk land waar ze ooit aan gehecht was geweest. De mensen van wie ze had gehouden waren er niet meer en degenen die ze achterliet hadden even goed vreemden kunnen zijn.

'Laat ik je hier niet meer zien.' Toms stem klonk als een dof gedreun en Boyd schoot toe en greep haar arm.

'Kom, Crystal, laten we gaan.' Hij hield haar arm stevig vast en nam haar mee, en toen reden ze naar huis. Er liepen tranen uit Crystals ogen en Hiroko streelde zacht haar hand terwijl ze uit het portierraam staarde. Ze wisten geen van allen iets te zeggen. De loop van Crystals leven was onomkeerbaar veranderd en dat van Jared was voorbij. Hij was nauwelijks meer dan een jongen geweest en nu was hij er niet meer. Crystal zei niets meer op weg naar huis en toen ze er waren, ging ze alleen een eindje lopen. Ze stapte door het hoge onkruid achter het huis en liep kilometers door, langs de beek, zacht zingend in zichzelf... de liedjes die haar vader en haar broer zo mooi hadden gevonden, en toen ze 'Amazing Grace' inzette, was het alsof de herinnering aan hen om haar heen zweefde. Niemand kon nu nog naar haar luisteren, niemand had nog belangstelling en erger nog, niemand hield meer van haar. En toen ze weer terugliep naar het huis van Boyd en Hiroko werd ze overvallen door een eenzaamheid zo groot dat ze zich afvroeg of iemand daarmee kon leven. Maar ze wist dat ze verder moest; ze moest doen wat ze zichzelf en haar vader jaren geleden had beloofd. Ze moest wegtrekken naar andere werelden, naar andere steden. Alleen, maar met de herinneringen aan hen altijd dicht bij haar. En de herinnering aan Jared zou samengaan met een schuldgevoel dat ze nooit meer zou kwijtraken. Als zij Tom niet had willen neerschieten met haar vaders geweer, zou hij nog in leven zijn. In zekere zin was het alsof zij hem had neergeschoten en ze begreep dat ze met die wetenschap zou moeten leren leven. Daar was niets meer aan te veranderen, niets kon die pijn ooit wegnemen. Niets zou haar schuld ooit verkleinen, wat er verder ook in haar leven zou gebeuren. Voor haar gevoel had zij haar broer vermoord, alsof ze zelf de trekker had overgehaald.

Terwijl ze traag terugliep door het hoge gras zong ze de liedjes die ze samen als kinderen hadden gezongen. De tranen stroomden langs haar gezicht en ze keek in eenzaam verdriet op naar de hemel.

'Vaarwel, Jar...' Ze fluisterde woorden die ze hem sinds lang niet had gezegd. '... Ik houd van je...'

14

Crystal bleef nog een paar dagen bij Boyd en Hiroko. Ze had de dag na de begrafenis willen vertrekken, maar ze leed zo zwaar aan haar schuldgevoel en verdriet dat ze er niet toe in staat was. Ze had een paar dagen nodig om op adem te komen. Ze speelde met Jane en maakte lange wandelingen in haar eentje. Hiroko liet haar haar gang gaan; ze wist heel goed wat Crystal nodig had.

Voor de begrafenis was ze even naar de boerderij geweest om haar spullen op te halen en ze had de kleine geldvoorraad onder haar matras ook meegenomen. Boyd en Hiroko hadden haar aangeboden bij hen te blijven tot ze haar school had afgemaakt, maar dat wilde ze niet. Ze kon de mensen daar niet meer in de ogen kijken. Van de ene dag op de andere was ze hun ontgroeid. Ze zou over zes weken naar de promotie kunnen gaan, maar het leek niet belangrijk meer. Ze wist dat ze nu moest vertrekken.

'Maar waar wil je dan naar toe gaan?' Hiroko keek haar bezorgd aan toen ze twee dagen na haar komst van tafel opstonden.

'Naar San Francisco.' Dat besluit had ze al genomen. Ze bezat vijfhonderd dollar, dat was genoeg om daar een kamer te huren. Ze zou proberen zo gauw mogelijk een baan als serveerster te krijgen, tot ze wat geld had gespaard, en daarna zou ze naar Hollywood gaan. Ze had niets meer te verliezen en ze moest het proberen.

'Je bent veel te jong om alleen naar zo'n stad te trekken.' Boyd keek haar ook bezorgd aan en Hiroko had tranen in haar ogen. Maar Crystal wist dat ze zich best kon redden. Het kind in haar was gedood, even onherroepelijk als Jared door Toms kogel was gedood.

'Hoe oud was jij toen je in dienst ging?'

Ze keek hem met een triest lachje aan. 'Dat moet heel wat moeilijker zijn geweest dan weg te trekken naar San Francisco.'

'Daar gaat het niet om. Ik had geen keus.'

'Die heb ik ook niet.' Ze zei het in alle rust. Haar haar was uit haar gezicht weggekamd en ze droeg het in een lange vlecht. Hij zag dat haar wonden al begonnen te genezen, al had ze nog een flink blauw oog, maar ook met al die kwetsuren was ze nog mooi. En ze had inmiddels een stille kracht in zich die duidelijk merkbaar was. Het werd tijd dat ze verder trok en dat voelde zij beter dan anderen. Haar dagen in het dal waren voorgoed voorbij.

Op de dag van haar vertrek reed Boyd haar naar het busstation en samen wachtten ze op de komst van de bus. Ze beloofde hem haar nieuwe adres te sturen en hun te schrijven. Hij sloeg zijn arm om haar schouders en even moesten ze beiden hun tranen bedwingen. Ze had van Hiroko thuis afscheid genomen en dat was nog moeilijker geweest.

'Pas goed op jezelf, meid,' zei Boyd. Ze was als een zuster voor hem geweest en hij en Hiroko waren alles wat ze nog over had. Zij waren de enige mensen van wie ze hield, de enige verwanten die ze waar dan ook nog had, en het was een kwelling van hen weg te gaan. Maar er wachtte haar een heel andere wereld, een wereld vol nieuwe hoop en beloften. En ze was nog jong genoeg om ergens waar geen Tom Parkers rondliepen, een nieuw bestaan voor zichzelf op te bouwen.

Ze wuifde naar Boyd toen ze in de bus stapte en wierp hem ten afscheid een handkus toe, waarbij de mannen in de bus afgunstig toekeken. Daarna zag ze het dal langs zich heen glijden en achterblijven, en ondanks de schrijnende herinneringen die ze meenam, voelde ze een begin van opwinding.

Er waren veel opwindende plaatsen op de wereld die ze wilde zien en San Francisco was maar een eerste stap daarheen. En wie weet waar het lot haar daarna zou brengen.

15

De bus stopte bij Third en Townsend en ze stapte uit en keek om zich heen. Het stadsdeel maakte een drukke, roezemoezige en vervuilde indruk. Ze was maar twee keer eerder in San Francisco geweest, eenmaal als kind met haar vader en nog eens met Boyd en Hiroko toen hun kindje werd gedoopt. Maar dit was een ander deel van de stad, een lelijk en haveloos gedeelte. Op straat lagen dronken mannen, er raasden auto's voorbij en er hing een lucht van bier, wijn en ongewassen lichamen, maar nog altijd onderging ze haar komst als een avontuur. In het busstation kocht ze een plattegrond en een krant en ging zitten om ze te bestuderen, terwijl voorbijgangers naar haar keken. Ze was eenvoudig gekleed en had een oude koffer bij zich, maar ze zag er nog altijd heel aantrekkelijk uit. Ze begreep dat ze voor de avond een kamer moest hebben. De vraag was waar en ze had er geen notie van waar ze moest beginnen te zoeken. Er werden kamers genoeg aangeboden in de krant en ook pensions in Chinatown boden kamers aan, maar het was haar een raadsel waar ze moest beginnen. Ze moest maar op goed geluk ergens een begin maken. Ze noteerde twee adressen en ging naar buiten om een taxi te nemen en ze vroeg de chauffeur welke van de twee wijken het veiligst was. Hij zag meteen dat ze van buiten de stad kwam en bekeek haar eens goed in haar blauwe jurkje met het haar achterovergekamd en gevlochten. Ze leek nog erg jong, maar een mooier meisje had hij nog nooit gezien. Hij vroeg zich af wat ze in haar eentje in San Francisco te zoeken had; hij had een kleindochter van haar leeftijd, en die had hij niet graag alleen bij Third en Townsend zien ronddwalen.

Hij wees haar in de krant een advertentie aan die ze over het hoofd had gezien. Het was een adres in een Italiaanse wijk, dicht bij Telegraph Hill, ergens in North Beach.

'Als we dit eerst eens probeerden? Dat lijkt me beter dan die andere twee en duur zal het er niet zijn.' Ze merkte niet eens dat hij de meter niet inschakelde; dat kon hij zich wel veroorloven tegenover zo'n meisje. Hij zou haar niets laten betalen voor de rit; ze was zo jong en mooi en hij had de behoefte haar te helpen. 'Ga je hier bij kennissen op bezoek?' Opeens vroeg hij zich af of ze soms van huis was weggelopen, maar ze maakte in feite niet de indruk dat ze zich wilde schuilhouden. Ze leek hem meer zo'n jong ding dat voor het eerst in de grote stad was zoals hij haar zag in zijn binnenspiegel. Ze vertelde hem met een argwanende blik in zijn richting dat ze niet naar kennissen ging en ze probeerde onder het praten zelfvertrouwen uit te stralen. Het ging hem niet aan dat ze zo onervaren was. 'Waar kom je vandaan?'

'De Alexander Valley, ten noorden van Napa.' Ze werd weer triest toen ze de namen noemde. Het leek dagen in plaats van uren geleden dat ze er was weggegaan.

'En je komt hier een beetje rondkijken?'

'Nee,' zei ze rustig en keek uit het portierraam. 'Ik kom hier wonen.' Tijdelijk tenminste. En wie weet daarna? De wereld wachtte om haar deuren voor haar open te zetten, net zoals haar vader had voorspeld. Toch deed het achterlaten van de oude wereld nog altijd zeer, terwijl ze naar North Beach reden.

Ze staken Market Street over en hij reed haar langs de pieren aan het Embarcadero en terug door Chinatown, en zodra ze dat door waren naar North Beach, waar het adres moest zijn. Het bleek een klein, eenvoudig huis met heldere vitrages voor de ramen en op de stoep zaten twee bejaarde vrouwen druk te praten, het haar strak opgemaakt in een knotje op het achterhoofd en met een schort over hun zwarte jurk. Ze moest opeens aan oma Minerva denken, maar zette de gedachte van zich af. Haar dagen in het dal met alle herinneringen en bekenden lagen nu achter haar. Ze bedankte de chauffeur en vroeg wat ze hem schuldig was.

'Niets... laat maar zitten...' zei hij een beetje nors, verlegen met zijn houding, maar hij wilde geen geld van haar aannemen. Ze was nog maar een kind tenslotte en zo'n mooi jong ding; hij had met plezier naar haar gekeken. Ze bedankte hem en hij keek haar even na terwijl ze zich met haar koffer in de hand tot de twee oude vrouwtjes wendde. Daarna reed hij weg, fluitend in zichzelf en hopend dat het haar goed zou gaan. Ze was nog jong maar al een echte schoonheid en hij had de indruk gekregen dat ze wel op zichzelf kon passen. Dat viel de twee oude vrouwen ook op toen ze naar de huurkamer vroeg. Ze staarden haar aan voor ze antwoord gaven en zeiden in het Italiaans iets tegen elkaar.

'Pardon?' Ze leek opeens nog jonger toen ze haar koffer neerzette, met die stralenkrans van lichtblond haar.

De twee vrouwen bleven haar aanstaren en ze had graag willen weten wat ze dachten. 'De kamer... ? Weet u daar iets van?'

'Waarom zit je niet op school?' De oudste van de twee keek haar argwanend aan en plukte aan haar schort. Ze had grote zwarte ogen en een gezicht vol rimpels.

'Ik heb vorig jaar eindexamen gedaan,' loog ze en de vrouwen bleven haar aanstaren. 'Mag ik de kamer bekijken?' Ze weigerde zich te laten intimideren.

'We zullen zien. Heb je werk?' De vrouw leunde achterover tegen een stoeptrede en Crystal lachte maar eens, trachtend een zelfverzekerdheid te tonen die ze niet echt bezat. Stel dat ze werk moest hebben om een kamer te huren, wat moest ze dan beginnen? Ze voelde paniek in zich opkomen en besloot althans gedeeltelijk de waarheid te vertellen. Ze moest wel.

'Nog niet. Ik ben hier vanmiddag pas aangekomen. Zodra ik een kamer heb, ga ik werk zoeken.'

'Waar kom je vandaan?'

'Een paar uur naar het noorden.'

'Weten je vader en moeder dat je hier bent?' Net als de chauffeur dacht de vrouw die het vroeg dat ze misschien was weggelopen van huis, maar Crystal schudde haar hoofd met een blik die de vrouw niet wijzer maakte.

'Mijn ouders zijn overleden.' Ze zei het met zoveel overtuiging, dat de vrouw aanvankelijk geen weerwoord had. Toen kwam ze langzaam overeind, maar bleef haar aanstaren. Ze had nog nooit een meisje gezien dat er zo uitzag met dat lichtblonde haar, die lange benen en dat fijnbesneden gezichtje. Ze leek wel een filmster, zei ze in het Siciliaans tegen de andere vrouw.

'Ik zal je de kamer laten zien. Kijk maar of het iets voor je is.'

'Graag,' zei Crystal en rustig en zelfverzekerd tilde ze haar koffer op.

Het was een klein kamertje. Er waren vier van dat soort kamers op de etage in wat vroeger het woonhuis van de vrouw was geweest. Nu verhuurde ze in totaal zes kamers en de huurders moesten samen één badkamer delen. De vrouw zelf bewoonde de enige kamer met eigen badgelegenheid. Die lag op de benedenverdieping naast de keuken, die de huurders mochten gebruiken tegen vijf dollar per maand. De kamer zelf kostte vijfenveertig dollar per maand. Hij was kaal en keek uit op een gebouw erachter, maar Crystal had het ervoor over. Ze wist niet waar ze elders terecht kon. Het was er schoon, er zat een stevig slot op de deur en ze voorzag dat ze zich hier veilig kon voelen met een hospita die het komen en gaan van haar huurders controleerde.

'Je betaalt een maand vooruit, contant. En als je weg wilt, zeg je met twee weken op.' Niet dat iemand dat ooit deed. Ze kwamen en gingen, maar ze hield haar huis schoon en verhuurde alleen aan behoorlijke mensen. Geen alcoholisten, geen prostituées, geen mannen die vrouwen meenamen naar hun kamer. Ze wilde alleen nette, rustige typen, zoals Crystal.

In het pension woonden twee oudere mannen en op de tweede etage woonde een jong meisje; op de eerste, waar Crystals kamer was, woonden nog drie andere meisjes en een jongeman die in verzekeringen deed. 'Maar als je geen werk vindt, kun je de kamer niet houden, tenzij je genoeg geld hebt om zonder werk te kunnen leven.'

'Ik ga zo gauw mogelijk werk zoeken.' Crystal keek haar recht in de ogen en trok vier biljetten van tien en vijf van één dollar uit haar portefeuille. Het was geld dat ze in het restaurant met serveren had verdiend en ze was nu blij dat ze het gespaard had. Andere meisjes van haar leeftijd gaven hun geld uit aan nylons, bioscoopjes en drankjes, maar Crystal had vrijwel alles wat ze verdiende opzij gelegd en voor haar moeder verstopt. 'Zijn er hier restaurants in de buurt waar ze personeel aannemen?'

De oude vrouw moest erom lachen. Restaurants genoeg, maar ze kende er niet één dat Crystal in dienst zou nemen. 'Spreek je Italiaans?'

Crystal schudde lachend haar hoofd. 'Nee, ik niet.'

'Dan moet je het maar ergens anders proberen. Ze nemen hier geen meisjes zoals jij aan.' Ze was te jong en te knap en de kelners in North Beach waren altijd mannen. 'In de binnenstad misschien.' Maar toen Crystal er de volgende middag op uit ging, was er geen eetgelegenheid die ze binnenliep waar ze haar wilden aannemen, ook niet als ze zei dat ze ervaring had als serveerster. Ze lachten haar gewoon uit en wilden niet eens het nummer van de telefoon in haar kosthuis noteren. Ontmoedigd kocht ze een broodje om mee naar haar kamer te nemen. Mevrouw Castagna, haar hospita, zat ook nu weer op de stoep terwijl ze het komen en gaan van haar huurders in de gaten hield en praatte in haar eigen dialect met mensen uit de straat die ze kende.

'Heb je een baan gevonden?' vroeg ze. Crystal liep met lome stappen de treden op. Haar voeten deden pijn in de ongemakkelijke schoenen en haar blauwe jurk zag er even verkreukeld uit als zij zich voelde. Er kwam mist opzetten en ze rilde in de kille lucht. Het was dan wel mei, maar het was in de stad heel wat kouder dan in het dal en ze was daar nog niet aan gewend. Op haar kamer stak ze een muntje in de gaskachel. Mevrouw Castagna zorgde er wel voor dat haar huurders niets voor niets kregen. Ze had in dat huis tien kinderen grootgebracht die nu volwassen de deur uit waren, en ze maakte een goed gebruik van hun voormalige kamers. Het huis leverde haar een behoorlijk inkomen op, anders dan Crystal, die op haar kamer in een stoel neerviel en met trillende vingers haar slinkende geldmiddelen telde en nu en dan opkeek naar het kruisbeeld boven het bed. De enige andere wandversiering in de kamer was een tekening in kleur van de Maagd Maria, gemaakt door een dochter van mevrouw Castagna die in een klooster zat, zoals Crystal naderhand hoorde. De overigen waren getrouwd en hadden kinderen, die op zondagen vaak op visite kwamen.

Crystal liep twee weken de ene straat na de andere af en begon in paniek te raken toen ze maar geen baan kon vinden. Ze had de hoop vrijwel opgegeven toen ze op een avond terugging naar haar kosthuis. Ze had om een baan gevraagd in Chinatown, als caissière of desnoods als bordenwasser, maar ze hadden allemaal gelachen, net als twee dagen tevoren in North Beach. Telkens had ze de verkeerde kleur, de verkeerde sekse of ze sprak de verkeerde taal. Ze liep die avond terug door de bekende Barbary Coast, waar volop restaurants en nachtclubs waren en waar paartjes lachend en pratend langs de straat liepen. Het was daar heel anders dan in North Beach: meer licht, meer leven en heel wat mondainer. Ze droeg een blauwe rok met een witte blouse en de witte pumps die ze al zo'n tijd had, en een trui die ze van mevrouw Castagna had geleend. Hij was zwart, net als alles wat de oude vrouw droeg zwart was en vele maten te groot, maar de hospita had haar zien rillen die ochtend en medelijden met haar gekregen. Het enige warme kledingstuk dat Crystal bezat was een oud jack met een voering van schapevacht dat ze had gedragen als ze vroeg in de morgen met haar vader ging paardrijden. Haar garderobe stond in schrille tegenstelling tot wat ze de vrouwen van San Francisco aan modieuze kleding zag dragen, maar lang stond ze daar niet bij stil. Het enige dat ze wilde was een baan en ze was bereid alles te doen, desnoods vloeren schrobben. Het was wel wat anders dan haar dromen van Hollywood, maar ze moest eten en haar huur betalen. Ze moest hoe dan ook trachten een inkomen te verwerven. Ze was van plan het de volgende dag in de hotels te proberen, maar besloot nog een laatste poging te wagen in een restaurant dat ze passeerde. Het had een sierlijke gevel met een bord waarop alleen harry's stond. Het was een keurige gelegenheid en op een kleiner bord werd een floorshow aangekondigd.

Onzeker stapte Chrystal naar binnen, geen aandacht schenkend aan de vertrekkende paren. De gasten waren keurig gekleed en sommige vrouwen droegen een gedecolleteerde japon. Ze bleef een hele tijd staan kijken naar een man op het podium die begeleid door twee musici 'Too darn hot' van Cole Porter zong. Toen kwam de ober naar haar toe en vroeg haar kortaf wat ze wenste.

'U mag hier niet naar binnen zonder gezelschap.' Ze stelden bij Harry's geen prijs op hoeren of kijkgraag publiek dat bij de ingang gratis het geboden programma volgde. Maar even later drong het tot hem door dat Crystal geen publieke vrouw was. In haar te grote trui en armoedige kleren zag ze er eerder uit als een weeskind. 'Wat wil je?'

Ze keek hem recht in de ogen en trachtte haar knikkende knieën te negeren. 'Een baan. Ik wil alles doen. Borden wassen, serveren, alles... maar ik moet een baan hebben.' Hij wilde al antwoorden, maar toen hij haar beter bekeek, zag hij dat ze een schoonheid was en dat liet hem niet onberoerd. De blik uit die grote blauwe ogen leek dwars door hem heen te gaan. Hij had op het punt gestaan haar weg te sturen, maar opeens vroeg hij zich af of Harry haar misschien zou kunnen gebruiken. Hij keek op zijn horloge in de hoop dat de baas nog boven zou zijn, maar het was al te laat, hij was vast al vertrokken. 'Heb je eerder in een restaurant gewerkt?' Hij trok zijn das recht en hield een waakzaam oog op de tafels, maar steeds werd zijn blik weer teruggetrokken naar Crystal. Ze had een gezichtje waar je je hele leven naar zou kunnen kijken, maar ze leek zich totaal niet bewust van de indruk die ze op hem maakte. Ze leek heel open en was in zekere zin heel dapper al was ze op dat moment nog zo nerveus. Hij mocht haar beslist wel. 'Heb je eerder als serveerster gewerkt?'

'Ja.' Uit angst afgewezen te worden, zei ze er niet bij dat het eerder een cafetaria dan een restaurant was geweest.

Hij bekeek haar nauwkeuriger. 'Hoe oud ben je eigenlijk?'

'Achttien,' loog ze vlot met een goudeerlijk gezicht.

Hij keek haar hoofdschuddend aan. 'Je moet eenentwintig zijn als je hier werkt. Dat is wettelijk voorschrift.'

'Dan ben ik eenentwintig... alstublieft...' Haar stem klonk smekend en de verbijsterend blauwe ogen troffen hem diep. 'Alstublieft. .. dat ziet toch niemand?'

'Christus,' zei hij haast kreunend, 'de baas zal me wurgen.' Maar ze voelde dat hij door de knieën ging.

'Ik zal hard werken, dat beloof ik u. Neem me een paar dagen op proef aan... voor een week of zo...' Haar ogen dwongen hem en hij begreep dat hij haar niet kon wegsturen. Ze was te mooi en zo jong en kwetsbaar; het was duidelijk dat ze de baan nodig had en hard zou aanpakken. Verdomme, hij hoefde Harry haar leeftijd toch niet te vertellen. En wegsturen konden ze haar altijd nog als ze niet beviel. Hij keek haar weer aan en stuitte op haar ernstige, doordringende blik. 'Kom morgenmiddag maar terug. Een van de meisjes zal je een uniform geven. En gebruik wat make-up. Zo zie je er uit als een schoolkind. En trek in godsnaam die trui uit.'

'Ja, meneer.' Ze grinnikte waardoor ze er meer dan ooit uitzag als een schoolkind en keek hem lachend in zijn verbijsterde ogen. Ze was het mooiste meisje dat hij ooit had gezien... en ze was pas achttien. .. Hij hoopte dat Harry daar niet achter zou komen, want dan zou hij er van langs krijgen.

'Zorg dat je om vier uur hier bent. Exact.'

'Ja meneer. En dank u wel.' Haar stem klonk schor toen ze hem bedankte. Hij begreep niet dat anderen haar niet op slag hadden aangenomen. Met dat uiterlijk kon ze als danseres optreden of zelfs als stripper, maar daar zou ze wel te onschuldig voor zijn. Maar er ging heel wat meer in Crystal Wyatt om dan hij wist toen ze snel het restaurant verliet, voor hij zich kon bedenken. Ze legde de weg naar het pension grotendeels in looppas af.

Het eerste dat ze deed was mevrouw Castagna de trui in dank terugbrengen en haar vertellen dat ze ging werken. Ze zei het met trots en zelfvertrouwen, alsof ze tot directeur van een onderneming was benoemd.

'Is het een nette baan?' Mevrouw Castagna nam haar achterdochtig op. Dat meisje was te knap voor haar eigen veiligheid. De jongeman van de verzekeringen begon al op de gangen rond te hangen in de hoop Crystal te ontmoeten op weg naar de badkamer. Maar Crystal leek het niet te merken; ze gedroeg zich rustig en behoorlijk. Ze flirtte niet met mannen en stelde zich niet aan. Ze was fatsoenlijk en beleefd.

Meestal bleef ze in haar kamer en ze maakte niet eens gebruik van de keuken. En al wist mevrouw Castagna zelf niet waarom, ze begon op Crystal gesteld te raken.

'Ik ga in een restaurant werken,' vertelde Crystal haar trots en de oude vrouw keek haar glimlachend aan. Ja, ze was een lief kind; ze deed haar aan een van haar kleindochters denken.

'Als wat?'

'Als serveerster.'

'Mooi.' De oude vrouw zei het niet al te enthousiast, maar aan alles was te merken dat ze Crystal wel mocht. Ze was een lieve meid en ze veroorzaakte geen last. 'Zorg dat ze je genoeg betalen. De huur vervalt over tien dagen. En het is deze maand te laat om de kamer nog op te zeggen.' Ze joeg haar huurders graag wat schrik aan om hen in het gareel te houden. Maar Crystal reageerde er lachend op. Ze keek door de oude vrouw heen en mocht haar ook wel.

'Ik weet het, mevrouw Castagna, maar ik ga niet weg.'

'Goed zo.' Ze stak haar hand op terwijl ze de keuken inliep en Crystal liep door naar haar kamer.

De volgende middag liep ze de twaalf straten naar Harry's aan de Barbary Coast, opgewonden denkend aan haar baan en nieuwsgierig of het werk veel zou verschillen van dat in de cafetaria.

Ze kwam precies om vier uur binnen, haar haar naar achteren gekamd in een stevige wrong en haar lippen rood van de lippenstift die ze 's morgens bij Woolworth had gekocht. De kleur was te fel bij haar roomkleurige huid, maar toen ze in de spiegel keek, had ze gezien dat ze er althans ouder door uitzag.

De hoofdkelner die haar de avond tevoren had aangenomen, stelde zich voor als Charlie en droeg haar over aan een oudere, maar heel aantrekkelijke serveerster die Pearl heette. Lachend vertelde ze dat haar echte naam Phyllis was, maar niemand had haar sinds haar kindertijd meer zo genoemd. Ze vertelde ook dat ze al jaren in het restaurant werkte, maar daarvoor danseres was geweest. Ze trad bij Harry nog wel eens op als een van de danseressen niet kwam opdagen en ze zong ook wel eens. Ze kende Harry al jaren, maar wat ze Crystal niet vertelde, was dat ze in het verleden zijn vriendin was geweest. Ze nam Crystal aandachtig op, zocht een schoon uniform voor haar en gaf haar een rondleiding door de keuken.

'Tegen een uur of acht begint het behoorlijk druk te worden. Om tien uur is er meestal een inzinking en dan komen ze weer opzetten voor de laatste show om twaalf uur.' Het drong nu pas goed tot Crystal door dat ze ging werken zowel in een restaurant als in de nachtclub en het leek haar boeiend werk, als ze zo om zich heen keek. Ze hoopte dat ze haar voor vast zouden aannemen. Pearl nam haar mee voor het eten met het overige personeel, voor de zaak openging. Luisterend naar het gezellig gepraat om haar heen werd het haar duidelijk hoe graag ze hier zou werken. Er waren kelners en serveersters, hulpjes, koks en bordenwassers die werkzaam waren in de keuken. De zaak was veel groter dan ze had gedacht en ze was blij dat ze dat niet van tevoren had geweten, anders had ze hier misschien niet eens om werk durven vragen. En opeens lachte ze in zichzelf, want het drong tot haar door dat ze niet eens wist hoeveel ze ging verdienen. Pearl zei dat ze de fooien mocht houden en als er iemand dronken werd en haar lastig viel, hoefde ze alleen maar hoofdkelner Charlie of een van de barkeepers te waarschuwen.

'Het is hier heel plezierig werken,' zei Pearl, 'en je krijgt niet de hele dag op je donder. Harry is een aardige man.' Crystal zag een warme uitdrukking in haar ogen verschijnen. Toen vroeg Pearl, tot Crystals schrik: 'Ben je een maagd?' Crystal staarde haar zwijgend aan en Pearl schoot in de lach. 'Nee, zo bedoel ik het niet, wie is er tegenwoordig nog maagd, verdomme?' Ofschoon Crystal eruitzag alsof ze het nog best had kunnen zijn. 'Ik wilde vragen, heb je ooit eerder in zo'n soort zaak gewerkt?'

Crystal lachte opgelucht nu de vraag haar duidelijk was. Ze dempte haar stem en zei als vertrouwelijk: 'Ja, ik heb thuis in een cafetaria gewerkt.'

Pearl grinnikte en klopte Crystal op een van haar slanke handen. 'Dan heb je nog veel te leren, liefje. Blijf in mijn buurt, dan zal ik je het een en ander bijbrengen.' Crystal dankte haar goede gesternte voor Pearl, vooral toen het later druk werd. Het viel niet mee aan de tafels te bedienen onder het toeziend oog van Charlie terwijl de gasten verwachtten dat ze elke bestelling letterlijk zou onthouden, maar ze sloeg zich erdoorheen en toen ze haar laatste maaltijd had afgeleverd, wist ze dat ze haar werk goed had gedaan. En Pearl bevestigde dat. Ze had eenentwintig dollar aan fooien gekregen; dat was bijna een halve maand huur. Ze had wel naar huis willen rennen om het aan mevrouw Castagna te vertellen.

'Wil je een lift?' Pearl had een oude auto en ze reden die avond samen weg, want Crystal had dankbaar gebruik gemaakt van het aanbod.

Haar voeten deden behoorlijk pijn en ze dacht dat ze morgen eerst maar andere schoenen moest kopen.

'Bedankt voor de lift.' Opgelucht keek ze haar nieuwe vriendin aan toen ze stopte voor haar pension in Green Street. Ze was haar heel erkentelijk.

'Graag gedaan. Woon je hier?' Pearl keek nieuwsgierig omhoog langs de gevel. 'Woon je bij je ouders?'

'Nee,' zei Crystal, 'ik heb hier een kamer gehuurd.'

Pearl knikte en dacht dat ze zich later wel iets beters kon veroorloven. Ze was het type meisje dat van mannen hoge fooien kon verwachten omdat ze het leuk vonden met haar te praten of hoopten op meer.

'Slaap ze!' riep Crystal en stak haar hand op, waarna ze haar sleutel in het slot stak en de deur open maakte. Pearl reed weg in haar oude Chevy. Voor het eerst in weken sliep Crystal die nacht rustig; ze was uitgeput. Maar ze had werk en ze had een kapitaal aan fooien verdiend. Terwijl ze in slaap viel, bedacht ze dat ze San Francisco een fijne stad vond. Het was ver van huis, maar het was precies wat ze verlangd had.

16

Crystal maakte kennis met Harry twee weken nadat ze in zijn zaak was komen werken. De baan was zwaar, maar het loon was behoorlijk en de fooien die ze elke avond kreeg, waren hoog. Degenen die er werkten waren aardig voor haar en er waren erbij die begrepen hoe jong ze was en haar als een soort dochter behandelden. Voor het eerst sinds de dood van haar vader kwamen de mensen haar welwillend tegemoet en ze voelde zich thuis, waardoor ze leek op te bloeien. Niemand schold haar uit, niemand nam haar kwalijk dat ze was zoals ze was. Ze liep voortdurend in zichzelf te neuriën en ze ging met een heel plezierig gevoel naar haar werk. Harry had al het een en ander over haar gehoord en werd nieuwsgierig naar het meisje dat volgens iedereen een schoonheid was. Ze zouden wel overdrijven, had hij gedacht, maar zodra hij haar voor zich zag, wist hij wel beter. Hij zat dwars door de zaal heen naar haar te kijken en even later zag Crystal hem met Pearl overleggen, maar ze had het te druk om zich af te vragen waarover ze het hadden. Even later wenkte Pearl haar en Crystal werd nerveus toen ze naar hen toe ging. Zou de baas ontdekt hebben dat ze nog niet eens achttien was en zou ze daarom ontslagen worden? Ze bleef staan bij de tafel waaraan ze zaten.

'Dit is Harry, Crystal,' zei Pearl. 'Ons aller baas.' Ze gaf hem een hand en de angst sloeg haar om het hart, al lag dat niet op haar gezicht te lezen. Harry keek haar geboeid aan; ze was nog mooier dan hem was verteld. Ze was werkelijk oogverblindend.

'Dag, Harry.' Haar diepe, soepele stem was een openbaring voor hem. Alsof je een diamant in je badkuip vond.

'Ik hoor dat je goed je best doet.' Hij had heel wat meer gehoord, maar dat vertelde hij haar niet. 'Heb je het naar je zin bij ons?'

'O ja,' zei ze, 'heel erg.' Even lachte ze verlegen tegen Pearl en Pearl keek vol trots naar haar. Ze had veel aandacht aan Crystal besteed en kreeg soms het gevoel dat ze een dochter had.

'Ik hoor van Pearl dat je wel eens zingt.' Hij drukte zich behoedzaam uit; hij wilde haar niet in verwarring brengen. 'Zou je zin hebben eens op het podium te zingen?' Crystal schudde geamuseerd haar hoofd, alsof ze het een grappig idee vond. 'Misschien zou je het best leuk vinden.' Crystal leek te aarzelen toen hij naar Pearl keek. 'Pearl kan je het een en ander bijbrengen en met dat gezicht van jou kunnen we je best eens een avond op het podium zetten, dan kun je zien of het je bevalt.' Hij deed zijn voorstel zonder enige nadruk om haar niet kopschuw te maken, maar hij had zijn plan al klaar en het afgelopen half uur had hij het met Pearl besproken. Het was gekkenwerk een meisje met zo'n voorkomen met bladen heen en weer naar de keuken te laten draven.

'Wil je het eens proberen?' Hij keek haar bemoedigend aan en Crystal werd enthousiast. Ze zong graag en de gedachte dat voor het publiek in het restaurant te doen, stond haar wel aan. Ze had Harry wel kunnen omhelzen voor de geboden kans, maar ze trachtte zich te beheersen en knikte alleen maar.

'Ja, graag.' Toen lichte ze haar zachte, hese lach. 'En als ze me met rotte eieren gaan gooien?'

'Dan halen we je direct van het podium.' Hij grinnikte. Crystal begon hem sympathiek te vinden. 'Zal Pearl je dan maar het een en ander bijbrengen? Ze zingt zelf ook heel goed en danst voortreffelijk, dat wil zeggen, tot ze haar enkel brak.' Hij had haar jaren geleden leren kennen toen ze danste in het Fox Theater en ze waren jarenlang minnaars geweest maar dat was nu niet meer het geval. Jaren later, toen ze niet meer kon dansen, maar nog wel bedienen aan tafels, had hij haar deze baan gegeven. Hij had nog altijd een zwak voor haar, dat bleek wel uit de manier waarop hij haar aankeek en haar prees om haar danskunst. 'Laat Pearl je maar een en ander leren, meid. Oké?'

'Prima,' zei ze zacht, en lachte tegen Pearl toen hij wegliep. Ze vroeg zich af wat er zou gebeuren als ze haar niet goed vonden. Ze wachtte tot hij buiten gehoor was, toen keek ze Pearl aan en vroeg: 'Zou ik het kunnen, denk je?' Ze wilde het zo verschrikkelijk graag en Pearl knikte peinzend en stelde zichzelf de vraag of Harry verliefd op Crystal zou worden. Ze was zo ontzettend mooi, maar ze had niets gedaan om Harry aan te moedigen. Dat had ze ook niet nodig.

'Wees maar niet bang. Je kunt het vast wel. Ik zal je een paar kneepjes en danspassen bijbrengen. Ze zullen gek op je zijn. Kom morgenmiddag om twee uur naar de zaak, dan oefenen we bij de piano.' Ze keek het meisje aan; ze was afgunstig op haar jeugd, maar vond haar toch te aardig om echt jaloers op haar te zijn.

'Wil je het eigenlijk wel doen?' Crystal keek haar met een dankbare blik aan en Pearl moest lachen.

'Natuurlijk, meid. Ik vind het best leuk.' Ze haalde haar schouders op en lachte een beetje triest. 'Ik doe het graag voor Harry.'

Crystal was op tijd de volgende middag en Pearl bracht haar een paar eenvoudige passen bij. Crystal kwam onder de indruk van haar lenig en gracieus bewegen.

'Je bent echt goed.' Haar ogen straalden van bewondering en ontroerd schudde Pearl bijna verlegen haar hoofd.

'Nu niet meer. Vroeger was ik het wel, maar het is eeuwen geleden dat ik mijn enkel brak. Het bot is verkeerd gezet en daarmee was het voor mij afgelopen. Maar ook daarvoor was ik maar een danseres van twaalf in het dozijn.'

Ze bleven een uur oefenen op het podium. Pearl liet haar zien hoe ze zich moest bewegen, hoe ze de microfoon moest vasthouden en precies zoveel danspassen moest maken dat haar lichaam op de maat van de muziek meebewoog. Toen zette ze Crystal in een stoel naast de piano. 'En nu wil ik je horen zingen. Je hebt mij niet nodig om dat te leren. Laat je maar gewoon gaan. Zing iets dat je mooi vindt, dan speel ik het wel mee.' Ze kozen een liedje dat Crystals vader haar graag had horen zingen en Pearl speelde op het gehoor af de begeleiding. Crystal liet zich gaan onder het zingen. Eerst zong ze zacht en ingehouden, alsof ze verlegen was. Maar terwijl de herinneringen aan haar vader en haar kinderjaren haar overspoelden, werd haar stem krachtiger met het leed en de vertedering die bij haar bovenkwamen. Ze sloot haar ogen en er gleden tranen langs haar wangen. Pearl zat naar haar te kijken, diep onder de indruk. Ze zong heel wat beter dan Pearl had verwacht. Crystals stem was van een zuiverheid en een kracht die het publiek ademloos zouden doen luisteren. 'Jezus, meid, ik wist niet dat je zo kon zingen. Je zou in Los Angeles een plaat moeten maken.'

Crystal haalde haar schouders op en wiste de tranen van haar wangen. Toen kwamen de andere serveersters binnen. 'Later misschien.' Maar ze betwijfelde of het ooit zover zou komen. Pearl deed wat ze beloofd had en kwam de volgende dag weer repeteren en beiden waren ze geestdriftig. Het was alsof ze samen een belangrijk geheim deelden. En 's avonds vertelde Pearl het goede nieuws aan Harry. 'Ze is een lot uit de loterij. Ze weet het zelf nog niet en ik wil haar niet verlegen maken, maar ze is fantastisch. Ze heeft een stem waarvan je door de grond gaat. Met wat lessen zou ze het ver kunnen brengen. Wacht maar tot je haar gehoord hebt.' Harry was in zijn nopjes en de volgende middag kwam hij stilletjes van zijn kantoor boven naar de zaal om naar haar te luisteren. Nu had ook hij tranen in zijn ogen en hij lachte zichzelf uit toen hij de trap naar zijn kantoor weer opliep.

Pearl repeteerde de hele maand mei en nog een deel van juni met Crystal en op een stille donderdagavond werden ze het erover eens dat Crystal er klaar voor was. Ze had ruim twintig liedjes op haar repertoire en haar optreden voor Pearl was soepel en ontwapenend geweest. Harry wist dat ze die avond zou zingen en stelde zich verdekt in de zaal op, in nerveuze spanning afwachtend. Een meisje als zij ontdekken was iets dat je maar eenmaal in je leven overkwam.

'Succes,' fluisterde hij in zichzelf toen ze op het podium verscheen in een blauwsatijnen avondjapon die ze van Pearl had geleend.

Ze kwam weifelend op, keek in plotselinge angst in de richting van Pearl en vroeg zich af of ze dit wel had moeten doen. Maar haar lerares liet haar het V-teken zien en het overige personeel stond door de zaal verspreid af te wachten. En toen de lichtbundel van de spot haar vond en de muziek inzette, vergat Crystal de toehoorders en zong uit volle overtuiging. Ze zong het liedje van Billy Holiday 'God Bless the Child' en iedereen luisterde terwijl haar collega's met grote ogen naar haar keken. Ze was alles wat Pearl had beloofd en waarop Harry had gehoopt. Ze was in één woord groots. Haar stem overrompelde alle aanwezigen door de onverwachte kracht en aangrijpende intonatie. Ze bracht het publiek in tranen en aan het applaus leek geen eind te komen. En tijdens die hulde drong het tot Crystal door dat ze eindelijk was waar ze thuishoorde. Ze had altijd van zoiets gedroomd en nu was het gekomen. Ze had Hollywood niet eens meer nodig; ze had genoeg aan dit publiek, die zaal, dit ogenblik. Later op de avond liet Harry een fles champagne komen en vroeg Pearl en Crystal aan zijn tafel te komen zitten. Stralend keek hij Crystal aan.

'Had je ooit kunnen denken dat je zangeres zou worden toen je klein was, meid?'

'Nee, meneer.' Ze had ervan gedroomd filmster te worden, maar geen zangeres.

Hij klopte haar op de hand en schonk haar nog een glas van de sprankelende champagne in. Toen knipoogde hij tegen Pearl en lachte tegen Crystal. 'Noem me maar Harry.'

Ze voelde haar hele lichaam tintelen terwijl ze daar aan zijn tafel zat. Ze had genoten van haar optreden. Een droom was werkelijkheid geworden en opeens was alle ellende van de afgelopen maanden vergeten. En toen ze 's avonds naar huis ging, voelde ze zich een beetje Assepoester. Ze was niet alleen maar een serveerster, ze was nu heel belangrijk, ze was een zangeres. Ze grinnikte nog in zichzelf toen ze de trap opliep en hoorde beneden krakend een deur opengaan. Een bekend gezicht keek naar boven en mevrouw Castagna mopperde wat. Ze deed graag alsof ze haar huurders terroriseerde, maar voor Crystal had ze een zwak plekje.

'Je ziet er zo vrolijk uit. Heb je een vriendje?' Haar stem schalde door het trapportaal en Crystal boog zich over de leuning en lachte tegen haar.

'Iets veel beters..." Ze wist niet goed hoe ze het moest uitleggen. 'Ik heb vanavond ander werk gedaan.' Ze lachte nog van blijdschap bij de herinnering aan haar optreden bij Harry's, waarop zo'n eindeloos lang applaus was gevolgd.

Mevrouw Castagna keek haar een beetje boos aan. 'Je hebt toch geen slechte dingen gedaan, wel?' In de korte tijd dat Crystal bij haar woonde, was ze zich min of meer als haar moeder gaan beschouwen. Maar Crystal schudde haar hoofd en zei: 'Natuurlijk niet.'

'Wat heb je dan wel gedaan?'

'Ik mocht zingen, vanavond,' zei ze met een stralend gezicht en de oude vrouw keek haar opeens verrast aan. Ze had niet vermoed dat Crystal talent in die richting had. Een knap jong ding dat ergens als serveerster werkte. Ze betaalde haar huur op tijd en nam wel eens een bloemetje voor mevrouw Castagna mee wanneer ze haar salaris had gekregen.

'Wat zing je dan?' De oude vrouw bleef haar achterdochtig aankijken.

'Nou, wat je zoal zingt in een nachtclub.'

'Daar heb ik geen verstand van, ik kom nooit in dat soort gelegenheden.' Het was te merken dat de nieuwe gang van zaken haar niet aanstond. 'Kom eens naar beneden en vertel me er wat meer over.' Crystal was moe, maar ze had niet het hart te weigeren.

Langzaam kwam ze de trap weer af terwijl haar lichtblonde haar los over haar schouders viel. Ze had haar eigen kleren weer aan en Pearls blauwe avondjapon hing veilig in haar kast in het restaurant.

Mevrouw Castagna wachtte aan de voet van de trap en Crystal keek op haar neer met het gezicht van een meisje dat van haar eerste schoolbal thuiskomt. Haar ogen hadden een gelukkige, dromerige uitdrukking.

'Je ziet eruit alsof je niet veel goeds hebt uitgevoerd, Crystal Wyatt. Wat moest je doen in die tent?'

'Ik hoefde niets. Ze hebben me laten zingen op een podium in een prachtige blauwsatijnen jurk die ik mocht lenen.'

'Kun je goed zingen?' Mevrouw Castagna kneep haar ogen halfdicht, alsof ze verwachtte daardoor iets anders te zien, maar ze zag nog altijd een Crystal die heel gelukkig was.

'Het gaat wel, geloof ik. Het publiek leek het mooi te vinden.' Mevrouw Castagna knikte, alsof ze erin begon te geloven, en met een blik naar boven zei ze: 'Kom binnen en laat mij ook eens wat horen.'

Ze keerde zich op haar hielen om en begaf zich naar de deur van haar eigen kleine appartement, gevolgd door een grinnikende Crystal. De oude vrouw ging in haar eigen stoel zitten en keek in afwachting naar Crystal op. 'Zing maar wat, dan zeg ik wel of ik het mooi vind.'

Lachend liet Crystal zich op een rechte stoel vallen.

'Ik kan toch niet zomaar iets gaan zingen? Het is hier allemaal heel anders.'

'Waarom niet? Ik heb ook oren aan mijn hoofd. Vooruit, zing.'

Crystal lachte weer. Ze moest opeens aan haar grootmoeder denken, in haar kindertijd. Minerva had haar ook graag horen zingen, bij voorkeur geestelijke liederen. 'Amazing Grace' was haar lievelingslied geweest. 'Wat wilt u horen? Mijn grootmoeder hield veel van "Amazing Grace", dat kan ik voor u zingen.' Het was een vreemd gesprek daar in dat kleine kamertje. Haar hospita keek haar vol verwachting aan, maar bleek een heel ander soort smaak te hebben dan Minerva.

'Heb je dat vanavond ook gezongen?'

'Nee... ik heb andere liedjes gezongen...'

'Mooi. Dan zing je die voor mij ook. Ik wacht.' Crystal hield haar ogen een ogenblik gesloten en vroeg zich af of ze dit wel aankon. Maar ze dwong zichzelf eraan te denken hoe ze zich vanavond op het podium had gevoeld... de vervoering... die vaart... de onstuimigheid van de muziek... en traag begon ze een van haar mooiste balladen te zingen. Het was haar slotnummer geweest en het publiek had ademloos geluisterd. Ze zong het nu weer, zonder spotlicht, zonder piano of blauwe japon en het leek weinig verschil te maken. Het ging weer alleen om het lied en om de woorden, waarvan ze als kind al had gehouden. Mevrouw Castagna leek vervaagd en het was alsof haar vader daar bij haar zat. Ze zong het lied helemaal tot het eind en toen het uit was, leek de magie van haar stem hen beiden mee te voeren. En toen ze mevrouw Castagna weer zag zitten, zag ze ook de tranen op haar wangen die haar ontroerden. Aanvankelijk wisten ze geen van beiden iets te zeggen. De oude vrouw knikte.

'Je zingt mooi... heel mooi... je hebt me nooit verteld dat je dat kon.'

'U hebt er me nooit naar gevraagd.' Crystal lachte vriendelijk tegen haar; ze was nog vermoeider dan ze bij haar thuiskomst was geweest. De opwinding van de avond ging over in een bitterzoet heimwee. Ze dacht aan haar vader, aan de boerderij en aan al die keren dat ze voor hem had gezongen. En terwijl mevrouw Castagna naar haar keek, was het bijna alsof ze die gedachten kon raden. Zwijgend stond de oude vrouw op en liep moeizaam naar een antiek buffet. Ze bukte zich en kwam terug met een fles en twee glazen.

'We zullen een glas wijn drinken. Om het te vieren. Je zult nog eens heel beroemd worden.'

Crystal moest lachen en keek toe terwijl de kurk van de fles ging. Het was een aangebroken fles, kennelijk bedoeld voor speciale gelegenheden. Het was sherry, zag Crystal.

'Je hebt een prachtige stem. Dat is een geschenk van God. Je moet goed met die stem omgaan, je hebt iets heel kostbaars meegekregen.'

'Dank u.' Ze begon bijna te huilen toen ze het drankje aannam. Mevrouw Castagna hief met een gewichtig gezicht haar glas.

'Je mag wel heel dankbaar zijn dat je zo kunt zingen. Brava, Crystal... Brava!'

'Dank u.' Ze klonken even. Mevrouw Castagna nam haar eerste teug met kennelijk genoegen en toen ook Crystal had gedronken, zette ze haar glas neer.

'Hoeveel hebben ze je daar nu voor betaald?'

'Niets. Ik bedoel, niet meer dan ik daarvoor verdiende. Het is gewoon leuk om daar te zingen... en ik doe het graag.' Ze voelde zich een beetje verward door wat mevrouw Castagna had gezegd. Ze wilde niet betaald worden voor iets dat ze zo graag deed, maar als ze dat zei, zou het wat dom klinken.

'Ze zuilen rijk aan je worden. De klanten zullen toestromen om jou te horen.'

'Die komen er toch wel bij Harry's.' Crystal werd verlegen onder haar geestdrift, maar de oude vrouw keek haar sluw aan terwijl ze haar glas opnam en nog een slokje sherry nam.

'Je vertelt ze maar dat je meer geld wilt zien. Je hebt een stem als een engel.' Het klonk Crystal overdreven in de oren, maar het publiek was tenslotte enthousiast geweest. 'Hoor je wat ik zeg? Je vertelt ze maar dat je nu veel meer geld wilt. En dan groot geld, niet een of ander fooitje. Jij zult later beroemd worden. En als je het bent, denk er dan aan dat ik het je voorspeld heb.' Ze bleef naar Crystal kijken, terwijl die haar sherry uitdronk, en begon tegen haar te praten alsof ze het tegen een van haar kleindochters had, al hadden die geen van allen een talent als dat van Crystal. Ze keek het meisje bijna met liefde aan. 'Zing je nog eens voor me?'

'Wanneer u maar wilt, mevrouw Castagna.'

'Goed zo.' Ze stond met een voldaan gezicht op. 'En ga nu maar naar bed. Ik ben moe.'

'Bedankt voor de sherry,' zei ze zacht en kreeg opeens behoefte haar een kus te geven. Het was zo lang geleden dat ze een kus aan iemand had kunnen geven, dat iemand zijn armen om haar heen had geslagen ... niet sedert haar vader was gestorven... althans niet sinds ze afscheid had genomen van Boyd en Hiroko in het dal. Maar de oude vrouw keek haar ernstig aan en leek geen kus te verwachten. 'Goedenacht. .. en nog eens bedankt.'

'Naar bed jij...!' Opeens hief ze haar stok op. 'Pas goed op die stem... en nu moet je gaan rusten!' Crystal lachte haar toe, wenste haar welterusten en trok de deur zachtjes achter zich dicht.

Langzaam ging ze de trap op en ze dacht nog steeds aan haar toen ze zich uitkleedde. Ze was een lieve oude ziel die graag wat bazig deed, maar Crystal mocht haar wel. Daarna dacht ze aan Pearl, die ook zo lief voor haar was geweest. Maar toen ze het licht had uitgedaan en in bed lag, dwaalden haar gedachten terug naar het dal. Ze voelde zich ver van huis en na de opwindende avond kwam plotseling het heimwee naar boven. En terwijl haar ogen dichtvielen, dacht ze aan een dag, lang geleden... toen ze op een schommel zat... pratend met Spencer. Twee jaar geleden had ze hem voor het laatst gezien. Ze wist niet waar hij was en of hij nog aan haar dacht. Het leek haar onwaarschijnlijk, maar haar laatste gedachte voor ze insliep was dat ze hem nooit zou vergeten.

17

Het diner voor het personeel van Anderson, Vincent en Sawbrook was een corvee dat elk jaar in de club plaatsvond, maar de jongere leden van de firma waren verplicht het bij te wonen. Na ampele overweging besloot Spencer Elizabeth Barclay ervoor uit te nodigen. Hij had haar niet zo vaak meer ontmoet na zijn bezoek aan Palm Beach. Ze had het druk met haar studie en kwam maar eenmaal per maand naar New York, zogenaamd om haar broer te bezoeken. Maar ze belde Spencer altijd wanneer ze in de stad was en meestal nam hij haar dan mee uit eten in de stad. Het was niet zo dat Spencer haar gezelschap niet waardeerde, dat deed hij wel, meer zelfs dan hem lief was. Maar ze kwamen onvermijdelijk altijd in bed terecht en ze zag altijd kans hem onder druk te zetten. Hij was zich bewust dat ze meer verlangde dan hij kon geven en hij wilde zich niet serieus binden, al wilde hij haar ook niet teleurstellen. Hij had nog altijd zijn eigen opvattingen wat betreft het type meisje dat hij zocht en Elizabeth was dat niet, al was hij zelfs daar niet altijd even zeker van wanneer hij bij haar was en nadat ze gevrijd hadden. Achter haar koele uiterlijk ging een felle sensualiteit schuil die hem steeds weer gek maakte, maar hij verlangde meer dan dat. Hij verlangde precies wat hij haar van het begin af had voorgehouden, een vrouw die hem nodig had, die van hem hield zoals hij was, die lief en meegaand was en die hem begreep, een vrouw op wie hij hartstochtelijk verliefd was. Hij had geen behoefte aan iemand die hem wilde herscheppen volgens het beeld dat haar voor ogen stond en dat, zoals hij vermoedde, weleens in Elizabeths geval een kopie van haar vader zou kunnen zijn.

Niettemin nam hij haar mee naar het personeelsavondje en het dansen na afloop, en als gewoonlijk gingen ze daarna naar bed, hij in de overtuiging dat vrijen met haar als zodanig hem niet bond. Ze had zelf zoiets gezegd nadat hij in Palm Beach voor het eerst met haar had gevrijd, maar hij wist nog steeds niet of ze dat werkelijk had gemeend.

Het was eind juni en ze had haar tweede jaar aan Vassar beëindigd. Over een week ging ze terug naar San Francisco en later naar Lake Tahoe voor de zomer.

'Waarom ga je niet mee?' had ze hem onschuldig gevraagd.

'Ik kan niet weg.'

'Natuurlijk kun je weg, Spencer, stel je niet aan.' Ze was een vrouw die nooit een weigering aanvaardde. Op haar eenentwintigste was ze wereldwijzer dan ooit. Plagend vroeg ze hem soms waarom hij haar nog niet aan zijn ouders had voorgesteld. Maar zodra hij dat deed, wist hij, zouden ze hem niet meer met rust laten, vooral zijn vader niet. Ze was precies het soort meisje met wie hij naar ze hoopten ooit een gezin zou stichten en op z'n dertigste voelde hij zich daar nog niet rijp voor.

'Niet iedereen kan de hele zomer vrij nemen, liefje,' plaagde hij haar toen ze in bed lagen. Straks zouden ze moeten opstaan en hij zou haar terug moeten brengen naar het appartement van haar broer, al wist Spencer zeker dat de man van hun verhouding op de hoogte was; Elizabeth zou hem daar zelf wel over hebben ingelicht. 'Ik werk me te pletter.'

'Dat doet mijn vader ook en die neemt wel twee maanden vakantie.' Ze lag naast hem in bed en keek bevredigd naar hem op. Ze genoot van seks, maar was wel zo verstandig een zwangerschap te voorkomen. En zelfs dat ergerde hem soms. Ze dacht altijd aan zichzelf, ze nam geen risico's die ze zelf niet wilde en hij zou haar misschien aardiger hebben gevonden als ze wel bang was geweest zwanger te worden. Elizabeth Barclay had absoluut niets kwetsbaars.

'Ik kan me moeilijk met je vader meten,' grinnikte hij. 'Dat zul je toch wel gemerkt hebben?' Ze wilde hem nog altijd in de politiek praten, maar hij lachte haar uit. Hij had het in zijn baan druk genoeg en het feit dat de oudere associés blijkbaar veel respect voor hem hadden, had indruk op haar gemaakt.

'Wacht een paar jaartjes af, meneer Hill. Jouw ster moet nog opkomen.'

'Mogelijk... maar ik verwacht andere kansen achter de horizon.' Hij draaide zich om en vrijde nog eens met haar en zoals altijd was het heel bevredigend, althans wat het lichamelijke betrof, en dat bezorgde hem wel eens een schuldgevoel. Eigenlijk vond hij het schofterig dat hij met haar naar bed ging zonder dat hij verliefd op haar was. In feite zou hij het wel moeten zijn, dacht hij, maar hij was het nu eenmaal niet. Hij geilde op haar, constateerde hij en misschien was dat voorlopig voldoende.

'En, wat doe je met Tahoe?' bracht ze hem in herinnering en stak een sigaret op. 'Kom voor een week, of twee als je kunt. Vader zal verrukt zijn je te zien.'

'Ik weet niet of hij zo verrukt zou zijn als hij ons nu kon zien.'

'Nee,' zei ze lachend, 'gelijk heb je. Vader is erg ouderwets.'

'Wat eigenaardig,' zei Spencer. Ze was werkelijk verbazingwekkend.

'Jij trouwens ook.'

'Ik ouderwets?' Hij keek haar verbaasd aan. 'Waarom zeg je dat?'

'Ik krijg altijd het gevoel dat jij wacht op donder en bliksem uit de hemel voor je kunt zeggen dat iets goed is. Wat mij betreft, meneer Hill, is dit goed genoeg. Dat is alles wat je van het leven kunt verwachten, wat kameraadschap, een lekkere wip, goeie vrienden en een baan naar je zin. Je moet niet wachten op violen en harpen en stemmen van engelen. Zo zit het leven niet in elkaar.' Maar de moeilijkheid was dat hij dat nog altijd wel geloofde en zij niet.

'Misschien heb je gelijk.' Hij streelde de binnenkant van haar dij, zonder zich te laten overtuigen. Hij bleef geloven in violen en harpen, donder en bliksem. Ze kende hem door en door en dat was heel geruststellend. Maar op zekere momenten werd hij nog altijd achtervolgd door het kind dat hij twee jaar geleden voor het laatst had gezien, zittend op een schommel in een blauw jurkje terwijl ze hem aankeek alsof ze zijn beeld voorgoed in haar geheugen wilde prenten. Hij herinnerde zich nog de kleur van haar ogen en hoe haar huid had aangevoeld toen hij haar een hand gaf. Maar hij besefte dat het dwaasheid was.

Elizabeth bestudeerde zijn gezicht en gejaagd vroeg hij zich af of ze zijn gedachten kon lezen. 'Spencer, liefste, je bent geweldig in bed, maar ook een dromer.'

'Moet ik je voor het eerste bedanken en me voor het tweede verontschuldigen?' Het hinderde hem soms dat ze zo bot kon optreden. Elizabeth deed niet aan poëzie, aan magie, ze bemoeide zich alleen met feiten. Misschien zou ze toch een goeie advocaat kunnen worden. 'Verontschuldig je niet, kom gewoon naar Tahoe.'

'Als ik dat doe, zullen je ouders ons als verloofd beschouwen.' Ook dat zat hem dwars. Elizabeth Barclay was geen vrouw met wie je je spelletjes kon veroorloven.

'Dat regel ik wel.'

'Wat ga je hun dan vertellen?'

'Dat je voor een zaak naar San Francisco moest en ik je heb uitgenodigd naar het meer te komen. Wat denk je daarvan?'

'Het kan ermee door, maar je vader lijkt me te slim om daarin te trappen.'

'O, maar dat ben ik óók. Ik zal niets loslaten, dat beloof ik je.'

Hij wilde het niet met haar op een akkoordje gooien en hij wilde het vooral niet met zichzelf op een akkoordje gooien. Maar terwijl ze hun kleren aantrokken, bedacht hij dat als hij ging, hij even een bezoek kon brengen aan de Alexander Valley, aan Boyd Webster en zijn vrouw. En wie weet zou hij Crystal dan ook nog ontmoeten. Het flitste hem even door zijn gedachten, maar hij zette het idee meteen weer van zich af.

'Ik zal erover nadenken,' zei hij, toekijkend terwijl ze zich na een douche afdroogde.

'Goed. Ik zal mama vast vertellen dat je komt. Schikt augustus jou?'

'Elizabeth! Ik zei dat ik erover zou nadenken!' Ze lachte een beetje en hij schaterde hardop. Ze was niet te vangen. Ze bezat de subtiliteit van een betonmolen, maar hij moest toegeven dat ze prachtige benen had toen hij haar haar nylons zag aantrekken, en weer verloor hij de macht over zichzelf. Het was vier uur in de ochtend toen hij haar afleverde bij het appartement van haar broer. En toen ze elkaar ten afscheid kusten voelde hij zich uitgeput, maar hij beloofde haar op te bellen.

18

Spencer zat in het vliegtuig uit de patrijspoort te kijken op zijn vlucht naar Californië. Hij had uiteindelijk toch beloofd te komen, na een groot aantal telefoontjes van Elizabeth uit San Francisco. Ze had beweerd dat het erg gezellig was, haar beide broers waren er ook en verscheidene vrienden en kennissen. En het was niet dat Spencer niet wilde komen, het was eerder dat hij bang was voor wat hij zou doen als hij er eenmaal was. Maanden had hij het gevoel gehad dat ze hem op een subtiele manier in een bepaalde richting dreef, om hem onbewust alsnog te overtuigen van wat ze in Palm Beach tegen hem had gezegd: dat ze een goed team vormden en dat het leven niet veel meer te bieden had. Hij was daar nog altijd niet ten volle van overtuigd, maar hij moest toegeven dat ze het in bed fantastisch hadden samen en er waren verdomd weinig vrouwen die even intelligent waren als zij. Hij was met andere vrouwen uitgegaan, alsof hij zichzelf wilde aantonen dat hij geen betere partner kon vinden dan Elizabeth. En de muziek en poëzie waarvan hij droomde, had hij ook bij anderen niet gevonden. De donder en bliksem, zoals zij het had genoemd. Alle andere vrouwen die hij ontmoette hadden hem dodelijk verveeld; de helft van de tijd wisten ze niet waarover hij het had en ze meenden dat Napoleon een soort toetje was. Hij werd naar van dat soort; ze hadden geen spirit en eigenlijk was het toch wel een eer dat een meisje als zij hem zo graag wilde hebben. Nadat hij bijna een jaar met haar was opgetrokken, had hij zich, moest hij toegeven, nog geen moment bij haar verveeld. Wel had hij zich voorgenomen geen onbezonnen dingen te doen in Californië. Hij had maar een week vakantie kunnen krijgen en hij was nog altijd van plan Boyd Webster in Booneville te gaan opzoeken... en wie weet... zou hij ook Crystal ontmoeten. Hij wist dat ze inmiddels achttien moest zijn en vroeg zich af of ze veel veranderd was in die twee jaar, of ze nog even mooi, even aantrekkelijk, even bijzonder was. Hij herinnerde zich hoe ze hem had aangekeken en telkens wanneer hij aan haar dacht, werd hij onrustig van binnen. Elizabeth zou hem uitgelachen hebben als hij haar van Crystal had verteld. En bij haar vergeleken was Crystal een kind geweest en dat was ze ongetwijfeld nog, maar ze moest volwassener zijn geworden. Hij hoopte dat hij haar terug zou zien, al kon hij zich dat moeilijk voorstellen.

Toen het toestel landde op San Francisco besloot hij een wagen te huren en dadelijk door te rijden naar het meer. Ze had hem gezegd dat het zes uur rijden was, maar hij wilde geen tijd verspillen door een nacht in de stad over te blijven. Nu hij maar een week had, wilde hij er zo vlug mogelijk zijn. Bij het verlaten van het vliegveld liep hij vlug door naar de balie waar hij een wagen kon huren en schrok van een bekende stem.

'Kan ik u een lift geven?' Hij keerde zich om en ze keek hem lachend aan. Ze was gekleed in een witte broek met een rood truitje en om haar hals het parelsnoer dat ze vaak om had. Op het welverzorgde kastanjebruine kapsel droeg ze een klein strohoedje en verder de kleine oorringen met diamanten die een geschenk van haar moeder waren. Elizabeth was hem van het vliegveld komen halen en dat ontroerde hem. Ze had beslist stijl en ook dat mocht hij in haar. En plotseling kreeg hij het land aan zichzelf. Als altijd was hij bezig de balans op te maken, haar credit en debet met elkaar te vergelijken. Het was allemaal zo rationeel, en dat paste niet bij hem. Hij was zijn hele leven een romanticus geweest, maar bij Elizabeth was daar geen ruimte voor. Het was gewoon niet belangrijk.

'Wat doe jij hier?' vroeg hij onhandig, maar dat werd duidelijk zodra ze hem een kus gaf.

'Ik kom je halen. Ik dacht dat je te moe zou zijn om te rijden. Goeie vlucht gehad?' Niet: 'Ik heb je gemist... ik hou van je...' maar ze was er tenminste en dat zei ook iets.

'Bedankt dat je bent gekomen, Elizabeth.' Hij keek op haar neer met zijn warme ogen in de kleur van de Pacific. 'Is het geen al te lange rit geweest?'

'Ik ben gisteravond in de stad gebleven.' Praktisch was ze altijd en organiseren kon ze ook, een van de dingen die hij in haar bewonderde. Vlug en hand in hand gingen ze zijn bagage halen en ze plaagde hem omdat hij een aktentas bij zich had.

'Om iets te doen te hebben in het vliegtuig.'

'Jammer dat je niet meteen met mij bent meegegaan, ik zou je wel iets anders te doen hebben gegeven.' Dat mocht hij ook aan haar, ze was, populair uitgedrukt, een hete bliksem. 'Zeg, heb je je golfclubs bij je?'

'Nee, alleen mijn tennisracket.' Dat had hij bij zijn kleren in de koffer gestopt.

'Geeft niet. Je kunt ze wel van mijn broers lenen.' Eerlijk gezegd hield hij niet van golf, maar hij wilde haar gevoelens niet kwetsen. Haar hele familie speelde golf. 'We hebben een picknick op het programma staan en mijn moeder wil beslist een feest geven in de schuur.'

'Klinkt leuk. Zoiets als naar een zomerkamp gaan. Krijg ik een T-shirt met mijn naam erop en een padvindersmes en een eetketeltje?'

'O, hou op.' Ze gaf hem een kus in zijn hals en met zijn tas in de hand liep hij haar na naar de wagen die ze buiten de luchthaven geparkeerd had. Het was een splinternieuwe Chevrolet stationcar met houten beplating, die ze aan het meer wilden stallen voor hun zomervakanties. Ze vertelde hem het volledige familienieuws en deelde mee dat Ian en Sarah de dag daarvoor al gekomen waren. Ze waren in opgewekte stemming, want na twee weken aan het meer gingen ze naar Europa om een bezoek te brengen aan Sarahs ouders in hun Schotse kasteel. Dat gebruikten ze als hun zomerverblijf en zoals Elizabeth het voorstelde, had het bijna iets gezelligs. Het was het leven in grote stijl. Spencer zette zijn tas in de wagen en bood aan te rijden.

'Weet je wel zeker dat je niet te moe bent?' Ze keek hem aan alsof ze bezorgd om hem was en opeens was hij blij dat hij was gekomen, ondanks zijn twijfel.

Maar hij was in geen enkel opzicht voorbereid op de grandeur van hun zomerverblijf. Het was een hoog stenen landhuis met zorgvuldig onderhouden park en een stuk of zes 'hutten' voor de gasten. Die zogenaamde hutten waren groter dan menig woonhuis. Ze arriveerden na middernacht, maar de butler was opgebleven om hen van warme chocolademelk en broodjes te voorzien en Spencer at er gulzig van. Niet veel later kwamen Sarah en Ian thuis met Elizabeths oudste broer, Greg. Ze waren alle drie bijzonder vrolijk na een nachtelijke zwempartij in het meer, dat volgens Sarahs zeggen ijskoud was geweest. De volgende dag wilden ze gaan vissen en ze nodigden Spencer uit mee te gaan.

Het was een ontspannen en gelukkig leven te midden van gelach en boeiende mensen. Er kwamen gasten uit San Francisco over en elke avond was er een luxueus diner, waarbij het hele gezelschap zich in de reusachtige eetzaal verzamelde en aanschikte aan de lange tafel. Elizabeth zag er bekoorlijk uit in het kaarslicht en Spencer had een paar langdurige, plezierige gesprekken met haar vader. Hij speelde zelfs golf met de rechter en verontschuldigde zich over zijn slechte spel, maar Barclay leek hem dat niet kwalijk te nemen; hij praatte net zo lief met hem en vond dat zijn dochter een verstandige keus had gedaan. Hij liet voortdurend blijken dat hij op Spencer gesteld was.

Het speet Spencer werkelijk toen zijn week om was. Hij was van plan geweest een dag eerder te vertrekken, maar hij had geen zin om weg te gaan. Hij had er zelfs geen behoefte aan terug te gaan naar New York en het advocatenkantoor.

'Vraag er toch een week bij,' zei Elizabeth toen ze zich languit in hun boot lagen te koesteren in de warme zon. Maar Spencer lachte haar uit. Zo intelligent als ze was, kon ze maar niet begrijpen dat niet iedereen zo machtig was als haar vader.

'Ik geloof niet dat dat op prijs zou worden gesteld.'

'Ik vind het heel vervelend dat je weggaat,' zei ze zacht en even keek ze hem verdrietig aan. 'Het zal eenzaam zijn zonder jou.'

'Omringd door je hele familie en talloze kennissen? Doe niet zo mal, Liz.' Maar hij moest toegeven dat hij haar ook zou missen. Hij had zijn plan Webster en zijn vrouw in de Alexander Valley te bezoeken maar uit zijn hoofd gezet. Er was gewoon geen tijd voor en hij had het erg naar zijn zin bij haar familie, zozeer zelfs dat hij het gevoel begon te krijgen dat hij toch wel van haar hield. 'Wanneer kom je terug naar New York?' Ze waren voortdurend elkaars kamers in het grote huis binnengeslopen en opeens maakte het vooruitzicht van een maand zonder haar hem somber.

'Na Labor Day. En dan moet ik terug naar die rotschool.' Ze draaide zich om op haar buik en keek hem verdrietig aan. Ze lagen in een van Barclay's twee speedboten.

'Het klinkt alsof je de gevangenis in moet.' Hij lachte zachtjes en ze streek even met een vinger langs zijn lippen.

'Dat is het toch ook? Zonder jou voel ik me soms een gevangene.' Opeens wilde hij dat ze voortdurend bij hem in New York was. Op dit moment was hij ervan overtuigd dat hij permanent bij haar wilde zijn. Hij keek haar met andere ogen aan en vroeg zich af of de bliksem eindelijk was ingeslagen. Hij probeerde naar zijn eigen innerlijke stem te luisteren en verwachtte ook de donder te horen. 'Waar dacht je daarnet aan?' Met half dichtgeknepen ogen keek ze naar hem op, bang voor wat er in hem omging. Hij was altijd zo ongrijpbaar.

'Ik dacht eraan dat ik je ontzettend zal missen.' Lake Tahoe had eindelijk gewonnen. Het was het mooiste plekje dat hij kende met de hoge naaldbomen, de uitgestrekte waterplassen en de schitterende bergen in de verte. Het leven was hier zo gemakkelijk, zo gezond, natuurlijk en gelukkig. Hij hield van dit soort landschappen en hij wou dat de week nooit voorbij ging toen ze hem met een tedere blik in haar ogen aankeek. De blik in zijn ogen stond haar wel aan en wat hij zei ook.

'Ik zal jou ook missen, Spence.' Hij moest lachen om de zotte afkorting van zijn naam, overigens niet zotter dan 'Liz', dat ook absoluut niet bij haar paste.

Zwijgend trok hij haar in zijn armen en kuste haar. Hij keek verschrikt toen hij haar ten slotte losliet en tegen haar zei wat ze al zo lang had willen horen. 'Ik geloof dat ik van je houd.'

Ze lachte gelukkig. 'Nou, daar heb je lang over gedaan.'

Hij schoot in de lach. 'Dat is geen aardige opmerking. Ik kom eindelijk tot de ontdekking dat ik van je houd en jij klaagt dat ik dat eerder had moeten doen.'

'Ik begon al te denken dat ik een oude vrijster zou worden.'

'Op je eenentwintigste hoef je daar geloof ik nog niet bezorgd over te zijn.' Op dat moment drong het tot hem door wat ze had gezegd en dat overtuigde hem ervan dat hij iets met zijn gevoelens moest doen. Hij kon haar niet langer aan het lijntje houden. Het had al te lang geduurd en hij voelde zich meer met haar verbonden dan ooit tevoren. Het was de juiste beslissing en ze was een geweldige meid. En zoals ze had gezegd, samen konden ze heel wat bereiken. 'Zullen we gaan trouwen, Elizabeth?'

'Is dit een formeel aanzoek?' Ze leek ontroerd en hij draaide zich om, viel voor haar op zijn knie en keek haar lachend aan.

'Nu is het formeel. Zeg je ja?'

'Nou en of!' Ze uitte een vreugdekreet en viel hem om de hals zodat de boot dreigde te kantelen.

'Ho ho! Ga ons in godsnaam niet verdrinken! We voeren hier geen drama op.'

'Dat wordt het ook niet, liefste. Het krijgt een gelukkig einde.' Dat geloofde hij ook toen hij haar nog eens kuste en ten slotte startten ze de boot en voeren terug naar de wal om het aan haar familie te vertellen. Niettemin voelde hij zich toch een beetje opgelaten toen ze afmeerden. Het leek hem moeilijk je diepste privé-gevoelens met een hele familie te moeten delen. Binnen de familie Barclay bestond geen privacy.

Ze troffen haar vader aan in de huiskamer, waar hij met Washington stond te bellen. Hij draaide zich lachend naar hen om zodra hij de hoorn had neergelegd. Spencer zag aan zijn gezicht dat hij al iets vermoedde. Elizabeth zag eruit alsof ze in een aria kon uitbarsten.

'Ja, Elizabeth?' Hij bleef hen lachend aankijken. Maar ze wist allang dat hij heel erg op Spencer gesteld was.

Ze gaf haar verloofde niet de kans het woord te nemen. Zij wilde de eerste zijn die het hem vertelde. 'Spencer heeft me zojuist ten huwelijk gevraagd.' Ze straalde en keek haar aanstaande echtgenoot aan voor een bevestiging.

'Dat had ik al veel eerder moeten doen, meneer. Hebben we uw zegen?'

Harrison Barclay kwam naar hen toe, drukte Spencer de hand en keek hen vol liefde aan, zijn dochter vooral. 'Die hebben jullie allang. Ik wens jullie allebei heel veel geluk.' Hij omhelsde zijn dochter en opeens keek hij hen beiden ernstig aan. 'En wanneer denken jullie te gaan trouwen?'

'Zover zijn we nog niet gekomen. Dat moeten we eerst bespreken.'

'Als het aan mij ligt, heb ik liever dat Elizabeth eerst haar studie afmaakt, maar twee jaar zal wel te veel gevraagd zijn voor een verliefd jong stel. Zullen we er één jaar van maken? Jullie zouden kunnen trouwen in, zeg maar... juni en Elizabeth zou haar laatste jaar kunnen afmaken aan Columbia, als jullie van plan zijn in New York te blijven.'

'Voor zover ik weet, doen we dat. Juni lijkt me uitstekend.' Spencer leek tevreden, maar Elizabeth keek enigszins ontgoocheld.

'Waarom moet ik mijn studie afmaken?' klaagde ze haast als een kind, maar haar vader gaf geen krimp.

'Omdat je er de hersens voor hebt en Vassar is een prima opleiding. Juni, dat duurt nog maar tien maanden. In het najaar geven we een groot feest om de verloving officieel bekend te maken en daarna zul je het druk hebben om samen met je moeder de trouwdag voor te bereiden.' Alsof ze haar wachtwoord had gehoord, kwam zijn vrouw precies op dat moment de kamér binnen. 'Priscilla, we hebben groot nieuws voor je.' Hij keek van zijn dochter naar Spencer en ze wachtte af. 'De kinderen hebben zich zojuist verloofd.'

'O, lieveling...' Priscilla vloog haar dochter om de hals en daarna kreeg haar aanstaande schoonzoon een kus en hij voelde zich min of meer opgenomen door een hoge golf die hem naar zee sleurde. In een oogwenk was hij verloofd en in juni ging hij trouwen. Maar het was wat hij gewild had.

Aan de lunch werden de anderen op de hoogte gesteld en de gesprekken waren geanimeerd. Sarah was verrukt over het nieuws en Spencer belde zijn ouders op. Er werd afgesproken dat het verlovingsfeest in San Francisco zou plaatsvinden, één dag na Thanksgiving. Spencer vertelde dat zijn ouders het vliegtuig zouden nemen om het verlovingsfeest bij te wonen en Elizabeth verklaarde dat ze in de Grace Cathedral wilde trouwen. Ze was nog boos omdat ze haar studie moest afmaken, maar Spencer troostte haar met het vooruitzicht dat ze elk weekeinde naar New York kon komen.

Het was een uitputtende dag en toen Spencer 's avonds naar bed ging en op haar lag te wachten, werd hij overspoeld door zijn emoties. Hij had nauwelijks meer de kracht om met haar te vrijen en viel bijna in haar armen in slaap. Hij had nog net de energie wakker te blijven tot hij haar had kunnen zeggen dat ze terug moest naar haar eigen kamer, en voor hij het wist was het de volgende dag.

Elizabeth reed hem naar de stad terug en bracht hem naar het vliegveld. Ze zei dat ze inkopen moest doen in de stad. Maar hij voelde zich nog min of meer verdoofd toen hij haar kuste bij het afscheid en aan boord ging. Toen het vliegtuig koers zette naar New York, zag hij San Francisco onder zich wegzinken en eindelijk begon het tot hem door te dringen dat hij werkelijk ging trouwen met Elizabeth Barclay.

19

Het lag voor de hand dat Spencers ouders blij waren met het nieuws. Ze reageerden er zelfs uitbundig op en beloofden nog eens voor de verloving naar San Francisco te komen. Bij zijn vertrek waren de voorbereidingen voor het festijn al in volle gang geweest en de indruk was hem bijgebleven dat de familie Barclay zo'n vijfhonderd mensen ging uitnodigen.

'Ze moet een heel mooi meisje zijn, jongen,' had zijn moeder gezegd.

'Wanneer krijgen we haar eens te zien?' Ze was een beetje gekwetst omdat ze nog geen kennis met haar hadden gemaakt, maar Spencer beloofde haar voor te stellen zodra Elizabeth terug was uit San Francisco.

De weken daarop leken om te vliegen. Voor hij het wist stond hij op Idlewild om Elizabeth af te halen en hij reed haar meteen naar Poughkeepsie. Intussen had hij bij Tiffany de ring gekocht. Het was de duurste die hij zich kon veroorloven, een gave diamant met aan weerskanten saffieren. Elizabeth liet een kreet van verrukking horen zodra ze hem zag. Het waren geen grote stenen, maar van goede kwaliteit en de ring als geheel was mooi.

'Spencer, dat is precies wat ik wilde hebben!' Hij schoof hem in de wagen aan haar vinger en ze besloten eerst nog een paar uurtjes naar zijn appartement te gaan voor hij haar naar Vassar bracht. In bed lag ze te giechelen en liet het licht op de ring spelen. Ze zag er opeens uit als een gelukkig kind. 'God, ik heb je zo gemist. De rest van de zomer was stomvervelend.'

'Ik heb het hier ook eenzaam gehad.' Hij voelde zich opgelucht nu ze weer bij hem was. Hij had nog wel een beetje getwijfeld en soms was hij 's nachts bang geweest en had zich afgevraagd wat hij gedaan had en waarom. Een van zijn beste vrienden had hem echter verzekerd dat zoiets normaal was. En nu ze terug was, raakte hij er steeds meer van overtuigd dat het goed was wat hij had gedaan. Ze vrijden urenlang en hij voelde zich eenzaam zonder haar toen hij de volgende morgen van Poughkeepsie terugreed. Ze zou het volgend weekeinde naar New York komen om kennis te maken met zijn ouders.

Toen ze haar leerden kennen, waren ze heel blij met haar. Ze was precies het type meisje dat zijn vader voor hem had verlangd en hij kwam onder de indruk van haar relaties. Ze vertelde vlot over mensen over wie je alleen maar in de krant las en zelfs zijn moeder was onder de indruk van haar smaak wat kleding betrof, van haar intelligentie en van haar goede manieren. Het was een verbintenis die ze beiden toejuichten. Zijn vader had al overal verteld dat zijn zoon met de dochter van rechter Barclay ging trouwen.

Daarna kwam Elizabeth vrijwel elk weekeinde naar New York en in november namen ze allemaal het vliegtuig naar Californië. Op Thanksgiving Day gaven de Barclay's een feestelijk diner in de familiekring ter verwelkoming van de pas aangekomen gasten. De beide ouderparen genoten van elkaars gezelschap en de twee moeders konden uitstekend met elkaar overweg. Uit alles bleek dat dit huwelijk aller instemming had. Ook Ian en Sarah waren voor Thanksgiving en voor het verlovingsfeest overgekomen, maar Gregory had het in Washington te druk gehad. Het was maar een lichte teleurstelling voor Elizabeth; met Greg had ze nooit veel contact gehad. Hij leidde zijn eigen leven en vertoonde zich niet of nauwelijks bij familiefeesten en in de vakanties. En iedereen wist inmiddels dat hij in een weinig smakelijke echtscheidingsprocedure was verwikkeld.

Het feest van de volgende dag was een spectaculaire gebeurtenis. Voor cocktail en lopend buffet verschenen vierhonderd gasten en het huis van de Barclay's was gevuld met San Francisco's meest bekende persoonlijkheden. Zelfs de burgemeester verscheen en er werd tot laat in de nacht gedanst. Spencer vond dat Elizabeth er nog nooit zo verleidelijk had uitgezien in haar zwartfluwelen jurkje en hij drukte haar dicht tegen zich aan onder het dansen terwijl hij haar stralend aankeek.

'Gelukkig, liefste?'

'Meer dan ooit.' Ze stelde hem met veel plezier aan haar vriendinnen voor. Hij was zo'n ontzettend knappe man. Elk meisje was afgunstig op haar en hij babbelde met al haar vriendinnen en Elizabeth wist dat ze groen zagen van jaloezie.

De volgende dag gingen de jongelui een eind rijden en ze lunchten in Sausolito. Het was zaterdag en iedereen was in zonnige stemming, zij het wat moe na de feestelijke nacht. Ze gingen die avond laat uit eten en gingen na afloop nog wat dansen, zonder de twee ouderparen die in de Bohemian Club een rustige avond doorbrachten. Maandag zou iedereen weer vertrekken, de jongelui en het echtpaar Hill naar New York en de rechter met mevrouw Barclay naar Washington. Ze hadden nog maar twee dagen en twee nachten en wilden die volledig uitbuiten.

'Fantastisch feest gisteravond, hè?' zei Ian tegen zijn aanstaande zwager terwijl ze uitkeken over de baai van Sausolito.

'Fabelachtig.' Spencer had nog steeds het gevoel dat hij droomde. Het leek hem allemaal zo onwezenlijk, al die mensen, dat grote huis. Even had hij nog overwogen zijn kennissen in de Alexander Valley te bezoeken, maar de tijd ontbrak. Dit was letterlijk een bliksembezoek.

'Wacht maar af wat moeder bij de trouwpartij doet.' Sarah zou als eredame voor Elizabeth optreden.

Ze gingen samen naar huis om wat rust te nemen aan het eind van de middag en toen ze 's avonds uitgingen, was de stemming vol verwachting. Sarah droeg een opvallende japon van roze satijn en Elizabeth een cocktailjurk van donkerblauwe chiffon, die ze bij I. Magnin had gekocht. Ze beweerde dat de jurk haar verlovingsring voordelig deed uitkomen en Spencer lachte maar eens en gaf haar een kus. Ze aten voortreffelijk en naderhand gingen ze naar boven naar de Top of the Mark voor een drankje en om van het uitzicht te genieten. Spencer keek de donkere avond vol lichtjes in en knelde Elizabeths hand in de zijne. Het was een prachtig uitzicht en zij was een prachtige vrouw en hij hield van haar. Ze bleven er tot elf uur, toen Ian zei dat hij iets gehoord had over een enige tent waar je kon dansen. Het was tamelijk dichtbij en ze hadden er zelfs een floorshow. Eendrachtig verklaarden ze dat het een goed idee was en ze stapten weer in de wagen en reden naar het adres dat Ian had genoemd. Het zag er van buiten uit als een gezellige kleine nachtclub en binnen was het behoorlijk druk, maar met een royale fooi van Spencer wist de ober nog een tafel voor hen te vinden. Er was een klein orkest, dat 'Some Enchanted Evening' speelde en Spencer nam Elizabeth bij de hand en bracht haar naar de dansvloer, waar ze dicht tegen elkaar aan dansten. Hij hield ervan haar zo dicht tegen zich aan te voelen en toen ze gingen zitten, hield hij haar hand vast. Het licht in de zaal werd gedempt en er kwam een meisje op met een microfoon in de hand. Ze droeg een lange jurk van lichtblauwe satijn en het blonde haar verborg grotendeels haar gezicht, tot de spot haar vond en in het volle licht zette. Spencers adem stokte en hij staarde haar aan. Toen ze begon te zingen, dacht hij flauw te zullen vallen en het was alsof een klem zich om zijn hart sloot. Het was Crystal.

Ze was nog mooier dan in zijn herinnering en hij raakte volkomen in verwarring terwijl hij haar hoorde zingen. Ze zag er tien jaar ouder uit dan bij hun laatste ontmoeting en het door de blauwsatijnen japon omsloten lichaam liet rondingen zien die hem destijds niet waren opgevallen. Maar het was niet haar lichaam waarnaar hij zat te staren, het was haar gezicht dat hem tot in zijn dromen had achtervolgd en haar ogen met de kleur van een augustushemel die hij zich zo goed herinnerde. Haar stem sneed door zijn ziel met een triestheid en een pijn die hij onder het luisteren tot in zijn ingewanden voelde. Hij kon nauwelijks ademhalen terwijl hij naar haar luisterde en merkte niet dat Elizabeth hem in het oog hield. Hij wilde dat het liedje nooit zou uit raken, maar op zeker moment ging ze af, het licht nam weer toe en het orkest zette dansmuziek in. Spencer zei niets meer. Hij hunkerde ernaar zijn hand uit te steken en Crystal aan te raken. Toen Elizabeth hem aankeek, zag ze dat hij doodsbleek was. Zonder het te beseffen had hij zijn hand uit de hare teruggetrokken, toen hij als behekst naar Crystal luisterde.

'Ken je dat meisje?' Ze keek hem fronsend aan, verontrust door de manier waarop hij naar het zangeresje had gekeken. Ze had het meisje nauwkeurig in het oog gehouden, maar ze had geen blijk van herkenning gegeven. Ze zou wel niet over het voetlicht hebben kunnen kijken en ze had Spencer niet kunnen opmerken terwijl ze met ontroerende overtuiging zong van een verloren liefde en een verloren leven.

'Nee... nee... ik... ze was goed, hè?' Hij nam een lange teug whiskey en hoorde Ian tegen Sarah praten.

'Ze is heel mooi, als je dat bedoelt.' Elizabeth leek een beetje boos en vroeg zich af of hij dronken was, maar ze dacht het niet. Maar wat hem ook bezield had, hij had gehypnotiseerd geleken en nu zag hij er verslagen uit. Hij vroeg haar weer ten dans, maar hij zei merkwaardig weinig en kort daarna gingen ze weg. Het was halftwee en toen Ian zei dat hij moe was, vonden ze allemaal dat het tijd werd om te gaan. Spencer sprak maar weinig in de wagen, maar Elizabeth merkte dat hij afwezig was. Ze wachtte tot ze thuis waren voor ze hem met doordringende blik vroeg: 'Spencer, die zangeres in de nachtclub waar we met Ian zijn geweest... kende je die nou wel of niet?'

'Nee,' zei hij rustig; hij wist dat hij hierover moest liegen. Ze zou er niets van begrijpen; hij begreep het zelf niet eens en hij had het nooit begrepen. Maar het gevoel was nog aanwezig, sterker geworden zelfs. 'Ze leek alleen sprekend op iemand die ik heb gekend.'

'Zo kijk je nooit naar mij.' Het was voor het eerst dat ze echt boos op hem was en hij wist niets te zeggen.

'Doe niet zo dwaas.' Hij trachtte het als iets onbelangrijks af te doen toen hij haar goedenacht kuste, maar ze kwam die nacht niet naar zijn kamer en dat kwam hem goed uit.

Later stond hij zowat een uur over de baai te staren en aan Crystal te denken. Ze was nog veel mooier dan hij zich haar herinnerde en hij had begrepen dat ze iets uitschreeuwde. Het was maar een liedje geweest, dat wist hij ook wel, maar hij had gevoeld wat erachter schuilging, de angst, de pijn en de eenzaamheid... Hij hoorde het nog... vergezeld van donder en bliksem. Hij lachte in zichzelf en verbeeldde zich stemmen van engelen, violen en harpen te horen. Het was krankzinnig, hij wist het. Maar toen hij die nacht zijn ogen sloot, zag hij alleen Crystal.

20

Op zondagmorgen kwam Spencer vroeg beneden voor het ontbijt en babbelde met rechter Barclay en Ian bij roereieren, knapperige bacon en koffie. Net als haar moeder ontbeet Elizabeth op haar kamer en ze zag haar toekomstige echtgenoot pas halverwege de ochtend. Er werd niet gerept van de vorige avond en ze stelde hem geen vragen meer over Crystal, maar hij voelde een spanning tussen hen die tot de avond duurde.

Het werd het laatste diner met haar familie; de volgende dag zouden ze allemaal naar New York terugvliegen. Met een gevoel van paniek besefte Spencer dat er ook deze keer geen kans zou zijn Crystal te ontmoeten. Hij had er de hele nacht over nagedacht en had laat in de middag opgebeld en te horen gekregen dat Harry's die avond open zou zijn. Op dat moment nam hij een besluit; hij vond het verschrikkelijk Elizabeth te moeten voorliegen, maar hij kon niet anders. Toen hij het kamertje uit kwam waar de telefoon stond, lachte hij ontspannen en zei dat hij een oude schoolvriend had gebeld.

'Wil je hem misschien uitnodigen voor een borrel?' Ook zij was weer ontspannen. Spencer was de hele dag lief voor haar geweest en ze nam inmiddels aan dat ze zich de vorige avond had aangesteld. Ze had geen reden tot bezorgdheid, hij zou wel iets te veel gedronken hebben en had alleen maar gedacht dat het meisje zo mooi was.

Maar Spencer schudde zijn hoofd. 'Ik heb hem beloofd na het diner langs te komen.' Hij vroeg haar niet mee te gaan; ze moest trouwens nog koffers pakken en ze wilde met haar moeder nog overleggen over de trouwpartij. Ze moesten nog heel wat plannen maken voor Elizabeth naar Vassar terugging.

Ze dineerden vroeg en Spencers vader bracht een toost op hen uit. Het was een hartelijk, prettig samenzijn na een fantastisch weekeinde. Maar hun trouwdag leek eeuwen ver weg. Ze vond het verschrikkelijk dat ze haar studie moest afmaken, maar Spencer hield vol dat een jaar gauw voorbij was.

Spencer verliet het huis om negen uur en nam een taxi naar het restaurant. Tijdens de rit zat hij zwijgend uit het portierraam te kijken en hij voelde zich diep schuldig. Hij had zich pas verloofd en nu ging hij ervandoor om een ander meisje te ontmoeten. Het was een van die dingen die hij haar nooit had willen aandoen, maar hij moest Crystal zien voor hij vertrok; hij wilde het althans proberen. Misschien was ze nog meer veranderd dan hij dacht, misschien was ze toch niet meer dan een opvallend mooi plattelandsmeisje of was ze intussen een hoertje geworden. Eigenlijk wilde hij dat graag; hij wilde dat ze ordinair, dom en oninteressant was, zodat hij haar eindelijk kon vergeten. Maar voor hem dat lukte, moest hij haar terugzien, al was het maar één keer, overwoog hij terwijl hij de taxi afrekende en haastig Harry's binnenging.

Hij bestelde een whisky en wachtte tot ze opkwam. Het was zijn bedoeling naar haar toe te gaan nadat ze had gezongen. Hij wilde haar nog eenmaal horen zingen.

Toen ze opkwam, voelde hij zich weer geschokt. Ze raakte hem tot diep in zijn ziel terwijl hij naar haar zat te kijken. En nadat ze was afgegaan, verzocht hij de ober haar een briefje te brengen. Hij schreef haar dat ze elkaar ontmoet hadden op de trouwdag van haar zuster in de Alexander Valley en later nog eens bij de doop van hun kind. Het was een vreemde gedachte dat ze misschien niet eens meer wist wie hij was, maar toen ze het restaurant binnen kwam, zocht haar blik hem meteen en ze zag eruit alsof ze een spook had gezien. Zodra hij opstond, begreep hij op slag dat ook zij de herinnering al die tijd met zich had meegedragen, net als hij. Ze droeg een eenvoudige wit-satijnen jurk en het lichtblonde haar viel over haar schouders. Ze zag eruit als een engel. Ze keek hem langdurig aan voor ze iets zei. Haar stem was lager dan hij zich herinnerde en ze was lang en gracieus geworden, maar hij schrok van de blik in haar ogen, die ogen vol liefde en pijn, de ogen van een hinde die het bos uit komt, schoot hem in zijn gedachten. Hij stak zijn hand uit en toen zij die aannam, dacht hij te zullen verschroeien onder haar aanraking. Hij moest zich dwingen haar los te laten; alles wat hij wilde was haar voelen, haar vasthouden. Het was dezelfde sensatie die ze destijds in hem had gewekt toen ze nog maar een kind was.

'Dag, Crystal.' Hij voelde zijn stem trillen en hoopte dat ze het niet zou horen. 'Dat is lang geleden.'

'Ja, heel lang.' Ze lachte verlegen tegen hem. 'Ik... ik had niet verwacht dat u me nog zou kennen.' Hij had hetzelfde gevreesd, maar hij zei niet dat hij haar nooit had vergeten.

'Natuurlijk ken ik je nog.' Hij probeerde haar te benaderen alsof ze nog een kind was, maar het lukte niet meer. De Crystal in de nauwsluitende japon die Pearl haar had helpen kopen van het 'kleedgeld' dat ze van Harry had gekregen, had niets kinderlijks meer. En Harry was er beter van geworden. De gasten stroomden toe om Crystal te horen zingen. 'Kun je een poosje bij me komen zitten?'

'O, jawel.' Ze nam de stoel naast de zijne; ze hoefde pas om twaalf uur weer op.

'Wanneer ben je naar San Francisco gekomen?' Hij trachtte zich te herinneren hoe oud ze moest zijn, maar dacht dat het niet veel ouder kon zijn dan achttien, al zag ze er nu veel volwassener uit. En hij wist instinctief dat het leven niet al te vriendelijk voor haar was geweest. Hij had het gehoord in haar manier van zingen en nu las hij het in haar ogen. Er ging iets in schuil, iets ontzettends dat pijn had gedaan en hij voelde het aan zonder dat ze er iets over vertelde, zoals hij haar van het begin af had aangevoeld. En net als twee jaar geleden was ze als een magneet die hem onweerstaanbaar aantrok. Het was precies wat hij gevreesd had.

'Ik ben hier in het voorjaar gekomen,' zei ze. 'Eerst ben ik serveerster geweest, maar ik heb de hele zomer al gezongen.'

'Je zingt nog beter dan ik me herinnerde.'

'Dank u.' Ze voelde zich verlegen; het enige dat ze wilde was naast hem zitten en hem dichtbij voelen. 'Het gaat me gemakkelijk af, ik denk omdat ik het graag doe.' Maar hun woorden zeiden niets. Ze bleven naar elkaar kijken en beiden trachtten ze te raden wat er in de ander omging. Eindelijk kon hij zich niet meer bedwingen, hij moest weten hoe het met haar was en waarom hij dacht dat ze moeilijkheden had gehad.

'Gaat alles goed met je?' Zijn stem klonk strelend en de vraag ontroerde haar. Niemand had haar dat meer gevraagd, niet op die toon, sinds heel lang niet meer, en toen ze knikte had ze tranen in haar ogen.

'Ja hoor, ik maak het best.'

En nog steeds voelend dat er meer aan de hand was, zei hij: 'Waarom ben je naar San Francisco gegaan?'

Ze weifelde heel lang en zuchtte. Toen streek ze het haar weg tot over haar schouder en even leek ze weer het kind dat op de schommel met hem had zitten praten in een vorig leven. 'Mijn vader is overleden en dat heeft mijn leven nogal veranderd.'

'Heeft je moeder de boerderij verkocht?'

Ze schudde haar hoofd en kon de volgende woorden nauwelijks over haar lippen krijgen. 'Nee, Tom beheert de boerderij nu.'

'En je broer?' Spencer zag hem nog voor zich, een jongen met warrig haar en lange benen die zijn zusje graag plaagde. Hij had Crystal eens aan haar haar getrokken en ze had hem een klap gegeven, maar het was niet kwaad bedoeld geweest. Ze waren allebei nog kinderen geweest destijds.

'Jared is in het voorjaar gestorven.' Ze kwam nauwelijks uit haar woorden en Spencer keek haar verbaasd aan. Het was een harde tijd geweest, maar hoe hard wilde ze hem niet vertellen en ook niet hoe Jared was gestorven en waarom. Het was tenslotte haar schuld geweest; zo voelde ze het nog altijd.

'Dat spijt me... was het een ongeluk?' Een ziekte was niet waarschijnlijk, want hij was nog een jonge vent geweest. Spencer kreeg diep medelijden met haar. Ze keek naar haar handen om hem niet te hoeven aankijken, maar opeens sloeg ze toch haar ogen op en hij deinsde bijna achteruit voor wat daarin te lezen stond. Wat hij zag was woede, haat, angst en verwoeste dromen. Het waren overweldigende emoties en hij nam zwijgend haar hand en hield die vast.

'Tom heeft hem doodgeschoten.' Haar ogen boorden zich in de zijne als bliksemschichten.

'Lieve god... waren ze samen op jacht? Hoe is het gebeurd?'

'Nee.' Traag schudde ze haar hoofd, niet in staat hem alles te vertellen. Ze kon hem niet zeggen dat Tom haar had verkracht. Ze had het alleen aan Boyd en Hiroko verteld, aan niemand anders. Ze zou dat ook nooit doen; ze zou verder leven met dat gevoel van schaamte. 'Het was mijn schuld,' zei ze in alle rust. Het schuldgevoel was zo sterk dat het haar niet eens meer tot tranen dwong. 'Er was iets gebeurd tussen Tom en mij en ik werd razend.' Ze haalde diep adem, alsof ze gebrek aan lucht kreeg, en Spencer knelde zijn vingers krachtiger om haar hand. 'Ik heb hem met mijn vaders jachtgeweer achternagezeten. Tom schoot op mij en raakte Jared.'

'God nog aan toe...' Hij keek haar vol afschuw aan en durfde er niet aan te denken wat haar bewogen kon hebben haar zwager met haar vaders geweer achterna te zitten. Maar hij had begrip voor het schuldgevoel dat ze met zich meedroeg.

'De sheriff deed de uitspraak dat Jared door een ongeval om het leven was gekomen. Ik ben een paar dagen na zijn begrafenis weggegaan.' Ze zei het zo simpel, al was haar leven er voorgoed door veranderd. Terwijl hij in Washington, Lake Tahoe en Palm Beach naar feesten ging, had Crystal haar vader en haar broer verloren. Het was een afschuwelijke gedachte en hij begreep niet hoe ze het had overleefd. Maar hij was dankbaar dat hij haar had teruggevonden in San Francisco.

'Moeder en ik konden toch al niet met elkaar overweg na vaders overlijden. Ik denk dat ze mij aansprakelijk stelde voor Jareds dood. In zekere zin ben ik dat ook. Het was mijn schuld. Ik had Tom niet moeten achtervolgen, maar...' Opeens stonden er tranen in haar ogen. Ze kon hem dit niet uitleggen, maar terwijl hij luisterde naar wat ze hem vertelde, wilde hij niets liever dan haar kussen en in zijn armen nemen. 'Mijn moeder en ik hebben nooit met elkaar kunnen opschieten. Ik geloof dat ze zo'n hekel aan me had omdat ik het zo goed met mijn vader kon vinden.'

'Heb je nog iets van haar gehoord na je vertrek?'

'Nee.' Ze schudde haar hoofd. 'Dat is allemaal voorbij.' Ze glimlachte dapper. 'Nu ben ik hier, nu is dit mijn leven. Dat andere is verleden tijd. Ik moet me nu bepalen tot wat ik hier doe. Ik kan niet omkijken. Dat heb ik achter me gelaten, dat is voorgoed voorbij.'

Ze keek Spencer rustig aan. En opeens vroeg ze zich af of hij nog bij de Websters was geweest. 'Hebt u Boyd en Hiroko opgezocht?'

Hij schudde een beetje schuldig zijn hoofd. 'Nee. Ik was het wel van plan, maar ik was hier maar een paar dagen. Weet je hoe het met hen gaat?'

Ze lachte een beetje triest en hij werd weer helemaal zacht van binnen. Ze was een verbijsterend kind geweest en nu was ze een verbijsterende vrouw geworden. Ze bezat een sensualiteit die sterk op hem overkwam, een zachtheid en vrouwelijkheid die het verlangen bij hem wekten altijd bij haar te blijven en haar te beschermen. Maar daarnaast beschikte ze over een verbazingwekkende kracht, de kracht die haar had geholpen te overleven. 'Ik kreeg vorige week een brief van Hiroko. Ze verwacht haar tweede kind. Ze zullen nu wel liever een zoon hebben, maar Jane is een schattig meisje.' Ze vertelde hem het een en ander over hun kind en toen werd het tijd voor haar volgende optreden. Hij beloofde op haar te zullen wachten; hij had nog uren met haar kunnen praten. Hij wilde niet van haar weg, nooit meer. Hij voelde dat ze hem nodig had en hij wilde er voor haar zijn.

Deze keer leek ze alleen voor hem te zingen; haar stem beroerde hem als speelse vingers. Ze zond seksualiteit uit vermengd met argeloosheid, en dat was waarom mannen naar haar toe wilden komen om haar aan te raken. Het was bijna één uur toen ze van het podium kwam en ze bleven nog een uur praten, tot de zaak dichtging en hij aanbood haar naar huis te brengen. Hij wachtte terwijl ze zich verkleedde en weer was het een blik in het verleden toen ze te voorschijn kwam in een wollen rokje met witte blouse en een geruit jack dat ze in een tweedehands winkel had gekocht. Even leek ze weer een beetje op het kleine meisje, maar de ogen die hem aankeken waren die van een vrouw. De vrouw van wie hij drie jaar had gedroomd en die hij nooit had vergeten. De vrouw die van hem had gedroomd en altijd had geweten dat ze van hem hield.

Langzaam liepen ze naar de straat waar ze nog altijd een kamer huurde bij mevrouw Castagna. Voor de deur bleven ze staan en hij vertelde haar over zijn leven in New York, over zijn vrienden, over alles waarmee hij haar bij zich kon houden. En toen, alsof het iets was waar ze beiden de hele avond op hadden gewacht, trok hij haar in zijn armen en kuste haar.

'Spencer...' Haar stem was als een fluistering in de koude nacht en hij hield haar dicht tegen zich aan om haar te warmen maar ook om haar tegen zich aan te voelen. 'Ik heb al die jaren van je gedroomd... soms heb ik wel eens gedacht dat alles anders zou zijn gelopen als jij hier was geweest.' Maar ze had het overleefd en daar had hij bewondering voor. En ze had iets weten te bereiken. Hij wilde vragen of ze nog over Hollywood dacht, maar deed het niet.

'Het spijt me dat ik er niet was.' Hij tilde haar gezicht naar zich op met zijn vinger onder haar kin. 'Ik ben je nooit vergeten. Ik heb zo vaak aan je gedacht... ik wist alleen niet dat jij ook aan mij dacht. Ik nam aan dat je was veranderd... of misschien inmiddels was getrouwd.' Dat was wat hij het laatst over haar had gefantaseerd. Hij had nooit gedacht dat ze nog alleen was en haar brood zou verdienen als zangeres in een nachtclub. Hij was het lot dankbaar dat het hem naar haar toe had gebracht. Hij had terug kunnen gaan naar New York zonder te weten dat ze hier woonde, zonder haar te ontmoeten. Maar nu had hij haar ontmoet en wist absoluut niet wat hij ermee aan moest. Hij was naar San Francisco gegaan om zich met Elizabeth Barclay te verloven en nu stond hij voor een huis in Green Street en was verliefd op Crystal Wyatt.

'Ik houd van je. Spencer.' Ze fluisterde het heel zacht, alsof ze bang was er nooit meer de kans toe te krijgen, en hij kreeg het te kwaad. Hoe kon hij haar vertellen dat hij met een ander ging trouwen?

Hij drukte haar stevig in zijn armen en hield haar dicht tegen zich aan. Hij wilde haar zo voor altijd bij zich hebben. 'Ik houd ook van jou... O, god, Crystal... ik houd van je...' Hoe kon hij het tegen haar zeggen? Hij kon haar niets beloven, alles wat hij kon doen was haar een ogenblik vasthouden om de volgende morgen met Elizabeth terug te gaan naar New York. Moest hij dat werkelijk doen? Waarom kon hij niet bij Crystal blijven? Daar was toch niets verkeerds aan? Pijnlijk duidelijk drong het tot hem door dat hij altijd op die manier van haar had gehouden. En wat eruit mocht voortkomen, hij wilde het haar zeggen. 'Ik heb van je gehouden sinds ik je voor het eerst zag.' Hij vond het heerlijk het tegen haar te zeggen, alsof hij drie jaar op die gelegenheid had gewacht. Al het andere was niet meer belangrijk. Niets en niemand.

Ze maakte zich van hem los om hem aan te kijken en keek lachend naar hem op. Het kind dat hij eens op de schommel had zien zitten was uitgegroeid tot een vrouw, en terwijl hij haar in zijn armen hield, voelde hij hoe wanhopig veel hij van haar hield. Er waren geen woorden voor; het ging alle rede, het ging alles te boven. Zij was alles wat hij wilde.

'Ik heb voortdurend aan je gedacht... je was zo knap toen je naar de boerderij kwam met je witte broek en rode das.' Hij wist niet meer wat hij toen had gedragen, maar zij wel, zoals hij zich de witte jurk herinnerde die ze de eerste keer had gedragen en later de blauwe jurk. En opeens, alsof ze zijn gedachten kon lezen en zijn wanhoop voelde, vroeg ze: 'Wanneer ga je terug naar New York?'

'Morgenochtend.' Het klonk krankzinnig op dat moment. Alles wat hij wilde was bij haar blijven, voor altijd. Maar nu moest hij zijn hele bestaan onder de loep nemen en met Elizabeth tot een vergelijk komen, al was dat niet belangrijk meer. Niets was nog belangrijk, behalve Crystal. Op haar had hij gewacht toen hij Elizabeth al die tijd aan het lijntje hield. Hij wist nu waarom; dit was wat hij nodig had. Niemand zou er iets van begrijpen, maar hij begreep het zelf wel. Het was hem volkomen duidelijk terwijl hij haar in zijn armen hield.

'Kom je nog terug naar Californië?' Haar hart bonsde terwijl ze het hem vroeg.

'Ja.' Hun ogen hielden elkaar lange tijd vast. Hij wist zeker dat hij terugkwam. Hij zou heel wat uit te leggen hebben, maar hij had over gloeiende kolen willen lopen om bij haar te zijn.

'Ik kom zo gauw mogelijk weer terug. Eerst moet ik het een en ander in New York regelen, maar ik bel je op.' Hij liet haar het telefoonnummer opschrijven en kuste haar weer. Hij voelde de zachtheid van haar lippen en proefde daarop de belofte van een toekomst waarnaar hij zozeer had verlangd en waar hij niet tegenop zag. Hij voelde geen twijfel op dat beladen moment.

Hij krabbelde de naam van zijn advocatenkantoor op een papiertje met het telefoonnummer erbij en noteerde haar adres. Daarna nam hij haar voor het laatst in zijn armen. Hij wilde haar niet verlaten, en hij had het gevoel dat zijn hele toekomst in de laatste paar uur was veranderd, maar nu was het een toekomst die hij zelf wilde.

'Ik wil niet weg...' fluisterde hij in haar haar en hij knelde haar in zijn armen. Ze sloot haar ogen en wist weer hoe heerlijk het was in de armen van iemand van wie ze hield. Ze voelde zich geborgen en gelukkig bij hem, maar ze durfde niet alles te geloven wat hij tegen haar had gezegd. Het was alsof een droom was uitgekomen en dat was zo heerlijk dat ze er bang van werd. Als hij nu eens niet terugkwam? Als hij niets meer van zich liet horen? Maar ze dacht niet dat hij daartoe in staat was. Ze maakte zich van hem los, wat voor beiden haast een lichamelijke pijn betekende. Ze keek naar hem op alsof ze hem voorgoed in haar geheugen wilde prenten om hem daar vast te houden, net zolang tot hij bij haar terugkwam. Ze zou nauwelijks op dat ogenblik kunnen wachten.

'Ik houd van je. Spencer.'

'Waarom kijk je dan zo triest?'

'Ik ben bang.' Ze kwam er eerlijk voor uit. Ze wist instinctief dat dat het beste was.

'Bang? Waarvoor?'

'Als je nu eens niet terugkomt?'

'Ik kom terug, ik beloof het je.' En hij meende het uit de grond van zijn hart. Elke vezel van zijn lichaam tintelde van hoop. Zij was alles wat hij verlangde. 'Ik houd van je, Crystal.' Hij bracht haar tot aan haar huisdeur en kuste haar weer. Ze omhelsde hem en even later was ze weg en sloop op haar tenen langs de kamer van mevrouw Castagna. Hij kon haar voetstappen op de trap horen en terwijl hij buiten stond te kijken, zag hij haar het licht aandoen. Ze kwam naar het raam en wuifde naar hem. Alsof hij droomde, ging hij lopend terug naar het huis op Broadway. Hij kreeg de krankzinnige inval naar Elizabeths kamer te gaan om haar alles op te biechten. Maar hij begreep dat hij beter eerst kon nadenken om haar bij helder daglicht op de hoogte te brengen, zodat ze niet zou denken dat hij dronken was of krankzinnig. Hij wist dat hij geestelijk nooit gezonder was geweest dan op dit moment, nu hij eindelijk wist wat hij wilde. Het enige dat hij nog moest doen was een manier zien te vinden om het te krijgen.

21

Iedereen zat al aan het ontbijt toen hij de volgende morgen beneden kwam. Zijn ouders, Elizabeth en de hele overige familie Barclay. Het had het ideale moment kunnen zijn om te vertellen wat hij op het hart had, maar toen hij de kamer door liep, gladgeschoren maar bleek na twee uur slaap, miste hij de moed hun geanimeerde conversatie te onderbreken.

'Je bent zeker ontzettend laat thuisgekomen?' zei Elizabeth zonder het gesprek met haar ouders in feite te staken. Ze waren allemaal klaar om te vertrekken en het echtpaar Hill gebruikte de laatste gezamenlijke maaltijd met het echtpaar Barclay. Iedereen had het over de trouwplannen en hij kreeg de onweerstaanbare neiging het uit te schreeuwen, maar beheerste zich. Opeens leek hem dit niet het moment en de plaats om over Crystal te beginnen. Hij besefte dat Elizabeth er recht op had het als eerste te horen en onder vier ogen.

Hij schonk zich een kop thee in uit de zilveren theepot en liet hen doorpraten zonder zich in het gesprek te mengen. Ian had hem al gauw door en liet zich niet de kans ontgaan hem te plagen.

'Heeft mijn aanstaande zwager een katertje? Leer mij juristen kennen. Telkens als ik er een ontmoet, word ik zo dronken dat Sarah met echtscheiding dreigt.'

'Nee hoor,' zei Sarah. 'Dat heb ik maar eenmaal gedaan en dat was toen je gearresteerd werd.' Het verzamelde gezelschap lachte vrolijk, behalve Spencer, die er onverklaarbaar ongelukkig uitzag.

'Kop op, jongen. Het trekt wel bij en je kunt in het vliegtuig een drankje krijgen.' Maar hij wilde helemaal geen drankje, hij wilde Crystal.

Kort daarna namen ze afscheid van het echtpaar Barclay, dat rechtstreeks naar Washington vloog. Het mocht een wonder heten dat rechter Barclay had kunnen komen. Een dag absentie van het Hooggerechtshof was al een uitzondering voor hem, maar dit was belangrijk geweest. Hij zou naar de maan zijn gevlogen voor de verloving van zijn dochter.

Elizabeth zei vrijwel geen woord tegen hem voor ze aan boord van het vliegtuig waren en toen keek ze hem ernstig aan. Ze voelde dat er iets met hem was; zo stil en somber had ze hem nog niet eerder meegemaakt.

'Is er iets aan de hand?' Het was een goede kans die ze hem bood, maar hij durfde er geen gebruik van te maken. Zijn ouders zaten aan de andere kant van het middenpad en Ian en Sarah zaten vlak achter hen en hij wilde Elizabeth de kwelling het nieuws in hun bijzijn te moeten vernemen, besparen.

Hij schudde weinig overtuigend zijn hoofd en Elizabeth draaide zich om en ging uit de patrijspoort zitten kijken. Ze was boos op hem, maar stelde geen vragen meer. Een poosje later viel ze in slaap en hij keek naar haar. Alleen al haar aanblik bezorgde hem een schuldgevoel. Maar hij voelde zich niet zo schuldig dat hij bereid was zich aan zijn trouwbelofte te houden. Hij hield niet van haar, daar was hij inmiddels van overtuigd. Hij was alleen maar verliefd op Crystal. Hij voelde haar satijnzachte haar nog tegen zijn wang, haar lippen op de zijne... de aanraking van haar hand... Hij dacht dat hij gek zou worden nog voor het toestel landde. Hij had beloofd Elizabeth 's avonds naar Poughkeepsie te rijden, maar hij zag ertegenop met haar alleen te zijn. Hij begreep dat hij haar op de hoogte moest stellen, maar hij vond het afschuwelijk haar te kwetsen, al wist hij dat het onvermijdelijk was. De gedachte aan de verbijstering van zijn ouders en de woede van het echtpaar Barclay over zijn verraad verontrustte hem, maar dat zou hij onder ogen moeten zien.

Zijn ouders namen samen met Ian en Sarah een taxi naar New York toen ze geland waren en hij haalde de wagen die hij op de parkeerplaats had achtergelaten. Hij zette Elizabeths bagage en de zijne in de kofferbak en zwijgend reden ze weg, maar na een paar kilometer kon Elizabeth het niet langer uithouden.

'Spencer, wat is er toch met je? Wat is er gisteravond gebeurd? Je was zo vrolijk toen je de deur uitging.' Nu was hij niet vrolijk meer, dat was wel duidelijk, maar hij was de enige die wist waardoor dat kwam. En hij begreep dat hij er nu mee voor de draad moest komen. Eén zot moment dacht Elizabeth terug aan het meisje dat ze zaterdagavond in Harry's bar hadden horen zingen. Ze dacht aan de uitdrukking op zijn gezicht en vroeg zich af of zij er iets mee te maken had. Maar dat kon niet, of toch wel? Hij had eruitgezien alsof hij zou flauwvallen in zijn stoel zodra ze opkwam. 'Is er iets dat ik behoor te weten?' Ze keek naar hem maar hij staarde lange tijd recht voor zich uit voor hij zwijgend de wagen in de berm reed, de motor afzette en zich naar haar omdraaide. Hij zag er gekweld uit, was doodsbleek en voelde zich volslagen geschift.

Maar zelf was ze merkwaardig kalm terwijl ze afwachtte.

'Ik kan niet met je trouwen.' Hij kon zelf niet geloven dat het hem over de lippen kwam en nog verbijsterender was de blik waarmee Elizabeth hem aankeek. Ze keek geboeid, maar opeens niet bezorgd meer.

'Zou je me willen vertellen waarom niet?'

'Ik weet niet of ik dat wel kan.' Hij wilde niet tegen haar zeggen dat hij niet van haar hield. Dat was te wreed, dat was niet sportief. Zij kon het ook niet helpen dat ze Crystal niet was. Het was haar schuld niet dat hij geen donder en bliksem had waargenomen toen hij haar voor het eerst ontmoette. Ze had hem alles te bieden. Ze was intelligent en aantrekkelijk, ze kwam uit een goede familie en ze was amusant.

Hij mocht haar graag, maar hij hield niet van haar. 'Ik kan het gewoon niet. We zouden niet gelukkig worden.'

Ze keek hem aan en even meende hij dat ze zich amuseerde. 'Dat is het domste dat ik ooit heb gehoord. Het enige dat ik niet van jou had verwacht was lafheid.'

'Wat heeft dat ermee te maken?' Hij keek nog ongelukkiger dan daarvoor en ze stak een sigaret op en bleef naar hem kijken.

'Dat heeft er alles mee te maken. Je hebt watervrees, Spencer, en je bent te schijterig om het toe te geven en het te laten uitzieken. Je wilt alles afblazen en er als een haas vandoor gaan. Iedereen wordt weleens bang... en wat zou dat? Jezus, kun je niet wat meer lef hebben? Wees een vent. Ga je ergens bezatten, huil uit bij je vrienden en zie het onder ogen. Zo voelt elke man zich toch in dit stadium?' Maar niet elke man was verliefd op iemand als Crystal. En Elizabeth was afschuwelijk beheerst zoals ze naar hem keek. 'Neem een weekje vrij, kom tot jezelf, dan praten we er nog eens over wanneer ik voor het weekeinde naar de stad kom.'

'Elizabeth... zo eenvoudig ligt het niet.' Hij hield nog steeds een slag om zijn arm. Hij wilde haar niet vertellen dat hij Crystal had teruggezien... dat hij al verliefd op haar was geworden toen ze pas veertien was. Ze zou hem krankzinnig verklaren. En eerlijk gezegd voelde hij zich ook zo terwijl hij trachtte tot het begrip van zijn verloofde door te dringen.

'Zo eenvoudig ligt het wel, als jij het wilt.' Ze lachte tegen hem en doofde haar sigaret. 'Zullen we dit hele gesprek nu maar vergeten?' Hij zuchtte van ellende, leunde achterover en staarde door de voorruit zonder iets te zien. 'Je bent geloof ik nog gekker dan ik.'

'Fijn. Dan zijn we een goed span samen, nietwaar?'

'Nee, dat zijn we niet, verdomme!' Hij keek haar weer aan. 'Ik ben niet wat jij wilt en dat zal ik nooit worden. Ik hoef de dingen niet die jij wilt. Ik hoef geen naam te maken, niet rijk te worden, niet "belangrijk" te zijn. Ik zal nooit de man worden die jij wilt hebben. Dat wil ik ook niet.'

'En ik dan, nu we het er toch over hebben? In welk opzicht schiet ik te kort, want daar heb je het toch in feite over, is het niet? We hebben het over wat ik niet ben, niet over wat jij niet bent.' Ze was altijd pijnlijk eerlijk en intelligent genoeg om te weten wat er aan de hand was, al kende ze de achtergrond ervan niet.

'Jij hebt mij niet nodig.' Het leek zo'n ontoereikende reden voor het verbreken van hun verloving, dat Spencer zich er zelf voor schaamde. 'Natuurlijk wel. Maar daar hoef ik toch niet sentimenteel over te doen, of wil je dat graag? En ik houd toevallig van je, als dat voor jou iets uitmaakt. Maar je moet van mij niet verwachten dat ik er regenbogen, wonderen, visioenen en harpspelende engelen bij haal om jou te overtuigen dat ik van je houd. Ik ben heel erg op je gesteld. Ik vind je slim en geestig en je kunt het ver brengen als je je zelf maar enige kans geeft, en als je eenmaal iets hebt bereikt, zullen we het samen goed hebben. Meer verlang ik eigenlijk niet. Is dat zo erg?'

'Nee hoor, helemaal niet. Er is niets ergs aan jou. En ik mag jou ook verdomd graag... maar een mens heeft meer nodig.' Zijn stem klonk te schel in de kleine ruimte van de wagen, maar het leek haar niet te hinderen. Hij vocht voor zijn bestaan en zij leek dat niet te begrijpen. 'Ik kan niet zonder violen, harpen en regenbogen. Daar geloof ik in. Misschien ben ik een ongeneeslijke romanticus, maar als we nu met minder genoegen nemen, zullen we daar over tien... vijf... of twee jaar bitter spijt van krijgen.'

'We hebben toevallig ook een verdomd goed seksueel leven. Vergeet dat niet.'

Hij moest lachen om haar grove benadering. Maar ze had gelijk. Dat maakte het nog vreemder dat hij razend verliefd was op een meisje met wie hij nog nooit naar bed was geweest. En plotseling vroeg hij zich af, luisterend naar Elizabeth, of al zijn dromen over Crystal geen pure illusie waren geweest. Bij haar was het een en al harpen, violen, dromen, herinneringen en visioenen. Aan Elizabeth had hij houvast. Dat dacht hij althans.

'Of ben je niet geïnteresseerd in seks, Spencer? Die indruk heb je me niet gegeven.' Ze lachte hardop en ondanks zichzelf lachte hij mee.

'Reken maar.'

'Je bent tenminste eerlijk. Niet erg moedig, maar althans eerlijk.' Ze boog zich opzij, kuste hem in zijn hals en streelde hem over zijn dij. 'Als we eens naar een motel gingen om dit nader te bespreken?'

'In godsnaam, Elizabeth, ik meen wat ik zeg. Ik heb je net verteld dat ik niet met je wil trouwen en jij wilt een motel in duiken. Heb je me niet verstaan? Luister je niet? Kan het je niet schelen?' Hij begon razend te worden.

'Natuurlijk kan het me schelen. Maar ik ben niet van plan dag met het handje te zeggen. Je gedraagt je als een kind van tien en daar geef ik niet aan toe. Ik denk dat er gisteravond een of ander is gebeurd waarvan je doodsbenauwd bent geworden, maar vraag me niet hoe ik het weet. En in een aanval van religieuze ijver of zoiets wil je jezelf de woestijn insturen. Nou, dat accepteer ik niet. Breng me maar naar Vassar en ga thuis wat tot jezelf komen. Bel me mogenochtend maar op.' Ze was niet gauw van haar stuk te brengen, dat moest hij toegeven. In zekere zin had hij daar nog respect voor ook, al maakte het hem tevens bang. En dat was precies de reden waarom hij niet met haar wilde trouwen en wel met Crystal. Ze bleef naar hem kijken terwijl hij met een wanhopig gezicht de motor startte. 'Heb je behoefte aan een bekentenis in verband met gisteravond? Zoek dan een priester en vraag absolutie. Dan kunnen we doorgaan met leven als normale mensen.'

'Dat heeft er niets mee te maken.'

'Ik denk van wel, en dat zul jij ook wel weten. En nog iets. Spencer.' Ze stak een nieuwe sigaret op en keek in alle rust het raam uit. 'Ik wil er niets meer over horen. Je vecht je crise de conscience, zoals de Fransen het noemen, maar met jezelf uit zonder ons beider leven naar de bliksem te helpen.'

'Samen trouwen zou jouw en mijn leven naar de bliksem helpen. Ik weet waarachtig wel wat ik zeg.' Hij zei het in volle ernst, zonder dat hij haar overtuigde.

'Ontrouw als zodanig is geen toereikende reden tot echtscheiding, wat de wet ook zegt. Als het daar dus om gaat, als je per ongeluk met je vriendjes aan de rol bent geweest gisteravond, bespaar me dan je onsmakelijke verhaaltjes. Kom tot jezelf zoals ieder normaal man met enig zelfrespect, koop een leuk sieraad voor me, vertel een leugentje en hou op met jammeren.' Hij keek haar van opzij aan, hij was volslagen overdonderd.

'Meen je dat nou?'

'Niet helemaal, maar voor een groot deel wel. We zijn nog niet getrouwd. Als je af en toe eens uit de band springt, zal ik dat denk ik tolereren. Maar als we eenmaal getrouwd zijn, zou ik wel eens wat minder coulant kunnen zijn.'

'Dat zal ik onthouden.' Origineel was ze zeker, en plotseling drong het tot hem door dat hij zich gedroeg alsof hij nog altijd met haar ging trouwen in plaats van met Crystal. 'Je maakt van je hart geen moordkuil.'

'Dat moeten we toch ook niet doen?'

'Het is niet altijd nodig, nee.' Hij was nog steeds niet bereid met haar over Crystal te praten. Het ging haar niets aan. Ze haalde het omlaag door het voor te stellen als een vluchtig avontuurtje, dat ze dan wel door de vingers wilde zien. Hij vond het steeds moeilijker met haar te praten. 'Ik denk dat jouw en mijn visie op het leven gewoon te veel uiteenlopen. In sommige opzichten wil ik er meer van maken dan jij, in andere opzichten stel jij hogere eisen dan ik. En dat, mijn liefje, is geen basis voor een huwelijk dat in de hemel wordt gesloten.'

'Die bestaan niet eens.' Ze zaten weer op de verkeersweg en ze schoof dichter naar hem toe.

'Dat ben ik niet met je eens. Ze bestaan wel degelijk.'

'Je bent gek.' Ze legde haar hand in zijn kruis en de wagen begon gevaarlijk te slingeren.

'Laat dat, Elizabeth!'

'En je vond het altijd zo lekker.' Ze had plezier om hem en lachte hem uit. En ze weigerde wat hij had gezegd serieus te nemen.

'Heb je dan niets gehoord van wat ik je heb gezegd?'

'Ik heb alles gehoord. En eerlijk gezegd, lieveling, vind ik het flauwekul.' Ze kuste hem weer in zijn hals en ondanks zichzelf voelde hij een beweging die hij niet kon beheersen. Hij kreeg de idiote inval haar te neuken om haar te overtuigen. Maar overtuigen van wat, dat het voorbij was? Waarom weigerde ze hem te geloven? Kende ze hem beter dan hij zichzelf kende? Het was gewoon niet te geloven zo halsstarrig en koppig als ze was.

'Het is géén flauwekul. Ik meen het.'

'Op dit moment misschien. Maar morgen? Morgen zul je je diep schamen. En om je die schaamte te besparen, neem ik wat je hebt gezegd niet ernstig. Vind je dat niet sportief van me?'

Weer reed hij de berm in om haar aan te kijken, maar nu lachte hij zelf ook. Hij was bang geweest dat ze een wanhoopsdaad zou begaan, maar ze was niet eens onder de indruk van zijn woorden gekomen. Ze was werkelijk wat je noemt schokbestendig. En het ergste was, dat iets in hem daar bewondering voor had.

'Je bent nog gekker dan ik.'

'Bedankt.' Ze boog zich over hem heen, kuste hem stevig op zijn mond en wrong haar tong tussen zijn lippen door terwijl ze tegelijkertijd zijn rits opentrok. Hij trachtte zich aan haar te ontworstelen, maar wilde het eigenlijk niet meer.

'Niet doen, Elizabeth...' Maar ze ging gewoon door, kuste hem en speelde met hem, en hij kon geen weerstand meer bieden aan de reacties die ze opriep, ondanks de ongemakkelijke situatie. Hij geloofde nauwelijks wat er met hem gebeurde, maar even later lagen ze samen op de voorbank te spartelen en onder hun jassen naar elkaar te grijpen terwijl haar rok boven haar middel zat en haar slip om haar ene enkel. De ruiten van de wagen besloegen van de hitte. Het was kort en hartstochtelijk en toen ze na afloop hun kleren in orde brachten, voelde hij zich somber gestemd. Maar Elizabeth leek opgemonterd.

'Wat een dwaasheid.' Hij gedroeg zich hoe langer hoe idioter, verweet hij zichzelf. Het leek wel of hij geen greintje zelfbeheersing meer had.

'Ik vond het zelf heel plezierig. Doe toch niet zo stijf.' Ze bleef lacherig de rest van de rit. Zodra ze Vassar hadden bereikt, kuste ze hem vurig op zijn mond, ondanks zijn verzet, en beloofde hem een serieus gesprek in New York het komende weekeinde. En in plaats van zich opgelucht of schuldig te voelen of berouw en verdriet te hebben, voelde Spencer zich op de terugrit naar New York alleen maar volmaakt belachelijk. Pas 's nachts, toen hij in bed aan Crystal lag te denken, drong de volle omvang van zijn probleem met Elizabeth tot hem door. Ze had hem verleid haar ten huwelijk te vragen en ze zou hem daaraan houden. Terwijl hij alleen maar naar Californië wilde, waar een andere vrouw op hem wachtte. Het had wel iets weg van een komische opera, maar daar was de zaak hem toch te ernstig voor. Even overwoog hij zijn vader te bellen om de kwestie te bespreken, maar hij wist van tevoren dat zijn vader hem voor gek zou verklaren. En misschien was hij dat ook wel.

De volgende morgen wilde hij Crystal bellen bij mevrouw Castagna thuis, maar hij kon haar nog geen uitsluitsel geven. Ze wist niet eens dat hij verloofd was. En hij vond dat hij haar niet mocht bellen voor hij met Elizabeth tot een vergelijk was gekomen. Hij kon zichzelf wel wurgen om het vluggertje in de wagen op de rit naar Poughkeepsie. Alles wat hij nu nog nodig had om het beeld van totale ontreddering te voltooien was dat Elizabeth zwanger zou blijken. Maar hij wist van vroegere gelegenheden dat ze geen risico nam als die kans erin zat. Maar ook zonder die complicatie stond hij voor een onoplosbaar dilemma. Hij kon die week nauwelijks eten of slapen, kon zich niet op zijn werk concentreren en kon alleen aan Crystal denken en aan zijn verloving, die hij niet in staat was geweest te verbreken. Af en toe vroeg hij zich af of Elizabeth gelijk kon hebben, of er geen huwelijken bestonden die in de hemel werden gesloten. Ze hadden het samen goed gehad tenslotte, in bed en erbuiten, ze was intelligent en ze konden met elkaar overweg... maar Crystal was zoveel meer dan dat alles... dat geloofde hij althans... al moest hij toegeven dat hij haar amper kende. En tegen het einde van de week kon hij nauwelijks meer normaal denken. Hij had alles zo vaak tegen elkaar afgewogen en met zoveel ernst, dat hij de draad kwijtraakte. Hij begreep de situatie niet goed meer. Het enige dat hij nog wist, was dat hij al enkele jaren achtervolgd werd door visioenen van Crystal, die in schril contrast stonden met de vrouw met wie hij nog altijd verloofd was.

De nachtmerrie hield de hele week aan en een van zijn collega's maakte er zelfs schertsend een opmerking over.

'Zeker een zwaar weekeinde gehad, Hill?' Spencer lachte, maar de volgende dag bij de partij squash was hij zo verstrooid dat hij beide partijen verloor en met een somber gezicht meeging voor een drankje achteraf. Hij had het gevoel dat hij met iemand moest praten. George Montgomery werkte nog maar kort op de zaak. Er wachtte hem een stralende toekomst, want hij was een neef van de oudste associé, Brewster Vincent.

Hij keek op, wanhopig verlangend om met hem te praten, en zijn collega zag dat hij in de nesten zat. 'Wat zijn de problemen?'

'Ik geloof dat ik gek word.'

'Dat zou best kunnen, wie niet?' George lachte en bestelde nog twee biertjes. 'Heb je specifieke symptomen ontdekt?'

Hij wist niet wat hij daarop moest zeggen. Moest hij werkelijk over Crystal beginnen? 'Ik liep vorig weekeinde een vroeger vriendinnetje tegen het lijf in San Francisco.' George zag zijn gelaatsuitdrukking en begon iets te begrijpen.

'Een lief meisje?'

Spencer knikte mistroostig. 'Ik had haar in jaren niet gezien en ik dacht dat ik haar was vergeten... maar opeens... Christus, ik weet niet hoe ik het moet uitleggen.'

'Je bent met haar de koffer ingedoken?' constateerde George grinnikend. Iets dergelijks was hem overkomen twee dagen voor zijn trouwdag. 'Pieker er maar niet over, dat is alleen koudwatervrees. Daar kom je wel overheen.'

'En zo niet? Wat moet ik dan? Overigens, voor de goede orde, ik ben niet met haar naar bed geweest.' Hij zei het meer om haar reputatie te beschermen, alsof het iets uitmaakte. George kende haar niet eens.

'Jammer voor je. Maak je geen zorgen, Spencer, je zult haar wel vergeten. Elizabeth is een prachtmeid. Je kon het slechter treffen dan in de familie Barclay te trouwen.' Was dat het enige waar iedereen aan dacht? De relatie met haar vader?

Spencer keek zijn collega strak aan en opeens begreep George dat het menens was. 'Ik heb Elizabeth gezegd dat ik de verloving wil verbreken.'

George floot tussen zijn tanden en zette zijn glas neer. 'Je hebt gelijk, je bent gek. Wat zei ze?'

Spencer schudde zijn hoofd. 'Ze wil er niet over praten. Ze zei ook dat het koudwatervrees was en dat ik niet moest zeuren.' Het had grappig kunnen zijn, maar voor Spencer was het dat niet.

'Toch sportief van haar. Weet ze van dat andere meisje af?'

Moedeloos schudde Spencer zijn hoofd. 'Ik heb het haar niet verteld, maar ze zal het wel vermoeden. Ze begrijpt in elk geval niet hoe serieus dit voor mij is.'

George keek hem met strenge blik aan. 'Dat is het niet.'

'Toch wel. Ik ben verliefd op haar... op die andere, bedoel ik.'

'Daar ben je dan wat laat mee. Denk er nog eens over na. Stel je de rel voor als jij die verloving verbreekt.'

'En als ik ermee doorga? Moet ik mijn hele leven aan een ander blijven denken?'

'Dat gebeurt niet. Je vergeet haar.' Hij zei het met overtuiging, maar Spencer bleef twijfelen. 'Je zult wel moeten.'

'Er worden meer verlovingen verbroken.' Spencer zag er opgejaagd uit na nachten slecht te hebben geslapen en hij zag geen lichtpunten meer.

'Een verloving met de dochter van rechter Barclay verbreek je niet,' zei George, alsof het een evangelie was, en Spencer werd een beetje nijdig. Iedereen leek zo diep onder de indruk van haar status, maar Spencer had dat nooit zo belangrijk gevonden. Hij had haar gevraagd omdat hij haar graag mocht, omdat ze intelligent was en geestig en omdat hij had verwacht dat ze er samen iets van konden maken. En ook omdat hij zichzelf had wijsgemaakt dat hij van haar hield, maar in feite had hij nooit veel voor haar gevoeld, dat had hij van het begin af aan geweten. Daarom had hij haar een heel jaar lang niet gevraagd. En opeens had hij besloten dat het wel zou gaan. Maar hij had zich vergist en wat moest hij nu? Hij kwam er niet uit.

'Waarom is dat toch zo belangrijk, George? Wat maakt het uit wie haar vader is?'

'Ben je niet goed wijs? Je trouwt niet alleen met een meisje, je trouwt met een manier van leven, met een naam, met een vooraanstaande familie. Een meisje zoals zij kun je niet zomaar aan de kant schuiven. Ze zouden het je op de een of andere manier betaald zetten, en al zouden ze dat niet doen, je naam zou van hier tot Californië naar de bliksem zijn.' Spencer luisterde en dacht aan zijn ouders, die diep teleurgesteld zouden zijn. Maar hij kon niet trouwen alleen om hen een plezier te doen.

'Daar kan ik wel mee leven als het moet.' Maar was dat zo? En als het met Crystal nu ook eens niet ging? Als het niet meer dan een soort kalverliefde was? Hij kende haar tenslotte nauwelijks. 'De vraag is of ik van Elizabeth houd of niet. En eerlijk gezegd, George, ik weet het zelf niet eens. Hoe kan ik van haar houden als ik hals over kop verliefd kan worden op een ander?'

'Ik zou dat echt van me afzetten als ik jou was, en mijn verstand gebruiken. Kom, ik neem je mee uit eten. Pak een paar borrels, ga naar bed en praat er in godsnaam niet meer met haar over. Over een paar dagen ben je het te boven. Ze heeft zelf tegen je gezegd dat het koudwatervrees is. Daar krijgt iedereen mee te kampen.' Maar Spencer bleef twijfelen. Hij sliep die nacht tenminste rustig en 's morgens zag hij de aankondiging van zijn verloving in The New York Times staan. Met een schitterende foto van Elizabeth erbij, genomen in Washington bij de inauguratie van haar vader. Het werd allemaal opeens weer werkelijkheid en wandelend naar zijn kantoor vroeg hij zich af of George gelijk had, of hij Crystal uit zijn hoofd moest zetten. Maar wat moest hij in godsnaam tegen haar zeggen? Dat hij zich vergist had? Dat hij achteraf toch niet van haar hield? Dat hij verplicht was met een ander te trouwen? Wat zou er dan met Crystal gebeuren? Ze had hem nodig, ze had althans iemand nodig. Het was niet eerlijk tegenover haar en het idee haar te moeten laten schieten deed hem ontzettend veel pijn. Maar hij had haar niets meer te vertellen.

In San Francisco zag Crystal die dag de aankondiging in de kranten. Aan die mogelijkheid had hij, worstelend met zijn dilemma, niet eens gedacht. Ze zat 's avonds bij Harry's te eten met het overige personeel toen Pearl haar opeens met een verraste blik de Cronicle toeschoof. Maar ze was minder verrast dan Crystal, die pardoes het gezicht van Spencer tegen zich zag lachen vanaf een krantepagina.

'Waren die hier laatst niet binnen? Ik heb ze geloof ik zelf bediend.' Pearl droomde weg. Bekende personen over wie in de kranten werd geschreven, vond ze bijzonder boeiend. 'Zaterdag was het, geloof ik. Zij leek nogal arrogant, maar hij was heel aardig. Hij was behoorlijk van je onder de indruk. Je had hem moeten zien kijken toen je stond te zingen.'

Crystal voelde haar handen ijskoud worden en met trillende vingers gaf ze de krant terug. Ze had voldoende gelezen. Er werd vermeld dat Spencer Hill uit New York in het huwelijk zou treden met Elizabeth, dochter van rechter Barclay. De familie van beide kanten was naar San Francisco gevlogen om Thanksgiving te vieren en een verlovingsfeest te geven voor vierhonderd genodigden in het grote herenhuis aan Broadway. Hedda Copper berichtte dat het een luisterrijk feest was geweest met kaviaar, champagne en een koud buffet waarbij dat van het Witte Huis in het niet viel. Artie Shaw en zijn band hadden voor het jonge paar gespeeld tot in de vroege morgen. De trouwdatum was bepaald in juni en de bruidsjurk van Elizabeth Barclay zou gemaakt worden door Priscilla in Boston. Crystal staarde verbijsterd in haar bord. Hij had niets over een verloving gezegd. Hij had alleen gezegd dat hij van haar hield en naar Californië zou terugkomen, dus had hij gelogen. En toen ze dacht aan al het andere dat hij had gezegd, kromp haar hart ineen. Ze had hem geloofd.

'Heb je wel eens eerder van die man gehoord?' vroeg Pearl, aandachtig kauwend. Ze werd wat dikker de laatste tijd, maar ze danste nog altijd voortreffelijk.

'Nee.' Crystal schudde haar hoofd en ging haar bord wegbrengen. Het was nog niet leeg, maar ze had geen trek meer. Ze zong die avond vol overgave en trachtte hem te vergeten, maar het lukte haar niet. Ze kon aan niets anders denken dan aan hem. En toen hij haar twee dagen later belde, wilde ze eerst niet aan de telefoon komen, maar mevrouw Castagna riep luidkeels: 'Het is interlokaal!' en met trillende hand had Crystal de hoorn opgenomen.

'Hallo.'

'Met Crystal?' Het was zijn stem en met gesloten ogen bleef ze luisteren. Aanvankelijk kon ze niets zeggen en weer noemde hij haar naam met een verdrietige, bezorgde klank in zijn stem.

'Ja?'

'Met Spencer.'

'Gefeliciteerd.' Zijn hart stokte toen ze het zei, maar hij begreep het onmiddellijk. De Barclay's hadden de advertentie natuurlijk ook in de lokale kranten geplaatst. Hij had het haar zelf willen vertellen, maar ze wist het al.

'Ik ben naar New York gegaan om het uit te maken. Ik zweer het je. Ik heb het na de vlucht zelfs tegen haar gezegd.'

'Maar jullie waren het erover eens dat je het niet meende.'

'Dat was het niet... het... ik weet niet hoe ik het moet uitleggen.'

'Je hoeft het niet uit te leggen.' Ze wilde kwaad op hem zijn en dat was ze ook, maar terwijl ze naar hem luisterde, was ze voornamelijk intens verdrietig. Ze had al zoveel mensen van wie ze hield verloren en hij was de volgende. Ook hij was er niet meer; hij was voorgoed uit haar leven verdwenen, weer, net als de vorigen. Maar deze keer had het zo anders kunnen zijn. 'Je bent me niets verplicht. Spencer.'

'Daar gaat het niet om... Crystal, ik houd van je...' Het was wreed dat tegen haar te zeggen na het verlovingsbericht in de krant. 'Ik wil alles niet nog moeilijker maken, ik wil alleen dat je het weet. Misschien lagen onze levens te ver uiteen. We hebben nooit de kans gekregen elkaar beter te leren kennen...' Het was een pover excuus. Instinctief wist hij dat ze voortreffelijk met elkaar overweg hadden gekund, dat ze volmaakt bij elkaar zouden passen. Maar hij had al voor de kille werkelijkheid gekozen en niet voor de zoete illusie. 'Het bleek allemaal zo ingewikkeld te zijn toen we hier eenmaal terug waren.' Ze had hem toen onwezenlijk geleken, maar nu hij haar stem door de telefoon hoorde, hunkerde hij ernaar haar in zijn armen te nemen en dicht bij zich te voelen.

Aan de andere kant van de lijn stond Crystal geluidloos te huilen. Ze wilde hem haten, maar ze kon het niet. 'Ze moet wel een heel bijzonder meisje zijn.'

Hij weifelde, hij wilde haar de waarheid vertellen, dat zij veel meer voor hem betekende dan Elizabeth, maar dat het gewoon onmogelijk was. Het kon gewoon niet. Hij zei: 'Het is iets heel anders dan wat er tussen ons was. Het heeft niet diezelfde magie.'

'Waarom doe je het dan?' Ze begreep er niets meer van. Het was allemaal zo verwarrend.

'Als ik eerlijk moet zijn, ik weet het niet. Misschien bracht het te veel complicaties mee om het niet te doen.'

'Dat lijkt me geen goede reden om te trouwen.' Dat wist hij ook wel, maar hij kon geen antwoord vinden.

'Ik weet het en het klinkt allemaal krankzinnig, maar ik zal je schrijven... om te horen hoe het met je gaat... of mag ik je bellen?' Hij kon het idee niet verdragen haar weer uit het oog te verliezen. Hij moest weten dat alles goed met haar was, hij moest er zijn als ze hem nodig had, maar ze ging er niet op in.

De tranen liepen langs haar wangen terwijl ze haar hoofd schudde.

'Doe dat maar niet... nu jij gaat trouwen. We hebben immers nooit iets met elkaar gehad? Het was alleen een droom. Ik wil geen contact meer met je. Het zou me alleen maar herinneren aan wat we nooit gehad hebben.' Wat ze zei was waar, maar het maakte hem nog moedelozer dat ze niets meer van hem wilde horen.

'Zul je me bellen als je iets nodig hebt?'

'Wat bijvoorbeeld?' Ze lachte door haar tranen heen. 'Een filmcontract in Hollywood. Kun je daarvoor zorgen?'

'Ja hoor...' Hij lachte ook, met betraande ogen. 'Voor jou altijd.'

Wat ze maar vroeg, behalve wat voor hen allebei het belangrijkste was. En hij had het de nek omgedraaid, omdat hij gemeend had er 'goed' aan te doen met Elizabeth te trouwen. Nu hij met Crystal praatte, was hij daar minder zeker van dan ooit. Misschien had ze gelijk hem niet meer te laten bellen. Het liefst had hij het eerste vliegtuig genomen om alleen maar bij haar te zijn, maar hij kon haar en zichzelf dat niet aandoen; eerst moest hij met Elizabeth tot een vergelijk komen. Dat was hij haar verplicht. En hij wilde Crystal ook niet meer verdriet bezorgen. Het enige dat hij nog zei was: 'Ik zal te zijner tijd je naam wel in neonletters te zien krijgen... of ik ga je platen kopen.' En hij meende het.

'Later misschien.' Ze dacht daar op dat moment niet aan. Ze dacht alleen aan hem en hoe ontzettend ze hem zou missen. 'Ik ben blij dat we elkaar hebben teruggezien... ondanks alles... het was het waard.' Zelfs voor een droom van een paar dagen. Ze had hem weer gezien, hem omhelsd en gekust. En hij had gezegd dat hij van haar hield.

'Lief van je om dat te zeggen. Ik voel me zo'n schoft... vooral omdat je het in de kranten hebt moeten lezen.'

Ze haalde haar schouders op. Eigenlijk kwam het er niet meer op aan. Misschien kwam niets er meer op aan. Hij had nooit haar bestaan gedeeld. Hij was niet meer dan een droom geweest, van het begin tot het eind... een mooie droom. Ze wou dat ze sterker was, maar ze begon toch weer te huilen; het deed zo'n pijn afscheid van hem te moeten nemen in de wetenschap dat het voorgoed was. 'Ik hoop dat je gelukkig wordt.'

'Ik ook,' zei hij zonder overtuiging. 'Beloof me dat je me zult bellen als je me nodig hebt. Ik meen het, Crystal.' Hij wist dat ze niemand meer over had dan Boyd en Hiroko Webster en die zouden maar weinig voor haar kunnen doen.

'Ik red me wel.' Ze lachte, nog vechtend tegen haar tranen. 'Ik sla me er altijd doorheen, weet je.'

'Ja... dat weet ik... ik wou alleen dat het niet nodig was. Jij verdient iemand die heel goed voor je zorgt.' Hij wilde eraan toevoegen: 'En ik wou dat ik die man kon zijn,' maar het leek hem te wreed en voor hen allebei zinloos. En omdat er niets meer te zeggen viel, besloot hij met: 'Dag Crystal, ik houd van je.' Hij kreeg weer tranen in zijn ogen en kon maar met moeite haar gefluisterd antwoord verstaan.

'Ik houd ook van jou. Spencer...' Toen legde ze op en was weg. Voorgoed.

Eenmaal schreef hij haar en legde uit dat het hem zo verschrikkelijk speet, dat ze zoveel voor hem had betekend, al had hij het niet goed onder woorden kunnen brengen. Maar de brief kwam ongeopend terug en werd dus ook niet beantwoord. Hij overwoog of ze misschien verhuisd was, maar dat geloofde hij zelf niet. Ze was gewoon zo verstandig niet aan iets te beginnen dat ze geen van beiden konden waarmaken. Ze wist dat ze dit van zich af moest zetten, maar gemakkelijk was het niet. Het was het moeilijkste waarvoor ze ooit had gestaan, behalve weggaan van de boerderij en uit het dal, maar ze dwong zichzelf hem te vergeten. Ze wilde niet eens meer de liedjes zingen van de avond waarop hij bij haar was teruggekomen. Alles herinnerde haar aan hem, overdag en 's nachts, elk liedje, elke zonsondergang. Ieder moment dat ze wakker was, dacht ze aan hem. De afgelopen jaren had ze alleen haar dromen gehad, maar nu was er voldoende bij gekomen om het nog veel schrijnender te maken. Ze kende precies de kleur van zijn ogen, de geur van zijn haar, de streling van zijn lippen, de aanraking van zijn handen, de klank van zijn stem wanneer hij haar iets toefluisterde. Maar er lag nog een heel leven voor haar en al zou ze nooit meer van iemand houden, ze had haar gaven van God gekregen, zoals mevrouw Castagna haar steeds weer voorhield en ze had Pearl om haar erop te wijzen dat Hollywood nog steeds wachtte. Maar nu Spencer er niet meer was, leek het allemaal niet meer zo belangrijk.

22

Voor Spencer werd het leven geleidelijk aan weer normaal. Hij dacht veel aan Crystal, maar had besloten zich aan zijn trouwbelofte te houden. Met Kerstmis ging hij met Elizabeth mee naar Palm Beach en hij begon weer greep op zichzelf te krijgen. Hij overwoog nog voortdurend Crystal te schrijven, maar stuurde haar geen tweede brief. Hij begreep dat Crystal met rust gelaten wilde worden en bovendien voelde hij zich nog altijd schuldig. En Elizabeth verweet hem niets, alsof hij een sociale misstap had begaan die ze hem genadig vergaf.

Ondanks alles hadden ze plezierige kerstdagen. Ze kwamen uitgerust en gebruind uit Florida terug en hoefden nog maar zes maanden op de trouwdag te wachten.

Elizabeth sleepte hem in New York van het ene feest naar het andere en hij vergezelde haar naar Washington wanneer ze haar ouders bezocht. Hij kreeg nauwelijks de kans tot zichzelf te komen dat voorjaar, maar niettemin bleef de herinnering aan Crystal aan hem knagen. Hij probeerde niet aan haar te denken; het had geen zin zichzelf tot wanhoop te drijven om haar. Hij deed wat hij moest doen, hield hij zichzelf vrijwel dagelijks voor.

Mevrouw Barclay kwam begin mei naar San Francisco om toe te zien op de laatste voorbereidingen. Ze zouden trouwen in de Grace Cathedral, zoals Elizabeth gewild had, en de receptie zou in het St. Francis Hotel zijn. Er zouden veertien bruidsjonkers zijn en twaalf bruidsmeisjes. Het was het soort huwelijksvoltrekking waarover hij weleens had gelezen, maar nooit zelf meegemaakt. In juni vloog hij met Elizabeth naar San Francisco, een dag nadat ze haar school had afgemaakt. Ze had drie jaar volgemaakt en ze zou in het najaar overgaan naar Columbia, om na haar trouwdag af te studeren. Het was de enige voorwaarde die haar vader had gesteld voor hij toestemming tot het huwelijk gaf. Hij wilde dat Elizabeth haar graad behaalde en het speet hem alleen dat ze niet aan Vassar zou afstuderen. Maar Elizabeth wilde bij haar man zijn. Ze waren in feestelijke stemming tijdens de vlucht en Spencer voorzag een opeenvolging van feesten wanneer ze eenmaal in Californië waren. Het huwelijk zou pas over een week plaatsvinden, op 17 juni, en ze gingen op huwelijksreis naar

Hawaii. Elizabeth kon de tijd nauwelijks afwachten en een week geleden had ze luchtig verklaard dat ze Spencer 'onthouding' ging opleggen tot de trouwdag. Hij plaagde haar daar onbarmhartig mee in het vliegtuig en zei dat hij zichzelf niet meer verantwoordelijk achtte voor wat hij zou doen. Ze kregen trouwens toch al minder kansen dan daarvoor. Haar vader had een kamer voor hem gereserveerd in de Bohemian Club en daar werden ook de bruidsjonkers ondergebracht die van buiten de stad kwamen. Een van was George, die bij Spencer op de zaak werkte. Hij herinnerde zich nog goed dat George zo zeker had geweten dat het wel goed zat met zijn verloving en hij geloofde dat nu zelf ook. Tot hij in San Francisco uit het vliegtuig stapte.

Opeens dacht hij weer zonder ophouden aan Crystal. Hij was nu zo dicht bij haar en hij wilde haar zo wanhopig graag spreken. Door meer te drinken dan hij gewend was en zijn verstand te gebruiken dwong hij zich haar niet op te zoeken. Het zou in elk geval wreed tegenover haar zijn geweest en hij stortte zich hals over kop in de huwelijksvoorbereidingen en bezocht alle grote feesten die dagelijks voor hen werden gegeven.

Er waren ontvangsten in Atherton, Woodside en een groot aantal in San Francisco zelf, en aan de vooravond van de trouwdag gaf de familie Barclay een groots receptiediner in de Pacific Union Club. Spencer had zijn vrijgezellendiner al een dag eerder gehad, georganiseerd door lan. Er traden strippers op, de champagne vloeide bij stromen en Spencer was erin geslaagd op weg naar huis niet langs Harry's te gaan om Crystal te vertellen dat hij nog altijd van haar hield. Hij was al bijna bezig Ian er hakkelend deelgenoot van te maken, maar bedacht tijdig dat hij dat beter niet kon doen.

'Laat maar zitten, jongen,' had Ian grinnikend gezegd, 'champagne drink je nu eenmaal altijd uit kristallen glazen.' Ze hadden hem naar bed gebracht in zijn kamer in de club en Spencer was de volgende dag tamelijk rustig aan het diner verschenen. Iedereen was tamelijk ingetogen. En Elizabeth zag er stralend uit in een roze satijnen avondjurk. Ze was nog nooit zo mooi geweest als die laatste dagen voor ze ging trouwen. Haar moeder had kostbare japonnen voor haar gekocht in Washington en New York en ze droeg haar haar iets langer in een Frans model dat de prachtige diamanten oorhangers, die ze voor haar trouwen van haar ouders had gekregen, volledig vrij liet. Ze hadden Spencer een Patek Philippe-horloge gegeven en een platina sigarettenkoker, ingelegd met saffieren en diamanten.

Zijn geschenk aan hen was een gouden doosje, gegraveerd met een regel uit een gedicht, die zoals hij wist rechter Barclay zeer dierbaar was. Hij gaf Elizabeth een halssnoer van robijnen met bijpassende oorhangers, waarop hij nog jaren zou moeten afbetalen. Maar hij wist dat ze gek was op robijnen en ze was alleen het beste gewend. En toen hij haar die avond in de Pacific Union Club lachend aankeek, wist hij dat ze het waard was.

De huwelijksvoltrekking was om twaalf uur de volgende dag en de bruidsjonkers vertrokken van de Bohemian Club in een konvooi van limousines. De bruid kwam naar de kerk in de Rolls uit 1937 van wijlen haar grootvader, die nog in voortreffelijke conditie was. De wagen werd alleen bij plechtige gelegenheden gebruikt. Elizabeth straalde toen twee meisjes en de butler haar met de meterslange sleep zorgvuldig naast zich gedrapeerd in de wagen installeerden en haar vader staarde haar in stille bewondering aan. Ze droeg een kanten kroontje, bezet met kleine pareltjes, waarin de kleine diamanten tiara kunstig was verwerkt. De dunne Franse sluier hing als een nevel om haar heen en de hoog aan de hals gesloten robe deed haar slanke gestalte goed uitkomen. Het was een ongelooflijk mooie bruidsjapon en een onvergetelijk moment toen de chauffeur hen naar de Grace Cathedral reed en kinderen langs de weg naar de bruid wezen. Ze was sprookjesachtig mooi en haar vader moest zijn tranen bedwingen toen hij met haar door het middenpad naar voren liep op de klanken van het bruidskoor van Lohengrin en kinderstemmen als engeltjes met het koor meezongen.

Spencer zag hen naderbij komen en zijn hart bonsde zwaar. Dit was het moment waarop ze hadden gewacht. Het was zover. En toen ze door haar voile heen tegen hem glimlachte, wist hij zeker dat hij de juiste keus had gemaakt. Wat zag ze er fantastisch uit! En straks zou ze zijn vrouw zijn, voorgoed.

Ze liepen langs het middenpad naar buiten en lachten tegen kennissen, en de staande receptie duurde eindeloos. Het was één uur voor ze de kerk verlieten en halftwee toen ze bij het St. Francis aankwamen, waar de pers hen opwachtte. Het was het belangrijkste huwelijk dat San Francisco in jaren had aanschouwd en er stonden drommen mensen op straat te kijken toen de limousines voorreden. Uit alles bleek dat ze aanzien genoten in de stad. Haastig gingen ze naar binnen en de hele middag werd er gedanst, gegeten en gedronken. Spencer vond het eerder een politieke receptie. Er waren gasten gekomen uit Washington en New York en er waren nogal wat andere leden van het Hooggerechtshof en de voornaamste leden van de Democratische Partij in Californië. Zelfs president Truman had persoonlijk een telegram gestuurd om hen geluk te wensen.

Eindelijk was het zes uur. Elizabeth ging naar boven om zich te verkleden en ze trok haar bruidsjurk uit die ze nooit meer zou dragen. Ze keek er wat spijtig naar, denkend aan al de zorg en de tijd die eraan besteed waren. Toen ze weer beneden kwam, droeg ze een witzijden pakje met een hoedje van Chanel en de gasten strooiden rozenblaadjes terwijl ze vertrokken. Ze werden in de oude Rolls naar het vliegveld gereden. Hun vlucht naar Hawaii vertrok om acht uur en ze gingen nog een drankje halen in het restaurant. Elizabeth keek haar echtgenoot met een triomfantelijk lachje aan.

'Zo jongen, we hebben het 'm geflikt.'

'Het was prachtig, lieveling.' Hij bukte zich en gaf haar een kus. 'Ik zal jou in die jurk nooit vergeten.'

'Ik vond het vervelend hem te moeten opbergen. Het leek me zo vreemd dat ik hem na al die zorg die eraan besteed is en al die drukte erover nooit meer zal dragen.' Ze was in een vertederde, nostalgische stemming en viel 's avonds met haar hoofd op zijn schouder in het vliegtuig in slaap. Hij lachte in zichzelf; hij was er nu wel van overtuigd dat hij van haar hield. Ze zouden eerst naar Hawaii gaan en later zouden ze een week bij haar ouders aan Lake Tahoe doorbrengen voor rechter Barclay terugging naar Washington en zij naar New York om een appartement te zoeken. Ze trok bij hem in tot ze erin zouden slagen iets naar hun zin te vinden. Zij wilde aan Park Avenue wonen, wat te duur was voor zijn salaris, maar ze stond erop en wilde aan de kosten bijdragen. Toen ze eenentwintig werd, had ze de beschikking over een legaat gekregen, maar het stond hem niet aan dat ze hem bijsprong. Ze waren het er nog niet over eens, daarom leek het verstandiger dat ze in zijn appartement gingen wonen tot de kwestie was geregeld. Toen ze nog studeerde aan Vassar had ze geen tijd gehad om woonruimte te zoeken.

Maar hij verwachtte dat alles soepel zou verlopen, en nu sliep ze terwijl ze op weg waren naar Honolulu. Ze hadden kamers in Hotel Halekulani in Waikiki en de dagen vlogen om. Ze lagen dikwijls aan het strand en gingen elk ogenblik terug naar hun hotel om te vrijen. Haar vader had hun een tijdelijk lidmaatschap van de Outrigger Canoe Club bezorgd, en hij belde eenmaal op om te vragen hoe het met hen was, hoewel zijn vrouw dat niet had willen hebben. Ze vond dat hij hen met rust moest laten, maar hij wilde weten hoe het met hen ging en hij verlangde naar hun bezoek aan Tahoe.

Op 23 juni vlogen ze terug en kwamen gebruind en gelukkig thuis. Rechter Barclay had voor een wagen gezorgd en Spencer reed naar het meer; het was op de dag waarop Pearl de foto's van de trouwpartij in de kranten aan Crystal het zien. Ze had ze eerder willen laten zien, maar het was er niet van gekomen. In een artikel werd gesproken over de sprookjesachtige trouwjapon van Elizabeth met de meterslange sleep. Crystal kreeg een prop in haar keel toen ze de bijzonderheden las en staarde lange tijd naar een foto van Spencer die Elizabeths hand vasthield en tegen haar lachte.

'Een knap stel, hè?' Pearl wist nog heel goed dat die twee in de club waren geweest de afgelopen winter. Ze had een goed geheugen voor gezichten en namen en ze wist nog wat ze in de krant over de verloving had gelezen.

Crystal ging er niet op in. Ze vouwde de krant op en gaf hem terug, trachtend te vergeten dat ze nog altijd van hem hield. Het was een grauwe dag en ze ging die avond vroeg naar huis. Ze zag er slecht uit en zei tegen Harry dat ze zware hoofdpijn had. Er stonden die avond voldoende mensen op het podium en veel gasten waren met vakantie. Harry's was een zeer gezochte gelegenheid geworden, grotendeels dank zij Crystal en haar toenemende bekendheid als zangeres.

En terwijl zij die avond in bed lag en probeerde de foto's die ze in de krant had gezien te vergeten, zaten Spencer en Elizabeth rustig aan het meer te praten. Haar ouders waren al gaan slapen en het werd laat, maar er was nog zoveel te zeggen. Ze kregen het over opmerkingen die haar vader had gemaakt aangaande de heksenjacht van McCarthy. Spencer was het duidelijk oneens met hem geweest. Hij zag heel wat beschuldigingen als ongegrond en Elizabeth plaagde hem daarmee en zei dat hij nog altijd een dromer was.

'Dat is onzin, Elizabeth. Die commissie uit het Huis is bezig onschuldige mensen van communisme te beschuldigen en dat is een schande!'

'Hoe weet je zo zeker dat ze onschuldig zijn?' Ze lachte vaag; ze was het volkomen met haar vader eens.

'Wel verdomme, het hele land kan toch geen communist zijn? En bovendien moet iedereen dat zelf weten.'

'Hoe kun je het zeggen, met die gespannen toestand in het Verre Oosten? Het communisme is vandaag de dag dé grote bedreiging voor onze wereld. Heb je soms behoefte aan weer een oorlog?'

'Nee, maar we hadden het niet over oorlog. We hadden het over opvattingen in ons eigen land. Waar blijft de vrijheid van meningsuiting? Hoe staat het met de grondwet?' Hij vond het niet prettig om met haar over politiek te praten; hij vond haar liever onder het vrijen of wanneer ze hand in hand in het maanlicht zaten. 'Nou ja, ik ben het gewoon niet met je vader eens.' Ze hadden al uren zitten praten en na de lange vlucht van Hawaii en de rit naar het meer was hij bekaf. 'Zullen we naar bed gaan?'

'Ik ben het nog altijd niet met je eens.'

'Dat zal wel, maar dan heb je althans iets anders om aan te denken dan aan politiek.' Ze lachte en ging met hem mee naar binnen, maar hij was die nacht te moe om met haar te vrijen en de terugkeer naar San Francisco had hem onrustig gemaakt. Hij was weer zo dicht bij Crystal.

Maar de volgende dag, toen ze gingen waterskiën en dineren bij kennissen van de Barclay's, dacht hij niet meer aan haar. En de dag daarop was iedereen geschrokken van het nieuws uit Korea. Het werd door de regering een politionele actie genoemd, maar Spencer dacht dat het meer op een oorlog leek. Jonge mannen waren hals over kop opgeroepen voor de dienst en ook reservisten werden opgeroepen. En toen hij dat hoorde, drong het opeens tot hem door wat dat voor hem betekende. Hij zei het tegen zijn vrouw en ze keek hem met afschuw aan.

'Wat heb je gedaan?' Haar bruine ogen leken groter dan anders en ze huilde bijna.

'Ik dacht dat het voor mij geen verschil zou maken en ik wilde mijn officiersrang houden.' Hij was reservist gebleven en nu werden die allemaal opgeroepen. Elk ogenblik kon hij naar Korea gestuurd worden.

'Kun je geen ontslag meer nemen?'

'Daar is het nu te laat voor.' En het was later dan hij dacht; het telegram met de opdracht zich te melden lag al op zijn kantoor te wachten. George Montgomery belde hem 's middags en Spencer vertelde het nieuws met sombere blik aan Elizabeth.

Hij was niet bang om te gaan. Vreemd genoeg wilde hij het graag, maar het speet hem verschrikkelijk voor haar. Ze waren pas twee weken getrouwd en nu moest hij naar Korea. Hij had opdracht gekregen zich te melden op Fort Ord in Monterey en hij moest binnen twee dagen present zijn. Elizabeth was hevig geschrokken en rechter Barclay nam het nieuws ernstig op.

'Zal ik proberen je eruit te krijgen, jongen?'

'Nee, meneer, doet u geen moeite. Ik ben al eerder in dienst geweest in de Pacific. Ik kan me niet aan mijn plicht onttrekken.' Hij was vastbesloten zijn plicht na te komen, maar Elizabeth verzette zich met hand en tand. Ze waren pas getrouwd en ze wilde hem niet kwijt. Maar Spencer hield voet bij stuk. 'Het is vast gauw over, schat. Het is geen oorlog, alleen een politionele actie.'

'Dat is hetzelfde!' Ze begon te huilen. 'Laat papa dit toch voor je regelen.' Ze was woedend op hem en ze had haar vader gesmeekt haar te helpen, maar hij wilde het niet doen, tenzij zijn schoonzoon het hem zelf verzocht. In zijn hart bewonderde hij Spencer om zijn houding; het speet hem alleen voor zijn dochter. Ze had haar trouwjurk nog niet uit of hij moest de oorlog in. Zelfs hem leek het vervloekt onrechtvaardig en de enige goede kant die eraan zat, was volgens hem dat zij, althans zolang Spencer van huis was, terug kon gaan naar Vassar. Ze hoefde nog maar één jaar en het zou haar bezighouden terwijl Spencer in Korea was. Hij voerde de volgende dag zelf de nodige telefoongesprekken met Vassar en ze raakte buiten zichzelf toen hij haar vertelde dat alles was geregeld. Elizabeth zat te snikken op haar kamer over de wreedheid van het lot. Binnen een paar dagen was alles wat ze begeerde haar door de vingers geglipt. Ze was met hem getrouwd en nu moest hij de oorlog in en zij moest weer studeren, alsof er niets was gebeurd, alsof er geen trouwdag was geweest. Ze mocht van haar vader niet eens in Spencers appartement gaan wonen.

'Spencer, ik wil niet dat je gaat.'

'Liefje, ik moet wel.' Vertederd vrijde hij met haar en heimelijk speet het hem dat ze altijd zo voorzichtig was. Hij had haar graag zwanger achtergelaten, dan had ze iets gehad om aan te denken en naar uit te kijken en voor hem zou het de thuiskomst belangrijker hebben gemaakt. Maar ze gebruikte altijd haar pessarium en tijdens haar vruchtbare dagen moest hij ook nog eens voorzorgen nemen. Ze nam geen enkel risico, maar hij wilde haar daar nu niet hard over vallen. Ze hadden al genoeg aan hun hoofd. Hij moest zich aanmelden op Fort Ord en zij ging over enkele dagen met haar ouders terug naar Washington.

'Kan ik in Monterey niet bij je blijven?'

'Ik mag niet eens de kazerne uit. Het heeft geen zin. Ga met je ouders mee en rust wat uit voor je naar Vassar teruggaat. Voor je het weet ben ik weer thuis, en je kunt in de weekeinden altijd in mijn appartement gaan wonen.' Ze leek het een nachtmerrie te vinden en hij had verschrikkelijk met haar te doen, maar aan de andere kant was hij verlangend te gaan. Hij had plezierige herinneringen aan de kameraadschap uit de oorlogstijd en het laatste jaar had hij zich achter zijn bureau in Wall Street nu en dan verveeld. Hij zou het niemand hebben bekend, zeker haar niet, maar naar Korea gaan leek hem opwindend.

Ze reed hem naar Monterey en na een langdurig afscheid onder tranen ging ze terug naar het meer waar haar ouders op haar wachtten. Ze zou over twee dagen met haar ouders terugvliegen naar Washington. In die tussentijd was Spencer druk bezig aan zijn herhalingsoefeningen voor gevechtstraining. Hij kreeg niet eens de kans haar te bellen voor ze vertrok en op de vlucht naar het Oosten zat Elizabeth tussen haar ouders in te huilen om haar man. Haar moeder klopte vol meeleven op haar hand en stak haar een nieuw pakje zakdoekjes toe; haar vader sliep vrijwel de hele vlucht. Hij was moe en er lag een massa werk op hem te wachten zodra hij terug was. Het zou voor hen alle drie een weinig plezierige zomer worden. Elizabeth kon alleen maar hopen dat de oorlog in Korea niet lang zou duren. Ze wilde aan haar leven als getrouwde vrouw beginnen, samen met haar echtgenoot.

23

Spencer zat zeven weken op Ford Ord en hij moest over obstakels klimmen en de training volgen tijdens geïmproviseerde manoeuvres. Het verbaasde hem dat hij in vijf jaar zoveel was vergeten, maar naarmate de weken verstreken, begon hij te voelen dat zijn spieren minder stijf werden en dat hij weer wat fitter werd. Het was alsof zijn lichaam zich meer herinnerde dan zijn geest. 's Avonds viel hij uitgeput op zijn brits, te moe om te praten of te eten, of zelfs zijn vrouw maar te bellen. Hij moest zichzelf overwinnen om haar eens in de paar dagen op te bellen, want hij wilde haar niet te veel angst aanjagen. Maar Elizabeth was eerder verontwaardigd dan bang. Ze was woedend omdat hij was weggegaan in plaats van thuis te blijven om met haar mee te gaan naar allerlei feesten. Zo had ze zich de begintijd van haar huwelijk niet voorgesteld. Maar wie had kunnen voorzien dat een oorlog in Korea roet in het eten zou gooien? Merkwaardigerwijs was het voor hem een soort opluchting, maar hij had niet geweten dat hij daar behoefte aan zou hebben. Hij dacht dat hij haar kende toen hij met haar trouwde, en nu kreeg hij wanneer hij haar belde soms het gevoel met een vreemde te spreken. Ze had het maar over feesten waar ze met kennissen van haar ouders was geweest en vertelde dat ze aan een diner op het Witte Huis had aangezeten als gast van president Truman en zijn vrouw. Het was een zonderlinge situatie voor Elizabeth: ze was getrouwd, maar desondanks alleen. Ze had bij vrienden in Virginia gelogeerd en over een week zou haar moeder haar terugbrengen naar Vassar.

'Ik mis je zo, liefste.' Haar stem klonk jonger dan hij verwacht had en hij lachte in zichzelf.

'Ik mis jou ook, maar ik ben gauw weer thuis.' Maar geen van beiden wist wanneer dat zou zijn. Het kon maanden duren of jaren. Het idee alleen al maakte haar somber. Ze had geen zin terug te gaan naar Vassar, ze wilde niet dat hij wegging en een paar maal verweet ze hem dat hij reservist was gebleven, maar daar was nu niets meer aan te doen. Het kwaad was geschied en hij zat weer in het leger.

Voor hij moest vertrekken, kreeg hij twee weken verlof met de opdracht binnen driehonderd kilometer van de kazerne te blijven voor het geval dat hij eerder op transport moest. Hij durfde het nauwelijks aan Elizabeth te vertellen want dan zou ze naar hem toe willen komen, en het leek hem de moeite niet. Ze moest over een paar dagen weer op Vassar zijn en het zou voor hen allebei afschuwelijk zijn voor de tweede keer afscheid te moeten nemen; het zou zo'n teleurstelling voor haar zijn als hij eerder weg moest. Ten slotte lichtte hij haar toch in over het verlof en ze bleek het met hem eens te zijn; het was zinloos naar hem toe te komen met het risico dat hij elk ogenblik opgeroepen kon worden. Ze stelde hem voor in het huis van haar ouders in San Francisco te gaan logeren en hij knikte instemmend. 'Zouden je ouders er geen bezwaar tegen hebben?' Hij wilde zich geen indringer voelen, ook al was het huis onbewoond. Hij wilde niet als profiteur beschouwd worden.

'Stel je niet aan, je bent nu een lid van de familie. Ik wil het wel voor je aan mama vragen, maar ik weet zeker dat het goed is.' En toen Elizabeth het vroeg, kwam Priscilla dadelijk aan de lijn en zei dat hij dat vooral moest doen. Er was een huisbewaarder aanwezig en een oude Chinese vrouw die al jaren bij de familie had gewerkt. Ze woonden daar wanneer de familie er niet was.

'Je doet maar net of je thuis bent.' Ze vond het heel erg dat hij weg moest, in de eerste plaats voor haar dochter. Elizabeth had zich ellendig gevoeld sinds ze Spencer in Californië had achtergelaten. Het zou een opluchting zijn als ze weer op Vassar zat. Daar had ze althans iets te doen terwijl ze wachtte tot Spencer terugkwam uit Korea.

Spencer kwam in een huurauto naar de stad en zocht een van de mooiste logeerkamers uit. Hij had twee weken voor zichzelf en niet veel om handen, maar hij vond het wel prettig uit de mannengemeenschap met gevechtslaarzen en identiteitsplaatjes weg te zijn. Hij was niet gerust op de berichten uit Korea. Het leek steeds meer op een beperkte oorlog en hij verlangde niet terug naar de Pacific. Hij was negen jaar ouder dan toen en op z'n eenendertigste had hij weinig behoefte meer aan bravoure en vertoon van moed. Hij had inmiddels te veel te verliezen en de heldendood op vreemde bodem lokte hem niet bepaald aan. Af en toe vond hij het wel prettig weer vrij man te zijn. Hij had het advocatenkantoor waar hij werkte gebeld zodra hij het bericht had gekregen en de directeuren waren welwillend geweest; ze gaven hem hun beste wensen mee en beloofden zijn baan voor hem open te houden tot de actie was afgelopen. Maar nu hij er een poosje uit was, betwijfelde hij of hij moest doorgaan met dit werk. Zijn belangstelling ging nog altijd meer uit naar de criminele kant van het werk en op dat terrein viel er bij zijn firma weinig te beleven. Hij zou er trouwens eerst met Elizabeth over moeten praten voor hij werkelijk iets anders ging zoeken. En zij zou vast willen dat hij terugging naar hetzelfde kantoor in Wall Street.

Op zijn eerste middag in San Francisco maakte Spencer een lange wandeling. Het was een warme augustusmiddag en Crystal werd die dag negentien. Ze trakteerde haar collega's in het restaurant op slagroomgebak en Harry gaf haar 's avonds vrij. Ze kocht een fles champagne om mevrouw Castagna te onthalen. Ze was naar een grotere kamer in het pension verhuisd toen de man van de verzekeringen dienst nam en werd uitgezonden naar Korea. Deze kamer was wat ruimer en ze had er uitzicht op een klein hoekje tuin beneden. Verder was er maar weinig veranderd. Ze had succes met haar liedjes in Harry's restaurant en had al een paar lovende kritieken in de kranten gehad. Ze had zelfs een paar keer op feestjes gezongen.

Boyd en Hiroko hadden haar twee keer met kleine Jane bezocht wanneer Hiroko voor controle naar dokter Yoshikawa moest. Hun tweede kindje was een maand geleden geboren en Hiroko had het nu helemaal zonder hulp moeten doen. Het was een stuitligging geweest en de baby was overleden voor Boyd hulp had kunnen halen. De vroedvrouw moest helemaal uit Calistoga komen en hij had Hiroko alleen met Jane achtergelaten. Gelukkig was de vroedvrouw onmiddellijk meegegaan; Boyd had verzwegen dat zijn vrouw Japanse was en Hiroko's leven was althans gered. Maar een maand later lag ze nog in bed en ofschoon Crystal had beloofd op bezoek te komen, had ze niet de moed gehad terug te gaan naar het dal, al was het om haar vriendin te bezoeken. Het was haar te pijnlijk. Ze wist dat Tom nog altijd omgang had met Boyds zuster, maar in haar laatste brief had Hiroko geschreven dat hij zich had aangemeld voor Korea. Boyd was ook opgeroepen, maar hij leed al enkele jaren aan astma en was afgekeurd. En dat was maar beter ook. Hiroko zou het heel moeilijk hebben gekregen als hij haar te midden van vijandige buren had moeten achterlaten. De haat tegen haar was nog niet afgenomen. Ze hadden een goed geheugen en een kil hart, vooral gezien de vijandelijkheden in Korea. Voor hen was het allemaal één pot nat, Koreanen en Japanners; de meesten kenden het verschil niet eens.

Crystal was op bed gaan liggen nadat ze mevrouw Castagna alleen had gelaten. Ze voelde zich prima na twee glazen champagne, terwijl ze haar bestaan overzag. Ze vroeg zich af waar Spencer zou zijn en of hij weer dienst had genomen. Niet dat het wat uitmaakte; hij was uit haar leven verdwenen. Hij bestond niet meer, behalve in haar hart waar hij was blijven doorleven. Ze had graag willen weten of hij gelukkig getrouwd was. Ze wilde niet aan hem denken, maar dat was op zichzelf al moeilijk en na de champagne kwam zijn beeld weer bij haar op en ze verzette zich er niet meer tegen. Ze zou het maar als een soort verjaardagspresentje beschouwen.

Het was heet in haar kamer en ze besloot een wandeling door North Beach te maken. In de restaurants zaten nog mensen, anderen stonden in groepjes op straat en spraken met elkaar in het Italiaans. Kinderen renden langs haar heen terwijl ze elkaar achternazaten, ontsnappend aan hun moeders in de warme avond en ze moest even denken aan haar eigen kindertijd toen Jared haar altijd plaagde. Ze had een spijkerbroek en een oud shirt aangetrokken en droeg haar rijlaarzen. Haar lange haar hing in een vlecht op haar rug. Op de hoek kocht ze een ijsje.

'Prettige verjaardag,' zei ze in zichzelf en langzaam begon ze terug te lopen naar haar pension. Het ijsje begon te druppelen en ze likte vlug om het restant zo goed mogelijk binnen te krijgen. Ze boog zich voorover toen er ijs op haar laarzen druppelde en grinnikte tegen een kindje dat naar haar keek. Wat ze niet zag, was een lange militair met donker haar die haar van een afstand gadesloeg. Hij had zich eenzaam gevoeld in het lege huis en had die avond al een heel eind gelopen en nagedacht over Crystal en zijn vrouw. En voor het eerst sinds lange tijd was hij in de verleiding gekomen haar op te zoeken, maar hij had zichzelf ermee tevreden gesteld langs het huis te lopen waar ze woonde toen hij haar vlak na Thanksgiving had teruggevonden. Hij nam aan dat ze werkte, zoals ze had moeten doen, en zijn hart begon op hol te slaan toen hij haar opeens zag. Het was alsof zijn droom terugkeerde toen hij haar daar zag staan, in spijkerbroek en met laarzen aan, voorovergebogen een ijsje etend. Hij weifelde eerst of hij haar zou benaderen; ze leek nog een kind. Maar opeens draaide ze zich om, alsof ze voelde dat er naar haar werd gekeken. Ze verstarde, liet het ijsje vallen en ging rechtop staan. Even staarde ze hem a,an, toen liep ze snel weg naar het pension, maar hij was eerder bij de stoep.

'Crystal, wacht even...' Hij wist niet wat hij tegen haar moest zeggen, maar kon nu niet meer terug. Hij moest haar spreken.

'Spencer, nee...' Ze keerde zich naar hem om en keek hem aan met al het verlangen dat ze voelde en het werd hem duidelijk dat hij haar niet in de steek had moeten laten. Zwijgend greep hij haar hand, en Crystal wilde hem terugtrekken, maar ze kon het niet. 'Crystal... alsjeblieft...' zei hij op smekende toon. Het enige dat hij nog wist was dat hij met haar moest praten, een ogenblikje maar, haar moest zien en aanraken. Ze keek hem aan en beiden wisten ze dat er niets was veranderd sinds hun laatste ontmoeting, alleen was hun emotie nog heftiger geworden. Hij zei niets meer, maar trok haar in zijn armen en hield haar dicht tegen zich aan. Ze verzette zich niet meer.

Het drong tot hem door dat hij gek was geweest om te luisteren naar Elizabeth, George en zichzelf. Hij had een fout gemaakt door met haar te trouwen, terwijl hij Crystal wilde hebben. Hij had geprobeerd zich fatsoenlijk te gedragen, maar was er ondanks alles niet in geslaagd. Alles wat hij nu nog wilde, was dit meisje met haar lichtblonde haar en lavendelkleurige ogen. Het meisje van wie hij nu al vier jaar hield.

'Wat moeten we beginnen, Spencer?' fluisterde ze in zijn armen.

'Ik weet het niet. Nemen wat we kunnen, denk ik, zolang we het kunnen.' Het was als een verslaving die weer vat op hen kreeg nadat ze waren opgehouden. Elizabeth was vrijwel vergeten terwijl hij naar Crystal keek.

'Waarom ben je hier teruggekomen?' Ze bedoelde het huis waar ze woonde, niet San Francisco.

'Ik kon het niet laten. Ik wilde je terugzien, althans de plek waar ik je het laatst had gezien.'

'En dan?' Ze keek hem triest aan. Al haar weerstand en kracht gleden uit haar weg; wat bleef was de liefde die was ontstaan toen ze hem voor het eerst had gezien. 'Je bent nu getrouwd.' Ze had het verslag in de krant gelezen. 'Waar is... je vrouw?' Ze moest zich dwingen het woord uit te spreken. Ze stelde zich voor hoe anders het had kunnen zijn als hij na die verloving niet met Elizabeth was doorgegaan. Ze dachten daar beiden aan en hij hield haar hand vast en wilde niets liever dan haar kussen.

'Ze is in New York.' Hij wilde haar naam niet uitspreken tegenover Crystal. 'Ik vertrek over een paar dagen naar Korea en ik kreeg verlof... ik... O god, Crystal, ik weet niet wat ik tegen je moet zeggen... ik voel me zo'n schoft. Ik heb een fout begaan, dat weet ik nu. Het is afschuwelijk om zoiets te moeten zeggen als je pas getrouwd bent. Ik dacht dat wat ik deed fatsoenlijk was, dat maakte ik mezelf wijs. Ik wilde het geloven, maar nu ik jou weer zie word ik gek... mijn hele bestaan stort in. Ik had er in november met jou vandoor moeten gaan, ik had lak moeten hebben aan fatsoen en niet zo deugdzaam moeten zijn. We waren pas verloofd... en ik dacht... O, god, ik weet niet meer wat ik dacht.' Hij zag er zo gekweld uit.

Even schoten haar ogen vuur en in de diepe lavendelkleur lag een woedende gloed. Haar stem klonk snauwend, maar hij verweet het haar niet. 'En wat gebeurt er met mij? Ben ik goed genoeg om je een beetje te amuseren wanneer je verlof hebt... of een vrij weekeinde als je weg kunt? Wat moet ik intussen?' Ze had gezworen dat ze hem niet meer zou ontmoeten, ook al kreeg ze de kans, wat ze betwijfelde. Maar het was zinloos. Hij had zijn keus gemaakt en zij zou zich daaraan houden, ook al zou hij het niet doen. Om die reden had ze zijn brief ongeopend teruggestuurd. 'Wat had je precies in gedachten?' Ze was nu behoorlijk kwaad en dat maakte haar in zijn ogen nog aantrekkelijker. 'Een pleziertje voor je vertrekt? Nou, vergeet dat maar rustig. Loop naar de hel... of ga terug naar haar... dat zul je toch wel doen, net als de vorige keer.'

Hij keek haar verslagen aan, maar kon niets tegen haar inbrengen. Hij wilde haar wel beloven dat hij niet naar Elizabeth zou terugkeren, maar ze waren inmiddels getrouwd en hij zag geen enkele oplossing. Hij kon moeilijk tegen haar zeggen dat hij wilde scheiden zo kort na de trouwdag, maar hij speelde wel met die gedachte en wilde niets liever. Hij wilde voorgoed bij Crystal blijven. 'Ik kan je nu niets beloven. Ik heb je op het ogenblik niets te bieden, behalve wat ik ben, van ogenblik tot ogenblik. En misschien is het niet veel, maar het is alles wat ik heb te geven, samen met het feit dat ik van je houd.'

'Wat heb ik daaraan?' Haar ogen stonden vol tranen en haar stem klonk laag en hees. 'Ik houd ook van jou, maar dan nog. Hoe zullen we er over een half jaar aan toe zijn?'

'Voorlopig...' Hij glimlachte triest; hij wilde haar geen pijn doen en begon weer te twijfelen of hij had moeten komen, maar hij had niet kunnen wegblijven. 'Voorlopig levert het je een stapeltje brieven op uit Korea... als je ze nu wel wilt lezen.' Ze draaide haar hoofd om; ze wilde niet dat hij haar tranen zag. Hij was zo knap, ze had al zo lang van hem gehouden en ze begreep dat het haar in wezen niet uitmaakte dat hij getrouwd was. Hij hoorde bij haar, op dat moment en voor zolang het zou duren, en misschien was het de moeite waard het te nemen en vast te houden, tot hij naar Korea ging.

Crystal boog haar hoofd, denkend aan wat hij gezegd had. Traag keerde ze zich weer om en keek naar hem op. 'Ik wou dat ik de moed had je te zeggen dat je moet...' Maar ze maakte de zin niet af.

'Weggaan? Dan doe ik het als jij het zegt. Ik doe alles wat je wilt...' om de rest van mijn leven van jou te dromen... 'Wil je dat, Crystal?' Hij vroeg het zacht en streek met lange, tedere vingers langs haar wang. Deze liefde was bijna ondraaglijk. Hij zou alles voor haar hebben gedaan. Dit was het soort liefde waarover hij het eens met Elizabeth had gehad. Het soort liefde dat zij nooit hadden gekend en ook nooit zouden kennen, zoals hij nu wist.

Maar ze schudde alleen maar haar hoofd en keek hem diep in de ogen, in stille bewondering. 'Nee, dat wil ik niet.' Ze was oprecht tegen hem, zoals ze dat altijd was geweest. Hij kon haar nauwelijks verstaan, maar hij begon te beven toen ze verder ging: 'Misschien is dat alles waar we recht op hebben... een paar dagen... een paar geleende ogenblikken...'

Veel leek het niet, maar het was alles wat hun was overgebleven en voor beiden was het van heel veel waarde.

'Misschien wordt het meer, later... maar ik kan het nog niet beloven. Ik kan je niets beloven. Ik weet niet wat er gaat gebeuren.' Verward keek hij haar aan; hij had eerlijk tegen haar willen zijn en ze aanvaardde het met een zonderling lachje. Ze nam zijn hand stevig in de hare en begon langzaam de stoep op te lopen.

'Maar ik weet het wel.'

Hij voelde zich een schooljongen toen ze hem mee naar binnen nam en hij bleef kijken naar haar glanzende haar en haar rijzige, slanke lichaam toen ze voor hem uit de trap opliep. Ze keek eenmaal om en legde een vinger tegen haar lippen om hem te beduiden dat hij geen geluid mocht maken. Ze haalde de sleutel uit haar broekzak en liet hem binnen in haar kamer. Ze wilde niet dat mevrouw Castagna hen zou horen; ze zou beslist een rel hebben veroorzaakt. Ze wilde niet dat meisjes mannen meenamen naar hun kamer of omgekeerd mannelijke huurders meisjes binnensmokkelden. Het gebeurde wel eens, maar als ze het merkte, wat meestal het geval was, want ze bespiedde de huurders vanuit haar kamer, keurde ze het luidruchtig af.

'Trek je schoenen uit,' fluisterde Crystal en ontdeed zich van haar laarzen. Ze droeg rode sokken die vroeger van haar broer waren geweest. Lachend keek ze Spencer aan en toen ze op de rand van het bed ging zitten, zag ze er weer uit als een jong meisje. Er waren momenten dat hij weer het kind voor zich zag dat ze geweest was en het volgende ogenblik was ze een begeerlijke jonge vrouw.

Hij ging naast haar zitten en fluisterde iets in haar oor, en ze lachte verlegen toen hij haar haar streelde en haar kuste. Het was een voorzichtige kus, een kus vol verlangen en dankbaarheid omdat ze het weinige dat hij haar kon geven, wilde aanvaarden. 'Ik houd zoveel van je...' fluisterde hij loom in haar blonde haar, 'je bent zo ontzettend mooi... en zo lief...' Hij verlangde hartstochtelijk naar haar en het kostte hem al zijn wilskracht haar kleren niet uit te rukken. Maar toen hij voorzichtig haar shirt betastte, zag hij haar even ineenkrimpen. Hij trok zijn hand terug, niet begrijpend wat hij verkeerd had gedaan, maar toen kuste ze hem heftig en leidde zelf zijn hand om haar verder te verkennen. Hij hield haar angstvallig in het oog, bang haar af te schrikken en overtuigd dat ze nog maagd was. 'Ben je bang?' Ze schudde haar hoofd en sloot haar ogen toen hij haar voorzichtig op het bed legde en haar langzaam begon uit te kleden. Hij nam nog de tijd de gordijnen dicht te trekken en toen ze naakt in al haar pracht op het bed lag, trok hij ook zijn kleren uit en trok het laken over haar heen. Hij wist nog hoe verlegen ze als jong meisje was geweest en hij wilde haar niet schuw of bang maken of pijn doen. Hij wilde dat het zo volmaakt mogelijk voor haar zou zijn, hij wilde er een ervaring van maken die ze beiden hun leven lang zouden koesteren. Ze was nog verleidelijker dan hij al dacht en toen hij haar eindelijk binnenging, begonnen ze beiden ingehouden te kreunen. Ze bewoog zich heftig in zijn armen en hij kuste haar telkens weer, hield haar tegen zich aan en fluisterde haar zijn liefde toe. Lange tijd bleven ze bij elkaar en toen het voorbij was, drukte hij haar tegen zijn borst alsof ze één lichaam en één ziel konden worden als hij haar maar lang genoeg vasthield, waarna niets hen nog kon scheiden.

Dromerig bleef ze in zijn armen liggen en tot zijn verbazing zag hij een traan langs haar wang lopen. 'Crystal... wat is er?' En met een schuldig gevoel: 'Heb je er spijt van?'

Hij had haar zo weinig te bieden, hij had niet het recht... maar hij hield zoveel van haar.

Ze schudde haar hoofd, lachend door haar tranen heen, en fluisterde: 'Ik heb geen spijt... ik houd van je.'

'Wat is er dan?'

'Niets.' Weer schudde ze haar hoofd, maar in feite was de herinnering aan Tom met alle kracht bovengekomen, al was dit heel anders geweest.

'Zeg het me.' Hij trok haar nog dichter tegen zich aan en ze wiste haar ogen af, maar de tranen kwamen steeds sneller. Beschermend hield hij haar vast, opeens bang geworden. Ze had hem zo bitter nodig. Ze was jong en kwetsbaar en er was niemand die zich om haar bekommerde. Het was niet eerlijk en straks zou hij haar toch weer moeten verlaten. 'Ik laat je niet los voor je me vertelt wat er is.'

'Ik voel me alleen maar zo gelukkig.' Ze lachte door haar tranen heen.

'Hou je me voor de gek? Ik had kunnen zweren dat je huilde.' Hij genoot van haar, van de zoete geur van haar lichaam en van haar zijdezachte haar. Alles aan haar was hem dierbaar. 'Is er soms iets met je gebeurd?' Zijn stem klonk zo teder dat er nog meer tranen langs haar wangen rolden. Hij had iets vermoed, maar had haar er niet naar durven vragen. Hij was niet vergeten dat ze Tom Parker met het geweer van haar vader had achtervolgd. En nu ze hem verdrietig in zijn ogen keek, knikte ze.

'Wil je erover praten?'

Ze schudde haar hoofd en weer zag ze eruit als een kind. 'Dat kan ik niet... het was zo verschrikkelijk...'

'Dat begrijp ik. Maar het kan nu geen kwaad meer, mijn liefste. Wat het ook was, het is voorbij. En het zal je opluchten als je erover kunt praten.'

Aarzelend bleef ze hem aankijken, en ze vroeg zich af wat hij van haar moest denken als ze hem vertelde dat Tom haar had verkracht. Daarna begon ze hem, wetend dat ze hem kon vertrouwen, haar afschuwelijke verhaal te vertellen. Spencers ogen werden laaiend van woede terwijl hij naar haar luisterde, maar zijn stem klonk mild en vriendelijk en ze voelde zich veilig geborgen in zijn armen.

'Je had hem moeten doodschieten. Verdomd jammer dat je het niet hebt gedaan. Ik zou me geen moment bedacht hebben als ik erbij was geweest.' Hij meende het, maar ze schudde heftig haar hoofd. Zij had haar les geleerd, al was het voor Jared te laat.

'Het was verkeerd van me... als ik niet... als...' Ze kon er nauwelijks over praten, niet eens met Spencer. 'Als ik het niet had gedaan, zou hij niet op Jared hebben geschoten... O, Spencer... het was mijn schuld... ik heb hem vermoord.' Ze lag te snikken in zijn armen en kon niet meer ophouden. Hij kuste haar en hield haar stevig vast.

'Het is jouw schuld niet. In geen enkel opzicht... die kogel was een ongeluk en Tom was de schuldige, niet jij. Hij heeft je verkracht en daar kon jij niets aan doen, Crystal. Hij heeft Jared doodgeschoten.' Zijn stem klonk schor van verontwaardiging en hij balde zijn vuisten toen hij haar hoorde vertellen over de vloer in de schuur... zijn geile gezicht boven haar... zijn wreedheid... en het doodschieten van haar broer.

Crystal lag diep ongelukkig naar hem op te kijken. 'Ik wilde hem doodschieten. Ik wilde hem even hard treffen als hij mij had getroffen... dat was verkeerd... en het heeft Jared het leven gekost.' Hij had de tol betaald, maar zij evengoed; ze was haar broer, haar huis en haar familie kwijtgeraakt. Het was een ontzettend hoge prijs voor Tom Parkers wangedrag en Spencer wist op dat moment zeker dat hij de trekker zou hebben overgehaald als hij in haar plaats was geweest, en hij schoot waarschijnlijk heel wat beter dan zij.

'Je moet dat nu van je afzetten, je kunt er niets meer aan veranderen. Je kunt jezelf alleen dwingen dit niet met je mee te dragen.'

'Dat zal ik nooit kunnen. Wat ik deed, werd de dood van mijn broer.'

'Dat is niet waar.' Hij ging zitten en ze kroop dicht tegen hem aan terwijl hij zijn arm om haar schouders sloeg. 'Je hebt niets gedaan, Crystal, begrijp dat nu.' Weer schudde ze haar hoofd en instinctief begreep hij dat hij haar niet zou kunnen overtuigen. Ze zou dit haar leven lang met zich meedragen en straks zou ze ook nog geloven dat het haar eigen schuld was dat Tom haar had verkracht, zonder het ooit aannemelijk te kunnen maken. En om voor de hand liggende redenen zou ze ook blijven geloven dat zij haar broer had vermoord. Die overtuiging had haar hele leven veranderd en Spencer wilde niet dat ze er nog zwaarder door getekend werd. 'Je moet voor je uit kijken, denken aan alles wat het leven je nog te bieden heeft. Je kunt zingen en misschien wacht er een grote carrière op je.' Hij lachte even. 'En je hebt mij nu.' Voor een uur... een dag, wie weet voor een heel leven.

Lachend keek ze naar hem op en gaf hem een kus op zijn wang en hij kuste haar op haar mond met nieuwe passie. Terwijl ze elkaar omhelsden, vroegen ze zich af wat de toekomst hun mogelijk te bieden had. Maar het was nog te vroeg om daar nu aan te denken; alles tussen hen was nog zo pril. Al gauw huilde ze niet meer en kroop gekalmeerd tegen hem aan.

'Denk je echt dat er een grote carrière voor me in het verschiet ligt?'

Ze kon het moeilijk geloven, maar het klonk fantastisch en hij leek er helemaal van overtuigd te zijn.

'Ja, dat denk ik wel. Je hebt een ongelooflijke stem. Je zult later een grote ster worden, Crystal. Dat geloof ik echt.'

'Ik begrijp niet hoe.' Het leek lichtjaren ver van San Francisco naar Hollywood, maar ze had nog altijd haar dromen en zong nog steeds heel graag.

'Geef jezelf wat tijd, je bent pas begonnen. Het leven begint pas voor jou. Als je zo oud bent als ik zullen de mensen in de rij op straat staan om naar je te mogen luisteren.' Ze moest erom lachen en plagend streek ze met haar lange blonde haar langs zijn schouder.

'Dank je wel, opa...'

'Een beetje respect voor een ouwe man.' Maar zijn hand die haar dij streelde, eiste haar volle aandacht op en even later lag ze opnieuw in zijn armen. Al het andere was vergeten en ze gaf zichzelf met heel haar hart aan hem. Alles wat ze verlangde was wat ze nu deelden en zelfs Hollywood leek aan glans te hebben ingeboet vergeleken bij wat ze samen met Spencer ontdekte.

Ze sliep die nacht in zijn armen en haar ademhaling was rustig, haar gezicht kinderlijk ontspannen. Haar hoofd lag op zijn schouder en hij was nog nooit zo gelukkig geweest. Dit was waarvoor hij had geleefd.

De volgende morgen maakten ze een lange wandeling en gingen ergens ontbijten. Ze vertelde hele verhalen over Harry's restaurant en hoe leuk ze het vond daar te zingen. Het was alsof ze altijd samen waren geweest en Spencer grinnikte af en toe, terwijl hij naar haar luisterde. Het verlegen meisje was verdwenen en ze was nu de vrouw van wie hij altijd had gedroomd.

Ze leken een paar op huwelijksreis en een voorbijganger zou er geen vermoeden van hebben gehad dat Spencer met een ander was getrouwd. Crystal vertelde het ene verhaal na het andere waar hij heel erg om moest lachen, waarna hij haar een kus gaf. Alles wat ze zei boeide hem. Nu eens geen politiek of de onderwerpen waarover hij en Elizabeth van mening verschilden; ze spraken over het werkelijke leven, over dingen die voor hem en voor Crystal belangrijk waren.

Ze gingen terug naar haar kamer en vrijden nog eens, en nadat hij haar 's middags naar haar werk had gebracht, werd het hem pijnlijk duidelijk hoe erg hij haar miste. Elk uur zonder haar was een kwelling voor hem en hij ging naar het huis van Barclay om zijn spullen te halen, zodat hij tijdens zijn verdere verblijf in San Francisco bij haar kon zijn. Terwijl hij zijn koffer pakte, dacht hij vluchtig aan Elizabeth, maar ze leek niet meer van belang. Niets was nog van belang, behalve Crystal.

Uit plichtsgevoel belde hij Elizabeth 's avonds op en hij maakte haar wakker, hoewel het bij haar nog maar halfelf in de avond was. Ze zei dat ze zich verveelde en vroeg wanneer hij naar Korea vertrok.

'Ik heb nog niets gehoord. Ik bel je zodra ik iets weet.' En hij vertelde haar dat hij bij kennissen logeerde, omdat het hem in het huis van haar ouders te eenzaam was. Hij hoorde haar lachen en ze babbelde nog wat door en hij beloofde haar over een paar dagen weer te bellen. En als ze hem nodig had, kon ze een boodschap voor hem achterlaten in het huis van haar ouders. Hij zou er regelmatig naar boodschappen informeren. Maar zijn stem was onbewogen, al leek haar dat niet op te vallen.

Na een half uur verliet hij het huis weer. Elizabeth was weggevaagd uit zijn gedachten, zoals ze vrijwel uit zijn hele leven leek weggevaagd. Het was haast alsof ze nooit getrouwd waren. Hij weigerde haar nog in zijn denken toe te laten toen hij 's avonds naar Crystal zat te luisteren. En na haar laatste optreden gingen ze terug naar Green Street. Hij had zich nog nooit zo gelukkig gevoeld; ze zag er zo leuk uit in haar gebloemde jurkje. De satijnen avondjurken bleven in het restaurant in de kast hangen; die waren alleen voor de optredens. Met haar haar los en zonder make-up zag ze er jong en fris uit en ze keek met een tevreden lachje naar hem op. Het was alsof ze geen zorgen meer had sinds hij bij haar was teruggekomen. Ze waren elkaars hele wereld geworden.

'Spencer,' zei ze zacht en keek hem in de ogen. 'Schrijf je me echt wanneer je weg bent?'

'Natuurlijk doe ik dat.' Maar ze wisten allebei dat als hij weer thuiskwam, ze het feit van zijn huwelijk onder ogen zouden moeten zien. En Spencer wist nog altijd niet wat hij met de situatie aan moest. Hij leefde bij de dag en meer verlangde Crystal niet van hem. Hij deed geen beloften meer die hij niet kon waarmaken, maar hij had ook geen geheimen meer voor haar. Ze hadden wat ze wilden voor nauwelijks twee weken en zo was het goed.

24

Op 3 september moest Spencer terug naar Monterey. Twee dagen later zou hij via Tokio naar Taegu vliegen en voor hij ging kwam hij nog eenmaal naar San Francisco voor een laatste nacht met Crystal. Harry had haar de avond vrijgegeven en ze maakten hand in hand een urenlange wandeling. Voor hen had de avond eeuwig mogen duren. Ze wilden elk gedeeld moment in hun geheugen prenten. Geen van beiden hadden ze ergens spijt van. Het was volmaakt geweest.

'Je hebt er toch geen spijt van?' Hij maakte zich altijd bezorgd over haar. Over een paar uur zou hij niets meer voor haar kunnen doen. Ze zou sterk moeten zijn na zijn vertrek en misschien wel voor altijd. Maar aan kracht ontbrak het haar niet. Toch zat het hem dwars dat niemand zich meer om haar zou bekommeren, wat hij graag zelf had willen doen.

'Nee, ik heb nergens spijt van. Daarvoor houd ik te veel van je.' Ze lachte. Ze maakte een rustige indruk en leek volwassener te zijn geworden in de twee weken die ze samen waren geweest. Hun gezamenlijke nachten waren een symfonie van liefde geweest. 'Maar ik zal je wel vreselijk missen.' Angstig keek ze hem aan. 'Pas goed op jezelf, Spencer... neem geen nodeloos risico.'

'Dat zal ik niet doen, ik red me wel. Voor je het weet ben ik terug.' Maar geen van beiden konden ze overzien wat er zou gebeuren na zijn thuiskomst uit Korea. Er stond hun nog geen bruikbare oplossing voor ogen en misschien was die er wel niet. Spencer zelf had het idee dat de toestand, ver van de beide vrouwen, hem duidelijker zou worden. Hij begreep dat hij ooit een beslissing zou moeten nemen; zo kon hij niet doorgaan. Maar hij had Crystal geen beloften voor de toekomst gedaan en zij had er niet om gevraagd. Ze verlangde niet meer van hem dan hij haar de laatste twee weken had gegeven, nadat hij haar op straat was tegengekomen met een ijsje in haar hand in de nacht van haar verjaardag.

Ze gingen naar haar kamer en vrijden voor de laatste keer. Ze keek met betraande ogen toe terwijl hij zich aankleedde; ze zag hem liever niet in uniform. Ze sloop met hem mee de trap af toen hij terug moest rijden naar Monterey en bleef hem op blote voeten in haar nachtjapon van de stoep af nakijken.

'Ga toch naar binnen,' had hij bij het weggaan gezegd, 'ik bel je zodra ik daar ben.' Hij had automatisch gefluisterd; twee weken ontsnappen aan de vinnige controle van mevrouw Castagna waren een goede leerschool geweest.

'Ik houd van je,' waren haar laatste woorden en ze kon nauwelijks haar tranen bedwingen. Hij hield haar stevig vast; hij wilde haar voor altijd in zijn geest en lichaam vastleggen. Hij wilde dat ze hem en de twee weken die ze samen waren geweest nooit zou vergeten, voor het geval dat hij niet zou terugkomen. Hij ging tenslotte de oorlog in en god mocht weten hoe het zou aflopen.

'Ik houd van je, Crystal.' Meer wist hij niet te zeggen en hij liep stil de treden af en rende naar zijn wagen, die hij om de hoek geparkeerd had. Voor het laatst stak hij zijn hand op en toen was hij verdwenen. Ze ging geruisloos terug naar haar kamer, die leeg leek zonder hem. Hij was weg en ze besefte dat ze hem misschien nooit meer zou terugzien, maar ook dat ze hem nooit zou vergeten. Hij was haar zo dierbaar geworden, was zozeer één met haar geworden dat hij altijd bij haar zou zijn, wat er ook gebeurde.

Hij belde haar zodra hij op Monterey terug was. Het was zover, hij zou die ochtend om halfelf op het vliegtuig stappen. Daarna belde hij Elizabeth nog, maar moest volstaan met het achterlaten van een boodschap; ze zat op college. Eigenlijk was het een opluchting. Hij had haar dagenlang vermeden en pas gebeld toen hij er niet meer af kon. Het spel was moeilijk te spelen; ze kende hem te goed. Ze hoorde elke stembuiging, proefde zijn stemming, ontleedde elke zin. Maar tot dusver had hij, al nam hij het zichzelf kwalijk, haar om de tuin weten te leiden. Hij was dat niet van plan geweest, maar alles was uit de hand gelopen zodra hij Crystal had ontmoet. Hij wilde bij haar zijn zolang ze het hem toestond en het waren kostbare ogenblikken geweest.

Bij het opstijgen van zijn toestel voor de vlucht naar Hickam Field op Hawaii keek Spencer uit de patrijspoort en kreeg een laatste blik op de westkust, maar hij kon alleen aan Crystal denken, het meisje uit zijn dromen van wie hij zo mateloos veel hield.

Op hetzelfde ogenblik keek Crystal omhoog, wetend dat ver in het zuiden zijn vliegtuig opsteeg, op weg naar de oorlog. Ze bad voor zijn veiligheid en sloot haar ogen. Ze bedwong haar tranen en ging terug naar de kamer waar ze twee weken met Spencer had gewoond. Ze waren omgevlogen. Er was nog zoveel niet gezegd, voor zoveel dingen die ze hadden willen doen, had de tijd ontbroken. Hij had nog met haar naar het dal willen rijden, maar Crystal had nee gezegd. Hoe graag ze Boyd, Hiroko en kleine Jane wilde zien, ze had er geen behoefte aan haar moeder, haar zuster of Tom te ontmoeten. Ze wilde daar niet terugkomen en toen Boyd haar twee weken later belde vanaf het tankstation met de mededeling dat haar grootmoeder was overleden, weigerde ze naar de begrafenis te komen.

Oma Minerva zou begraven worden op de boerderij, naast Crystals vader en Jared. Ze was vredig in haar slaap gestorven en Boyd had gehoord dat haar moeder erg van streek was. Maar Crystal zwichtte niet; ze bedankte hem voor het bericht en zei dat ze niet zou komen.

'Dank je in elk geval voor je moeite.' Weer een hoofdstuk afgesloten. Weer iemand weg. Nu had ze geen familie meer over dan haar moeder en Becky, en die waren dood voor haar. 'Hoe is het met Hiroko?'

'Ze is weer op. Maar ja, ze heeft een moeilijke tijd achter de rug.' Ze had getreurd om het overleden kindje en was een paar maanden ontroostbaar geweest. En inmiddels had de dokter haar gezegd dat ze geen kinderen meer kon krijgen; Jane zou de enige blijven... kleine Jane Keiko... de baby die Crystal en Boyd samen hadden gehaald. Haar petekind.

'Komen jullie me hier eens opzoeken?' Ze vertelde hem niet dat ze Spencer had teruggezien. Dat was hun geheim.

'Misschien doen we dat een keer.' Toen, onzeker: 'Je weet toch dat Tom hier weg is? Hij is twee weken geleden naar Korea vertrokken. Becky is er nogal ondersteboven van, heb ik van mijn zuster gehoord. Ze zou blij moeten zijn dat ze van die schoft af is.' Hij nam geen blad voor de mond en Crystals blik verkilde terwijl ze naar hem luisterde. Ze walgde van hen allemaal, met uitzondering van Boyd, Hiroko en Jane. Ze was boven hen uitgegroeid.

'Wie beheert de boerderij nu?'

'Je moeder en Becky, geloof ik. Ze hebben er voldoende personeel voor, tenzij iedereen in dienst moet.' Het begon weer op oorlog te lijken en dat was een ramp na maar vijf jaar respijt. Maar Boyd hoefde althans niet op te komen. Ze was blij voor Hiroko dat hij was afgekeurd. 'Is alles goed met jou, Crystal?'

'Ik maak het best. Ik houd het hier wel uit en het zingen is echt een feest.' Er was meer dat ze hem had kunnen vertellen, maar dat ging niemand wat aan, zelfs Boyd en Hiroko niet. 'Kom maar eens een keertje langs.'

'Proberen we. En Crystal... het spijt me van je grootmoeder.' Ze was even vergeten waarom hij haar gebeld had en hij zelf ook, maar de oude Petersen beduidde hem dat hij weer aan het werk moest en moest ophouden met telefoneren.

'Bedankt, Boyd. Geef Hiroko en Jane een kus van me. En laat me even weten wanneer jullie naar San Francisco komen.'

'Doen we.' Hij legde op en ze staarde voor zich uit in de gang van mevrouw Castagna.

'Slechte berichten?' Ze dook op als een spook zodra ze maar iets meende te horen van een telefoongesprek dat boeiend kon zijn.

Met een zucht keek Crystal haar aan. 'Mijn grootmoeder is overleden.'

'Wat erg. Was ze al oud?' Mevrouw Castagna had met haar te doen. Ze was zo alleen, zo jong en mooi en zo'n nette meid.

'Tegen de tachtig, denk ik.' Maar ze had eruitgezien als honderd en ze had haar kleindochter niet meer ontmoet, maar dat zette Crystal van zich af. Daarvoor was het te laat. Oma Minerva was er niet meer. En ze had genoeg andere zorgen nu Spencer onderweg was naar Korea.

'Ga je voor de begrafenis naar huis?' Ze was een vrouw die graag alles wist.

Crystal schudde haar hoofd. 'Ik denk het niet.'

'Je bent niet goed met je familie, hè?' Ze werd nooit opgebeld, er kwamen geen brieven behalve van mensen die Webster heetten en ze ging nooit ergens heen, behalve de laatste paar weken met die jongeman die ze op haar kamer had verstopt. Mevrouw Castagna had het door de vingers gezien omdat ze Crystal graag mocht.

'Ik heb u toch verteld dat mijn ouders zijn gestorven.' Mevrouw Castagna knikte, al had ze het eigenlijk nooit geloofd. Maar Crystals blik verried niets toen de oude vrouw haar aankeek. Zelf was ze nog ouder dan Minerva was geweest, maar ze was vitaal en dacht nog niet aan doodgaan.

'Hoe is het met je vriend?' Eerst gaf Crystal geen antwoord. Ze moest Spencer bedoelen en Crystal trok een onverschillig gezicht en ging de trap naar haar kamer op.

'Goed.'

'Is hij vertrokken?'

Boven aan de trap bleef ze staan en keek omlaag met een blik die alles verried. 'Ja, naar Korea.'

De oude vrouw knikte en ging terug naar haar keuken, waar ze uit het raam staarde. Ze had hem niet kunnen thuisbrengen. Ze had heel goed geweten dat hij op Crystals kamer verbleef, maar Crystal was al zo lang alleen geweest dat ze hem had laten blijven, wat beslist niet haar gewoonte was. Crystal was het afgelopen jaar nooit lastig geweest en hij leek haar een aardige man. Ze vond het jammer dat Crystal met hem naar bed ging, maar wat wilde je met zo'n meisje, geen ouders meer, niemand die op haar lette, het was ook geen wonder. Hij was de enige man met wie Crystal zich had ingelaten en als het nu een nette, goeie vent was... Het speet haar dat hij de oorlog in had gemoeten. En evenals Crystal hoopte ze dat hij het zou overleven. In haar kamer boven lag Crystal op het smalle bed dat ze met Spencer had gedeeld huilend te bidden dat ze hem weer terug zou zien, dat hij in leven zou blijven en dat hij bij haar terug zou komen en dan misschien voorgoed.

25

De volgende zes maanden vielen hen allen lang, Crystal als zangeres in het restaurant, Elizabeth op Vassar en Spencer in Korea. Hij schreef aan beiden zo vaak mogelijk, maar soms voelde hij zich bespottelijk wanneer hij de brieven postte. Als hij de twee brieven nu eens had verwisseld of Crystals naam en Elizabeths adres had neergeschreven en zijn vrouw de brief desondanks kreeg thuis bezorgd? Hij was soms zo moe dat het heel goed mogelijk was. In werkelijkheid maakte hij zulke vergissingen niet, maar hij bleef zich zorgen maken en hij werd doorlopend gekweld door de beslissing die hij zou moeten nemen.

Aan Crystal schreef hij hoe hij zich voelde, dat hij naar haar verlangde en van haar hield. Maar hij deed geen beloften voor na de oorlog. Hij wist nog niet wat hij met Elizabeth aan moest en of hij werkelijk van haar wilde scheiden. Hij zou een van beiden moeten opgeven; hij kon zo niet doorgaan. Maar hij was Elizabeth ook het een en ander verplicht. Hij was met haar aan een huwelijk begonnen en zij kon er niets aan doen dat hij niet van haar hield. Niemand kon er iets aan doen maar het bemoeilijkte de zaak wel. En hij had in die dagen zijn handen te vol aan het overleven van de oorlog om tot een besluit te komen. Dat zou moeten wachten tot hij weer thuis was en intussen schreef hij Elizabeth brieven over wat hij had gezien, over de kleding die de inwoners van Korea droegen, over monumenten, over zeden en gebruiken en over mensen. Hij wist dat ze dat boeiend zou vinden, evenals wat hij over de politieke kant van het conflict kon vertellen. Niet dat Crystal geen belangstelling had voor dat soort zaken, maar hun interesse ging uit naar andere dingen; bij Cristal ging het meer om wat ze voelde. Elizabeth schreef hem terug dat haar studie haar verveelde, weer het oude liedje, en beschreef de diners die haar ouders in de vakantie hadden gegeven. Ze had een paar keer bij Ian en Sarah in New York gelogeerd, maar nu hielpen ze een volgende jachtpartij voorbereiden en ze zaten elk weekeinde in Connecticut om nieuwe paarden voor Sarah te kopen. Een paar maal schreef Elizabeth hem dat ze gelukkig niet zwanger was geworden. Het was wat Crystal wel had gehoopt, maar gezien de verwarde situatie was Spencer blij dat ze geen van beiden in verwachting waren.

Elizabeths brieven behelsden meestal nieuws van het thuisfront, die van Crystal ontroerden hem en hielden hem op de been.

Elizabeth studeerde af in juni en haar ouders waren natuurlijk bij de promotie. Ze had Spencers ouders ook uitgenodigd en ze leek bijzonder in haar schik met het feit dat ze eraf was. Hij kreeg haar brief in Pusan, waar hij stierf van de hitte en de vochtige lucht terwijl hij zijn manschappen hielp de weg te vinden langs de smalle dijkjes tussen de natte rijstvelden. Het was een worsteling om vooruit te komen en de gedachte kwam bij hem op dat ze daar niet thuishoorden. Hij voorzag dat hij het daarover met Elizabeth aan de stok zou krijgen wanneer hij weer thuis was en als ze getrouwd bleven. Het was een merkwaardige overweging, want ze kon niet weten hoe hij erover dacht en wist ook niet wat er tussen hem en Crystal was voorgevallen voor hij uit San Francisco vertrok.

Die zomer besloot Crystal, terwijl Elizabeth als altijd naar het meer ging, terug te gaan naar het dal. Ze had er langdurig over nagedacht, en nu Tom weg was, zou ze het er maar op wagen. Het enige waartegen ze zich schrap moest zetten waren haar eigen pijnlijke herinneringen aan haar vader en aan Jared. Maar als ze toch ging, zou het vreemd zijn niet naar de boerderij te gaan, al had ze geen zin haar moeder en Becky te ontmoeten.

Ze logeerde een paar dagen bij de Websters en het was toch heerlijk weer terug te zijn. Ze lag behaaglijk in de zon de geuren van het dal op te snuiven en liet zich zelfs langs de boerderij rijden. Alles zag er verwaarloosd en verlaten uit. Het vaste personeel was opgeroepen voor militaire dienst en ze had van Boyd gehoord dat haar moeder met Mexicaanse dagloners werkte om de wijngaarden en maïsakkers bij te houden. Zij en Becky hadden het laatste vee inmiddels weggedaan. Het was Spencer die haar naderhand schreef dat Tom gesneuveld was bij een poging Seoel te heroveren en toen Crystal het las, voelde ze zich even schuldig omdat ze besefte dat ze blij was met het bericht. Ze zou hem het doodschieten van haar broer nooit hebben vergeven. Ze vroeg zich af hoe Becky het nieuws had verwerkt en of ze met haar drie kinderen bij haar moeder op de boerderij zou blijven. De gedachte kwam bij haar op dat ze de boerderij misschien zouden verkopen. Het stond haar tegen, maar ze zou het niet kunnen verhinderen. Het was haar huis niet meer, het was dat van anderen. Ze kon soms nauwelijks geloven dat ze er ooit gewoond had.

Met Kerstmis kwamen Boyd en Hiroko eindelijk naar haar zingen luisteren. Ze zagen er beiden goed uit. Jane hadden ze thuisgelaten bij de oude mevrouw Petersen, die haar maar al te graag wilde hebben. Ze was nu drie en een half en ze begon steeds meer op haar moeder te lijken, te oordelen naar jeugdfoto's van Hiroko die ze had gezien. En ze zeiden uit de grond van hun hart dat Crystal er zo goed uitzag. Ze was nog slanker geworden, wat haar opvallende figuur beter deed uitkomen. Ze had heel wat geleerd van de films die ze had gezien. Het mooiste had ze gevonden An American in Paris en Born Yesterday en Pearl schaafde nog voortdurend aan haar stem en dansen. Maar ze was inmiddels beter geworden dan haar lerares.

Boyd en Hiroko waren onder de indruk van haar liedjes en haar krachtige stem. Crystal had Harry's restaurant tot een goudmijn gemaakt. Hij schepte erover op tegen zijn vrienden en het kwam dan ook niet helemaal als een verrassing toen twee agenten uit Los Angeles Crystal hun kaartje gaven en haar verzochten hen op te bellen. Ze nodigden haar uit voor een bezoek als ze eens in Hollywood kwam en stelden haar een screentest in het vooruitzicht. Dat was in het laatst van februari en Crystal was in de wolken toen ze Pearl het kaartje liet zien, maar ze voelde zich nog niet rijp voor Hollywood. Eigenlijk wilde ze liever op Spencer wachten waar ze afscheid hadden genomen. Ze schreef hem over het bezoek van de agenten in haar laatste brief, die hij een maand later ontving, toen hij dicht bij de 38e breedtegraad zat.

Hij vroeg zich af of ze naar Hollywood zou gaan. Aan de ene kant wilde hij het, aan de andere kant wilde hij dat ze het begin van een carrière uitstelde tot hij terug was uit Korea. Hij wist dat dat niet helemaal fair was, maar nu hij zo ver van huis was, werd hij bang haar te verliezen. Ze was jong en opvallend mooi en ze had recht op haar eigen ontplooiing. Maar hij was doodsbang dat ze een nieuw leven zou beginnen zonder hem. Hij had zich overigens niet bezorgd hoeven maken. Ze dacht alleen aan Spencer terwijl ze op hem wachtte.

Hij liet steeds minder van zich horen, maar ze had van hem begrepen dat de situatie was verslechterd en dat de ononderbroken pogingen om tot een wapenstilstand te komen waren mislukt, met als gevolg vele doden en een hoop teleurstellingen, en Spencer maakte een sombere indruk wanneer hij over dat soort dingen schreef. Net als ieder ander verlangde hij naar het einde van de oorlog, maar de strijd leek voor onbepaalde tijd door te gaan. Crystal kreeg een schok toen ze in een van zijn brieven las dat Elizabeth in Tokio bij hem was geweest tijdens zijn verlofdagen, waardoor het opeens leek of zij niet meer was dan een toevallige kennis, en ze werd ontzettend jaloers. Waarom kon zij niet naar Tokio komen? Hij was al zo lang weg en ze wachtte trouw op hem; ze zong nog steeds bij Harry en woonde nog altijd bij mevrouw Castagna. Ze ging niet met anderen om; daar had ze geen behoefte aan. Ze wilde alleen Spencer en ze had nooit een man ontmoet die zich met hem kon meten. Ze was nu eenentwintig en ongelooflijk mooi, en ze hield nog altijd heel veel van hem. Hij had maar één gebrek, namelijk dat hij getrouwd was. Haar vriendin Pearl spoorde haar aan een ander te zoeken, maar dat wilde ze niet.

Crystal had geen belangstelling, al kreeg ze aanzoeken genoeg. De mannen die in Harry's restaurant naar haar kwamen luisteren, waren weg van haar en ze werd doorlopend voor een avondje uit gevraagd, maar ze ging er nooit op in; ze bleef Spencer trouw.

Ze leek met het jaar mooier te worden en die zomer dacht Harry dat ze er nog nooit zo schitterend had uitgezien. Ze straalde iets uit onder het zingen waarvan het publiek verstilde. En ze had iets zachts en liefs over zich waardoor ze nog aantrekkelijker werd. Ook Harry vroeg zich af waarom er geen man in haar leven was en of ze soms omgang met de een of ander had zonder dat hij het wist, maar Crystal sprak nooit over haar liefdeleven en Harry wilde er niet naar vragen.

In Washington was Elizabeth gaan werken als assistente van een commisie uit het Huis van Afgevaardigden die zich bezighield met het onderzoek naar on-Amerikaanse activiteiten. Ze deed haar werk met veel plezier, wat inhield dat ze de levensloop van talloze mensen in Hollywood beïnvloedde en in mei maakte Elizabeth zich nogal kwaad op de bekende toneelschrijfster Lilian Hellman, die weigerde te getuigen op grond van het feit dat ze zelf weliswaar geen communist was, maar dat haar verklaring anderen met wie ze samenwerkte en die ze als vrienden beschouwde, in hun loopbaan zou kunnen schaden. Elizabeth had er 's avonds een langdurig gesprek over met haar vader en ze schreef er uitvoerig over in een brief aan Spencer, waarin ze hem vertelde wat ze was gaan doen en dat ze achter McCarthy stond. Toen hij haar terugschreef, omzeilde hij het onderwerp, vroeg naar haar gezondheid en haar ouders, maar niet naar haar werkkring. Hij vond het afschuwelijk wat ze deed. Ze kende hem voldoende om dat te weten, maar ze moest iets doen waar ze zelf in geloofde en ze deed het met genoegen. Ze zou niet bereid zijn haar werk op te geven, behalve wanneer Spencer thuiskwam en zijn werk in Wall Street hervatte. Intussen was ze al van plan hem over te halen in Washington te gaan wonen. In het najaar van 1952 besloot ze zijn. appartement voorgoed van de hand te doen. Ze kocht een huis aan N Street in Georgetown van het geld dat ze had geërfd en pakte Spencers spullen in kartonnen dozen. Het was een mooi bakstenen huis, precies wat ze had willen hebben. Het stond in de buurt van de betere zaken aan Wisconsin Avenue en wanneer de tijd het toeliet, kocht ze samen met haar moeder antiek. Gedurende de winter verschenen er foto's in het magazine Look, dat ze aan Spencer opstuurde. Toen hij het artikel las, viel het hem op dat er niets van hem op de foto's voorkwam. Wat had ze met zijn bezittingen gedaan? Het was opeens alsof hij geen huis meer had, niets meer waar hij na de oorlog kon thuiskomen. Hij wist niet eens waar ze nu woonden, hij kon het zich niet voorstellen; hij had alleen die foto's in het blad gezien. Het zag er allemaal zo steriel en glad uit. Hij zag zichzelf nog niet vrijen in dat popperige slaapkamertje waar ze geposeerd had. Het deed hem nog sterker verlangen naar Crystal en haar kamer bij mevrouw Castagna, waardoor hij weer in verwarring raakte over wat hem na afloop van de oorlog te doen stond. Was hij Liz iets verplicht? Of was hij het aan zichzelf verplicht te doen wat hij werkelijk wilde?

Elizabeth bracht de kerstdagen als gewoonlijk met haar ouders door in Palm Beach en daarna vloog ze nog eens naar Tokio waar Spencer zijn verlofdagen zou doorbrengen. Deze keer zag hij werkelijk tegen haar komst op en hij moest zichzelf voortdurend inprenten dat ze tenslotte zijn vrouw was. Toen hij naast haar in bed lag, had hij er geen enkele behoefte aan een hand naar haar uit te steken. Ze praatte voortdurend over haar werk en McCarthy.

'Zullen we het eens over iets anders hebben?' vroeg hij beleefd. Hij zag er moe en vermagerd uit en had geen belangstelling voor de oorlog die ze uit naam van McCarthy tegen vermeende communisten voerden. Ze had niet meer dan een onderzoekstaak, maar zo te horen klonk het alsof ze McCarthy's persoonlijke wraakengel was en hij versomberde nog meer. Hij wist wie de echte communisten waren en hij was het meer dan beu tegen hen te vechten. Hij zat al ruim twee jaar in Korea en wilde naar huis, maar de bestaande wapenstilstand was alweer geschonden en hij begon het gevoel te krijgen dat hij nooit meer uit Korea weg zou komen. Hij hunkerde naar wat warmte en troost, maar Elizabeth was niet de vrouw om hem die te geven, zoals hij steeds duidelijker inzag. Ze had nauwelijks aandacht voor hem; ze dacht alleen aan haar werk, haar vrienden en haar ouders. Het had niets meer te maken met een huwelijk en toch was zij zijn vrouw en Crystal niet.

Zodra hij een poging deed haar over de oorlog en zijn ontgoocheling te vertellen, deed ze dat met een gebaar als onbelangrijk af.

'Je bent in Wall Street terug voor je het weet.' Aanvankelijk ging hij daar niet op in, maar later vertelde hij wat hij had overwogen om het terrein te verkennen.

'Ik denk niet dat ik terugga.' Ze knikte, heel tevreden. Dat kwam haar goed uit. Ze wilde toch voorgoed naar Washington verhuizen. Ze was van de stad gaan houden.

'Er zijn heel wat goede advocatenkantoren in Washington. Je zult je er thuis voelen. Spencer.'

'Ik wil mijn leven opnieuw inrichten wanneer ik thuiskom.' Hij keek haar ernstig aan en kwam in de verleiding haar van Crystal te vertellen. De komedie had lang genoeg geduurd en hij werd er doodmoe van. Maar het leek toch niet het geschikte moment en hij stelde haar voor wat van Tokio te gaan zien en zich te baden in de weelde van het Imperial Hotel.

De meeste verlofgangers waren ondergebracht aan het Biwa Meer, maar haar vader had voor hen in het Imperial gereserveerd. Het mocht hun aan niets ontbreken. Elizabeth sprak graag over haar royale vader. Ze had Spencer al drie keer verteld dat hij antiek had gekocht voor hun nieuwe huis, zoals een Franse kandelaar en een Perzisch tapijt. Spencer begon er misselijk van te worden. En intussen voelde hij zich een bedrieger door net te doen of hij er belangstelling voor had, er blij mee was, er dankbaar voor was. Hij had getekend voor een leven lang dankbaarheid, begreep hij nu, dat was niet wat hij wilde. Het vernederde en kleineerde hem, want hij had nu eenmaal niet zoveel geld en macht als zij. Daar draaide alles om bij Elizabeth en haar ouders, en hij had geen zin met hen te concurreren. Hij wilde een eigen leven in een milieu waar hij gerespecteerd werd. Maar dat kon hij allemaal niet tegen haar zeggen, een paar dagen voor hij terug moest naar het front in Korea. Alles waarover ze praatte, leek hem op dat moment zo onbenullig. Hij had vrouwen en kinderen zien sterven, hij had gehuild om dode zuigelingen die hij aan de kant van de weg vond en had begraven. Hij had te lang geleefd met gebroken idealen en vage dromen. Maar als hij haar dat duidelijk trachtte te maken, luisterde ze niet. Ze was volkomen op zichzelf ingesteld en had geen flauwe notie van de ellende die hij de laatste twee jaar had meegemaakt. En het speet hem dat hij haar had laten komen. Hij besloot het niet meer te doen, ook al zou de oorlog voortduren. Hij zou afwachten en iets aan hun meningsverschillen doen zodra hij terug was in de Verenigde Staten. Hier was het te onwezenlijk, te vreemd en in zekere zin te pijnlijk.

Deze keer ging hij nog somberder gestemd terug naar het front. Hij voelde zich van iedereen vervreemd en hij had een hartstochtelijke haat tegen Korea aangekweekt en tegen de kwellingen die hem daar opgedrongen werden. Aanvankelijk probeerde hij nog erover aan Crystal te schrijven, maar als hij zijn brief dan overlas, besloot hij hem niet te versturen. En zo kwam het dat Crystal soms lange tijd niets hoorde, of een kort briefje kreeg met de mededeling dat hij nog leefde met aan het slot de verzekering dat hij nog altijd van haar hield. Dat leek hem verstandiger dan de brieven te versturen die in een klaagtoon waren geschreven en zo'n moedeloze, onmannelijke indruk maakten. Maar hij kon de goede toon niet meer vinden, zelfs niet met Crystal. Hij kon niet duidelijk maken hoe beestachtig moe hij was, ziek van de dysenterie en gedemoraliseerd door het voortdurend moorden, hoe razend hij was om gesneuvelde makkers. Ten slotte kwam hij er niet meer uit en liet niets meer van zich horen.

Toen dat gebeurde, liet rechter Barclay via militaire connecties een onderzoek naar hem instellen. De uitslag was dat hij gezond en wel was en het alleen druk had met het winnen van de oorlog. Maar Crystal had geen enkele connectie tot wie ze zich kon wenden. Ze wist alleen dat hij haar niet meer schreef en vroeg zich af of hij misschien was gesneuveld, maar toen ze het naging, bleek zijn naam niet op de lijsten van gesneuvelde, gewonde of vermiste militairen voor te komen. Hij was in leven, maar schreef haar niet meer. Het duurde maanden voordat ze het had verwerkt dat hij niet dood was, dat zijn brieven niet zoek raakten, maar dat hij ze domweg niet meer schreef. En ze nam aan dat hun liefdesaffaire daarmee was afgelopen. In het begin was het moeilijk aan te nemen na alles wat ze samen hadden bepraat en doorgemaakt, maar ze moest onder ogen zien dat het na al die maanden voorbij was. Nadat ze jaren op hem had gewacht, had hij het schrijven eenvoudig gestaakt. Hij had vermoedelijk zijn vrouw weer teruggezien en besloten bij haar te blijven. Maar hij had het haar kunnen zeggen, althans, hij had haar iets moeten laten weten in plaats van er het zwijgen toe te doen. In het begin deed het behoorlijk zeer, en overgeleverd aan haar verwarring treurde ze om hem. Ze treurde haast om hem alsof hij werkelijk dood was en zo voelde ze het lange tijd ook. Ze nam twee weken vakantie en ging alleen naar Mendocino. Daar dacht ze intens na en toen ze terugkwam, had ze begrepen dat ze verder moest, met of zonder hem.

Daarna belde ze de agenten op die haar maanden daarvoor hadden benaderd en na een kort telefoongesprek beloofde ze naar Hollywood te komen voor een auditie.

Ze vertelde het aan Harry toen ze 's avonds weer kwam werken en overrompelde hem ermee, maar hij had altijd geweten dat het maar een kwestie van tijd was voor de een of ander haar ontdekte en haar een kans gaf waarop ze haar hele leven had gewacht en die ze zo verdiende. Nu was het wachten voorbij; ze moest deze kans grijpen.

'Wat zijn het voor kerels?' vroeg Harry. Hij wantrouwde iedereen nadat hij Crystal jaren als een vader had beschermd en dronken kerels en mannen die hardnekkig probeerden haar lastig te vallen, op een afstand had gehouden. 'Weet je iets van hen af?'

'Alleen dat het agenten uit Hollywood zijn,' bekende ze eerlijk. Haar argeloosheid was ze nog altijd niet kwijt.

'Dan wil ik dat je Pearl meeneemt en ze kan blijven zolang je haar nodig hebt. En als het niets is, kom je rechtstreeks met haar hier terug. Dan komt er vandaan of morgen wel een andere kans. Ik wil dat je wacht op het goeie aanbod.'

'Goed, meneer.' Ze grinnikte; ze zag er weer uit als een kind en was heel blij dat Pearl met haar meeging. Het vooruitzicht naar Hollywood te gaan maakte haar nerveus, maar beter dan ooit wist ze dat ze ernaar toe wilde. Ze hadden haar al zoveel jaar verteld dat ze een ster zou worden, Boyd, Harry en Pearl, en nu wilde ze het wel eens proberen.

Harry gaf een afscheidsfeestje voor ze wegging en hij gaf hun het geld voor het verblijf in een behoorlijk hotel. Crystal gaf het grootste deel van haar spaargeld uit aan een nieuwe garderobe. Ze vond het moeilijk weg te gaan bij Harry; het was toch een beetje van huis gaan. Ze had er vrienden en beschutting gevonden en nu ging ze de wereld in om roem en rijkdom te vergaren. Ze zou er bang voor geworden zijn, als ze het niet zo graag had gewild.

Het viel haar al even moeilijk afscheid van mevrouw Castagna te nemen. Ze liet er een koffer achter, maar zegde haar kamer op. En de oude vrouw bood haar een laatste glas sherry aan. Het deed Crystal pijn van haar weg te gaan, maar ze beloofde haar te schrijven uit Hollywood om te vertellen over de sterren die ze zou ontmoeten.

'Als je Clark Gable ontmoet, doe hem dan de groeten van mij!' Crystal gaf haar een kus bij het afscheid en bij het afscheid van Harry huilde ze openlijk.

'Meid, als je geld nodig hebt, bel je me!' Maar hij was al zo royaal geweest. Ze zou hem niet meer hebben durven vragen en ze was dan ook niet van plan dat te doen. Als haar screentest goed uitviel, kreeg ze misschien wel gauw een rol. Ze had hooggespannen verwachtingen toen ze op een donderdagmiddag met Pearl per trein vertrok, omdat dat goedkoper was. Ze hadden in Los Angeles al een hotelkamer gereserveerd en Crystal had de volgende morgen een onderhoud met de agenten.

Met knikkende knieën kwam ze hun kantoor binnen in een simpel wit jurkje met witte schoenen en haar haar uit het gezicht gekamd. Ze had weinig make-up gebruikt. Ze zag er fris en onschuldig uit en verbluffend mooi. Op haar eenentwintigste was ze mooier dan de agenten zich herinnerden. Ze staarden haar aan, in hun nopjes met wat hun in de schoot was gevallen.

Wat Crystal niet wist en Pearl haast rook, was dat ze tot de minst succesvolle agenten van Hollywood behoorden. Maar ze konden nog wel een screentest voor haar regelen voor de volgende dag en een afspraak maken met een man aan wie ze haar wilden laten zien. Het was iemand die hen van buitengewoon veel nut kon zijn als hij wilde. Het vorig dozijn meisjes dat ze hem hadden gestuurd was afgewezen. Maar zelfs deze Ernesto Salvatore zou moeten toegeven dat dit een schoonheid was.

De screentest was een beetje eng, maar ook boeiend en toen ze zich wat had ontspannen, bracht ze het er goed af. Samen met Pearl besteedde ze de rest van de dag aan het bekijken van toeristische attracties. Ze maakten de tocht langs de huizen van filmsterren en bezochten het Grauman's Chinese Theatre. Daarna wandelden ze Sunset op en neer en bleven staan bij Hollywood en Vine, en Crystal liet Pearl een lachende foto van zichzelf nemen. Ze schoten in de lach toen ze merkten dat voorbijgangers Crystal aanstaarden en een aankomende filmster in haar zagen. Een paar kleine meisjes vroegen om haar handtekening in de veronderstelling dat ze 'iemand' was en Crystal vond het heerlijk.

Ze liepen terug naar het kantoor van de agenten. Ze hadden Crystal verzocht tegen het eind van de dag terug te komen, zonder er verder iets over te zeggen. Ze droeg het zwarte jurkje dat Pearl voor haar had uitgezocht, zwarte lakschoentjes met hoge hakken en een gesteven petticoat, waardoor het jurkje wat uitstond. Het was een strapless gevalletje dat de romig roze huid van haar schouders bloot liet. Ze had geen gram te veel gewicht aan haar lichaam. Alles was glad, zijdeachtig en volmaakt. Pearl had haar gezegd dat ze een hoed met brede rand moest dragen en haar geleerd haar haar er op een elegante manier onder te schikken. En ze had haar ook geleerd hoe ze zo'n hoed moest afzetten.

Toen Pearl en Crystal het kantoor binnenkwamen, was de man over wie ze het hadden gehad, al aanwezig. Hij was lang en donker en heel knap. Hij droeg een donker, goed zittend colbertkostuum en een wit overhemd met een smalle stropdas. Hij had het voorkomen van een belangrijk man. Crystal schatte hem op vijfenveertig en op het moment dat hij haar aankeek, wist hij dat hij op een goudmijn was gestuit.

Hij had 's morgens haar screentest al bekeken. Ze was natuurlijk nog niet gevormd en in vaktermen naïef, maar haar stem was goed en met dat uiterlijk had ze wat hem betrof doofstom mogen zijn. De agenten hadden gelijk gehad. Ze was een schoonheid.

Hij bewonderde haar glimlach en haar manier van bewegen en toen haar zwarte rokje rondwervelde boven de petticoat kon hij een blik op haar benen werpen, die haar beroemd zouden maken. Crystal keek hem aan en zette met een sierlijk gebaar haar hoed af, precies zoals Pearl het haar had geleerd. Haar blonde haar viel losjes neer en de drie mannen gaapten haar aan terwijl het als engelenvleugels over haar schouders viel. De man in het donkere pak glimlachte en stond op om zich voor te stellen. Dit meisje was materiaal waarmee hij kon werken! Traag kwam hij op Crystal af en ze las iets raadselachtigs in zijn blik, alsof hij door haar heen en diep in haar kon kijken om haar intiemste geheimen te lezen. Maar ze had niets voor hem te verbergen, helemaal niets.

'Dag, Crystal,' zei hij welwillend, 'ik ben Ernesto Salvatore, maar zeg maar Ernie.' Hij gaf haar een hand en gluurde naar Pearl, zich afvragend of die oudere roodharige vrouw haar moeder was. Zij had ook mooie benen, constateerde hij toen Pearl haar benen kruiste, maar niet half zo mooi als Crystal. Haar benen waren langer; ze deden hem denken aan rozen met lange stelen. Haar argeloze gezicht beviel hem ook uitstekend. Alles wat ze nodig had was meer make-up en een beetje opleiding. Een zangleraar, iemand die haar leerde bewegen, de eerste tijd wat acteerlessen en dan 'Zoef! Rechtdoor naar de top!' Maar daar hield hij zijn mond over tegen de agenten en Crystal.

'Kun je maandagmiddag bij me op kantoor komen?' Crystal gaf niet meteen antwoord. Kon ze die man vertrouwen? Maar ten slotte knikte ze.

'Dat zal wel gaan.' Pearl constateerde met een glimlach dat Crystal zichzelf goed in de hand had. De waarderende blik van Salvatore ontging haar niet terwijl hij haar opnam. Hij gaf het adres van zijn kantoor op en knikte voldaan tegen de agenten. Na een massa waardeloze troep en soms erger waren ze eindelijk met iets geweldigs voor den dag gekomen.

Salvatore was eigenaar van een bekend bemiddelingsbureau en heel grote sterren waren bij hem begonnen, ofschoon niet zo veel. Er waren een paar heel onsmakelijke schandalen rond zijn persoon bekend geworden, onder andere twee in het nieuws gekomen zelfmoorden van vrouwen voor wie hij had bemiddeld en met wie hij een verhouding had gehad. Verder waren er nog een paar incidenten geweest, die hij zich liever niet herinnerde. Ernie Salvatore was de top van een ijsberg waarvoor sommigen bang waren, maar hij had een paar zeer belangrijke connecties. Wie hem goed aankeek voelde dat aan, maar Crystal niet. Ze was te naïef om iets vreemds aan Ernie Salvatore op te merken.

'Kun je in Los Angeles komen wonen?' Hij keek Crystal doordringend aan. Hij vroeg zich af wie ze precies was en waar ze vandaan kwam. Ze leek zo jong en argeloos en hij wilde graag weten wie haar beschermde, behalve de ouder wordende roodharige die was meegekomen naar de bespreking. In feite interesseerde het hem nauwelijks waar ze vandaan kwam. Hij moest toch iets heel anders van haar maken. Hij zou haar veranderen in wat ze altijd had willen zijn: een ster. En een grote ster ook, als ze hem zijn gang liet gaan.

'Ja, ik kan in Los Angeles komen wonen.' Ze had jarenlang van Hollywood gedroomd en nu zou ze doen wat nodig was. In het redelijke dan. Ze was niemand meer verantwoording schuldig dan zichzelf... ook Spencer niet meer.

Salvatore had een lage, zwoele stem en iets autoritairs in zijn optreden en ze voelde haar eigen spanning toen hij op haar afkwam om haar beter te bekijken. Maar hij was verrukt van wat hij zag. Ze bezat geen enkele fout. 'Hoe oud ben je?'

'Eenentwintig,' antwoordde ze rustig. 'In augustus word ik tweeëntwintig.' Ze was niet eens minderjarig. Het kon niet mooier.

Ze was argeloos, ze was volkomen zuiver en ze was precies wat hij al jaren zocht. En hij zou eruit halen wat erin zat. Hij wist zelfs al in welke film ze zou spelen. Hij moest alleen de regisseur bellen en hem opdragen zijn hoofdrol van de scène te schoppen, maar daar draaide Salvatore zijn hand niet voor om en hij nam zich voor de volgende ochtend onmiddellijk te bellen.

Hij legde haar uit wat ze moest gaan doen. Hij wilde dat ze kleren ging kopen, veel kleren, zei hij, en hij haalde zijn portefeuille te voorschijn. En maandagmorgen verwachtte hij haar op zijn kantoor. De regisseur zou er dan ook zijn om kennis met haar te maken en die middag zou ze in een film staan. Hij bad dat ze teksten kon onthouden, maar anders zou de repetitor haar wel de nodige kneepjes bijbrengen. Hij vroeg zich af of die oudere vrouw om haar heen zou blijven hangen en opeens keek hij Pearl aan en vroeg haar eindelijk of ze Crystals moeder was.

Ze begon te lachen, gevleid door zijn vraag, maar schudde haar hoofd. 'Nee, alleen maar een vriendin.'

'En je moeder?' vroeg hij aan Crystal. 'Waar is die?' Meisjes van haar slag hadden altijd van die pinnige moeders die hem het leven zuur maakten. Het was altijd beter als er geen moeder was, vooral wanneer er naderhand moeilijkheden ontstonden.

'Die is overleden,' zei Crystal met zachte stem.

'En je vader?'

'Leeft ook niet meer.' Ze kreeg een verdrietige blik in haar ogen en hij begreep dat ze de waarheid sprak. Het werd steeds mooier, dacht hij. Hij kon precies met haar doen wat hij wilde. Zelfs haar naam stond hem aan; die zou het goed doen in Hollywood. Crystal Wyatt. Ze kon het ver brengen. Hij stond op, bedankte iedereen en vertrok. Even later gingen Pearl en Crystal ook weg. Crystal leek verdoofd en staarde Pearl verbijsterd aan. 'Wat betekent dat nu allemaal?'

'Ik denk,' zei Pearl en wiste de tranen uit haar ogen, 'dat het betekent dat je er bent. Wat zal Harry daar blij om zijn!' Crystal voelde zich bijna teleurgesteld. Dit was wat ze gewild had, maar ze wist heel goed dat ze niet meer terug kon naar de veilige, gemoedelijke wereld van Harry's. Ze was de grote wereld binnengestapt en werd opeens bang voor wat ze daar zou aantreffen. Ernie Salvatore leek heel weinig op Harry.

'Wat is een bemiddelingsbureau eigenlijk?' vroeg Crystal en ze zag Salvatore voor zich.

'Ik weet het niet precies. Een beter soort agent, geloof ik.'

'Hij zag er wat eng uit, vind je niet?' Crystal had dit soort man nooit eerder ontmoet en ze wist niet goed of ze hem wel aardig vond.

'Stel je niet aan,' zei Pearl zorgeloos. 'Ik vind hem erg knap.' Pearls normen verschilden enigszins van die van Crystal. Maar Crystal had zich nog altijd niet bevrijd van de herinnering aan Spencer.

In het weekeinde verkenden ze Beverly Hills in een huurauto met chauffeur die uit het niets voor de hotelingang was verschenen als een presentje van Ernie Salvatore. Ze zagen een paar films en bezochten La Brea Tar Pits. En maandag meldde Crystal zich in een van de jurken die ze van Ernies geld had gekocht. Hij had het een voorschot genoemd dat hij haar uitbetaalde, maar ze was er niet gerust onder. Vijfhonderd dollar had hij haar betaald en al had ze het leuk gevonden te gaan winkelen, het had haar ook wat angstig gemaakt. Waarom dat voorschot? Wat wilde hij van haar? Ze herinnerde zich enge verhalen over Hollywoodse agenten en impresario's, maar trachtte zichzelf ervan te overtuigen dat het ging om haar droom die eindelijk in vervulling zou gaan. Nu ze de man van wie ze hield kwijt was, kon ze beter proberen een ster te worden en Ernie zou haar daarbij helpen.

Ze had vier jurken gekocht, een tas, twee paar schoenen en drie hoeden en ze had nog bijna tweehonderd dollar over. De kleren deden haar maagdelijk uiterlijk goed uitkomen, al hadden ze een sexy tintje. Hier een spleet, daar een accent, een stukje tule, een open knoopje. De schoenen hadden hoge hakken, de rokjes waren wijd en precies zo kort dat de benen die Salvatore zo had bewonderd, er mooi onderuit kwamen.

De in het vooruitzicht gestelde regisseur was aanwezig in Ernies kantoor en toonde zich even enthousiast als Salvatore had verwacht. Ernie had hem nu en dan een dienst bewezen en het succes was bij voorbaat verzekerd geweest. Hij zegde toe zijn hoofdrolspeelster te ontslaan, als Crystal althans kon praten en een rol onthouden. Maar dat zou geen problemen opleveren en verder paste ze wel in het verhaal.

'Je bent aangenomen, meid,' zei de regisseur lachend. 'Volgende week maandag beginnen de opnamen. Je hebt nog een week om het script te bestuderen.'

Verbluft keek ze hem aan. Nu werd haar droom werkelijkheid, dank zij Ernie. Ze kreeg een gevoel van onwezenlijkheid; het leek op zwemmen onder water.

De regisseur bleef niet lang meer, beloofde haar het script te laten bezorgen en geen vijf minuten nadat hij was vertrokken legde Ernie haar een contract voor.

'Wat moet ik daarmee?' Ze keek hem wezenloos aan. Het ging allemaal te vlug. Ze wilde er met iemand over praten, maar zo iemand was er niet. Pearl keek even overdonderd als zij en zelfs Harry zou voor Salvatore geen partij zijn geweest. De twee agenten hadden haar verteld dat hij een van de beste impresario's van Hollywood was en hadden haar zonder scrupules aan hem overgedragen, maar om de een of andere reden vertrouwde ze hem niet. Ze had er graag met Spencer over willen praten, maar die zat aan de andere kant van de wereld en door het uitblijven van zijn brieven had ze begrepen dat hij met haar had gebroken. Maar ze verlangde nog altijd naar hem na al die jaren. Ze was nauwelijks meer dan een kind geweest toen hij haar drie jaar geleden had verlaten, maar ook hij had haar aangeraden naar Hollywood te gaan. Misschien zou hij bewondering voor haar hebben nu ze dat eindelijk had gedaan. Misschien zou hij op een avond ergens haar naam in neonletters zien staan... misschien zou hij bij haar terugkomen wanneer ze een ster was... Maar ze geloofde het zelf niet. Ze was hem kwijt; vermoedelijk was hij weer bij Elizabeth. Wie weet was hij allang terug in de Verenigde Staten, maar hij had haar niet opgebeld. Haar dagen met Spencer waren voorgoed voorbij en zij moest aan haar lang verwachte toekomst denken. Ze kreeg het gevoel of het Kerstmis was.

Salvatore stak haar met een superieur lachje zijn pen toe en klopte haar op de hand. 'Je hoeft niet bang te zijn, liefje. Je gaat een heel grote ster worden. Dit is nog maar het begin.'

'Is dit het contract voor deze film?' Ze begreep het nog steeds niet goed en wist ook niet waar hij dat contract zo snel vandaan haalde. Hoe had hij kunnen weten dat ze de rol zou krijgen? Of had de regisseur het meegebracht?

'Dit is een overeenkomst tussen jou en mij. Hiermee kan ik alle contracten afsluiten voor elke film die je maakt. Het is verreweg de eenvoudigste methode. Een afspraak tussen jou en mij en ik kan alle rompslomp voor je afhandelen.'

"Wat voor rompslomp?' Ze keek hem recht in de ogen en dat viel hem even tegen. Ze was slim. Maar ze was ook heel verlangend naar wat hij haar te bieden had, dat was duidelijk. Ze had kleren gekocht en het hele weekeinde in de limousine rondgetoerd, en ze wilde net zo graag in een film spelen als ieder ander. Hij kon haar om zijn pink winden; ze hoefde alleen nog maar het contract te tekenen. En tekenen zou ze, wist hij uit ervaring. Dat deden ze uiteindelijk allemaal. 'Daar hoef ik jou toch niet mee lastig te vallen, Crystal?' Hij lachte alsof ze een onwetend kind was. 'Je vertrouwt me toch wel, liefje?' Ja, waarom eigenlijk niet? Hadden de agenten niet gezegd dat hij een van de grootsten was? Ze gluurde naar Pearl, die haast onmerkbaar knikte. Toen nam Crystal de pen aan, wierp een vluchtige blik in het contract waarvan ze niets begreep en ondertekende het. 'Prima.' Hij nam de pen van haar over, greep haar hand en drukte er een kus op. Daarna sloeg hij traag zijn ogen naar haar op, waardoor ze een rilling langs haar rug voelde. De manier waarop hij naar haar keek, maakte haar bang. Maar toen hij van haar wegliep, vond ze dat ze zich aanstelde. Hij zou wel weten wat hij deed en het was duidelijk dat hij zijn vak kende. Hij had haar toch maar een rol in een film bezorgd, al had hij er wel een ander voor moeten ontslaan. Voor ze tijd kreeg daarover na te denken, vertelde hij haar dat ze naar een ander hotel ging verhuizen, beter dan wat Harry voor haar gereserveerd had. Ze ging naar Hotel Westwood.

'Kan ik dat nu al betalen?' Ze wist nog niet eens wat ze voor haar rol in de film zou krijgen. Ernie lachte haar zorgen weg.

'Dat kun je zeker.' Hij wierp Pearl een blik toe. 'Blijft u ook nog?' De manier waarop hij naar haar keek, het op subtiele wijze merken dat ze niet langer welkom was en dat ontging haar niet.

'Ik... ja...' Gejaagd keek ze Crystal aan. Ze had het gevoel dat ze de laatste paar minuten overbodig was geworden. 'Misschien kan ik maar beter teruggaan naar San Francisco.' Ze keek de andere twee haast verontschuldigend aan en Crystal leek teleurgesteld. Het ontging Salvatore niet, hij lachte tegen de vrouwen en borg het contract in een bureaula waar hij, zoals hij zei, zijn waardepapieren bewaarde.

'U zou misschien kunnen blijven tot volgende week, wanneer Crystal aan het werk moet. Daarna zal ze het wel druk krijgen, en ze zal deze week ook al het een en ander te doen hebben, vrees ik.' Hij keek Crystal met een vaderlijke blik aan en zei dat ze van de week wat zanglessen moest nemen. Ook acteerlessen zouden natuurlijk op het programma staan, maar ze zou al een heleboel op de set kunnen leren als ze goed oplette.

Pearl verklaarde zich bereid tot het volgend weekeinde te blijven en Ernie beloofde dat ze voor donker naar het andere hotel zouden worden gebracht. Hij stelde hun voor nu maar terug te gaan naar hun kamers om hun koffers te pakken, dan zou de chauffeur hen komen halen en naar het Westwood brengen, en als ze wilden zou hij daar later in de middag ook komen voor een cocktail. Vijf minuten later zaten ze weer in de limousine en Crystal was ongewoon stil. Ze dacht na over alles wat er daareven was gebeurd en ze kon het nog nauwelijks bevatten. Pearl babbelde vrolijk door over hoe knap Salvatore was, hoe welwillend, dat ze een geweldige kans van hem had gekregen en beroemd zou zijn voor ze het wist. Maar Crystal vertrouwde hem nog altijd niet, zonder te weten waarom. Ze begon er pas over toen ze weer terug waren in het hotel en vroeg aan Pearl, die bezig was hun kleren in de koffers te vouwen: 'Denk je echt dat hij te vertrouwen is...? Ik bedoel... o, ik weet het niet...' Ze liet zich in een stoel vallen, schopte haar schoenen met de hoge hakken uit en had het liefst een spijkerbroek aangetrokken. Maar Ernie had haar al aan haar verstand gebracht dat ze voortaan op haar uiterlijk moest letten. Ze moest mooie, sexy kleren dragen, make-up op doen, een verzorgd kapsel hebben, en ze moest zich laten zien op elk feest waarvoor ze in Hollywood werd uitgenodigd. En voor die uitnodigingen zou hij wel zorgen. Het klonk veelbelovend, maar toch vroeg ze zich nog eens af waarom hij al die moeite voor haar deed. Ze begon er nog eens over met Pearl, maar die zei dat ze gek was.

'Natuurlijk mankeert er niets aan die man. Heb je in zijn kantoor rondgekeken? Die inrichting heeft een smak geld gekost. Zou hij zich dat kunnen veroorloven als hij geen goeie zaken deed? Meid, je bent met je neus in de boter gevallen en het dringt niet eens tot je door. Hij doet dat allemaal voor je omdat je een grote ster gaat worden. De enige die dat nog niet weet, ben je zelf, mallerd.' Ze grinnikte tegen haar jongere vriendin en Crystal moest ook lachen. Ze voelde zich opgelucht en nadat ze Harry nog hadden gebeld voordat ze het hotel verlieten, kreeg ze er weer plezier in. Harry had gezegd dat hij trots op haar was en dat ze blij moest zijn met deze kans. Daarvoor was ze tenslotte gekomen. Ze had gekregen wat ze wilde, en daar hadden ze gelijk in. Ze leek wel gek om zo te piekeren. Er viel helemaal niets te piekeren. Ze moest er nu maar van genieten.

De suite in het nieuwe hotel leek thuis te horen in een film, net als de witmarmeren lobby met het rode tapijt. Het was een klein hotel in een goede buurt en onmiskenbaar sjiek. Pearl merkte op dat ze zich hier zoveel mogelijk moest laten zien en gaf haar de raad zich enkele malen per dag te verkleden en de lobby een paar maal rond te lopen. Crystal schoot in de lach, maar 's middags deed ze het toch en de twee vrouwen hadden de grootste pret toen Crystal drie keer achtereen iets anders aantrok en elke keer naar de lobby beneden ging om een brief voor de post af te geven, een tweede sleutel voor haar vriendin te vragen of te informeren of er soms een pakje voor haar afgegeven was.

'Keken ze naar je?' vroeg Pearl opgewonden. Ze had gewild dat Crystal alleen ging en Crystal moest lachen toen ze binnenkwam om uit te rusten en haar spijkerbroek aan te trekken. Ze had de broek voor alle zekerheid in haar koffer gestopt, samen met haar rijlaarzen en Jareds rode sokken waaraan ze nog zo gehecht was.

'Ja.' Crystal bleef lachen terwijl ze haar jurk ophing en haar nylons afrolde. 'Die man aan de balie zag me. Hij zal me wel voor een hoertje hebben versleten.'

'Wacht maar tot je film in roulatie komt, dan weet hij wie je bent!' Ze zei het zo trots dat Crystal opkeek, de kamer doorliep en haar omhelsde. Ze was een goede vriendin geweest de afgelopen vier jaar. Ze zou zich heel onwennig voelen wanneer Pearl zonder haar terugging naar San Francisco.

'Bedankt,' zei Crystal zacht.

'Waarvoor?' zei Pearl bijna nors, maar ze hield ook zoveel van Crystal. Crystal was de dochter geworden die ze nooit had gekregen en ze vond het verschrikkelijk haar over een week te moeten achterlaten.

'Omdat je in me geloofd hebt. Zonder jou en Harry was ik hier nooit gekomen.'

'Kom nou, die agenten ontdekten je in het restaurant. Daar hadden wij niet voor gezorgd.'

'Voor andere dingen wel. Harry heeft me een baan gegeven en jij hebt me opgeleid. Je hebt me alles geleerd wat ik van zingen voor een publiek afweet. Je hebt al die jaren in me geloofd en nu heb je me hier gebracht. Dat is heel wat, als je het mij vraagt.'

'Doe niet zo mal. Ik hoop dat je het hier fijn zult hebben.' Ze lachte over haar schouder naar Crystal, op weg naar de rode formica koelkast om er een biertje uit te halen. Ze ging zitten in een zwarte pluche stoel en toastte met Crystal met de fles. 'Op jou, meid...' En met een gebaar dat de hele suite omvatte die hij voor hen had gereserveerd: 'En op Ernie.'

'Op Ernie!' zei Crystal en haalde een Cola uit de kast. Ze stond nu heel anders tegenover Ernie dan die ochtend. Ze begreep niet goed meer waarover ze zich zorgen had gemaakt, want blijkbaar was daar geen enkele reden voor.

Hij kwam om zes uur binnen voor een drankje, zoals hij beloofd had, en trof Pearl lichtelijk beneveld aan en Crystal in spijkerbroek. Crystal had het gevoel dat ze haar huiswerk niet had gedaan. Er was haar gezegd dat ze er aantrekkelijk moest uitzien en zich behoorlijk moest gedragen, en hij had haar het een en ander verteld over zedelijkheidsclausules in filmcontracten. En een paar uur nadat ze het contract had getekend ontving ze hem in spijkerbroek. Maar hij begroette haar lachend, leek een beetje pret om Pearl te hebben en Crystal vond hem opeens veel aardiger. En toen ze hem wat aandachtiger bekeek terwijl hij de fles champagne die hij had meegebracht ontkurkte, moest ze toegeven dat hij werkelijk een vrij knappe man was, al zag hij er heel anders uit dan Spencer, die een en al distinctie was. Deze man zag eruit alsof hij volkomen thuis was in de bekende salons van Europa, zo omschreef Pearl het althans na een paar glazen champagne. Ze noemde hem hoffelijk en joviaal en daarna bemoeide hij zich niet meer met haar en praatte alleen nog met Crystal. Zijn stem klonk vleiend en hij herhaalde nog eens dat hij heel blij was met het contract. Hij stak haar ook een dikke grijze, duur uitziende envelop toe waarop zijn naam en het adres van zijn bureau vermeld stonden. 'Ik heb vanmorgen vergeten je dit te geven. Neem me niet kwalijk, Crystal, doorgaans maak ik dat soort fouten niet.' Hij lachte en leek gewend te zijn dat mensen hem niets kwalijk namen. Hij leek gewend te zijn aan een massa dingen waarvan Crystal niet eens gedroomd had.

'Wat zit erin?' Ze maakte de envelop voorzichtig open en haalde er een cheque uit die door hem was ondertekend. Waarom gaf hij haar nog meer geld? Hij had haar al vijfhonderd dollar gegeven voor kleren, als 'voorschot', maar een voorschot op wat? Ze keek op en hij lachte haar toe.

'Het is geld dat je toekomt voor het tekenen van het contract. Je denkt toch niet dat een belangrijke zaak met niet meer dan een kus wordt beklonken? Al moet ik zeggen dat ik daar in dit geval wel prijs op zou stellen.' Crystal keek hem onthutst aan. Ze had geen verstand van zaken doen.

'Bent u mij dat schuldig?' Ze leek een beetje geamuseerd, maar keek opeens verheugd. Ze was nog niet eens aan die film begonnen en nu verdiende ze al geld, en ze leefde als een vorstin in het hotel waarin hij haar had ondergebracht. Wie beweerde dat Hollywood keihard was, moest wel gek zijn geweest... maar die kende Ernie Salvatore natuurlijk niet. Ze was met haar neus in de boter gevallen, zoals Pearl het had uitgedrukt.

'In feite ben ik je vijfentwintighonderd schuldig, liefje. Maar de vijfhonderd voor kleertjes was een voorschot van mij, zoals ik al zei, en die heb ik afgetrokken van je cheque.' Hij wilde haar niet het gevoel geven dat ze hem dankbaar moest zijn, althans in dit stadium niet. Dat zou haar kopschuw maken en dat was wel het laatste dat hij wilde. Ze moest denken dat ze haar geld bij hèm verdiende en in feite was dat ook zo.

Hij had een dik honorarium opgestreken die middag, voor haar allereerste film. En daarvan zou hij haar een klein salaris betalen en de rest zelf in zijn zak steken, want zo stond het in het contract dat ze 's morgens in zijn kantoor had ondertekend. 'Ik zal je bij mijn bank introduceren, Crystal, dan kun je daar morgen een rekening openen.' Crystal had nog nooit een eigen bankrekening gehad en het was een fantastisch gevoel. Ze dronk van de champagne die hij voor haar had ingeschonken en al gauw stond hij op en wenste hun een prettige avond. Glimlachend keek hij naar Crystal, die hem uitliet, en gaf haar bij het afscheid een kus op haar wang, maar ze zag er niets vreemds meer in en begon hem zelfs aardig te vinden. Hij deed zoveel voor hen. Een suite in dat sjieke hotel, de champagne en al het andere. Toen hij weg was, zwaaide ze met de cheque.

'Ik weet niet of ik er iets voor zal kopen of hem inlijsten.' Maar uiteindelijk koos ze voor het eerste. Nadat ze van Ernies secretaresse de volgende morgen de gegevens over de bank had gekregen, gingen ze de cheque verzilveren en vervolgens naar een juwelier aan de overkant van de straat. Ze kocht voor Pearl een bedelarmband die ze eerder zo prachtig had gevonden omdat alle bedeltjes die eraan hingen met de film te maken hadden: een donkere bril, een megafoon, een miniatuur jupiterlamp met een diamantje erin, een gouden regisseursstoel en een kleine klap zoals Crystal ze op de set nog vaak zou zien gebruiken die echt open en dicht kon. Pearl kreeg tranen in haar ogen toen Crystal haar de armband omdeed en de rest van de middag gedroegen ze zich als vrolijk lachende toeristen. Ernie had hun de limousine weer ter beschikking gesteld en het drong niet tot hen door dat hij op die manier een oogje op Crystal kon houden. Ze zagen er een vriendendienst in en de chauffeur was erg aardig.

's Middags kwam de zangleraar haar bezoeken en hij vond haar zang verrassend goed. Jammer dat ze in de film niet hoefde te zingen. Hij bleek haar ook acteerlessen te zullen geven. Ze kreeg alvast wat aanwijzingen in verband met het script en hij zei dat ze zich nergens bezorgd over hoefde te maken. Voor ze het wisten was de week om en was Pearl in tranen vertrokken, met een hartelijke omhelzing en de belofte haar te bellen. En opeens was Crystal alleen in Hollywood. Haar droom was uitgekomen; de volgende dag zou ze in een film spelen. Ze ging een eindje lopen in de koele avondlucht en werd zich er plotseling van bewust dat ze aan Spencer dacht. Ze had graag willen weten waar hij was en wat hij deed en met wie! Of hij nog in Korea was of al weer thuis en of hij nog wel eens aan haar dacht. En wat ze ook deed, ze kon de gedachte aan hem niet van zich afzetten en de twee magische weken die ze samen waren geweest, vergeten. En wat er ook in haar leven veranderde, het was wel duidelijk dat ze van hem zou blijven houden. Ze zag hem weer voor zich zoals hij er op de dag van zijn vertrek had uitgezien en de dagen daarvoor... en zoals hij was geweest toen ze hem op haar veertiende voor het eerst had gezien op de bruiloft van haar zuster en verliefd op hem werd. 'Nou, nou, wat een ernstig gezicht. Dat moet je onthouden voor een dramatische rol.' De stem klonk vlak achter haar en verbluft keek ze om en daar stond Ernie. Ze was maar een paar straten van haar hotel af, maar in gedachten was ze mijlenver weg geweest en ze had hem niet horen aankomen. 'Ik dacht dat je je wel eenzaam zou voelen nu je vriendin weg is en ik kwam even langs om naar je te vragen. Aan de balie zeiden ze dat je was gaan wandelen. Zal ik een eindje met je mee lopen?'

'Ja, graag.' Hij was zo zorgzaam voor haar geweest dat ze het niet durfde te weigeren. Ze had zich werkelijk erg eenzaam gevoeld en de gedachte aan Spencer was daar bepaald geen remedie tegen. Het deed haar altijd weer pijn wanneer het haar te binnen schoot dat hij zomaar in het niets was verdwenen. Het was eerder gebeurd tussen hen... tussen Becky's trouwdag en de doop van hun kindje... en nog eens toen hij haar in San Francisco weer had ontmoet met Thanksgiving en zich kort daarna had verloofd. En de laatste keer voor hij twee weken met verlof naar San Francisco kwam en daarna naar Korea moest. Maar deze keer was het iets anders geweest. Daarvoor was ze niet met hem naar bed geweest; ze had niet van hem gehouden zoals nu. Maar het had geen zin er langer bij stil te staan. Ze kon er toch niets aan doen. Hij had haar opgegeven, had haar niet meer geschreven of zelfs haar brieven maar beantwoord, daarom nam ze aan dat hij niets meer voor haar voelde. Van brieven vol liefde en de verzekering dat hij haar miste was hij afgegleden tot niet meer dan ansichtkaarten en daarna niets meer.

'Ben je nerveus voor morgen?' Ernie keek vaderlijk glimlachend op haar neer en bepaalde haar gedachten weer bij de film.

'Ja, nogal,' zei ze eerlijk en hij genoot van de jeugdige opwinding die ze uitstraalde. Het was een verrukkelijke afwisseling na de geblaseerde filmsterretjes met wie hij gewoonlijk optrok.

'Je wordt vast heel goed. Misschien kunnen we een volgende keer een zangrol voor je krijgen, dan kun je laten horen wat je kunt.' Hij had haar op de screentest horen zingen en wist precies hoe goed ze was. Maar hij wilde eerst haar gezicht populair maken, voor hij zich aan andere dingen wijdde en hij wist wel wat hij deed.

'Dat zou ik erg leuk vinden.' Ze miste het zingen nu al, terwijl ze nog maar een week uit San Francisco weg was.

'De zangleraar vindt je geweldig goed.'

'Dank u.' Ze lachte tegen hem en hij voelde zijn lichaam bijna sidderen terwijl hij naar haar keek. En opeens kreeg hij een idee: als hij haar biechtvader speelde of vaderlijke mentor, kon hij haar heel goed mee uit eten nemen.

'Ben je al in de Brown Derby geweest?' Hij vroeg het heel onschuldig, al had hij van de chauffeur die hem dagelijks verslag uitbracht van haar doen en laten gehoord dat ze er niet geweest was. Hij wilde zeker weten dat ze geen hoertje was dat met iedereen in bed kroop en zijn en haar eigen reputatie om zeep hielp. Maar tot dusver had ze zich netjes gedragen, misschien omdat haar vriendin uit San Francisco erbij was. En hij had de indruk dat ze het wel netjes zou houden. Hij had zich zelfs al afgevraagd of ze mogelijk nog maagd was. Zo'n soort meisje was ze wel en dat kon hij best waarderen, dan kon hij haar gemakkelijker naar zijn hand zetten.

'Nee, nog niet.' Ze keek naar hem op, een en al onschuld in haar verbazingwekkende schoonheid. Onder elke belichting, keurig gekleed, keurig gekapt of in spijkerbroek was dit meisje een stuk.

'Zullen we er vanavond gaan eten? Maar ik waarschuw je, als je met me meegaat breng ik je heel vroeg thuis. Je moet een goeie nachtrust nemen voor je morgen aan het werk gaat.'

'Goed meneer,' zei Crystal. Maar haar ogen glinsterden. 'Dat zou ik heel leuk vinden.' Dat ongekunstelde in haar beviel hem wel. Ze zou het ver kunnen brengen.

Hij keek op zijn horloge, maakte snel een berekening en bood aan haar naar het hotel te brengen en haar over een uurtje weer af te halen. Hij had een grijze flannel broek aan met een licht tweedjasje, maar hij wilde een colbert aantrekken voor hij met haar naar het restaurant ging. 'Ik ben er om acht uur. En ik zal ervoor zorgen dat je om tien uur weer thuis bent en in bed ligt, of je wilt of niet.' En dat zou helaas zonder hem zijn. Maar Ernie was te uitgekookt om overijld te werk te gaan. 'Vind je dat goed?'

'Geweldig!' Ze gaf hem een kus op zijn wang, zoals ze het bij haar grootvader zou hebben gedaan, en hij geneerde zich toch een beetje toen hij haar had afgeleverd en in zijn Mercedes stapte. Hij had wel meer wagens en hij had haar voor een week een van zijn limousines afgestaan, maar zelf reed hij liever in de Mercedes en hij wilde die avond tot elke prijs alleen met haar zijn. Hij was aangenaam verrast toen hij haar kwam halen en haar zag verschijnen in een prachtig witzijden jurkje met bijpassend hesje. Ze zag er oogverblindend uit en hij was in zijn schik dat hij haar had uitgenodigd. En de vele gasten in de Brown Derby waren net zo verrukt.

Ze liep naast hem te babbelen over haar kinderjaren in het dal toen ze binnenkwamen en ze verstarde meteen zodra ze zag dat iedereen haar aanstaarde. En toen de mensen zagen met wie ze binnenkwam, werden hun ogen nog groter. Hij had bepaald talent om de mooiste meisjes uit te zoeken. Niemand had het ooit ontkend, maar dit was wel iets heel bijzonders. Hij leek iedereen in het restaurant te kennen en Crystal viel bijna flauw toen ze een man langs zag komen die op Frank Sinatra leek. Ernie liep langzaam met haar naar hun tafel, groette links en rechts en noemde namen waarvan Crystal alleen maar had gedroomd.

'Kijk maar niet zo angstig,' zei hij vriendelijk en hij lachte erbij. Hij was in de wolken over de indruk die ze maakte; het had niet mooier gekund. Overal om haar heen werd bewonderend naar de witte avondjurk gekeken, vooral nadat ze het hesje op zijn verzoek had uitgetrokken, waarna er veel bloot zichtbaar was. Doorgaans koketteerde ze niet graag op die manier en deed alles om niet opzichtig te zijn, maar Pearl had gewild dat ze deze jurk kocht en ze had besloten hem aan te trekken voor het etentje in de Brown Derby. Achteraf was ze er ook wel blij om, want Ernie vond het een schitterende jurk. En terwijl de gangen werden opgediend, voelde ze zich steeds meer op haar gemak bij hem.

Hij was aardig en vriendelijk voor haar en hij had goede manieren. Er was niets insinuerends aan de manier waarop hij tegen haar praatte. Hij bleek uiteindelijk geen handelaar in blanke slavinnen te zijn, maar gewoon een impresario, zoals hij zich ook noemde. Ze bekende hem dat ze van kind af filmster had willen worden. Het was een verhaal dat hij vaker had gehoord, maar hij lachte haar toe alsof het nieuws voor hem was. Aan de bar stond Cary Grant en Rock Hudson liep even naar binnen om iemand te spreken. Hij bleef een hele tijd hangen en Crystal keek met grote ogen om zich heen. Het was allemaal zoveel indrukwekkender dan ze ooit had durven dromen. Met tranen in haar ogen keek ze hem aan en opeens maakte hij zich bezorgd.

'Wat is er, Crystal?'

'Ik kan nauwelijks geloven dat mij dit overkomt.' Hij lachte een beetje. Zo mocht hij ze graag, jong en onervaren. Hij had haar die avond het liefst langer bij zich gehouden om haar beter te leren kennen, maar hij wilde dat ze de volgende dag uitgerust was voor de opnamen. Dat was belangrijker. Ze was voor hem niet zomaar een meisje, ze was een investering.

Ze deden lang over hun koffie en hij zei haar dat ze zich in gezelschap van de juiste mannen zou moeten vertonen en discreet noemde hij haar een aantal namen van mannen die haar zouden bellen. Sommigen van hen kende ze en even dacht ze dat hij haar voor de gek hield, maar toen ze hem aankeek, zag ze dat het hem ernst was. 'Waarom doe je dat allemaal voor me?' Ze begreep het nog altijd niet. Waarom juist zij? Maar hij wist wat hij deed.

'Jij zult ons beiden rijk maken, over een poosje.' Hij grinnikte alsof hij zojuist een diamant in zijn koffie had gevonden. 'Je gaat heel beroemd worden.'

'Hoe weet je dat?' Was ze zoveel anders dan anderen? Ze begreep nog steeds niet hoe uitzonderlijk ze was, vooral in de japonnen die hij haar had opgedragen te kopen en veel beter opgemaakt. Het was een groot verschil met de werkhemden en rijlaarzen die ze vroeger had gedragen, maar ze miste ze op dat moment niet.

'Ik heb me nog nooit vergist,' zei hij zonder de geringste bescheidenheid en klopte haar op de hand. Hij wilde afrekenen en terwijl ze daarop wachtten, stelde hij haar de vraag die hem had beziggehouden vanaf het ogenblik dat hij haar leerde kennen.

'Heb je intieme relaties?' Ze keek hem diep in gedachten aan en hij moest lachen. 'Met andere woorden, heb je een vriendje?' Ze had hem wel begrepen, maar moest erover nadenken.

'Nee, die heb ik niet.' Haar stem klonk rustig, maar haar gezicht stond triest bij de gedachte aan Spencer.

'Echt niet?'

'Nee.'

'Prima. Maar wel gehad?' Ze knikte. 'En waar is die nu?' Hij wilde zekerheid dat ze vrij was, zodat hij geen last kon krijgen. Niet dat hij daar bang voor was, maar het was beter van niet.

'Ik weet niet waar hij is,' zei Crystal. 'In Korea of alweer in New York. Het is in elk geval niet meer van belang.' Maar ze moest vechten tegen haar tranen toen ze het zei.

Daarna leunde ze achterover en zag Ernie bekenden groeten die voorbijliepen. Ze zag hoe aantrekkelijk hij was, hoe hoffelijk. Hij bezat een zekere stijl waar Crystal geleidelijk aan oog voor begon te krijgen. Een man als hij had ze nog niet eerder ontmoet. Ze zag ook dat hij één ring droeg, een brede gouden band met een grote diamant. Zijn pak zag er duur uit en zijn witte overhemd had door een Londense kleermaker gemaakt kunnen zijn. Ja, hij had inderdaad stijl, hij leek aandacht voor zijn uiterlijk te hebben en hij bezat een bepaalde grove sensualiteit die Crystal wel opviel, maar hij had ook nog iets anders, een innerlijke kracht waar Crystal nog altijd een beetje bang voor was. Hij wist het handig te verbergen, maar je voelde dat Ernesto Salvatore een man was die altijd zijn zin kreeg. Maar daar was nu niets van te merken, nu hij haar lachend en als een vriend aankeek.

'Zullen we dan maar?' vroeg hij op kameraadschappelijke toon. Vervolgens stond hij op en nam haar mee langs al die beroemde gezichten. Sommigen groetten hem, maar hij bleef niet meer staan. Hij liep met haar door naar de uitgang, deed alsof hij niet zag dat de mensen naar haar keken en zette haar tien minuten later bij haar hotel af. Ze bedankte hem en toen hij was weggereden ging ze naar haar kamer om een goede nachtrust te krijgen voor ze de volgende dag aan het werk ging.

Maar toen ze in bed lag, kon ze niet slapen. En bij wijze van uitzondering was het niet Spencer aan wie ze lag te denken. Ze dacht aan haar nieuwe impresario en hoewel ze hem een charmante man vond, wat Pearl ook had gezegd, was ze toch een beetje bang voor hem, al kon ze niet zeggen waarom.

26

Crystal ging aan het werk op de set en zoals haar leraar al had voorspeld, het was gemakkelijker dan ze had gedacht. Het waren lange, vermoeiende uren, maar iedereen leek bereid haar te helpen. Ze studeerde dagelijks haar rol in en was van plan geweest elke avond vroeg naar bed te gaan, maar er waren zoveel mannen die haar belden. Ernie had haar al die namen al genoemd en ze wist dus dat ze waren opgetrommeld, maar ze waren er niet minder hoffelijk, aardig en charmant om. Het waren acteurs, zangers en balletdansers die altijd in smoking verschenen en in dure auto's reden. Sommigen had ze in films gezien en ze begeleidden haar overal naar toe, naar Chasen of de Coconut Grove of het Mocambo. Het leek een sprookje en de woorden ontbraken haar om het allemaal aan Pearl uit te leggen in haar brieven. Ze schreef over feesten waar ze was geweest en over wie ze daar had ontmoet en soms vreesde ze dat Pearl haar niet zou geloven; het was het soort verhaal dat je in filmtijdschriften tegenkwam. Maar het was waar, helemaal waar. Ze schreef ook over de film.

Halverwege de opnamen belde Ernie haar op. 'Gaat alles naar wens?'

'Ik ben elke avond uit.' Ze lachte ademloos en hij lachte mee.

'Waarom ben je vanavond dan thuis?'

'Ik was bekaf, ik heb voor vanavond afgezegd.' Hij stond op het punt commentaar te geven, maar meende dat ze daar nog niet rijp voor was. Hij gaf een onschuldig antwoord om haar niet af te schrikken.

'Zou je je nog niet een keertje mooi kunnen maken? Voor mij?'

'O, meneer Salvatore...' Haar stem stierf weg. Ze was uitgeput. Ze moest elke ochtend om vier uur opstaan en om halfzes op de set zijn voor de make-up en de kostuums.

'Geen Ernie meer? Wat heb ik misdaan?'

'Ernie dan.' Hij praatte zo vriendelijk en ze was hem zoveel verplicht, ze kon hem niet teleurstellen. Maar ze was werkelijk doodmoe.

'Dat klinkt beter. Denk er een volgende keer aan. Zullen we samen rustig een stukje gaan eten? Je hoeft niets moois aan te trekken.'

Ze zuchtte van opluchting en vond het aardig van hem dat hij haar had gebeld. Vaag lachend staarde ze uit het raam. 'Mag ik in spijkerbroek mee?'

'Het zal me een waar genoegen zijn. Al kom je in badpak.'

'Waar gaan we heen?' vroeg ze uit nieuwsgierigheid, want bang was ze eigenlijk niet meer.

'Naar Malibu. Daar weet ik een rustig plekje waar je je een beetje kunt ontspannen, en dan breng ik je vroeg naar huis.'

'Dat kan fijn zijn.' Haastig maakte ze zich klaar. Ze stak haar haar op tot een stevige wrong in haar nek en trok haar spijkerbroek aan met een van de oude overhemden die ze nog van thuis had meegenomen en haar oude rijlaarzen. Toen ze in de spiegel keek, herkende ze zichzelf opeens weer; het was heerlijk geen sjieke kleren en geen make-up te dragen.

Tien minuten later haalde hij haar af in zijn Rolls en ze zag dat hij ook een spijkerbroek droeg. Hij lachte vergenoegd om haar nieuwe uiterlijk. 'Het publiek is zo dom. Ik zou je graag zo in een film willen zien, Crystal, maar daar zou het publiek geen begrip voor hebben.' Hij zag dat haar laarzen en haar spijkerbroek van een goede kwaliteit waren en hij dacht aan wat ze hem over haar dal had verteld toen ze waren gaan eten bij de Brown Derby.

Ze gedroeg zich ontspannender dan hij haar tot dusver had meegemaakt. Zonder dure kleren en niet in een sjiek restaurant was ze meer zichzelf en het kwam niet eens bij haar op te vragen waar ze heen gingen. Ze babbelden ontspannen, over haar jeugd in het dal en de zijne in New York, tot hij stopte in een inrit van een huis dat aan de uiterste rand van de oceaan stond. 'Waar zijn we hier?'

'Bij mijn huis in Malibu. Heb je een badpak meegebracht? Ik heb een binnenzwembad. De oceaan is hier te koud.'

Er liep een rilling van angst langs haar rug, al had hij niets gedaan om haar bang te maken. Maar de emotionele littekens die Tom had achtergelaten, waren nooit helemaal verdwenen en opeens drong de gedachte zich aan haar op wat Spencer zou denken als hij haar hier samen met Ernie zag. Maar dat was nu geen argument meer en Spencer was immers getrouwd. Het was haar leven en van niemand anders. Ze zette Spencer uit haar hoofd en liep achter Ernie aan mee naar de voordeur, die hij met maar één sleutel openmaakte. Er was niemand aanwezig binnen en Crystal begon echt bang te worden. 'Maak je niet bezorgd, kleintje,' zei hij met een welwillend lachje. 'Ik zal je geen kwaad doen. Ik dacht alleen dat je er eens even uit moest.' Wat dat betreft had hij gelijk, maar ze voelde zich desondanks niet bepaald veilig in zijn huis. Haar instinct droeg haar op niet naar binnen te gaan, maar ze wilde zich niet belachelijk maken; hij gedroeg zich zo vriendelijk en was altijd aardig voor haar geweest.

Ze liep met hem mee naar binnen en kwam in een prachtig huis met veel glas in de wanden en hoog onder de zoldering. Op de vloer lagen dikke, witte tapijten en er stonden lange leren banken en de ruimte leek groter door geraffineerd geplaatste spiegels. Buiten de brede panoramaramen ging de zon langzaam onder boven de Stille Oceaan en terwijl ze ernaar keek, leek haar omgeving werkelijker te worden. Het herinnerde haar aan de zonsondergangen op de boerderij waar ze vaak met haar vader naar had gekeken.

'Een drankje?' Hij ging naar de bar en trok een koelkastje open, verborgen achter een spiegelende deur, maar ze schudde haar hoofd. Het leek haar beter volkomen nuchter te blijven.

'Sodawater dan?' Ze vroeg om een Cola en hij grinnikte. Ze was werkelijk nog maar een kind, verscholen in dat prachtige lichaam. Ze was het mooiste kindje dat hij ooit had gezien en hij was er nog verrukt van dat hij haar had gevonden. 'Drink je niet of vertrouw je me niet?'

Ze weifelde en begon te lachen. 'Allebei, denk ik.'

'Slimme meid.' Hij schonk zichzelf een wodka met tonic in en wees haar een plaats op een bank aan. Ze trachtte te ontdekken waar het zwembad lag, maar het huis bleek veel groter nu ze eenmaal binnen was. Buiten had het bedrieglijk klein geleken.

'Ik heb ons diner besteld. Het zal wel ergens klaarstaan. Ik heb een knecht die dagelijks langskomt, maar ik ben niet vaak in dit huis. Ik woon in Beverly Hills.' En omdat zij nog altijd in een hotel zat, zei hij: 'Je kunt over dit huis beschikken, Crystal. Om even tot jezelf te komen. Na een zware dag op de set is dat geen luxe.' Zijn zorgzaamheid ontroerde haar. Hij had al zoveel voor haar gedaan, maar ze wist nog steeds niet waarom hij het deed. Om geld te verdienen natuurlijk, maar dat was niet het enige. Hij deed haar ook van die kleine pleziertjes, stuurde bloemen en geschenkjes, koos de mannen die met haar uitgingen en nu deze avond aan zee, in spijkerbroek. Het was precies wat ze had verlangd. Daar was hij goed in. Hij had een opmerkelijk instinct voor menselijke verlangens.

Ze liet haar hoofd tegen de bankleuning rusten en zuchtte terwijl achter haar de zon onderging. 'Dit is geloof ik de mooiste avond die ik hier heb meegemaakt.'

'Prima. Wil je zwemmen voor het eten of wacht je? Zullen we eerst een strandwandeling maken?'

Ze glimlachte ontspannen. 'Ja, graag.' Hij zette zijn glas neer en opende de deuren naar het terras. Er kwam een koele wind naar binnen en hij volgde haar de buitentrap af tot op het strand, waar ze de wind op haar gezicht en in haar haar voelde en begon te rennen. Voor het eerst sinds lange tijd voelde ze zich echt gelukkig. Ze leek een kind toen ze wegrende, haar laarzen uittrok en haar tenen in de oceaan stak. Het begon al donker te worden, maar hij liep haar rustig na en keek naar haar met het genoegen van een trotse vader. Ten slotte kwam ze weer bij hem terug met een gezicht dat gloeide van de koele lucht en de wind langs haar wangen.

'Heb je het koud?'

'Welnee.' Maar hij zag dat ze koud was en trok zijn jack uit om het om haar schouders te hangen. Het rook naar het toiletwater dat hij gebruikte, dat haar niet eerder was opgevallen, en op dat moment vond ze dat het een lekkere geur was. Ze had graag willen weten of hij getrouwd was geweest en kinderen had, welke man er achter de façade schuilging, maar hij liet niets los. Hij leek er alleen te zijn om het haar naar de zin te maken en toen ze eindelijk naar binnen gingen, verdween hij naar de keuken om hun diner te halen. Hij vond er verse kreeft met een verrukkelijke mayonaise en een schaal spinaziesla. In een zilveren ijsemmer stond een fles champagne en er waren hardgekookte eieren met kaviaar.

'Heb je wel eens kaviaar geproefd?' Ze schudde haar hoofd en hij lachte haar vaderlijk toe. 'Je vindt het de eerste keer misschien niet lekker, dat heb je met sommige dingen.' Maar ze probeerde hem een plezier te doen en vond het wel lekker. Maar aan de lage tafel en in gemakkelijke stoelen bekende ze toch de voorkeur te geven aan de kreeft met champagne. Ze dronk weinig en hij moedigde haar niet aan. Hij had de tijd, zeeën van tijd en hij wilde haar niet voor ze hem wilde. Hij wist dat het zover zou komen. Ze had inmiddels te veel verplichtingen aan hem om hem niet te willen.

Ze babbelden over waar ze vandaan kwam, over haar vader toen hij nog leefde, over van alles wat voor haar belangrijk was en hij luisterde alsof alles wat ze zei evangelie was. Een half uur na het eten bood hij haar nog eens aan te gaan zwemmen en zei met een warme lach: 'Dan kun je je wat ontspannen.'

Ze moest erom lachen. 'Als ik nog meer ontspannen raak, zou ik zo op de vloer in slaap kunnen vallen.' Het was een lange, zware dag geweest en dat voelde ze. De frisse zeewind had haar slaperig gemaakt. 'Ik zou best willen zwemmen, maar ik hoop dat ik niet verdrink na al die kreeft.'

'Wees maar niet bang, dan red ik je wel.'

Dankbaar keek ze naar hem op, zich niet bewust van het verleidelijke beeld dat ze bood in haar spijkerbroek, laarzen en het oude shirt, en met dat lange, lichtblonde haar. 'Dat heb je al gedaan, denk ik.'

'Ik hoop het.' Haar weldoener keek vriendelijk glimlachend op haar neer, wees haar de kleedhokjes en ging licht maken in het zwembad. Even later zag hij haar naar buiten komen in een wit badpak dat hem de adem benam. Ze begreep gewoon niet hoe onmenselijk mooi ze was en misschien was dat een voordeel.

Hij hield van dat naïeve in haar, en dat zou het publiek ook doen. Dat aspect verloor hij nooit uit het oog.

'Ik hoop dat het water warm genoeg is.' Hij zag haar in het water duiken en schoot haastig een kleedhokje in, terwijl zij heerlijk lag te drijven. Het zwembad was groot en lekker warm en Crystal kon zich niet herinneren dat ze zich ooit in haar leven zo behaaglijk had gevoeld. Ze keek verzaligd naar hem op toen hij weer te voorschijn kwam met een luxueuze witte baddoek om zijn lichaam. Voor haar ogen ontdeed hij zich van de badhanddoek en ze schrok. Hij was naakt. Discreet keek ze een andere kant op en hij barstte in lachen uit. 'Wees maar niet bang, Crystal, ik zal je niet verkrachten. Daar ben ik nog nooit van beschuldigd.' Hij was wel van andere dingen beschuldigd, maar dat kon Crystal niet weten. Hij liet zich in het water glijden en Crystal begon van hem weg te zwemmen, bang iets te zien dat niet voor haar ogen bestemd was. In het voorbijgaan lachte hij tegen haar. 'Zou je je badpak ook niet uittrekken? Het water is net zo warm als in de badkuip.' Hij leek geen bijbedoelingen te hebben; hij had het gewoon naar zijn zin en ze probeerde een ontspannen indruk te maken, maar het feit dat hij naakt rondzwom maakte haar nerveus.

'Nee, het is prima zo. Laat maar.'

'Zoals je wilt, liefje.' Hij was glad en slim en joeg het voorwerp van zijn affectie van dat ogenblik niet op. Op een gegeven moment kwamen ze vanzelf naar hem toe om de een of andere reden. Later kwam hij soepel het water uit en bleef nonchalant bij het zwembad staan en met tegenzin moest ze toegeven dat hij een prachtig lichaam had. Hij was lang en mager en hij was getraind; hij zou wel iedere dag zwemmen. Lichamelijk was hij jong voor zijn leeftijd. Toen hij haar nog een glas champagne aanbood, durfde ze niet naar hem te kijken en hij vroeg zich weer af of ze nog maagd was. Het zou hem slecht uitkomen, maar geen enkel obstakel was onneembaar. Hij zou bereid zijn dat offer voor haar te brengen, maar toen hij weer naar haar keek, moest hij lachen. Ze ploeterde rond als een vis en probeerde wanhopig niet nerveus te lijken. 'Vind je het prettig als ik het licht wat demp? Het is gewoon een afwijking van me. Ik heb ontzettend het land aan badpakken. Je moet het me maar vergeven.'

'Het kan mij niet schelen.' Ze deed een poging om zich volwassen te gedragen, zoals een filmster dat volgens haar moest doen, maar ze werd werkelijk doodnerveus van hem. Maar voor ze nog wat kon zeggen draaide hij het licht in de ruimte uit. Er bleven alleen wat kleine lampjes langs het zwembad branden en kleine lichtjes langs het plafond die net kaarsjes leken.

'Zo beter?'

'O ja,' loog ze.

Hij nam een slokje champagne en gleed weer in het water, en nu zwom hij regelrecht op haar af en sloeg onder water stevig zijn armen om haar middel. Ze verstijfde opeens en keek hem in de ogen.

'Wat ben je van plan?' Ze was doodsbang.

'Een filmster van je maken,' fluisterde hij zachtjes, maar opeens wilde ze weten wat hij daarvoor terug wilde hebben. Misschien klopten de verhalen over Hollywood toch wel, maar ze bad in stilte dat het deze keer niet zo zou zijn... God, help me... niet weer... 'Ik zal je geen kwaad doen, Crystal, je kunt me vertrouwen.' Ze knikte, sprakeloos zolang hij haar vasthield en traag kwam hij dichterbij en kuste haar. 'Je bent zo beeldschoon... je bent de mooiste vrouw die ik ooit heb gezien.' Hij kuste haar nog eens en ze begon te huilen.

'Niet doen... niet doen... alsjeblieft...' Ze trilde zo hevig dat hij met haar te doen kreeg.

'Het spijt me, kleintje. Ik wilde je niet bang maken. Ik wil je alleen gelukkig zien.' Ze bleef hem aanstaren en opeens zwom hij naar de kant, kwam het water uit en wikkelde zich weer in de handdoek. Haar mond viel open van verbazing; ze voelde zich volmaakt belachelijk. Ze kwam ook het water uit, ging naast hem zitten en dronk een teug champagne uit het glas dat hij haar voorhield.

'Niet boos zijn...' Ze begreep dat ze een verklaring voor haar gedrag zou moeten geven. 'Ik ben vier jaar geleden verkracht... en ik dacht... geloof ik...' Ze begon weer te huilen en hij sloeg zijn arm om haar schouders en fluisterde: 'Het spijt me echt. Je moet niet bang voor me zijn. Ik zal je nooit kwaad doen, zolang je eerlijk tegen me bent.' Er lag een verhulde bedreiging in dat laatste, maar Crystal was te zeer opgelucht om daar erg in te hebben. Hij hield van haar, bewonderde haar en hij zou haar niet verkrachten. Dankbaar leunde ze tegen hem aan en liet zich nog een teug champagne geven.

'Alles hier is zo nieuw voor me. En het is allemaal zo vlug gegaan. Ik weet soms niet wat me overkomt. Het spijt me dat ik me als een idioot heb gedragen.'

'Het geeft niet.' Hij glimlachte vaderlijk. 'Je bent een mooie idioot en ik houd van je.' Het klonk als iets dat Spencer had kunnen zeggen en zijn begrip maakte haar helemaal week. 'Wil je soms naar huis, Crystal? Ik weet dat je vroeg op moet. Of wil je nog een poosje zwemmen?'

Ze had er wel behoefte aan even tot zichzelf te komen na haar afschuwelijke stommiteit en ze keek hem in volle oprechtheid aan met haar diepblauwe ogen die hem weer overrompelden. Ze was zo begeerlijk. 'Ja, ik wil best nog even zwemmen. Goed? Of heb je haast?' Lachend schudde hij zijn hoofd. 'Uiteraard niet.'

Ze vergat haar wantrouwen en voelde zich nu minder bedreigd toen hij de handdoek liet vallen en ook weer in het water kwam. Ze zwom een poosje rondjes en liet zich op haar rug drijven. En opeens zag ze dat hij naast haar zwom. Hij keerde zich op zijn buik om haar niet in verlegenheid te brengen en boog zich over haar heen om haar weer te kussen. En nu weerde ze hem niet meer af. Ze had iets goed te maken nadat ze zich zo had aangesteld. Maar terwijl hij haar kuste, streelde hij haar tepels en met een schok ontdekte ze hoe fijn ze dat vond. Ze probeerde van hem weg te komen, maar hij bleef bij haar zwemmen, zonder enige agressie. Zijn handen zochten haar en gleden haar badpak binnen terwijl hij haar bleef kussen. Ze wilde dat hij ophield, maar voelde zich intussen zo opgewonden dat ze het ook weer niet wilde. Ze zwom naar de trap en probeerde op adem te komen, en opeens voelde ze hem achter zich. Langzaam begon hij haar badpak naar beneden te trekken. Ze wilde hem aankijken, maar hij perste zich tegen haar rug en zijn handen maakten geluiden op haar huid terwijl hij haar ervaren bewerkte. Angstig boog ze haar hoofd achterover en kreunde ingehouden.

'Ernie, niet doen...' Maar er lag geen overtuigingskracht meer in haar stem toen hij haar telkens en telkens weer streelde, met kwellend tedere vingers. Hij was geraffineerd en zij was nog maar een beginneling. Ze was in zijn val gelopen en was het zich nog niet eens bewust. 'O god... niet doen... alsjeblieft...' Plotseling, als op haar bevel, hield hij op en ze trilde over haar hele lichaam terwijl ze zich omdraaide en afwachtte. Zwijgend drong hij haar binnen, vlak onder het wateroppervlak. Haar ogen sperden zich open van verbijstering, maar het genot dat hij haar schonk won het van haar angst. Zijn liefde was een symfonie en toen het crescendo aanzwol, was het Crystal die zich tegen hem aanperste en hoopte dat hij nooit meer zou ophouden. Toen het gebeurd was en hij tegen haar lachte, voelde ze zich beschaamd. Ze kon hem niet verwijten wat er gebeurd was; ze had het zelf gewild. Ofschoon ze niet naar hem had verlangd, had hij iets met haar gedaan dat ze nog niet kende, ook met Spencer niet. 'Ben je boos op me?' Bezorgd keek hij haar aan en ze was inderdaad boos, maar op zichzelf.

'Nee,' fluisterde ze schor, 'ik weet niet wat me bezielde... ik...'

'Ik ben gevleid.' Hij kuste haar vluchtig, en toen hij haar tepels begon te strelen, hunkerde ze weer naar hem. Hij speelde uren met haar in het zwembad, vrijde steeds weer met haar en om middernacht droeg hij haar naar boven. Zijn slaapkamer was een en al wit fluweel met dikke pelzen, vossen, beren en een beddesprei van witte nerts. Nat als ze was legde hij haar op het bed en begon haar zorgvuldig af te drogen. Hij besteedde veel aandacht aan haar gevoelige plekjes, eerst met de handdoek en vervolgens met zijn lippen en tong die haar in en uit schoot. Ze schreeuwde om hem tot hij toegaf en de hele nacht beleefden ze hun passie. Ze had niet geweten dat zoiets als dit bestond; zelfs met Spencer was het anders geweest. Dit was kwellend, angstaanjagend, en hoe vaak hij ook bij haar kwam, Crystal verlangde steeds naar meer. Het was net een drug, dacht ze, maar dat was het niet alleen. Hij had een geweldige macht over haar, hij was ervaren en wilde haar alles leren wat ze nog niet wist. Maar toen ze eindelijk ophielden, was ze bang.

'Wat doe je toch met me?' Ze was uitgeput en over een half uur moest ze naar haar werk, met deze ongekende ervaring.

'Alles wat ik zelf lekker vind, lief kleintje.' Een beetje ondeugend keek hij haar aan. 'Nog een keer?'

'Nee... nee...' Ze schudde haar hoofd. Ze begreep zichzelf niet, maar ze voelde dat ze nu bij hem weg moest, anders zou alles opnieuw beginnen, omdat zíj het wilde. Ze nam een hete douche en daarna een koude en hij liet haar verder met rust. Toen ze aangekleed te voorschijn kwam, stonden er dampende koppen koffie klaar met warme broodjes en ze keek hem met grote ogen aan. 'Waarom doe je dat allemaal voor me?'

Hij moest lachen, tikte haar met een vinger tegen haar wang en zei voldaan: 'Omdat je van mij bent. Zolang je het zelf wilt in elk geval. Hoe lijkt je dat?' Het klonk beangstigend en het klonk niet goed. Maar hij had haar de carrière bezorgd die ze altijd had begeerd. Hij had jonge mannen gestuurd die met haar uitgingen en had haar nieuwe kleren gegeven. En nu had hij haar een nacht bezorgd zoals ze nog nooit had gekend. Was dat zo verkeerd? Maar in haar binnenste wist ze dat het wel degelijk verkeerd was. Ze voelde zich zo schuldig bij de gedachte aan Spencer. De herinnering aan wat er tussen hem en haar was geweest, leek haar nu bezoedeld. Dat was een en al onschuld en liefde geweest, maar dit was iets anders. Ze voelde zich een hoer. Ze hield niet van deze man, maar hij had veel voor haar gedaan en als hij haar tijdelijk wilde hebben, wat stak daar dan voor kwaad in? Was het werkelijk zo erg? Sommigen zouden haar gewaarschuwd hebben dat ze met vuur speelde en anderen zouden hebben gezegd dat hij een aardige man was. En het was allebei waar. Hij had meerdere kanten. Hij kuste haar nog eens teder en liet haar met de Rolls naar haar werk brengen.

'Hoe kom jij dan terug?'

'Ik laat me door mijn chauffeur halen. Ik red me wel, kleintje. Maak je maar niet bezorgd.' Nog een kus en zijn aanraking herinnerde haar aan wat hij de afgelopen nacht met haar had gedaan. Het leek in de verte niet op wat Tom Parker haar op de vloer van de schuur had aangedaan... maar het leek nog minder op wat zij en Spencer hadden beleefd... er was geen liefde aan te pas gekomen, maar Ernie was er nu eenmaal en deed veel voor haar... en wie deed ze er kwaad mee...? Spencer was weggegaan. Voorgoed.

27

Die middag ging Crystal terug naar haar hotel, waar een pakje op haar lag te wachten. Ze nam het mee naar boven en maakte het voorzichtig open. Met grote ogen keek ze naar wat erin zat. Het was een armband met diamanten van Ernie. Ze wist niet wat ze ermee aan moest; ze zou de armband niet durven omdoen. Ze hield hem hoofdschuddend in haar hand, nog kapot van wat ze de afgelopen nacht had gedaan. Het was iets dat niet bij haar paste en ze wilde hem nooit meer zien. Maar toen hij 's avonds belde, was hij lief en teder en hij leek te voelen wat er in haar omging.

'Vind je de armband mooi?' vroeg hij met de stem van een kind dat bloemen voor zijn moeder heeft meegebracht.

'Ik... ja... Ernie... ongelooflijk mooi. Maar ik kan hem niet aannemen.' Het maakte een betaalde hoer van haar. Er was geen greintje liefde tussen hen, er was alleen dat verbijsterende dat hij met haar lichaam had uitgehaald.

'Waarom niet? Mooie meisjes zijn mooie dingen waard.' Hij zei gelukkig niet dat ze hem had verdiend. 'Kan ik straks even langskomen?'

'Nee... ik...' Ze begon zachtjes te huilen, nog bang voor hem en voor haar eigen reacties. Ze begreep niet hoe het had kunnen gebeuren de vorige nacht. Op de set was ze de hele dag geplaagd door schuldgevoelens en ze moest zich dwingen niet aan Spencer te denken.

'Schatje, ik zal je niets doen,' zei hij op trieste toon en ze kreeg medelijden met hem. Het was niet zijn schuld dat zij zich zo had gedragen. Nee, in feite niet, dacht ze. Hij had haar niet gedwongen, hij had haar alleen maar verleid met zijn ervaring en vaardige vingers.

'Ik wil je alleen maar even spreken.'

'Ik kom in de lobby naar je toe.'

'Prima. Ik ben er over een half uur.' Hij had een sportbroek aan met een glanzend wit overhemd en een kasjmier trui over zijn schouders geslagen. Hij kuste haar vluchtig op haar wang en er werden hoofden omgedraaid. Hij was een bekende figuur in Hollywood en zij was een opvallend mooie vrouw.

Aan de bar bestelde hij drankjes. Ze keek vol onbehagen en schaamte voor zich uit. Teder nam hij haar hand en leek precies te weten wat er in haar omging. 'Je moet het niet erg vinden wat er vannacht gebeurd is. Het was natuurlijk en mooi. We kunnen vrienden zijn, jij en ik.' Maar vrienden vrijden niet een hele nacht in een zwembad en Crystal keek hem met betraande ogen aan.

'Ik weet niet hoe het kwam.' Ze wilde hem vertellen hoeveel ze van Spencer hield, hoelang ze op hem had gewacht, maar ze deed het niet. Spencer had veel voor haar betekend, maar hij was weggegaan en het was niet meer van belang. Ze had recht op haar eigen leven, maar dan niet met een man als Ernie. Hij was te overweldigend, te ervaren, te machtig, begreep ze. 'Ik werd een beetje gek, geloof ik.' Het was een pover excuus, maar ze had geen beter. Hij dronk uit zijn glas en lachte tegen haar, weer onthutst over haar wonderbaarlijke schoonheid. Ze had zo'n gezicht waar mensen op straat naar omkeken en dat bij mannen de begeerte wekte haar aan te raken en te kussen. De vorige dag had hij de rushes van de film gezien en het was duidelijk dat de camera ook verliefd op haar was.

'Ik werd zelf ook een beetje gek. Maar dat kan geen kwaad, Crystal. Je bent zo'n mooi meisje, ik had mezelf niet meer in de hand. Wil je me vergeven?' Hij wist precies hoe hij haar moest aanpakken en ze keek hem niet zonder wantrouwen aan. 'Daarom heb ik je die armband gestuurd, om mijn excuus aan te bieden voor vannacht.' Hij wist wel dat ze zich schuldig voelde en hij wilde dat ze de armband zag als een verontschuldiging in plaats van een beloning. Hij begreep dat dat voor haar verschil zou maken. Ze was heel anders dan de meeste sterretjes met wie hij uitging, die maar al te graag hun lichaam aanboden in ruil voor zijn gunsten. Maar dit meisje was van een ander gehalte. Ze was decent en had warmte; ze was niet het gebruikelijke type en dat vond hij heel aantrekkelijk aan haar. 'Het spijt me echt, Crystal...' Hij keek haar zo oprecht aan dat ze begon bij te trekken. Misschien waren ze samen een beetje gek geworden en ze trachtte zichzelf ervan te overtuigen dat ze niet minder verantwoordelijk was dan hij. Ze begon al wat bij te komen, maar ze kende Ernie Salvatore dan ook niet. 'Later is het niet meer dan een souvenir aan je eerste tijd in Hollywood. Iets om aan je kinderen te laten zien.' Ze had geprobeerd hem de armband terug te geven, maar hij had zich zo gekwetst getoond dat ze hem maar had gehouden. 'Zullen we maar opnieuw beginnen?'

Ze knikte traag, niet omdat het haar aanlokte, maar omdat ze opnieuw besefte hoeveel ze hem verplicht was, vooral nadat hij had verteld hoe mooi de rushes van haar film waren geweest. Tenslotte had ze het alleen aan hem te danken dat ze in de film mocht spelen en ze bleven er nog lang over zitten praten. Hij zei dat hij al een nieuwe film voor haar had besproken.

'Zo gauw al?' Onthutst maar ook dankbaar keek ze hem aan. 'En wanneer beginnen de opnamen daarvoor?' vroeg ze een beetje aarzelend en verlegen, en terwijl ze naast hem zat probeerde ze te vergeten hoe hij er op de rand van het zwembad had uitgezien toen hij zijn handdoek liet vallen.

'Een week nadat je met deze film klaar bent. Begin april of zoiets.' Hij vertelde haar wie er nog meer in de film zouden spelen en met grote ogen keek ze hem aan. Het waren namen die ze kende en er waren ook een paar beroemde bij.

'Meen je het?'

'Ja, hoor.' Hij vertelde haar niet wat het hem had gekost haar in de film te krijgen. 'Deze keer is het maar een kleine rol, maar het zit erin dat ze je laten zingen. En de rest van de cast bestaat uit grote sterren. Het zal goed voor je reputatie zijn met hen in één film te zitten.' Hij leek precies te weten hoe hij haar carrière van de grond moest krijgen en werkte er hard aan. De volgende morgen las ze haar naam in de kranten. Het artikel ging over de nieuwe film waarin ze zou spelen. Het was dus waar; hij had niet te veel beloofd.

's Avonds nam hij haar mee uit eten en de dag daarop stond er een foto van hen samen in een krant met het onderschrift: 'Impresario Ernie Salvatore met zijn nieuwe vriendin, Crystal Wyatt.' Het was alsof het om een ander ging en ze keek er ongelovig naar. Ze stuurde een exemplaar van de krant naar Harry en Pearl, die ze nog heel vaak belde. Ze miste hen erg, maar niet zo erg als Spencer. Nog altijd verwachtte ze vaag ooit nog eens iets van hem te horen, maar ze geloofde er in feite niet meer in en nog altijd voelde ze zich wanhopig eenzaam zonder hem. De enige relatie die ze nu nog over had, was Ernie.

Hij bleef haar bloemen sturen, gaf haar cadeautjes en liet haar vaak door zijn chauffeur in de Rolls van de set halen. Maar hij deed geen pogingen meer haar te verleiden. Hij wachtte af tot ze naar hem toe kwam en hij wist dat dat tenslotte zou gebeuren. En twee weken na haar eerste bezoek aan Malibu nodigde hij haar opnieuw uit. Ze aarzelde, maar ze stond inmiddels wat steviger in haar schoenen en verwachtte niet dat hij haar weer zou verleiden. Deze keer gingen ze niet zwemmen, maar ze maakten wel een strandwandeling. Ze begon over twee weken aan de nieuwe film en ze hadden heel wat te bespreken. En opeens bleef hij staan en lachte tegen haar. Hij had weer iets vaderlijks over zich, zag ze. Hij had haar onder zijn hoede genomen en haar van alle beslissingen ontheven. Na vier jaar van zorgen voor zichzelf was dat een nieuwe ervaring voor haar en geen onaangename, moest ze toegeven.

'Ik wilde je iets vragen, Crystal.' De zon ging weer onder en ze hadden ernaar staan kijken. Aarzelend greep hij haar hand. 'Zou je zin hebben een poosje bij mij te komen wonen?'

'Hier?' Ze dacht dat hij doelde op een weekeinde en de gedachte aan de nacht van het vrijen joeg haar nog het bloed naar de wangen.

Hij lachte in zichzelf; wat was ze nog onschuldig en jong! Op haar tweeëntwintigste was ze in feite nog een kind, althans volgens de normen van Hollywood. 'Niet alleen hier, malle meid. In Beverly Hills ook. Het zou misschien bevorderlijk zijn voor je carrière en het is plezieriger dan een hotelkamer en minder duur.' Hij trachtte er een praktische draai aan te geven, al ging het hem niet om het geld.

'Ik weet het niet... ik...' Ze sloeg haar blauwe ogen naar hem op en zelfs het keiharde innerlijk van Ernie Salvatore werd even week. 'Hoe bedoel je dat, Ernie? Je bent al zo behulpzaam geweest. Ik wil niet... ik wil niet van je profiteren.'

Ze begreep het nog altijd niet, en hij nam haar in zijn armen.

'Ik bedoel of je met me wilt samenwonen. Ik wil bij je zijn.' Het bleef een poosje stil terwijl haar blik van hem naar de zonsondergang dwaalde. Waar zat Spencer? Waarom was hij weggebleven? Waarom bood hij haar dit niet aan in plaats van Ernie? 'Hollywood is een gevaarlijke stad. Ik bied je mijn bescherming aan.' Wat kon ze nog meer verlangen? Maar ze wist dat ze niet van hem hield.

Traag schudde ze haar hoofd. 'Dat kan ik niet.'

'Waarom niet?'

Ze keek hem met een oprechte blik aan; ze zette haar carrière op het spel, maar kon hem niet voorliegen. Hij had te veel voor haar gedaan om oneerlijk tegen hem te zijn. 'Ik houd niet van je.'

Hij zei niet dat hem dat niets kon schelen. Het was hem niet om haar liefde begonnen, het ging hem om haar lichaam dat hem warm moest houden in bed, haar gezicht dat hij aan de filmmaatschappijen kon verkopen. Hij verdiende goed aan haar, hij zelf en de veel belangrijker figuren die achter hem stonden ook. Hij was het gezicht van een belangengroep, maar naar buiten was hij de man om wie het draaide. Hij zou profijt van haar kunnen trekken, dat had hij geweten sinds hij haar voor het eerst zag.

'Wie weet komt de liefde vanzelf. We zijn toch vrienden?'

Ze knikte, kijkend naar de zonsondergang. Hij had meer voor haar gedaan dan ieder ander, maar wat hij verlangde was meer dan ze bereid was te geven. Dat stond tegenover alles wat hij haar zo royaal had gegeven; een garderobe, het gebruik van zijn wagens, twee films en een armband met diamanten. 'Mag ik erover nadenken?' Heel veel anderen zouden gebeefd hebben bij de gedachte Ernie Salvatore af te wijzen, maar hij bleef geduldig en welwillend terwijl ze terugwandelden naar zijn huis. Hij schonk haar een glas wijn in en zette een plaat op en luisterend naar de muziek dronk ze haar wijn op. Het was zo vredig bij hem. Hij zette haar niet onder druk en begreep precies wat ze wilde: filmster worden. Misschien was het nog altijd een kinderdroom, maar hij kon er werkelijkheid van maken. Maar ze wilde niet haar integriteit opofferen door te gaan samenwonen met een man van wie ze niet hield. Maar wat had ze verder? Niets had ze in feite. Alleen een droom. En de herinnering aan een man die drie jaar geleden was weggegaan en nooit meer terugkwam, al hield ze nog zoveel van hem.

'Zal ik je naar huis brengen?' Hij was altijd bereid te doen wat zij wilde en toen ze met een lachje naar hem opkeek, bukte hij zich en kuste haar. Het was de eerste keer sinds de nacht twee weken geleden dat hij haar een echte kus gaf. Twee weken lang had hij inmiddels de afstand tussen hen bewaard en niets van haar verlangd. Hij verlangde zelfs nu niets. Hij bood haar zijn huis en zijn hart aan en het leek Crystal heel veel. Weer kuste hij haar heel teder en zijn handen begonnen haar te verkennen. Ze probeerde zich los te maken, maar hij trok haar dichter tegen zich aan en hij had verbazend sterke handen. 'Niet weggaan,' fluisterde hij, 'alsjeblieft...' Ze kreeg bijna met hem te doen. Ze liet zich door hem kussen en even later werd haar lichaam weer week. Nu was het Crystal die hem zijn kleren uittrok en ze vrijden op de brede witte leren bank met de spiegel boven hun hoofd en de indrukwekkende zonsondergang achter hen.

Deze keer kreeg ze geen spijt; ze was niet overrompeld, ze wist wat ze had gedaan en waarom. Ze vond dat ze het hem verplicht was als dank voor alles wat hij voor haar gedaan had. Ze wist heel goed dat ze niet van hem hield, maar ze had niemand anders dan hem. Dit was nu haar leven: Hollywood met al haar glans en schittering en daar maakte hij deel van uit. Ze kon er niet meer tegenop. Het leven was altijd te moeilijk voor haar geweest en ze had er genoeg van. Met Ernie waren er geen moeilijkheden meer.

Ze bleven die nacht samen op Malibu. Ze was niemand dan zichzelf verantwoording schuldig; ze had geen enkele reden naar het hotel terug te gaan. Het zou niemand deren; ze zouden het niet eens merken. Harry niet, Pearl niet en die arme oude mevrouw Castagna ook niet. En toen ze drie dagen later in het hotel naar post ging vragen, kreeg ze de brief van Spencer in handen die Pearl had opgestuurd. Na zo'n lange tijd had hij haar eindelijk geschreven en hij trachtte zijn langdurig zwijgen te verklaren. Hij schreef dat hij ontzettend baalde van de oorlog, dat hij de moed tijdelijk had verloren, maar nog altijd van haar hield. Maar het was inmiddels te laat; ze had al beloofd met Ernie te gaan samenwonen. En er stonden geen dingen in Spencers brief die ze nog niet wist. Hij zat nog in Korea en wist niet wanneer hij thuiskwam en hij was nog altijd getrouwd. Misschien zou er wat Spencer betreft nooit iets veranderen. Maar van hem houden was een luxe die ze zich niet langer kon veroorloven. Ze had haar ziel aan Ernie Salvatore verkocht en ze schreef Spencer niet terug.

Ernie hielp haar spullen over te brengen naar zijn huis in Beverly Hills en haar bestaan veranderde van de ene dag op de andere. Er was een keukenmeid in dienst met twee dienstmeisjes en ze kreeg een kleedkamer in roze satijn waarvoor Joan Crawford zich niet geschaamd zou hebben. En toen ze haar kleren wilde ophangen, trof ze in de kasten al een nieuwe garderobe aan die hij voor haar had gekocht.

Over een stoel lag een witte nertsjas uitgespreid. Ze trok hem aan over haar spijkerbroek en giechelde meisjesachtig terwijl ze zich omdraaide voor de spiegel. Ze belde Pearl en vertelde haar het nieuws dat ze met Ernie was gaan samenwonen. Pearl leek niet verbaasd of gegeneerd, hoogstens een beetje jaloers.

Ze gingen samen overal heen, naar de beste restaurants, de belangrijkste feesten, naar premières en openingen en naar het uitreiken van de Academy Awards, vlak voor zij aan haar nieuwe film begon.

'Die krijg jij later ook,' fluisterde hij toen Shirley Booth het toneel oprende om haar Oscar voor de beste actrice in Come Back Little Sheba in ontvangst te nemen. Gary Cooper kreeg de Oscar als beste acteur in de film High Noon, en Singin' in the Rain met Gene Kelly werd bekroond als beste film. Ze kreeg weer het gevoel dat de droom die ze als kind had gekoesterd, bewaarheid werd.

'Gelukkig?' vroeg hij lachend nadat hij 's avonds met haar naar bed was geweest en ze knikte voldaan. Merkwaardigerwijs was ze gelukkig, al hield ze niet van hem. Hij zorgde voor haar, legde haar in de watten en zag erop toe dat iedereen welwillend tegen haar optrad, en toen ze voor haar nieuwe film op de set verscheen werd ze als een vorstin bejegend. Ze was inmiddels iemand; ze was de vriendin van Ernie Salvatore. Maar op den duur wilde ze meer. Ze wilde een goede actrice en zangeres worden, al zong ze nu zelden meer. Dat was een andere kant van haar leven, maar voorlopig concentreerde ze zich grotendeels op haar acteren. En de relatie met Ernie was heel plezierig. Ze werkte hard met haar zangleraar en de acteerlessen, bedoeld om haar de fijne kneepjes van het acteren bij te brengen, kreeg ze ook bij Ernie thuis. Ze had een goed geheugen en een goede 'timing' wanneer ze haar rol speelde. Ze was altijd op tijd en klaagde nooit. De anderen mochten haar omdat ze hard werkte en zich deugdelijk voorbereidde. Geleidelijk aan begon het wereldje van acteurs en actrices haar te kennen en te waarderen en de meesten waren van haar verhouding met Ernie op de hoogte. De Rolls kwam haar 's avonds halen en soms zat Ernie op de achterbank te wachten met een fles champagne in een koelemmer en twee Baccarat-glazen. Het was een stijl van leven waarover ze alleen maar had gelezen en nu was die stijl de hare, helemaal. De droom was in vervulling gegaan. Ze had gekregen wat ze altijd had willen hebben en in die dagen liet het haar onverschillig wat ze ervoor betaald had.

Ze voltooide haar tweede film in het laatst van mei en Ernie nam haar een paar dagen mee naar Mexico. Hij moest er voor zaken heen, zei hij, en ze genoot van het nieuwe en andere dat ze te zien kreeg. Langs de straat liepen schattige kleine kinderen op blote voeten met stralende gezichtjes en grote ogen. Er waren prachtige klederdrachten en boeiende dingen te zien. Ze was Ernie er dankbaar voor, al wist ze nog steeds niet wat voor een man hij eigenlijk was. Toen ze in Los Angeles terug waren en hij haar een kus gaf bij zijn thuiskomst van kantoor, overhandigde hij haar een script. Hij zag er verzorgd en sjiek uit, als gewoonlijk, en soms had ze bijna het gevoel dat ze met hem getrouwd was. Ze was aan hem gewend geraakt en hij maakte het haar naar de zin, en hij eiste niet van haar dat ze dingen zei die ze niet voelde. Het interesseerde hem niet.

'Wat is dat?' Ze grinnikte. Ze zouden 's avonds in de Cocoa Grove gaan dineren en dansen.

'Een Academy Award voor jou. Ik geloof dat je er bent, meisje.' Het bleek een script voor een andere studio met een rol die haar op het lijf was geschreven en die hij voor haar had weten te bemachtigen. Er werd al over gepraat en ze stond nu doorlopend in de kranten. Ze wist niet dat Ernie bevriende journalisten betaalde om hen gunstig over Crystal te laten schrijven. Als hij ergens met haar verscheen, keken de mensen hun ogen uit. Zo zagen mensen er maar zelden uit, zelfs in Hollywood. Ze had nog altijd die verlegen blik als van een hinde die uit het bos te voorschijn komt en dat prachtige lichaam dat alle blikken tot zich trok. Hij leerde haar zich te kleden, te bewegen, een zaal zo binnen te komen dat iedereen staakte waar hij mee bezig was. En hij gaf toe dat ze een natuurtalent was. Ze zou een grote ster worden, een beroemde ster. Daar twijfelde hij geen moment aan, zeker niet na het aanbod dat die dag bij hem was binnengekomen. Er zouden meer aanbiedingen komen en later, als het niet anders meer kon, zou hij haar inlichten.

Het script voor een film waarvan de opnamen in juli zouden beginnen, was in gevaar geweest. De vrouw die ze gecontracteerd hadden voor de voornaamste bijrol had ruzie gekregen met de hoofdrolspeelster en ze hadden haar moeten ontslaan. Ze zochten wanhopig naar een vervanger en Crystal was precies degene die ze nodig hadden. Ze had al de reputatie een plooibare actrice te zijn en die waren in Hollywood schaarser dan diamanten. Ze zou snel opklimmen en het ver brengen.

Af en toe vroeg Ernie zich af of hij misschien toch van haar hield. Niet dat hij het belangrijk vond; dat soort dingen interesseerde hem niet meer. Op z'n vijfenveertigste was hij vijfmaal gescheiden en had twee kinderen die ergens in Pittsburgh moesten wonen en beiden ouder waren dan Crystal. Hij had ze niet meer gezien sinds ze baby's waren. Crystal was urenlang bezig met het doorlezen van het script en het maken van aantekeningen. Het was een mooie rol en het viel haar mee dat ze haar ervoor hadden gekozen. Ze kreeg meer tekst dan in haar beide vorige films. Het was een veel moeilijker film met veel emoties en ze wist dat ze er hard aan zou moeten werken met haar leraren, maar ze was er zielsgelukkig mee. 'Ernie, wat een prachtfilm,' zei ze toen ze hem aan het zwembad had opgespoord. Hij had een telefoon naast zich staan en deed niets dan contracten sluiten, mensen bellen en papieren tekenen. Zelfs in de Polo Lounge werd hij niet met rust gelaten. Het kwam voor dat hij de nacht in een of andere bungalow doorbracht om met zakenrelaties te onderhandelen tot het contract was gesloten.

'Het is een klassefilm, Crystal,' zei hij. 'Die zal je een heel stuk verder brengen.'

Ze ging zitten en keek hem wat onzeker aan. 'Denk je echt dat ik het kan?'

Hij lachte haar uit en kuste een lok van haar zachte blonde haar. De kappers op de set hadden de grootste moeite het in bedwang te houden, maar ze had resoluut geweigerd het kort te laten knippen. En ze was het eerste meisje dat hij in Hollywood had ontmoet dat zich afvroeg of ze wel capabel zou zijn voor een bepaalde rol. De meesten aasden op rollen waarin ze het voordeligst uitkwamen, zonder zich druk te maken over de kwaliteit van hun werk. Zo was Crystal niet en daarmee stak ze boven de anderen uit, en in haar uiterlijk natuurlijk. Ja, hij had op het goede paard gewed. 'Je zult het vast geweldig doen.'

'Ik zal moeten werken als ik weet niet wat om al die tekst erin te krijgen.'

'Je kunt het echt.'

's Avonds gingen ze het vieren en ze werkte dag en nacht aan het script om klaar te zijn voor de opnamen op de set begonnen.

Op 9 juli werd met de opnamen begonnen en de eerste paar weken kreeg ze nauwelijks slaap. Ze werkte met haar leraren tot na middernacht en om vier uur 's morgens moest ze weer opstaan. Om vijf uur bracht de chauffeur haar naar de studio. William Holden en Henry Fonda hadden ook een rol in de film en ze kwam diep onder de indruk toen ze hen ontmoette. Ze kwamen haar welwillend tegemoet en respecteerden haar, maar tijd voor het sluiten van vriendschap was er niet.

Ze werkte te hard om met wie dan ook te babbelen of na de opnamen op de set te blijven rondhangen. Haar leraren kwamen zelfs naar haar kleedkamer op de set tijdens de lunchpauze.

Eén keer zag ze Clark Gable die naar de set was gekomen om een vriend te ontmoeten, en ze vond hem de mooiste man die ze ooit had gezien. Ze vertelde het 's avonds geestdriftig aan Ernie en hij schaterde het uit.

'Over een paar maanden vertelt hij overal rond dat hij Crystal Wyatt heeft ontmoet!' Ze lachte met hem mee. Ernie wist haar altijd het gevoel te geven dat ze iets bijzonders was. Ze zag hem in die tijd overigens niet veel. Ze had het te druk op de set en had geen tijd om uit te gaan. Ze had zich in haar kleedkamer opgesloten, als altijd aan het werk, toen vier dagen later iemand hard op haar deur bonsde. Ze hoorde opgewonden kreten en deed de deur open om te kijken wat er aan de hand was.

'Het is afgelopen! Het is afgelopen!'

'De film?' Ze keek verschrikt en vroeg zich af wat er mis kon zijn gegaan. Ze waren nauwelijks met draaien begonnen en de opnamen zouden volgens schema nog een hele tijd duren. Er was haar gezegd dat ze tot in september zou moeten werken.

'De oorlog!' Een van de toneelknechten klampte haar aan en de tranen van blijdschap liepen hem over de wangen. Hij had twee broers in het Verre Oosten en opeens begreep Crystal waar het om ging. 'De oorlog in Korea is afgelopen!' Hij viel haar om de hals en ook Crystal kreeg tranen in haar ogen. Al maandenlang had ze geprobeerd Spencer te vergeten en ze had de brief die hij in april had geschreven niet beantwoord. Maar nu zou hij thuiskomen, samen met vele anderen. Spencer, de man die ze had verraden toen ze met Ernie ging samenwonen. En nu kwam hij thuis. Maar bij wie? Hij was nog met Elizabeth getrouwd en zij woonde bij Ernie in huis. Tenzij Pearl hem de weg wees, zou hij niet eens weten waar ze was gebleven. En in een flits, te midden van lachende, pratende en huilende anderen, vroeg ze zich af wat haar te doen stond.

28

Elizabeth stond buiten de hekken en probeerde zijn gezicht te vinden. Van alle kanten werd ze weggedrongen door andere afhalers die de mannen kwamen verwelkomen. Het afmonsteren had hem drie weken gekost en ze had naar Japan willen vliegen om een paar dagen met hem op Honolulu door te brengen. Maar de legerleiding had bevel gegeven dat hij naar San Francisco moest vliegen en hij zou uit dienst gaan nadat hij terug was op vaderlandse bodem. Haar ouders waren er en de zijne ook en honderden vrouwen stonden zenuwachtig te praten. Dat waren de bevoorrechten. Talrijke anderen waren thuisgebleven en rouwden; voor hen kwam er niemand thuis. Maar Spencer had het overleefd. Hij was eenmaal gewond geraakt, maar het was niet meer dan een vleeswond geweest en een week later had hij alweer dienst gedaan. Het was een smerige oorlog geweest, een 'politionele actie' die vele levens had gekost. En voor hem was het de tweede oorlog geweest binnen twaalf jaar waarin hij had gevochten. Ze had een maand verlof van haar werk genomen en ze zouden met haar ouders naar het meer gaan. De Barclays hadden zijn ouders ook uitgenodigd, maar dat wist hij nog niet. En in het huis in San Francisco was een feest voorbereid waar iedereen een uitnodiging voor had gekregen.

Zodra Elizabeth hem uit het vliegtuig zag komen, zette ze haar hoed recht en bleef gejaagd staan afwachten. Het was lang geleden dat ze hem had gezien en er zou veel veranderd zijn. Hun verblijf in het Imperial Hotel was op het laatst pijnlijk geworden omdat hij zo gespannen was geweest, maar nu begon het normale leven weer en dat zou misschien nog meer aanpassing vergen. Ze hadden voor de oorlog goed beschouwd nauwelijks samengeleefd en hij was drie jaar weg geweest. Op haar vierentwintigste was ze heel zelfstandig geworden en ze zat tot over haar oren in de politiek. Ze had overal toegang en ze had in Washington een aantal heel boeiende mensen ontmoet tijdens zijn afwezigheid. Maar toen ze hem eindelijk zag aankomen, dacht ze niet meer aan politieke zaken. Hij zag er rijzig en vermagerd uit toen hij over de mensenmenigte keek en langzaam in hun richting liep, pratend met een paar manschappen. Hij had haar nog niet ontdekt. Ze zag hem een handdruk wisselen met de mannen, die zich daarna haastig naar hun vrouwen begaven. Hij drong zich verder door de mensen heen en Elizabeth trachtte naar voren te komen. Zijn moeder begon te huilen, nadat ze voor het eerst sinds drie jaar een glimp van haar zoon had opgevangen. Hij had er nog geen erg in dat ze stonden te wachten. De blik waarmee hij de mensenmenigte afzocht was verdrietig en hij had wat grijs in zijn haar, wat bij zijn vertrek niet het geval was geweest. Op z'n vierendertigste was hij haast nog knapper dan hij was geweest toen Elizabeth hem aan het diner van haar ouders had leren kennen. Opeens herkende hij met een blik van verrassing haar gezicht onder de grote strohoed en na even te hebben geweifeld liet hij zijn bagage vallen, rende naar haar toe, trok haar in zijn armen en draaide met haar in het rond. Zijn ouders schoten op hem af. Rechter Barclay had tranen in zijn ogen toen hij Spencer hartelijk de hand drukte en Priscilla huilde hardop toen ze hem in haar armen sloot.

'Heerlijk dat je weer veilig en wel thuis bent.'

'Dank u.' Hij omhelsde en kuste hen allemaal, maar zijn moeder zag iets in zijn ogen dat er vroeger niet was geweest, iets waarover ze zich bezorgd maakte. Het was het soort leed dat ze zelf had ervaren nadat haar oudste zoon was omgekomen. Hij zag eruit alsof hij in de oorlog iets had verloren, vertrouwen, geloof, een zekerheid die hij daarvoor wel had gehad. Het was een oorlog geweest waarin hij nooit had geloofd.

Ze stapten in de wachtende limousine en reden druk babbelend, lachend en huilend naar het huis aan Broadway. De twee oudere vrouwen keken elkaar telkens met een vertederd lachje aan. Ze hadden beiden zoons op de wereld gebracht en soms was dat moeilijk. Alleen Elizabeth was vrolijk; hij had zijn arm om haar schouders geslagen en ze hield zijn hand vast. Maar zij hadden elkaar in Japan af en toe nog eens ontmoet en de vier ouders hadden hem niet meer gezien sinds het uitbreken van de oorlog drie jaar geleden. Het was voor hen allen een eindeloos lange tijd geweest en aan Spencer was dat het best te zien. Hij leunde met zijn hoofd achterover, sloot zijn ogen en zei, terwijl Elizabeth druk met haar moeder babbelde: 'Ik kan niet geloven dat ik weer thuis ben.' Hij was nog niet eens thuis, maar toch bijna, terug op Amerikaanse bodem met zijn vrouw naast zich, een feit dat hij nog onder ogen moest zien. Het was iets dat hem gekweld had sinds hij uit San Francisco was vertrokken.

'Welkom thuis, jongen.' Zijn vader klopte hem op de arm en kon nauwelijks praten vanwege zijn tranen. Spencer stak zijn hand uit en greep die van zijn vader stevig vast.

'Ik ben blij dat ik weer thuis ben, pap. Christus, ik hoop dat dit land zich voorlopig niet meer in de nesten werkt. Ik heb er schoon genoeg van.'

'Ik hoop dat je deze keer geen reservist bent gebleven,' plaagde Elizabeth hem met een lachje.

'Om de donder niet,' zei hij, eveneens lachend. 'De volgende keer mogen ze een andere knaap nemen. Ik blijf lekker thuis om dik te worden in mijn luie stoel terwijl mijn vrouw kindertjes krijgt.' Hij zei het half schertsend, maar het was bedoeld om het terrein te verkennen. Er waren veel dingen die hij met haar wilde bespreken en dit was een van de belangrijkste. Elizabeth ging er niet op in, maar toen ze kort na hun thuiskomst in het huis aan Broadway de slaapkamerdeur achter zich dichttrokken, bleek er niets veranderd. Hij liet zijn uniform op de grond vallen en had het graag verbrand. Na een douche benaderde hij Elizabeth omzichtig. Hij had in gedachten heel wat opgelost toen hij van huis was, maar niet alles. Op dat moment was Elizabeth de enige voor hem, want hij had al zo'n tijd niets van Crystal gehoord. Ze had zich weer teruggetrokken in zijn dromen. Al had hij haar gemist, hij wist nog niet wat hij met Elizabeth en hun huwelijk aan moest. Ze was sterk veranderd in die drie jaar en er waren heel wat dingen die hij haar wilde vragen, vooral of ze al of niet kinderen wilde. Maar hij had wel besloten geen spelletjes meer met haar te spelen. Hij wilde weten wie ze was en wat ze wilde en als dat hem niet aanstond, zou hij niet met haar getrouwd blijven. Hij moest haar een kans geven, maar hij had ook recht op wat híj wilde en hij was er niet zeker van dat dat Elizabeth Barclay was. Hij had te veel mannen zien sterven, te veel ellende aanschouwd om zijn leven te verspillen met de verkeerde vrouw. Daar was het te kort voor en hij was op z'n vierendertigste al bijna op de helft. Hij wist nu precies wat hij van het leven verwachtte en hij was niet van plan er ook maar één moment van door te brengen met een vrouw die hij niet langer bij zich wilde hebben. Hij begon erover toen ze in de namiddag behaaglijk in een heerlijk geurend schuimbad zat voor ze zich kleedden voor het diner.

Aarzelend ging hij op de rand van de kuip zitten, pas gedoucht en met een baddoek om zijn middel en een beetje verlegen tegenover haar. Ze vond hem knapper dan ooit; zijn lichaam had een jongensachtige stevigheid gekregen. Het was een hard leven geweest in Korea.

'Hoe denk je inmiddels over kinderen?' Ze keek verrast naar hem op en glimlachte om zijn vraag.

'In het algemeen of de mijne?' Haar broer en Sarah hadden eindelijk openlijk verklaard dat ze geen kinderen wilden en ze had zich niet geschokt gevoeld door hun besluit.

'De onze, in feite.' Hij lachte niet terwijl hij haar antwoord afwachtte. Het was een van de dingen waarover hij zekerheid wilde hebben.

'Ik heb er de laatste tijd nauwelijks over nagedacht. Het was in elk geval niet wat me het meest bezighield toen jij weg was.' Ze lachte en bewoog sierlijk haar benen onder de schuimlaag. 'Hoezo? Is dat iets waarover we vandaag nog moeten beslissen?' Ze leek een beetje geïrriteerd en vond het niet prettig dat hij haar aanstaarde terwijl ze in het bad zat.

'Het feit dat we erover moeten "beslissen" zegt al iets, vind je niet?'

'Nee, dat vind ik niet. Het is niet iets dat je overijld moet doen.'

'Je denkt aan je broer en Sarah?' Hij besefte dat hij aanstuurde op een ruzie met zijn vrouw. Hij wilde een beslissing nemen, zonder uitstel. Het feit dat hij de laatste drie jaar twee vrouwen aan zijn hoofd had gehad, had hem niet rustiger gemaakt.

'Wat hebben die ermee te maken? Spencer, dit is onze zaak. Ik ben nu vierentwintig en nog lang niet aan het aftakelen en ik heb een belangrijke baan in Washington. Die geef ik niet op voor een kind.' Hij had zijn antwoord, maar de manier waarop ze het gaf had hem nijdig gemaakt.

'Ik denk dat je je prioriteiten verkeerd legt.'

'Voor jou ligt het anders. Voor jou is het iets schattigs dat er is wanneer je thuiskomt, voor mij is het een belangrijk offer. Dat maakt een groot verschil.'

'Ja, dat is zo.' Hij ging staan en maakte de handdoek beter vast om zijn middel, en ze moest lachen. Ze vond dat hij er idioot uitzag met die roze handdoek om zijn lichaam. 'Het zou geen offer mogen zijn, Elizabeth. Het zou iets moeten zijn dat we beiden willen.'

'Nou, dat willen "wij" dus niet. Jij wil het en wie weet zal ik het ooit ook willen, maar dit is er niet de tijd voor, vind ik. Daar is mijn baan te belangrijk voor.' Hij kon het nauwelijks meer aanhoren en ze was zich ervan bewust hoezeer hij het land had aan McCarthy.

'Is die baan echt zo belangrijk voor je?' Hij kende het antwoord al. Ze had in Tokio, waar ze zijn verlof met hem had doorgebracht, over vrijwel niets anders gepraat.

'Ja.' Ze keek hem in de ogen. Ze was niet bang eerlijk tegenover hem te zijn, dat was ze nooit geweest. 'Die baan is heel belangrijk voor me, Spencer.'

'Waarom?'

'Omdat ik me er onafhankelijk door voel.' Het was iets dat hij niet begeerde in een vrouw, maar toch... ze had iets... waar hij in feite nog niet aan gewend was. Ze waren nog maar twee weken getrouwd geweest voor hij was vertrokken. Ook toen had ze iets uitdagends gehad, dat hem had uitgelokt haar klein te krijgen, maar diep in zijn hart wist hij dat Elizabeth niet klein te krijgen was. 'Ik heb vrij genomen om jou hier af te halen, maar ik ga weer aan het werk zodra we thuis zijn. Spencer. Ik wil dat je dat weet.'

'Ja, dat weet ik nu.' Hij stak een sigaret op en zij keek toe. De oorlog had hem hard aangepakt, zoals vele anderen. En hij was er ten slotte goed uitgekomen na zijn inzinking, waardoor hij was opgehouden Crystal te schrijven. Maar er waren ogenblikken die hij nooit zou vergeten, mannen die nodeloos stierven in zijn armen voor een oorlog waarmee ze niets te maken hadden. Het had aan hem geknaagd en nu hij thuis was, vond hij het moeilijk het van zich af te zetten. 'En waar is thuis, inmiddels? We wonen zeker niet meer in New York? Wat moet ik dan? Dan heb ik geen werk meer.'

'Je voelde toch niets meer voor die baan.' Het maakte geen indruk; ze was een taaie tegenstander. 'Dat heb je me in Tokio zelf verteld.'

'Best mogelijk, maar het zou toch wel leuk zijn een inkomen te hebben. Ik ben niet zo "onafhankelijk", zoals we het maar zullen noemen als jij. Ik moet een baan hebben, Elizabeth.'

'Mijn vader zal je graag in contact brengen met wie je maar wilt. Ik heb er zelf ook al over nagedacht, iets bij de overheid bijvoorbeeld. Dat zou echt iets voor jou zijn.'

'Ik ben Democraat, en die zijn op het ogenblik niet aan de macht.'

'Dat is mijn vader ook, net als ik zelf. Er is plaats voor iedereen in Washington. Dit is een democratie, geen dictatuur, verdomme.' Het was gewoon belachelijk. Hij was vier uur thuis en nu hadden ze al ruzie over de politiek en haar baan. Terwijl hij niets anders wilde dan zich weer op zijn gemak voelen, tot rust komen met een vrouw van wie hij hield en die van hem hield. Maar hij voelde zich alleen maar onbehaaglijk. Hij had geen huis, geen baan en hij voelde zich opeens verdwaald buiten het leger. Al had hij zich daar ook niet plezierig gevoeld en er ontzettend naar verlangd naar huis te gaan, maar niet op deze manier.

Hij kleedde zich aan en ging naar beneden, en twee uur later raakte hij volslagen in verbijstering. Tweehonderd mensen die hij niet kende waren voor het eten uitgenodigd. Het was een soort instuif voor hem, en zijn vader voelde inwendig dat hij dat nu niet kon hebben. Van Seoel naar San Francisco in één snelle sprong vergde te veel aanpassing. 's Nachts kon Spencer niet slapen en hij liep de deur uit. Urenlang liep hij te dwalen en te luisteren naar de misthoorns en het rumoer in North Beach. Maar telkens als hij een onverwacht geluid hoorde, schrok hij op, bang voor een sluipschutter.

Hij bleef staan voor het huis van mevrouw Castagna en keek op naar haar raam. Zijn hart begon sneller te kloppen. Dit was het moment van thuiskomen waarvan hij had gedroomd. Geen enkel raam was verlicht en hij wilde naar binnen gaan om haar te verrassen. Maar opeens vroeg hij zich af waarom ze zijn brieven niet had beantwoord. Met bevende hand probeerde hij de voordeur te openen, maar die zat op slot. Hij belde aan. Lange tijd deed niemand open, maar ten slotte kwam een vrouw in een badjas naar voren.

'Ja, wat wenst u?' Ze vroeg het door de deur heen en hij kon haar door de glasruit zien. Ze was een vrouw van middelbare leeftijd en niet bepaald aantrekkelijk.

'Ik kom voor juffrouw Wyatt.' Hij was nog in uniform en duidelijk als militair te herkennen.

De vrouw moest even nadenken en schudde toen haar hoofd. Ze had gedacht dat ze alle bewoners wel kende, maar opeens schoot haar iets te binnen. 'Die woont hier niet meer.'

'Jawel hoor.' Hij knikte, maar opeens drong het tot hem door dat ze verhuisd kon zijn. De schrik sloeg hem om het hart: dan zou hij niet eens weten waar ze gebleven was. 'Ze had die hoekkamer boven,' zei hij. Hij wees naar het raam. Het was natuurlijk wel drie jaar geleden. Zou dat de reden zijn waarom ze zijn brieven niet had beantwoord?

'Ze is al weggegaan voor het overlijden van mijn moeder.' Het was een schok. Mevrouw Castagna was dood. Alles was veranderd. Hij had zo lang op dit ogenblik gewacht en nu was zij verdwenen en haar hospita kon hem niet meer helpen.

'Weet u waar ze gebleven is?' Ze praatten nog steeds door de deur, die de vrouw niet bereid leek open te doen. Het was al laat en ze kende hem niet. Hij kon dronken zijn of gestoord en ze was niet van plan hem binnen te laten. Ze was een ongetrouwde dochter van mevrouw Castagna en nu beheerde zij het pension met strenge hand en grote behoedzaamheid. Ze had de huren onmiddellijk verhoogd en overwoog het huis te verkopen. Ze was het met haar broers en zusters eens geworden dat ze liever het geld hadden.

'Ik weet niet waar ze gebleven is, meneer. Ik heb haar nooit ontmoet.'

'Heeft ze geen nieuw adres achtergelaten?' De vrouw schudde haar hoofd en maakte een gebaar dat hij weg moest gaan; ze wilde weer terug naar haar kamer.

Hij ging de stoep af en keek nog eens omhoog naar het donkere raam. Ze was verdwenen en hij wist niet waar hij haar moest zoeken.

Hij liep door naar Harry's restaurant in de hoop haar daar aan te treffen, maar de boel werd juist dichtgegooid. De ober had zijn jasje al uit, een paar mannen schrobden de vloer en alle stoelen stonden op de tafels.

'Het spijt me, meneer, we zijn gesloten.' Hij keek boos toen Spencer toch binnenkwam. De buitendeuren hadden op slot moeten zitten, maar iemand had blijkbaar vergeten af te sluiten.

'Dat weet ik... maar ik wil iets vragen... is Crystal nog hier?' De angst sloeg hem om het hart. Als ze er nu eens niet was? Als haar iets was overkomen? Hij had het zo druk gehad met zichzelf en de kwelling van zijn bestaan dat hij haar had laten stikken. En God mocht weten wat er met haar gebeurd was.

De ober schudde zijn hoofd; hij wilde Spencer de deur uit hebben. 'Ze is verhuisd naar Los Angeles. Maar we hebben een echt talent voor haar in de plaats gekregen. Komt u morgenavond maar terug.' Maar het enige talent dat hij wilde, was het meisje van wie hij hield; de herinnering aan haar had hem in Korea op de been gehouden.

'Ik ben een vriend van haar. Ik ben pas terug uit Seoel... weet u soms waar ze woont in Los Angeles?' Misschien was ze toch naar Hollywood gegaan. Het was een opwindende gedachte, maar eerst moest hij haar zien te vinden. Ze hadden heel wat te bepraten en hij was haar een verklaring schuldig voor zijn langdurig zwijgen. Maar de ober schudde weer zijn hoofd, zonder enige belangstelling of sympathie. Thuisgekomen militairen uit Korea, daar zat hij niet mee.

'Nee. Harry zal het wel weten, maar die is twee weken met vakantie. Bel maar wanneer hij terug is.'

'En, eh...' Hij zocht naar de naam en opeens schoot die hem te binnen. Opgelucht vroeg hij: 'En Pearl... is die er ook niet?'

'Die is er morgenmiddag om vier uur. Dan kunt u haar opbellen. En hoor eens, vriend, ik moet nu gaan sluiten.' En als om iets goed te maken, zei hij nog: 'Ik hoor dat ze bij de film zit tegenwoordig. Crystal, bedoel ik. Jammer dat ze niet meer zingt. Dat kon ze prima.' Hij lachte even in een poging tot beleefdheid terwijl hij Spencer onverbiddelijk de deur uitloodste. Hij knikte en toen stond Spencer op straat zonder iets meer over Crystals verblijfplaats te weten dan toen hij binnenkwam. Ze was verhuisd. Naar Hollywood. Waar ze altijd van gedroomd had. En hij moest het alleen tegen Elizabeth opnemen en besluiten wat hij verdomme met zijn huwelijk wilde. Misschien was het beter zo. Misschien kon hij zijn besluit beter voor eens en voor altijd nemen voor hij Crystal weer ontmoette. Dan konden zij en hij althans met een schone lei beginnen. Het vooruitzicht lag als een loden last op hem terwijl hij zonder haast terugwandelde naar het huis op Broadway. Toen hij zijn slaapkamer binnenkwam, bleek Elizabeth al vast in slaap. Ze had niet eens gemerkt dat hij was weggegaan. Ze lag er rustig bij, zag hij in het licht door de openstaande badkamerdeur en hij bleef een ogenblik naar haar staan kijken. Hij vroeg zich af of ze droomde en waarvan... als ze ooit droomde. Ze was zo nuchter en zakelijk. Zelfs zijn thuiskomst was afgehandeld als een sociale aangelegenheid die voorbereid en geregeld moest worden. Er was geen tederheid, geen ontroerde handdruk aan te pas gekomen. Hij had nog niet met haar gevrijd sinds zijn thuiskomst en als hij eerlijk was, had hij er ook geen behoefte aan.

Hij schoof naast haar in bed na het licht te hebben uitgedraaid en luisterde naar het ritme van haar ademhaling. Toen draaide hij zich op zijn zij en lag in het donker naar haar te staren; hij streelde haar zachtjes over haar haar en bedacht dat ze recht had op meer dan hij haar kon geven. Ze deed haar ogen even open, voelend dat hij er was, maar ze sliep nog half toen ze overeind wilde komen.

'Ben je wakker?' Ze tilde haar hoofd op en probeerde op de wekker te kijken, maar kon niet scherp zien van de slaap. 'Hoe laat is het?' vroeg ze.

'Heel laat... ga maar weer slapen...' fluisterde hij en ze draaide hem met een knikje de rug toe.

'Welterusten, Elizabeth.' Hij wilde tegen haar zeggen dat hij van haar hield, maar hij kon de woorden niet over zijn lippen krijgen en kon alleen maar denken aan Crystal die in Hollywood woonde en dat hij nog altijd niet wist waar hij haar moest zoeken. Hij zou Pearl de volgende dag bellen in het restaurant in de hoop dat zij hem meer kon vertellen. Maar hij had al besloten Crystal niet te benaderen voor hij zijn eigen leven had geregeld. Lang zou dat niet duren en het was eerlijker tegenover haar. Maar hij verlangde pijnlijk haar terug te zien. Het was een eenzame thuiskomst voor hem geweest; de dag waarnaar hij zo had verlangd was eindelijk gekomen. En nu was hij weer thuis en voelde zich even ontheemd als in Korea.

Pas tegen de ochtend sliep hij in en droomde van kanonnen, die in de verte werden afgeschoten... en dwars door de herrie heen praatte iemand tegen hem... fluisterde hem iets toe dat hij niet kon verstaan omdat de kanonnen oorverdovend bulderden... maar terwijl hij wanhopig luisterde en huilde in zijn slaap, raakte hij ervan overtuigd dat het de stem van Crystal was.

29

Alles was al voor hem geregeld, ontdekte hij de volgende dag. Ze gingen voor drie weken naar Lake Tahoe; zijn ouders zouden er de eerste twee weken ook zijn en het echtpaar Barclay had een aantal diners op het programma staan om hen aangenaam bezig te houden.

'Je kunt beter wat kleren gaan kopen voor je meegaat naar het meer,' droeg Elizabeth hem op. Hij had niets bij zich dan zijn uniform, zijn militaire werkkleding en soldatenlaarzen en zijn identiteitsplaatje, en dat was nauwelijks geschikt voor de stijl waarin ze aan Lake Tahoe leefden. Ze ging met hem mee en hij voelde zich net een kleine jongen toen ze hem hielp met uitkiezen en alles op de rekening van haar vader liet zetten. Hij onthield het totale bedrag en verzekerde rechter Barclay dat hij het bedrag zou overmaken zodra hij thuis was en weer een bankrekening had geopend. Hij had Elizabeth zijn bankrekening in New York laten opheffen toen ze zijn appartement wegdeed en verhuisde naar Georgetown.

'Dat heeft geen haast, jongen,' zei Harrison Barclay lachend, 'ik weet waar ik je kan vinden.'

Alles was zo glad en voortreffelijk geregeld. Ze reden in konvooi naar Lake Tahoe, Elizabeth in de stationcar samen met Spencer en de beide ouderparen in de limousine. Ze lunchten in Sacramento en reden door naar het meer, waar alles tot in de puntjes was voorbereid. Haast elke dag een feestelijke lunch voor hem, een diner voor vijftig gasten en 's middags kon er gezwommen worden. Ze waren tien dagen verder voor hij de kans kreeg met zijn vader te gaan vissen. In de speedboat zat hij verloren in het water te staren en William Hill keek een beetje verdrietig naar hem.

'Valt de aanpassing je moeilijk, jongen?'

Spencer zuchtte. Het was een verademing alleen te zijn. De spanning tussen Elizabeth en hem week geen moment en al sloofden ze zich nog zo voor hem uit, hij werd ziek van zijn schoonouders. 'Ja, inderdaad.' Hij keek zijn vader eerlijk in de ogen en knikte. 'Zo had ik me mijn thuiskomst niet voorgesteld.'

'Hoe dan wel?' Zijn vader was een verstandig man met een mild hart en hij wilde hem helpen. Hij zag dat hij zich ongelukkig voelde.

'Ik weet het niet, pap... ik heb geen huis meer dat ik het mijne kan noemen. Ik ben drie lange jaren in andermans land geweest en nu ben ik in andermans huis, met andermans kennissen en doe wat anderen willen... daar ben ik te oud voor. Ik wil naar huis, maar ik heb geen huis meer.'

'Dat heb je wel. Een heel mooi huis zelfs, je moeder en ik zijn er met Kerstmis op bezoek geweest.'

'Het zal vast wel leuk zijn, maar het is een huis dat ik nooit heb gezien, met meubels die ík niet heb gekozen in een stad die ik nauwelijks ken.' Hij schilderde zo'n somber beeld en had zoveel medelijden met zichzelf dat zijn vader hem in alle mildheid uitlachte.

'Zo erg is het nu ook weer niet. Geef jezelf de tijd. Je bent nog geen twee weken thuis.'

Spencer streek met zijn hand door zijn haar en zijn vader glimlachte om het gebaar dat hem zo vertrouwd was. Hij was zo blij dat zijn zoon weer terug was, levend en wel, en hij maakte zich niet zoveel zorgen over zijn reacties, die hem als normaal voorkwamen. Hij had er met Alicia over gesproken de vorige avond en zij had hem voorgesteld eens met Spencer te gaan praten.

'Ik weet het niet, pap.' Hij overwoog zijn vader te vertellen over zijn verhouding met Crystal van voor zijn vertrek, maar hij wilde het eigenlijk niet. Ze was van hem en wat hij voor haar voelde, was alleen zíjn zaak. Hij wist inmiddels waar ze was. Pearl had hem haar telefoonnummer in Los Angeles gegeven en hij klampte zich aan dat snippertje papier vast als aan een reddingslijn. De afgelopen weken had hij herhaaldelijk een telefoon van de haak genomen, maar hij had uiteindelijk niet haar nummer gedraaid. Hij had nog niets geregeld en wist dat dat eerst moest gebeuren. Elizabeth gedroeg zich alsof er geen vuiltje aan de lucht was en dat maakte het nog moeilijker.

Alsof hij voelde dat er meer aan de hand was, ging William Hill ertoe over zijn zoon een delicate vraag te stellen. 'Je houdt toch nog wel van Elizabeth?' Het was zo'n prima verbintenis, het zou hem spijten als die stukging omdat Spencer gejaagd en ongeduldig was. Maar zijn zoon gaf aanvankelijk geen antwoord.

'Ik weet niets meer. Ik weet niet eens of ik haar nog wel ken.'

'Je bent lang weg geweest, jongen. Op jouw leeftijd en zelfs op de mijne lijken drie jaren een eeuwigheid.'

'Ik wil kinderen, maar zij niet. Dat komt hard aan, pap.'

'Ze is nog erg jong. Geef haar ook een kans. Ga naar huis en bouw een bestaan op zodat jullie weer aan elkaar kunnen wennen, en probeer er iets van te maken. Ze bedenkt zich nog wel. Ze is drie jaar alleen geweest en het is ook voor haar een hele verandering jou weer thuis te hebben.'

Spencer keek hem vol weerzin aan. 'Ze is nooit alleen geweest, ze kan voortdurend op haar vader terugvallen. Hij zou mijn ondergoed nog betalen als ik hem de kans gaf.' Hij doelde op de aankoop van kleren in de stad een paar weken geleden en zijn vader moest lachen. 'Er zijn groter problemen in het leven. Het zijn prima mensen Spencer, en ze zien jullie graag gelukkig.'

'Dat weet ik wel... neem me niet kwalijk... het klinkt nogal ondankbaar. Maar ik ben echt in de war.' Hij liet zijn blik over het meer dwalen en keek zijn vader weer aan. Hij sprak nu zachter en er lag iets vaags en droevigs in zijn ogen dat zijn vader had verontrust vanaf het moment dat hij thuiskwam. 'Er was een ander voor ik naar Korea ging, vader... iemand die ik al heel lang kende.' Hij vertelde niet dat ze nog maar veertien was geweest toen hij haar voor het eerst ontmoette.

William Hill keek zijn zoon niet bepaald enthousiast aan. 'Was het serieus?'

'Ja,' zei Spencer zonder aarzelen. 'Heel erg. Ze zijn heel verschillend... zo verschillend als twee vrouwen maar kunnen zijn...'

'Heb je haar sindsdien nog teruggezien?'

Spencer schudde zijn hoofd, al was hij van plan haar weer te ontmoeten. Het was het enige dat hij nog wilde.

'Probeer het dan ook niet. Je maakt het jezelf alleen maar moeilijker. Je bent getrouwd met een fantastische vrouw, dus maak er wat van. Sta voor wat je begonnen bent.'

'Is dat dan het hele leven?' Het grijs in zijn haar glinsterde in de zon en William Hill schrok even toen het hem opviel.

'Soms wel. Soms is het huwelijk niet meer dan volhouden, of je het leuk vindt of niet.'

'Dat klinkt niet erg plezierig.'

'Dat is het soms ook niet.' Hij legde zijn hand op die van zijn zoon. 'Neem een raad aan van je oude vader, jongen, vergooi je leven niet. Hou je aan Elizabeth. Ze is een fijne meid en je bent met haar getrouwd. Je bent haar iets verschuldigd nadat ze zo lang op je heeft gewacht.' Dat wist hij zelf ook. Het was de enige reden waarom hij bij haar teruggekomen was, na drie jaar van Crystal te hebben gedroomd.

Zijn vader kreeg een vis aan de haak en even waren ze afgeleid, maar daarna keek hij hem weer aan met een ernstige blik in zijn ogen, ontroerd doordat Spencer hem in vertrouwen had genomen. Hij hoopte alleen dat hij hem naar de goede kant had kunnen overhalen. 'Denk er nog eens goed over na en heb een poosje geduld. Het komt allemaal wel in orde. Je zou het jezelf nooit vergeven als je haar nu liet vallen. Ook dat moet je niet vergeten. Dat andere meisje ben je niets verplicht. Je bent met Elizabeth getrouwd, en daar moet je voor staan.' Het was heel verstandig geredeneerd, maar het maakte hem eindeloos somber. Hij startte de motor en ze voeren terug naar de steiger.

'Bedankt, vader,' zei hij. Ze keken elkaar nog eens in de ogen voor ze terugliepen naar het huis. Voor het eerst had Spencer het gevoel dat zijn vader van hem hield zoals hij was en niet als een vervanger van Robert.

'Iets gevangen?' Elizabeth was opgetogen. Ze was gek op het meer, vond het enig al haar oude kennissen terug te zien en genoot van alle aandacht die Spencer kreeg.

'Een paar oude schoenen.' Hij grinnikte en zag er opgewekter uit dan dagen het geval was geweest. Het gesprek met zijn vader had iets van de spanning weggenomen. 'Drie vissen,' hij bukte zich naar haar en ze deed alsof ze haar neus dichtkneep, 'en een kus voor mijn vrouw.' Kussen stond ze hem althans toe. Samen gingen ze naar binnen en Elizabeth vijlde haar nagels bij terwijl hij douchte. Ze vertelde hem naar welk feest ze die avond gingen en hij keek haar nadenkend aan. 'Laten we vanavond thuisblijven.'

'Schat, dat gaat niet. We zijn uitgenodigd. En het zijn kennissen van mijn vader.'

'Zeg maar dat je hoofdpijn hebt of dat ik last heb van mijn oorlogswonden.' Hij grinnikte als een kwajongen tegen haar; hij wilde een avond met haar alleen zijn. Ze hadden nog geen ogenblik samen kunnen zijn na zijn thuiskomst, maar haar leek dat niet te deren.

'Morgen, ik beloof het.' Maar de volgende avond was haar broer gekomen en ze beweerde dat het onbeleefd zou zijn niet met hen uit te gaan. En de avond daarop moesten ze naar een officiële ontvangst. Hij voelde zich als een gevangene die champagne in plaats van water te drinken krijgt en hij was eenzaam bij haar te midden van steeds weer andere mensen. Hij trachtte het haar duidelijk te maken toen ze samen aan het strand lagen, maar ze beweerde dat hij zich aanstelde. 'Hoe kun je nu eenzaam zijn met zoveel leuke mensen om je heen?'

'Omdat ik daar nog niet aan toe ben. Ik wil alleen zijn met jou, samen praten en elkaar weer leren kennen.' Maar ze weigerde daar begrip voor op te brengen. En in een flits werd het hem duidelijk wat hem te doen stond. Hij besloot naar Los Angeles te gaan in het weekeinde. Eindelijk wist hij wat hij tegen Crystal moest zeggen. Hij was het met zichzelf eens geworden. En als hij terugkwam, zou hij Elizabeth zeggen dat hij van haar wilde scheiden. Hij zou het haar pas zeggen wanneer ze van Tahoe vertrokken. Hij had geen trek in een onverkwikkelijke scène in de familiekring.

'Maar mijn ouders hebben mensen voor je geïnviteerd.' Ze was woedend, hoewel ze vrijwel elke avond mensen voor hem hadden uitgenodigd.

'Het spijt me, ik kan het niet helpen. Bovendien moet ik voor iets naar Los Angeles.' Zijn stem klonk opeens beheerst. Hij wist nu wat hij moest gaan doen.

'Wat dan wel?' Argwanend keek ze hem aan. Hij had niet eens een baan op dat ogenblik.

'Een paar investeringen die ik heb gedaan nadat ik ben afgestudeerd.'

'Kan dat niet wachten?'

'Nee, geen dag. Het is belangrijk, Elizabeth. Ik moet gaan.' Hij belde Crystal niet voor hij vertrok. Hij zou haar daar bellen bij wijze van verrassing.

Elizabeth pruilde nog toen hij haar alleen liet en ze zat met haar ouders aan de lunch toen hij naar San Francisco reed, hun wagen voor het huis parkeerde en een taxi nam naar de luchthaven. Het was een vlucht van twee uur en na de landing bevond hij zich in een zwoele augustusmiddag. Hij nam een taxi naar de stad en een kamer in het Beverly Hills Hotel, waarvoor hij geld van zijn vader had geleend. Zodra hij op zijn kamer was, draaide hij het nummer dat hij van Harry's had gekregen. Een meisje nam op en zei zoiets als 'Salvatore' en hij moest even lachen. Ze leek altijd bij Italianen in te trekken. Hij vroeg naar Crystal Wyatt en kreeg te horen dat ze naar haar werk was. Pearl had hem al verteld dat ze aan een nieuwe film meewerkte. Hij vond het leuk voor haar en voelde zich als herboren toen hij vroeg waar hij haar kon bereiken. Zijn hele leven leek opeens weer zin te hebben gekregen. Hij was tot rust gekomen en had zijn lot weer in eigen hand. Eindelijk wist hij dat hij de goede keus had gemaakt.

'Bij mgm,' antwoordde het meisje en gaf hem argeloos het nummer van de studio. Hij noteerde het, liep snel het hotel uit en gaf een taxichauffeur het adres op dat hij in de telefoongids had opgezocht. Het werd een lange rit en hij voelde zijn hart bonzen bij de gedachte dat hij haar terug zou zien. Dat gevoel had hij alleen bij Crystal gehad, bij niemand anders. Hij begreep dat hij een heleboel zou moeten uitleggen en zich moest verontschuldigen over zijn krankzinnig gedrag. Hij wist dat hij haar heel wat schuldig was, maar ze hadden nog een heel leven voor zich waarin hij het goed kon maken. En hij lachte in zichzelf, achter in de taxi, denkend aan haar en hun toekomst.

De ingang van mgm was imponerend en hij keek als een toerist om zich heen terwijl ze het terrein opreden na eerst door een bewaker te zijn aangehouden. Hij had gezegd dat hij voor Crystal Wyatt kwam en opgegeven in welke film ze speelde, en de bewaker had hem verteld dat hij zich op privé-terrein bevond en dat hij een pasje nodig had om binnen te komen. Maar toen had hij gezegd waar hij was geweest en voor hoelang. De bewaker aarzelde en keek over zijn schouder. Zijn zoon was daar gesneuveld en voor een militair wilde hij wel iets door de vingers zien. 'Niet zeggen dat ik u heb doorgelaten,' zei hij en gaf het teken tot doorrijden. Spencer had hem bedankt en de chauffeur was doorgereden naar de studio die de bewaker had aangeduid. Er liepen tientallen acteurs rond in prachtige kostuums, cowboy's, Indianen, kettinggangers en fraaie meisjes in badpak of nauwsluitend jurkje. Het was een wereld die hemelsbreed verschilde van Harry's restaurant in San Francisco. Nadat hij met de chauffeur had afgerekend, bleef hij aanvankelijk om zich heen staan kijken, maar ten slotte liep hij door naar de geluidsstudio. Het was een groot gebouw dat aan een vliegtuighangar deed denken en uit de verte zag hij al spelers bij elkaar staan onder felle lampen; een man stond iets te schreeuwen en verder was alles stil. Hij bleef staan waar hij stond en toen er tien minuten later gepauzeerd werd, kwam hij dichterbij. En in een flits zag hij haar staan, met haar rug naar hem toegekeerd, maar hij wist meteen dat het Crystal was. Zijn hart begon razend snel te kloppen en het liefst was hij op haar afgestormd om haar in zijn armen te nemen, maar hij bedwong zich; hij wilde niet storen. Alsof ze zijn nabijheid voelde, keerde Crystal zich om en verstarde. Ze was niets veranderd, alleen was ze misschien nog knapper dan drie jaar geleden. Ze had niets meer van het kind van vroeger en was een uitzonderlijk mooie vrouw geworden. Ze had haar haar naar achteren gekamd tot een sierlijke wrong en ze droeg een witte strapless jurk met witte satijnen schoentjes vol glinsterende pailletten. Ze had een figuur uit een sprookje kunnen zijn en de tranen sprongen hem in de ogen en verduisterden zijn blik. Toen zag hij haar langzaam naar zich toe komen. Ze zei geen woord, staarde hem alleen maar aan, en toen was ze bij hem en vloog hem om de hals. Ze kuste hem en zijn hart stond bijna stil. Nooit eerder had hij van haar gehouden zoals op dat moment. Hij had de oorlog overleefd om bij haar terug te kunnen komen, haar in zijn armen te houden. Dit was wat hij in San Francisco had gezocht en niet gevonden. Maar hij had het hier gevonden, zoals hij had geweten, bij Crystal.

'O god, als je eens wist hoe ik je gemist heb...' Alle ellende waaraan hij had blootgestaan, alle eenzaamheid, sloegen opnieuw door hem heen met haar in zijn armen en ze huilden allebei. Ze wist wat ze had gedaan en ze was er wanhopig onder. Ze had zichzelf wijsgemaakt dat hij niet zou terugkomen, maar dat had hij wel gedaan. Hij was weer bij haar terug, en zij woonde samen met Ernie. Maar aan Ernie kon ze nu niet denken. Ze kon aan niemand anders denken dan aan Spencer, die haar tegen zich aandrukte en kuste en met hongerige lippen kuste ze hem terug en streelde zijn gezicht. 'O, liefste, ik houd zo ontzettend veel van je...' Hij hield haar van zich af en bekeek haar. 'Wat zie je er prachtig uit.' Hij lachte vertederd, als een trotse vader. 'Ben je nu een filmster?'

Ze keek hem verlegen aan en gaf hem weer een kus. 'Nog niet, maar ik hoop het te worden. Dit is een geweldige film.' Ze noemde hem andere spelers en hij kwam onder de indruk. Ze had het klaargespeeld terwijl hij weg was. Ze was naar Hollywood gegaan en nu stond ze in een film. Opeens legde ze haar vinger tegen zijn lippen en fluisterde: 'Ze gaan zo weer draaien, kom mee naar mijn kleedkamer.'

Op zijn tenen volgde hij haar naar de kamer waar ze zich kleedde en uren zat te studeren. Het was geen groot vertrek, maar zindelijk en schoon. Een helpster was bezig het kostuum voor haar volgende scène klaar te leggen. Crystal lachte tegen haar en zei dat ze mocht gaan, en daarna was ze er voor Spencer. 'Ik heb nog een uurtje de tijd.' Haar blik zocht zijn gezicht af; ze wilde zoveel weten: waarom hij was gekomen, waar hij geweest was, wanneer hij was thuisgekomen, of hij nog getrouwd was.

'Ik droom toch niet? Ben je het werkelijk?' Ze keek hem bijna angstig aan en dacht aan de lange maanden van zijn stilzwijgen. Hand in hand bleven ze zitten en hij trachtte haar alles uit te leggen, zijn eenzaamheid, de zorgelijke toestand die hem in verwarring had gebracht, de wanhoop over zijn aanwezigheid daar en ten slotte het gevoel dat niets meer van belang was, behalve de voortdurende ellende en verwoesting die hij om zich heen zag.

'Het leek wel of alles hier niet werkelijk meer was... zelfs jij een tijdlang niet, geloof ik. Ik begon te denken dat ik daar nooit meer weg zou komen en daar kon ik met niemand over praten. De brieven die je daar kreeg, maakten het alleen maar erger. Er stond in hoe normaal en plezierig alles hier was, waardoor het contrast nog schrijnender werd. Veel anderen hadden hetzelfde gevoel, denk ik. We hebben het er op de vlucht naar huis nog uitvoerig over gehad. Maar daarginds wilde niemand het eigenlijk toegeven. Niemand zei openlijk dat hij wanhopig was, anders hadden we het misschien ook niet volgehouden.' Het was het meest kille, uitzichtloze en ongelukkige deel van zijn leven geweest. 'Nou ja, het is voorbij, zullen we maar zeggen... al zal ik het moeilijk kunnen vergeten.' Triest keek hij haar aan.

'Ik dacht dat je had besloten het uit te maken tussen ons.' Haar stem klonk laag en verdrietig; dat ze dat had aangenomen, had haar hele leven veranderd. Daardoor was ze naar Hollywood gegaan, daardoor was ze ertoe gekomen met Ernie te gaan samenwonen. Ze had gemeend dat ze niets meer te verliezen had en hij was zo aardig voor haar geweest. Hij had zoveel voor haar gedaan en ze had gedacht dat ze het aan hem verplicht was. Hij maakte haar het leven zo gemakkelijk.

Ontsteld keek hij haar aan na die bekentenis. 'Ik zou je nooit in de steek hebben gelaten zonder het je te laten weten. Ik wist toen niet wat ik doen moest... Ik kreeg brieven van Elizabeth die me een ellendig schuldgevoel opdrongen. Ze verwachtte dat ik bij haar terug zou komen en doorgaan zoals vroeger, maar ik wist zeker dat ik dat niet kon. We hebben elkaar in Tokio een paar maal ontmoet, maar daar werd het alleen maar erger van. Achteraf had ik het gevoel dat ik een weekeinde met een vreemde was uit geweest.' Hij keek haar eerlijk in de ogen, maar Crystal ontweek zijn blik. Zij was nu degene die zich schuldig voelde; ze had Ernie bepaalde rechten op zichzelf gegeven.

'Ik heb getracht je op te sporen, de avond van mijn thuiskomst,' ging hij verder, 'ik ben bij het huis van mevrouw Castagna geweest, maar een vrouw daar vertelde me dat je verhuisd was en toen ben ik nog bij Harry's geweest, maar die gingen net dicht...' Hij keek haar even wanhopig aan als hij zich die avond had gevoeld. Het verbaasde haar niet dat een onbekende hem te woord had gestaan bij mevrouw Castagna's huis. Haar laatste brief aan de oude vrouw, alweer maanden geleden, was beantwoord met een briefkaart van een van haar zoons met de mededeling dat zijn moeder was overleden. Het had Crystal gespeten; ze was heel erg op de oude vrouw gesteld geweest. 'Pearl heeft me ten slotte je nummer gegeven en ik heb het vanmorgen meteen gebeld toen ik hier aankwam. Je hospita heeft me gezegd waar je zat en hier zijn we dan.' Hij lachte en keek haar stralend aan, als een jongetje onder de kerstboom. Crystal zei niet dat hij niet met haar hospita had gesproken, maar met haar dienstmeisje. Of liever, met Ernies dienstmeisje.

'Hoe staat het nu met Elizabeth?' Haar hart bonsde toen ze het vroeg en aan de ene kant hoopte ze dat hij had besloten niet van Elizabeth te scheiden. Dat zou het voor haar gemakkelijker maken, op dat moment althans. Ze kon niet zonder meer bij Ernie weglopen nadat hij haar filmrollen had bezorgd en nog zoveel andere dingen voor haar had gedaan. Maar ze hield niet van hem, evenmin als Spencer van Elizabeth.

Maar Spencer beantwoordde haar vraag in alle rust. Hij had een besluit genomen tijdens de vlucht naar Los Angeles. Hij zou Elizabeth op de hoogte stellen zodra ze naar Washington teruggingen. Daarna zou hij zijn spullen halen, voor zover nog aanwezig, en met de eerste vlucht naar Californië terugkomen. Een baan had hij toch niet meer, dus kon hij er net zo goed een in Los Angeles zoeken als in New York of Washington. Als advocaat kon je overal wel aan werk komen. En zodra hij dat had gevonden en was gescheiden, wilde hij met Crystal trouwen, als ze hem wilde hebben tenminste. Het was allemaal heel eenvoudig.

Hij glimlachte tegen haar. Hij was te gelukkig om zich nog schuldig te voelen. 'Ik ga van Elizabeth scheiden. Ik had het haar geloof ik eerder moeten vertellen. Ik wist het eigenlijk al toen ik drie jaar geleden wegging, maar ik vond het zo rot om het haar te moeten zeggen. We waren net getrouwd. Ik weet het niet, maar het was wel verdomd stom van me om er toen niet meteen een streep onder te zetten. Maar nu kan ik de komedie echt niet meer aan. Het is wel schofterig nadat ze al die tijd op me heeft gewacht,' hij dacht aan wat zijn vader hem aan het meer had voorgehouden, 'maar ze zal het geloof ik niet eens erg vinden. Ze geeft alleen om haar baan en om die snertfeesten.'

Het was een beknopte omschrijving van het probleem, maar zo had hij het ervaren nadat hij was thuisgekomen uit Korea. 'Ze is nu nog aan het meer, maar over een paar dagen vliegen we terug naar Washington.' Hij keek Crystal doordringend aan. 'Het is bijna voorbij. Ik kan hier over een paar weken terug zijn en wanneer ik een baan heb, maak ik werk van de scheiding. En zodra die is uitgesproken, kunnen we gaan trouwen...' Hij twijfelde er niet aan dat Elizabeth redelijk zou zijn en in de scheiding zou toestemmen. Maar opeens schrok hij. Als Crystal nu eens van gedachten was veranderd? Hoewel het niet aannemelijk leek nadat ze hem zo hartstochtelijk had gekust. Aarzelend voegde hij eraan toe: 'Als je me tenminste nog hebben wilt.' En als Elizabeth wilde scheiden. Maar daar twijfelde hij niet aan, als hij haar duidelijk maakte hoe hij over een voortzetting van hun huwelijk dacht.

Crystal bleef hem aankijken; ze kreeg tranen in haar ogen, maar gaf geen antwoord. Dit was wat ze jarenlang had gewild, waarvan ze had gedroomd terwijl hij weg was en wat ze niet meer had verwacht van hem te zullen horen. Ze had aangenomen dat hij voor Elizabeth had gekozen en niet eens de moeite had genomen haar op de hoogte te stellen.

'En... ?' Hij zag tranen langs haar wangen lopen en wist niet of het tranen van blijdschap of van teleurstelling waren. Hij trok haar in zijn armen en hield haar dicht tegen zich aan. 'Niet huilen, schat. Het komt wel goed. Dat beloof ik je. Ik zal voor je zorgen... ik zweer het je.' Het was het enige dat hij altijd had willen doen. Zachtjes trok hij zich wat terug en ze keek hem hoofdschuddend aan.

'Misschien wil je me niet eens meer.' Ze moest hem inlichten over Ernie.

'Ik zou niet weten waarom niet. Tenzij je getrouwd bent terwijl ik weg was,' zei hij grinnikend, overtuigd dat ze dat niet had gedaan.

'Maar ook daar zou wel iets aan te doen zijn. We zouden samen naar Reno kunnen gaan en er na zes weken trouwen, als het moet.' Hij plaagde haar, maar ze bleef hem diep ongelukkig aankijken. Het was allemaal zoveel moeilijker. Eindelijk zou hij zich vrijmaken en zij zat vast aan Ernie. Had hij haar maar geschreven... had hij maar iets van zich laten horen... had hij het maar uitgelegd... maar ze dacht aan de brieven die ze niet beantwoord had. Ze had gemeend dat het geen zin meer had en had zichzelf niet langer willen kwellen of zich aan het lijntje laten houden. Dat had al zo lang geduurd en toen hij haar schreef dat Elizabeth tijdens zijn verlof bij hem in Tokio was geweest, had ze gedacht dat hij zich aan zijn trouwbelofte zou houden.

'Spencer...' Wanhopig zocht ze naar de goede woorden, maar het viel niet mee. 'Ik woon met iemand samen. Het is mijn impresario... het is een lang verhaal... en ik weet niet hoe ik het moet vertellen.'

Hij staarde haar aan, verpletterd, vurig verlangend meer te horen. Hier had hij niet op gerekend. Hij had niet geweten hoe hij haar zou aantreffen. Ze had boos kunnen zijn, ongeïnteresseerd of veranderd, maar hij had niet voorzien dat ze nog altijd van hem hield maar met een ander samenleefde. Het leek niet te kloppen. 'Toen ik in Hollywood aankwam, .hebben een paar agenten me met hem in contact gebracht. Ze beweerden dat hij de beste in de hele stad was en hij had zo een filmrol voor me. Een week na mijn aankomst hier was ik aan het werk. Hij heeft alles voor me gedaan, een garderobe voor me gekocht, een hotel voor me gezocht, alles op zijn kosten...' Over Malibu en de diamanten armband zweeg ze maar. 'Ik heb een contract bij hem getekend en hij helpt me in alle opzichten, Spencer. Ik ben hem zoveel verschuldigd... ik kan niet zomaar bij hem weglopen... dat zou niet eerlijk zijn...' Het deed hem eerder denken aan slavernij en hij kon zijn oren nauwelijks geloven.

'Hou je van hem?'

Moedeloos schudde ze haar hoofd. 'Nee, dat niet, maar ik heb hem wel ingelicht over jou. Ik heb hem ook gezegd dat het voorbij was, en dat dacht ik toen ook. Ik had in geen maanden iets van je gehoord en ik dacht dat je opnieuw met Elizabeth was begonnen...' Haar stem trilde en ze begon weer te huilen en Spencer ging met een woedend gezicht heen en weer lopen.

'Ik moest daar alle zeilen bijzetten om in leven te blijven, als het je interesseert.' Hij keek op haar neer in totale frustratie. Terwijl hij daarginds in de modder rondkroop, last had van bevriezingen en leefde in de greppels van de Koreaanse velden, had zij aangenomen dat hij niet meer van haar hield.

'Het spijt me... Je bleef zo lang weg... en... alles was zo anders hier. Ik wilde zo graag iets bereiken in Hollywood.' Ze bekende het eerlijk, maar dat maakte het voor Spencer nauwelijks gemakkelijker.

Hij was kapot van wat hij had gehoord.

'Zo graag dat je je lichaam maar hebt verkocht, gelijk met al je andere talenten?'

'Wel verdomme, hoor eens even,' ze sprong op, plotseling even kwaad als hij, 'toen jij vertrok uit de Verenigde Staten was je getrouwd, als je je die kleinigheid nog herinnert. Ik heb drie rotjaren op je gewacht. Spencer Hill, en vaak schreef je me niet eens. Op het laatst kreeg ik alleen een paar woorden op een ansichtkaart die aan iedereen gericht hadden kunnen zijn. Geen woord meer over ons of onze toekomst en wat je van plan was. Je dacht dat ik daar maar zou gaan zitten wachten en dat heb ik godbetert ook een hele tijd gedaan. Maar ik wilde mijn eigen leven leiden. Ik had recht op een beetje meer dan alleen maar zitten kniezen bij mevrouw Castagna en op de komst van de Messias wachten.' Hij ging er niet op in, want het was waar wat ze zei. 'Dus ben ik hiernaar toe gegaan en Ernie heeft me onder zijn hoede genomen. Hij is een man met veel invloed, Spencer, hij kan een ster van me maken. En ik ben niet van plan voorgoed bij hem te blijven, maar ik loop ook niet van de ene dag op de andere bij hem weg omdat jij het wilt. Ik ben hem meer verplicht dan dat en ik wil een vriend en geen vijand van hem worden. Hij heeft veel voor me gedaan en ik heb verplichtingen aan hem. Bovendien, als ik dat zou doen, zou hij het me betaald kunnen zetten.'

'Bedoel je lijfelijk?' Spencer keek haar ontsteld aan, maar Crystal schudde snel haar hoofd.

'Natuurlijk niet. In mijn carrière, bedoel ik. Hij zou, zeg maar, mijn contract kunnen verscheuren.'

'Dat doet hij vast niet. Die man is niet gek. Hij is een zakenman en hij weet wat hij in handen heeft. Wat voor soort contract heb je eigenlijk met hem afgesloten?' Ook dat baarde hem zorgen, maar het was niet het grootste probleem.

'Het standaardcontract.' Ze trachtte het zelfverzekerd te zeggen, maar in feite wist ze weinig van het contract af. Ernie zei altijd dat het van geen belang was.

'En wat wil dat zeggen?'

'Hij treedt bemiddelend op tussen mij en de studio's. Ze komen bij hem en hij regelt alles voor me.' Dat was de gebruikelijke formulering en ze had het geslikt.

'Maar wie betaalt jou? Doet hij dat of betalen de filmmaatschappijen je rechtstreeks?' Spencer werd zeer wantrouwend. Hij had wel eens van dergelijke contracten gehoord, die impresario's toestonden hele vermogens van grote sterren in te pikken terwijl de sterren zelf op een houtje konden bijten.

'Ernie schrijft mijn cheques uit. Dan kan hij mijn belasting er meteen aftrekken.'

'Heb je zijn contracten met de studio's ooit onder ogen gehad of de cheques die ze hem sturen voor jouw werk?'

'Nee, dat niet,' zei Crystal een beetje geprikkeld. 'Hij handelt alles voor me af. Dat is zijn werk.' Het was precies wat Spencer had gevreesd.

'Dan kun je er donder op zeggen dat hij rijk aan je wordt en jij, liefje, krijgt een pover bedragje van wat ze hem voor jou betalen.'

'Dat is niet waar!' Ze begon hem meteen te verdedigen, al wist ze heel goed dat het niet ging om het contract met Ernie. 'Nou ja,' zei ze en ging moedeloos weer zitten, 'ik kan niet zomaar bij hem weglopen, Spencer. Later misschien. Maar hij zal er niets van begrijpen als ik morgen opeens ben vertrokken en het zou niet sportief zijn tegenover hem. Net zo goed als het niet sportief van jou zou zijn geweest als je Elizabeth twee dagen na jullie trouwdag had laten zitten.' Ze raakte een teer punt en was het zich bewust. Maar ze voelde dat ze verplichtingen aan Ernie had, al kon Spencer dat niet begrijpen. Hij had haar te fatsoenlijk behandeld om hem ter wille van Spencer te laten stikken.

'Dus wat wil je nu, Crystal? Dat het uit is tussen ons? Wil je bij hem blijven?' vroeg hij met trillende stem, niet woedend meer maar bang. Ze kreeg tranen in haar ogen voor ze hem antwoord gaf. Het liefst had ze hand in hand met Spencer haar kleedkamer uit willen rennen naar de eerste de beste kerk om met hem te trouwen, maar ze begreep dat zoiets dwaasheid was. Voorlopig althans. Ze wilde de relatie met Ernie heel behoedzaam verbreken, en zeer terecht had ze even tevoren opgemerkt dat hij een geduchte tegenstander kon worden als ze hem kwaad maakte. En hij zou ook alle reden hebben om kwaad te worden als ze hals over kop bij hem wegliep na al zijn goede hulp.

'Ik heb tijd nodig, tijd om met hem te praten en om deze film af te maken. Daarna zal ik hem zeggen dat ik liever alleen woon of zoiets. Maar dat speel ik niet in één week klaar. Spencer. Jij hebt met Elizabeth drie jaar nodig gehad. Geef mij een maand, of liever twee. Ik wil dit fatsoenlijk afhandelen. En ik zit midden in een film.'

'Waarom zo lang? Ben je bang dat hij je carrière om zeep zal helpen of houd je van hem?' Hij begreep nog niet wat ze voor de man voelde en waarom ze meende hem iets schuldig te zijn. Maar hij wist dan ook niet hoe subtiel Ernie te werk ging, inspelend op haar plichtsgevoel, haar angsten en haar geweten.

'Ik vind dat ik hem dat schuldig ben. Al was het alleen maar uit hoffelijkheid. Je kunt niet zomaar weglopen bij een man die zoveel voor je doet. En ik wil hem als impresario houden, ook wanneer ik bij hem weg ben.'

'Dat lijkt me niet verstandig, Crystal. In godsnaam, er zijn zoveel anderen.'

'Niet zo goed als Ernie.' Ook daarvan had hij haar overtuigd en Spencer werd steeds kwader. Het zag ernaar uit dat ze die knaap nooit meer zouden kwijtraken.

'Je doet me denken aan Elizabeth als ze over McCarthy kletst. Jezus, ik kom de oorlog uit en het enige dat ik wil is ergens wonen en een normaal bestaan leiden, maar iedereen is druk bezig met z'n eigen carrière, behalve ik dan. Leuke situatie.' Het was zelfbeklag, maar Crystal nam het hem eigenlijk niet kwalijk. Ze was al zo dankbaar dat hij haar nog wilde na haar onthullingen over Ernie. Sommige mannen zouden na zoiets weggelopen zijn.

'Je zou hier een baan kunnen zoeken, misschien bij een van de studio's. Die hebben een leger advocaten in dienst.' Bijna had ze gezegd dat Ernie wel iets voor hem zou kunnen vinden, maar dat durfde ze toch niet en het zou ook nog wel even duren voor ze van Ernie een dergelijke dienst kon verlangen.

'En wat moet ik intussen beginnen, Crystal, terwijl ik op je wacht?' Hij wist niet waaraan hij zich te houden had en ze greep zijn hand voor ze antwoordde.

'Een beetje geduld hebben. Het spijt me allemaal heel erg.' Ze leek beschaamd en sloeg haar ogen neer, maar hij gaf haar een kus op haar zijdezachte haar en tilde haar kin op, zodat ze hem moest aankijken.

'Zit daar maar niet over in. Ik heb erom gevraagd. Het had heel wat erger kunnen zijn. Je had "val dood" tegen me kunnen zeggen. Ik ben verdomd blij dat je me nog wilt hebben.'

'Ik houd van je...' fluisterde ze en hij drukte haar tegen zich aan. Toen werd er geklopt en dat was het sein dat ze over tien minuten op de set moest zijn. Mistroostig keek ze naar Spencer op; ze wilde niet dat hij wegging, maar ze moest aan het werk en daarna zou ze een manier moeten zien te vinden om Ernie in te lichten.

'Heb je nog een beetje tijd voor me over, of wordt dat te lastig?' Hij wist uit zijn ervaring met Elizabeth en de familie Barclay hoe moeilijk het soms was om weg te komen.

'Dat lukt me niet.' Verdrietig keek ze hem aan toen hij haar weer een kus gaf; ze wilde hem niet laten gaan.

'Dan ga ik maar terug naar San Francisco. Ik bel je over een paar dagen. En zet jij er wat vaart achter?' zei hij plagend. Haar situatie stond hem bepaald niet aan, maar voor een poosje kon hij er wel mee leven. In zekere zin was het zijn schuld dat het zo gelopen was en al vond hij het niet leuk, hij kon haar niets verwijten. Het had zoveel erger kunnen zijn. Ze had op een ander verliefd kunnen worden en met hem getrouwd zijn. Ze had inmiddels een paar kinderen kunnen hebben, verdomme. Wat er gebeurd was stond hem niet aan, maar ze hield tenminste nog van hem.

Hij kuste haar lang en hartstochtelijk voor hij haar verliet en ze kon de gedachte dat hij alweer wegging nauwelijks verdragen, maar deze keer zou het althans niet voor lang zijn. Ze wist nu waar hij was. Ze kon hem opbellen en hij had beloofd haar te bellen en haar op de hoogte te houden van wat hij bereikte.

Nadat hij Elizabeth had ingelicht wilde hij binnen een paar weken terug zijn in Californië en een baan zoeken, en hij hoopte dat zij dan bezig zou zijn de problemen met Ernie op te lossen. Ze moesten woonruimte zoeken en ze moesten over zoveel dingen nadenken. Beiden kregen ze weer hoop en nog eens kuste Spencer haar en drukte haar tegen zich aan, waarbij hij zich de zoete geur van haar lichaam herinnerde.

'Ik vind het heel erg om weg te moeten gaan,' zei hij zacht.

'Ik ook.' Maar ze glimlachte. Het zou deze keer immers niet voor lang zijn en als ze weer bij elkaar waren, zou het voorgoed zijn.

'Ik kom gauw terug,' beloofde hij en ze knikte. Ze zouden het beiden druk hebben de komende maand en heel wat obstakels uit de weg moeten ruimen voor ze voorgoed bij elkaar konden blijven.

Na een laatste kus verliet hij haar kleedkamer en ze liep met hem mee naar buiten en keek hem na met een tedere blik in haar ogen die niets te raden overliet. Hij stak zijn hand op en ze wuifde terug, maar riep hem niets na om de acteurs die op de set aan het werk waren niet te hinderen. Geen van beiden zagen ze dat Ernie om de hoek van de geluidsstudio naar hen stond te kijken.

30

Spencer ging terug naar zijn hotel en zegde dezelfde middag zijn kamer op. Het was niet het weekeinde dat hij had voorzien en hij was nog geschokt over het feit dat Crystal met een ander samenwoonde, maar eerlijk was eerlijk, hij woonde ook nog met Elizabeth onder hetzelfde dak. En hij zag wel in dat het voor een deel zijn eigen schuld was dat Crystal de hoop had opgegeven en zich met Ernie had ingelaten. Desondanks zinde de toestand hem niet en hij wilde haar zo gauw mogelijk bij hem vandaan hebben. Hij maakte zich ook erg bezorgd over haar contract. Hij vermoedde dat er heel wat meer in stond dan Ernie haar had verteld.

Hij vloog die avond terug naar San Francisco, huurde een wagen en reed zonder duidelijke bestemming naar het noorden. Zijn gedachten waren vervuld van Crystal en hij zag haar voor zich zoals hij haar had gezien toen hij haar in de kleine kleedkamer had gekust. Wat ze vroeger voor elkaar hadden gevoeld, was er nog altijd; het was zelfs nog sterker geworden.

Om tien uur bereikte hij Napa en reed door. Hij overwoog een kamer in een motel te nemen en toen zag hij de borden en begreep wat hij daar deed. Hij betaalde zijn tol aan het verleden, aan het kind dat ze geweest was toen hij haar had leren kennen. Het was elf uur toen hij de plaats bereikte en hij reed door naar de boerderij. Het hek zat dicht en achter de bomen kon hij het huis niet zien. Hij vroeg zich af of de schommel er nog was. Hij was daar in zes jaar niet meer geweest en het was zeven jaar geleden dat hij haar voor het eerst had ontmoet.

Hij ging toch naar een motel en trachtte de Websters in de telefoongids te vinden, maar ze stonden er niet in en hij herinnerde zich niet meer waar ze precies woonden. Hij was trouwens niet voor hen gekomen. Hij was gekomen voor haar, voor wat ze vroeger was geweest, vóór Hollywood, vóór de Koreaanse oorlog, vóór Elizabeth en vóór de man met wie ze samenwoonde, voor dat alles... toen hij haar voor het eerst had gezien in een witte jurk, op de trouwdag van haar zuster... Het was allemaal zo vanzelfsprekend geweest, dat prille begin.

Lange tijd bleef hij in zijn wagen zitten, toen reed hij langzaam weg.

Hij moest nu aan zijn eigen leven denken; hij had hun beiden een maand de tijd gegeven. Het leek nu niet veel meer, maar 's middags had het hem eindeloos lang geleken. Hij at ergens in een plaats waarvan hij de naam niet kende en daarna had hij nog zes uur te rijden naar Lake Tahoe. Hij reed de Donner Pas over terwijl de zon opging en nog altijd kon hij alleen maar aan het meisje denken dat hij bij mgm had achtergelaten, de vrouw van wie hij hield, met wie hij ging trouwen.

Hij zette de wagen weg, ging naar binnen en liep op zijn tenen de trap op naar hun slaapkamer, waar Elizabeth lag te slapen. Terwijl hij zich uitkleedde, bewoog ze zich en keek hem slaperig aan.

'Ben je nu al terug?' vroeg ze. Ze was niet echt wakker.

Hij knikte, bang meer te zeggen. Hij was te moe om nog ergens over te beginnen en hij had zich voorgenomen te wachten tot ze van Lake Tahoe waren vertrokken. 'Ga maar weer slapen,' zei hij alleen, maar ze ging overeind zitten en keek hem onderzoekend aan.

'Ik dacht dat je zondag pas terugkwam.'

'Ik was vlugger klaar met mijn zaken dan ik had voorzien.' Te vlug en toch niet vlug genoeg. Hij had het weekeinde met Crystal willen doorbrengen.

'Waar ben je geweest?' Elizabeth hield hem aandachtig in het oog terwijl hij zich uitkleedde en hij ontweek haar blik toen hij naast haar in bed schoof.

'Dat zei ik toch. In Los Angeles. Ik moest daar wat zaken regelen.'

'En is het gelukt?' Haar stem klonk koel en ze was nu klaar wakker. 'Min of meer. Ik kon niet iedereen te spreken krijgen die ik wilde, daarom ben ik eerder terug.'

Ze knikte, maar geloofde hem eigenlijk niet. Ze had iets ongewoons aan hem opgemerkt de laatste dagen, feitelijk al sinds zijn thuiskomst, en ze vroeg zich af wat hij in de zin had. 'Wil je erover praten?'

'Nee, laat maar, ik heb de hele nacht doorgereden.' Hij sloot zijn ogen in de hoop dat ze zou zwijgen, maar dat deed ze niet.

'Waarom ben je niet in het huis in San Francisco blijven slapen?'

'Ik wilde terug.'

'Lief van je.' Hij kon niet bepalen of ze sarcastisch deed of niet en het laatste wat hem aanlokte was haar dat te vragen. Ze babbelde door alsof het volop dag was en kreunend deed Spencer zijn ogen weer open en keek haar aan.

'Kunnen we daar in godsnaam niet morgen over praten, Elizabeth?'

'Het is morgen.' De zon was op en de vogels zongen al. 'Voel je je wat opgeknapt?' vroeg ze.

'Ja, dat zeker.' Heel wat opgeknapt nadat hij Crystal had gesproken. 'Wil je er niet over praten?' Ze viste naar het een of ander en als ze lang genoeg doorging, zou ze het vinden.

'Nee, liever niet. Er valt niets te praten.' Nog niet. En niet hier, met in elke kamer om hen heen familieleden. Sinds twee weken hadden ze geen enkele privacy gehad en dat leek hem toch wel het minste als hij haar moest vertellen dat hij van haar wilde scheiden.

'Ik denk dat er heel wat te praten valt. Ik ben niet achterlijk, weet je.' Opeens vroeg hij zich af of ze op de hoogte was van Crystal. Maar dat kon niet, tenzij ze hem had laten volgen. 'Ik weet dat je het moeilijk hebt gehad. Ik heb er een paar dagen geleden met je vader over gesproken. Het is niet gemakkelijk na een oorlog weer thuis te komen, dat weet ik ook wel. Het is voor mij ook niet gemakkelijk geweest.'

Opeens kreeg hij medelijden met haar en hij. vroeg zich af hoeveel zijn vader had gezegd. Hij had zich er niet mee moeten bemoeien; hij had er niet met Elizabeth over mogen praten. 'Je bent verdomd sportief geweest, al die jaren.' Hij nam een sigaret en het speet hem dat hij haar niet meer kon zeggen, dat hij van haar hield bijvoorbeeld. Had hij ooit van haar gehouden? Zelfs dat wist hij niet meer zeker. Wat hij voor Crystal voelde, had al het andere overschaduwd en zijn relatie met Elizabeth was van het begin af aan heel anders geweest. 'We wennen wel weer aan elkaar,' zei ze mild met haar blik in de zijne en het was oprecht gemeend. Dat gaf hem het gevoel dat hij haar had verraden. Dat had hij ook, lang geleden al. Hij wist nu zeker dat hij niet met haar had moeten trouwen.

'Weet je zeker dat je dat wilt?' Hij stuurde op iets aan dat hij haar pas had willen zeggen na hun vertrek uit Lake Tahoe, maar ze dwong hem in die richting. Nog even en hij zou haar moeten inlichten.

'Dat zou ik wel denken. Daarom heb ik al die tijd op je gewacht. En dat deed ik omdat ik van mening ben dat je het waard was.' Ze glimlachte en hij voelde zich nog belabberder. Zijn vader had gelijk. Hij had verplichtingen ten opzichte van haar, maar niet zijn hele verdere leven. Dat was te veel gevraagd. Dan zou hij een te hoge prijs moeten betalen voor de jaren dat ze op hem had gewacht.

'Je bent een geweldige vrouw, Elizabeth.' Een beetje te geweldig.

Meer dan waartegen hij opgewassen zou zijn. Ze had haar eigen opvattingen, ging haar eigen gang, had haar eigen huis en haar familie om zich heen, waarmee hij moest concurreren. Er was voor hem geen plaats in dat schema, althans zo voelde hij het aan. Met Crystal kon hij een nieuw leven opbouwen. Hij kon naast haar staan aan het begin van haar carrière, een nieuw bestaan veroveren met kinderen. Dat alles was belangrijk voor hem. 'Ik weet niet wat ik tegen je moet zeggen.' Hij draaide zich naar haar om en ze las al wat er komen ging op zijn gezicht. 'Ik denk niet dat ik hiermee kan doorgaan. Ik ben bang dat we niet hadden moeten trouwen.'

'Kom je daar niet een beetje laat achter? Na al die tijd?' Ze was boos en gekwetst, maar niet verbaasd. Ze was er al dagen op voorbereid geweest. Nog voor ze met zijn vader had gesproken had ze geweten dat dit zou gebeuren. Rechter Hill had tegen haar gezegd dat Spencer zich wat 'onevenwichtig' voelde en dat ze maar veel geduld met hem moest hebben. En wat haar betrof was ze geduldig geweest. Drie lange jaren.

'Ik ben drie jaar van huis geweest. Daarvoor zijn we twee weken bij elkaar geweest. En we zijn veranderd, allebei. Ik wil niet meer hetzelfde als destijds en jij hebt je werk. We kenden elkaar nauwelijks toen ik wegging en de laatste drie jaar zijn we vreemden voor elkaar geworden.'

'Dat kan ik niet helpen. Zo is het nu eenmaal gegaan. Maar na drie jaar wachten ben ik niet bereid er een streep onder te zetten, als je dat maar weet.' Haar ogen waren hard als steen en moedeloos keek hij haar aan.

'Waarom? Waarom moeten we ermee doorgaan? We zullen elkaar alleen maar doodongelukkig maken.' Hij probeerde haar tot rede te brengen, maar het was duidelijk dat ze niet wilde luisteren.

'Dat hoeft helemaal niet. We hebben elkaar heel wat te bieden. Dat is altijd zo geweest, dat dacht ik tenminste.'

'Daar heb ik altijd aan getwijfeld. Ik heb het nog tegen je gezegd toen we ons verloofd hadden.'

'En ik heb gezegd dat mij dat niet kon schelen. We hebben alles wat nodig is om van een huwelijk een succes te maken. Een boeiende carrière, hersens, een plezierig leven, dat zijn de dingen waaruit de beste huwelijken bestaan.'

'Zo ben ik niet opgevoed. Hoe staat het met liefde, tederheid, loyaliteit, kinderen?' Maar hoe loyaal hadden hij en Crystal zich getoond? Ze leefden beiden met een ander. Maar daar wilde hij nu niet aan denken nu hij met Elizabeth praatte. Wat ze hadden was in elk geval meer dan hij en Elizabeth ooit zouden kennen.

'Jij leest te veel romans. Je hebt te lang buiten het normale leven gestaan, Spencer. Natuurlijk, die dingen zijn belangrijk, maar het is de franje van het bestaan, het zijn niet de fundamenten.' Ze vertelde hem nog steeds wat hij al wist. Dat ze te veel van elkaar verschilden. Ze hadden niet dezelfde belangstelling. Hij verlangde naar liefde terwijl zij belangrijke dingen wilde doen.

'Wat voel je eigenlijk voor me?' Hij keek haar met een gekwelde blik aan. 'Ik bedoel het heel wezenlijk. Wat gaat er in je om wanneer ik 's nachts naast je in bed lig? Passie, liefde, begeerte, vriendschap? Of voel je je even eenzaam als ik?' Ze hadden maar eenmaal gevrijd na zijn thuiskomst en het was een ramp geworden.

'Ik heb medelijden met je.' Ze keek hem in zijn ogen en zei het uiterst koel. 'Jij bent geloof ik op zoek naar iets dat niet bestaat. Dat heb je altijd gedaan.' En als hij haar nu eens vertelde dat hij het had gevonden? Maar dat wilde hij ook weer niet. Hij wilde van haar af, maar had er geen behoefte aan haar nodeloos te kwellen. Het enige dat hij wilde, was weer over zijn eigen leven kunnen beschikken. Maar het was wel duidelijk dat ze het hem niet wilde teruggeven. 'Ik vind je een dromer... En je zult weer in de wereld om je heen moeten leven, Spencer, de echte wereld. Een wereld vol belangrijke mensen met belangrijke carrières. Ze doen allemaal nuttig werk, ze zitten niet de hand van hun vrouw vast te houden en zwijmelen niet over hun kinderen.'

'Daar heb ik dan medelijden mee, met jou trouwens ook als je er zo over denkt.'

'Jij moet jezelf eens aanpakken, een baan in Washington zien te vinden, zorgen dat je vrienden krijgt, omgaan met mensen die van belang zijn...'

'Zoals de kennissen van je vader?' Hij had haar niet laten uitpraten en zijn ogen fonkelden van woede. Hij was dat soort mensen met hun eeuwige speurtocht naar nog 'belangrijker' dingen spuugzat. Wat zij belangrijk vonden, interesseerde hem geen moer, zeker na drie jaar Korea niet.

'Ja, die mag ik graag. Wat mankeert er aan hen?'

'Niets. Behalve dat ik ze niet mag.'

'Wees blij dat ze met je willen praten.' Ze was nu ook goed kwaad.

Ze had er schoon genoeg van hem op elk feest waar ze kwamen zuur te zien kijken. 'En je mag blij zijn dat ik met je getrouwd ben en te slim om van je te scheiden. Je kunt het ver brengen, Spencer Hill, en ik zal ervoor zorgen dat dat gebeurt. Later zul je me er dankbaar voor zijn, beste jongen.'

Hij keek haar aan en schoot in de lach. Even later schaterde hij het uit tot de tranen hem over de wangen liepen. Ze was de meest egocentrische vrouw die hij ooit tegen het lijf was gelopen en ook nog volkomen overtuigd van haar eigen gelijk. Aan de andere kant vertegenwoordigde ze een macht waarmee hij rekening zou moeten houden.

'Wat zou je dan wel van me willen maken, Elizabeth? Wat denk je van president? Of koning, waar dan ook? Dat laatste zou wel leuk zijn... daar heb ik echt zin in.'

'Stel je niet aan. Je kunt worden wat je wilt. Elke deur in Washington staat voor je open, tot aan de regering toe, als je het spel op de juiste manier meespeelt.'

'En als ik nu niet wil meespelen?'

'Dat ligt aan jezelf. Maar ik meende wat ik zei. Als jij een scheiding wilt, zal ik daar niet in meegaan.' Hij had er nog niet eens om gevraagd, maar zijn antwoord had hij al.

'Waarom zou je met me getrouwd willen blijven als ik het niet wil?' Daar begreep hij niets van, maar ze had haar mening volkomen duidelijk gemaakt en er geen doekjes om gewonden. Ze keek op hem neer met een keiharde uitdrukking op haar gezicht.

'Ik ben niet van plan me door jou belachelijk te laten maken na al die tijd. Ik heb op je gewacht en je zult je verplichtingen moeten nakomen. En als je er goed over nadenkt, is dat geen al te hoge prijs, je kon slechter af zijn.' Alsof het haar opeens te binnen schoot, voegde ze er nog aan toe: 'Bovendien houd ik ook nog eens van je.' Het zou hem misschien wat hebben gedaan, als ze het op een andere toon en wat eerder had gezegd.

'Ik vraag me af of jij de betekenis van het woord liefde kent.'

'Misschien niet.' Ze leek niet onder de indruk. 'Maar in dat geval. Spencer, zou je me die kunnen leren.' Daarna ging ze de badkamer in en deed de deur achter zich op slot. Hij hoorde haar het bad laten vollopen en een half uur later kwam ze weer te voorschijn in witte pantalon, keurige witzijden blouse, witte schoenen, om haar hals een parelsnoer en verder oorhangers met parels en diamanten. Ze was een mooie vrouw, maar ze wond hem niet meer op, ze deed hem niets meer. 'Kom je beneden ontbijten of ga je eerst slapen?' Ze wist evengoed als hij dat hij niet meer zou kunnen slapen, maar hij zag er miezerig uit. De nacht had zijn tol geëist en de ochtend was weinig beter geweest. Haar weigeren van een scheiding was een dolk geweest in zijn hart, dat zo vol was van Crystal.

'Ik kom direct beneden.'

'Mooi. We worden vandaag bij de Houstons verwacht voor de lunch. Daar zul je wel blij om zijn.'

'Dolgelukkig.' Maar op een merkwaardige manier voelde hij zich toch opgelucht nu hij met haar had gepraat. Hij hoefde althans niet meer te doen alsof hij niets liever wilde dan zo gauw mogelijk hun huwelijk voortzetten. Ze wist waar hij stond, al wist hij helaas ook waar zij stond. Hij keek haar nog eens aan toen ze op het punt stond de kamer uit te gaan. 'Meende je dat nu, Liz?' Zijn stem klonk mild. Hij wilde dat ze inzag hoe uitzichtloos het was bij elkaar te blijven en hun huwelijk kunstmatig in stand te houden.

'Wat bedoel je? Met je getrouwd blijven?'

Hij knikte. 'Ja, dat bedoelde ik. Waarom? Waarom wil je niet begrijpen dat het niet goed zal gaan? Waarom ben je toch zo koppig?'

'Ik zei je toch dat ik me niet belachelijk laat maken? Bovendien zou het voor mijn vader nogal pijnlijk zijn.'

'Dat is de slechtste reden die ik ooit heb gehoord.'

'Bedenk dan zelf maar een betere. Maar ik meende wat ik zei. En ik denk dat we over een poosje heel gelukkig zullen zijn als we bij elkaar blijven.' Hij begreep niet hoe ze het kon zeggen, maar het was haar laatste woord. Ze ging de kamer uit en de trap af om te ontbijten terwijl Spencer in bed bleef liggen en aan Crystal dacht.

Maar zij had die nacht haar eigen problemen. Ze was pas om tien uur klaar op de set. Een van de jupiterlampen begaf het en een deel van het decor stortte in. Ze hadden uren niets staan doen en het was twaalf uur 's nachts toen ze thuiskwam. Ernie zat op haar te wachten. 'Wat hebben jullie vandaag gedaan?' Hij keek zonder belangstelling toe terwijl ze zich uitkleedde. Ze was doodmoe en had de hele avond aan Spencer gedacht en aan wat ze tegen Ernie moest zeggen.

'Niet veel. Het licht ging kapot zodat we uren hebben staan niksen.' En daarbij had iedereen eindeloos geklaagd over de hitte, het urenlange wachten en de kwaliteit van het avondeten.

'Meer niet?' Hij kwam traag naar haar toe. Ze had inmiddels haar badjas aan met niets eronder.

Hij greep haar bij haar haar en trok met een ruk haar hoofd achterover, zo hard hij kon, tot ze gilde en zich trachtte los te rukken. 'Waag het niet me te bedonderen!'

'Ernie... ik...' Maar de woorden bestierven op haar lippen. Ze las in zijn ogen dat hij wist dat Spencer bij haar in de kleedkamer was geweest. 'Ik heb een oude kennis op bezoek gehad... dat is alles...' Weer trok hij haar ruw aan haar haar en ze kreeg tranen van pijn en angst in haar ogen.

'Lieg niet! Dat was die vent uit Korea zeker?' Hij was geslepen en had zijn tijd goed gekozen. Toen het meisje hem had verteld dat er een man voor Crystal had opgebeld, was hij op een idee gekomen en naar de set gereden om te zien of er iemand bij haar was. Hij was precies op tijd geweest om hen samen in haar kleedkamer te zien verdwijnen en had gewacht tot ze weer te voorschijn kwamen, elkaar aankijkend als geliefden die elkaar zojuist weer hadden hervonden.

'Ja... ja...' Ze hapte naar lucht terwijl hij aan haar haar bleef trekken. 'Die was het... het spijt me... ik wist niet dat je er kwaad om zou worden...'

'Stomme trut.' Hij sloeg haar hard in het gezicht en smeet haar de halve kamer door. 'Als je hem nog eens ontmoet of hem belt of wat dan ook, loopt het slecht af met die knaap. Is dat begrepen, preutse tante?'

'Ja... Ernie, toe nou...' Ze was doodsbang. Die kant van hem was haar onbekend.

'En nou je kleren uit.' Haar adem stokte na een blik op zijn gezicht en hij was niet dronken. Hij had een blik in zijn ogen die haar terroriseerde terwijl hij op haar afkwam. Hij rukte de badjas van haar lijf en naakt en trillend stond ze voor hem. 'En denk eraan, je bent nu van mij! Van niemand anders! Van mij... omdat ik je bezit! Is dat duidelijk?' Ze knikte en de tranen stroomden langs haar wangen, en weer sloeg hij haar en smeet haar zonder meer in de dichtstbijstaande fauteuil. Hij gooide zijn kamerjas van zich af en genoot van de angst in haar ogen. 'Goed zo. Ik doe met je wat ik wil want je bent míjn bezit.' Toen drong hij haar zo grof en meedogenloos binnen dat ze deze keer geen kreet van genot liet horen maar een gil van pijn slaakte. Zodra hij klaarkwam, smeet hij haar tegen de vloer, waar ze snikkend bleef liggen, doodsbang. Het was net als wat Tom Parker had gedaan, maar erger, want Ernie had ze vertrouwd. Ze had 's middags met Spencer moeten meegaan. Ze zag het in nu het te laat was. En het was heel wat later dan ze vermoedde. Ze huiverde bij de gedachte aan wat hij Spencer kon aandoen als hij had gemeend wat hij zei. En ze wilde Spencer in geen geval in gevaar brengen. Al zou het haar dood betekenen.

Lachend keek hij op haar neer zoals ze daar lag, huilend en zonder de moed naar hem op te kijken. 'Opstaan!' Hij rukte haar aan een streng haar overeind en als een angstig dier keek ze om zich heen.

'En als je hem ooit weer ontmoet, Crystal Wyatt... dan wurg ik je.' Hij ging naar bed en zij de badkamer in, waar ze moest overgeven. Bij een blik in de spiegel zag ze haar wezenloze ogen. Eerst had hij haar van alles gegeven en nu zag hij haar als zijn bezit. Eén ding was duidelijk, ze wist wat er zou gebeuren als ze hem ooit zou verlaten voor Spencer.

31

Op 6 september vlogen Spencer en Elizabeth naar Washington terug, samen met vader en moeder Barclay. Het was een slopende week voor hem geweest; de spanning had hem uitgeput. Maar Elizabeth had gedaan of er niets aan de hand was, vastbesloten de illusie van hun huwelijk in stand te houden. Hij wist niet hoe hij tot haar kon doordringen, maar binnen een maand wilde hij bij Crystal in Californië terug zijn. En hij zou de scheiding opnieuw ter sprake brengen zodra ze in Georgetown aankwamen. Haar verzet tegen wat hij wilde had hem volkomen overrompeld. Hij en Crystal waren beiden naïef geweest wat betreft de bereidwilligheid van hun partner om hen vrij te laten en het enige waaraan Spencer nog kon denken was een manier om Elizabeth over te halen toe te stemmen in een scheiding.

Maar toen ze in Washington aankwamen, was ze zo trots op het kleine huis, zo druk met haar vrienden en haar baan dat hij haar nauwelijks te zien kreeg. Ze nam een huishoudster aan om voor hen te koken en schoon te maken en het was alsof ze voor elk feest in de stad werden uitgenodigd. Spencer verloor bijna de moed. Hij kreeg het gevoel dat hij dag en nacht verdronk in een zee van mensen en elke keer dat hij over de scheiding begon, begon zij over iets anders. En in het tweede weekeinde na hun thuiskomst verloor hij aan het ontbijt zijn zelfbeheersing. Het was nadat ze hem had verteld dat ze een uitnodiging van haar ouders voor de lunch die middag had aangenomen en dat het wel leuk zou zijn als hij met haar vader ging golfen.

'Jezus, Elizabeth, we kunnen zo niet doorgaan. Je kunt niet blijven doen alsof er niets aan de hand is.' Voor hem was er niets veranderd sinds Lake Tahoe en lang daarvoor.

'Ik heb je gezegd hoe ik erover denk, Spencer. Een huwelijk sluit je voor het leven. Je kunt beter ophouden met je verzet en ervan genieten.' De manier waarop ze het zei, heel koel en beheerst, dreef hem tot het uiterste.

Hij ging zitten en streek door zijn haar met het vertrouwde gebaar dat haar nog altijd niet vertederde, maar haar steeds meer begon te irriteren. Maar ze was bereid alles te verdragen. Dit was hun bestaan en hij was haar man.

'We moeten praten.' Zijn ogen keken haar onverbiddelijk aan. Ze was een bekoorlijke vrouw en hij waardeerde wat ze voor hem gedaan had, maar dit was nu eenmaal niet zijn manier van leven, dat wist hij nu zeker. Hij wenste geen huwelijk dat een en al pretentie en schijn was. 'Waar wil je over praten?' Haar toon was ijzig. Ze was misselijk van zijn aanpassingsmoeilijkheden. Zoals zij het zag, had hij alles wat hij begeerde. Een mooi huis, een huishoudster om voor hem te zorgen, een boeiende vrouw met een goeie baan en invloedrijke schoonouders. Maar zo zag Spencer het niet, in de verste verte niet.

'We moeten over ons huwelijk praten.'

Ze kreeg een ijskoude blik in haar ogen. Ze had daar al over gepraat en was niet bereid het onderwerp nog eens te bespreken. Ze zou niet toestemmen in een scheiding. Hij zou volwassen moeten worden en het onder ogen zien.

'Daar hoeven we niet meer over te praten.'

'Ik weet het,' zei hij spijtig. 'Dat is juist het probleem.'

'Het probleem is dat jij je er nog steeds aan wilt ontworstelen en als je daarmee ophoudt, zou het een stuk beter gaan. Kijk eens naar mijn ouders. Denk je dat die het altijd makkelijk hebben gehad? Ik weet wel zeker van niet. Maar ze hebben er iets van gemaakt, en dat kunnen wij ook doen, als je eindelijk wilt aanvaarden hoe de zaken ervoor staan en je eraan houdt.' Ze zag er bijzonder onvriendelijk uit.

'De zaken staan er als volgt voor,' zei hij en probeerde rustig tegen haar te praten, 'dat ik dit niet langer als een huwelijk beschouw.'

'Dat ben ik dan niet met je eens.' Ze keek kwaad, maar niet verdrietig. Ze had genoeg van dit soort gesprekken.

'We zijn niet verliefd op elkaar. Ook nooit geweest. Kan jou dat niets schelen?'

'O ja hoor. Maar dat komt later wel.' Ze zei het heel onverschillig, en dat maakte hem nog razender.

'Wanneer dan? Wanneer denk je dat dat komt, Elizabeth? Wanneer we zesenvijftig zijn, als een soort ouderdomspensioen of een bonus? Het is er onmiddellijk of het komt nooit, en voor mij is het er nooit geweest. Ik probeerde mezelf wijs te maken dat het er wel was, maar dat was niet zo. Ik wilde me vlak na onze verloving al terugtrekken en ik heb het je gezegd ook. Ik heb me door jou laten bepraten en ben zo stom geweest met je te trouwen, tegen beter weten in. Het was niet eerlijk tegenover jou en tegenover mezelf en nu betalen we de prijs voor jouw ongelooflijke koppigheid.'

'Welke prijs betaal je eigenlijk?' Ze was nu echt kwaad en het was haar aan te zien ook. 'De prijs van comfort, van een vrouw op wie je trots kunt zijn of een schoonvader die een vooraanstaand man is in dit land?'

'Dat alles interesseert me geen donder, zoals je weet.'

'Weet ik dat? Weet je het zelf wel? Waarom ben je met me getrouwd als je niet verliefd op me was?' Het was een redelijke vraag.

'Ik heb mezelf wijsgemaakt dat ik verliefd op je was. Ik dacht dat we er iets van konden maken. Maar dat kunnen we niet en we zullen het onder ogen moeten zien.'

'Jij ziet het maar onder ogen. Jij doet er maar iets aan. Het is jóuw probleem, verdomme. Je doet niets dan klagen, hou daar eens een keer mee op alsjeblieft. Doe er iets aan.'

'Dat ben ik van plan, godverdomme!' Hij sloeg met zijn vuist op tafel en had haar graag iets naar haar hoofd gesmeten. 'Ik wil scheiden om ons allebei uit deze impasse te halen, om weer als een normaal mens te kunnen leven.'

'We worden nergens uit gehaald, Spencer. We zijn getrouwd en dat zullen we blijven. In voor- en tegenspoed, tot de dood ons scheidt. Hou nou op met ruziemaken en schik je erin. Kom uit je luie stoel en zoek een baan. Doe verdomme wat je wilt, maar begrijp één ding goed, ik stem niet toe in een scheiding.' Hij voelde zich wanhopig worden terwijl hij naar haar luisterde. Alles wat hij wilde was naar Californië gaan, naar Crystal.

'Hoelang denk je dat we zo nog door kunnen gaan?'

'Eindeloos, als het moet. Het is maar hoe moeilijk jij het gaat maken.'

'Verlang jij dan niet meer dan dit? Nou, ik wel. Ik heb iemand nodig met wie ik kan praten. Iemand die van dezelfde dingen houdt als ik. Leven, liefde, kinderen, geluk.' Hij huilde bijna. 'Elizabeth, ik wil gelukkig zijn.'

'Ik ook.' Zonder een greintje medelijden keek ze hem aan en plotseling kwam ze op een idee. Ze had er later niet meer aan gedacht, maar opeens zag ze weer hoe hij had gekeken naar het meisje in de nachtclub waar ze na hun verlovingsfeest hadden gezeten, waarna hij twee dagen later met de mededeling kwam dat hij niet met haar wilde trouwen. 'Spencer,' ze keek hem recht in de ogen, 'is er soms een ander?' Maar daar wilde hij haar niets over vertellen. Dat was het punt niet. Het ging erom dat ze een fout hadden begaan en die onder ogen moesten zien. Wat hij daarna zou doen, was haar zaak niet.

'Nee, die is er niet.' Hij weigerde het te bekennen. Het zou hen alleen maar van het werkelijke probleem afleiden.

'Echt niet?' Ze kende hem beter dan hij wilde inzien. Maar hij schudde zijn hoofd; hij zou zich aan zijn leugen omtrent Crystal houden.

'Dat is niet van belang. Wat ik zeg houdt heel wat meer in dan dat. Het gaat niet meer tussen ons en het zal nooit meer wat worden.'

Maar ze had een teer punt aangeraakt en het was hem aan te zien. Opeens had ze zekerheid.

'Dat is wèl belangrijk. Als er een ander is, heb ik het recht dat te weten.'

'Zou dat er iets aan veranderen?' Hij hield haar zorgvuldig in het oog.

'Ik zal niet in een scheiding toestemmen, als je dat bedoelt. Maar het zou kunnen dat al die onzin waar je je over beklaagt, dient om iets anders te verbergen, nietwaar?'

'Ik zei, dat is het punt niet.'

'Ik geloof er niets van.'

'Elizabeth, gebruik je verstand, alsjeblieft.' Wat kon hij haar vertellen? Dat er een ander meisje was? De mooiste vrouw die hij ooit had gezien en op wie hij verliefd was geweest sedert ze veertien was en dat ze nu wilden trouwen?

'Mijn vader wilde je vandaag aan een paar belangrijke relaties voorstellen.' Ze negeerde wat hij gezegd had. 'Ik denk dat we er maar beter naar toe kunnen gaan.'

'In godsnaam, we hadden het over de rest van jouw leven en het mijne. Kun je niet naar rede luisteren?'

'Jouw opvatting van rede is een scheiding, Spencer, de mijne niet.

En ik laat je niet los. Zo eenvoudig ligt het. Ik laat me niet publiekelijk door jou vernederen. Ik wil geen gescheiden vrouw zijn, ik ben een getrouwde vrouw.' Ze had altijd met hem willen trouwen en ze had precies gekregen wat ze wilde, bijna. Maar voor haar was dat alles wat je van het leven kon verwachten. Haar was het voldoende en ze zou hem niet gemakkelijk zijn vrijheid teruggeven.

'Wil je werkelijk op deze manier getrouwd zijn?'

'Ja,' zei ze kort en bondig. 'Een van vaders relaties wilde je vandaag een baan aanbieden. Ga eens met hem praten.'

'Ik heb genoeg van je vaders relaties en van je vader ook.'

'Hij is een invloedrijke Democraat en het gaat om een overheidsfunctie.' Ze praatte door alsof ze niet naar hem had geluisterd en Spencer had het bijna uitgeschreeuwd van woede. 'En hij is van mening dat hij je goed kan gebruiken.'

'Ik laat me door niemand meer gebruiken. Ik kom voor mezelf op. En voor jou. Ik wil ons beiden uit dit dilemma helpen.'

'Er is geen dilemma, Spencer, wat mij betreft tenminste niet. En ik laat je niet gaan, zet dat maar uit je hoofd.' Toen hij haar aankeek, begreep hij dat ze het meende. Ze zou nooit van hem willen scheiden. Hij zat klem. Wie weet voor altijd.

'En dat meen je werkelijk?'

'Volkomen.' Ze keek zonder emotie op haar horloge. 'We worden daar om twaalf uur verwacht. Zou je je niet eens gaan aankleden?'

'Ik ben geen kind, Elizabeth. Ik laat me niet vertellen wanneer ik me moet aankleden of eten of naar een lunch gaan. Ik ben een man en ik wil leven met een vrouw die liefde voor me voelt.'

'Het spijt me.' Ze stond op en keek hem kil aan. De hoop dat zij dat zou zijn had hij nu wel de bodem ingeslagen, maar ze zou hem toch niet laten gaan. Ze was ervan overtuigd dat er een andere vrouw was, maar ze zou hem niet krijgen. 'Je zult het hiermee moeten doen, nietwaar?' Rustig verliet ze de kamer en een uur later was ze weer beneden in een pittig blauw mantelpakje met een blauwe tas van krokodil en pumps die ze van haar vader op haar verjaardag had gekregen. En al had hij zichzelf kunnen wurgen omdat hij had toegegeven. Spencer was ook gekleed. Hij had een grijs colbert aan en hij trok een gezicht dat meer geschikt was voor een begrafenis.

Ze babbelde vrolijk, alsof er niets tussen hen was voorgevallen. Hij had het gevoel dat zijn leven voorbij was, de belangrijke kant ervan in elk geval. Hij zag geen uitweg meer. En de relatie van haar vader bleek uiteraard zowel serieus als belangrijk. Hij bood Spencer een baan aan op een regeringsbureau waarmee hij blij zou zijn geweest als hij in Washington had willen blijven en als hij een baan had willen aannemen die hij grotendeels aan Barclay te danken had. Maar het was een goede baan die hem werd aangeboden en het eerste aanbod dat interessant was en hij beloofde erover te zullen nadenken, meer uit beleefdheid dan omdat hij het meende. Wat hij werkelijk wilde, was met Crystal praten. Maar toen hij haar 's avonds belde nadat Elizabeth was gaan slapen, kreeg hij te horen dat het haar niet veel beter was vergaan. Ernie hield haar dag en nacht in de gaten en ze vermoedde dat hij haar liet schaduwen. Ze durfde nauwelijks met Spencer te telefoneren, maar gelukkig was Ernie de deur uit op dat ogenblik. Ze zei dat Ernie haar had bedreigd, maar waar ze echt bang voor was, dat was Spencers veiligheid. Het was haar duidelijk dat Ernie zijn dreigement zou uitvoeren.

Ernie verscheen tegenwoordig onverwacht op de set, ging in haar kleedkamer zitten en controleerde haar schaarse telefoongesprekken, en het enige dat haar nog werd toegestaan was naar haar werk gaan en bij Ernie thuiskomen. Hij had haar niet meer geslagen en niet meer verkracht; hij raakte haar niet meer aan. Dat was ook niet nodig; hij had gezegd dat hij Spencer zou vermoorden. De dag nadat hij haar had verkracht kwam hij thuis met een gigantisch diamanten halssnoer. Hij had boosaardig gegrijnsd en op het kaartje stond: 'Beschouw het maar als een kuisheidsgordel. Liefs, Ernie.' Maar ze twijfelde niet meer aan wat er zou gebeuren als ze hem verliet voor Spencer; hij zou hen beiden vermoorden. Ze was er zeker van. Hij zei het trouwens openlijk.

Ze begreep wat haar te doen stond. Ze moest Spencer loslaten, voor zijn eigen bestwil. Ze kon hem zelfs de reden niet noemen. Ze durfde hem de waarheid niet te bekennen uit angst dat hij iets terug zou doen, naar Californië zou komen om haar bij Ernie weg te halen.

'Hoe staan de zaken daar?' Spencers stem klonk uitgeput. Het was na middernacht en hij was emotioneel leeggezogen door zijn pogingen Elizabeth te overtuigen van de noodzaak van een scheiding, nog altijd zonder succes.

'Het is allemaal heel moeilijk,' zei Crystal op rustige toon. Het was voor het eerst na dagen dat ze hem sprak en de tranen kwamen in haar ogen bij de gedachte aan wat ze tegen hem moest zeggen. Maar ter wille van hem moest het nu eenmaal.

'Dat is zeker heel zacht uitgedrukt?' Hij probeerde het luchtig te laten klinken, maar ze waren beiden somber en dat was te horen. Hij had zijn eerste grote fout gemaakt door met Elizabeth te trouwen, wetend dat hij niet van haar hield. Hij had naar iedereen geluisterd, behalve naar zichzelf. En hij had gemeend dat hij er goede redenen voor had. Hij had getracht zichzelf ervan te overtuigen dat hij wel van haar hield en dat zijn gevoelens voor Crystal niet meer dan een jeugdliefde waren.

'Heb je met Elizabeth gesproken?'

'Ja. Niet dat ik er iets mee bereikt heb. Ze weigert absoluut elke medewerking en behalve een flinke ranselpartij of haar met een ander in bed te betrappen, zal ik formeel geen grond voor echtscheiding hebben, tenzij ze toestemt. Maar ik geef het niet op. Laat me even de tijd, Crystal, ik zal haar wel overtuigen.' Hoe wist hij nog niet, maar hij moest wel. Maar op wat Crystal daarna zei, was hij in het geheel niet voorbereid. Het was alsof hij een stomp in zijn maag kreeg.

'Dat hoeft eigenlijk niet meer. Ernie en ik hebben het uitgepraat en...' Ze kon de woorden nauwelijks over haar lippen krijgen, maar dwong zich met een zo normaal mogelijke stem te spreken. Het was de moeilijkste rol die ze ooit had gespeeld, maar ze geloofde dat Spencers leven ervan afhing en ze moest hem zien te overtuigen, hoe hij later ook over haar zou denken. Maar daar ging het intussen niet meer om. Ze was gaan begrijpen wat Ernies rol in Hollywood inhield. Ze had anderen op de set over hem horen praten wanneer ze haar in zijn gezelschap hadden gezien. Geruchten over zijn connecties hadden haar bang gemaakt. Met Ernie was meer aan de hand dan je zo oppervlakkig kon zien; er stonden mensen achter hem die als gevaarlijk werden beschouwd. Voor hen vertegenwoordigde Crystal geld, een heleboel geld.

'Hij vindt dat het mijn carrière zal schaden als ik nu bij hem wegga,' zei ze, 'de pers zou me naar de keel vliegen.'

Spencers hart stond bijna stil. 'Wat probeer je me eigenlijk te vertellen?'

'Ik zeg je...' Ze legde bewust een koele klank in haar stem, wat niet bij haar paste. Normaal was haar stem vol warmte en passie, net als haar liedjes. 'Ik probeer je te vertellen dat je hier maar niet meer terug moet komen. Ik ben niet bereid mijn leven te veranderen.'

'Blijf je bij hem? Om wat de pers zou schrijven? Ben je gek geworden?'

'Nee.' Het klonk zo gemeend en het brak haar hart het tegen hem te moeten zeggen, maar het was beter dan dat Ernie zijn handlangers op hem afstuurde. 'Ik ben geloof ik een beetje gek geworden toen ik jou terugzag. Ik kon het niet helpen... het had zo lang geduurd en... ach, ik weet het niet. Misschien speelde ik alleen maar een rol... de rol van de verdwenen geliefde, het meisje dat eens van hem had gehouden.' Tranen rolden langs haar wangen, maar haar stem bleef vast.

'Vertel je me nu dat je niet meer van me houdt?'

Ze slikte; ze dacht alleen maar aan hem en niet aan zichzelf en aan het lege leven dat zich voor haar uitstrekte. 'Lang geleden wel, denk ik... maar ik vrees dat we ons allebei een beetje hebben laten meeslepen toen we elkaar terugzagen.'

'Praat toch geen onzin! Ik heb me nergens door laten meeslepen. Ik heb de drie jaar van die smerige rotoorlog overleefd om jou te komen vertellen dat ik van je houd.' Hij schreeuwde bijna tegen haar en dempte zijn stem. Elizabeth lag boven te slapen en hij kon haar beter niet wakker maken. 'Misschien heb ik te lang gewacht. Misschien ben ik met sommige dingen een verrekte stommeling geweest. God mag weten dat ik anderen behoorlijk in de nesten heb gewerkt. Maar één ding kan ik je wel zeggen en dat is dat ik me niet heb laten meeslepen en geen rol heb gespeeld toen ik jou terugzag. Ik houd van je. Ik ben bereid naar je toe te komen en met je te trouwen zodra ik hier orde op zaken heb gesteld. En ik wil weten wat je verdomme precies bedoelt.'

'Ik bedoel... dat het uit is.' Daarna bleef het aan weerskanten heel lang stil en toen hij antwoordde, klonk zijn stem laag en hees.

'Meen je dat?' Er welde een snik uit zijn keel omhoog, maar die onderdrukte hij terwijl hij afwachtte.

'Ja.' Hij verstond het nauwelijks. 'Ja, ik meen het. Mijn carrière is toch te belangrijk voor me... en ik heb een heleboel aan Ernie te danken.'

'Dwingt hij je dit tegen me te zeggen?' Opeens schoot hem iets te binnen. Ze kon het niet menen. Toen hij haar gezicht had gezien, had hij geweten dat ze nog van hem hield. Dat had hij althans gedacht.

'Natuurlijk niet. Hij zou me nergens toe dwingen.' Dat was een leugen, na alle andere leugens die ze hem had verteld voor zijn eigen veiligheid. 'Ik wil niet dat je naar me toe komt. We kunnen elkaar beter niet meer ontmoeten, ook niet als vrienden. Het heeft geen zin meer, Spencer, het is voorbij.'

'Ik kan geen woorden vinden.' Hij huilde, maar wilde niet dat ze het hoorde. Het kwam hem voor alsof hij voor niets de oorlog had overleefd.

'Pas goed op jezelf. En Spencer...'

'Wat?' zei hij met een grafstem.

'Ik wil niet dat je me belt.'

'Ik begrijp het. Het allerbeste dan maar, zoals ze zeggen.'

Hij was niet verbitterd, hij was kapot. 'Maar één ding wil ik je nog zeggen, als je me ooit nodig hebt, kun je over me beschikken. Je hebt me maar te bellen. En mocht je ooit van gedachten veranderen...' Zijn stem stierf weg terwijl ze beiden aan elkaar dachten, maar ze moest hem alle hoop die hij nog had ontnemen; er stond te veel op het spel.

'Dat zal ik niet doen.' Haar gezicht was wit weggetrokken, maar dat kon hij niet zien. Ze had gedaan wat ze had moeten doen en nu had ze alleen Ernie nog over. Het was een huiveringwekkende gedachte, maar ze stond er verder niet bij stil. Nog even wilde ze zich aan Spencer vastklampen, al was hij zich dat niet bewust. Ze wilde nog niet opleggen. Ze wilde zijn stem horen, naar hem luisteren, nog even bij hem zijn. 'Wat ga je nu met Elizabeth doen?' Ze vroeg het om maar iets te zeggen, en ze had het zich ook wel afgevraagd.

'Ik weet het niet. Ze zegt dat ze niet wil scheiden. Wie weet wil ze het echt niet, maar misschien krijgt ze er mettertijd genoeg van. Wat wij hebben, kun je bepaald geen huwelijk meer noemen.'

'Waarom wil ze je dan vasthouden?' De tranen stroomden langs haar wangen terwijl ze probeerde het gesprek te rekken.

'Ze wil haar gezicht niet verliezen. Als je het mij vraagt, is dit alles wat ze ooit heeft gewild. Iemand die met haar vader gaat golfen, iemand om mee naar feesten te nemen.' Het was te simplistisch, maar niet veel, althans niet volgens Spencers normen. En het was zeker niet wat hij bij Crystal had gekend. Het leek vreemd omdat ze maar zo kort bij elkaar waren geweest, maar hij had het gevoel dat hij Crystal beter kende dan hij zijn eigen vrouw kende of ooit zou leren kennen.

'Ik weet niet wat ik nu moet.' In Washington blijven of naar New York teruggaan, bij haar weglopen of de aangeboden baan nemen. Het kwam er ook niet meer op aan. Hij voelde zich een soort robot.

'Hoe dan ook, ik zit klem, zoals ze zeggen... of heet dat niet zo?'

'Ja, zo noem je dat.' Ze zweeg even en ze wilde niets liever dan zeggen dat ze van hem hield. Ze kon hem niet loslaten, terwijl hij dacht dat ze niets meer om hem gaf. 'Ja, je zit inderdaad klem.'

'Zorg goed voor jezelf, Crystal... wees voorzichtig...' En even voordat hij oplegde, sprak hij de woorden uit die haar bijna te veel werden: 'Ik zal altijd van je houden.' Na het gesprek bleef hij in de kleine werkkamer zitten die Elizabeth voor hem had ingericht. Hij zat te huilen als een kind dat zijn moeder heeft verloren. Urenlang bleef hij daar zitten, denkend aan haar, de ogenblikken koesterend die ze samen hadden beleefd en trachtend te geloven dat ze had geweten wat ze deed. Het viel hem moeilijk aan te nemen dat ze dit werkelijk wilde, haar carrière in plaats van hem.

Hij herinnerde zich hoe belangrijk haar dromen over Hollywood voor haar waren geweest, maar dit was eigenlijk niets voor haar. Maar hij begreep dat hij haar keus zou moeten respecteren. Dat was hij aan haar verplicht. En hij moest zien hoe hij zonder haar verder kon leven.

In Californië had Crystal met trillende hand de hoorn opgelegd. Ze was door en door koud geworden, maar ze wist dat ze had gedaan wat ze moest doen, al had het alles vernietigd wat haar dierbaar was. In haar onwetendheid had ze haar ziel verkocht aan een man die niet deugde en daar betaalde ze nu een prijs voor waarvan ze haar leven lang spijt zou hebben. Dat was het niet waard geweest.

Lange tijd zat ze voor zich uit te staren, niet in staat te geloven dat hij werkelijk uit haar leven was verdwenen. Het leek of hij dood was en zij hem had omgebracht. Datzelfde gevoel had ze gehad bij Jareds dood, die leegte, dat schuldgevoel en de overweldigende eenzaamheid.

'Wat zit jij vrolijk te kijken.' Ze keek verschrikt op. Ze had hem niet eens binnen horen komen. Ernie stond voor haar en keek haar kwaad aan. 'Is er iets?' Ze schudde haar hoofd. Ze wilde niet eens met hem praten. 'Mooi. Kleed je dan maar aan, we gaan naar een première vanavond. En na afloop wil ik je aan een paar producenten voorstellen.'

'Ik...' Ze keek naar hem op met betraande ogen. 'Ik voel me niet prettig.'

'Jawel, je voelt je prima.' Aan de bar schonk hij een drankje in en stak haar het glas toe. Ze nam een teug en zette het glas neer zonder zich beter te voelen. Drankjes zouden niet helpen. Niets zou haar helpen. Maar Ernie keek haar met een bemoedigende glimlach aan.

'Wees nou lief en ga je aankleden. We moeten over een half uur weg.' Wezenloos keek ze hem aan, maar toen ging ze hun slaapkamer binnen en hij keek haar met een voldaan gezicht na. Zonder dat ze het wist had hij haar telefoongesprek afgeluisterd op het apparaat dat in zijn kantoor stond.

's Avonds ging ze met hem mee en de fotografen verdrongen zich om hen heen. Ze fotografeerden haar aan Ernies arm en ze zag er betoverend uit. Ze was bleek en zwijgzaam, maar dat viel niemand op. Ze kwamen laat op de première aan, maar het kon Ernie niet schelen. Dat trok alleen maar meer aandacht naar hen toe. Hij klopte haar op de arm terwijl ze naar binnen gingen en hij was tevreden over haar toen de producers iets in haar zagen.

Ze sprak bijna geen woord, ook niet tegen Ernie. Ze was verdwaald in een andere wereld, een wereld die niet meer bestond. De wereld die zij met Spencer had gedeeld.

32

Met Thanksgiving had Spencer de overheidsfunctie aangenomen die hem door Barclay's relatie was aangeboden. Hij had het gevoel dat hij was omgekocht, maar hij begreep dat hij iets moest doen om zijn geest bezig te houden. Hij kon moeilijk thuis blijven zitten wachten tot er verandering in de situatie zou komen. Elizabeth zou hem niet loslaten en Crystal had hem gezegd dat hij niet meer naar Californië moest terugkomen.

De baan beviel hem wel, tot zijn eigen verbazing, en tegen Kerstmis ging het leven weer zijn gewone gang, al had hij nog steeds het gevoel dat hij een beetje was doodgegaan toen Crystal het uitmaakte. Ten gevolge daarvan stortte hij zich in zijn werk, was dag en nacht bezig en merkte dat hij meer in de politiek zag dan hij had geweten.

Washington was opwindend en plezierig en hij zou zich er gelukkig hebben gevoeld als die ellende van zijn relatie met Elizabeth er niet was geweest. Alle hoop op een betere verhouding met haar was teloorgegaan toen hij om een echtscheiding had gevraagd. En in de daaropvolgende beroering was maar al te duidelijk gebleken dat hij niet van haar hield en dat zij hem niet vertrouwde. Inmiddels voelde hij zich om louter verkeerde redenen aan haar gebonden.

Ze was boeiend gezelschap als ze het wilde, ze was intelligent, geestig en amusant. Maar hun samenleven was ingrijpend veranderd nadat hij had gezegd dat hij niet van haar hield. Het was ook niet slim van hem geweest, maar hij had het gedaan uit louter wanhoop en emotie in de hoop met Crystal te kunnen trouwen. Elizabeth was er niet meer op teruggekomen, maar hij begreep dat ze het hem zou blijven verwijten. Hun vroegere passie was vrijwel vergeten, al vrijden ze af en toe wel weer eens, maar het ging gedwongen en bijna met tegenzin en ze waren allebei min of meer verbitterd. Maar op de mensen om hen heen maakten ze een gelukkige indruk, als twee aangepaste mensen. Ze speelden het spel bekwaam en hielden hun wederzijdse teleurstelling voor zichzelf. Zij was blij met zijn baan die voor haar het belangrijkste was. Zijn enige contact met Crystal beperkte zich tot duistere bioscoopzalen. Hij was naar Crystals eerste film geweest op een avond toen Elizabeth moest overwerken en na hun terugkomst van Palm Beach las hij dat ze een rol in een belangrijke film zou krijgen.

Ze was nog geen grote ster, maar ze begon al veel gevraagd te worden en hij wist dat elke maatschappij die haar wilde contracteren, dat via Ernie zou moeten doen. Ze verdiende een vermogen voor hem en voor degenen die achter hem stonden, en dat was de reden waarom hij haar met moord had bedreigd als ze bij hem weg zou gaan. Hij had zijn investering veilig gesteld. Volgens de kranten zou ze in juni aan haar nieuwe film beginnen en in afwachting daarvan verscheen ze veel in de pers aan Ernies arm of met bekende sterren met wie Ernie haar liet fotograferen terwille van de publiciteit die het haar opleverde. Ze verscheen regelmatig in de krantekolommen en het publiek leerde haar gezicht steeds beter kennen.

Ze was op weg naar roem, maar Spencer rilde als hij aan haar leven met Ernie dacht. Hij werd er misselijk van en meestal probeerde hij dan ook er niet aan te denken.

Toen ze in juni in haar nieuwe film ging spelen op een locatie in Spring Fields zat Spencer in Boston met zijn nieuwe directeur politieke connecties door te nemen. Er was een jonge senator met wie ze een onderhoud wilden en vele anderen die ze moesten spreken voor ze naar Washington teruggingen. Elizabeth had in het najaar haar baan opgezegd; ze ging rechten studeren. En ze was heel tevreden over Spencer. Hij deed het voortreffelijk, had haar vader goedkeurend gezegd. Spencer deed precies wat zij wilde en dat stemde haar iets welwillender tegenover hem. Hij had niet meer over een scheiding gerept en ze nam aan dat hij eindelijk zijn verstand gebruikte.

Toen op een koude novembermiddag de telefoon ging, zat Elizabeth nog op college en Spencer was juist van kantoor thuisgekomen. Hij had nog geen avondblad gelezen en het nieuws nog niet gehoord. Hij schrok toen hij de hoorn opnam en niets dan hartverscheurend snikken hoorde. Een telefoniste had het gesprek doorverbonden zodat hij wist dat het interlokaal was, maar het duurde lang voor hij een stem hoorde en hij zich met een schok realiseerde dat het Crystal was. Het was meer dan een jaar geleden dat hij haar had gezien.

'Crystal... ben jij het?'

Het bleef stil aan het andere eind, hij hoorde alleen een krakende storing. Even dacht hij dat de verbinding was verbroken en toen hoorde hij haar weer. Ze huilde als een kind en hij verstond haar niet toen ze iets zei. Hij vroeg zich af of ze een ongeluk had gehad en waar hij haar kon vinden.

'Waar ben je? Waar bel je vandaan?' riep hij in de hoorn en weer hoorde hij haar huilen. Het enige verstaanbare woord dat ze had gezegd was zijn naam; de rest was te onduidelijk. Hij keek op zijn horloge en rekende uit dat het in Californië drie uur in de middag was. 'Crystal... luister naar me... probeer te kalmeren... praat tegen me. Wat is er met je?' Kennelijk was er iets ernstigs gebeurd en van angst begon hij te schreeuwen. 'Crystal, versta je me?'

'Ja.' Hij hoorde haar zachtjes kreunen en ze huilde weer.

'Wat is er, lieveling? Waar ben je?' Hij wist nauwelijks meer waar hij zelf was, hij kon alleen maar denken aan het meisje aan de andere kant van de lijn. Hij hoopte dat hij haar zou kunnen helpen en was blij dat zé hem gebeld had. En als die schoft haar te pakken had gehad, zou hij hem vermoorden.

Het snikken bedaarde wat en hij hoorde haar diep zuchten. 'Spencer... ik heb je nodig...' Hij sloot zijn ogen, wachtend op wat er zou komen. 'Ik zit in de gevangenis.'

Zijn ogen vlogen open en zijn hele lichaam spande zich. 'Voor wat dan?'

Ze bleef lange tijd zwijgen, toen een krampachtige, verstikkende snik en weer stilte. 'Wegens moord.'

De kamer om hem heen begon te draaien. 'Meen je dat?' Hij begreep dat het waar moest zijn en huiverde.

'Ik heb het niet gedaan... ik zweer het... iemand heeft Ernie gisteravond vermoord... in Malibu...' Ze probeerde hem meer te vertellen, maar ze was nog zo overstuur en hij kon haar niet verstaan. Instinctief greep hij een potlood en noteerde wat hij wel kon verstaan. Ze zat in Los Angeles in de gevangenis. Ze hadden Ernies lijk 's morgens in zijn huis in Malibu gevonden en waren naar Beverly Hills gekomen en hadden haar meegenomen en als verdacht van de moord in de cel gezet.

'Is er enige reden waarom ze jou verdenken?'

'Dat weet ik niet... ik kan het niet zeggen... we hadden gisteren ruzie op het strand... en dat heeft iemand gezien. Hij sloeg me,' Spencer kreunde, het was alsof hij zelf de klap voelde, 'en toen heb ik teruggeslagen, maar meer is er niet gebeurd... ik heb hem daar gisteravond achtergelaten. Hij zei dat hij vrienden verwachtte om over zaken te praten. Ik weet niet wie het waren.' Hij maakte nog steeds aantekeningen onder het luisteren.

'Is er iemand die dat wel weet?'

'Ik zou het niet kunnen zeggen.'

'Waar ging de ruzie over?' Hij was al helemaal in de rol van advocaat. 'Weer over het contract. Ik wilde eraf. Hij heeft mij aan studio's uitgeleend of ik een auto was. Hij streek al het geld op en ik had er genoeg van. Ik mocht niet eens meer beslissen in welke films ik wilde spelen. Hij gebruikte me gewoon..." Ze snikte weer; ze had eindelijk begrepen wat voor een man hij was, al was het dan veel en veel te laat. Ze had niet bij hem kunnen weggaan en Spencer was ze al kwijt. 'Ik walgde van hem... maar ik zou hem nooit vermoord hebben, ik zweer het. Spencer.'

'Kun je dat bewijzen? Heeft iemand je gezien in Beverly Hills? Ben je ergens geweest? Kennissen opgebeld?'

'Nee, niemand. Ik had een flinke hoofdpijn na die klap op het strand en ben naar bed gegaan. Het meisje had vrij en de chauffeur heb ik niet meer gezien.' Hij begreep waarom ze haar gearresteerd hadden. Ze had een motief en geen alibi en niemand kon haar verhaal bevestigen. 'Spencer,' zei ze met een toonloze, kinderlijke stem, 'ik weet dat ik het je eigenlijk niet mag vragen... misschien zeg je wel dat ik naar de pomp kan lopen... maar ik kan bij niemand anders terecht... wil jij me helpen?' Het bleef stil aan de andere kant. Spencer hoorde dat ze haar neus snoot. Hij wist wat hem te doen stond. Dat had hij geweten zodra hij haar stem herkende. Hij hoefde niets te beslissen, geen keus te maken, hij ging naar Californië.

'Ik ben er morgen. Ik moet een verdediger voor je zoeken.'

'Kun jij me niet verdedigen? O god. Spencer... ik ben zo bang. Als ik nu eens niet kan aantonen dat ik er niet bij was?' zei ze met weer dat kinderlijke stemmetje. Hij had zo'n medelijden met haar en was zo betrokken bij het gesprek dat hij zijn vrouw niet hoorde binnenkomen. Ze stond in de gang naar zijn gesprek met Crystal te luisteren. 'Maak je geen zorgen, we zullen het bewijzen. Maar hoor eens, ik ben geen strafpleiter. Je hebt recht op de beste advocaat. Vat dit niet te licht op, Crystal... alsjeblieft..." Hij was bang dat hij te kort zou schieten en daarvoor stond er te veel op het spel. Haar leven, en indirect ook het zijne.

'Ik wil dat jij het doet... als je tenminste in de gelegenheid bent...' Dat was nog niet bij haar opgekomen, maar terwijl ze naar hem luisterde, was ze toch min of meer tot rust gekomen en nu drong de vraag zich op of hij wel tijd zou hebben. Ze nam aan dat hij een baan had en misschien niet van huis kon. Maar dat was niet wat hem bezighield. Hij was geen strafpleiter, ofschoon hij het een boeiende tak van zijn vak vond, en hij hield te veel van haar.

'Daar zullen we het over hebben wanneer ik daar ben. Heb je intussen nog iets nodig?' Hij schreeuwde in de hoorn; de verbinding was slecht.

'Ja.' Eindelijk lachte ze door haar tranen heen. 'Een ijzerzaag.' Er klonken tranen in haar stem en hij glimlachte.

'Goed zo, meisje. We krijgen je er wel uit. Ik ben er voor je het weet. En, Crystal...' Hij dacht vol tederheid aan haar en toen hij Elizabeth naar zich zag staan kijken, begreep hij dat hij de zin niet zou kunnen afmaken zoals hij gewild had. 'Ik ben blij dat je me hebt gebeld.' Dat was zij zelf ook, maar ze voelde zich schuldig nadat ze hem een jaar geleden had gezegd haar verder met rust te laten. Maar ze kon bij niemand anders terecht en ze hield nog altijd van hem.

'Ik heb jou als mijn advocaat opgegeven. Is dat goed?'

'Prima. Zeg maar dat ik je verdediging op me heb genomen. En verder zeg je geen woord. Niets! Versta je me?'

'Ja,' zei ze, maar het klonk aarzelend. Ze hadden haar al zoveel vragen gesteld. Ze hadden haar verhoord tot ze een hysterische aanval had gekregen, waarna ze eindelijk haar advocaat mocht bellen.

'Ik meen het! Geef geen antwoord meer op vragen. Ik wil de zaak eerst met je bespreken. Heb je dat goed begrepen?'

'Ja.' Het klonk al wat zelfverzekerder.

'Prima.' Hij was tevreden. 'Tot morgen dan. We krijgen je er wel uit, geloof dat nu maar.' Ze bedankte hem en begon weer te huilen en even later legde hij op. Hij bleef naar het toestel staren en toen hij zich even later omkeerde, stond Elizabeth hem op te nemen.

'Waar ging dat allemaal over?'

Ze keken elkaar even doordringend aan voor hij antwoord gaf. Hij wist dat hij haar de waarheid zou moeten vertellen, althans in hoofdzaak. Ze zou er in elk geval achter komen als het verhaal in de kranten verscheen. Crystal was inmiddels wel zo bekend dat alles wat er over haar werd geschreven groot nieuws was. 'Een oude kennis in Californië zit in de puree.' Hij zuchtte diep toen ze haar wenkbrauwen fronste. 'Ik ga er morgen heen.'

'Mag ik vragen waarom?' Met een ijskoude blik stak ze een sigaret op en bleef hem aankijken.

'Zien wat ik kan doen om te helpen.'

'Mag ik vragen wie die kennis is?'

Hij weifelde even voor hij antwoordde. 'Het is Crystal Wyatt.' De naam zei haar niets, maar de uitdrukking in zijn ogen des te meer.

'Ik herinner me niet dat je haar naam ooit eerder hebt genoemd.' Ze ging behoedzaam op de bank zitten en haar blik liet hem niet los. Ze wist instinctief dat dit de vrouw was die tussen hen in had gestaan.

'Wat is ze voor een soort kennis, Spencer? Een oude vlam?'

'Een meisje dat ik vroeger heb gekend. Ze is nu volwassen en zit behoorlijk in de nesten.' Hij ging niet naast haar zitten; het was alsof er een muur van ijs tussen hen stond.

'Zo? En wat denk je voor haar te kunnen doen?'

'Haar verdedigen of een goede advocaat voor haar zoeken.'

'Waar wordt ze van verdacht?'

Hij keek zijn vrouw recht in de ogen. 'Van moord.'

Er viel een stilte in de kamer en ze knikte. 'Zo, een ernstige zaak dus. Is het wel tot je doorgedrongen, sir Galahad, dat je geen strafpleiter bent?'

'Dat heb ik tegen haar gezegd. Maar ik zal een goede verdediger voor haar zoeken.'

'Dat kun je van hieruit ook doen.' Haar stem klonk gespannen en ze drukte haar sigaret uit.

Spencer schudde zijn hoofd. 'Nee, dat kan ik niet.' Hij moest erheen, hij moest haar spreken. In wanhoop had ze een beroep op hem gedaan en hij zou haar niet in de steek laten. Het was zijn enige kans om haar te helpen. Haar leven stond op het spel en wat het hem ook zou kosten, hij was bereid alles voor haar te doen, desnoods zelf haar verdediging op zich te nemen als het moest. 'Ik vertrek morgenochtend.'

'Dat zou ik niet doen als ik jou was.' Er klonk een nauwelijks verholen dreigement in haar stem terwijl ze strak naar hem bleef kijken. Maar zijn besluit stond vast.

'Ik moet erheen.'

Haar stem klonk merkwaardig beheerst. 'Als je gaat, laat ik me van je scheiden.' Dat had hij haar een jaar geleden gevraagd en nu bood ze het bij wijze van dreigement aan. Maar wat ze ook deed of zei. Spencer was vastbesloten dat hij zou gaan.

'Het spijt me dat te horen.'

'Werkelijk?' Ze werd steeds ijziger. 'Dat is toch wat je wilde? En die juffrouw Wyatt?' De naam zou voorgoed in haar geheugen gegrift blijven. 'Hoe zou zij zich daarbij voelen?'

'Het enige dat ze op het ogenblik voelt, is een afschuwelijke angst,

Elizabeth.' Hij keek zijn vrouw aan en voelde dat hij klamme handen had. Ze hadden eindelijk het keerpunt bereikt, maar het had lang op zich laten wachten. 'Ik weet niet hoelang ik wegblijf.'

'Ik meende wat ik zei. Ik laat me niet publiekelijk belachelijk maken doordat jij je daar als een idioot aanstelt.'

'Daar zullen we het over hebben zodra ik terug ben.' De scheiding was minder belangrijk geworden.

'O nee, Spencer. Je kunt dit maar beter ernstig overwegen voordat je vertrekt.' De stilte die viel was te snijden. 'Ik heb het gevoel dat je politieke aspiraties hebt gekregen en een echtscheiding zou je in dat opzicht geen goed doen.'

'Dat klinkt als chantage.'

'Noem het zoals je wilt, maar het is wel iets om even bij stil te staan, nietwaar?'

'Ik heb geen keus.' Hij streek met beide handen door zijn haar dat grijs werd aan de slapen. Hij was nu vijfendertig en al acht jaar was hij verliefd op Crystal geweest, en nu had ze hem nodig. Hij was niet van plan haar in de steek te laten, wat Elizabeth ook deed en waarmee ze ook dreigde. 'Elizabeth, ze heeft me nodig.'

'Ben je verliefd op haar?' Ze zag aan zijn ogen dat het een overbodige vraag was.

'Geweest.' Voor het eerst was hij min of meer eerlijk tegen haar. Het was te laat om het niet te zijn. Hun huwelijk was van het begin af aan een vergissing geweest. Hij was blijven verlangen naar wat zij samen niet hadden, naar wat hij alleen bij Crystal had gekend, zij het veel te kort.

'En nu?'

'Dat weet ik niet. Ik heb haar een hele tijd niet gezien. Maar dat is niet de reden waarom ik ga. Ik ga omdat ze bij niemand anders terecht kan.'

'Wat ontroerend.' Elizabeth stond op en liep naar de trap naar hun slaapkamer. 'Denk aan wat ik heb gezegd voor je gaat. Je kunt van hieruit een verdediger voor haar bellen.'

Maar zodra ze hem alleen had gelaten, belde hij de luchtvaartmaatschappij en reserveerde een plaats. Hij liep langzaam de trap op, niet wetend wat hun te wachten stond. Maar het ging nu niet om hem en zijn vrouw, het ging erom dat hij Crystal uit de nood hielp. Dit was geen kleinigheid; haar leven stond op het spel. Ze was nu wel van Ernesto Salvatore af, maar tot welke prijs? Hij wist dat wanneer ze schuldig werd bevonden ze de doodstraf kon krijgen, als het meeviel levenslang.

Boven pakte hij wat spullen in en belde zijn chef met de mededeling dat hij naar Californië moest voor een persoonlijke aangelegenheid. Hij beloofde op te bellen zodra hij wist wanneer hij terug kon zijn. Hij ging de slaapkamer binnen en zag dat Elizabeth rustig de krant lag te lezen. Ze keek naar hem op met een merkwaardige blik in haar ogen en toen hij naar de krant keek, zag hij dat ze het artikel over de moord op Ernie las, waarboven een grote foto van Crystal was afgedrukt. Ze leek veel minder mooi dan ze in werkelijkheid was, maar ze zag er nog charmant genoeg uit met een breedgerande hoed, een laag uitgesneden jurkje en het lange lichtblonde haar dat over haar schouders hing. Haar ogen keken de lezer rustig aan en het duurde even voor Elizabeth opkeek. Er lag een vreemde trek op haar gezicht. Ze had die ogen eerder gezien en herinnerde zich heel goed waar. Ze keek Spencer aan.

'Dat is toch het meisje uit die nachtclub?' Ze herkende haar. Die ogen waren onderdeel van Crystals aantrekkingskracht. Wie er eenmaal in had gekeken, vergat ze niet meer. Hij knikte traag. De waarheid was eruit. Hij had destijds tegen haar gelogen over Crystal, maar dat was geweest toen hij zichzelf nog wijsmaakte dat hij van Elizabeth hield. Nu keek hij haar aan met verdriet, berouw en schuldgevoel. Maar hun huwelijk was vanaf het begin niet goed geweest, dat wisten ze allebei. 'Gek,' zei Elizabeth peinzend, 'ik heb altijd gedacht dat zij het was. Ik zie je gezicht die avond nog voor me. Alsof je door de bliksem was getroffen.'

Hij glimlachte. Het waren letterlijk de woorden die hij had gebezigd toen hij haar lang geleden wilde uitleggen wat hij verlangde. Hij had aan haar gedacht toen hij in Palm Beach tegen Elizabeth had gezegd dat hij donder wilde horen en bliksem zien.

'Je gaat dus?' Weer keek ze hem aan.

'Ja.'

Ze knikte en deed het licht uit. En toen hij naast haar in bed lag, kon hij alleen maar denken aan Crystal die de nacht in een cel doorbracht in Californië.

33

Het hek ging open met een onverbiddelijk naargeestig, rinkelend geluid en hij werd naar een kleine kamer met een groot raam, een gehavende tafel en twee stoelen gebracht, waarna de bewaker de deur achter zich op slot deed toen hij wegging.

Het feit dat hij daar was bezorgde hem een afschuwelijk gevoel en even was hij met stomheid geslagen toen Crystal werd binnengebracht in een blauwe kiel en met haar armen op haar rug geboeid. Haar ogen waren groot van angst toen ze hem aankeek en hij kon zich nauwelijks goedhouden. De sleutel werd omgedraaid, de handboeien gingen af en hij werd met haar alleen gelaten. En als haar verdediger durfde hij haar niet eens een kus te geven. Hij kon haar alleen maar aankijken en voelde weer die golf van liefde door zich heen slaan, zoals hij dat van het begin af aan had gehad, en toen hun blikken elkaar ontmoetten, twijfelde hij er niet meer aan dat ze van hem hield. Het afgelopen jaar leek zich op te lossen in het niets en hij voelde zich bij haar weer boordevol energie.

Maar hij hield er rekening mee dat er verborgen microfoons in de kamer aanwezig waren en hij dempte zijn stem toen hij haar vroeg hoe het met haar ging. Hij nam haar hand in de zijne zonder over zijn gevoelens te praten en ze klemde zich er stevig aan vast en kreeg tranen in haar ogen. Ze had hem zo gemist; het laatste jaar was een nachtmerrie geweest.

'Gaat het een beetje?'

Ze knikte en ging zitten met zijn hand nog in de hare en hij wachtte even met het stellen van vragen. Ze namen alles door en hij schrok van haar verhaal. Salvatore had haar als een slavin behandeld, goed afgeschermd in de spreekwoordelijke gouden kooi, maar de laatste maanden was ze letterlijk zijn gevangene geweest en kon ze alleen gaan waar hij het haar toestond: naar een film, een feest, een openbare gebeurtenis, een etentje. De overige tijd hield hij haar thuis, deugdelijk bewaakt. Ze had er ruzie met hem over gemaakt, maar daar had ze niets mee bereikt. Er was geen andere man meer in haar leven geweest na Spencer.

'Heeft iemand jullie wel eens ruzie zien maken?'

'Ja, de meisjes.' Ze knikte. 'En de chauffeur ook.'

'En kennissen van hem?'

'Sommigen. Meestal nam hij die mee naar Malibu. Hij hield zijn zaken voor zichzelf.' Ze had vermoed dat hij omgang had met andere vrouwen. Hij had haar enkele keren seksueel misbruikt de laatste maanden en haar eens een blauw oog geslagen zodat ze zich een paar weken niet op de filmset kon vertonen, maar de kranten hadden er lucht van gekregen. Ze hadden gedaan alsof ze een ongelukje had gehad, waardoor haar gezicht zo gekneusd was dat ze niet kon werken. In die tijd had ze gewerkt aan het geluidsspoor van haar film omdat ze erin moest zingen.

Spencer keek haar vol mededogen aan. 'Waarom heb je me niet eerder gebeld?'

'Hij zei dat hij je zou vermoorden als ik je ooit weer belde. Hij was erachter gekomen wie je was, nadat hij je op de set had gezien. Daarom...' ze aarzelde, 'heb ik je vorig jaar gebeld en gezegd dat het uit moest zijn. Ik had angst om jou.' Triest keek ze hem aan, zich bewust van het leed dat ze had veroorzaakt, maar in zijn hart voelde hij zich ontzettend opgelucht.

Ze had al die tijd van hem gehouden en een eind gemaakt aan hun relatie om hem te beschermen. Met een warme blik keek hij haar lachend aan en ze vertelde hem dat Ernie ook had gedreigd haar te vermoorden, vooral de laatste tijd, toen ze doorlopend ruzie met hem had over haar contract. Vrijwel al haar verdiensten waren naar hem gegaan. Ik kreeg alleen wat kleedgeld.' Als een hoer met een pooier, dacht Spencer, maar hij zei het niet, hij luisterde alleen maar en maakte aantekeningen van wat hem belangrijk leek in haar verhaal. Hij vroeg naar data en gebeurtenissen, naar mensen en restaurants. Het moest een afschuwelijke tijd voor haar zijn geweest, een bestaan dat was gebouwd op een nachtmerrie. 'Ik dacht altijd dat ik hem zoveel verplicht was, maar ik begreep niet wat hij met me deed.' Ze keek Spencer in zijn ogen en weer kreeg hij het te kwaad, maar hij bleef naar haar luisteren, aandachtiger nog nu hij wist waarom ze hem niet meer in Californië had willen zien. 'Hij dacht altijd maar dat ik zijn bezit was. Voor hem was ik maar een ding, iets dat hij voor een prikje had gekocht en waarmee hij goed geld verdiende. Een prima investering. En aanvankelijk maakte hij me wijs dat hij het allemaal voor mij deed.' Vol verbittering keek ze Spencer aan. 'Ik dacht altijd dat ik hem iets verschuldigd was en hij nam alles wat ik had, zelfs jou.' Spencer herinnerde het zich maar al te goed.

'En toen?'

'We vochten steeds vaker.'

'In aanwezigheid van anderen?'

'Ook wel eens.' Ze was volkomen eerlijk tegenover hem. 'Ik heb eens tegen Hedda gezegd dat ik van mijn contract af wilde en een andere agent zou nemen. Hij vermoordde me bijna. Ik had de indruk dat er nog iemand belang had bij mijn contract, iemand voor wie hij bang was. Maar daar ben ik nooit achtergekomen, ik heb mijn contract nooit teruggezien en op de dag dat ik het tekende, was ik nog zo onwetend.' Zelfs het contact met Harry en Pearl was ze kwijtgeraakt. Salvatore had haar ten slotte van iedereen geïsoleerd. Ze mocht de deur uit voor haar werk en ze kreeg steeds betere rollen in belangrijker films. Zijn investering leverde hem goed geld op, als een overwinnaar bij de rennen...

'Heb je met hem gevochten op de avond van de moord?'

'Alleen op het strand, zoals ik je verteld heb. Hij bloedde uit zijn oor geloof ik toen ik naar huis ging, maar het kon me niet schelen. Wat heb ik die man gehaat. Spencer. Hij was puur slecht en ik denk dat hij me werkelijk vermoord zou hebben.'

'Heeft iemand gezien dat hij bloedde? Of dat je hem sloeg?'

'Een buurman, geloof ik. Hij liet zijn hond uit aan het strand. En hij heeft tegenover de politie verklaard dat hij me Ernie met een stok heeft zien aanvallen. Maar dat heb ik niet gedaan. Ik had een stuk wrakhout in mijn hand en met mijn andere hand heb ik hem geslagen.' Spencer knikte en maakte een notitie, terwijl buiten de bewaker langs het raam liep.

'En toen?'

'Ik ben naar huis gegaan en toen hij thuiskwam heeft hij me geslagen.'

'Heeft dat sporen nagelaten?'

Ze schudde haar hoofd. 'Deze keer niet. Meestal paste hij daar wel voor op. Als ik niet naar mijn werk kon, zou het hem en zijn relaties geld gekost hebben.'

'Wie waren die anderen? Weet je dat?' Ze schudde haar hoofd. 'En verder?' Hij bouwde zijn verhaal zorgvuldig op. Hij wilde de feiten netjes op een rijtje hebben voor hij een verdediger voor haar zocht. Ze moest de beste hebben die er te krijgen was en het speet hem dat hij zo weinig aan strafrecht had gedaan. Ze verdiende een betere raadsman dan hij en hij zou ervoor zorgen dat ze die kreeg.

Crystal zuchtte en snoot haar neus in de schone witte zakdoek die hij haar aanbood. Ze keek dankbaar naar hem op, sloot haar ogen en zocht in haar geheugen. 'Ik weet het niet precies... ik liep door het huis... we bleven ruzie maken. Ik heb een lamp kapotgemaakt.'

'Hoe?'

'Ik heb hem naar hem toe gesmeten.'

'Heb je hem geraakt?'

'Nee.' Ze lachte even. 'Ik miste.' Het lachje vervaagde. 'En daarna zei hij dat hij iemand verwachtte en ik moest teruggaan naar het huis in Beverly Hills.'

'Zei hij niet wie hij verwachtte?'

'Nee. Dat deed hij nooit.'

'Heeft iemand je weg zien gaan... ? Een van de buren? Iemand van het personeel?'

'Er was niemand. Ik was alleen met hem.'

'Hoe laat ben je weggegaan?'

'Acht uur ongeveer. Ik moest werken de volgende dag. Ik had die dag geen opnamen, maar ik wilde naar bed. Hij zei dat hij 's nachts in Malibu bleef. En daarna... dat is het laatste dat ik van hem heb gehoord. Ik dacht dat alles normaal was.' Haar stem begaf het even. 'Ik ben om vijf uur naar mijn werk gegaan en net als anders heeft de chauffeur me gebracht. En om negen uur verscheen de politie op de set... ze zeiden... ze zeiden dat hij dood was. Hij was gevonden met vijf schotwonden in zijn hoofd en ze vermoedden dat hij omstreeks middernacht was overleden.'

'Hebben ze het vuurwapen gevonden?'

Ze knikte en keek hem angstig aan. 'Ja... het was aangespoeld op het strand. Iemand had geprobeerd zich ervan te ontdoen, maar niet ver genoeg gegooid, denk ik... ze vonden voetstappen van een vrouw op het strand...' Ze begon te snikken. 'Ik zweer dat ik hem niet vermoord heb.'

Hij klemde zijn vingers om haar hand. 'Had je dat wapen eerder gezien?'

Ze knikte. 'Het was van Ernie. Ik had het wel eens in een bureaula zien liggen, maar ik denk dat hij het zelf niet durfde te gebruiken. Later heb ik het niet meer gezien... tot de politie het me gistermorgen voorhield.'

'Ken je iemand, wie dan ook, die het op hem voorzien had?'

'Ik weet het niet... nee, ik zou niemand weten...' Ze was het afgelopen jaar bepaald genoeg geprovoceerd, maar volgens Spencer wilde dat nog niet zeggen dat ze hem vermoord had. En gezien de connecties die Salvatore er vermoedelijk op na had gehouden, kon het iedereen zijn geweest. Iemand die hij belazerd had met een transactie, een vrouw die hij had laten stikken, iemand die hij bij het kaarten had opgelicht, een handlanger die iets tegen hem had of zelfs zijn bazen op de achtergrond. Maar wie het ook was, als het een onderwereldfiguur was geweest, zou alles zorgvuldig de doofpot ingaan, dat wist Spencer maar al te goed. De echte moordenaar zou nooit worden gevonden en ze zouden Crystal ervoor laten opdraaien. En de strop zou precies om haar nek passen.

Haar stem klonk als een gefluister in de onooglijke kamer. 'Wat gaat er gebeuren, denk je?'

Hij kon haar geen antwoord op die vraag geven. Als ze haar niet vrij kregen, kon ze levenslang krijgen of erger. Maar daar wilde hij niet aan denken. Hij wist zeker dat hij het niet zover zou laten komen. 'Ik wil je niets voorspiegelen. Het zal een moeilijke zaak worden. Je had de gelegenheid, je had een motief, en je hebt geen alibi. Dat is een beroerde combinatie. En er waren te veel mensen die van je strubbelingen met hem afwisten. Verdomme, iedereen zou de pest aan die vent hebben gehad. Ik wou alleen dat iemand je die avond had zien weggaan of thuiskomen in het huis van Beverly Hills. Weet je zeker dat niemand je heeft gezien?'

'Ik denk het niet. Ik zou niet weten wie.'

'Nou, denk er nog eens over na. We zullen een verdomd goeie speurder nodig hebben in deze zaak.' Hij had al besloten dat hij de kosten daarvan op zich zou nemen. Hij vermoedde dat ze geen cent bezat. Salvatore had haar klein gehouden.

'Wat ga je nu eerst doen?' Ze keek hem angstig aan. Straks moest ze terug naar haar cel en dat vond ze afschuwelijk. De bewakers hadden haar aangestaard en een aantal vrouwelijke gevangenen had ongezond veel belangstelling getoond voor het 'filmsterretje', zoals ze haar noemden. Crystal Wyatt was groot nieuws in de gevangenis van Los Angeles en Spencer wilde haar er zo gauw mogelijk uit hebben. Maar zijn pogingen haar op borgtocht vrij te krijgen waren 's middags al gestrand. Hij had geprobeerd de aanklacht te laten verminderen tot doodslag, maar men bleef het moord met voorbedachten rade noemen en dus zou ze gevangen blijven tot haar zaak voorkwam. Ze moest zien dat ze zich er zo goed mogelijk doorheen sloeg, zei hij tegen haar en hij ging weer terug naar zijn hotel om wat mensen te bellen. Eerst probeerde hij het bij een paar studievrienden en ze gaven hem de namen van de beste strafpleiters in Los Angeles. Maar niet één van hen was bijzonder happig op de zaak, het was een te evident geval, zeiden ze, en een van hen merkte op dat een dode crimineel en zijn grietje lichtelijk beneden zijn stand was. Hij was razend toen hij ophield met telefoneren en hij bleef uit het raam staan staren. De beslissing was hem uit handen genomen; hij zou haar aan niet één van de juristen die hij had gesproken toevertrouwen. Hij zou de zaak zelf op zich nemen, biddend dat ze haar recht zouden doen. Voor hen stond alles op het spel. Haar leven en hun gezamenlijke toekomst. 's Avonds belde hij Elizabeth en het overheidsbureau waar hij werkte en deelde mee dat hij bleef voor het proces. Zijn chef was er niet blij mee en Elizabeth werd razend. Hij wist nog waarmee ze gedreigd had voor zijn vertrek, maar het kon hem niets meer schelen. Het ging om Crystals leven en dat zou hij uit alle macht verdedigen.

'En hoelang gaat dat duren, Spencer?' vroeg ze hem nadat hij had gezegd dat hij de verdediging van Crystal officieus op zich had genomen.

'Dat weet ik nog niet. Ze zijn wettelijk verplicht haar binnen dertig dagen voor de rechter te brengen en het proces zelf kan twee weken duren. Ik denk dat ik hier wel twee maanden of langer zit.' Hij zuchtte en ging onder het gesprek gemakkelijker liggen op de bank in zijn kamer. Het was een eindeloos lange dag geweest en behalve dat hij Crystals verhaal uit haar eigen mond had opgetekend, had hij weinig bereikt.

Maar Elizabeth was woedend nu hij zo lang in Californië dacht te blijven. 'Dan ben je er met Kerstmis zeker ook niet?' Dat was nog maar een maand weg en ze werden zoals elk jaar in Palm Beach verwacht door haar ouders.

'Ik dacht dat ik niet meer welkom zou zijn.'

'Dat ben je ook niet, maar wat moet ik in godsnaam tegen mijn ouders zeggen?' Daar ging het dus om. Wat van belang was, was het redden van je gezicht, niet het redden van je huwelijk. Maar zijn huwelijk was toch niet meer te redden; een toekomstig huwelijk met Crystal misschien nog wel.

'Je hoeft waarschijnlijk niets te zeggen. Het zal maandenlang in alle kranten staan.' Een legertje fotografen had hem geflitst toen hij de gevangenis verliet en morgen zou zijn foto wel in de bladen te zien zijn.

'Schitterend. En je baan? Daar heb je zeker niet aan gedacht?' Die had haar vader hem ook al bezorgd. Het leek alsof hij die man voor alles moest bedanken, met inbegrip van zijn dochter.

'Ik heb gezegd dat ik verlof moest nemen. De overheid loopt niet weg voor ik terugkom en als ze me eruit trappen, kan ik het ook niet helpen. Dan ga ik maar weer op zoek naar wat anders, nietwaar?' Hij wist niet eens of hij wel terug wilde gaan. Maar dat was van later zorg.

'Je denkt er nogal licht over.'

'Nee, dat doe ik niet. Ik probeer alleen het beste van een belabberde situatie te maken. Dat meisje is in gevaar, Elizabeth, en ik ben niet van plan haar te laten stikken.'

'Dat begrijp ik,' zei ze aarzelend en hij zuchtte, 'ze zou je kunnen vermoorden.'

'Welterusten, Elizabeth. Ik bel je over een paar dagen weer.'

'Bespaar je de moeite. Ik heb nog college en in het weekeinde ga ik skiën met vrienden. En met Thanksgiving zal ik bij mijn ouders zijn.'

'Doe ze mijn hartelijke groeten,' zei hij, niet eens echt sarcastisch, maar ze kon het niet waarderen. Hij was te ver gegaan en ze had al vrijwel besloten hem niet meer binnen te laten, als hij dat nog wilde, wanneer dit voorbij was.

'Loop naar de hel.'

'Merci.' Daar kon hij althans in het gezelschap van Crystal zijn.

Gedurende de volgende dagen hield hij zich bezig met haar zaak; hij controleerde haar verhaal en stelde steeds scherpere vragen, maar kreeg telkens hetzelfde te horen. Na drie dagen geloofde hij haar onvoorwaardelijk; hij deed de hoorzittingen voor haar en nam een detective aan om een en ander na te trekken. Maar alles bleek te zijn zoals ze het had verteld, niemand had haar zien komen of gaan en de enige beschikbare getuige beweerde dat ze hem op het strand met een stok had geslagen en dat ze niet geschrokken leek toen ze hem zag bloeden. Het was geen plezierig beeld van haar, in geen enkel opzicht. En het viel niet te ontkennen dat ze zowel de gelegenheid als een motief had gehad, terwijl ze niet kon aantonen dat ze elders was geweest op het tijdstip van de moord.

Elke dag werd ze magerder en telkens wanneer hij haar bezocht, vond hij dat haar ogen dieper waren weggezonken. Ze leek verdoofd door wat haar was overkomen en op eerste kerstdag viel het hem moeilijk haar achter te laten in de gevangenis, waar ze haar plak kalkoen uit blik in gezelschap van de andere gevangenen zou moeten eten. Over hun gevoelens hadden ze nog niet durven praten, maar hij hield haar hand vast voor hij wegging en hun ogen spraken boekdelen. Woorden hadden ze nooit nodig gehad; ze voelden elkaar ook zwijgend aan. Het proces zou beginnen op 9 januari, na enig uitstel. Hij had overigens niet om uitstel gevraagd. Hij wilde de zaak ter wille van haar zo snel mogelijk behandeld zien en hij was van plan zelfverdediging te pleiten. Dat was haar enige hoop. Hij zou proberen zoveel mogelijk vrouwen in de jury te krijgen.

De avond voor Kerstmis belde hij Elizabeth in Palm Beach. Ze weigerde hem te woord te staan. Priscilla reageerde afstandelijk en zei nogal stug dat ze de zaak in de kranten had gevolgd. Maar hij deed geen poging tot uitleg, ook niet toen hij op eerste kerstdag 's morgens zijn ouders belde.

'Waar ben je in godsnaam mee bezig?' zei rechter Hill kortaf. 'Je bent geen strafpleiter. Je zult de zaak van dat meisje verliezen.' Het was precies waar hij bang voor was.

'Ik kon zo gauw geen behoorlijke verdediger vinden.'

'Dat is bepaald geen reden om de zaak niet ernstig te nemen.'

'Dat doe ik ook niet, pap. Ik zal het zo goed mogelijk doen.'

'Elizabeth zal er niet over te spreken zijn.'

'Dat is ze ook niet.'

'Ik begrijp er niets van.' Spencer zag zijn vader als het ware zijn hoofd schudden toen hij hem een vrolijk kerstfeest wenste. Zijn vader had zich al afgevraagd of zij het meisje was over wie Spencer het had gehad toen hij thuiskwam uit Korea. Het was maar een vermoeden, maar het zou hem niets verbazen. En in dat geval dreigde er narigheid met de familie Barclay. Hij vroeg zich af of Spencer wist wat hij deed. Maar Spencer belde hem daarna nog enkele malen en hij diende hem zo goed mogelijk van advies. Hij dacht ook dat zelfverdediging de enige kans was die ze hadden en dan was het nog een heel geringe kans.

Het kiezen van de jury kostte tien dagen, maar ten slotte had Spencer gekregen wat hij wilde. Er zaten zeven vrouwen en vijf mannen in, mensen die zouden ineenkrimpen bij de verhalen over Salvatore, die Crystal in alle opzichten had misbruikt. Spencer ging zelfs de kleren kopen, die ze in de rechtszaal zou dragen. Hij wilde dat ze er zou uitzien zoals ze was geweest toen hij haar voor het eerst ontmoette, onschuldig en zuiver. Ze hoefde niet voor te wenden dat ze bang was, in feite was ze doodsbang toen ze aan de tafel van haar verdediger zat. Het openbaar ministerie ging er grof en hard tegenaan. De officier schilderde het beeld van een meisje dat naar Hollywood was getrokken, bereid tot alles wat haar verder kon helpen, al was dat het naar bed gaan met een man die tweemaal zo oud was als zij en blijkbaar geen al te fatsoenlijke relaties had gehad. Ze deden geen poging Ernie gunstiger voor te stellen dan hij was geweest, ze maakten integendeel gebruik van zijn reputatie. En de officier deed zijn werk met verve. Hij wees naar Crystal aan haar tafel. Hij schilderde haar af als een hoer die dure kleren van hem had aangenomen, een luxe leventje had geleid, bontjassen en diamanten armbanden had geaccepteerd. Ze was bepaald niet slechter geworden van het samenwonen met haar slachtoffer, werd geopperd, en haar carrière ook niet. Dat had ze te danken gehad aan de man die ze in koelen bloede had vermoord, die een beginnende ster van haar had gemaakt. Er werd gesproken over de films waarin hij haar een rol had bezorgd. Er kwam een verslag ter tafel van een familietwist, waarbij haar broer een gewelddadige dood had gevonden en die haar op haar zeventiende van huis had verdreven. In San Francisco had ze jaren in een derderangs nachtclub gewerkt en bij haar aankomst in Los Angeles had ze getracht iemand te strikken die haar verder kon helpen. En zodra ze geen profijt meer van hem kon trekken en onder het contract dat ze met hem had gesloten uit wilde, had ze hem vermoord.

Maar Spencer had zich goed voorbereid en moeite noch kosten gespaard om mensen op te roepen die voor haar konden pleiten. Pearl vertelde over haar argeloosheid, haar harde werken, haar goed zedelijk gedrag. Harry omschreef haar niet als zangeres in een derderangs tent, maar als een jong, onschuldig lieverdje. Crystal huilde bij hun getuigenverklaringen en keek hen vanaf haar plaats dankbaar aan. En de detective die Spencer had aangenomen kwam op de proppen met elke ober, elk dienstmeisje en elke kleedster in Hollywood die stuk voor stuk hadden meegemaakt dat Crystal door Salvatore was misbruikt. Er werd een verkrachting gesuggereerd in het huis in Malibu, ze zou onvoldoende hebben begrepen van het contract dat ze afsloot, ze was geslagen en vernederd, kortom, ze was in alle opzichten zijn slachtoffer geweest. Spencer voerde zelfs op dat ze als kind was verkracht, wat tot de dood van haar broer had geleid, en Crystal keek beschaamd naar haar handen bij de herinnering aan Tom Parker en wat er in de schuur was gebeurd. Spencer beschreef haar als een meisje dat telkens weer alle mogelijke tegenslag had gehad en het steeds weer te boven was gekomen. Ze was een meisje dat hard werkte, niemand enig kwaad deed, tot Ernie haar een tweede maal wilde verkrachten, haar sloeg en bedreigde, waarna ze hem uit zelfverdediging had doodgeschoten. Het had geen zin de aanklacht te weerleggen. Hij wist dat hij de zaak dan zou verliezen, dus schilderde hij de jury een monster voor. Een monster dat erop uit was geweest dit meisje te gronde te richten terwijl ze geen familie of vrienden had, ze had niemand ter wereld die haar kon verdedigen. En de jury begon te walgen van Ernie, die haar dat alles had aangedaan. Op de laatste dag riep hij Crystal zelf als getuige op en ze zag er pril en onschuldig uit in een eenvoudige grijze jurk, maar ze leek zo angstig dat de jury diep onder de indruk kwam. Toen Spencer ten slotte zijn pleidooi beëindigde, bad hij dat hij de jury had overtuigd.

De juryleden waren ontroerd door wat ze te horen hadden gekregen, maar ze namen toch twee dagen voor overleg, trokken het bewijsmateriaal na en waren het oneens met elkaar. Twee mannen bleven van oordeel dat ze schuldig was aan opzettelijke moord, en terwijl Spencer in de gangen met Crystal heen en weer liep in afwachting van de uitspraak, durfde hij haar niet goed aan te kijken. Als hij de zaak zou verliezen, was haar leven voorbij. Het was een marteling nu bij haar te zijn. Ze zei niet veel, ze keek hem alleen aan met die ongewoon grote blauwe ogen en toen de deurwaarder iedereen naar binnen riep, trilden haar knieën zo heftig dat ze nauwelijks met Spencer mee kon lopen. De rechter gaf haar opdracht te gaan staan, wendde zich tot de voorzitter van de jury en vroeg om de uitspraak. Crystal sloot haar ogen en wachtte af. Denken kon ze nauwelijks meer. Ze was beschuldigd van moord met voorbedachten rade, en een alternatief was er niet, ze was schuldig of onschuldig. Was ze van plan geweest hem te vermoorden? Had ze het gewild? Wist ze wat ze deed toen ze hem in koelen bloede neerschoot? Of had hij haar bedreigd, had ze gevochten voor haar leven, had hij haar zenuwen eindelijk kapot gekregen? In dat geval was ze onschuldig, al zou de buitenwereld altijd blijven geloven dat ze hem had doodgeschoten. Ze had dat een onverdraaglijk vooruitzicht gevonden en Spencer weken achtereen bezworen dat ze hem niet had vermoord; ze was niet eens in zijn buurt geweest toen hij werd neergeschoten. Maar Spencer begreep dat hij het zo niet zou kunnen spelen. Hij kon niet meer doen dan een zaak neerzetten waarin zij en niet Ernie als slachtoffer werd aangewezen.

'Wat is uw mening over de verdachte, meneer de voorzitter? Onschuldig of schuldig aan moord met voorbedachten rade?' Zo eenvoudig lag het uiteindelijk en het wachten op het antwoord duurde eindeloos. De voorzitter van de jury schraapte zijn keel en keek naar haar en Spencer trachtte zijn gezicht te lezen. Was hij tevreden over zichzelf? Of betreurde de jury wat zij te doen had? Hij kwam er niet achter.

'Onschuldig, meneer de president.' Hij keek Crystal nog eens met een slim lachje aan terwijl de rechtbankpresident hamerde en Spencer ving Crystal op in zijn armen. Ze was bijna flauwgevallen. Het was een duidelijk geval van zelfverdediging, lichtte de juryvoorzitter toe. Ze was vrij, maar ze zou haar leven lang dat stigma van moord met zich meedragen. Ze was vrij om haar bestaan voort te zetten en spontaan sloeg Spencer zijn armen om haar heen en hield haar tegen zich aan. Twee maanden lang had hij haar niet durven aanraken en nu liep ze huilend met zijn arm om haar schouders de zaal uit terwijl het publiek juichte. Journalisten snelden naar binnen en onder het licht van hun flitslampen werd de zitting gesloten. Spencer bracht haar haastig het gebouw uit. Hij had een wagen metchauffeur buiten staan en ze moesten zich door de mensenmassa naar buiten worstelen. Het was een sensationele zaak geweest en degene die de moord werkelijk had gepleegd, was voorgoed buiten schot. Crystal was ervoor opgedraaid, maar ze was vrij en dat had Spencer bereikt.

Ze huilde nog, ze kon het niet geloven toen ze van het gerechtsgebouw wegreden. Ze had haar weinige bezittingen in de gevangenis achtergelaten; ze wilde ze nooit meer onder ogen krijgen. Ze wilde Hollywood niet meer en alle dingen die Ernie haar had gegeven. Ze wilde alleen maar weg en na een kort oponthoud in Spencers hotel om zijn spullen in te pakken, zaten ze een uur na de uitspraak in een huurwagen, op weg naar San Francisco.

'Ik kan het niet geloven,' fluisterde ze terwijl hij snel naar het noorden reed. De wereld had haar nog nooit zo verrukkelijk geleken. En op een februarimiddag verliet ze, met Spencer naast zich, Hollywood waar ze twee jaar eerder was aangekomen.

34

Ze waren dertig kilometer buiten de stad toen Spencer stopte en de berm van de snelweg inreed. Hij bleef zwijgend naar Crystal kijken en plotseling begon ze te lachen. Het was voorbij, de nachtmerrie was ten einde en hij had haar leven gered. Hij grinnikte en trok haar tegen zich aan met zoveel kracht dat het haar de adem benam.

'Mijn god, Crystal, we hebben het klaargespeeld.' Ze lachte en huilde tegelijk, maakte zich los om hem aan te kijken en dook opnieuw in zijn armen, niet van plan ooit weer van hem weg te gaan. 'Jij hebt het klaargespeeld.

Ik zat er maar bij en ik was zo bang..."

'Ik net zo goed,' zei hij eerlijk. Even hield hij haar vast, ging toen weer recht zitten en keek naar haar zoals hij het nog niet had durven doen sedert hij naar Californië was gekomen. Maar nu was er niemand die hen kon zien. Eindelijk waren ze alleen. Hij had voortdurend in de achteruitkijkspiegel gekeken nadat ze van het hotel waren weggereden en ze werden niet door verslaggevers achtervolgd. 'Ik ben mijn hele leven nog niet zo bang geweest.' Hij moest er niet aan denken wat er had kunnen gebeuren als ze schuldig was bevonden. Maar dat was niet gebeurd en ze konden het achter zich laten. Beiden moesten ze op adem komen en hij wilde een poosje bij haar blijven zodat ze wat orde in hun leven konden scheppen. Opeens barstte hij in lachen uit. Ze waren de stad zo haastig ontvlucht dat hij niet eens wist waar ze heen wilden. 'Waar wil je naar toe?' Hij had instinctief koers gezet naar San Francisco.

'Ik zou het niet weten.' Ze was nog niet helemaal tot zichzelf gekomen, constateerde hij toen ze hem aankeek. Nog geen vier uur geleden had haar leven gevaar gelopen en nu hadden ze hun gezamenlijke leven voor zich liggen. Ze keerde haar gezicht naar de winterzon. 'Ik wil hier graag nog even zitten om bij te komen. Ik had niet verwacht dat ik hier ooit terug zou komen.' Hij verzweeg haar dat hij dat op sommige momenten evenmin had verwacht. Uit het hotel had hij zijn vader gebeld met de mededeling dat hij de zaak gewonnen had en zijn vader had hem gelukgewenst en zei dat hij uitkeek naar de kranten. Hij vroeg Spencer wanneer hij thuiskwam, maar hij had gezegd dat hij dat nog niet wist. Ze hadden beiden tijd nodig om al de ellende te boven te komen. Het was zo heerlijk buiten bereik van politie en pers te zijn. Ze hadden hem gek gemaakt tijdens het proces en toen ze weer achteroverleunde in haar stoel vroeg hij of ze het zou missen.

'Hollywood?' Ze dacht er even over na en schudde haar hoofd. 'Ik denk het niet. Het werk... zingen... acteren, dat vond ik leuk. Verder is het allemaal nogal leeg.' En ze had er zo'n hoge prijs voor betaald. Ze had er bijna met haar leven voor betaald, door Ernies schuld. Zelfs nu hij dood was, had hij haar nog bijna vermoord. 'Maar ik kan er nooit meer naar terug.'

'Waarom niet? Dat kun je wel, later.' Maar hij zou het begrijpen als ze het niet wilde.

'Nee, dat kan ik niet. Met die zedelijkheidsclausule zullen ze een moordenares geen rol in een film geven.' Ze lachte, maar het klonk niet gemeend en hij startte de motor terwijl ze naar buiten keek. Nooit eerder had de wereld er zo paradijselijk uitgezien, vooral met al die mooie kleuren. Al dat groen en blauw, het was allemaal zo prachtig. Ze keek Spencer aan. 'Je hebt me mijn leven teruggegeven. Maar dat weet je zelf ook wel.' Ze legde haar hand op de zijne en schoof dichter naar hem toe op de voorbank en opeens zag ze er weer heel jong uit. De spanning was van haar afgevallen; ze had haar haar losgemaakt en alleen haar ogen spraken nog van de doorstane angst. Hij streek langs haar wang, boog zich naar haar toe en kuste haar.

'Ik houd zoveel van je. Ik had het niet overleefd als jou iets ernstigs was overkomen.' Als een verdwaald kind klampte ze zich aan hem vast en hij sloeg zijn arm om haar heen en trok haar dichter tegen zich aan.

'Ik weet niet wat ik gedaan zou hebben als...' Ze kon de zin niet afmaken en hij keek de weg af met haar in zijn armen.

'Denk er niet meer aan, Crystal. Het is nu echt voorbij.' En weer onderweg naar San Francisco vroegen ze zich af waar ze naar toe moest. Ze had er nog niet over nagedacht. Ze had alleen zo ver mogelijk van Los Angeles willen zijn, zo snel als ze maar konden. Ze wilde Harry en Pearl gaan opzoeken en vooral bij Spencer blijven. Ze hadden zoveel om over te praten, vooral nu Spencer wist dat ze het het jaar daarvoor had uitgemaakt vanwege de dreigementen van Ernie en niet omdat ze niet meer van hem hield.

Om tien uur 's avonds reden ze San Francisco binnen en ze gingen eerst naar Harry's. Maar hij had het al in het nieuws gehoord. Ze omhelsden elkaar en huilden, en Harry gaf rondjes van het huis en daarna nam Spencer haar mee naar Hotel Fairmont. Hij nam twee kamers voor het geval de pers hen op het spoor zou komen, maar tot zijn blijdschap waren het kamers naast elkaar. Op haar drempel keek ze hem aan en haar knieën knikten. Hij tilde haar in zijn armen op en legde haar op het bed. Ze bleven uren bij elkaar en ze ontdekten alles weer wat ze zich van vroeger herinnerden. Toen ze ten slotte in slaap viel, deed hij het licht uit en ze sliep tot de morgen door. Zodra ze wakker werd, zag ze hem en hij had koffie voor haar met croissants en lachend schoof hij weer naast haar in bed.

'Goeiemorgen, Doornroosje. Wat opgeknapt?'

Hij had zijn kantoor al gebeld en een langdurig gesprek met zijn chef gehad. Wat hij te horen had gekregen had hem niet bepaald verbaasd en spijten deed het hem ook niet. Hij begreep dat de sensatie die hij de laatste twee maanden had veroorzaakt niet te verenigen was met een overheidsfunctie en dat ze met hem in hun maag zaten. Ze hoopten dat hij begrip had voor zijn ontslag, kreeg hij te horen, en het zou hen spijten als rechter Barclay er aanstoot aan nam. Maar Spencer had een golf van opluchting over zich heen voelen gaan toen ze het hem vertelden. Hij zei er niets van tegen Crystal; dan zou ze zich maar bezorgd over hem maken. De enige andere boodschap die hij had gekregen was een raadselachtige van de jonge senator uit Californië. En het merkwaardige was dat hij de man niet eens kende.

In bed praatten ze nog na over het proces en aan het ontbijt schoof hij haar de kranten toe. Het was voorpaginanieuws in alle bladen die dag en Crystal werd bang dat ze op straat zou worden herkend. 'Geen leuke manier om beroemd te worden.' Ze lachte tegen hem terwijl ze zich ontfermden over de croissants en de geurige koffie. Hij kwam met een voorstel waarover ze moest nadenken. Hij wilde naar het dal rijden om Boyd en Hiroko op te zoeken. Maar Crystal voelde er niet veel voor. Het leek haar te pijnlijk.

'Ik wil de boerderij niet terugzien.' Ze voelde dat ze er nog niet goed tegen zou kunnen. Becky zou wel sinds lang verhuisd zijn en Tom was dood, maar haar moeder moest er nog wonen. En aan haar had ze te veel akelige herinneringen. Maar als Spencer meeging, zou het wat anders zijn, gaf ze toe. 'En jij?' Bezorgd keek ze hem aan. 'Moet jij niet naar huis?' Hij had Elizabeth nog niet gebeld sinds ze in San Francisco waren aangekomen. Hij wist niet wat hij moest zeggen. Ze hadden elkaar in geen weken gesproken. Hij had met haar willen praten na afloop van het proces en nu wilde hij niet bij Crystal vandaan.

'Ik heb geen haast.' Hij had haar nog altijd niet verteld dat hij zijn baan kwijt was. Het leek hem geen hoge prijs voor Crystals redding. Ze maakten die middag een wandeling langs de kade en ze kocht wat kleren. Van het geld dat ze verdiend had, was niets meer over. Ernie had alles in zijn zak gestoken en haar spullen lagen nog in het huis in Beverly Hills. Ze wilde ze niet terug; ze wilde ze niet meer hebben, niet eens verkopen. Maar ze zou wel snel een baan moeten zoeken; ze wilde zich niet door Spencer laten onderhouden. Ze was weer even ver als lang geleden, zonder huis en zonder geld. Ze had meer bezeten toen ze bij mevrouw Castagna was binnengewandeld. Maar haar droom van Hollywood was vervuld en in het begin had ze het leuk gevonden. In elk geval was Spencer weer bij haar, voor een dag, een week. Ze begreep dat hij terug moest naar Washington, maar tot zolang was ze dankbaar voor elk moment met hem samen. In afwachting van het proces hadden ze veel besproken. Onder het oog van de bewaking had hij haar niet durven aanraken en tijdens het proces waren ze voortdurend belaagd door fotografen. Maar nu hadden ze een paar dagen voor zichzelf om van elkaar te genieten.

Ze waren 's middags laat terug in het hotel en nadat mensen haar in de lobby hadden aangestaard, zei ze dat ze maar op hun kamers moesten dineren. Er waren te veel mensen die inmiddels wisten wie ze was en meestal om de verkeerde redenen. Ze hadden heel wat afgepraat die dag, over Washington en zijn baan, hoe hij daar leefde. Hij vertelde dat hij interesse in politiek had gekregen en in het bestuur van het land, veel meer dan hij verwacht had. Zij vertelde over mensen die ze in Hollywood had leren kennen, over de sterren, het harde werken. En als Ernie er niet was geweest, zou ze het er prima naar haar zin hebben gehad. 'Ik zou geloof ik goed geworden zijn op den duur,' zei ze rustig nadat hij hun maaltijd had besteld en ze dicht tegen elkaar op de bank zaten in hun badjas die ze 's middags bij I. Magnin hadden gekocht. Ze genoten van de gezelligheid in een saamhorigheidsgevoel dat alle misverstanden had overleefd.

'Je was al goed voor je naar Hollywood ging.' Hij dacht aan haar stem en de manier waarop ze in Harry's haar liedjes had gezongen. 'Als deze zaak wat geluwd is, zou je best terug kunnen gaan.'

'Ik weet niet of ik wel terug wil,' zei ze zacht en keek hem verdrietig aan. 'Het is een ruige wereld daar.' Maar als het Hollywood niet werd, wat dan wel? Ze kon niets anders dan zingen en acteren, maar ze durfde haar gezicht niet meer te vertonen. Iedereen zou haar herkennen. Harry had haar tijdens hun bezoek haar vroegere baan aangeboden, maar dat wilde ze niet meer.

'Het publiek blijft niet aan dat proces denken. Het grootste nieuws duurt drie dagen, zeggen ze.' Opeens schoot hem het telefoontje van de senator te binnen en hij werd nieuwsgierig.

Hun diner werd op zilveren dienbladen binnengebracht. Tijdens het eten bestudeerde Spencer haar gezicht; ze at niet veel. Hij legde zijn hand op de hare en vroeg waar ze aan dacht.

Ze begon te lachen, maar met tranen in haar ogen. 'Ik dacht eraan hoe heerlijk het zou zijn naar huis te gaan. Maar ik heb geen huis.' Vertederd keek hij haar aan. Ze had gelijk! Ze had geen huis en niemand wachtte op haar. Pearl had haar een kamer aangeboden, maar ze wilde zich niet opdringen en wist ook niet of ze in San Francisco wilde blijven. Veel van haar plannen zou afhangen van Spencer.

'Laten we nou een paar dagen naar het dal gaan. We hoeven er niet te blijven. We gaan Boyd en Hiroko bezoeken en daarna ergens anders heen. Je hebt tijd nodig om na te denken. Het is pas twee dagen geleden, Crystal. Zullen we er morgen maar naar toe gaan?'

Ze weifelde nog, keek hem aan en knikte. 'Maar jij dan? Je kunt niet blijven rondhangen om op mij te passen.'

Hij fluisterde haar toe in de zacht verlichte kamer: 'Ik doe niets liever.'

'Je hebt een bestaan in Washington, Spencer. Of wat er van over is nadat ik je er voor drie maanden uit heb weggesleurd. Er zal je wat te wachten staan.' Ze dacht aan Elizabeth; ze wist niets van hun afspraken. Ze wist ook niet hoe ze nu tegenover elkaar stonden. Hij sprak zelden of nooit over haar, maar ze wist tenslotte wel dat hij nog getrouwd was. Na Ernies dood was zij vrij, maar hij niet. Nog altijd hing de schaduw van zijn vrouw tussen hen, voor Crystals gevoel althans. Spencer had haar inmiddels gebeld en een boodschap aan de huishoudster afgegeven dat hij nog in San Francisco was, maar de naam van zijn hotel niet genoemd. Hij was nog niet aan een gesprek met haar toe. Hij wilde alleen voorkomen dat ze ongerust werd voor het geval dat ze het hotel in Los Angeles zou bellen waar hij gelogeerd had en te horen zou krijgen dat hij zijn kamer al op de dag van de uitspraak had opgezegd. Hij wist precies wat ze dan zou denken en hij had geen zin het te bekennen of te ontkennen. Zoals ze nu tegenover elkaar stonden, ging het haar eenvoudig niet aan. Hij dacht aan haar dreigement bij zijn vertrek en had graag willen weten of ze nu eindelijk zou toestemmen in een scheiding.

Hij vertelde Crystal nu ook dat hij zijn baan kwijt was en hij zei het nonchalant, maar ze keek hem dodelijk verschrikt aan.

'Nee toch?'

'Ja toch!'

'Lieve god, dan zijn we allebei werkloos!' Ze begon te lachen, maar voelde zich heel erg schuldig. Hij had haar 's morgens verteld over zijn nieuwe belangstelling voor bestuurszaken en politiek en ze vroeg wat hij nu ging doen. Daarop vertelde hij van het telefoontje van de senator en ze drong erop aan dat hij de volgende morgen meteen zou terugbellen. 'Zou jij je ooit kandidaat willen stellen?'

'Wie weet. Of misschien word ik later rechter, net als mijn vader.' Hij lachte; het leek hem allemaal zo onbelangrijk op dat ogenblik. De hoofdzaak was dat zij veilig was en dat ze bij elkaar waren. In negen jaar was er niets tussen hen veranderd. Hij kon haar nog altijd niet uit zijn hoofd zetten en hij wist wel zeker dat hij niet bij haar weg wilde.

Ze spraken die avond nog lang over zijn vage politieke aspiraties, over haar films en over zaken als kinderen, honden en Boyd en Hiroko. Ze verlangde ernaar hen de volgende morgen terug te zien, al stond een bezoek aan het dal haar nog steeds tegen. Hij had een andere wagen gehuurd en ze zouden vroeg vertrekken. Ze was nieuwsgierig naar Jane. Ze had haar niet meer gezien na haar vertrek uit San Francisco. Ze zou Crystal wel niet meer kennen.

Eindelijk gingen ze naar bed en vrijden lang en hartstochtelijk. Hij hield haar teder in zijn armen en weer leek het of de jaren dat ze uit elkaar waren geweest versmolten tot momenten. De tijd die ze kwijt waren, loste in het niets op terwijl ze als kinderen in elkaars armen in slaap vielen.

35

De volgende dag reden ze naar het noorden en Crystal zat naast hem mee te neuriën met de radio, verdiept in haar eigen gedachten. Hij lachte in zichzelf bij de gedachte hoe heerlijk het was met haar samen te zijn. Ze stelde geen eisen aan hem, er was geen botsing van meningen, er vielen geen beschuldigingen. Onwillekeurig moest hij aan Elizabeth denken en aan het verschil tussen de beide vrouwen. Crystal was als een droom, altijd net buiten bereik, altijd zich aan zijn greep onttrekkend en toch altijd duidelijk waarneembaar en precies wat hij verlangde.

Ze staken de Golden Gate Bridge over en reden door naar het noorden met de zon al aan de hemel. Alles zag er jong en groen uit, schoongespoeld door de winterse regens die de heuvels smaragdgroen kleurden en deden glinsteren onder een hemel die dezelfde kleur had als haar ogen. Ze leek rustig toen ze naar hem keek en ze lachten elkaar toe. Ze voelden zich op hun gemak bij elkaar; praten onder het rijden was nauwelijks nodig.

Ze wees hem de weg en nu herinnerde hij zich waar de Websters woonden. Met bonzend hart liep Crystal de kleine tuin door en belde aan. Ze moesten lang wachten en ten slotte kwam een klein meisje opendoen. Crystal kreeg tranen in haar ogen.

'Hallo.' Het kind keek naar hen op en ze wisten meteen wie ze was. Ze had de oosterse ogen van haar moeder en het rossig bruine haar dat ze bij haar geboorte al had gehad. 'Wie bent u?'

'Ik ben Crystal en ik ben een vriendin van je mammie.'

Het kind was niet verlegen. Spencer nam Crystal bij de hand en het meisje zei: 'Ze is in de keuken aan de lunch bezig.'

'Mogen we binnenkomen?' Het kind knikte en ging opzij en de kamer was nog precies zoals Crystal zich herinnerde. Er was nauwelijks iets veranderd. Ze kon zien dat Boyd en Hiroko nog altijd arm waren, maar ze waren rijk met hun liefde voor elkaar. Aan de wanden hingen foto's van Jane en de Japanse prenten die Hiroko uit haar land had meegebracht, de kamer was schoon en Crystal herkende de paar kostbaarheden die ze bezaten. Ze had tranen in haar ogen toen ze de paar stappen doorliep naar de keuken en haar vriendin zag staan. Hiroko zong in zichzelf in het Japans en keerde zich om, verwachtend Jane te zullen zien. Ze sperde haar ogen wijd open en met een kreet vlogen de vrouwen elkaar om de hals.

Lange tijd hielden ze elkaar omarmd en de jaren vielen weg, net zoals het tussen Spencer en Crystal was geweest. Ze hadden elkaar in lange tijd niet gezien, maar er was niets tussen hen veranderd.

'Ik heb zo'n angst om je gehad, Crystal.' Toen zag ze Spencer die naar hen stond te kijken. Ze lachte toen ze hen samen zag. Er hing een foto van hem aan de wand, genomen op haar trouwdag. 'Wat zie je er prachtig uit!' Na nog een kus wiste Crystal haar tranen af. En opeens praatten ze alle drie tegelijk en Jane keek hen verbluft aan en begreep niet wie ze waren. Hiroko legde haar uit dat Crystal erbij was geweest toen ze werd geboren en Spencer kreeg het hele verhaal te horen, dat hij nog niet kende.

'Jij staat ook voor niks,' zei hij plagend. 'Je kunt altijd nog vroedvrouw worden.'

'Dat dacht je maar.' Ze grinnikte. En zij en Hiroko bleven praten terwijl Spencer met Jane speelde. Het ging hun goed. De oude meneer Peterson was gestorven en had Boyd het benzinestation nagelaten. Hiroko vroeg naar haar carrière bij de film en ze praatten in alle rust over haar proces. Al gauw hoorden ze een vrachtauto naderen en Boyd kwam binnen voor zijn lunch en was nieuwsgierig wie er op bezoek was; hij had de wagen zien staan. Hij stond even stil op de drempel, nam de kamer in ogenschouw en met een kreet sloeg hij zijn armen om haar heen en Spencer kreeg een langdurige handdruk. 'We hebben over je gelezen.' Hij grijnsde, verheugd hen beiden te zien. 'Ik had me al afgevraagd of jullie nog eens langs zouden komen.' Spencer vertelde dat hij twee jaar geleden al langs was gereden, maar niet had kunnen ontdekken waar ze woonden. Ze zaten aan een smalle weg, wat achteraf, en hij zou er weer voorbijgereden zijn als Crystal hem niet de weg had gewezen.

Hiroko zorgde voor een gemeenschappelijke lunch en Crystal hielp haar; ze vond het nog even gezellig als vroeger in de kleine keuken. En geleidelijk aan begon Boyd haar het nieuws te vertellen. Becky was hertrouwd, ze woonde in Wyoming en had er nog twee kinderen bij gekregen. Toen werd hij onzeker; hij wist niet hoeveel Crystal op dat moment wilde horen.

'Je moeder is heel erg ziek geweest,' zei hij. Ze was de enige familie die Crystal nog in het dal had. Maar Crystal was nog niet bereid haar te ontmoeten; ze had Spencer zelfs gezegd dat ze niet naar de boerderij wilde gaan kijken. Het zou te pijnlijk voor haar zijn, haar weer aan haar eenzaamheid herinneren als ze de boerderij na al die jaren weer terugzag. Zes jaar geleden was ze weggegaan, zes jaar geleden was Jared gestorven en ze had daar niets meer te zoeken, behalve het graf van haar vader en van haar broer. Ze stelde Boyd een paar vragen; ze wilde weten of haar moeder verhuisd was. 'Nee, ze woont er nog. Veel is er niet van over. De weidegrond hebben ze allang verkocht, en vee is er ook niet meer. Maar de wijngaarden zijn er geloof ik nog wel. Dat heb ik me althans laten vertellen. Ik ben er in geen tijden wezen kijken. Maar ik heb gehoord dat dokter Goode er veel over de vloer is geweest. Ze is al sinds vorige juli ziek.' Hij wachtte even en keek Spencer en Crystal aan. 'Ik denk niet dat ze het nog lang maakt, Crystal, als dat je iets zegt.'

Ze schudde verdrietig haar hoofd. 'Dat ligt allemaal achter me,' zei ze.

Hij knikte; hij had het wel verwacht. 'Ik had je willen schrijven voor het geval dat je haar nog wilde zien voor haar dood.'

Weer schudde Crystal haar hoofd; ze wilde niet meer aan haar kinderjaren denken. Dat was voor haar verleden tijd, net als de boerderij zelf. 'Ik denk niet dat het veel zin heeft en ik geloof ook niet dat ze mij wil zien. Ik heb nooit meer iets van haar gehoord sedert ik van huis ging. Is Becky bij haar?' Als hun moeder op sterven lag, was ze misschien overgekomen uit Wyoming.

'Ze is met Kerstmis een poosje hier geweest, zei mijn zuster. Ik heb haar zelf niet ontmoet. Ze is inmiddels naar huis gegaan.' Crystal knikte, opgelucht dat ze er niet was. Becky betekende niets voor haar en dat had ze eigenlijk nooit gedaan. Degenen die van haar hadden gehouden waren allemaal dood, behalve de mensen met wie ze nu in Hiroko's keuken zat te praten. Na de lunch gingen ze met z'n allen een wandeling maken, voor Boyd weer naar zijn werk moest. Ze beloofden hem langs te rijden voor ze weggingen. Spencer en Crystal hadden nog niet besloten waar ze naar toe zouden gaan. Hij dacht dat ze het misschien wel leuk zou vinden door de wijnstreek te rijden en in een klein, intiem hotelletje te overnachten. Maar nadat ze eindelijk afscheid van Hiroko hadden genomen sloeg Spencer ergens verkeerd af en opeens werd Crystal bleek. Ze reden langs de boerderij. Hij herkende het huis en keek bezorgd naar haar.

'Zal ik niet even stoppen? Niemand zal weten dat we hier zijn. Als je moeder ziek is, zal ze niet buiten rondwandelen.' Haast onmerkbaar knikte ze en wees hem een weg door de struiken aan.

'Die loopt door naar de beek.' Maar hij was bang voor schade aan de wagen, dus stapten ze uit en hij nam haar bij de hand. Ze liepen een heel eind en Crystal werd steeds stiller en bleef staan bij een klein stukje gerooid terrein waar hij drie graven zag liggen. Haar vader, Jared en haar grootmoeder lagen daar begraven, alsof ze op haar wachtten, en zwijgend wiste ze haar tranen weg. Hij sloeg zijn arm om haar heen en ze liepen terug door het hoge gras. Hij dacht aan Becky's trouwdag toen hij Crystal voor het eerst had gezien in een witte jurk en op blote voeten omdat ze ergens haar schoenen had uitgeschopt, met dat lange haar dat glansde in de zon als wit goud. En even verderop liep ze langzaam van hem weg. Ze bleef staan en keek naar het boerenhuis waar ze was geboren. Ze moest weer aan haar vader denken en het deed haar pijn het huis terug te zien.

'Wil je niet even naar binnen gaan? Dan ga ik met je mee.' Hij hield haar angstvallig in het oog; hij voelde hoe moeilijk ze het had.

'Ik zou niet weten wat ik moet zeggen na al die tijd.'

'Hallo is altijd een goed begin.'

Met een glimlach keek ze hem aan. 'Slimmerd.' Ze lachten samen en wilden naar de wagen lopen, maar juist op dat moment sloeg de hordeur dicht en ze zagen een verpleegster weggaan. Dokter Goode stond nog binnen. Crystal keek snel naar Spencer. Hij knikte om haar aan te moedigen en ze aarzelde nog, maar even later liep ze op het huis af waar vroeger mensen woonden van wie ze had gehouden en nu alleen nog bleke schimmen.

'Toe maar,' fluisterde hij en ze hield zijn hand vast terwijl ze langzaam de stoep opging. Haar handen voelden klam aan. Dokter Goode nam haar aandachtig op met een bevreemde blik. Hij had haar herkend en het verbaasde hem dat ze was gekomen; ze was al zo lang geleden vertrokken en onder zulke dramatische omstandigheden.

'Van wie weet je het?' vroeg hij.

'Weet ik wat?' Crystal keek hem aan; ze voelde zich weer een kind. 'Ze kan elk ogenblik overlijden. Ze is nu wakker, als je binnen wilt komen.' Maar Crystal was bang dat de schok te veel voor haar zou zijn na al die jaren.

'Ik heb haar in geen zes jaar gezien. Ik weet ook niet of ze mij op dit moment wel wil zien.'

'Als mensen op sterven liggen, veranderen ze in die dingen,' zei hij rustig en vroeg zich af wie de man in haar gezelschap was. 'Ben je inmiddels getrouwd?' Ze schudde haar hoofd en hij ging er niet op door. Het was hem niet bekend waar ze had gezeten of wat ze had gedaan. Hij had het te druk met zijn patiënten gehad. Hij had wel gehoord dat ze naar Hollywood was gegaan en filmster was geworden, maar zoals ze daar stond deed ze niet aan een actrice denken. Ze leek hem weinig veranderd, wat ouder, wat magerder misschien, maar nog dezelfde deksels mooie meid. 'Ik zou haar toch maar even gedag gaan zeggen. Ze kan je nu geen kwaad meer doen.' Langzaam ging Crystal de keuken binnen, bijna in de verwachting haar grootmoeder te zien staan, maar er was niemand meer. De ruimte was schemerig en alles zag er oud en vergaan uit. In jaren was er geen onderhoud verricht door liefdevolle handen. Het leek alsof ze de hele boel had laten verwaarlozen, buiten en binnenshuis. Spencer liep door de gang met haar mee naar de kamer van haar moeder en bleef buiten de deur wachten. Crystal klopte aan en ging naar binnen. Daar lag Olivia en er was niet veel meer van haar over. Ze was weggeteerd en het laatste dat er over was leken haar ogen te zijn, die Crystal aanstaarden.

'Dag, mam.'

Olivia keek verbaasd, maar niet zo verbaasd als Crystal had gedacht. Het was alsof ze haar had verwacht en als ze niet was gekomen, zou ze het ook best hebben gevonden. 'Hoe gaat het met u?' Geen spoor van herinnering aan het feit dat ze was weggegaan, het leed dat ze haar had berokkend, de dood van Jared of wat Tom had aangericht. Ze lag daar te kijken naar haar jongste kind, wachtend op haar dood die naderbij kwam.

'Best.' Haar moeder kon niets van het proces afweten. Ze leek in het geheel niet veel meer te weten of had al haar belangstelling verloren. Haar wereld was sinds maanden ingekrompen tot haar slaapkamer. 'Ik heb gehoord dat je naar Hollywood bent gegaan. Is dat zo?'

Crystal knikte. 'Ja, daar heb ik een tijd gezeten.'

'Wat doe je dan nu?'

'U opzoeken.' Ze glimlachte, maar er kwam geen lach als reactie in haar moeders ogen, daar was ze te moe voor.

'Je weet het zeker al van de boerderij? Ik denk dat ze je wel zouden hebben opgezocht wanneer ik dood ben. Becky zei dat Boyd Webster wel zou weten waar je zat.'

'Dat heeft hij altijd geweten. Maar wat is er met de boerderij? Wilt u die verkopen?'

'Dat moet jij nu maar uitmaken. Het was mij altijd te zwaar, maar je vader had hem nagelaten en ik moest hier dus wel blijven wonen tot mijn dood. Daarna is alles voor jou. Becky was er eerst kwaad om, maar ze heeft nu een goed leven. Een beste man. Weet je dat Tom in Korea is gestorven?'

'Dat heb ik gehoord.' Maar ze was verbijsterd over wat haar moeder zojuist had gezegd. Stilletjes ging ze in de schommelstoel naast het bed zitten en greep de hand van haar moeder. Olivia verzette zich niet en liet haar hand als een broos takje in Crystals vingers liggen. 'Wat bedoelde u daareven over de boerderij?'

'Die is van jou. Zo wilde hij het. Ik had het vruchtgebruik voor het leven, zo heet dat geloof ik, maar na mijn dood moest alles naar jou gaan. Hij zei dat jij de enige was die er zorg voor zou hebben.' Toen ze dat hoorde, kreeg ze tranen in haar ogen. Haar vader had haar de boerderij nagelaten en dat had niemand haar verteld. Ze hadden haar weg laten gaan zonder te zeggen dat de boerderij later van haar zou zijn. 'Je kunt wel in Becky's vroegere huisje trekken als je dat wilt. Er heeft al jaren niemand gewoond. Ik maak het niet lang meer,' zei Olivia en trok haar hand los. 'Nog even en alles is van jou.'

'Zo moet u niet praten. Kookt er iemand voor u?'

'Ja, een paar meisjes van de kerk komen hier nog. Er is genoeg in huis en dokter Goode komt tweemaal per dag en meestal is de verpleegster bij hem.' Toen sloot ze haar ogen, te moe om nog meer te zeggen. En terwijl ze in slaap zakte, keek Crystal neer op de vrouw, die haar zoveel verdriet had gedaan, die haar nooit begrip of liefde had weten te geven, die haar erfenis zo lang voor haar verzwegen had. Het was moeilijk om voor deze vrouw nog iets anders te voelen dan medelijden. Ze was bijna dood en dan zou dit allemaal van Crystal zijn. Het was verbijsterend. Onhoorbaar verliet ze de kamer en trof Spencer op de gang aan. Ze beduidde hem dat ze weg wilde en zodra ze buiten waren, ging ze op de stoep zitten en keek hem stomverbaasd aan.

'Je zult het niet geloven wat ik net heb gehoord.'

'Ze heeft je alles vergeven.' Hij lachte en ze lachte met hem mee.

'Nee, daar is het te laat voor. Ze is te ziek om zich nog ergens wat van aan te trekken.' Ze staarde over de akkers die nu bijna van haar waren en voelde de liefde voor het land plotseling weer opkomen. Dat was de werkelijke erfenis van haar vader. En opeens schoten zijn laatste woorden haar te binnen, '... geef dit nooit op... de boerderij...' Ze had zich schuldig gevoeld toen ze het allemaal had achtergelaten. Ze keek Spencer aan. 'Mijn vader heeft me bij zijn dood de boerderij nagelaten en ze hebben het me nooit verteld. Daarom verdroegen ze me natuurlijk niet. Omdat hij alles aan mij had nagelaten.' Ze leek er danig van geschrokken te zijn. Ze had haar moeder teruggezien na al die jaren en nu dit. Ze schudde haar hoofd en stond op. 'Wat moet ik met dit allemaal doen?'

'Ga hier wonen, neem het ervan. Het is een prachtig bedrijf, dat was het althans en het kan het weer worden. Ik denk dat de wijngaarden verdomd winstgevend zijn. En de maïs zal ook wel geld opleveren.'

'Spencer,' ze begon plotseling te lachen, 'ik ben weer thuis.'

'Dat ben je inderdaad,' zei hij, eveneens lachend. 'Reken maar. En je wilde hier vandaag niet eens naar toe.' Ze glimlachten elkaar toe tot ze aan de vrouw dachten die binnen op sterven lag. Langzaam gingen ze terug naar de wagen en vroegen zich af wat er nu gedaan moest worden. 'Ze zei dat we in het kleine huis konden wonen, als we wilden.'

'We? Wist ze dan dat ik hier ben?'

'Nee... nou ja... ze bood het mij aan. Maar het zal er wel een troep zijn.' Ze wilde ook niet blijven nu haar moeder op sterven lag. 'Laten we ergens anders naar toe gaan en later terugkomen.' Hij knikte en ze stapten in. Ze reden langs het benzinestation, namen afscheid van Boyd en beloofden terug te komen. En Boyd belde hen 's avonds in het hotel waar ze logeerden. Crystal had Hiroko tevoren al gebeld en het telefoonnummer opgegeven. Haar moeder was kort na hun vertrek overleden. Crystal bleef lange tijd zwijgend zitten, zich afvragend wat ze voelde. Het was geen verdriet, ze had niets verloren en de boosheid was ook weg. Haast alles was weggevaagd, behalve een vage herinnering aan de vrouw zoals ze haar gekend had toen ze klein was. En nu was de boerderij van haar, zoals haar vader het had gewild. Ze wist niet wat ze ermee zou moeten doen, maar ze had in elk geval een plek om te wonen.

Samen met Spencer kwam ze de volgende dag terug. Haar moeder zou over twee dagen begraven worden bij de anderen. Crystal dacht een paar dagen na terwijl ze bij Boyd en Hiroko logeerden en besloot ten slotte in het grote huis op de boerderij te trekken. Ze sliep er zelfs met Spencer in haar oude kamer. Haar oude bed stond er nog en de vloer kraakte waar hij altijd had gekraakt. Vreemd genoeg was er niets veranderd, maar in andere zin was alles veranderd toen ze 's avonds bij zonsondergang het veld inliepen en naar de plek gingen waar ze elkaar voor het eerst hadden ontmoet. Een beetje lachend keek hij op haar neer. Het kon raar lopen in het leven. Crystal kon er nog niet over uit. Nog maar een paar dagen geleden had ze niets bezeten op de wereld en nu had ze de boerderij die haar vader haar had nagelaten.

De zon ging onder en ze kusten elkaar. Hand in hand liepen ze terug naar het huis, dankbaar voor de kostbare ogenblikken die ze gedeeld hadden en Crystal begon zacht, als in een vage herinnering, te zingen.

36

De volgende dag reed Spencer met haar vrijwel de hele boerderij af. Grote stukken waren overwoekerd en knechten liepen er niet meer rond. Alleen de wijngaarden waren min of meer onderhouden en er waren twee Mexicanen aan het werk toen ze erlangs reden.

Ze zwommen in de beek waarvan ze als kind zo had gehouden en bleven daarna in handdoeken gewikkeld dicht naast elkaar zitten lachen en praten en Crystal zong de liedjes die ze voor haar vader had gezongen. Ze voelde zich min of meer schuldig, alsof ze zat te lachen op het graf van haar moeder, maar zo was het niet. Haar moeder was jaren geleden al dood geweest voor haar en de boerderij was tenslotte een geschenk van haar vader.

Toen ze thuiskwamen, zette ze de oude ketel op en kreeg een visioen van haar grootmoeder met haar schone witte schort voor. Ze begon Spencer te vertellen van haar vroege kindertijd en hij luisterde gretig. En daarna kregen ze het over Washington en wanneer hij terug zou gaan.

'Hoe sta je ervoor met Elizabeth?' Ze wisten dat hij een besluit zou moeten nemen, maar dat besluit zou er automatisch komen als hij lang genoeg bij Crystal bleef. Hij kon zich niet indenken dat hij weer van haar zou moeten weggaan; ze wisten beiden dat hij niet weg wilde. Hij had Elizabeth in drie maanden niet meer gezien en hij kon zich niet voorstellen dat ze met een beetje aandrang niet in een scheiding zou toestemmen. Het moest al te pijnlijk voor haar zijn geweest dat hij alles in Washington had laten liggen en naar Crystal in Californië was gegaan. Crystal wilde dat hij bij haar bleef, maar hij moest zelf beslissen. Ze verlangde niet van hem dat hij zijn bestaan in Washington opgaf, als dat was wat hij wilde. Ze had hem niets te bieden vergeleken bij het leven dat hij met Elizabeth en de familie Barclay kon leiden. Ze had de dag daarvoor te horen gekregen dat de boerderij zich nauwelijks meer kon bedruipen. Ze zou hier een bestaan kunnen hebben, maar vergeleken bij Elizabeth bezat ze niets. Het enige dat ze had, was haar liefde voor hem en alles wat ze voor hem had gevoeld sinds Becky's trouwdag.

's Middags schoot het hem te binnen dat hij de senator terug moest bellen en terwijl zij de afwas deed, draaide Spencer het nummer. Ze had de radio aangezet en keek op zodra ze hem de hoorn hoorde opleggen. Ze lachte tegen hem en droogde haar handen af aan de nieuwe spijkerbroek die ze had gekocht.

'Wat wilde hij?'

Hij staarde haar aan. Er overkwamen hem vreemde dingen. De jonge senator uit Californië had gretig Crystals proces gevolgd en vroeg hem als zijn assistent te komen werken wanneer hij binnenkort terug was in Washington. Hij had belangrijk werk voor hem als leider van zijn campagne en deze keer had Spencer het niet eens aan rechter Barclay te danken.

'Heb je er zin in?' vroeg ze nadat hij haar had ingelicht. Het was een baan met prestige en hij voelde er alles voor, maar hij wilde niet naar Washington terug als hij haar moest achterlaten. Hij wilde bij haar in de Alexander Valley blijven.

'Een half jaar geleden zou ik gretig hebben toegehapt. Ik zou er alles voor over hebben gehad.' Hij liet zich op een van de oude keukenstoelen vallen en ze schonk hem een kop koffie in. 'Maar nu weet ik het niet. Ik blijf liever bij jou.' Hij trok haar op zijn knieën en keek haar aan, nog verbluft over het aanbod van de senator.

'Wat heb je hem gezegd?' Ze hield zijn gezicht angstvallig in het oog. Ze moest weten wat voor hem het beste was en wat hij werkelijk wilde.

'Ik heb beloofd hem volgende week te bellen wanneer ik terug ben. Hij vliegt morgenmiddag al naar Washington. Ik kan nauwelijks geloven dat hij het meent, maar dat zal dan wel.' Na hun moeilijke tijd leek het lot hun weer gunstig gezind. 'Maar hoe moet het dan met ons? Ga je dan met me mee?' Hij had bijna Elizabeth vergeten; alleen Crystal kwam er nog op aan.

'Daar gaat het nu niet om. Het is belangrijker hoe jij er tegenover staat.' Hij dronk van de hete koffie, keek haar peinzend aan en moest toegeven dat het iets was wat hij al lange tijd had gewild. Plotseling ging de politieke wereld voor hem open, maar eigenlijk te laat, want nu had hij Crystal. Hij wilde haar niet nog eens kwijtraken, zelfs niet voor een baan zoals hem juist was aangeboden. En terwijl hij verder praatte over het politieke bedrijf werd het haar duidelijk dat hij de baan graag wilde hebben en ze begreep dat het een succes zou worden met een vrouw als Elizabeth. Maar die schitterende toekomst zou in het water vallen als hij trouwde met een vrouw als zij die ooit was beschuldigd van de moord op Ernie. Een schandaal zou hem de das omdoen en wat zou hij dan nog hebben? Een bestaan als boer en daar deugde hij niet voor. Hij was bestemd voor belangrijker dingen en toen ze 's nachts vrijden en ook daarna merkte hij dat ze erg stil was. Hij begreep niet wat ze had en nam aan dat het van het huis met al die herinneringen kwam. Het zag er allemaal wat uitgeleefd en triest uit, net als haar moeder voor ze stierf. Er hing een sfeer van treurigheid op de boerderij, tot je naar buiten ging en de grootsheid van het dal aanschouwde.

'Waar denk je aan?' Hij streek haar over het haar en trok haar dicht tegen zich aan, en met een triest lachje keek ze naar hem op in het smalle bed dat ze vroeger met Becky had gedeeld.

'Ik dacht dat je maar eens terug moest gaan naar Washington om de toestand onder ogen te zien.' Het was het zwaarste offer dat ze ooit had gebracht, maar ze moest het brengen.

Langzaam schudde hij zijn hoofd. 'Ik wil je niet weer alleen laten. We hebben allebei genoeg narigheid gehad. Dit hebben we verdiend.' Ze richtte zich op haar elleboog op en keek op hem neer. 'Hier hoor jij niet thuis, lieve Spencer. Jij bent voor iets beters bestemd dan het beheren van een oude boerderij.' Ze meende het, maar hij wilde er niets van horen.

'Jij soms niet? Stel je niet aan. Drie maanden geleden was je filmster en nu? Jij bent ook weer terug bij af.'

'Dat is iets anders, Spencer.' Ze gaf hem een kus op de punt van zijn neus. 'Dat was toch een schijnwereld. Wat jij kunt doen is belangrijk. Je kunt het ver brengen. Wie weet stel je je ooit kandidaat voor het presidentschap.' Maar dan moest hij niet bij haar blijven. Hier niet, nergens. Hij mocht niet met een moordenares trouwen die hem al zijn kansen zou ontnemen. Hij moest terug naar Elizabeth. Zij was precies het soort vrouw dat hij nodig had. 'Ik vind dat je nu naar huis moet gaan.'

'Waarom dan?' Verbluft keek hij haar aan. 'Hoe kun je dat nou zeggen?'

'Omdat je in Washington thuishoort. Je bent er nog niet. Je moet relaties maken, mensen ontmoeten, nieuwe ideeën bespreken met mensen die je nodig hebben. Ik heb een leuke tijd gehad, maar meer was het niet voor mij; het was een plezierige periode maar wel tegen een veel te hoge prijs. Ik hoef niet meer terug, maar jij wel. Dat is het verschil.' Ze had een bepaalde blik in zijn ogen gezien nadat hij de senator had opgebeld. Dat kon ze hem niet ontnemen. Deed ze het toch, dan zou hij het haar later verwijten.

'En wat moet ik dan met jou? Je hier achterlaten? Ga alsjeblieft met me mee.' Smekend keek hij haar aan.

'Naar Washington?' Ze moest lachen.

'Waarom niet?'

'Ik zou je in de kortste keren te gronde richten, hoeveel ik ook van je houd. Denk aan wat ik achter me heb. Ik ben beschuldigd van moord. Spencer. En de jury zei alleen dat ik het uit zelfverdediging heb gedaan. Niemand heeft gezegd dat ik het niet had gedaan. Je carrière zou naar de maan zijn zodra ik me in Washington zou vertonen, dat weet je even goed als ik.'

'Dan ga ik niet terug.' Hij trok haar naast zich neer en hield haar krampachtig vast, opeens bang dat hij haar zou verliezen.

Maar ze praatte in volle ernst door in het donker en wat ze zei, maakte hem nog banger. 'Ik wil niet dat je nog blijft.'

'Waarom niet?'

'Omdat ik je te gronde zou richten.'

Hij ging er niet op in, maar nadat ze in slaap was gevallen, lag hij lange tijd met zijn arm om haar heen naar haar ademhaling te luisteren en hij voelde dat hij het niet zou volhouden zonder haar, dat één kant van hem zou verhongeren. Maar de volgende dag begon ze er opnieuw over en ze was onverbiddelijk. Ze wist eindelijk wat haar te doen stond. Ze moest hem dwingen weg te gaan, tot elke prijs, al zou ze hem moeten vertellen dat ze niet meer van hem hield. Maar zover hoefde ze ten slotte niet te gaan. Ze zei tegen hem dat ze er nog niet klaar voor was met hem te leven. Ze wilde alleen zijn op haar boerderij, hoe ondankbaar het ook klonk na alles wat hij voor haar had gedaan. Op haar vierentwintigste en na alles wat ze had doorgemaakt wilde ze nog niet aan trouwen denken. Ze zei dat ze er behoefte aan had alleen te zijn op de boerderij, maar hij geloofde haar niet. Het deed hem te veel denken aan haar telefoontje van anderhalf jaar geleden, toen ze hem wijsmaakte dat ze niet meer van hem hield omdat ze hem wilde beschermen tegen Ernie.

Hij zag er kapot uit toen ze van de beek terug naar het huis liepen. 'Waarom wil je hier alleen zijn?'

'Ik heb het nodig, dat is alles. Ik wil alleen zijn om mijn eigen gang te kunnen gaan. Daar heb ik recht op, of niet soms?' Diep gekwetst keek hij haar aan en toen ze 's nachts in zijn armen in bed lag, had ze moeite haar tranen te bedwingen. Hij deed dagenlang zijn best haar tot andere gedachten te brengen en na een moeilijke week merkte ze dat ze hem had overtuigd. Hij zou de baan in Washington aannemen, maar wilde zo vaak mogelijk per vliegtuig naar haar toe komen om bij haar te kunnen zijn. Ze voorzag het schandaal dat daardoor zou kunnen ontstaan en bezwoer zichzelf dat ze hem die kans niet zou geven. Ter wille van hem moest ze doorzetten. Ze begreep dat elke eis die ze hem stelde, elk contact, elke relatie met haar hem fataal konden worden. Ze was een getekende en als hij een ander soort man was geweest, zou ze anders hebben gereageerd. Maar hij had zijn leven nog voor zich en zijn ogen begonnen te glanzen zodra hij begon over de nieuwe baan in Washington in dienst van de Californische senator. Dat kon ze hem niet afnemen, met alles wat eruit kon voortvloeien. Hij zou ver kunnen komen in de toekomst, en zij zou niet degene zijn om hem dat te beletten. Ze begreep dat hij ook bij Elizabeth hoorde, hoe heftig hij het ook tegensprak. Maar terwijl Crystal zich voornam hem aan zijn vrouw terug te geven, voelde ze zich toch min of meer een moeder die haar kind te vondeling legt.

Hij vertrok laat in de middag en ze namen afscheid met een lange, hartstochtelijke kus. Achter hen ging de zon onder. Weer vroeg hij haar met hem mee te gaan, maar ze weigerde tot het laatst toe. Hij ging alleen omdat hij van plan was snel terug te komen, maar Crystal wist wel beter. Rijzig en fier wuifde ze hem na, alsof ze verwachtte hem gauw terug te zien, maar zo was het niet. Ze zou hem niet laten terugkomen. Het was te riskant voor hem en later zou hij haar er dankbaar voor zijn. Toen hij weg was, liet ze zich op haar bed vallen en huilde wanhopig. Hij was opnieuw weggegaan en hoeveel ze ook van hem hield, ditmaal moest het voorgoed zijn. Hem te laten gaan was haar afscheidsgeschenk voor hem. Het was het laatste dat ze hem nog had kunnen geven. Het overige, haar hart, haar ziel en haar lichaam was al in zijn bezit.

37

Crystal bood Boyd en Hiroko het kleine huis op het erf aan en in maart trokken ze erin, nadat ze het hadden schoongemaakt en geschilderd, het onkruid van het erf hadden gehaald en een tuin aangelegd. Ze had twee mannen aangenomen om de maïs te verzorgen en nog twee extra Mexicanen voor de wijngaarden. Boyd ging nog dagelijks naar het benzinestation, maar Hiroko en Crystal werkten als slaven om het boerenhuis weer op orde te krijgen en kleine Jane hielp dapper mee.

In april, toen de zon al warm was, viel Crystal, na de hele nacht muren te hebben geboend en tot laat op de avond te hebben geschilderd, bijna flauw. Hiroko hielp haar in een stoel en keek haar bezorgd aan. Er was iets met haar aan de hand, hoezeer Crystal het ook ontkende. Ze dacht dat het de gevolgen waren van haar proces en de zware tijd met Ernie daarvoor. Maar het ergste was dat ze Spencer zo ontzettend miste. Hij had haar herhaaldelijk opgebeld, maar ze had hem geen houvast gegeven en erop aangedrongen dat hij voorlopig niet zou komen. Hij was aan het werk voor de senator, en leidde vanuit Washington de verkiezingscampagne, wat hij met veel elan deed maar hij wilde nog altijd terug naar Crystal. Keihard liet ze doorschemeren dat ze omgang had met iemand uit de buurt en dat ze bezig was de boerderij erbovenop te helpen. En hij was nog altijd bij Elizabeth, die ondanks alles opeens weer weigerde te scheiden. Hiroko legde Crystal een natte doek op het hoofd, bleef bij haar zitten en ze zei dat ze naar de dokter moest gaan.

'Doe niet zo gek. Er is niets aan de hand. Ik ben alleen niet meer gewend zo hard te werken.' De boerderij zag er weer netjes en schoon uit, beter dan ooit tevoren. Haar vader zou er trots op zijn geweest. Boyd stond er versteld van dat ze in zo'n korte tijd zoveel verbetering tot stand had weten te brengen. Ze was nu twee maanden thuis.

Drie dagen later viel ze werkelijk flauw terwijl ze bezig was in haar tuin onkruid uit te trekken. Jane vond haar daar en rende weg om haar moeder te halen. Het meisje vond haar nieuwe huis mooi en de nieuwe vriendin lief, vooral nadat Crystal had beloofd dat ze mocht leren paardrijden. Maar nu reed Boyd met haar naar het dorp en zette haar voor de praktijk van dokter Goode af.

'Als de bliksem naar binnen, Crystal Wyatt. Of moet ik je naar binnen sleuren?'

Ze grinnikte; het was een warme dag, maar ze had het koud gehad en een dikke trui aangetrokken. Boyd was bang dat er iets ernstigs met haar aan de hand was en dat bleek ook zo te zijn. Dokter Goode vertelde haar zonder omwegen dat ze zwanger was. Verschrikt en vol ongeloof keek ze hem aan, maar toen ze terugrekende, wist ze dat het waar was. 's Avonds vertelde ze het aan Hiroko.

'Wat ga je nu doen?' vroeg Hiroko rustig. Ze wist beter dan wie ook hoeveel Crystal van Spencer hield, en ook dat ze hem niet had weggestuurd omdat ze niets meer voor hem voelde.

Crystal keek haar een beetje triest aan, maar wist heel goed wat ze wilde met het kind en zijn vader. 'Ik laat het gewoon komen.' Het was alles wat ze van hem over had en ze had een goed tehuis voor het kind. De baby werd achter in november verwacht. Ze begreep dat ze zwanger moest zijn geworden toen ze in San Francisco met elkaar naar bed waren geweest.

Boyd keek verbluft toen Hiroko hem het nieuws vertelde. Crystal liet hem geheimhouding beloven en hij deed het met tegenzin. Hij vond dat ze Spencer hoorde in te lichten, maar Crystal weigerde het. Spencer was bezig een carrière op te bouwen, en ze zou ervoor zorgen dat hij daarmee doorging.

'Hij krijgt het dus helemaal niet te horen?'

Ze schudde haar hoofd. Spencer zou onkundig blijven. Ze had hem al één baan gekost en dat wat hij nu deed was te belangrijk. 'Ik vertel het aan niemand, buiten jullie tweeën.' Zelfs Harry en Pearl zouden het nieuws niet te horen krijgen; die hoorden thuis in een ander deel van haar leven. Ze wilde in het dal blijven tot het kind geboren was. En terwijl ze tijdens de zomermaanden geleidelijk aan dikker werd, dacht ze alleen aan Spencers kind. Dat was de enige echte vreugde in haar leven... haar laatste herinnering aan Spencer.

38

Crystal had het goed gezien: Spencer deed zijn werk met liefde. Zijn werk voor de senator was precies wat hij verlangd had. Hij maakte lange dagen en droeg een zware verantwoordelijkheid. Plotseling stond hij in het centrum van de politieke wereld en zijn juridische achtergrond kwam hem goed van pas. Hij speelde al met de gedachte zich later kandidaat voor het Congres te stellen, maar hij had te veel sympathie voor de senator om hem al zo snel te verlaten.

Zelfs Elizabeth had waardering voor hem en dat was de enige reden waarom ze opnieuw had geweigerd te scheiden. Ondanks zijn opzienbarend optreden tijdens het proces en zijn vermoedelijke ontrouw daarna had ze gekregen wat ze wilde. Ze was getrouwd met 'een belangrijk man'. Ze was woedend geweest bij zijn thuiskomst en de eerste week had hij haar nauwelijks gezien. Hij stond op het punt het huis te verlaten. Crystal of niet, hij kon niet langer getrouwd blijven. Bij Crystal had hij ingezien wat hij bij Elizabeth miste en hij was niet meer bereid zichzelf dat te ontzeggen. Hij wilde liever alleen zijn, vertelde hij haar toen ze er eindelijk over gingen praten. En hij kwam niet meer aan met leugens, verontschuldigingen of uitleg.

'Het is voor ons allebei niet goed. Jij verdient beter en ik ook.' Het was een week nadat hij de baan had aangenomen en na haar dreigement voor het proces en zijn lange wegblijven erna kon hij zich niet voorstellen dat ze niet wilde scheiden. Ze hadden niets meer over en het was voor Elizabeth geen geheim dat hij wekenlang bij Crystal was geweest. 'Het lijkt me tijd er een streep onder te zetten.' Maar zij was geboeid door zijn baan. Het was het eerste dat hij zelfstandig had gedaan en ze zag er heel veel in. En er werd gepraat over zijn briljante verdediging van die filmster. In plaats van nijdig te zijn, was ze trots en hij merkte hoe slecht hij haar kende. Het was haar in de eerste plaats te doen om de bekendheid, ook al ging het huwelijk eraan te gronde.

'We kunnen beter afwachten, Spencer. We hebben al zo lang gewacht, we houden het nog wel een poosje uit,' had ze met samengeperste lippen gezegd en op romantiek was ze bepaald niet uit, net zomin als hij trouwens. Hij maakte zichzelf niet meer wijs dat hij zoiets als liefde voor Elizabeth voelde; hij weigerde het spel nog langer mee te spelen. Hij wilde weg en dat vertelde hij haar ronduit.

'Waarom wil je hier in godsnaam mee doorgaan, Elizabeth? We zijn zelfs geen vrienden meer. Kan dat je niets schelen?' In feite was dat ook zo.

'Ik vind dat je het heel goed doet tegenwoordig, Spencer.' Getrouwd zijn met de assistent van een senator beviel haar wel.

'Meen je dat nou?' Hij vond het gênant.

'Ja zeker. Ik ben bereid dit voort te zetten, als jij het ook bent. Reken er maar niet op dat ik je vrijlaat.' Als gewoonlijk gaf ze bot haar mening. 'Je bent het aan me verplicht.'

Hij werd bleek. 'Waarvoor?'

'Je hebt me voor schut gezet met die meid en als je denkt dat ik ga scheiden zodat zij met je kan trouwen, dan heb je het mis.' Hij vertelde haar niet dat Crystal hem had weggestuurd en de raad gegeven ter wille van zijn carrière getrouwd te blijven.

'Ik zou graag met haar trouwen.' Daar wilde hij niet om liegen. 'Maar de waarheid is dat zij niet wil.'

'Dan is ze of stom of heel verstandig. Dat kan ik niet beoordelen.'

'Ze zegt dat ze alleen wil zijn en ze denkt dat ze mijn carrière zou schaden.'

'Daar heeft ze natuurlijk gelijk in. Dan is ze slimmer dan ik dacht.' Ze concludeerde dat Crystal veel van hem moest houden, maar dat zou ze Spencer niet vertellen. Elizabeth had er geen behoefte aan voor Crystal op te komen nu ze met Spencer getrouwd wilde blijven. 'Gaat ze nog terug naar Hollywood?'

Hij schudde zijn hoofd. 'Nee, ze is naar huis gegaan. Dat heeft ze achter zich gelaten.'

'En waar is haar huis?' Ze was nieuwsgierig, en het was verstandig om zoveel mogelijk over de vijand te weten.

'Daar hebben we het niet over.'

'Ga je nog weer naar haar toe?' Ze zag aan zijn ogen dat hij het zou doen als Crystal het toestond. Ze voelde dat er iets gebeurd moest zijn voor hij thuiskwam, en terecht vermoedde ze dat Crystal hem had weggestuurd, anders zou hij niet eens gekomen zijn. Maar nu Elizabeth hem weer thuis had, zou ze doen wat ze kon om hem bij zich te houden. 'Ik zou het verrekt stom vinden als je je nog met haar inliet. Je senator zou er geen goed woord voor over hebben.'

'Dat is mijn zaak, niet de jouwe.' Hij wilde met zijn vrouw niet over Crystal praten. Hij dacht dag en nacht aan haar. Maar als hij haar belde, weerde ze hem af; ze wilde nog steeds alleen zijn. Ze zei hem dat hun levens te verschillend waren en wat hij ook zei, ze veranderde niet van mening.

Maar hij had het zo druk met zijn werk dat de weken omvlogen en ten slotte ging hij toch niet het huis uit en Elizabeth vroeg het hem ook niet. Hij ontmoette haar ouders minder vaak dan vroeger, maar haar vader had hem wel gefeliciteerd met zijn nieuwe baan. En voor Elizabeth had hij het ook fijn gevonden. Ze was opgevoed om de vrouw van een belangrijk man te worden en nu kon Spencer haar geven wat ze verlangde.

Hij bleef in het huis in Georgetown hangen, al begreep hij zelf niet waarom. Hij had het steeds weer te druk om te verhuizen en Elizabeth liet hem met rust. Ze ging met hem naar feesten, ontving zijn gasten en had het zelf ook druk met sociale verplichtingen en haar rechtenstudie. Ze beklaagde zich nooit over de status quo en binnen een paar maanden begreep hij hoe nuttig het was met haar getrouwd te zijn. Hij schaamde zich over deze zienswijze, maar Washington was een merkwaardige stad en de politiek was nog merkwaardiger. Het legde hem geen windeieren dat hij getrouwd was met de dochter van rechter Barclay.

In het najaar had hij een half jaar voor de senator gewerkt en hij had het vaak zo druk dat het niet uitmaakte met wie hij getrouwd was. Hij ontmoette zijn vrouw alleen nog bij ontvangsten en dergelijke, waarbij ze toevallig allebei aanwezig waren.

Hij had nauwelijks nog tijd om Crystal te bellen en als hij het deed, reageerde ze koel. Ze maakte het prima en met de boerderij ging het voortreffelijk, maar ze liet duidelijk blijken dat ze hem niet wilde zien. Ze had hem teruggestuurd naar Washington en naar Elizabeth en opnieuw zat hij in de val. Dat was ook wat ze voor hem gewild had, nadat ze instinctief had gevoeld dat hij het nodig had.

Het werd Thanksgiving voor hij zijn eigen ouders terugzag. Elizabeth gaf een luxueus etentje. Zijn ouders kwamen er voor uit New York en weer was zijn vader trots op zichzelf, omdat hij Spencer dringend had aangeraden bij Elizabeth te blijven toen hij na thuiskomst uit Korea niet wist wat hij wilde. Het echtpaar Barclay toonde zich ook content en niemand informeerde wanneer ze aan kinderen begonnen. Ze merkten hoe druk ze het beiden hadden; in juni zou Elizabeth afstuderen.

'Stel je voor,' lachte Spencers vader. 'Twee advocaten onder één dak.

Jullie kunnen een eigen bureau beginnen.' Dat zou dan het enige zijn dat ze gemeen hadden, dacht Spencer. Elizabeth liet niets blijken, ze was even charmant en evenwichtig als altijd en iedereen die Spencers vrouw leerde kennen, was weg van haar. Ze hadden een schitterende toekomst voor zich en Barclay had gesuggereerd dat Spencer, na een redelijke termijn in dienst van de senator te zijn geweest, zijn eigen carrière moest bepalen. Hij was het met zijn dochter eens dat Spencer zich kandidaat voor het Congres zou moeten stellen. Maar daar was het nu nog te vroeg voor. Spencer zat tot over zijn oren in het werk en begroef zich in zijn bezigheden om de eenzaamheid in zijn huwelijk te ontvluchten. Op z'n zesendertigste had hij het ver gebracht, maar hij had verloren wat hem het dierbaarst was geweest... niet zijn vrouw... maar het meisje dat hij negen jaar geleden op de boerderij had ontmoet. Hij had Crystal verloren.

39

Ook Crystal gaf een diner met Thanksgiving. Ze vulde een kalkoen en maakte cranberriesaus met zoete aardappelen en kleine maïskolven klaar in de pas geschilderde keuken. Hiroko en Boyd kwamen eten, samen met Jane, en Boyd moest lachen om haar enorme omvang en Jane mocht het gebed opzeggen. De baby kon nu elk ogenblik komen. En zonder het haar nog eens gevraagd te hebben, wist Boyd dat Spencer nog steeds onkundig was van zijn vaderschap. Hij vond het vreselijk om haar zo alleen op de boerderij te zien, maar ze had van het begin af aan geen krimp gegeven, hoe moeilijk het haar ook viel. Boyd nam aan dat ze nog wel eens iets van hem hoorde; ze had verteld dat hij populair was in dienst van de senator, maar doorgaans sprak ze er niet over.

De boerderij zag er nu volkomen anders uit, schoon en verzorgd en opnieuw geschilderd. Hij herkende de vroegere keuken, die nu geel was geschilderd, nauwelijks toen ze aan de grote eiken tafel aanschikten. Hij kon zich haar moeder daar niet meer voorstellen en Crystal kon het gelukkig ook niet. Ze dacht nog vaak aan haar vader wanneer ze in haar eentje lange wandelingen maakte. Tot aan de geboorte van het kind mocht ze niet meer paardrijden, maar ze had genoeg te doen. Ze had Jareds vroegere kamer als kinderkamer ingericht en lichtblauw geschilderd en er witte vitrages opgehangen.

'En als het nu eens een meisje wordt?' plaagde Boyd haar die avond voor ze naar huis gingen.

Rustig glimlachend keek ze hem aan. 'Dat wordt het niet.'

De volgende morgen kwam Hiroko binnen om naar haar te kijken en trof haar in haar kamer aan met een intens geconcentreerd gezicht. Het wekte herinneringen bij haar op en opeens zag ze Crystals gezicht vertrekken van pijn.

'Baby komt, nee?'

'Ja.' Crystal lachte door haar tranen heen en even later klemde ze haar handen om de stoelleuningen. Ze was niet in staat iets te zeggen en Hiroko rende weg om Boyd te zeggen dat hij de dokter moest bellen. Ze hadden haar naar het ziekenhuis willen hebben, maar Crystal had haar kind thuis willen krijgen. Het publiek kende haar gezicht nog, haar films waren nog in roulatie en vaak hadden mensen in het dorp haar aangestaard, zich kennelijk afvragend of ze het nu was of niet. Niemand mocht weten dat het kind er was, geen journalisten, geen pers. Het mocht eenvoudig niet bekend raken, anders zou er een nieuw schandaal komen en Spencer zou het ook lezen. Dat wilde ze tot elke prijs vermijden. Maar die prijs, dachten Boyd en Hiroko, zou het kind kunnen zijn. Ze hadden zelf hun tweede kind op die manier verloren en ze zouden ook Jane verloren hebben als Crystal niet was gekomen. Maar dokter Goode had gezegd dat ze jong en gezond was. Er was geen reden voor een vierentwintigjarige om haar kind niet thuis te krijgen, als ze dat liever wilde.

Boyd belde de dokter en een uur later kwam hij binnen en Crystal kwam nauwelijks meer op adem tussen de weeën. Haar gezicht was nat van het zweet en Hiroko zat naast haar en hield haar hand vast, wat Crystal ooit voor haar had gedaan. Boyd nam Jane mee naar buiten en zorgde ervoor dat ze in de tuin bleef spelen.

Achter in de middag kwam Hiroko met een bezorgd gezicht even naar buiten. Ze zei dat Boyd maar naar huis moest gaan met hun dochter.

'Nog altijd niets?' Hij maakte zich ook bezorgd om hun beste vriendin. Ze had nu al zo lang weeën gehad en het was vreemd dat de baby er nog niet was.

'Dokter zegt baby erg groot.' Boyd keek haar aan en dacht aan wat zij bij de geboorde van Jane hadden doorgemaakt, maar zijn vrouw lachte tegen hem voor ze weer naar binnen ging. 'Gauw misschien.'

Hetzelfde zei ze tegen Crystal een paar minuten later, toen de kraamvrouw worstelde om de baby naar buiten te persen met de oude ervaren handen van dokter Goode als hulp. Het was dezelfde arts die zeven en een half jaar geleden had geweigerd bij Hiroko te komen of haar medische zorg te verlenen tijdens haar zwangerschap omdat hij zijn zoon had verloren in de oorlog tegen de Japanners. Nu hij haar zag, kwam hij onder de indruk van haar tederheid, haar begrip en wijsheid. Ze leek iets warms, iets milds en religieus' uit te stralen en op dat moment had hij het liefst zijn excuses aangeboden. Hij wist dat hun tweede kind de geboorte niet had overleefd en vroeg zich nu af of hij dat had kunnen voorkomen. Hiroko zei niets tegen hem, ze moedigde Crystal zachtjes aan en de kraamvrouw klemde zich vast aan haar hand en schreeuwde van pijn, maar nog altijd kwam er geen baby.

'Misschien moeten we haar opnemen.' Hij begon al aan een keizersnee te denken, maar Crystal schoot overeind, ondanks de weeën, en keek hem zo boos aan dat hij ervan schrok.

'Nee, ik blijf thuis!' Een jaar eerder was ze van moord beschuldigd. Het enige dat er nog nodig was om het beeld te voltooien en Spencers carrière te vernietigen was een onwettig kind. Als de een of andere journalist op het idee kwam dat het weleens zijn kind kon zijn, zou dat morgen op de voorpagina's staan. 'Nee, ik kan het alleen wel af... o, god...' Weer kwam er een wee, voor ze nog meer kon zeggen, en in de wetenschap dat ze moest doen wat de dokter van haar verlangde perste ze nog krachtiger. Het kind kwam deze keer iets verder en ze perste nog eens. De dokter knikte.

'Als je nog even zo doorgaat, kan de baby er gauw zijn.'

Ze lachte moeizaam tegen Hiroko tussen de weeën door en zonder te zeggen wat hij ging doen verliet de arts de kamer. Hij belde de verpleegster en zei dat ze op de boerderij mogelijk een ambulance nodig zouden hebben; de kans zat erin dat hij Crystal in Napa in het ziekenhuis zou laten opnemen. Als het nog lang zo doorging, zou hij haar leven niet verder in gevaar brengen. De verpleegster beloofde beschikbaar te blijven en ze zou de ambulancechauffeur voor alle zekerheid vast waarschuwen. Toen hij weer binnenkwam, zag hij dat ze iets verder was gekomen. 'Nog eens...! goed zo... persen, harder... harder!' Maar ze kon niet harder persen, haar ogen sprongen haast uit haar hoofd, ze was rood in haar gezicht en ze perste tot ze haar lichaam bijna voelde exploderen toen ze ineens een enorme kracht onderging die als een sneltrein door haar heen schoot. Ze kon niet meer ophouden, ze moest blijven persen en ze zag verwondering in Hiroko's ogen komen. Tussen Crystals benen kwam een klein rood hoofdje te voorschijn, een hoofdje met zijdeachtig zwart haar. Het kind begon kwaad te schreeuwen toen dokter Goode het bij de schouders greep en de rest naar buiten haalde, waarna hij het op de buik van zijn moeder legde. Ze was te moe om nog iets te zeggen, maar door haar tranen heen keek ze lachend naar haar zoon.

'O, wat mooi... Wat prachtig...' Zelfs Hiroko zag dat hij het evenbeeld van Spencer was. Crystal keek de dokter zegevierend aan nadat hij de navelstreng had doorgeknipt en de baby in een schone witte doek had gewikkeld. 'Ik zei toch dat ik het zelf wel kon.'

Hij lachte tegen haar. 'Ik maakte me even bezorgd. Dat kereltje van jou moet zo'n negen pond wegen.' Ze wogen hem op de keukenweegschaal en de arts had gelijk. Spencers zoon woog ruim negen pond.

De dokter gaf hem terug aan zijn moeder en lachend bedankte ze hem. Hij was een geschenk rechtstreeks uit Gods hand en zo noemde ze hem ook. Zebediah, Godsgeschenk. Het was een krachtige naam voor een krachtig kind, geboren uit de liefde die ze zo lang voor zijn vader had gekoesterd.

De dokter bleef nog even nadat moeder en zoon rustig waren ingeslapen. Het was voor hen allen een dag van grote inspanning geweest, in de eerste plaats voor Crystal zelf. Hij liep zonder gerucht de kraamkamer uit en trof Hiroko alleen in de woonkamer aan. Ze bood hem een kopje thee aan en na een ogenblik te hebben geaarzeld zei hij: 'Graag.' Hij vond het nog altijd moeilijk tegen haar te praten, maar hij had die dag respect voor haar gekregen en hij schaamde zich dat dat niet eerder was gebeurd.

'U hebt me geweldig geholpen, mevrouw Webster,' zei hij aarzelend en ze antwoordde met een glimlach. Ze bezat een wijsheid die boven haar jaren uitging. Het leven was niet gemakkelijk voor haar geweest, maar ze had ook geluk leren kennen met haar man en dank zij Crystal.

'Dank u.' Ze glimlachte een beetje verlegen. Toen hij wegging, gaf hij haar een hand. Een excuus was het niet, daar was het te laat voor, maar het was een eerste stap naar aanvaarding.

De volgende morgen sprak hij erover met de verpleegster toen hij naar zijn spreekkamer ging. Het had tien jaar geduurd, maar ze hadden haar eindelijk vergeven dat ze een Japanse was en begrepen dat Hiroko Webster aan de goede kant stond. Daarna merkte ze dat de mensen haar met andere ogen aankeken en toen ze eens met Jane een winkel binnenging, groette de vrouw aan de kassa haar nadat ze haar tien jaar zwijgend had bediend.

Crystals baby groeide als kool. Ze was ongewoon vlug weer op en toen hij een maand oud was, werd hij gedoopt in de kerk waar Becky was getrouwd. Hij kreeg de namen Zebediah Tad Wyatt en Boyd en Hiroko waren zijn peetouders. Na de dienst mocht kleine Jane het kindje vasthouden. Ze kon de ingeslapen baby nauwelijks torsen en de volwassenen moesten lachen, waarna Jane hen vragend aankeek en een vraag stelde waarvan Crystal tranen in haar ogen kreeg.

'Wie wordt nou zijn pappie?'

Crystal bedwong haar tranen, ze keek neer op het kind dat Spencers zoon vasthield en zei: 'Hij heeft alleen mij maar en daarom moeten we misschien maar een beetje meer van hem houden.' En ze vroeg zich af wanneer Zeb haar dezelfde vraag zou stellen.

'Mag ik zijn tante zijn?'

'Natuurlijk.' Nu gleden de tranen langs Crystals wangen. 'Tante Jane. Hij zal vast heel veel van je houden als hij wat groter is.' Jane keek tevreden en gaf Zebediah Wyatt terug aan zijn moeder.

40

Vier dagen na Thanksgiving, op 26 november 1956, vierde Zebediah zijn eerste verjaardag. Ingrid Bergman had dat jaar in Anastasia gespeeld na zich te hebben hersteld van het soort schandaal dat Crystal had weten te vermijden. Ze was weliswaar minder bekend dan de Zweedse actrice, maar een jaar nadat ze voor moord was berecht zou ze oorzaak zijn geworden van een nieuw schandaal en ze was blij dat ze dat had kunnen voorkomen.

Crystal bakte zelf een taart voor Zeb en hij schaterde van plezier toen hij zijn beide handjes erin begroef. Jane hielp hem wassen. Zij zelf was nu acht en ze was gek op het kind. Ze deed niets liever dan met hem spelen.

Hiroko werd geleidelijk aan zwijgend geaccepteerd, zelfs door mensen die haar tien jaar lang hadden gemeden. Maar Jane was nog altijd het slachtoffer van de moed van haar ouders: de meeste kinderen met wie ze naar school ging, plaagden haar en noemden haar halfbloed. Ze werd verlegen en bang voor andere kinderen en ze was vroeg wijs. Maar dank zij Hiroko's milde lessen leerde ze ook vergevensgezind en geduldig te zijn. Ze nam Zeb overal met zich mee op de boerderij en was een grote hulp voor Crystal die het druk had met toezicht houden en ook wel eens op de akkers meewerkte. De boerderij floreerde en ze had nog eens een klein stuk land verkocht om verbeteringen te kunnen aanbrengen. Maar ze wist inmiddels wel dat ze er nooit meer dan een karig bestaan voor Zeb en zichzelf uit zou kunnen halen. Rijk zouden ze er nooit van worden; zelfs een beetje luxe zouden ze zich niet kunnen veroorloven. Dat was haar grote zorg geweest de laatste maanden.

Ze zag Boyd en Hiroko dag aan dag worstelen om rond te komen; ze liet hen geen huur betalen, maar de benzinepomp kwam ook nauwelijks uit de kosten. En ze moest inmiddels aan Zeb denken. Ze begreep dat ze werk zou moeten zoeken om iets voor zijn toekomst opzij te kunnen leggen. Ze wist dat ze de boerderij nooit zou verkopen; ze hoorde haar vader nog zeggen dat ze dat nooit moest doen en dat zou dan ook niet gebeuren. Het was haar thuis en dat van Zeb en inmiddels ook van de Websters.

Ze repte niet van haar zorgen wanneer Spencer af en toe nog eens belde, en uit angst dat hij het kind op de achtergrond zou horen hield ze die gesprekken kort. Hij belde met steeds groter wordende tussenpozen; het was niet bepaald plezierig haar stem te horen die hem in duidelijke termen te verstaan gaf dat ze hem niet wilde ontmoeten. Ze was doodsbang dat hij Zeb te zien zou krijgen wanneer hij naar de boerderij kwam; dat geheim zou ze haast met haar leven hebben verdedigd. Ze wist dat Spencer het goed maakte; ze had eenmaal een artikel in Time over hem gelezen en zelfs de lokale bladen schreven wel eens over hem.

In het voorjaar van 1957 beleefde het land een economische opbloei die scherp afstak bij Crystals geldzorgen en ze begreep dat ze nu gauw aan de slag zou moeten. Ze hadden een moeilijke winter achter de rug en het had geen zin meer haar ogen ervoor te sluiten. Ze moest werk zien te krijgen en geld verdienen.

Zeb was anderhalf jaar en liep overal achter Jane aan. Hij kon haast niet wachten tot ze 's middags uit school kwam. En op een middag in mei liepen Crystal en Hiroko achter de kinderen op de zandweg door de wijngaarden. De vorige avond had ze haar besluit genomen, na maanden van overwegen. Ze wilde terug naar Hollywood en proberen een nieuwe carrière op te bouwen. Ze kon niets anders dan zingen en acteren en het schandaal zou na twee jaar wel geluwd zijn. Hiroko keek haar bepaald niet verheugd aan toen ze het vertelde. Ze had zich vaak afgevraagd of Crystal niet terug wilde en in zekere zin verbaasde het haar dan ook niet. Maar ze zouden haar missen en misschien zou ze de boerderij met hun huisje verkopen. Maar Crystal stelde haar wat dat betreft gerust en wat ze daarna zei, werd Hiroko haast te veel.

'Ik wil Zeb bij jullie achterlaten.' Ze keek naar haar zoon die met Jane meeliep; het meisje giechelde en Zeb lachte zijn diepe lach die zijn moeder altijd weer ontroerde. Hij deed haar steeds meer aan zijn vader denken.

'Wil je zonder hem naar Los Angeles?' Hiroko kon het nauwelijks geloven.

'Ik moet wel. Je weet hoe het met Ingrid Bergman is gegaan. Met een kind kun je jaren op een rol wachten. Nou ja, misschien geven ze me toch geen rollen meer, maar ik kan het altijd proberen. Ik kan trouwens niets anders.' Ze wist voor zichzelf dat ze goed was geweest. Een jaar geleden had ze een van haar films gezien en geboeid naar zichzelf op het witte doek gekeken. Nu ze vijfentwintig was, had ze iets volwassens gekregen dat haar schoonheid alleen maar benadrukte, al was ze zich dat zelf niet bewust. Ze zou dat jaar zesentwintig worden en ze was verantwoordelijk voor een kind. Als ze iets wilde, moest ze het nu doen, voor ze nog ouder werd en ze haar helemaal waren vergeten. Ze had al het contact met Hollywood opzettelijk verbroken en ze zou opnieuw moeten beginnen. Maar deze keer zou ze er hard voor werken, geen gemakkelijk verkregen rollen meer via een man als Ernie. Ze zou van niemand meer gunsten aanvaarden; die les had ze geleerd, 's Avonds vertelde Hiroko het nieuws aan haar man en ook voor Boyd was het een schok te horen dat Crystal wegging.

'En ze laat Zeb bij ons achter?' Hiroko knikte en Boyd was onder de indruk. Een beter bewijs van het vertrouwen dat Crystal in hen stelde, had ze hun niet kunnen geven. Ze wisten hoe hartstochtelijk veel ze van haar zoon hield. In juni liep Crystal een week te huilen voor ze hem achterliet. Het was alsof haar hart uit haar lichaam werd gerukt, maar ze wist dat ze het moest doen, voor haar zoon. Het zou nu minder moeilijk zijn dan over tien jaar en dan zouden haar kansen ook wel verkeken zijn. Volgens Hollywoodse normen was ze al niet al te jong meer.

'Hij zal me toch niet vergeten?' zei ze huilend tegen Hiroko die getuige was van haar overweldigend verdriet. Ze vroeg zich af of Crystal hem echt wel zou kunnen achterlaten.

Op een zonnige dag in juni kuste ze hem voor het laatst; ze bleef nog lang op de warme veranda staan uitkijken en voelde als gewoonlijk de schok waarmee ze altijd keek naar het land dat haar vader haar had nagelaten. Ze hield Zebediah dicht tegen zich aan en snoof zijn heerlijke lichaamsgeur op en met een gesmoorde snik droeg ze hem over aan Hiroko.

'Zorg goed voor hem...' Hij begon te huilen en stak zijn handjes naar haar uit. Sinds zijn geboorte was hij nog geen uur bij haar weg geweest en nu liet ze hem achter. Ze had beloofd gauw terug te zullen komen, maar gezien haar schaarse geldmiddelen zou ze zich dat niet dikwijls kunnen veroorloven.

Boyd reed haar naar de bushalte in het dorp. Ze omhelsde hem en keek hem met tranen in haar ogen aan. 'Zorg goed voor mijn zoon...'

'Daar kun je op rekenen. Zorg jij maar goed voor jezelf.' Hij dacht aan haar rampzalige ervaringen van de eerste keer, maar ze was nu ouder en wijzer.

Ze bleef een dag in San Francisco om wat kleren te kopen en ze deed het met overleg. Ze moest zuinig zijn op het beetje geld dat ze bezat en inmiddels wist ze precies wat ze nodig had. Ze kocht jurken die haar figuur voordelig lieten uitkomen zonder opzichtig te zijn en ze merkte dat ze magerder was geworden van het werken op de boerderij. Als ze spijkergoed droeg stond ze daar nooit bij stil, maar nu merkte ze hoeveel slanker ze was geworden. Een voordeel daarvan was dat haar benen nu langer, haar middel smaller en haar borsten voller leken. Ze kocht hoeden die haar flatteerden en schoenen met hoge hakken waarop ze nauwelijks kon lopen. Vervolgens ging ze naar Harry en Pearl en at bij hen. 's Avonds zong ze voor hen in het restaurant, ter wille van de goede oude tijd en om na te gaan of ze het nog kon en het ging voortreffelijk. Onvermijdelijk dacht ze aan de avond waarop Spencer haar had ontdekt vlak na zijn verloving. Alles daar in San Francisco herinnerde haar aan Spencer. Ze hoopte alleen dat Los Angeles haar niet aan Ernie zou herinneren.

De volgende dag arriveerde ze in Hollywood, waar ze zich erg verloren voelde. Niemand schonk aandacht aan haar toen ze zich inschreef in een goedkoop hotel. Ze was een van de vele mooie meisjes die naar Dromenstad waren gekomen om zich te laten ontdekken.

Ze wachtte een dag, deed wat navraag en belde tweemaal naar huis. Met Zeb was alles goed, hij at flink en was in het grote huis naar haar gaan zoeken. Maar Jane was hem nagelopen en had hem weer naar huis gebracht. Hiroko zei dat hij vrolijk was. De volgende morgen belde ze met bevende vingers een van de agenten die ze destijds had leren kennen. Het was nu vijf jaar geleden dat ze voor het eerst met Pearl in Los Angeles was aangekomen, maar nu wist ze wat ze wel en niet moest doen. Hij was bereid haar te ontvangen en dezelfde middag zat ze in zijn kantoor, maar zijn gezicht stond niet welwillend.

'Ik zou je nog niet aan de straatstenen kwijt kunnen, als je het wilt weten.'

'Waarom niet?' Ze keek hem met haar grote ogen verdrietig aan en hij vond haar nog even adembenemend mooi als vroeger. Het was verdomd jammer, maar het was zoals hij had gezegd: hij kon haar niet gebruiken.

'Je hebt een vent vermoord, en dit is nu eenmaal een rare stad. Iedereen zou het liefst iedereen om zeep helpen en ze hebben de ethiek van een hitsige hond, maar als het om de zedelijkheidsclausule in hun contracten gaat, willen de studio's alleen maar een maagd. Iedereen moet zich keurig netjes gedragen. Als je een homo bent, een beetje gek doet, je geil gedraagt, in elkaar wordt geslagen, iemand je met een anders vrouw betrapt of je schiet iemand dood, dan is het verdomme zo met je afgelopen. Neem mijn raad aan, liefje, ga terug naar waar je de laatste jaren bent geweest en laat het erbij.'

Zo lag het en ze overwoog zijn raad op te volgen. Maar ze had genoeg geld om het nog twee maanden te kunnen uitzingen en zo snel wilde ze het niet opgeven. Ze bezocht nog drie andere agenten die haar hetzelfde vertelden, in wat subtieler bewoordingen weliswaar, maar het kwam op hetzelfde neer. Een carrière in Hollywood zat er voor haar niet meer in. Ze gaven toe dat haar laatste twee films goed waren geweest, en dat ze een prachtige stem had en de regisseurs graag met haar hadden gewerkt, maar ondanks dat wilden ze niets met haar te maken hebben.

Twee weken na haar aankomst zat ze op een gloeiend hete dag in een restaurant lusteloos een glas limonade te drinken toen ze een man ontdekte met wie ze in een film had gestaan. Hij staarde haar al uit de verte aan en kwam langzaam naar haar toe.

'Crystal, ben jij het?' Ze knikte, hij nam zijn hoed af en lachte. Ondanks zijn bekendheid was hij een aardige vent geweest en ze had prettig met hem gewerkt.

'Ja, dat kun je wel aannemen. Hoe gaat het, Lou?'

'Met mij goed. Waar heb je in godsnaam al die tijd gezeten?'

'Weg geweest.' Hij begreep waarom, maar sprak niet over het proces of de moord op Ernie.

'Wat voer je hier uit? Zit je in een film?' Hij had niet gehoord dat ze weer terug was, had het ook niet in de filmbladen gelezen en ze waren nooit zo dik met elkaar geweest, maar hij mocht haar graag. Hij had het altijd jammer gevonden dat ze die pech had gehad. Ze was een vakvrouw geweest en hij had grote verwachtingen van haar gehad, Ernie trouwens ook.

Lachend schudde ze haar hoofd. 'Nee, ik werk niet,' zei ze een beetje berustend. 'Niemand wil me hebben.'

'Ja, het is hier niet zo'n lief wereldje.' Hij had ook zijn problemen gehad na geruchten dat hij homoseksueel was. Hij had met de zuster van zijn vriend moeten trouwen en nu was alles weer in orde. In Hollywood was niemand bereid de waarheid onder ogen te zien. Je speelde het spel volgens de regels of je kon gaan. 'Wie is je agent?'

'Die heb ik niet meer.'

'Verdomme.' Hij nam een stoel; hij wilde haar graag helpen en kreeg een inval. 'Heb je al rechtstreeks contact met regisseurs opgenomen? Dat wil nog weleens helpen. Als ze je kunnen gebruiken, nemen ze contact op met de een of ander en voor je het weet, gaat de telefoon en je hebt je rol.'

Ze schudde haar hoofd. 'Ik weet niet of het in mijn geval wel zo eenvoudig ligt...'

'Hoor eens... waar zit je?' Ze noemde haar hotel en hij schreef het op een servetje. 'Onderneem niets meer. Doe helemaal niets. Ik bel je.' Het speet hem zo voor haar toen hij wegging, maar ze verwachtte niet dat hij haar zou kunnen helpen of zou bellen.

Twee weken later had ze de hoop opgegeven en ze verlangde ontzettend naar Zeb toen de telefoon ging in haar bedompte hotelkamer. Het was achter in juli en ze wilde naar huis; het had geen zin de maand augustus ook nog te blijven. Maar toen ze opnam, was het Lou.

'Heb je een potlood, Crystal? Schrijf op.' Hij noemde haar twee namen, een van een regisseur en een van een heel bekende producent. Ze maakten het soort films dat een Academy Award won en ze moest bijna lachen om zijn voorstel die twee te bellen. 'Hoor eens, ik heb hen allebei gesproken en het zijn prima mensen. De regisseur kon niet zeggen of hij iets voor je kon doen, maar hij wil het proberen. Producent Brian Ford zei dat je hem beslist moet bellen.'

'Ik weet het niet, Lou. Ik hou er maar mee op, geloof ik. Maar in elk geval bedankt.'

'Hoor eens,' zei hij een beetje boos, 'als je ze niet opbelt, sla ik een figuur. Ik heb gezegd dat je serieus weer aan het werk wil. Doe je het of niet?'

'Nou ja, goed dan, maar... weten ze van het proces af?'

'Hou je me voor de gek?' Hij lachte zonder vrolijkheid. Zestien maal had hij te horen gekregen dat ze kon doodvallen. Ze wisten het. Iedereen wist het. 'Bel ze nou maar. Wat heb je te verliezen behalve armoe?' Hij had gelijk en ze belde beide mannen de volgende morgen. Frank Williams zei haar eerlijk dat het voor haar vrijwel onmogelijk zou zijn werk te vinden, maar hij bood haar een nieuwe screentest aan en als die goed uitviel, mocht ze er gebruik van maken. Ze besloot dat eerst te doen en als ze de test had de producent op te bellen.

De eerste screentest die ze maakten was niet best. Ze was nerveus en leek alles wat ze vroeger had geleerd te hebben vergeten. Ze begreep dat ze weer les zou moeten nemen, maar daar had ze geen geld voor. Frank wilde een tweede test en die viel beter uit, maar het leek haar nauwelijks zinvol Brian Ford nog te bellen. Ook de tweede test was niet echt goed en ze was moe en had het warm en ze had een laakbaar verleden achter zich. Maar ze belde toch om Lou een plezier te doen, zodat hij de moeite niet voor niets had gedaan. Dan kon ze in elk geval zeggen dat ze het geprobeerd had voor ze terugging naar de boerderij en haar zoon. Ze zou bijna blij zijn als het niets werd. Ze kon er niet meer tegen haar zoon niet bij zich te hebben.

De secretaresse van Brian Ford maakte een afspraak met haar voor de volgende middag en leek te weten wie ze was. De volgende dag nam Crystal een taxi naar zijn bureau. Het was in Hollywood Noord en angstig hield ze de meter in de gaten. Ze was vergeten dat taxi's zo duur waren. Ze was precies vijf weken in de stad en haar geld verdween als sneeuw voor de zon. Soms durfde ze nauwelijks te eten, maar door de hitte en doordat ze Zeb zo miste had ze toch niet veel trek.

De secretaresse verzocht haar te wachten en het leek eindeloos te duren voor ze werd binnengelaten. Crystal droeg een witte jurk met een lange spleet in de nauwe rok en ze had haar lichtblonde haar geborsteld tot het glansde en het weer los laten hangen, zoals ze het als kind 's zomers had gedragen. Ze droeg sandalen met hoge hakken en had handschoenen aan gedaan, maar de make-up had ze grotendeels weggelaten. Ze had er genoeg van zich mooi te moeten aankleden en iets te lijken wat ze niet was. Ze wilde naar huis en haar spijkerbroek aantrekken en dit was de laatste halte. Het enige dat ze nog wilde was de zaak afwerken en naar huis gaan, en dat was ook wel in haar blik te lezen toen de secretaresse haar naar binnen bracht. Fords kantoor bleek een groot, prachtig ingericht vertrek te zijn met een plank vol Oscars. Verder was er een open haard, er stond een groot glazen bureau en er lag een dik grijs tapijt. Terwijl ze naar hem toe liep, zag ze dat hij een krachtige man was met sneeuwwit haar en scherpe blauwe ogen en zodra hij opstond, bleek hij een reus te zijn. Hij leek minstens één meter negentig en hij had een lage, melodieuze stem. Lang geleden was hij als acteur begonnen, maar hij had al gauw begrepen dat er dingen waren die hem meer interesseerden dan het van buiten leren van teksten. Op z'n vijfentwintigste was hij regisseur geweest en tien jaar later hield hij zich bezig met het produceren van films. Inmiddels was hij vijfenvijftig met twee decennia filmgeschiedenis achter zich. Jarenlang had hij grote films gemaakt en hij werd algemeen gerespecteerd. Crystal was zich er scherp van bewust dat het een grote eer was zelfs maar door hem ontvangen te worden, maar dat bewees alleen dat hij veel sympathie had voor Lou.

Hij keek haar aan met een vlotte lach, wees haar een stoel, bood haar een sigaret aan waarvoor ze bedankte en stak er zelf een op, terwijl hij haar met samengeknepen ogen opnam. Hij leek een man die op een paard hoorde te zitten in plaats van achter een bureau om films te maken. Hij had niets van dat gladde en opzichtige dat wijlen Ernesto Salvatore had gehad. Deze man had iets waardigs over zich en was duidelijk belangrijk.

'Ik hoorde van Lou dat je niet aan de slag kunt komen.'

Ze knikte en bij hem voelde ze zich niet nerveus. Hij leek bijna een vader.

'Dat had ik eigenlijk wel verwacht.' Ze wisten allebei waarom, maar hij was zo beleefd er niet naar te vragen.

'Heb je helemaal niets bereikt?' Hij kneep zijn ogen dicht tegen de rook van zijn sigaret en ze schudde haar hoofd.

'Helemaal niet. Ik ga morgen naar huis.'

'Dat is jammer. Ik heb een ideetje voor je.' Maar ze was er niet eens meer zeker van dat het haar nog wat interesseerde. Alles wat ze hier begon zou haar van Zeb weghouden en dat wilde ze niet. 'We zijn een nieuwe film aan het monteren, en daar zou ik nog een klein rolletje voor jou in kunnen opnemen. Om weer even op dreef te komen. Geen grote rol, maar het zou ons de kans geven na te gaan wat voor reactie je krijgt.'

'Is het een studiofilm?' Ze wist nu wel dat ze haar daar geen enkele kans zouden geven, hoe klein de rol ook was, maar hij schudde zijn hoofd en nam haar nog eens op. Frank Williams had hem al haar screentest gestuurd en die had hem wel aangestaan.

'Nee, die film maak ik in eigen beheer. De distributie verzorgen ze natuurlijk wel voor ons, maar ze hebben niets over de rolverdeling te zeggen.' Hij had overwogen of ze niet gebaat zou zijn met een andere naam, maar hij voelde daar toch niet voor. Wat ze ook gedaan mocht hebben, Crystal Wyatt was op weg geweest een goede actrice te worden. 'Wil je er nog even over nadenken? We gaan niet voor september draaien.'

'Moet ik bij u een contract tekenen?'

Hij begon te lachen en schudde zijn hoofd. 'Alleen voor deze film. Ik ben geen slavendrijver.' Ze maakte eruit op dat hij op de hoogte was van haar verleden met Ernie en haar niettemin werk wilde geven. Ze voelde zich dankbaar jegens hem en ze wilde het eigenlijk wel proberen.

'Mag ik er een paar dagen over nadenken?' Ze wisten beiden dat het de enige kans was die ze aangeboden zou krijgen. Ze probeerde niet slim te zijn, ze wilde alleen overdenken of het haar de scheiding van Zeb waard was.

Hij drukte haar de hand en liep met haar mee tot de deur. Ze voelde zich op haar gemak bij hem. Lou had gelijk gehad, Brian Ford was een aardige man en hij had haar een opening geboden om weer bij de film te komen. Ze lag er de hele nacht aan te denken en de volgende morgen belde ze hem op en nam het aanbod aan. Hij leek er blij om te zijn en beloofde haar het contract en script toe te sturen.

'Leg het contract maar aan een advocaat voor.' Ook dat zou Ernie nooit hebben aangeboden. 'Je hoeft niet voor vijftien september te beginnen.' Dat was nog het beste nieuws van de afgelopen week, want nu kon ze in augustus en de helft van september thuis zijn bij Zeb. Ze belde Lou en bedankte hem en hij noemde haar de naam van een advocaat die haar contract zou kunnen bekijken. Daarna nam ze het vliegtuig naar huis, na haar adres op het kantoor van Ford te hebben achtergelaten. En dezelfde avond zat ze in de bus naar het dal. Ze was nog diep onder de indruk van Brian Fords welwillendheid en toen ze in haar keuken zat met haar zoon in haar armen, lachte ze in zichzelf. Het was gelukt! Ze had wat ze wilde! Maar het heerlijkste was dat ze weer bij hem thuis was. Zes weken lang holde ze met hem rond en speelde met hem en ze verloor hem nauwelijks uit het oog.

Boyd en Hiroko waren ontzettend blij voor haar en zes weken later vloog ze weer naar het zuiden. De rol was klein, maar Ford had er zorg voor gedragen dat het een goede rol was. Hij wilde dat ze succesvol zou zijn, hij vond dat ze talent had en mocht haar graag.

Ze had een soort eerlijkheid over zich die hem bijzonder aansprak, een openheid, en warmte en een zekere rustige moed die het gevolg waren van de moeilijke tijd die ze had gehad. Het was een waardevolle aanvulling op haar schoonheid en verleende haar acteren nog meer diepte. En als gewoonlijk constateerde hij bij het bekijken van de rushes de volgende dag dat zijn taxering juist was geweest. Ze was goed, heel goed. Hij bood haar meteen een nieuwe film aan en toen ze met Kerstmis naar huis en naar Zeb ging, had ze voldoende geld om voor iedereen mooie geschenken te kopen. Na de kerst moest ze onmiddellijk terugvliegen en tot aan maart werkte ze bijzonder hard. De tweede film pakte goed uit en zodra hij in roulatie kwam, werd ze geprezen door de recensenten. Opeens leek het verleden vergeten te zijn. Ze was weer populair en nu om de goede redenen. Ze was een goede actrice en speelde in uitstekende films, uitgebracht door een van Hollywoods beste producenten. Er was geen gekonkel meer, geen dwang, geen smoezelig contract,' geen onderwereld. De geest van Ernie Salvatore was eindelijk bezworen en Crystal had het niet alleen overleefd, ze had gewonnen ook.

Spencer zag haar tweede film toen hij in Washington alleen in een bioscoop zat. Hij had niet eens geweten dat ze weer acteerde. Maandenlang had hij haar niet gebeld en hij was niet op de hoogte van haar opnieuw begonnen carrière. Hij zat naar het doek te staren en voelde een doffe pijn in zijn borst terwijl hij naar haar keek. De volgende morgen trachtte hij haar te bereiken, maar de telefoon in de boerderij werd niet opgenomen en hij wist niet waar hij haar in Hollywood zou moeten zoeken. En bovendien had hij daar ook geen bepaalde aanleiding toe. Ze was duidelijk geweest toen hij haar voor het laatst had gesproken: ze wilde niet door hem gebeld worden. Zelf had hij het ook ontzettend druk. Hij was nu de voornaamste medewerker van de senator en had besloten van de kandidatuur voor het Congres af te zien.

Het was intussen begin 1959 en Crystal begon haar werk aan een volgende film. Ze had een eigen appartement en voor het eerst voelde ze zich zeker in haar werk. Alle studio's wilden haar inmiddels hebben, maar ze voelde er meer voor zelfstandig bij Brian Ford te werken. Het had de nodige beperkingen, maar de kwaliteit van zijn films was geweldig en ze leerde veel van hem. En ze verdiende goed ook. Hij nam haar wel eens mee uit eten, maar ze waren niet meer dan goede vrienden en hij wilde niet meer van haar dan zij bereid was te geven. Ze leefde alleen voor Zeb; ze babbelde elke avond met hem over de telefoon en teerde op haar vakanties thuis tussen twee films door.

Toen ze op een avond met Brian bij Chasen zat te eten, keek hij haar opeens aan en een beetje lachend vroeg hij: 'Waar moet je toch altijd zo snel naar toe daar in het noorden?' Hij had gedacht aan een man, omdat ze zich in Hollywood nooit met mannen inliet, maar toen begon ze te lachen en aarzelde even. Maar ze vertrouwde hem door en door en antwoordde hem op zijn vraag.

'Naar mijn boerderij en mijn zoon. Hij woont daar bij goede vrienden van mij wanneer ik aan het werk ben.' Brian Ford keek haar met gefronste wenkbrauwen aan, dempte zijn stem en vroeg: 'Crystal, ben je getrouwd geweest?' Ze schudde haar hoofd en eigenlijk had hij zoiets al vermoed. 'Vertel dat nooit aan iemand. Denk aan wat Ingrid Bergman is overkomen. Voor je het weet, pesten ze je hier weg.'

'Ik weet het.' Ze zuchtte. 'Daarom laat ik hem daar.' Een moord konden ze nog door de vingers zien, maar een buitenechtelijk kind niet.

'Hoe oud is hij?' Hij vroeg zich nieuwsgierig af van wie het kind kon zijn. Misschien was dat de reden waarom ze Ernie had vermoord, misschien had het iets met dat kind te maken. Hij had haar betreffende Ernie nooit vragen gesteld en wilde het nu ook niet doen, maar de gedachte kwam even bij hem op, voor ze antwoordde.

'Hij is twee en een half.' Ernie was drie en een half jaar dood en hij wist wat hij had willen weten.

'Het is dus niet van Ernie.'

'Nee, goddank niet. Ik had me liever van kant gemaakt dan een kind van hem te krijgen.'

Hij moest lachen. 'Ik kan je geen ongelijk geven. Het heeft me altijd gespeten dat je met hem in zee ging. Ze hadden hem allang moeten vermoorden voor jij het deed.'

'Ik heb hem niet vermoord,' zei ze rustig en keek hem doordringend aan. 'Maar alleen op zelfverdediging maakten we een kans op vrijspraak. Er waren geen getuigen die me het huis in Malibu hebben zien verlaten of zien thuiskomen. En de politie beweerde dat ik het motief en de gelegenheid had gehad. We hebben destijds de enige weg gekozen die er voor ons open was en we hebben gewonnen. En daar gaat het uiteindelijk maar om, geloof ik.' Desondanks nam men nog altijd aan dat ze een man had vermoord en dat deed nog altijd pijn. In de ogen van anderen was ze een moordenares. Bij die gedachte verbaasde het haar des te meer dat ze weer aan het werk was. Ze keek hem aan met een lach vol sympathie en vol van het respect dat ze voor hem had. 'Bedankt dat je vertrouwen in me hebt gehad. Je hebt me ontzettend veel geleerd.'

'Dat is altijd wederzijds.' Toen werd hij weer nieuwsgierig naar de man. 'Woont de vader van de jongen bij jou op de boerderij?' Hij meende dat ze om die reden altijd onmiddellijk na een film afreisde, niet alleen naar het kind maar ook naar de vader.

Ze schudde stilletjes haar hoofd. Ze had zich er inmiddels mee verzoend. Ze had de juiste beslissing genomen toen ze hem wegstuurde. En het deed haar nog altijd goed te lezen dat Spencer succes had. Hij was uit haar leven verdwenen, maar Zeb zou blijven. Hij was een heel bijzonder geschenk... haar kleine geschenk van God. 'Zijn vader is weggegaan voor hij werd geboren. Hij weet niet eens dat hij een zoon heeft.'

Brian keek haar even onderzoekend aan en kreeg respect voor haar. 'Dan zul je het wel verdomd moeilijk hebben gehad.' Ze lachte vaag. Van sommige dingen had ze spijt, maar niet van dit kind. Ze spraken verder over haar nieuwe film en hij had nog meer plannen en opeens toonde hij haar zijn vlotte lach, rekende af en het was voorbij. 'We gaan je vandaag of morgen een Oscar bezorgen,' zei hij nog. Maar ze zat er niet op te wachten. Ze was nu weer een ster, een grotere ster dan vroeger. De mensen herkenden haar en vroegen vaak om een handtekening wanneer ze op straat liep. Ze werd zelfs al herkend wanneer ze op de boerderij was, maar daar vertoonde ze zich zo weinig mogelijk. Ze wilde niet dat Zeb gezien werd en dat de pers van zijn bestaan op de hoogte zou komen.

Daarna nam Brian haar vaker mee uit eten en toen de opnamen waren afgelopen gaf hij een groot feest voor de hele cast. Na afloop vroeg hij enkele intimi, waar Crystal ook toe behoorde, nog wat te blijven. Samen zagen ze de zon opkomen en daarna werd er een uitvoerig Mexicaans ontbijt op zijn patio opgediend. Hij begon haar te vertellen over zijn zoons die beiden in de oorlog waren omgekomen en over zijn huwelijk dat zich daar nooit meer van had hersteld. Ten slotte was hij van zijn vrouw gescheiden en zij was teruggegaan naar New York. Hij zei tegen Crystal dat het zijn leven onherstelbaar had veranderd. Hij had geen behoefte nog eens te trouwen en pas toen begreep ze waarom hij had geweigerd met haar mee te gaan naar de boerderij toen ze hem een keer had uitgenodigd. Hij was van Zebs bestaan op de hoogte, dus hoefde ze voor hem niets te verbergen; ze had alleen gastvrij willen zijn voor een goede vriend. Maar de ontmoeting met haar zoon zou erg pijnlijk voor hem zijn geweest, want dan zou de herinnering aan zijn eigen zoons weer naar boven zijn gekomen. Ze hadden beiden een hoge prijs betaald voor het leven dat ze nu leidden, maar het had hun meer diepte gegeven. Dat bleek uit de kwaliteit van zijn films en de manier waarop zij daarin haar rollen speelde.

Ze praatten nog uren door en nadat de anderen waren verdwenen bracht hij haar in zijn wagen naar huis. Ze zou over enkele dagen teruggaan naar de boerderij en zou er de zomermaanden blijven, waarna ze in het najaar aan een nieuwe film zou beginnen, voor het eerst onder een nieuwe regisseur. Hij had het aangemoedigd met het argument dat verandering goed voor haar zou zijn. Na die film had hij een ander project voor haar op het oog. Het zag ernaar uit dat hun gezamenlijke projecten nog jaren toereikend zouden zijn. Bij haar appartement aangekomen nodigde ze hem binnen, maar hij zei dat hij te moe was na de lange nacht. Hij reed weg, maar 's middags belde hij haar en vroeg of ze met hem uit eten ging voor ze vertrok en dat vond ze erg aardig van hem.

Ze gingen naar een restaurant in Glendale en zochten een rustige tafel achterin en Crystal vond dat hij er verdrietig uitzag. Ze vroeg zich af of hij zorgen had en het overrompelde haar dat hij haar hand in zijn eigen forse hand nam.

'Ik weet niet goed hoe ik je dit moet zeggen. Ik heb er al heel lang aan gedacht, maar het lijkt me nu zo dwaas.' Ze begreep niet wat hij wilde, maar ze trok haar hand niet terug en lachte hartelijk tegen hem. Ze had een geweldige sympathie voor hem gekregen. Hij was zevenenvijftig en zij zou die zomer achtentwintig worden en ze was er trots op dat hij hun vriendschap op prijs stelde. 'Ik zou ergens met je naar toe willen gaan als je terug bent. Ik vind het zo vreemd dat je nu voor een ander werkt en ik zal je missen.'

Ze keek hem vriendelijk aan. 'Natuurlijk wil ik ergens met je naar toe gaan. Bovendien, we beginnen komende januari aan jouw nieuwe film.' Hij merkte dat ze niet begreep wat hij bedoelde.

'Ik bedoel dat ik er graag een paar dagen met jou tussenuit wil...' Ze keek verschrikt op. Zoiets had hij nog nooit gezegd. 'Je bent de eerste vrouw met wie ik sinds lang echt heb kunnen praten.' Het verbaasde hem zelf dat hij haar over zijn zoons had verteld. Hij had er de laatste jaren met niemand meer over gesproken. Zijn vrije tijd bracht hij meestal alleen door met tuinieren, rustig een boek lezen, wandelingen maken en nadenken over nieuwe produkties of een script lezen. In de heksenketel van Hollywood was hij een solide, rustige en eenzame man met een goed verstand, waardigheid en distinctie.

'Ga dan mee naar de boerderij,' nodigde ze hem uit, net als eerder, al vroeg ze zich nu af wat er dan zou gebeuren. Maar hij lachte even en schudde zijn hoofd.

'Dat is je eigen tijd en daar wil ik geen inbreuk op maken. We kunnen ergens naar toe gaan wanneer je terug bent.' Met welk doel? Zouden ze daarna nog vrienden zijn? Ze maakte zich daar vaag bezorgd over, maar op de terugrit naar haar appartement stelde hij haar op dat punt gerust. Hij verlangde weinig meer van haar dan ze hem nu gaf. 'Ik beweer niet dat ik verliefd op je ben, Crystal. Ik weet niet of ik nog wel verliefd kan worden, dat heb ik gehad. En mijn bestaan is nu een en al rust,' hij lachte in de donkere avond tegen haar, 'ik hoef geen kinderen meer, geen huwelijk, geen verplichtingen, geen leugens. Ik heb behoefte aan iemand met wie ik graag praat, iemand die er af en toe is, maar niet voortdurend. Meer verlang ik niet, en soms denk ik dat jij, zo jong als je bent, hetzelfde zoekt. Ook jij bent bereid om hard te werken, het beste uit jezelf te halen en daarna wil je weer terug naar je boerderij. Klopt dat?' Ze knikte. Hij had haar goed doorzien.

'Ja, dat klopt. Ik heb alles gekregen wat ik van het leven verwachtte. Een man van wie ik hartstochtelijk veel hield, succes... en Zeb inmiddels. Dat is voor mij genoeg.' Maar ze had er wel met veel leed en tranen voor betaald.

'Nee, genoeg is het niet. Ik hoop dat je nog eens iemand ontmoet van wie je werkelijk houdt. Maar tot zolang zou ik het heel egoïstisch op prijs stellen als je een beetje tijd voor een oude man beschikbaar had.' Ze lachte hem uit toen hij zich oud noemde. Hij zag er twintig jaar jonger uit dan hij was, in elk geval minstens tien. Hij verzorgde zich goed, tenniste, zwom veel, ging zelden laat naar bed en ging niet aan de rol.

Ze had nooit gehoord dat hij iets had met een aankomend sterretje of een gearriveerde actrice. Ze nam aan dat hij precies was wat hij leek te zijn, een geslaagde, hard werkende en verdomd aardige man. 'Wanneer kom je terug?'

'Dadelijk na Labor Day.' Ze moest kort daarna aan haar nieuwe film beginnen en hij leek tevreden. Zo lang wilde hij wel wachten en naar een bezoek aan de boerderij in het dal verlangde hij niet.

In de loop van de zomer belde hij haar een paar maal op en hij stuurde haar boeken die ze, dacht hij, de moeite waard zou vinden en op haar verjaardag een prachtige nieuwe cowboyhoed. Ze was achtentwintig geworden en ze vierde haar verjaardag met Boyd en Hiroko op de boerderij. Ze dacht wel eens aan Brian, die zo sterk verschilde van andere mannen die ze had ontmoet. Er was geen sprake van passie, niets van de folterende liefde die ze bij Spencer had gekend of de goorheid die Ernie in haar leven had gebracht; geen diamanten armbanden, geen bontjassen. Niets meer dan een cowboyhoed en goede boeken en af en toe een geestige brief over het Hollywoodse wereldje dat nooit veranderde, al was het soms of er zich elke dag en elk uur veranderingen voordeden. En toen ze in Los Angeles terugkwam, wachtte hij op haar, zoals hij voor de zomer had gezegd. Ze gingen een paar dagen naar Puerto Vallarta en er was geen sprake van allerlei mysteries, zoals bij Ernie toen hij daar eens voor zaken naartoe was gegaan met 'vrienden'. De vrienden die hem waarschijnlijk hadden vermoord en haar de schuld in de schoenen hadden willen schuiven waardoor ze bijna in de gevangenis was beland.

De nieuwe film vorderde voorspoedig en niemand leek erg in haar nieuwe relatie te hebben. De omgang met Brian Ford voltrok zich even bescheiden als hij zelf was. Ze had ontdekt dat hij wel wat politieke belangstelling had en hij droeg flinke sommen bij aan de partijkas van de Democraten. Hij was nogal ingenomen met de jeugdige John Kennedy, die dat jaar presidentskandidaat zou zijn. Geleidelijk aan begon haar omgeving meer zicht te krijgen op haar relatie met Brian. Ze zagen Crystal nooit met een andere man, maar in Hollywood was Brian Ford een soort heilige. Over hem werd niet geroddeld, hij werd niet bespioneerd en zolang ze in zijn schaduw stond, leek de schijnwerper haar minder fel te beschijnen, wat ze op prijs stelde. Ze kreeg toch al meer publiciteit dan haar lief was. Haar carrière steeg tot grote hoogte en ze was nu een gerespecteerd actrice. En in april kreeg Brian zijn zin. Crystal was overdonderd geweest door de nominatie en op de avond van de uitreiking van de Academy Awards zat ze ademloos in haar stoel toe te kijken toen de envelop werd geopend en haar naam werd afgeroepen. Ze kon het nauwelijks geloven. Ze had een Oscar gewonnen als beste actrice en ze was zielsgelukkig omdat het een van Brians films betrof. Hij hield haar hand vast terwijl haar naam werd afgeroepen en ze bleef aanvankelijk doodstil zitten, verlamd en bang dat ze het verkeerd had verstaan. Daarna stond ze op en liep door het middenpad naar voren terwijl de zaal klapte en de camera's zich op haar richtten. Ze kon maar niet geloven dat haar dit overkwam en ze had een waas voor haar ogen toen ze op het toneel stapte en de Oscar met bevende hand in ontvangst nam. Ze keek om naar het publiek, vooral naar de plaats waar Brian zat.

'Ik weet niet wat ik moet zeggen,' sprak ze tot de zaal via de microfoon en haar stem was even hees en muzikaal als altijd, 'ik had niet gedacht dat ik hier zou staan op deze avond... waar moet ik beginnen? Er zijn er zo velen die ik moet bedanken, mensen die in me geloofd hebben. Om te beginnen natuurlijk Brian Ford. Zonder hem had ik druiven moeten plukken en maïs oogsten in een dal ver hier vandaan. Maar er zijn er meer... mensen die al zolang in me geloofd hebben... ik noem Harry die me in zijn etablissement heeft laten zingen toen ik zeventien was.' Bij die uitspraak begon Harry in zijn restaurant waar de televisie aanstond, openlijk te huilen,'... en een heel goede vriendin, Pearl, die me heeft leren dansen en met me mee is gegaan naar Hollywood... en mijn vader die me heeft geleerd de wereld in te gaan en mijn dromen te realiseren... en alle regisseurs onder wie ik heb gewerkt en die me geleerd hebben wat ik kan... de andere spelers in deze film... en Louis Brown die me een aanbeveling gaf voor Brian Ford... aan u allen heb ik te danken wat ik nu ben.'

Met betraande ogen hield ze de Oscar omhoog. 'Dit heb ik aan u te danken en ook aan mijn dierbare vrienden Boyd en Hiroko die zorg dragen voor wat mij het liefst is... Zeb, van wie ik het meeste houd.'

Ze lachte door haar tranen heen, wetend dat hij wel zou kijken. 'Dank u allemaal.' Ze stak ten groet haar hand op en liep te midden van het applaudisserende publiek terug naar haar plaats. Ze wisten hoe ver ze het had gebracht en de meesten wisten ook wat haar was overkomen. Ze wisten van het proces en hadden haar vergeven. Ze hadden haar aanvaard en haar het hoogste blijk van erkenning gegeven. Brian sloeg zijn arm om haar heen toen ze ging zitten. De tranen liepen nog uit haar ogen en hij knuffelde haar even terwijl ze triomfantelijk naar hem opkeek. 'Dat jongetje boft maar,' fluisterde hij terwijl de camera's het klappende publiek aftastten. Haar fans waren tevreden en de mensen die ze bij name had genoemd vierden dat thuis. Lou Brown zat met kennissen te kijken en was blij voor haar; Boyd en Hiroko brachten verbijsterd met sake een dronk op haar uit. Pearl had aan één stuk door gehuild nadat Crystals naam was afgeroepen en Harry trakteerde alle aanwezigen op een rondje champagne uit het Napadal. En in Washington was Spencer thuisgebleven van een feestelijk etentje omdat hij zwaar verkouden in bed lag. Hij staarde naar het scherm, vond dat ze veel had bereikt en had er graag bij willen zijn om dit met haar te delen. Hij was gek geweest om haar los te laten en alleen terug te gaan naar Washington en soms vroeg hij zich af of ze hem met opzet had weggestuurd, of ze hem wellicht had laten terug gaan naar Elizabeth en Washington om zijn carrière niet nadelig te beïnvloeden. Dat was echt iets voor haar, maar er viel niets meer aan te veranderen. Hij was te zeer betrokken geraakt bij de politiek en er waren nu anderen in haar leven gekomen. Hij had haar zien kijken naar de man die naast haar zat en als vanzelfsprekend aangenomen dat hij de Zeb was die ze had genoemd. Hij was een bevoorrecht man, wist Spencer uit ervaring, en hij hoopte dat hij goed voor haar was. Ze had er prachtig uitgezien op het scherm. Maar hij kende nog een andere kant van haar die hem had geholpen zijn dromen waar te maken, de kant die al haar geheimen met hem had gedeeld... het meisje dat hij als kind had ontmoet... met wie hij naar het dal was gegaan, de vrouw van wie hij hartstochtelijk had gehouden en van wie hij nog altijd hield. Hij overwoog haar een telegram te sturen, maar hij had geen adres en dat maakte hem triest. Hij was haar kwijt, ze was weg uit zijn leven en ze was het beste geweest dat hij ooit had gehad. Hij zette de tv af en lag nog urenlang aan haar te denken.

Ook de kleine Zeb lag die avond in zijn bed aan haar te denken. Hij was nu vier en een half en hij had pret gehad toen ze op de televisie zijn naam noemde. 'Dat is mijn mammie!' had hij geroepen; hij had Jane zijn Cola in de hand geduwd en intens naar haar gekeken. Hij begreep niet wat ze daar deed, maar Hiroko had hem beloofd dat ze gauw thuis zou komen.

Iedereen was trots op haar en Brian Ford nog het meest. Ze hadden een heel bijzondere relatie en als hij jonger was geweest en niet juist dat leven achter zich had gehad, zou hij graag verder met haar zijn gegaan dan hij nu bereid was te doen. Zoals het nu ging, hadden ze er beiden genoeg aan. Het was een doorzichtige, eerlijke en pure vriendschap. Geen teleurstelling, geen leugens, geen verplichtingen, geen beloften. Alleen die kameraadschap en het feit dat ze graag in elkaars gezelschap waren. Ze stond erop hem mee uit eten te nemen die avond en daarna gingen ze nog dansen. Ze bekende dat ze de schrik nog niet te boven was, maar Brian was niet verwonderd dat ze had gewonnen. Ze had het volkomen verdiend en hij was blij dat zijn film ook was onderscheiden. Het was voor allebei een geweldige avond en toen hij eindelijk naar huis was gegaan, zat ze stil in haar kamer te staren naar de Oscar op tafel die hij daar had neergezet. Het was een wonderbaarlijke hulde en een onvergetelijke avond. Dit was haar beloning voor haar terugkomst naar Hollywood waar ze nu vocht met eerlijke middelen en weer dacht ze aan haar vader... en aan Spencer... en Zeb... de drie mensen van wie ze het meest had gehouden in haar leven. Twee van hen waren niet meer bij haar, maar Zeb was er nog en later zou ze hem alles leren wat ze zelf van de andere twee had geleerd. Dat je eerlijk moest zijn, je werk goed moest doen, leven volgens je normen en liefhebben met heel je hart, wat het je ook mocht kosten. En dat je nooit bang moest zijn je dromen na te jagen, waar ze je ook zouden brengen.

41

De verkiezingen werden dat jaar bijzonder spannend en net als Brian liet Crystal zich meeslepen door de nationale opwinding. Hij ging een paar maal naar het Oosten voor campagnediners, maar zij bleef werken in een van Brians nieuwe films. Hij kwam terug met verhalen over de koorts die zich van Washington had meester gemaakt en hij was erbij toen John Kennedy won en er een nieuw tijdperk leek aan te breken. De president en zijn knappe vrouw en hun pasgeboren zoontje werden als vorsten geëerd.

Crystal was thuis bij haar zoon op Zebs vijfde verjaardag. Bij haar terugkeer in Hollywood lag er een uitnodiging op haar te wachten voor het inaugurele bal ter gelegenheid van de nieuwe presidentsbenoeming. Ze zou dan klaar zijn met de lopende film, maar ze aarzelde te gaan. Er waarden oude spoken rond in Washington die ze liever wilde vermijden. Ze was bang tegen Spencer op te lopen.

'Je moet gaan,' zei Brian. 'Het is echt een hele eer waarvoor je niet kunt bedanken. Dit is een speciale gelegenheid.' Hij begreep dat zijn reis naar Washington met Crystal ook iets was dat hem geen tweede keer zou overkomen. Hij was blij met de nieuwe president en hij wilde Crystal aan hem en de nieuwe First Lady voorstellen. Ten slotte zette hij haar zo onder druk dat ze op het laatst toegaf. Het was een zelfoverwinning terug te gaan. Ze had gelezen dat Spencer was benoemd tot een van Kennedy's naaste medewerkers en hij zou dus aanwezig zijn. Ze hoopte dat er zoveel gasten zouden zijn dat ze hem niet zou ontmoeten. Ze wilde hem niet terugzien. Hun laatste ontmoeting lag zes jaar in het verleden en dat was een lange tijd. Ze wilde het verlangen en de pijn niet nog eens doormaken. Wat ze had was haar genoeg, herinneringen aan hem en Zeb die op haar wachtte zodra ze zich vrij kon maken om op de boerderij naar hem toe te komen.

Ze kocht een zilverkleurige japon bij Giorgio en Brian floot toen ze de jurk voor hem aantrok. 'Prima keus, meid, je ziet er waarachtig uit als een filmster.' Het model stond wel in contrast tot de subtiel elegante gewaden die de nieuwe First Lady droeg, maar deze had zijn eigen elegantie, zoals Crystal zelf. De stof glinsterde prachtig en lachend gaf hij haar een handkus. Hij voorzag dat haar debuut in presidentiële kringen een succes zou zijn. En dat werd het ook.

Het inaugurele bal was nog luisterrijker dan ze had verwacht. Er vormden zich groepen en in feite waren er twee bals en Crystal bewonderde de presidentsvrouw in een creatie van Oleg Cassini. Overal stonden drommen toeschouwers, Crystal werd herkend en deelde handtekeningen uit aan fans onder het publiek. Brian in zijn goed zittende smoking was trots op haar. Hij was dat jaar negenenvijftig geworden, maar zag er robuuster en knapper uit dan ooit.

'Je ziet er zelf ook niet slecht uit,' plaagde ze hem toen ze zich in het Statler Hotel kleedden. Hij had de suite maanden geleden al gereserveerd en achteraf was ze blij dat ze was meegegaan.

Hun relatie was nauwelijks anders dan in het begin, een plezierige kameraadschap en een discrete verhouding waarvan weinigen op de hoogte waren. En die het wisten, hielden hun mond. Crystal was sterk aan hem gehecht en hij bevredigde bepaalde behoeften van haar. In Hollywood was hij degene met wie ze kon praten en ze vroeg zijn advies wel eens in verband met de boerderij. En lichamelijk was het in elk geval bevredigend, al was er geen sprake van een heftige verliefdheid, folterende passie en pijn. Het was rustgevend samen te zijn met een man die ze respecteerde en bewonderde.

Ze dansten tot laat in de nacht en hij stelde haar voor aan de president. Ze vond hem knap zoals hij daar naast zijn mooie, aristocratische vrouw stond. Zij leek wat afstandelijk en had juist een gesprek in het Frans beëindigd toen Crystal aan haar werd voorgesteld en Crystal kreeg te horen dat de First Lady van haar films genoot.

Toen Brian eindelijk haar avondcape was gaan halen, zag ze ten slotte Spencer staan. Hij stond bij de deur en was in gesprek met andere leden van het kabinet. Hij praatte druk en leek grappen te maken met een paar mannen die eruitzagen als veiligheidsbeambten. Ze wilde zich omkeren, maar er sloeg een golf van verlangen door haar heen. Zodra Brian terug was konden ze gaan, maar hij bleef eindeloos lang weg. Terwijl ze zich omdraaide, was Spencer de zilveren glinstering van haar japon in het zachte licht opgevallen. Plotseling zweeg hij, verontschuldigde zich en stond even later voor haar. Hij nam haar op, net zo overweldigd door haar schoonheid als vroeger. Hij legde behoedzaam zijn hand op haar arm, als om na te gaan of ze echt was, en dat was ze, misschien al te echt.

'Crystal...' Het was nu zes jaar geleden. Zes lange jaren vol leed en vreugde, vol werk op de boerderij en werk bij de film. En met zijn zoon.

'Dag Spencer. Ik had je hier al verwacht. Gelukgewenst.' Haar stem was zacht in de rumoerige zaal, maar hij verstond haar woordelijk en vond dat ze er nog nooit zo aantrekkelijk had uitgezien als in die zilverkleurige jurk die haar prachtige lichaam, dat hij zich zo goed herinnerde, zo nauw omsloot.

'Bedankt. Je bent van ver gekomen.' Hij lachte. Hij bedoelde het in meer dan één betekenis. Ze was in enkele jaren de grote ster van haar dromen geworden en genoot van haar beroemdheid, al stond het niet op één lijn met wat ze nog altijd voor hem voelde. Nu ze hem zag, kwam het allemaal weer boven, met het gemis en het niet gestorven verlangen naar hem. 'Blijf je hier nog wat?' vroeg hij met luchtige belangstelling.

'Een paar dagen.' Ze hield het opzettelijk vaag en bad dat hij het bonzen van haar hart niet kon horen. 'Ik moet terug naar Californië.'

Hij knikte en ze had willen weten of hij nog getrouwd was. Maar aan de overkant van de zaal troonde Elizabeth in volle glorie. Haar echtgenoot was een van Kennedy's naaste medewerkers geworden; op haar eenendertigste had ze dat bereikt. De enige aanwezige vrouw op wie ze nu nog afgunstig was, was getrouwd met de president, maar zelfs zo'n droom kon ooit in vervulling gaan. Alles was nu mogelijk. Spencer was een belangrijk man, zelfs in de ogen van de familie Barclay.

'Waar logeer je?'

Ze aarzelde, maar dacht dat het geen kwaad kon. Hij zat nu vast in zijn eigen bestaan en zij had Brian.

'In het Statler.'

Hij knikte en Brian kwam terug met haar zilvervos. Ze moest de twee mannen wel aan elkaar voorstellen. Brian wist wie Spencer was, maar had hem nooit ontmoet en hij begreep niet hoe Spencer Crystal kende. Haar relatie met Brian was duidelijk en de blik in Spencers ogen was veelzeggend. Ze wensten elkaar goedenavond en in de limousine was Crystal merkwaardig zwijgzaam terwijl ze uit het raam naar de zacht vallende sneeuw zat te kijken. Hij vroeg haar niets, tot ze op hun kamer waren maar toen moest hij het weten.

'Waar heb je Spencer Hill leren kennen?' Voor zover hij wist was ze nooit eerder in Washington geweest. Hij zelf had hem een jaar geleden in gezelschap van John Kennedy gezien en hem meteen een sympathieke vent gevonden. Hij zou het nog ver brengen; hij had het al ver gebracht. Brian wist hoeveel steun de nieuwe president aan hem had.

Crystal keek hem afwezig aan terwijl ze haar jurk losritste en lachte tegen hem, maar ze had een trieste blik in haar ogen. Hij zag er iets onbekends in, een soort pijn die ondraaglijk leek. 'Ik heb hem jaren geleden bij het trouwen van mijn zuster ontmoet. Hij had in de Pacific gediend samen met mijn zwager.' Ze sloeg haar ogen neer en zei nog: 'Hij heeft me verdedigd in het proces.' En opeens begreep hij het. Eindelijk. Hij ging naar haar toe en keek met een droevige blik op haar neer.

'Hij is zeker de vader van de jongen?' Het bleef lange tijd stil. Toen knikte ze traag en keerde haar hoofd om.

'Is hij op de hoogte?'

Ze schudde haar hoofd. 'En hij krijgt het ook niet te horen. Het is een lang verhaal, maar hij heeft zijn eigen leven en een goeie toekomst voor zich. Als hij bij mij was gebleven, zou dat zijn ondergang hebben betekend.' Ze had hem op het juiste moment het geschenk van de vrijheid gegeven en het was goed te weten dat het niet voor niets was geweest. Hij had er een goed gebruik van gemaakt.

'Hij is nog altijd verliefd op je.' Brian was moeizaam gaan zitten. Hij had voorzien dat zoiets ooit zou gebeuren, maar hij was er niet blij mee. De blik waarmee Spencer en Crystal elkaar hadden aangekeken, was hem niet ontgaan.

'Doe niet zo belachelijk. Ik had hem voor vanavond in geen zes jaar gezien.'

Maar de volgende ochtend, toen Brian naar een ontbijt met politieke vrienden was, belde Spencer haar op. Haar hart sloeg op hol zodra hij zijn naam noemde en ze schaamde zich. Hij wilde haar zien voor ze vertrok, maar ze zei dat ze niet kon.

'Crystal... alsjeblieft... ter wille van vroeger...' Vroeger, toen hij haar het kind had gegeven.

'Ik denk dat we dat beter niet kunnen doen. Stel dat een verslaggever je ziet?'

'Dat is mijn zorg. Alsjeblieft...' Hij smeekte er haast om en ze wilde hem even graag zien, maar wat had het voor zin? Al had Brian gelijk gehad, al hield Spencer nog van haar, ze kon hem alleen maar schade berokkenen. Ze probeerde nog eens hem tot andere gedachten te brengen, maar het lukte haar niet.

'Goed dan. Waar?' Haar stem klonk nerveus. Ze was bang voor de pers, maar ook voor Brian. Hij had zich nooit bezitterig tegenover haar getoond, maar ze wilde hem niet kwetsen, zeker niet nu hij op de hoogte was. Ze had de vorige avond het leed in zijn ogen gezien en ze wilde hem zekerheid geven dat hij zich niet bezorgd hoefde te maken. Spencer Hill had geen deel meer aan haar leven, en dat zou hij ook nooit meer hebben.

Spencer noemde de naam van een kleine bar waar hij wel eens kwam, en ze beloofde hem daar om vier uur 's middags te treffen. Brian was nog niet terug en ze nam een taxi in plaats van de limousine die hij voor haar had achtergelaten. Ze was bang dat de chauffeur van de huurwagen zou gaan praten met de pers als hij haar of Spencer herkende.

Ze droeg een grote bontmuts en een bontjas en zette een donkere bril op. Hij wachtte al op haar toen ze binnenkwam. Hij had nog sneeuwvlokken in zijn haar, dat grijzer was geworden sinds ze hem die laatste keer op de boerderij had gezien. En toen ze hem aankeek, zag ze hem weer voor zich zoals hij de eerste keer voor haar had gestaan in zijn blazer, witte broek en rode das, met glanzend zwart haar en een warme glimlach. Hij was niet veel veranderd, maar zij wel. Op haar achtentwintigste was er niets meer over van het meisje dat ze was geweest.

'Dank dat je bent gekomen.' Hij greep haar hand terwijl ze gingen zitten. 'Ik moest jè zien, Crystal.' Ze lachte even; het viel haar op hoeveel zijn zoon op hem leek. De zoon die hij nooit had gezien en nooit zou zien en die de zin en de vreugde van haar leven was. 'Je hebt heel veel succes,' zei hij. 'Ik heb al je films gezien.'

Ze voelde zich weer jong worden. 'Ja,' zei ze lachend, 'wie had dat kunnen denken toen we lang geleden...'

'Ik weet nog dat je me de eerste keer vertelde dat je filmster wilde worden.' En opeens zei hij: 'Heb je de boerderij nog?'

Ze knikte. 'Boyd en Hiroko wonen daar bij me. Ik ga ernaar toe zo vaak ik kan.' ...naar je zoon... ons kind...

'Ik wil er graag nog eens komen kijken.' Ze beefde bij de gedachte. Maar hij zou het wel te druk hebben voor een bezoek aan het dal.

En opeens stelde ze hem de vraag die de vorige avond bij haar opgekomen was. 'Ben je nog altijd getrouwd?' Ze had niets over een scheiding gelezen en nam dus aan van wel; de katholieke president zou waarschijnlijk geen gescheiden medewerkers benoemen.

Hij knikte somber. 'Min of meer. Veel is het nooit geweest, maar toen ik thuiskwam wist ze... van ons af. Het gekke is dat ze het niet erg vond. Ze wilde getrouwd blijven om haar eigen redenen, die niet de mijne zijn. En nu heeft ze wat ze wilde,' hij lachte jongensachtig, 'althans, dat denkt ze. Zoals jij ervan droomde filmster te worden, droomde zij er als jong meisje van met een belangrijk man te trouwen. We gaan beiden onze eigen gang, maar ze geeft prachtige feesten.' Het klonk eerder ontgoocheld dan verbitterd. Hij had de vrouw van wie hij hield losgelaten en had meer dan tien jaar geleefd met een vrouw die een vreemde voor hem was. 'En zo krijgen we allemaal wat we willen, nietwaar?' Filmster, medewerker van de president en vrouw van een belangrijk man. Het enige dat ontbrak was wat er het meest op aan kwam: de vrouw van wie hij nu al vijftien jaar hield.

'Wanneer ga je terug?'

'Morgen.'

'Met Brian Ford?'

'Ja.' Ze keek hem aan. Ze begreep wat hij wilde weten, maar ze wilde het hem niet vertellen en hij wilde er niet naar vragen. Het was te pijnlijk.

'Je hebt een paar prachtige films gemaakt.'

'Dank je.' Ze lachte. Er was veel wat ze zou willen zeggen, maar ze kon het niet.

Hij lachte mee. 'Ik heb je op de televisie een Oscar zien winnen. Ik huilde bijna. Je zag er prachtig uit, Crystal... dat doe je nu trouwens ook... je verandert nooit, je wordt alleen maar mooier.'

'En ouder.' Ze schoot in de lach. 'Vroeger dacht ik dat het was afgelopen wanneer je dertig werd.' Hij lachte ook. Ze zag er nog zo jong en zo ongelooflijk aantrekkelijk uit. Hij voelde zich een grijsaard en verdomd eenzaam.

Ze praatten nog wat door en eindelijk keek hij op zijn horloge. Hij wilde niet gaan, maar hij moest om zeven uur op het Witte Huis aanwezig zijn voor het diner en hij moest Elizabeth nog thuis ophalen en zich verkleden.

'Kan ik je afzetten bij je hotel?' vroeg hij.

'Doe dat maar niet.' Ze was nog altijd bang voor de pers en hij lachte haar uit.

'Wees toch niet zo bang. Ik ben de president niet, hoor. Wat mijn vrouw ook denkt, in feite ben ik niet belangrijk.' Ze stapte met hem in de limousine en ze reden naar het hotel. Hij vroeg niet waarom ze ongetrouwd was gebleven en zij vroeg niet waarom hij geen kinderen had. Ze babbelden over het bal van de vorige avond en toen stopte de wagen en hij keek haar mistroostig aan en hield haar handen in de zijne geklemd. 'Ik wil niet weer afscheid van je nemen. Die laatste zes jaar zonder jou waren een nachtmerrie.' Dat was wat hij haar had willen zeggen toen hij belde; daarom had hij haar willen spreken. Ze moest althans weten dat hij nog van haar hield.

'Niet zeggen, Spencer... het is te laat voor ons. Je hebt een prachtige carrière opgebouwd, bederf het nu niet.'

'Wat een onzin. Die carrière kan over vier jaar niets meer te betekenen hebben maar dan zijn wij er nog wel. Heb je nu nog niets geleerd? Zegt het je niets dat we na vijftien jaar nog altijd zoveel voor elkaar voelen? Hoelang wil je nog wachten? Tot mijn negentigste?' Ze moest lachen en bij dat geluid sloot hij zijn ogen, boog zich over haar heen en kuste haar. Ze hijgde en toen hij ophield, begon ze te huilen. Ze kon niets meer tegen hem zeggen. Ze moest hem op een afstand houden, voor zijn eigen bestwil, maar ze verlangde zo naar hem en hij maakte het haar niet gemakkelijk.

'Als ik naar Californië kom, ontvang je me dan?'

'Ik... nee... Brian... ik wil niet dat je komt...'

Toen vroeg hij haar wat hij eerst niet had gedurfd; 'Woon je met Ford samen?'

Ze schudde haar hoofd. Ieder om eigen redenen hadden ze dat vermeden. 'Nee... ik woon alleen...' Hij lachte tevreden en gaf haar nog een kus terwijl de chauffeur discreet in de kou stond te wachten tot ze elkaar loslieten.

'Ik bel je zo gauw mogelijk.'

'Spencer...!'

Hij legde haar met een laatste kus het zwijgen op en lachte haar uit. 'Ik houd van je... ik zal altijd van je blijven houden... en als je denkt dat je daar nog iets aan kunt veranderen, dan zit je ernaast.'

Ze waren te ver gegaan, hadden te vaak weerstand geboden, hadden elkaar verloren, gewonnen en weer verloren. Ze begrepen dat er niets meer aan te doen was. Net als hij wist ze dat ze bij elkaar hoorden. Maar deze gestolen ogenblikken konden hem alles kosten wat hij had opgebouwd en dat wilde ze niet.

Op het laatste moment keek ze hem diep in de ogen. Ze was eerder bezorgd om hem dan om zichzelf. 'Wil je werkelijk komen?'

'Ja... hoe weinig het ook is, Crystal... het is althans iets.'

'Ik houd zoveel van je,' fluisterde ze haast onhoorbaar en daarna deden ze het portier open en stapten uit. Ze gaf hem een hand, bedankte hem voor de lift en ging het hotel binnen. Ze voelde zijn kus nog op haar lippen en begreep niet hoe het verder moest.

42

De volgende dag vlogen Crystal en Brian terug naar Californië en beiden waren zwijgzaam. Hij zat te lezen en zij zat uit de patrijspoort te staren. Hij wilde nog niet met haar praten, maar hij had het begrepen. Hij had haar 's middags in het hotel gebeld, maar ze was er niet en toen hij haar 's avonds terugzag, las hij de waarheid in haar ogen. Hij wilde haar gelukwensen en erop aandringen dat ze voorzichtig zou zijn. Ze begonnen er ten slotte aan de lunch in het vliegtuig over en hij keek met een zucht naar de ster die hij had geschapen, maar ze verdiende al het succes dat haar ten deel was gevallen. Ze had het daarvoor te moeilijk gehad en hij hoopte vurig dat er geen tweede schandaal zou ontstaan. Deze keer zou het een groot schandaal kunnen worden voor haar en voor Spencer.

'Ik wou je zeggen dat je altijd op me kunt rekenen. Ik zal altijd je vriend blijven,' zei Brian en Crystal begon te huilen. Ze waren naar Washington gegaan als minnaars en vrienden en dat was nu voorbij. Maar hij had geweten dat dit eens zou gebeuren; hij had alleen gehoopt dat het wat langer was uitgebleven. Ze waren twee jaar samen geweest en hij wist dat hij niet meer mocht verlangen. En eigenlijk verlangde hij ook niet meer. Hij had niet met haar willen trouwen. De moeilijkheid was dat Spencer dat ook niet wilde, het althans niet kon. Hij wees Crystal daarop, maar het was geen nieuws voor haar. Ze zuchtte en snoot haar neus. Het waren een paar moeilijke dagen geweest, ondanks de pracht van de inauguratie.

'Dat weet ik allemaal wel, Brian. Zo gaat het nu al vijftien jaar tussen ons.'

Hij schrok. 'Dus al van vóór de jongen?'

'Lang daarvoor. Ik ben sinds mijn veertiende al verliefd op hem geweest.'

'Waarom ben je dan niet met hem getrouwd, verdomme? Of heeft hij je niet gevraagd?'

'Jawel, maar altijd op het verkeerde moment. Het is altijd een soort spel van vergissingen geweest. We ontmoetten elkaar weer toen hij zich pas had verloofd en we troffen elkaar opnieuw toen hij pas getrouwd was. En na de trouwdag kwam hij tot de ontdekking dat hij niet van haar hield. Hij ging naar Korea en ik raakte in de greep van Ernie en toen hij thuiskwam, dacht ik dat ik te veel verplichtingen aan Ernie had om hem in de steek te laten. Ernie weigerde me te laten gaan en Elizabeth wilde niet van hem scheiden en zo ging het jaren door. Maar we hadden elkaar toch steeds weer nodig. Na het proces vroeg hij me weer met hem te trouwen, maar toen had hij die politieke aspiraties al en hij had een goede baan aangeboden gekregen. Maar een vrouw die van moord is beschuldigd, is bepaald geen reclame voor iemand die een verkiezingscampagne leidt.'

Hij keek haar vol bewondering aan en wist genoeg. 'En toen merkte je dat je zwanger was en je hebt het hem niet verteld.'

Ze knikte. Hij had het begrepen.

'Dat was dus niet bepaald gemakkelijk voor jou. En nu?'

'Ik weet het niet.' Zij en Brian hadden al besloten hun verhouding te beëindigen, maar daarmee was er wat Spencer betrof niets opgelost. Het betekende niet meer dan dat zij weer vrij was, maar hij was dat bepaald niet; met een vrouw en een baan als Kennedy's voornaamste medewerker was hij in geen enkel opzicht vrij. 'Hij komt binnenkort naar Californië. En wat dan?'

'Zal ik jou eens wat vertellen? Op een goeie dag ben je vijftig en nog altijd verliefd op een man die met een ander getrouwd is en die je tweemaal per jaar bezoekt. En als hij ooit presidentskandidaat zou worden? Dan is het voorgoed afgelopen en hoe oud zou jij dan zijn? Ik vind dat je beter een aardige jongeman kunt zoeken. Trouw met hem en neem nog een paar kinderen, voor het te laat is.' Maar hij bood niet aan zelf met haar te trouwen en hij had haar trouwens al gezegd dat hij geen huwelijk of kinderen meer wilde. Wat dat betreft had hij nooit getwijfeld en hij had zich het jaar daarvoor laten steriliseren om het Crystal gemakkelijker te maken.

Maar nu ging het om Spencer en wat er verder zou gebeuren. Als haar vriend keurde Brian het af dat ze Spencer weer ontmoette en hij vond het dom van haar. Als Spencer nu nog niet met haar kon trouwen, moest ze er een streep onder zetten. Maar hij had gemakkelijk praten en toen Spencer zes weken later in Los Angeles aankwam, stonden hun gezamenlijke uren opnieuw in het teken van de liefde en de passie die ze van het begin af aan hadden gedeeld. Ze bleven in haar appartement en kwamen de deur niet uit en na twee dagen vertrok hij weer. Hij liet een leegte achter en zij kon wachten tot hij kans zag weer terug te komen, en dat was pas drie maanden later. Het was een povere manier van leven, maar het was alles wat ze hadden, gestolen ogenblikken, dagen aaneen met hun geheim in haar appartement opgesloten. Er werd al geroddeld en gespeculeerd over een man met wie ze zou uitgaan, en nadat ze Spencer een jaar in het geheim had ontmoet begon ze ten slotte een zogenaamde 'verhouding' met een mannelijke ster, een homo met wie ze had gespeeld, die net zo graag als zij zijn geheim wilde bewaren. Brian ontmoette ze zo nu en dan ook, en hij was boos als hij merkte dat ze nog met Spencer omging.

Zeb was inmiddels zeven en hij wilde zo graag eens met haar mee naar Hollywood. Op het laatst zwichtte ze en ze liet hem samen met de Websters overkomen, en ze waren onder de indruk. Ze gingen samen naar Disneyland en vonden het schitterend. Ze beloofde hem dat hij gauw nog eens mocht komen, maar hij ging ook graag met Boyd en Hiroko terug naar de boerderij en Jane noemde hij zijn zusje. Ze was nu veertien en had de delicate schoonheid van haar moeder. Crystal had hun een rondleiding door een aantal studio's gegeven en ze begreep niet waarom ze hen niet eerder had uitgenodigd. Niemand leek iets in de gaten te hebben, maar Zeb leek dan ook helemaal niet op Crystal.

In de zomer van 1963 hadden zij en Spencer elkaar twee jaar lang discreet ontmoet en ze had zich met haar lot verzoend. Ze deed geen poging meer hem te bepraten; ze wist veel te goed dat ze hem niet meer kwijt wilde. Ze kon niet zonder hem en dat leek ook niet meer nodig te zijn. Niemand vermoedde iets en het kon Elizabeth niet schelen wat hij deed. Ze had het te druk met haar kennissen, met zitting nemen in allerlei commissies, met pleiten in haar vrije tijd en met het geven van feesten. In haar leven was geen plaats voor een echtgenoot. In november was Crystal druk bezig met een nieuwe film, een prachtige film van Brian. Hij zei dat ze er zeker weer een Oscar voor zou krijgen en ze zat met andere acteurs op de set te praten toen ze het nieuws hoorden. De president was doodgeschoten in Dallas. Ze schrok hevig en snelde naar een ander kantoor, waar ze de televisie hadden aangezet. Aanvankelijk werd gezegd dat ook een aantal van zijn medewerkers was neergeschoten en met afschuw keek ze toe terwijl de film van de aanslag nog eens werd uitgezonden. Ze zag hoe zijn lichaam door de kogel achteruit werd gesmeten, zijn hoofd in de schoot van zijn vrouw en daarna de gevel van het ziekenhuis waar hij naar toe was gebracht. Om elf uur vijfendertig Californische tijd kondigde de nieuwslezer met verstikte stem aan dat de president was overleden. Zijn stoffelijk overschot zou naar Washington worden overgevlogen voor de staatsbegrafenis. Zijn vrouw verscheen met een van uitputting vertrokken gezicht op het scherm, maar van Spencer werd niets gezegd. Crystal zag doodsbleek toen de mensen om haar heen in tranen uitbarstten. Ze wist niet hoe ze aan inlichtingen moest komen, en ten slotte belde ze Brians bureau. Hij had het nieuws even daarvoor gehoord en zat te huilen.

'Ik moet weten hoe het met Spencer is,' zei ze met verstikte stem. 'Weet jij wie ik daarvoor moet bellen?'

Het bleef een poosje stil terwijl hij tot zich liet doordringen wat dit voor haar kon betekenen. Het zou net een ramp te veel voor haar kunnen worden. 'Ik zal proberen iets te weten te komen. Ik bel je dadelijk terug.' Maar het duurde uren voor hij verbinding kon krijgen met een van degenen die hij in het Witte Huis kende en als verdoofd zat Crystal te wachten. Het was negen uur toen hij haar eindelijk belde. Lyndon Johnson had de eed toen al afgelegd, John Kennedy was terug in Washington en de natie huilde.

Toen Crystal Brians stem hoorde begon ze ook te huilen, bang voor wat hij zou zeggen, maar hij kon haar geruststellen.

'Alles is goed met hem, Crystal. Hij is weer in Washington. Op het Witte Huis.' Ze hoorde hem aan als in een droom en nadat ze de hoorn had opgelegd viel ze op haar bed neer en huilde om Jack en Jackie en om hun korte glorietijd die voor altijd voorbij was, maar ook van opluchting omdat Spencer niets was overkomen.

43

De begrafenis was een symfonie van leed. De kist stond op een door paarden getrokken affuit, twee kleine kinderen stonden te huilen en de kleine jongen bracht een laatste saluut aan zijn vader. Het land kwam tot stilstand terwijl er gerouwd werd. Zijn vermeende moordenaar werd neergeschoten en er ging een schok door de hele wereld. Het was een tijd die niemand ooit zou vergeten en Crystal kon Spencer nergens bereiken. Ze wist niet waar hij was en hoe het met hem was, en ze wist ook niet of hij onder Lyndon Johnson zou aanblijven. Brian gaf zijn acteurs twee weken verlof. Niemand had zin om weer aan het werk te gaan. Ze hadden allemaal tijd nodig om van de slag te herstellen en uit eerbied voor de president, van wie hij had gehouden, sloot hij zijn bureau voor een officiële rouwperiode.

Crystal vloog terug naar de boerderij en keek met Boyd en Hiroko naar elk journaal. Zeb huilde mee toen hij op de televisie naar de begrafenis keek en hield Jane's hand stevig vast bij het beeld van de beide kinderen van Kennedy die hun vader hadden verloren.

In Washington had Spencer een besluit genomen. Hij had drie dagen in een soort verdoving geleefd en vaak gehuild. Er werd ontroerd afscheid genomen en de komst van het echtpaar Johnson wekte gemengde gevoelens. Spencer wist dat hij niemand meer zou kunnen dienen met de loyaliteit waarmee hij voor Kennedy had gewerkt. Hij was een man geweest voor wie hij oprechte genegenheid had gekoesterd.

De dag na de begrafenis diende hij zijn ontslag in. Hij wenste Lyndon Johnson alle goeds en tijdens het ontruimen van zijn kantoor liepen de tranen hem weer langs de wangen. Met zijn dozen en boeken en zijn herinneringen aan een man die men nooit zou vergeten ging hij naar huis.

Elizabeth was thuis toen hij binnenkwam en keek hem geschokt aan. Ze was met haar vader naar de begrafenis geweest. Spencer had met de overige functionarissen moeten gaan.

'Wat ben je nu van plan?' Ze stond hem in de huiskamer aan te staren. Hij zag er moe uit, ouder dan zijn vierenveertig jaar.

Hij voelde zich een oude man die geen hoop en dromen meer over had. Daarom was hij weggegaan. Hij had ontslag genomen omdat hij wist dat zijn droom uit was en hij had al te veel andere dromen opgegeven om nog door te gaan na de dood van deze man die veel voor hem had betekend.

'Ik heb ontslag genomen. Ik kom naar huis, Elizabeth.'

'Dat is krankzinnig.' Ze keek hem met grote ogen aan. Dat kon hij haar niet aandoen. Ze begreep dat hij overstuur was, maar het presidentschap bleef voortbestaan, met of zonder Kennedy. Hij kon niet zomaar weglopen. Dat zou ze tot elke prijs voorkomen. 'Ik begrijp je niet.' Het klonk boos en verbitterd. 'Je had een baan waar iedereen van droomde en je neemt zomaar ontslag?'

'Ik ben er niet zomaar uit weggelopen,' zei hij. 'Er is iets helemaal kapot, vermoord.'

'Oké, je zult het best wel moeilijk hebben. Maar Johnson heeft je vast net zo hard nodig.'

Hij schudde zijn hoofd en hief een vermoeide hand op. 'Laat maar, Elizabeth, het is voorbij. Ik heb vanmorgen mijn ontslag ingediend. Als jij mijn baan wilt, ga je gang, ik zal met genoegen de president voor je bellen.'

'Stel je niet aan. En wat nu?' Hij zou zich niet eens meer kandidaat voor het Congres kunnen stellen, daar had hij de basis niet voor gelegd. Hij keerde zich naar haar om en keek haar aan met een vreemd lachje. Hij wist precies wat hij ging doen en waar hij heen ging.

'We zetten er een streep onder, Elizabeth. Veertien jaar later dan we hadden moeten doen. Ik ben niet van plan op een goede morgen wakker te worden, te constateren dat ik vijfenzestig ben en me af te vragen wat ik verdomme met mijn leven heb gedaan.'

'Wat heeft dat in godsnaam te betekenen?' De president was doodgeschoten, maar dat betekende niet dat ook voor hen alles was afgelopen. Maar hij klampte zich vast aan de laatste droom die hij over had en die hij deze keer niet wilde kwijtraken.

'Het betekent dat ik wegga. Ik ben hier veel te lang blijven hangen, in meer dan één opzicht. Maar nu is het wat mij betreft uit.'

'Heb je het over ons?' Ze wilde het niet begrijpen, maar hij knikte. 'Precies. Je zou het waarschijnlijk niet eens gemerkt hebben als ik het niet had gezegd.'

'En waar ga je dan wel naar toe?' Ze probeerde het niet te laten blijken, maar ze was bang.

'Ik ga naar huis, waar dat ook zal zijn. Ik ga weg. Om te beginnen naar Californië, naar Crystal.'

'Je gaat weg uit Washington?' Ze was verbijsterd. Hij gooide alles weg.

'Zo is het. Ik heb hier het hoogste bereikt en nu ga ik. Ik ga ergens bij een particulier advocatenkantoor werken, of misschien probeer ik een of ander baantje in de lokale politiek te vinden, maar ik blijf niet hier en ik blijf niet met jou getrouwd. Ik wil scheiden, Elizabeth. En of je daar in toestemt of niet maakt niet veel meer uit, zoals je weet. We leven inmiddels in 1963.'

'Je hebt je verstand verloren.' Ze ging op de bank zitten en staarde hem aan. Ze was vierendertig en hij maakte een puinhoop van haar leven.

'Niet verloren,' zei hij, triest zijn hoofd schuddend. 'Ik heb het juist teruggevonden, geloof ik. We hadden nooit met elkaar moeten trouwen, dat weet je net zo goed als ik.'

'Dat is absurd.' Ze zag er nog even chic uit als altijd in een volmaakte imitatie van de stijl van de First Lady, in een pakje van Chanel en haar platte ronde hoedje nog op. Ook dat zou hij niet meer meemaken. Dit alles hier was voorbij.

'Het enige absurde is dat ik me door jou heb laten bepraten hier zolang te blijven. Je bent nog jong, je hebt nog een heel leven voor je. Stel jezelf kandidaat, als het je aanlokt.' Bij de gedachte aan wat er pas was gebeurd, stokte zijn stem om de man voor wie hij zoveel genegenheid had gekoesterd. Al die spanning, de opwinding, de ontgoocheling, het bittere leed.

'Je bent een lafaard.' Ze spuwde hem de woorden in het gezicht, al wisten ze allebei dat hij dat niet was.

'Best mogelijk. Maar misschien ben ik alleen maar moe.' En treurig en zo verdomd eenzaam dat ik zou kunnen huilen. En nu wilde hij naar Chrystal, bij wie hij thuishoorde.

'Je gaat dus naar haar terug?'

'Haar' was het enige woord dat ze ooit gebruikte om Crystal aan te duiden.

'Misschien. Als ze me wil hebben.'

'Je bent een stommeling, Spencer. Dat ben je altijd geweest. Daar ben je te goed voor.' Maar hij draaide zich om en liep de trap op om zijn spullen te pakken en nu voorgoed. En toen hij 's avonds het huis verliet, wisten ze beiden dat hij er niet zou terugkomen.

'Ik bel wel een advocaat wanneer ik in Californië ben,' zei hij bij het afscheid. Het was een merkwaardig vaarwel aan de vrouw met wie hij veertien jaar in één huis had gewoond, maar hij had haar niets anders meer te zeggen en ze gaf geen antwoord toen hij de deur dichttrok. Hij nam een hotelkamer voor de nacht en de volgende dag vertrok hij naar Californië.

44

Spencer belde Crystal die avond laat nog om haar zijn eigen nieuws te vertellen. Voor hij naar Dallas was gegaan, had hij haar voor het laatst opgebeld. Maar ze was niet thuis en hij besloot haar in Los Angeles te verrassen. De vlucht was lang; hij zat verzonken in zijn gedachten en het enige goede eraan was dat hij naar haar toe ging. Maar in haar appartement was ze niet en hij nam zich voor haar op de set op te sporen in de studio waar ze aan haar nieuwe film werkte. Ze hadden veel te bepraten en hij had alles zelf nog niet verwerkt. Hij was weer vrij man; hij had alle schepen achter zich verbrand en was er zeker van dat hij er goed aan gedaan had. Nu wilde hij alleen nog weten hoe zij ertegenover stond en even werd hij bang toen hij uit de taxi stapte en doorliep naar de geluidsstudio. Als hij nu eens te laat kwam? Stel dat het allemaal te lang had geduurd, dat ze niet eens meer met hem wilde trouwen? Het was heel goed mogelijk, al was het niet erg waarschijnlijk. Hij wist dat ze heel veel van hem hield en wat ze voor elkaar betekenden. Dat was het enige waaraan hij al die jaren niet had getwijfeld.

Maar in de geluidsstudio was niemand aanwezig en er werd hem verteld dat de acteurs twee weken niet werkten uit eerbied voor de overleden president. Toen begreep hij waar ze was. Hij huurde een wagen en zag ervan af haar te bellen. Hij wist zeker dat ze nergens anders kon zijn.

De rit duurde veertien uur, maar hij had er geen bezwaar tegen. Hij wilde graag een flink eind rijden om aan haar te denken en te overwegen wat ze zouden gaan doen. Eén keer zette hij de wagen in de berm en ging slapen omdat hij te moe was om door te rijden, en tweemaal ging hij wat eten in een wegrestaurant. Maar toen de zon opkwam boven het dal begon alles in hem te zingen en het was alsof hij de geest van zijn vermoorde vriend om zich heen voelde. Het was een vreemd moment in een vreemde wereld, maar hij wist dat hij het goed had gedaan. Om zeven uur in de ochtend bereikte hij de boerderij. De zon stond al hoog aan de hemel, maar het was nog koud. Het zou een mooie novemberdag worden. Er rende een kleine jongen door het veld en hij minderde vaart om hem beter te kunnen zien. Even had hij gedacht dat het Jane was, maar dat bleek niet het geval.

Toen hij dichterbij kwam, zag hij dat het werkelijk een jongetje was. Het kind had glanzend zwart haar en hij riep iemand toen Spencer uitstapte. Hij moest een jaar of acht zijn en toen hij een onbekende naar zich zag kijken bleef hij staan, keek Spencer aan en kwam langzaam naar hem toe.

Spencer bleef staan waar hij stond en toen de jongen dichter bij hem kwam, viel zijn mond open van verbazing. Dat gezicht had hij eerder gezien, heel lang geleden, toen hij zelf nog een kind was. Het was een gezicht dat hij door en door kende, het was zijn eigen gezicht en het was alsof hij zichzelf op die jonge leeftijd zag. Spencer begon hem langzaam tegemoet te lopen. En opeens begreep hij wat er was gebeurd en wat ze hem nooit had verteld.

'Hi!' Het jongetje stak een lange, sierlijke hand op en Spencer bleef staan met tranen in zijn ogen. Hij wist niet wat hij tegen het kind moest zeggen, maar hij bleef lachen, al liepen de tranen hem langs het gezicht. En op dat moment zag hij Crystal in de verte. Ze was eveneens blijven staan; ze was geschrokken zodra ze hem zag en wilde Zeb bij zich roepen, maar daar was het al te laat voor. Ze begon te rennen alsof ze hem wilde tegenhouden, maar ook daarvoor was het te laat en haar blik richtte zich op Spencer. Hij lachte tegen het kind en toen tegen haar, en zachtjes begon ze te huilen en liep op hem toe. Hij was ongedeerd, hij was thuisgekomen, voor een uur of een dag of voor zolang ze hem hebben wilde. Ze zag hem naar Zeb toe gaan en hem bij de hand nemen en nog altijd rende ze op hen af. Maar er was niets meer aan te doen. Hij wist het nu. Haar geheim was nu ook het zijne... en Zeb zou gauw genoeg op de hoogte zijn... Ze bereikte hen op het moment dat Spencer het jongetje optilde en ze sloeg haar armen om hen beiden heen. Zeb keek haar verbluft aan.

'Ik wist niet dat je zou komen.' Het was een tamelijk overbodige opmerking. Hij lachte tegen haar en schaamde zich niet voor zijn tranen.

'Er is heel wat dat je me niet hebt verteld, Crystal Wyatt.'

'Je hebt er nooit naar gevraagd.' Ze lachte door haar tranen heen en hij kuste haar.

'Ik zal er een volgende keer aan denken.' Zeb worstelde zich los; hij begreep niet wat er aan de hand was en draafde weg door de wijngaarden, zoals Crystal het als kind had gedaan en zoals hun andere kinderen het later zouden doen. Spencer nam haar bij de hand en langzaam liepen ze terug naar de boerderij, druk pratend. Het jongetje keek naar hen. Zwijgend keek Spencer op haar neer toen ze de stoeptreden bereikten en van haar keek hij op naar de lucht. Het was een zonnige winterdag, maar hij had kunnen zweren dat hij een donderslag hoorde en een bliksemschicht zag. Weer kuste hij haar en met z'n drieën gingen ze naar binnen. Eindelijk thuis. Samen.

Table of Contents

- Inhoud
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44