Date: 2013-01-29T08:00:00+00:00
Keywords: Romance; Fiction; Chick Lit; Contemporary Romance; Contemporary; Amish; Novels; Audiobook; Womens Fiction; Adult
Description: Auteur:Danielle Steel,br>Titel:Vrienden voor het levenOndertitel:Kunnen geliefden elkaar weer vinden in een ander leven?Bill, een jonge advocaat in New York, gaat zijn droom achterna: hij wordt predikant. Zijn vrouw gaat met hem mee naar het platteland, ver van de stadse glamour.Bijna veertig jaar later begint Robert een uitgeverij. Hij zoekt naar een bestseller. Algauw vindt hij een prachtige roman, die in het geheim geschreven is door Lillibet, een jonge Amish vrouw. Kan Lillibet haar roman wel publiceren? Daarmee loopt ze het risico uit haar gemeenschap verbannen te worden. Maar ze wordt on
Publisher: Luitingh Sijthoff

DANIELLE STEEL

Tot in lengte van dagen

Vertaald door Maya Denneman

Voor mijn geweldige, allerliefste kinderen,

Beatrix, Trevor, Todd, Nick, Sam,

Victoria, Vanessa, Maxx en Zara,
van wie ik hou tot in lengte van dagen,
en daarna.

Met alle liefde,
mam

Liefde
is een vallende ster
die neerdaalt
in je hart,
en voor altijd
voortleeft.

BILL EN JENNY
1975

1

In het New Yorkse zakencentrum in een vertrek naast de balzaal van het Hotel Pierre was de spanning om te snijden terwijl vijfenveertig lange, latmagere en halfnaakte modellen haar en make-up lieten doen en tegelijkertijd schoenen en jurken kregen aangemeten voor eventuele allerlaatste aanpassingen. David Fieldston inspecteerde ze nauwkeurig onder het toeziend oog van een camera die hem filmde voor een documentaire over Fashion Week. Tegelijkertijd vertelde hij over zijn inspiratie voor de wintercollectie. David, een stijlvol uitziende veertigplusser met grijs haar, was al twintig jaar een gevestigde naam in de modewereld. Twee jaar hiervoor had hij op het randje van faillissement gebungeld. Volgens de modebladen ontbrak het zijn ontwerpen aan energie, was zijn werk afgezaagd en had hij zijn beste tijd gehad.

En nu stond hij, dankzij een katalysator genaamd Jenny Arden, weer helemaal op de kaart. Zijn vorige seizoen was zijn beste ooit geweest. Zijn ontwerpen namen een vlucht, net als zijn carrière. Elke collectie die hij had gemaakt sinds Jenny Arden hem adviseerde, was opwindend. Vol nieuwe, frisse ideeën en vol leven. Hij was naar grote hoogte gestegen en presteerde beter dan ooit. Onder intimi schreef hij het volkomen aan haar toe en hij had zijn beste vrienden en collega’s dan ook verteld dat ze een genie was. Jenny vond dat wat overdreven, omdat zij tenslotte de ontwerpen niet zelf had gemaakt. Ze had wel research voor hem gedaan en nieuwe inspiratie voor hem gevonden voor zijn kledinglijn, waardoor de collecties opwindend werden en gewoon klopten. Tussen de seizoenen door zag ze hem meerdere malen per week, daarnaast was ze bij de presentatie van de collectie aanwezig om alles in de gaten te houden. En daar betaalde hij haar royaal voor. David was niet Jenny’s enige klant, maar hij was wel haar meest indrukwekkende succesverhaal tot nu toe.

Jenny Arden bezat een oprechte liefde voor mode en volgde die al van kleins af aan op de voet. Haar Franse grootmoeder was een belangrijke spil geweest in de haute-coutureateliers van Parijs en haar moeder was een toegewijde naaister. In Jenny’s jeugd hadden de twee vrouwen een klein maar gerespecteerd zaakje gehad in Philadelphia, waar ze vlijtig de meest verfijnde ontwerpen en japonnen uit de couture-huizen van Parijs namaakten. Nadat ze haar hele jeugd de kunst bij hen had afgekeken, begon Jenny op haar achttiende aan Parsons School of Design in New York in de hoop ontwerper te worden. Ze vond de lessen op de modeacademie oersaai, kwam erachter dat ze zelf nul komma nul talent had voor de techniek van het draperen en het worstelen met stoffen en dat het haar ook aan geduld daarvoor ontbrak. Trends en de richting die de mode op ging, interesseerden haar veel meer.

Haar klanten van de afgelopen jaren noemden haar helderziend omdat ze een modetrend al kon ruiken voordat hij arriveerde. Jenny zórgde ervoor dat hij kwam en wist precies wat ze moest doen als het zover was. Voor haar ontwerpers was ze stijlcoördinator en muze in één en zelfs het kleinste detail ontsnapte niet aan haar scrupuleuze oplettendheid. Accessoires en de manier waarop mode werd gedragen waren alles, aldus Jenny. Het was niet genoeg om een jurk, jas of hoed alleen maar te ontwerpen; je moest een kledingstuk tot leven wekken, zei ze altijd, het moest bezield zijn, niet alleen maar een ding. Ze voerde haar werk gepassioneerd uit en bracht haar visie en energie op haar klanten over, en dat zag je terug op de catwalk als ze hun kleding showden, zoals vanavond tijdens de New Yorkse Fashion Week stond te gebeuren met David Fieldstons nieuwe lijn. Het publiek dat bestond uit modepers en inkopers wachtte gespannen op het begin van de show en terwijl David werd geïnterviewd, deed Jenny haar werk. Ze zigzagde tussen de modellen door, wierp een kritische blik op haar en make-up, sjorde nog wat aan een jurk terwijl die werd aangetrokken, zette de kraag van een jasje omhoog, sloeg een armband om een pols en liet een model op het laatste moment nog een ander paar schoenen aantrekken.

‘Nee, nee, nee!’ zei ze met gefronste wenkbrauwen tegen aankleders die een ander model als een pop aan het aankleden waren. ‘Die ketting zit achterstevoren en de riem ondersteboven.’ Ze bracht snel de vereiste veranderingen aan, knikte en haastte zich naar een model dat in een doorzichtige kanten jurk werd genaaid. Ze hadden niet genoeg tijd gehad er vóór de show nog een rits in te zetten. Dat was vaste prik. Jenny wist dat de jurk een klapstuk zou zijn. Je kon de blote borsten van het model zien en het grootste deel van haar lijf, op wat was verborgen achter een vleeskleurige string na, waardoor het model er nog relatief fatsoenlijk bij liep. David was er onzeker over geweest, maar Jenny had hem gerustgesteld dat het 1975 was en dat het land klaar was voor borsten, op de catwalk dan. Rudi Gernreich was tot dezelfde conclusie gekomen en zijn brutale ontwerpen waren sensationeel en zeer goed ontvangen. In het tijdschrift Vogue waren al meer dan tien jaar borsten te zien, sinds Diana Vreeland ze als hoofdredacteur in 1963 introduceerde.

Diana Vreeland was Jenny’s rolmodel en heldin. Toen ze zich had gerealiseerd dat ze niet aan Seventh Avenue als ontwerper haar brood wilde verdienen, was Jenny elf jaar geleden direct na haar afstuderen aan de modeacademie begonnen als loopmeisje bij Vogue. Ze was uiteindelijk beheerder van ‘De Kast’ geworden tijdens mevrouw Vreelands regime. De Kast was waar alle schitterende kleding werd bewaard. Voor een jonge meid die al verslingerd was aan mode vanaf haar vroegste herinneringen, was het simpelweg de hemel. Ze zag alle prachtige kledingstukken die erin en eruit gingen, mocht ze aanraken en toezien hoe ze bij elkaar werden gezocht voor elke fotoshoot. Jenny viel al snel op bij de illustere mevrouw Vreeland, die vier jaar eerder bij Vogue was begonnen, en werd haar belangrijkste assistente.

Na vijf jaar besloot Jenny het tijdschrift te verlaten. Iedereen verklaarde haar voor gek, want ze had de perfecte baan, maar ze wilde haar eigen modeadviesbureau beginnen om ontwerpers te adviseren en zelf fotoshoots te stylen. Opvallend genoeg was de enige persoon van wie ze steun kreeg voor haar project mevrouw Vreeland, die haar in het geheim vertelde dat ze er juist goed aan deed. Ze was ongelooflijk goed voor Jenny, die op haar beurt onfeilbaar loyaal was geweest. Toen ze dag in dag uit voor haar werkte, had Jenny algauw doorgehad hoe geniaal de hoofdredacteur was. Ze had veel van haar geleerd, hoewel ze haar eigen kenmerkende stijl hield. Tot Jenny’s grote verbazing vertrok Diana bijna tegelijkertijd met haar bij Vogue om adviseur te worden bij het Costume Institute in het Metropolitan Museum of Art. Vreeland zat die dag in het publiek in het Pierre in afwachting van David Fieldstons show.

Als een goede poppenspeler ging Jenny, net als Diana had gedaan, van top tot teen in het zwart gekleed zodat niemand haar zou opmerken terwijl ze van achter de schermen de touwtjes in handen hield. Jenny’s lange, glanzend zwarte haar hing kaarsrecht op haar schouders en ze gebruikte nauwelijks make-up. Haar grote blauwe ogen namen het geheIe tafereel in zich op. De modellen waren tegen die tijd bijna aangekleed. Ze hield ze nog steeds nauwlettend in de gaten zonder haar aandacht te laten verslappen. Een paar seconden later hoorde ze de balzaal stil worden en de muziek starten. De opening was een Beatles-nummer, om de stemming luchtig te houden. De kleding die ze showden was voor het volgende najaarsseizoen over zeven maanden, zodat inkopers van winkels alvast konden bestellen. Het kon niemand in de balzaal iets schelen dat het begin februari was en het buiten sneeuwde. Bestellingen moesten maanden van tevoren worden geplaatst.

Jenny hield haar blik op de modellen gericht toen ze in een rij achter elkaar gingen staan, klaar om de catwalk op te lopen. Ze was net zo lang als zij, minus de hoge hakken. Ze was zelf ook lang en mooi, maar ze vond het heerlijk om onzichtbaar te zijn in dit verblindende modewereldje, altijd de drijvende kracht achter de schermen.

De producer van de catwalkshow knikte naar haar en ze gebaarde naar het eerste meisje. ‘Gaan!’ zei ze, en hun mooiste model stapte tussen zwarte fluwelen gordijnen door de catwalk op die over de gehele lengte van de balzaal liep en waarvan het opbouwen twee dagen had geduurd. Hij was van koper en Jenny had de meiden op het hart gedrukt voorzichtig te lopen; je kon makkelijk vallen op hakken van vijftien tot achttien centimeter. De schoenen waren maar prototypen, meestal slechts in één maat gemaakt omdat ze nog niet in productie waren, en pasten vaak niet. Maar ze moesten het doen lijken alsof ze zonder enige moeite het ene been voor het andere zetten en nonchalant over de catwalk wandelden. Het zou niet de eerste keer zijn dat een van hen op die ongemakkelijke schoenen viel op het gladde oppervlak. Ze moesten doorlopen, wat er ook gebeurde.

‘Gaan!’ Jenny gebaarde naar elk van de meisjes en bracht nog wat kleine verbeteringen aan voordat ze op kwamen, terwijl de eerste meisjes terugkwamen in de kleedkamer en de aankleders ze uitkleedden en weer aankleedden. David Fieldston stond, zenuwachtig als altijd, van een afstandje toe te kijken, maar Jenny kon aan het applaus in de balzaal horen dat de show goed viel. En hij had met Jenny’s hulp een spectaculaire najaarslijn ontworpen. Ze had haar veto uitgesproken over een aantal ontwerpen waar hij weg van was, en andere voorgesteld. Gelukkig pakte het goed uit en hij vergaf haar altijd haar bemoeienis en soms extravagante suggesties. Daar betaalde hij haar voor en haar advies was tot nog toe goud waard geweest.

Aan het einde van de show stond Jenny met een glimlach achter de schermen toen David langs haar spoedde en haar een kus op de wang gaf onderweg naar zijn buiging met het laatste model in een frisgroene fluwelen avondjurk. ‘Het is je weer gelukt!’ fluisterde hij met een grijns, waarna hij de catwalk op rende om zich bij de modellen te voegen. Het applaus was oorverdovend. Jenny had hem in nog geen twee jaar tot een icoon gemaakt en zijn carrière honderdtachtig graden gedraaid. Hij beschouwde wat ze deed nooit als vanzelfsprekend. Voor Jenny was het allermooist dat ze van haar werk hield. Hier had ze altijd van gedroomd; zorgen dat mode klopte. Niet alleen maar mooie jurkjes ontwerpen, maar daadwerkelijk mode creëren en ervoor zorgen dat het klopte, memorabel was en iets wat iedere vrouw wilde hebben.

Mode was al haar passie zo lang ze zich kon herinneren en nu mocht ze het elke dag creëren. Ze kon niets leukers bedenken terwijl ze kleine zakjes met veiligheidsspelden en dubbelzijdig tape in haar tas stopte, haar jas aantrok en letterlijk de deur uit rende. Haar volgende show, voor een gloednieuwe klant, was over twee uur in een theater in de binnenstad. Fashion Week was een gekkenhuis en Jenny genoot van iedere minuut. Ze had de dag ervoor een show voor een van haar klanten gedaan en had er de volgende dag nog twee. Ontwerpers huurden overal in de stad restaurants, lofts en theaters af, of balzalen zoals David Fieldston in het Pierre, om hun lijn voor het volgende seizoen te tonen. En voor iemand als Jenny was het een heel gerace om er te komen. Haar nieuwe jonge ontwerper Pablo Charles zou vol spanning op haar staan wachten in een klein off-Broadway theater dat hij voor zijn show had afgehuurd.

Jenny rende, zeulend met haar zware tas, de lobby van het Hotel Pierre door toen een lange, goed uitziende man achter haar aan rende en haar inhaalde. Hij was zelfs nog langer dan zij en trok haar tas uit haar hand terwijl ze zich omdraaide om naar hem te lachen. Het was haar man Bill, die de show was komen bekijken. Hij probeerde bij alle shows aanwezig te zijn en was altijd trots op haar werk.

‘Wat heb je hier in godsnaam in zitten? Stenen om naar de pers te gooien?’ plaagde hij onderweg het hotel uit en de straat op. Hij was zo blond als zij donkerharig was, had een uiterst aristocratisch uiterlijk en was al verliefd op haar sinds de dag dat ze elkaar ontmoetten. Hij had altijd gezegd dat het lot hen had samengebracht. Het voelde voor haar nu ook zo. Voor de deur stond een taxi op haar te wachten om haar naar de volgende show te brengen en Bill liet zich naast haar in de auto glijden. Hij had een middag vrij genomen zodat hij beide shows kon zien, hij was haar grootste fan. ‘Geweldige show, Jen. Vooral die jurken op het eind. Dat vond het publiek ook. Suzy Menkes had een glimlach van oor tot oor.’ Dat was de belangrijkste modejournalist van allemaal.

Je kon aan Jenny’s gezicht zien dat ze blij was met de opmerkingen van haar man. Hij boog zich naar haar toe om haar te kussen. Ze had de man die bij hun ontmoeting totaal onbekend was met ontwerpers, in een modeliefhebber veranderd. Hij genoot met volle teugen van wat ze deed en alle heisa eromheen. Hoewel het voor haar een compleet gekkenhuis was, vond hij de tamtam en chaos rondom Fashion Week geweldig. Het voelde voor hem als een feesttijd, wanneer het circus in de stad was. Hij had geleerd haar talent en expertise naar waarde te schatten en had een enorm respect voor haar, vooral omdat hij wist hoe hard ze had gewerkt om er te komen. Ze had het helemaal zelf gedaan. Niemand had haar leven ooit makkelijker voor haar gemaakt tot hij op het toneel verscheen. Dat deed hij graag voor haar en zij was net zo goed voor hem geweest. Ze waren nu vijf jaar getrouwd, hun band was elk jaar sterker geworden.

Jenny had uit niets iets moois opgebouwd en daar had hij veel ontzag voor. Ook voor haar moeder, die het niet makkelijk had gehad. Jenny’s moeder Helene was naar de States gekomen op zoek naar kansen die ze in Frankrijk niet kon krijgen in de turbulente periode voor de Tweede Wereldoorlog. Ze was in de lente van 1939 in New York aangekomen, een naaister zonder geld die hoopte werk te vinden, wat niet zo makkelijk bleek als ze had gedacht. Ze was negentien jaar oud, sprak geen Engels en was uiteindelijk begonnen in een slavenhok waar ze voor een habbekrats kralen op truien naaide. Ze verdiende amper voldoende om van te kunnen eten en de huur te betalen. Haar eigen moeder was een ervaren naaister, werkte na een leertijd van twaalf jaar aan haute couture. Helene noemde haar moeder altijd een kunstenares en gaf grif toe dat ze niet dezelfde vakkundigheid bezat.

Het leven in New York was zwaarder dan ze had gedacht. Ze wilde het net opgeven en terug naar huis gaan, toen in september de oorlog uitbrak in Europa en haar moeder haar zei te blijven waar ze was. In die tijd was het leven in Frankrijk nog veel lastiger, dus hield Helene het drie jaar vol in het slavenhok. In 1942 ontmoette ze op een feest op een legerbasis waar een vriendin haar mee naartoe nam een knappe jonge soldaat op verlof. Verblind door passie en jonge liefde en in de wetenschap dat hij zou inschepen, trouwden ze een week later. De rest van de oorlog wachtte Helene op zijn thuiskomst. Jenny was in 1943 op de keukentafel in de Lower East Side geboren. Twee jaar later kwam haar vader Jack terug en nam zijn kind en oorlogsbruid mee naar huis, naar Pennsylvania. Hij had Helene terwijl ze op hem wachtte meerdere malen voorgesteld daar bij zijn moeder te gaan wonen, maar ze wilde er niet zonder hem heen gaan en wonen bij mensen die ze niet kende. Tegen die tijd had ze al een vriendenkring in New York.

Helene was totaal niet voorbereid op het leven in Pittston, de geboorteplaats van haar echtgenoot. Jack Ardens familie werkte al generaties lang als mijnwerker in de kolenmijnen. Dat had hij haar ook verteld, maar ze had geen idee gehad wat dat inhield. Ze was in Parijs opgegroeid in de gegoede burgerij. Haar vader was restaurateur in het Louvre en haar moeder werkte voor het Huis van Chanel. Jack was een aardige, liefhebbende man die Helene aanbad en haar als zijn schat behandelde. Maar ze hadden geen geld en hij had een zwaar leven. Hij ging net als voor de oorlog weer in de mijn werken, samen met zijn vier broers en een aantal neven. Zowel zijn vader als zijn oom waren jaren eerder bij mijnongelukken om het leven gekomen. Zijn moeder was een magere, bedroefde vrouw die zich veel zorgen maakte om haar zoons en doorlopend huilde. Als er werd gestaakt in de mijnen hadden Jack en Helene geen geld. Soms bestond hun avondmaaltijd alleen maar uit brood met mayonaise. Het weer was er guur. Wat hij haar ook had verteld, het had haar niet genoeg kunnen waarschuwen voor alle ontberingen. Maar ze klaagde nooit, daarvoor hield ze te veel van hem. Wat ze zich nog het beste kon herinneren van die jaren als ze er later over sprak, was dat ze nooit genoeg te eten hadden en dat ze het maar niet warm kon krijgen. Haar schoonmoeder overleed in het jaar dat ze daar waren komen wonen. Helene kon Jenny niet zomaar alleen laten, dus een baan nemen was geen optie.

Ze besteedde al haar tijd aan de zorg voor haar dochter en wachten tot Jack ’s avonds thuiskwam. Het stel was nog jong en wilde graag nog een kind, maar ze kreeg meerdere miskramen en ze hadden toch niet genoeg geld om nog een kind te onderhouden. Ze miste Frankrijk, wilde haar ouders dolgraag weer zien, ze hadden alleen geen geld voor een reis naar huis. Het was een erbarmelijk leven en het enige lichtpuntje was haar liefde voor Jack, zijn genegenheid voor haar en de vreugde die Jenny hun bracht. Jenny herinnerde zich haar vader als een grote man die met haar speelde en haar op zijn schouders nam, en haar voorlas voor het slapengaan. Ze leek veel op hem, dat kon ze zien op foto’s van toen hij jong was. Haar moeder was klein en blond en had een zeer Frans uiterlijk.

Ze waren na de oorlog nog geen drie jaar in Pittston toen er een explosie plaatsvond in de steenkolenmijn waar Jack aan het werk was. Jack was één van de vijf mannen die die dag om het leven kwamen. Hij werd alom gerespecteerd en aardig gevonden, dus de baas van het bedrijf kwam het Helene persoonlijk vertellen. Ze kreeg een kleine toelage van ze, maar die maakte voor haar alle verschil naast de verrassend goede levensverzekering die Jack had afgesloten voor het geval er iets met hem zou gebeuren. Het was meer dan de meeste mannen hun vrouw konden nalaten. De twee bedragen samen zorgden ervoor dat Helene met Jenny naar Philadelphia kon verhuizen.

In Parijs was Helenes vader twee maanden vóór Jack overleden en het alleen wonen viel haar moeder zwaar. Ze wilde graag dat Helene naar Parijs zou terugkeren, maar de banen lagen na de oorlog niet voor het oprapen. Ze woonde tegen die tijd al negen jaar in de Verenigde Staten en wilde niet terug, dus haalde ze haar moeder over bij hen in Philadelphia te komen wonen. Jenny was pas vijf geweest, maar ze herinnerde zich nog dat ze met haar moeder uit Pittston was weggegaan en dat haar grootmoeder Thérèse naar Amerika kwam om bij hen in te trekken. Jenny noemde haar Mamie zoals de Fransen dat doen en leerde Frans van haar.

De twee vrouwen begonnen een naaiwinkeltje in Philadelphia. Toen ze eenmaal door mensen uit de rijke buurt waren ontdekt, werden ze ‘het best bewaarde geheimpje’ van alle dames uit de hogere kringen omdat ze Parijse japonnen voor hen konden namaken. Thérèse was buitengewoon bekwaam, Helene deed het eenvoudigere werk omdat het haar aan scholing ontbrak. Ze maakten prachtige jurken en het winkeltje liep goed, waardoor Jenny uiteindelijk naar de modeacademie kon waar haar eigen carrière begon.

In haar studietijd was Jenny’s eerste zomerstage bij Oleg Cassini, in de tijd dat hij jurken voor First Lady Jackie Kennedy maakte. Jenny had haar een paar keer ontmoet bij het uitzoeken van ontwerpen voor belangrijke gelegenheden. Haar moeder en grootmoeder waren trots toen Jenny afstudeerde en heel blij voor haar toen ze de baan bij Vogue kreeg. De twee vrouwen vonden het altijd leuk om te horen waar Jenny mee bezig was. Ze hadden een abonnement op Women’s Wear Daily alleen maar om over haar te kunnen lezen.

Bill was ongelooflijk onder de indruk geweest van Jenny toen hij haar leerde kennen en zelfs nog meer toen hij haar levensloop hoorde en haar moeder en grootmoeder ontmoette. Hij bewonderde de drie vrouwen. De vijf jaar van hun huwelijk waren voorbijgevlogen. Zijn leven was er met haar onmetelijk op vooruitgegaan en Jenny maakte vaak genoeg duidelijk dat dat voor haar ook gold. Bill steunde haar in alles wat ze deed. Ze werkte nog voor Vogue toen hij haar voor het eerst zag, op een sneeuwachtige dag in New York, waar ze een fotoshoot leidde buiten voor het Plaza en hij ondanks het slechte weer stil was blijven staan om te kijken.

Jenny rende als een herdershond om de modellen heen, dreef ze terug naar hun plek terwijl de sneeuw bleef vallen. Zelf had ze een gigantische bontmuts op. Later vertelde ze hem dat het een politiemuts was die ze tijdens een andere shoot in Moskou op de zwarte markt had gekocht. Verder droeg ze een spijkerbroek, laarzen en een grote donzen mannenjas. Iedereen op de set leek dood te vriezen, maar Jenny bewoog te veel om er last van te hebben. Ze was druk met kijken naar de fotograaf en de modellen en aan één stuk door aanpassingen te maken aan kleding en kapsels. Bill zag hen bezig toen hij onderweg was naar een vergadering en iets ervoor zorgde dat hij stopte om te kijken. Later zei hij altijd graag dat het het lot was geweest. Hij keek naar Jenny en bleef zo lang in de vallende sneeuw staan toekijken dat ze zich omdraaide en een vlugge blik op hem wierp. Hij glimlachte naar haar, sneeuwvlokken landden op haar wimpers en Russische bontmuts en ze glimlachte terug. Hij bleef daar maar staan, gebiologeerd door haar, en voelde zich dwaas. Zijn eigen werk vond hij maar saai. Hij was het jaar daarvoor afgestudeerd en werkte samen met zijn vader en broers voor het juristenkantoor van zijn familie. Jenny straalde vreugde uit in wat ze deed.

Bill raakte doornat van de sneeuw en tijdens een pauze sprak hij haar aan. Nadien kon hij zich wel voor het hoofd slaan om wat hij had gezegd. Hij voelde zich belachelijk, maar wist ook niet wat hij anders moest zeggen. Hij liep naar haar toe, reikte haar zijn kaartje aan en struikelde over zijn woorden. ‘Als je ooit een advocaat nodig hebt…’ zei hij terwijl ze naar hem grijnsde.

‘Ik hoop het niet,’ antwoordde ze. Wel stak ze het kaartje beleefd in haar zak, hoewel hij het vage idee had dat ze het weg zou gooien zodra ze de kans kreeg. Waarom zou ze een advocaat nodig hebben? Hij durfde haar niet te vertellen hoe mooi hij haar vond of hoe gebiologeerd hij door haar was. Zijn visitekaartje was het enige wat in hem opkwam als manier om haar zijn naam te laten weten en hoe ze hem kon bereiken, wat ze natuurlijk niet zou willen. Na even met hem te hebben gepraat keek ze vanuit een ooghoek naar de fotograaf, knikte en zei tegen Bill dat ze weer aan het werk moest. Terwijl hij met een ellendig gevoel wegliep, hoorde hij haar in het Frans met de fotograaf spreken. Hij wist zeker dat hij haar nooit meer zou zien, want ze had niet gezegd hoe ze heette of hoe hij haar kon bereiken. Ze concentreerde zich weer op haar shoot en Bill was ervan overtuigd dat ze hem vast een sukkel vond met zijn belachelijke opmerking bij het visitekaartje. Ze bleef nog dagen in zijn hoofd rondspoken. Hij dacht dat ze wel de mooiste vrouw moest zijn die hij ooit had gezien. Ze was vol leven en hij had het gevoel dat hij met één blik in haar ogen in haar ziel had gekeken.

Bill liet zijn secretaresse verscheidene tijdschriften bellen om te vragen of één ervan die dag een fotoshoot bij het Plaza had gedaan. Uiteindelijk kwam hij erachter dat het voor Vogue was geweest. Een zeer onvriendelijke stem bij het tijdschrift zei dat ze wel een boodschap kon doorgeven, maar haar naam vrijgeven deden ze niet. Toen hij zijn nummer achterliet en vroeg of het meisje wilde doorgeven dat Bill Sweet had gebeld om gedag te zeggen, voelde hij zich zelfs nog dommer en opgelatener dan de eerste keer. Hij wist zeker dat hij nooit wat van haar zou horen, dus zette hij haar uit zijn hoofd en ging weer aan het werk. Hij was bezig met vermogensbeheer voor een klant en werd niet erg blij van het vooruitzicht dat zijn hele leven te moeten doen. Maar dat was nou eenmaal wat de mannen in zijn familie deden en geen van hen leek daar een probleem mee te hebben. Zijn broers, die allebei ouder waren dan hij, vonden hun werk als partner in de firma ook echt leuk. Het was een van de meest gerespecteerde juristenkantoren in New York, opgericht door zijn overgrootvader. Mensen met blauw bloed die diensten verleenden aan andere mensen met blauw bloed, zoals ze al generaties lang hadden gedaan. Het was nooit bij Bill opgekomen iets anders te doen.

Een week later reed hij naar Boston voor een afspraak met een van hun klanten over het opzetten van trustfunds voor zijn kleinkinderen, toen hij halverwege stopte om te tanken. Het was maart. Het was een lange, bitterkoude winter geweest en het sneeuwde alweer. Hij stapte uit zijn auto terwijl de pompbediende zijn tank vulde, toen een gehuurde bestelwagen aan kwam denderen waar een vrouw uit sprong die ongeduldig bij haar pomp op bediening wachtte. Hij keek even naar haar en toen ze haar hoofd zijn kant op draaide, de ogen half dichtgeknepen vanwege de sneeuw, zag hij de Russische bontmuts weer. Deze keer was Bill er honderd procent zeker van dat hun treffen voorbestemd was. Hoe kon hij dezelfde vrouw nou twee keer tegenkomen? Hij had gedacht dat hij haar nooit meer zou zien. Glimlachend stapte hij op haar af. Ze sloeg haar ogen verbaasd naar hem op, want hij gedroeg zich alsof ze elkaar al eens hadden ontmoet.

‘Ik had een boodschap voor je achtergelaten,’ zei hij met een onzekere blik, ‘maar volgens mij heb je die niet gekregen…’ Hij glimlachte naar haar als een kind met kerst en voelde zich weer dwaas. Toen ze hem koel en rustig aankeek, voelde hij zich net veertien.

‘Ik denk van wel.’ Ze glimlachte terug. ‘Je bent toch advocaat? Ik heb me nog niet in de nesten gewerkt.’ Ze had zijn kaartje nog ergens in een jaszak of haar bureau en herinnerde zich dat hij Bill Sweet heette. Om de een of andere reden was zijn naam blijven hangen.

‘Vanwaar die truck? Heb je net een bank beroofd of ben je meubels aan het verhuizen?’ plaagde hij.

‘Ik heb een shoot in Massachusetts.’ Het was voor een artikel over een belangrijk lid van de beau monde, die zou worden gefotografeerd door een beroemde Franse fotograaf. ‘Voor Vogue,’ voegde ze er voor de goede orde aan toe.

‘Ik heb geprobeerd contact met je op te nemen nadat ik je bij het Plaza had gezien. Ze wilden me je naam niet vertellen. Wat ik wel snap, want ik klonk vast als een stalker.’

Ze lachte om wat hij zei en om de serieuze blik in zijn ogen. Hij leek een aardige vent en ze kon zien dat hij nerveus was, wat ze aandoenlijk vond. De meeste mannen die ze ontmoette waren geraffineerd en blasé. ‘Ze zijn op mijn werk gewend aan stalkers, maar meestal zitten ze achter de modellen aan, niet de assistentes,’ zei ze met een grimmige blik.

Haar bontmuts was weer bedekt met sneeuw, net als die eerste keer. Bill kon niet geloven dat hij haar nu echt weer tegen het lijf liep. Hij had in geen jaren, misschien wel nooit, zoveel mazzel gehad. ‘Dat is dan hún fout,’ antwoordde hij op haar opmerking terwijl de pompbediende haar auto voltankte. ‘Wanneer ben je weer terug in New York?’ vroeg hij met zijn hart in zijn keel. Stel dat ze zou zeggen dat hem dat niets aanging? Hij was tenslotte een vreemde voor haar. Het was donderdagmiddag en hij zou de volgende avond terugkeren. Zaterdag had hij een afspraakje met een vrouw met wie hij nu een maand omging en met wie hij niets gemeen had. Hij vond haar eigenlijk ook niet echt leuk, maar ze was het jongere zusje van de vrouw van zijn broer en hij had toch niets anders te doen. Bill kende duizenden vrouwen zoals zij, maar niemand zoals Jenny. Dat wist hij nu al. Alles aan haar was opwindend en anders.

‘Het hangt ervan af wanneer we klaar zijn met de shoot,’ zei ze vagelijk. ‘Zaterdag of zondag. Ik rijd alle rekwisieten erheen om de set voor te bereiden en ben ook weer de laatste die weggaat.’

Hij vond het jammer dat hij niet kon voorstellen met haar mee te rijden, want hij had het gevoel dat hij dat wel leuk zou hebben gevonden. Ze zag eruit alsof ze veel lachte, te zien aan de schittering in haar ogen. ‘Zullen we volgende week iets afspreken?’ vroeg hij dapper.

‘Lijkt me leuk, maar ik heb drie shoots achter elkaar. Dat is mijn werk. Ik doe de styling voor het tijdschrift, wat betekent dat ik de leiding heb over veel van hun fotoshoots voor het achterste gedeelte, het modedeel.’

Bill knikte en probeerde te doen alsof hij wist waar ze het over had, al was dat niet zo. Hij kon zich maar moeilijk concentreren wanneer hij naar haar keek. Hij zag niets anders meer dan haar grote mooie blauwe ogen, haar glimlach en haar sensuele lippen en wist niet of ze hem afwimpelde of het echt zo druk had als ze zei. ‘Heb je wel eens vrij?’ vroeg hij hoopvol.

‘Nu en dan. Niet zo heel vaak. Het lijkt wel of ik met mijn werk getrouwd ben.’

Ze keek erbij alsof ze dat niet erg vond, wat hem nog nieuwsgieriger naar haar maakte. ‘Is het leuk werk?’

‘Ik vind het geweldig,’ antwoordde ze stralend. ‘Dit is wat ik altijd heb willen doen.’

‘Een truck besturen en meubels bezorgen?’ grapte hij, en ze lachte.

‘Ja, zoiets. Je mag best bij een van de shoots komen kijken als je wilt. We doen er volgende week twee in een studio en eentje op locatie in Harlem, in de nachtclub Small’s Paradise. We hebben het voor een avond afgehuurd. Ik heb waarschijnlijk rond tien uur ’s avonds eetpauze. Als je daarheen komt, kunnen we naar de KFC gaan of een grappig Chinees tentje waar we wel eens eten als we daar in de buurt zijn. Het is een krot, maar het eten is er heerlijk. Ik heb alleen niet veel tijd, want er zijn die avond vier grote modellen die komen invliegen uit Londen en Milaan.’

Het leek hem erg leuk. Hij zou er nog mee hebben ingestemd met haar op een metroperron af te spreken, met of zonder eten. ‘Klinkt goed,’ bevestigde hij, en ze vertelde hem waar hij haar donderdagavond kon vinden en zei dat ze zou bellen als er wat veranderde. Toen bedacht hij iets wat hij dringend wilde weten. ‘Hoe heet je?’

‘Jenny Arden. Je kunt me bij Vogue bereiken als er iets tussenkomt. Ik heb een pieper, maar die gebruik ik alleen voor mijn werk.’ Ze gaf niemand ooit het nummer.

‘Ik zal niet bellen, Jenny Arden. Zie je donderdagavond. Veel plezier met je shoot dit weekend.’

Ze betaalden voor hun benzine, Jenny opende het portier van de pick-up en stapte in. ‘Wel grappig dat we elkaar nu weer tegenkwamen,’ zei ze bedachtzaam terwijl ze naar hem keek.

Hij wilde zeggen dat het een leuk verhaal was om later aan hun kleinkinderen te vertellen, maar durfde niet. ‘Zo gek is het niet, hoor. Ik volg je namelijk al twee maanden,’ zei hij met een jongensachtige grijns, en ze lachte.

‘Tot donderdag,’ zei ze. Ze zwaaide nog voordat ze wegreed door de sneeuw.

Bill had de hele weg naar Boston een grote grijns op zijn gezicht en kon niet wachten tot hij haar weer zou zien. Het lot was hem zeer, zeer gunstig gestemd geweest.

Hun afspraakje de volgende week illustreerde goed Jenny’s leven tijdens haar carrière bij Vogue. De shoot wilde niet opschieten, een van de modellen was ziek en de fotograaf kreeg een woede-uitbarsting. Ze had pas na middernacht eetpauze. Tegen die tijd was het Chinese restaurant gesloten. Bill stond nog geduldig te wachten, dus in plaats van de Chinees gingen ze voor twintig minuutjes naar de Burger King. Hij was gefascineerd door wat ze deed en bleef erna nog een uur hangen om te kijken wat er op de set gebeurde. Bill was onder de indruk van haar efficiëntie; ze had alles onder controle. Hij vertrok rond halftwee en toen hij haar de volgende dag belde om te informeren hoe het was gegaan, zei ze dat ze tot vier uur ’s morgens bezig waren geweest. Soms werkten ze de hele nacht door. Toen Bill en zij elkaar beter leerden kennen, legde ze uit dat dat de oorzaak was dat ze naast haar werk geen sociaal leven had. Maar heel erg leek ze het ook weer niet te vinden.

De daaropvolgende maanden zagen ze elkaar zo nu en dan. Ze hadden het geweldig naar hun zin samen. Alle andere vrouwen verbleekten bij haar en hij merkte dat hij alles leerde wat hij moest weten over de modewereld. Maar ze maakte het ook interessant voor hem en uiteindelijk vertrouwde hij haar toe hoe weinig hij van zijn eigen werk genoot.

Ze dacht graag met hem mee en vroeg: ‘Is er niet iets anders wat met het recht te maken heeft dat je leuker zou vinden?’

‘Niet binnen het bedrijf van mijn vader. Het zijn de beste belastingadvocaten van New York. Ik zou misschien wel ooit strafpleiter willen worden, maar mijn vader zou het me nooit vergeven als ik de firma verliet. Het zal wel aan mij liggen, want mijn broers vinden hun werk leuk. Ik doe zo veel mogelijk pro-Deowerk, voor de minderbedeelden en de ACLU, en in de rechtszalen, al is mijn vader daar niet al te blij mee.’ Bill was twee jaar ouder dan Jenny, maar ze leek zo zeker van wat ze wilde en had haar pad al uitgestippeld. Het grootste gedeelte van de tijd wist hij niet waar hij mee bezig was en voelde zich uit koers geslagen. Hij schaamde zich dat hij zoveel minder zeker was dan zij. Ze vond alles aan haar werk leuk, zelfs de lange dagen en maffe situaties die ze elke dag voor haar kiezen kreeg. Het kon haar allemaal niets schelen. Ze genoot van de uitdaging.

Ze gingen twee maanden met elkaar om toen Bill besloot een theologiecollege te volgen aan Columbia. Het was iets wat hij altijd al had willen doen. Hij vertelde het niet aan zijn vader of broers, maar wel aan Jenny en ze vond het een geweldig idee. Ze was altijd bemoedigend en stond open voor nieuwe dingen, daar bewonderde hij haar om. Bill was gek op haar en zes maanden na hun eerste afspraakje was hij dolverliefd en gaf zij toe dat ook te zijn. Ze hadden geen plannen er iets mee te doen, ze genoten gewoon van de tijd die ze samen doorbrachten. Nadat hij het theologiecollege had afgerond, schreef hij zich voor nog drie in. Hij volgde ze ’s avonds zodat hij ernaast kon blijven werken, maar hij bleek het ’s avonds op school veel meer naar zijn zin te hebben dan overdag in zijn vaders bedrijf. Bill vond er nu helemaal niks meer aan daar. Hij had een paar keer geprobeerd zijn broers erover aan de tand te voelen, maar ze hielden allebei vol dat ze tevreden waren en blij met wat ze deden. Ze waren allebei getrouwd met echtgenotes die eruitzagen als alle meisjes met wie ze waren opgegroeid. Het waren blonde, blauwogige debutantes wier familie zijn familie al jaren kende. De schoonmoeder van zijn oudere broer Tom had met hun moeder op Vassar gezeten. Geen van Bills schoonzussen werkte. Ze hadden allebei twee kinderen. Bill vond hun leven maar doorsnee, voorspelbaar van geboorte tot het graf.

Jenny was zoveel interessanter en kwam uit een totaal andere wereld. Haar vroege jeugd in een mijnstadje met een mijnwerker als vader maakte haar alleen maar boeiender voor hem en hij was onder de indruk van haar succes. Ze was een eind gekomen en had Pittston, Pennsylvania ver achter zich gelaten. Haar moeder en grootmoeder vond hij lieftallige vrouwen die waardig en dapper waren. Hij was met Jenny mee geweest naar Philadelphia om hen te ontmoeten en ze hadden hem hartelijk verwelkomd, in tegenstelling tot zijn eigen familieleden, die zich van hun slechtste kant lieten zien toen ze Jenny ontmoetten. Met angst en beven had hij haar meegenomen naar het weekendhuis van hun ouders in Connect-icut om haar aan hen voor te stellen. Het was in het vrije weekend van Labor Day, zes maanden na hun eerste afspraakje.

Zijn vader deed in het begin nog wel joviaal, maar Bill wist wel beter en zag iets kils in zijn ogen. Zijn moeder onderwierp haar aan een kruisverhoor over waar ze was opgegroeid, waar ze was afgestudeerd en of ze op een kostschool had gezeten. Jenny was open en eerlijk en bovendien scherpzinnig. Ze sprak over haar vader en de verhuizing naar Philadelphia. Ze vertelde dat ze op een openbare school had gezeten en daarna aan de modeacademie had gestudeerd, en dat ze voor Vogue werkte. Ieder ander zou het als een succesverhaal hebben beschouwd en zou onder de indruk zijn geweest, maar voor Bills ouders was haar hele verhaal één grote misdaad. Dat ze iets met hun zoon had, maakte het zelfs nog erger. Zijn broers keken haar met scheve ogen aan en hun echtgenotes waren zo onbeleefd haar totaal te negeren. Wat hun betrof hoorde de dochter van een mijnwerker niet in hun midden. De boodschap had niet duidelijker kunnen zijn geweest als ze stenen naar haar hadden gegooid. Tegen de tijd dat ze na het diner vertrokken, was Bill ziedend en diep gekrenkt. Op de terugweg naar New York bood hij Jenny overvloedig zijn verontschuldigingen aan.

‘Doe niet zo raar. Ze wisten waarschijnlijk niet wat ze konden verwachten en ze ontmoeten niet vaak mensen van buiten hun milieu. Dat soort mensen kom ik constant tegen.’ Een aantal van de rijkelui die ze voor Vogue fotografeerde, deed ronduit gemeen tegen haar en behandelde haar als een slaaf. Deze keer waren haar gevoelens wel een beetje gekrenkt, maar Bill was er zo overstuur van dat Jenny medelijden met hem had. Ze was duidelijk niet welkom bij zijn familie en dat was pijnlijk voor hem. ‘Het geeft niet,’ stelde ze hem gerust. ‘Ze waren waarschijnlijk doodsbang dat je zou gaan zeggen dat je met me wilde trouwen,’ lachte ze.

Bill zette de auto langs de weg en draaide zich naar haar toe om haar aan te kunnen kijken. ‘Jenny, dat is precies wat ik van plan ben,’ zei hij met rustige stem. ‘Ik verdien je niet, en mijn familie zéker niet. Het maakt me niet uit wat ze ervan vinden, ik wil de rest van mijn leven met jou doorbrengen. Ik hou van je. Wil je met me trouwen?’

Jenny staarde hem met grote ogen aan. Ze wist dat ze van elkaar hielden, maar ze had geen idee gehad dat hij dit van plan was. Ze kende de wereld waar hij uit kwam en daar zou ze nooit in passen. Ze zouden haar nooit accepteren en ze was bang dat Bill gestraft zou worden wanneer hij met haar trouwde. ‘En je ouders dan? Je zou hun hart breken als je met me trouwde,’ zei ze met droevige ogen. Ook al hield ze net zoveel van hem, ze wilde zijn leven niet verpesten.

‘Míjn hart breekt als ik niet met je trouw.’ Hij meende het. Hij was van plan geweest haar tegen het eind van het jaar te vragen, met kerst misschien. Maar hij hield zoveel van haar en wilde dat ze wist hoe serieus hij over haar was. De onwaardige manier waarop zijn familie haar behandelde, had ervoor gezorgd dat Bill het nu al uitsprak. Hij kuste haar zelfs nog voordat ze antwoord had gegeven en ze keek hem ernstig aan.

‘Meen je dat?’ fluisterde ze.

‘Ja, dat meen ik.’ Zijn blik liet de hare niet los. ‘Jenny Arden, wil je met me trouwen? Als je ja zegt, zal ik tot in lengte van dagen van je houden.’

Ze glimlachte toen hij dat zei. Hij was zo eerlijk en zo’n goede vent. Ze had vanaf het begin geweten dat hij de ware voor haar was en hij had haar er uiteindelijk van overtuigd dat het lot hen had samengebracht. Ze pasten perfect bij elkaar. Ze konden het goed vinden samen en het feit dat ze elkaar twee keer tegen het lijf waren gelopen leek meer dan gewoon toeval of mazzel. Ze leken voor elkaar gemaakt, wat zijn ouders er ook van vonden.

‘Ja,’ zei Jenny, met een klein stemmetje en tranen in haar ogen. ‘Maar je ouders zullen niet blij zijn. Ik heb niet op de kostschool gezeten, of op Vassar. Ik ben nooit debutante geweest en ik ben niet blond.’ Ze plaagde hem een beetje, maar ze sloeg de spijker op z’n kop.

‘Kan me geen ruk schelen,’ zei hij glimlachend en hij kuste haar weer. Hij was extatisch toen ze terug glimlachte. Ze waren verloofd! ‘Ik ben negenentwintig en ze kunnen niet voorkomen dat ik ga trouwen met de vrouw van wie ik hou. Ze kunnen zo onbeschoft zijn als ze willen, maar ze hebben het recht niet zich met ons te bemoeien.’

Later bleek dat hij ze had onderschat. Zijn vader was verontwaardigd en besprak het met ijzige stem met hem. Zijn moeder viel bijna flauw toen hij het hen vertelde. ‘Ben je gék geworden? De dochter van een míjnwerker? Ben je soms aan de drugs?’ Zijn broers smeekten hem het hart van zijn ouders niet te breken. Ze zeiden dat Jenny best een leuke meid was, maar niet iemand om mee te trouwen. Dat hij wel over haar heen zou komen. Toen hij hen ervan verzekerde dat het serieus was, stormde zijn broer Peter de kamer uit en smeet de deur dicht. Hij sneerde dat Bill al zijn hele leven een rare snuiter was geweest en nu onomstotelijk vaststond dat hij niet goed wijs was. Tom bleef er kalmer onder, maar dacht er duidelijk hetzelfde over. Ze gedroegen zich alsof hij was komen vertellen dat hij in het klooster ging of zich van kant zou maken. Niemand in de familie was ooit met iemand getrouwd die niet oud geld was en niet al ontelbare generaties van adel. Bill vertelde niet aan Jenny hoe erg het was geweest of hoe onbeschoft ze hadden gedaan. Hun ontstellende gedrag overtuigde hem er alleen maar meer van dat hij er goed aan deed. Hij wilde niet wachten.

Met Thanksgiving vertelde hij zijn familie dat Jenny en hij in januari een kleine trouwerij zouden houden. Ze hadden besloten in New York te trouwen, in een klein kerkje dat ze allebei mooi vonden. Haar oma en moeder zouden komen en achteraf was er een lunch. Bills moeder barstte in tranen uit. Bill was blij dat Jenny er niet bij was en niet kon horen wat ze zei. Die was naar Philadelphia terwijl hij het ze in zijn eentje vertelde. Het was een pijnlijk weekend voor Bill. Ze probeerden het hem niet uit zijn hoofd te praten, maar ze maakten het hem wel zo moeilijk mogelijk. Op zondag zeiden zijn ouders dat ze na afloop van de trouwerij in hun huis een lunch voor hen zouden houden, op voorwaarde dat ze het klein hielden. Ze wilden hem niet kwijtraken door de gebeurtenis te boycotten, maar Bill had het idee dat ze zijn begrafenis nog met minder wanhoop zouden hebben georganiseerd. Stuk voor stuk beschouwden ze zijn huwelijk met Jenny als een tragedie. Toen hij die avond naar huis ging, was hij uitgeput. Hij bespaarde Jenny de details van dat weekend en vertelde haar over de lunch die zijn ouders voor hen zouden houden. Jenny was het hele weekend met haar moeder en oma bezig geweest haar trouwjurk te ontwerpen. Ze wilde iets heel eenvoudigs maar spectaculair moois voor hun grote dag. Hij zou werkelijk prachtig worden, vol ongelooflijk subtiel borduurwerk en kleine pareltjes, op antiek zijde. Het was een jurk die in Parijs een fortuin zou hebben gekost en Jenny schitterend zou staan.

De bruiloft verliep zoals verwacht. Stralend trouwden Bill en Jenny in de kleine kerk met een handjevol vrienden erbij. Haar moeder en grootmoeder waren blij voor haar, hoewel niet erg gerust op haar onaangename schoonfamilie. Zijn familie was zo kil als maar kon tegen Jenny en haar moeder en grootmoeder en ze brachten tijdens de lunch sobere toosten uit die hun afkeuring duidelijk maakten. Bill en Jenny waren allebei opgelucht toen het voorbij was. Ze gingen voor een week naar de Bahama’s en hadden een geweldige tijd, hoewel er een pijnlijke sfeer op kantoor hing toen Bill weer aan het werk ging. Ze behandelden hem als een paria en spraken nooit over zijn vrouw, alsof ze niet bestond. Dat zouden ze ook het liefste willen.

Het vergemakkelijkte zijn beslissing na afronding van zijn drie theologiecursussen. En zoals met alles, vertelde hij het als eerste aan Jenny. Bill wilde haar goedkeuring voordat hij zo’n grote stap zou nemen. Hij hoopte naar het seminarie te gaan, een master in de theologie te halen en na zijn afstuderen pastor te worden in een Episcopaalse kerk. Hij had de mogelijkheid al onderzocht en hij kon zijn lessen aan Columbia volgen. Het zou drie jaar duren, of vier of zelfs vijf afhankelijk van hoe hij zich wilde specialiseren. Hij wilde weg bij het juristenkantoor van zijn vader en fulltime naar school. Het was een radicale beslissing, een totaal andere richting. Bill had geen idee wat Jenny ervan zou vinden, maar wist nu zeker dat dit was wat hij wilde.

‘Ik denk dat ik een roeping heb,’ zei hij en hij keek er een beetje beschaamd bij. ‘Dat klinkt wel erg heilig. Maar ik vond alles wat ik het afgelopen jaar heb geleerd geweldig. Ik heb er veel over nagedacht en het voelt zo goed. Maar ik weet niet wat jij ervan zult vinden om met een geestelijke getrouwd te zijn.’ Hij keek bezorgd.

Ze glimlachte teder naar hem. ‘Denk je dat je als geestelijke nog steeds van me zult houden?’ vroeg ze rustig.

‘Meer dan ooit,’ zei hij en hij kuste haar.

‘Zul je er bezwaar tegen hebben dat ik me met zoiets oppervlakkigs als mode bezighoud?’ Nu keek zij bezorgd, en Bill schrok van de vraag.

‘Natuurlijk niet, gekkie. Ik ben trots op wat je doet. Ik verander niet ineens in een rechtschapen zedenprediker als ik pastor word. Ik wil gewoon iets goeds doen in deze wereld en denk dat dit voor mij de manier is.’

‘Dat denk ik ook,’ zei ze, ‘en ik ben ook trots op jou. Ik vind het een geweldig idee, als dat is wat je wilt en je er gelukkig van wordt. Ik sta tweehonderd procent achter je.’

Dat deed ze altijd en dat waardeerde hij zeer. Vervolgens vertelde hij haar dat hij uit het familiebedrijf wilde stappen. Ze sprak haar zorgen uit over wat voor explosie dat teweeg zou brengen en mogelijk zelfs een ernstige breuk tussen hem en zijn vader en broers.

‘Ik ben er klaar voor,’ zei hij kalm, met een wijze en volwassen blik. Het nemen van het besluit om te gaan doen wat hij wilde, had hem nu al kracht gegeven. Hij zag er rustiger en zelfverzekerder uit dan ze hem ooit had gezien. Het was voor hen allebei duidelijk dat dit voor hem de juiste beslissing was.

De reactie van zijn vader en broers toen hij meedeelde dat hij wegging, was geheel zoals voorspeld. Hij vertelde hun over zijn roeping, die zij verwierpen als onvolwassen en onverantwoordelijk. Er was geen man in de familie Sweet die niet jurist was geworden, er was er nooit een bij het kantoor weggegaan en niemand was ooit bij de kerk gegaan. Zijn broer Peter zei hem dat hij psychotisch was en Tom keek alleen gekweld. En ze gaven natuurlijk allemaal Jenny de schuld.

Bill had de firma in februari verlaten en was in maart aan zijn master in de theologie aan Columbia begonnen. Sinds die tijd had hij niet meer achteromgekeken of er ook maar één moment spijt van gehad, hoewel zijn familie nog steeds deed alsof hij iets gestoords en zelfs schandelijks uitvoerde. Bill bleef op zijn pad, met Jenny’s steun, en maakte alle vijf de studiejaren vol.

Nu ze vanavond op weg waren naar de binnenstad voor haar tweede modeshow van de avond, was hij nog maar vijf maanden van afstuderen verwijderd. Hij zou pastor worden. Jenny had hem al die tijd aangemoedigd zoals hij bij haar had gedaan toen ze bij Vogue wegging en haar adviesbureau begon. Bills studie had hem alleen maar nog toleranter en nog meer begaan gemaakt. Hij had ontdekt dat zijn kracht lag in de pastorale zorg, waarbij psychiatrie en psychologie werden geïntegreerd in hulpverlening. Zijn gave lag in het werken met mensen in religieuze context, niet in de meer droge terreinen van theologie, kerkgeschiedenis en Bijbelleer, hoewel hij daar ook van kon genieten. Maar zijn sterkste punt was contact maken en troost bieden. Jenny was er trots op hoeveel hij in de afgelopen vijf jaar was gegroeid. Hun huwelijk was beter dan ooit. Het leven liep op rolletjes.

Jenny’s grootmoeder was twee jaar na hun trouwen overleden, wat Jenny veel verdriet had gedaan. Ze miste haar nog steeds en moest aan haar denken terwijl ze een lunch voor Bill organiseerde voor als hij in juni aan Columbia afstudeerde. Ze wilde dat Thérèse erbij kon zijn. Haar moeder zou overkomen uit Philadelphia. Helene maakte nog steeds jurken voor de kost, hoewel veel minder gedetailleerd dan Thérèse had gedaan. Maar ze kon er goed van rondkomen en leidde een comfortabel leven.

Ze zouden Bills ouders ook voor het afstuderen uitnodigen en Jenny was vastberaden te zorgen dat ze het deze keer niet voor hem zouden verpesten, zoals ze bij hun trouwerij hadden geprobeerd. Dit moest Bills grote dag worden, dus alles moest perfect voor hem zijn. Ze was al maanden bezig met plannen.

Aangekomen bij het theater dat Pablo Charles had afgehuurd voor zijn show, stapten ze samen uit de taxi. Jenny was er de vorige avond nog geweest om tot twee uur ’s nachts de productie met hem te plannen. Alles was nu klaar. Het was een georganiseerde chaos toen Bill haar backstage volgde waar de modellen zich aankleedden. De helft van hen was naakt, maar Bill merkte dat niet eens meer. Hij was er zo aan gewend, dat het voor hem volkomen normaal was. Bovendien waren ze zo broodmager en de meesten zo jong, dat ze er voor hem niet eens uitzagen als vrouwen. De meeste catwalkmodellen waren tussen de vijftien en zeventien jaar oud.

Toen ze binnenkwamen, was Pablo net verwoed bezig een hoge geborduurde kraag aan een jurk te naaien die het model al aanhad en keek hij in paniek op naar Jenny. ‘Dat kloteding is pas tien minuten geleden gearriveerd. Hoe kunnen ze nou verwachten dat ik hem nog op tijd voor de show eraan krijg?’ Hij was wanhopig. Jenny zei hem dat ze het zou regelen, wenkte een van de vrouwen die laatste aanpassingen aan de kleding maakten en liet haar zien hoe de kraag eraan moest. De vrouw ging snel en vakkundig aan het werk terwijl Jenny de rest controleerde. Alles was in orde en ook al was Pablo één bonk zenuwen, ze kon zien dat zijn show een hit zou worden. Hij was een jonge Porto Ricaan met enorm veel talent die de afgelopen twee jaar naam had gemaakt, grotendeels met Jenny’s hulp.

‘Hou je taai,’ zei ze tegen hem toen ze hem weer zag. ‘Het is bijna voorbij en de show wordt fantastisch. Geloof me maar.’

Bill keek toe hoe ze backstage rondrende en problemen oploste, zoals altijd verbaasd over wat ze allemaal kon. Ze was een tovenaar en trok telkens  weer konijnen uit een hoge hoed. Hij gaf haar een zoen voordat hij in de zaal zijn stoel opzocht. Hij was er graag voor haar om haar te steunen zoals ze hem steunde. ‘Ik zie je na de show. Zet hem op!’ fluisterde hij tegen haar en ging toen tussen de inkopers en de pers zitten. Bill herkende de meesten wel en praatte graag met een aantal van hen. Hij vond het wereldje soms wel interessant en vond het vreselijk mooi om te zien hoezeer Jenny in haar vakgebied werd gerespecteerd. Ze verdiende het helemaal. De mijnwerkersdochter uit Pittston was op eigen kracht omhooggeklommen en nu een ster in de modewereld. Na drie jaar op de modeacademie had het nog eens elf jaar geduurd om dit te bereiken. Het was een lange, zware, toegewijde klim naar succes geweest.

In het publiek tussen inkopers uit het Midwesten geperst, dacht hij aan Jenny en glimlachte bij zichzelf. Hij was een gelukkig man, hield vreselijk veel van zijn vrouw en ze genoten beiden van de carrière die ze najoegen. Wat wilde je nog meer? Behalve dan ooit een gezinnetje. Daar spraken ze veel over, maar voor nu leek hun gezamenlijke geluk genoeg voor hen.

2

De dag na de laatste modeshow in februari, begonnen de meeste van de ontwerpers alweer aan hun volgende collectie. In de modewereld was er geen tijd om op adem te komen, geen periode van stilstand. Zodra je de ene collectie en het ene seizoen af had, begon je aan de volgende. De weken na de shows waren daarom ook altijd een drukke tijd voor Jenny, die vergaderde met al haar klanten om het nieuwe seizoen te bespreken. Het was een tijd om nieuwe ideeën aan te boren. Veel van de ontwerpers deden historische research, groeven bijvoorbeeld in archieven op zoek naar ontwerpers die niemand zich meer herinnerde maar die ooit belangrijk waren geweest. In de weken na Fashion Week draaide het om inspiratie en als adviseur werkte Jenny mee aan dat proces. Meerdere ontwerpers noemden haar hun muze. Ze vond het leuk om hun research met hen te bespreken en ook om met ontwerpers te werken die veel van elkaar verschilden en uniek waren. De afgebakende, klassiekere mode van David Fieldston vormde een contrast met de wilde, gewaagde jonge geest van Pablo Charles en haar zestal andere ontwerpers. Het was een beetje schizofreen, samenwerken met mensen die zo verschillend waren, maar het maakte het proces leuker. Ook had ze nu twee assistenten die haar hielpen alle ballen hoog te houden. Ze regelden haar afspraken en de logistiek, maar alle ontwerpadviezen deed ze zelf. Dat was waar haar klanten haar voor inhuurden.

Een van haar assistenten, Nelson Wu, was een Chinese jongen die oorspronkelijk uit Hongkong kwam en ooit zelf ontwerper hoopte te worden. Hij ontwierp kleding in zijn loft in Greenwich Village. Nelson werkte alleen zo nu en dan voor Jenny om bij te springen en was meer bezig met zijn eigen ontwerpen. Maar hij werkte graag voor haar, waar ze dankbaar voor was als het allemaal wat te veel werd.

Haar andere assistent, Azaya, werkte fulltime voor haar. Ze was gestopt met de modeacademie toen ze erachter kwam dat ontwerpen niets voor haar was. Ze was een begenadigd tekenaar en fotograaf en deed ’s avonds en in de weekenden wat freelance fotografiewerk. Jenny had ontdekt dat de meeste mensen in de mode-industrie, als ze echt creatief waren, vaker hoofddeksels droegen, net als zijzelf en Azaya. Azaya Jackson was een beeldschone meid wier Ethiopische moeder een beroemd model was geweest. Ze was met mode opgegroeid en deed er ook nog wat modelwerk bij. Ze was oprecht geïnteresseerd in Jenny’s klanten en had grote bewondering voor haar. Ze hadden elkaar ontmoet toen Azaya model was bij een shoot in de tijd dat Jenny nog voor Vogue werkte. Toen Jenny voor zichzelf was begonnen en op zoek was naar een assistent, was ze weer opgedoken. Ze was vijfentwintig, heel slim en vond het erg leuk om met Jenny te werken. Ze deed alles wat van haar werd gevraagd en leerde graag de zakelijke kant van het modevak kennen.

Net als Jenny voordat ze Bill leerde kennen, was Azaya zo druk met zoveel projecten dat ze nooit tijd had voor een sociaal leven. Ze was altijd op kantoor en Jenny drong dan ook vaak aan dat ze uit moest gaan en lol maken.

‘Net als jij zeker?’ plaagde Azaya dan. ‘Wanneer was de laatste keer dat Bill en jij uit zijn geweest? Je werkt elke avond tot in de late uurtjes.’

Jenny glimlachte. ‘Dat ligt anders. Ik ben getrouwd en ik ben ouder dan jij. Bovendien heeft Bill examens.’ Hij volgde zijn laatste colleges, leverde werkstukken in en rondde zijn eindscriptie af voor zijn Master. Tegen de tijd dat Jenny half maart met haar ontwerpers druk bezig was aan het zomerseizoen, had Bill nog drie maanden te gaan voor zijn afstuderen en zwoegde hard om alles op tijd af te krijgen. Hij was blij dat Jenny het ook druk had en vond het prima om even niet uit te gaan. Ze waren van plan het in juni te gaan vieren en vakantie te nemen, maar tot dan had geen van beiden tijd om leuke dingen te doen. Ze genoten van wat ze aan het doen waren, dus het maakte ook niet uit. Ze wisten dat het maar tijdelijk was. Na Bills afstuderen zouden ze meer tijd hebben.

Op het moment was hij ook druk bezig met solliciteren bij kerken. Hij had tientallen Episcopale kerken in de stad en nabijgelegen buitenwijken aangeschreven en hoopte er een te vinden die een net afgestudeerde pastor kon gebruiken. Hij wilde niet elke dag urenlang hoeven pendelen en Jenny was te druk en had te veel klanten en projecten om te forenzen. Ze konden hun thuisbasis niet naar buiten de stad verplaatsen, want haar hele werkterrein was in New York. Ze haastte zich de hele dag van de ene vergadering naar de andere, bekeek nieuwe ontwerpen, adviseerde klanten over stoffen, besprak welke richting ze zouden kiezen voor de nieuwe collectie en spotte nieuwe trends. Bill wist dat hij geen baan kon aannemen die te ver weg was, maar tot nu toe had hij nog geen enkel aanbod gekregen. Hij had zich onlangs ingeschreven bij een instantie die zocht naar pastoraten in de hele VS, maar hij was heel duidelijk geweest dat hij in New York moest blijven. Elke kerk waarbij hij had gesolliciteerd in de stad had hem afgewezen. Ze hadden geen vacatures en dat gold ook voor de buitenwijken die het dichtst bij New York lagen. Bill gaf de moed nog niet op, ervan overtuigd dat hij iets zou vinden. Hij had ook gesolliciteerd bij een aantal kerken in Connecticut en New Jersey, maar dat had ook nog niets opgeleverd. Hij had zijn voelsprieten overal uitstaan.

Op een middag werkte hij aan zijn scriptie toen zijn broer Tom belde en hem de volgende dag voor de lunch uitnodigde. Bill genoot zelden van contact met zijn familie, maar hij wilde niet verder van hen vervreemden en probeerde ze te zien wanneer hij maar kon. Tom was meestal redelijker dan Peter of zijn vader, hoewel hij niet deed alsof hij de keuzes die zijn broer had gemaakt begreep. Zijn echtgenote evenmin als zijn beroep. Hij vond het verschrikkelijke verspilling van een goed juridisch brein, een uitstekende juridische scholing en de sociale connecties die hij had. Bovendien hadden ze hem nodig op kantoor. Tom vond Bills radicale breuk met de familietraditie onbegrijpelijk.

In een poging de communicatiekanalen open te houden, spraken Tom en Bill de volgende dag bij ‘21’ af. Dat was voor beiden bekend terrein en een restaurant waar ze graag aten en al van kleins af aan kwamen.

‘Wat doe je tegenwoordig?’ vroeg Tom op vriendelijke toon nadat ze allebei een glas wijn hadden besteld. De twee broers scheelden tien jaar. Tom was net vierenveertig geworden en Bill was altijd geschokt als hij zich realiseerde dat zijn broer nu van middelbare leeftijd was. Peter zou over een paar maanden ook al veertig worden. Zijn broers hadden allebei twee kinderen terwijl Jenny en hij er geen hadden. Hun levens en drijfveren leken heel verschillend. Het was zelfs nog schokkender voor hem als hij bedacht dat Toms jongste zoon op de middelbare school zat en zijn oudste net aan een studie was begonnen. Bill vertelde Jenny dat dat maakte dat hij zich erg oud voelde, al was hij pas vierendertig. De kinderen van zijn broer Peter waren tenminste een stuk jonger.

‘Ik werk aan mijn scriptie,’ antwoordde Bill op de vraag van zijn broer. ‘Veel werk.’

‘Heb je al een baan?’ vroeg Tom hem zonder bijbedoelingen en Bill schudde zijn hoofd.

‘De wachtlijsten voor de kerken in de stad zijn een kilometer lang en in de buitenwijken is het niet veel beter. We kunnen niet te ver buiten de stad gaan wonen, dat kan ik Jenny niet aandoen met haar werk.’

Tom knikte, zich ervan bewust dat ze een of andere topper was in het modevak, hoewel hij niet precies wist wat ze deed. Hij wist dat ze een eigen bedrijf had, maar het klonk hem altijd nogal frivool in de oren. Het was geen branche die zijn interesse had. ‘Denken jullie wel eens aan kinderen of is dat niet aan de orde?’ vroeg Tom Bill nu voor het eerst.

Hij had er geen idee van dat ze al twee jaar probeerden zwanger te worden. Jenny was ontmoedigd, haar baan was stressvol en ze rende altijd van hot naar her. Bill wist zeker dat het op het juiste moment wel zou gebeuren. Misschien als ze vakantie hadden, wat ze al een jaar niet meer hadden gehad. ‘We hebben het er wel over,’ zei Bill zacht, niet van plan zijn zorgen met zijn broer te delen. Alles wat hij hen ooit in vertrouwen meedeelde, werd later tegen hem gebruikt en dit onderwerp was zo gevoelig dat hij het alleen met Jenny besprak. Hij zou het gevoel hebben dat hij haar verraadde als hij Tom inlichtte. ‘Er is geen haast bij,’ zei hij vaag.

‘Jullie worden er niet jonger op,’ zei Tom bot. ‘Haar carrière zal haar wel meer waard zijn dan een baby,’ voegde hij er bruusk aan toe.

Zijn familie kende haar niet eens, maar was altijd bevooroordeeld. Ze wilden maar al te graag geloven dat ze een slecht mens was omdat haar achtergrond in hun ogen niet deugde. ‘Ze wordt vast een fantastische moeder,’ zei Bill gemeend. ‘En ik moet eerst een aanstelling bij een kerk vinden voordat we aan kinderen kunnen beginnen. Alles op zijn tijd.’ Hij keek er kalm bij.

Tom aarzelde even voordat hij erin dook. ‘En als je nou terugkwam bij de zaak? Er ligt daar een kant-en-klare baan op je te wachten. Je hoeft niet een eeuwigheid naar een kerk te zoeken. Je kunt in de weekenden vrijwilligerswerk doen.’ Ze zagen zijn toewijding aan het geestelijk ambt als excentrieke hobby, niet als roeping. Bill had al lang geleden opgegeven uit te leggen hoeveel het voor hem betekende. ‘Pap wordt er ook niet jonger op. Een dezer dagen gaat hij met pensioen en ik denk dat hij er geruster op zou zijn als hij wist dat je terug was. Ik weet hoeveel het pro-Deowerk voor je betekende, dus misschien kunnen we iets regelen. Je kunt bijvoorbeeld een volle partner worden en een kleiner deel van de winst innen als je geen betalende cliënten wilt aannemen.’ Ze hadden het hier al eerder over gehad.

‘Het gaat me niet om geld,’ legde Bill hem rustig uit. ‘Ik heb sterk het gevoel dat iedereen zijn eigen weg moet kiezen. Dit is de mijne. Het heeft lang geduurd voor ik daar achter was. Ik weet nu dat ik op de juiste weg ben, met de juiste vrouw. Dat ik met Jenny ben getrouwd was geen ongelukje; het heeft zo moeten zijn. Net zoals jij en Julie.’ Tom zei niets, hij knikte alleen maar, maar Bill zag een bezorgde blik in zijn broers ogen.

‘Hoe ben je daar zo zeker van?’ vroeg Tom plotseling serieus. Bill leek zo zeker van zijn zaak en Tom wist nooit of er een draadje bij hem loszat of dat hij juist verstandiger was dan de rest. Hij leek volkomen sereen.

‘Je vindt het vast stom klinken, maar ik bid veel. Ik probeer te luisteren en ik weet altijd instinctief of wat ik doe juist is. Of helemaal verkeerd. Ik voelde me ellendig op kantoor, ik wist dat dat niets voor me was. Ik ging elke dag met tegenzin naar mijn werk, had het gevoel dat ik er niet op mijn plek zat. Zodra ik aan het seminarie begon, wist ik dat ik op de juiste weg was. Ik wist het vanaf mijn eerste theologieles. Het was als een magneet; alles klikte in elkaar. Zo was het ook toen ik Jenny ontmoette. Vanaf de eerste keer dat ik haar zag wist ik het zeker. Ik wist dat we voor elkaar bestemd waren.’ Hij zei het met zoveel overtuiging dat Tom lange tijd naar hem staarde terwijl hij probeerde het te begrijpen. ‘Had jij niet hetzelfde gevoel bij Julie?’ vroeg Bill zijn oudere broer met ernst. ‘Jullie waren zo verliefd.’

‘Ik weet niet of ik ooit het gevoel heb gehad dat we voor elkaar ‘‘bestemd’’ waren,’ antwoordde Tom eerlijk. ‘Ze was gewoon de mooiste debutante van het seizoen en met wie ik tot dan toe uit was geweest, en we hadden veel lol samen. We waren allebei jong. Twintig jaar later is alles anders. Er is meer voor nodig dan alleen een mooie debutante. Mensen veranderen naarmate ze ouder worden. We wisten toen allebei nog niet wie we waren.’ Tom was jong getrouwd, vijf jaar jonger dan Bill was toen hij met Jenny trouwde, en minder verstandig.

Bill wist niet precies wat zijn broer ermee wilde zeggen en hij wilde zijn neus niet in hun zaken steken. Tom leek niet gelukkig. Zowel hij als Peter waren al lange tijd getrouwd, met vrouwen met wie Bill niet getrouwd zou willen zijn. Maar hun huwelijken hielden stand en Bill had altijd gedacht dat ze tevreden waren. En ze hadden sympathieke kinderen. Jenny was heel anders: diepzinniger, sterker, een eigen persoonlijkheid. Hij hield van het leven dat ze deelden en ze waren altijd eerlijk tegen elkaar.

‘Ieder zijn ding,’ zei Bill redelijk. ‘Jenny en ik zijn gelukkig. Ik hoop dat jij dat ook bent. Niemand in de familie heeft Jenny ooit een kans gegeven, en God weet dat ze dat verdient, want ze is een geweldig mens. Maar we redden ons evengoed prima.’

Tom zei niets. Hij voelde zich er af en toe wel schuldig over, maar niet genoeg om moeite te doen Jenny te leren kennen. Peter deed al helemaal geen moeite. Hij was nog steeds verontwaardigd over Bills keuze van echtgenote, net als hun ouders. Het leek alsof ze het als een persoonlijke belediging beschouwden. Tom was redelijker, negeerde Jenny alleen als hij haar zag en richtte zich simpelweg tot Bill. Maar hij was tenminste niet openlijk onbeschoft tegen haar zoals Peter en hun ouders.

‘Is er ook maar een kleine kans dat ik je kan overhalen terug te komen op de zaak?’ probeerde hij voor de laatste keer, hoewel hij zich realiseerde dat die kans zeer gering was. Zijn jongere broer schudde zijn hoofd.

‘Het kan misschien even duren, maar ik wil een kerk vinden. Ik heb een aanbod gekregen van een kerk in Kentucky, dat heb ik afgeslagen. Er komt wel iets. Jenny zegt steeds dat ik geduld moet hebben.’

‘Laat het ons weten als je van gedachten verandert,’ zei Tom terwijl hij de rekening betaalde. Hij wist dat Bill niet meer van mening zou veranderen. Zijn broer wilde dolgraag binnen de kerk zijn nieuwe vak uitoefenen, niet zijn oude.

‘Er is net zoveel kans dat ik terugga naar de advocatuur als dat jij geestelijke wordt,’ zei Bill lachend toen ze het restaurant uit liepen. ‘Bedankt voor de lunch.’ Hij glimlachte en hield een taxi aan.

Tom wandelde terug naar kantoor en dacht na over wat Bill had gezegd. Hij leek overal zo zeker van, Tom benijdde hem. Terug op kantoor vroeg Peter hoe het met Bill ging. ‘Prima. Hij lijkt zeker van zijn zaak en gelukkig met zijn leven, misschien wel gelukkiger dan wij. Wie zal het zeggen? Misschien heeft hij echt een roeping. Ik kan je één ding vertellen: die komt nooit meer terug op de zaak.’

‘Hij is altijd al een beetje mesjogge geweest,’ zei Peter. Hij klonk minachtend en zelfvoldaan.

‘Volgens mij is hij dat juist niet,’ zei Tom eerlijk, respectvoller jegens Bill dan Peter ooit was geweest. ‘Hij doet wat hij graag wil doen en gelooft erin. En hij is getrouwd met een vrouw op wie hij stapelgek is. Wat is daar zo mesjogge aan?’

‘Je kunt niet zomaar weglopen voor historie en traditie, een carrière bij een uiterst gerespecteerd juristenkantoor opgeven en trouwen met een vrouw zonder achtergrond. Wat moet dat voorstellen? Puberrebellie? Hij moet nodig eens volwassen worden,’ zei Peter nors.

‘Ik denk dat hij volwassen ís. Hij wil alleen niet dezelfde dingen als wij. Dat is altijd al zo geweest. Hij is nooit uit geweest met de soort vrouwen met wie wij uitgingen, en volgens mij heeft hij het geen seconde leuk gevonden op de zaak. Hij wil graag mensen helpen die het moeilijk hebben, misschien is dat nog niet zo verkeerd.’

Tom probeerde billijk te zijn, maar Peter moest er niets van weten. Dat Bill een heel andere kant op ging, vond hij kinderachtig en hun vader dacht er net zo over. Hun moeder was meer ontdaan over Jenny dan over de zaak. Geen van hen keurde de keuzes die hij maakte goed. ‘Het is prima als je op je twintigste bij het vredeskorps wilt, maar hij is nu vierendertig en wil nog steeds padvinder worden.’

Peters woorden raakten Tom. Het klonk heel oneerbiedig na wat hij tijdens de lunch had gehoord. Bill ging tenslotte bij de kerk, niet bij de padvinderij. ‘Volgens mij zien geestelijken zichzelf niet als padvinders. Er is in deze wereld ruimte voor beide kampen,’ herinnerde hij Peter. ‘Wat wij doen, en wat hij doet. Bill wil de gebrokenen van geest helpen. Wij regelen alleen maar hun belastingen.’ Bills keuze leek hem nobeler.

‘Zeg dat maar tegen pap. Bills vertrek bij de zaak brak bijna zijn hart, en dat van mam toen hij met Jenny trouwde. Dat slaat toch helemaal nergens op? Ik heb nooit getwijfeld of ik in paps voetsporen moest treden en jij ook niet. Wat maakt Bill zo speciaal?’

‘Misschien hadden we dat wel moeten doen. Misschien heeft hij meer lef dan wij,’ zei Tom en hij keek er bedachtzaam bij. De vredige blik in Bills ogen had indruk op hem gemaakt.

‘O, alsjeblieft,’ zei Peter hoofdschuddend, ‘niet jij ook nog. We hebben een geweldig leven, een vennootschap in het beste juristenkantoor van New York, permanente baanzekerheid tot onze oude dag. Wat wil je nog meer?’

Het was een grote vraag en Tom gaf er geen antwoord op, maar hij dacht er nog steeds aan toen hij weer in zijn eigen kantoor was. Peter leek het meest op hun vader – dictatoriaal, autoritair, traditioneel – en hij verwachtte dat zijn zoons hetzelfde waren en in zijn voetsporen traden. Peter had het gedaan zonder ook maar een moment te twijfelen. En Tom ook, tot nu, maar onwillekeurig vroeg hij zich af of het leven niet méér was dan de tradities volgen. Bill had zijn hakken in het zand gezet. Hij had geweigerd mee te werken en voor zover Tom kon zien, was Bill gelukkiger dan zijn beide broers en voelde hij zich meer op zijn plaats. Daar bewonderde hij hem om. Tom was begonnen zich dingen af te vragen en de laatste tijd moest hij zichzelf de antwoorden schuldig blijven. Zijn leven was de som van alle delen, jammer genoeg leek er iets te ontbreken. Bill leek alles te hebben. Een roeping waar hij zeker van was. En Jenny, die hem gelukkig maakte en een leuke meid leek. En daarbij: ze was een goed mens en Bill ook.

Toen Bill terugkwam van de lunch vond hij bij de post een aantal antwoorden van kerken die hij had aangeschreven. Drie hadden hem afgewezen en een vierde had hem op de wachtlijst geplaatst. De laatste brief las hij meerdere keren. Hij had hem gekregen via de instantie die posten voor geestelijken zocht. Het was geen kerk die hij zelf had aangeschreven of zelfs maar zou overwegen. Bill las de brief nog een laatste maal, vouwde hem op en stopte hem terug in de envelop. Daarna legde hij hem in een la van zijn bureau en werkte verder aan zijn scriptie.

Hij had het leuk gevonden Tom te spreken, leuker dan gewoonlijk. Hij had verwacht dat zijn broer zou proberen hem over te halen terug bij de zaak te komen, maar Tom had sneller dan anders opgegeven zodat het niet op ruzie was uitgelopen. En Bill had geen idee waarom, maar als hij aan zijn oudere broer dacht, voelde hij medelijden. Tom had zich aan het programma gehouden, net als Peter, maar iets in Tom leek nu verslagen. Hij had zijn ziel verkocht om aan zijn vaders verwachtingen te voldoen. Bill was zo blij dat hij daar was weggegaan. Hun levens leken hem zo leeg.

Toen Jenny die avond moe thuiskwam na een lange dag, vertelde hij haar over zijn lunch met Tom.

‘Vroeg hij weer of je terug wilde komen op de zaak?’ zei ze terwijl ze het zich gemakkelijk maakte op de bank en hij haar een glas wijn aangaf. Ze vond het heerlijk om thuis te komen en hem over haar dag te vertellen. En hij was blij haar te zien na uren van studeren en aan zijn scriptie werken.

‘Natuurlijk.’ Bill glimlachte naar haar. ‘Het verbaast me dat ze na vijf jaar nog steeds de moeite nemen. Ik zou me gevleid moeten voelen.’ Maar dat was niet zo. Ze wilden hem gewoon terug in het gareel krijgen en hem dwingen net als zij te worden.

‘Het is bedreigend voor hen dat je ertussenuit bent geknepen. Het zet vraagtekens bij hun leven,’ zei ze wijs. ‘Ze zullen nooit stoppen met proberen je terug te halen. Of ophouden over mij. Dat we anders zijn, is angstaanjagend voor hen. En zelfs nog meer als we gelukkig zijn.’

Hij vertelde haar niet dat Tom over kinderen was begonnen. Hij wist dat het een onderwerp was dat haar van slag maakte. Elke maand hoopten ze weer dat ze zwanger was en elke keer was het een teleurstelling. Ze hadden afgesproken naar een fertiliteitsarts te gaan als er in de komende maanden niets zou gebeuren. Een baby was het enige wat nog ontbrak aan hun leven, maar Bill dacht dat ook dat voorbestemd was en dat het zou gebeuren wanneer ze het het minst verwachtten. Ook al waren ze nog veel te jong om in paniek te raken, na twee jaar van vergeefse pogingen begonnen ze zich allebei toch wel zorgen te maken, al spraken ze dat niet uit tegen elkaar. Misschien als hij een kerk vond… dacht hij soms.

En terwijl hij erover mijmerde, dacht Bill aan de brief die hij die middag in de la van zijn bureau had gelegd. Daar zei hij ook niets over tegen Jenny. Hij had nooit geheimen voor haar, maar hij wist dat het geen zin had haar erover te vertellen; ze zou er alleen maar door van streek raken. Bill was ervan overtuigd dat er wel een kerk zou komen, en een baby. Ze moesten gewoon geduld hebben. Het lot zou hen brengen wat ze nodig hadden, zoals altijd. Daar was hij zeker van.

Die avond vreeën ze toen ze naar bed gingen en Jenny viel na afloop in zijn armen in slaap, hopend als altijd dat ze een kindje hadden gemaakt. Wat haar betrof, en ze wist dat Bill er net zo over dacht, hadden ze op dat ene ding na alles.

3

Naast de dag dat ze trouwden was Bills afstuderen aan het Union Theological Seminary een van de belangrijkste dagen van hun leven.

De afstudeerceremonie vond plaats in het Seminary Quadrangle en kijkend naar Bill in zijn toga en baret moest Jenny bijna de hele tijd huilen. Hij had een gezamenlijke graad gehaald aan Columbia en het seminarie en nu ook een Master in de theologie. Dit betekende oneindig veel meer voor hem dan het afstuderen na zijn rechtenstudie aan Harvard, hoewel dat veel moeilijker was geweest. Bill was nu officieel pastor, maar hij had nog altijd geen baan en geen kerk. Tot dusver was hij alleen maar afgewezen of op wachtlijsten geplaatst.

Hij had zijn werkstage bij een kerk in de Bronx succesvol afgerond en extra lessen gevolgd om bevoegd geestelijk verzorger in ziekenhuizen en gevangenissen te worden. Ook had hij uitgebreide psychologiecursussen gevolgd om te kunnen counselen en was gespecialiseerd op het terrein van mishandeling. Bill was zeer begaan met mishandelde vrouwen en had ontelbare uren vrijwilligerswerk gedaan voor een kerk die daklozen hielp. Na vijf jaar van voorbereidingslessen in de weekenden was hij een week voor zijn afstuderen tijdens een sobere ceremonie tot pastor gewijd. Hij had alles wat hij moest hebben, behalve een kerk.

Helene was met Bill en Jenny naar de afstudeerceremonie geweest. Jenny had zijn ouders, broers, schoonzussen, neefjes en nichtjes ook uitgenodigd om aanwezig te zijn, maar ze beweerden allemaal dat ze het te druk hadden. Ze wilden wel naar de lunch na afloop van de ceremonie komen die Jenny voor hem had georganiseerd, behalve de neefjes en nichtjes, die nog een week naar school moesten. Jenny had een tafel voor negen gereserveerd in ‘21’. Dat was het lievelingsrestaurant van de familie en ze wist dat de familie Sweet zich daar op haar gemak zou voelen.

Ze had al een aantal jaren geen van de Sweets gezien, maar aangezien ze haar uitnodiging hadden aangenomen nam ze aan dat ze beschaafd tegen haar zouden doen. Het was een gigantisch belangrijke dag voor hun broer en zoon, hij was nu een echte pastor van de anglicaanse kerk, bevoegd om mensen in de echt te verbinden en alle riten en sacramenten van de kerk uit te voeren. Wat hij nu dolgraag wilde, was een plaats om uit te oefenen wat hij had geleerd. In de tussentijd, terwijl hij wachtte tot een kerk hem zou aannemen, had hij zich aangemeld als invaller bij twee ziekenhuizen en de vrouwengevangenis. Dat zou hem tenminste bezighouden en hij keek ernaar uit om over twee weken die geestelijke verzorgingstaken op zich te nemen. Jenny was opgelucht dat hij iets te doen zou hebben. De zoektocht naar een positie duurde langer dan ze hadden gedacht. Hij zocht nu al bijna zes maanden.

Na de afstudeerceremonie gingen ze rechtstreeks naar het restaurant, waar zijn ouders al waren. Zijn vader had een Bloody Mary in de hand en zijn moeder nipte met een stuurse blik aan haar gin-tonic. Ze knikte naar Jenny en keek naar Bill alsof hij aan een ernstige ziekte leed. Ze behandelde zijn nieuwe carrièrepad en zijn huwelijk met Jenny als de manifestatie van een geestesziekte waarvan ze hoopte dat hij snel zou genezen. Tegen Jenny’s moeder zei ze helemaal niets. Jenny schudde haar schoonouders de hand met een hartelijke glimlach die niet werd beantwoord. Dat was geen goed begin en Bill was onmiddellijk gespannen. Bill, Jenny en Helene waren net gaan zitten toen zijn broers met hun echtgenotes arriveerden en de tafel vulden, wat enige opluchting bracht. Niemand sprak over de afstudeerceremonie of feliciteerde Bill, wat Jenny schokte. Het was alsof ze dachten dat het tactvoller was er niets over te zeggen, als een verschrikkelijke blunder die hij had begaan en ze hoopten te vergeten, net als zijn huwelijk met Jenny. Wetend hoe hard hij had gewerkt om pastor te worden, vond Jenny het zowel onbeschoft als gemeen om zijn prestatie zo dood te zwijgen.

Halverwege de lunch vroeg Tom er eindelijk iets over. ‘Hoe voelt het om een man van de kerk te zijn?’ vroeg hij zijn jongere broer met een slome glimlach.

‘Een beetje onwerkelijk tot ik een aanstelling vind. Misschien voel ik me meer pastor als ik volgende week als geestelijk verzorger in de vrouwengevangenis aan het werk ga,’ sprak hij zijn gedachten uit en zijn moeder fronste.

‘Wat afschuwelijk,’ zei ze op gesmoorde toon. ‘Kun je niet iets anders doen tijdens het wachten?’

‘Ik ga ook voor twee ziekenhuizen werken,’ zei hij sussend.

Zijn vader schudde zijn hoofd. ‘Er is meer dan genoeg werk voor je op de zaak. Je hoeft niet in ziekenhuizen en gevangenissen rond te hangen terwijl je op zoek bent naar een baan,’ herinnerde hij Bill. ‘Je bent nog steeds jurist. Je kunt altijd weer bij ons komen werken.’ En het was duidelijk dat hij vond dat Bill dat moest doen.

‘Bedankt, pap,’ zei Bill beleefd. Jenny was woedend dat tot nu toe niemand iets tegen haar moeder had gezegd, maar Helene leek het niet te deren. Ze herinnerde zich hoe ze haar bij de bruiloft hadden behandeld en verwachtte vandaag niet veel beters van ze. Ze was alleen maar naar de lunch gekomen uit respect voor Bill. Bills moeder keek door haar heen alsof ze niet bestond en als ze de moeite nam om met Jenny te praten, was dat met een moeilijke blik. De echtgenotes van Bills broers kletsten voornamelijk met elkaar. Alleen Tom deed aardig tegen Bill en probeerde met weinig succes de stemming erin te krijgen.

Jenny had een taart besteld met ‘gefeliciteerd, Bill’ erop die als toetje met champagne werd geserveerd. Tegen het einde van de maaltijd had Bills vader te veel gedronken, was Peter zichtbaar verveeld en leek hun moeder zich niet lekker te voelen. In nog geen twee uur zat het erop. Bill en Jenny waren uitgeput toen ze met Helene het restaurant verlieten, Bill met de restjes van de taart. Het was een pijnlijke lunch geweest en Jenny had er spijt van dat ze ze had uitgenodigd. Ze waren niet eens in staat aardig tegen hem te doen en zijn prestatie te vieren.

Bill merkte onderweg naar huis op dat hij zich op een begrafenis wel eens beter had vermaakt dan vandaag. ‘Ze doen alsof ik tot gevangenisstraf ben veroordeeld,’ zei hij in de taxi tegen Jenny.

Tom was de enige die nog een beetje zijn best had gedaan. Jenny had gemerkt dat hij bij elke gelegenheid die hij kreeg aandachtig naar haar had gekeken alsof hij erachter wilde komen wie ze was en waarom zijn broer van haar hield. Ze hadden gedurende de lunch ook allemaal wel een keer ter sprake gebracht dat Bill en zij geen kinderen hadden en gevraagd of dat soms door haar werk kwam. Ze dachten duidelijk dat het aan haar lag, net zoals het feit dat hij zijn rechtencarrière aan de wilgen had gehangen en bij de kerk was gegaan. Ze had al hun vragen luchtigjes gepareerd en gezegd dat ze met een gezin hadden willen wachten tot Bill was afgestudeerd. Maar Bill merkte haar terneergeslagen blik op telkens wanneer het onderwerp ter sprake kwam. Dat het tot nog toe niet was gelukt om een kind te krijgen, was het enige verdriet in hun leven. Ze had er onlangs met haar moeder over gesproken. Die leefde met haar mee en vertelde dat Jenny’s vader en zij nooit een tweede hadden kunnen krijgen en dat ze na Jenny meerdere miskramen had gehad. Ze hadden zich afgevraagd of het iets met Jacks werk te maken kon hebben, aangezien Jenny met gemak was verwekt toen hij in het leger zat en niet in de mijn werkte. Maar zeker wisten ze dat nooit.

Bill en Jenny brachten Helene naar het treinstation, waar ze haar schoonzoon nogmaals feliciteerde en hem zei hoe trots ze op hem was. Daarna gingen ze naar huis en lieten zich met een opgelucht gezicht op de bank ploffen. Azaya belde zodra ze waren gaan zitten. Een van Jenny’s klanten was in paniek over een stof die onderweg vanuit Frankrijk was zoekgeraakt, een ander wilde weten of ze de volgende week met hem mee naar Milaan kon en er waren minstens tien telefoontjes met vragen waarop onmiddellijk actie moest worden ondernomen. Twintig minuten later zat Jenny weer naast Bill op de bank, waar hij in het niets zat te staren en haar vervolgens met droevige ogen aankeek. Het was een extreem moeilijke lunch geweest, ter gelegenheid van iets wat betekenisvol en vrolijk had moeten zijn.

‘Ondanks dat ze pretenderen van goede afkomst te zijn, is mijn familie een verzameling van de lompste mensen die ik ken. Het spijt me, Jenny. Ik zal je niet meer aan hen blootstellen. En je arme moeder.’ Bill was de enige aan tafel die met haar had gepraat, de anderen hadden gedaan alsof ze niet bestond.

‘Ze zijn nog steeds boos dat je met me getrouwd bent,’ zei Jenny nuchter. Het verbaasde haar niet meer.

‘Ik zou sterven van verveling als ik met Julie of Georgina getrouwd was. Zelfs mijn broers lijken zich dood te vervelen met hen.’

Jenny had meerdere keren gemerkt dat beide vrouwen een scherpe toon aansloegen wanneer ze tegen hun echtgenoot spraken. Ze had het gevoel dat niet alles koek en ei was in hun wereldjes, vooral in dat van Tom. Julie had tegen hem gesnauwd en meerdere keren gemene opmerkingen zijn kant op gemaakt. Dit in tegenstelling tot Bill en Jenny, die het grootste deel van de lunch elkaars hand hadden vastgehouden. Ze konden allebei de steun goed gebruiken met de vijandigheid die bijna continu op hen was gericht. Ze waren zo gespannen geweest dat Jenny amper wat had gegeten. Bill had een Bloody Mary gedronken en meerdere glazen wijn, wat hij nooit deed tijdens de lunch, maar het was de enige manier om het te doorstaan. Hij realiseerde zich nu meer dan ooit dat Jenny zijn familie was, zijn ouders en broers niet meer. Hun relatie was zo verslechterd door hun bezwaren tegen zijn huwelijk en carrièrekeus, dat ze niet langer een band hadden. Als hij bij hen was, voelde het als zes tegen één. Het speet hem dat ze zoveel moeite had gedaan hen voor de lunch uit te nodigen.

Jenny ging nog wat telefoontjes voor haar werk plegen terwijl Bill de post openmaakte. Hij fronste toen hij de laatste brief opende, hem een tweede maal las en daarna zuchtte en hem opvouwde, weer in de envelop stopte en opstond om hem in zijn la te leggen bij de andere van dezelfde afzender. Toen zijn vrouw een uur later terugkwam in de woonkamer, zei hij niets over de brief. Jenny deelde mee dat Azaya over een paar minuten langs zou komen met de post en wat stofmonsters die ze moest bekijken voor een klant. Ze kon zien dat Bill zat te piekeren en nam aan dat de oorzaak de onaangename middag met zijn familie was.

Azaya arriveerde een halfuur later. Bill zei dat hij een ommetje ging maken. Het gaf Jenny tijd om te werken en zodra hij het appartement uit was, keek Azaya haar bezorgd aan. ‘Hoe was het? Was het een beetje te doen?’ Ze wist dat Jenny’s relatie met Bills familie gespannen was en hoe zenuwachtig ze voor de lunch was geweest.

‘Het was vreselijk,’ antwoordde Jenny eerlijk en ze legde het werk even weg. ‘Ze zijn zo gemeen, ze negeerden mijn moeder totaal en ze haten mij. Hij heeft het er zo moeilijk mee. Ze zijn ongelooflijk onbeschoft en zo gemeen tegen hem vanwege mij. Je zou denken dat ze het na al die tijd wel een keer zouden opgeven. Dat zal nu wel nooit meer gebeuren.’ Jenny was er verdrietig over, maar zette het uit haar hoofd tijdens het werken. Ze koos stoffen uit om aan de klant voor te leggen, ondertekende een aantal brieven en bekeek wat documenten. Een uur later vertrok haar assistente weer. Azaya was prima in staat de klanten te woord te staan terwijl Jenny een dagje vrij nam, al deed ze dat zelden. Toen Bill een halfuur later thuiskwam, was ze in de keuken. Hij was ernstig gedeprimeerd.

‘Sorry dat ik ze heb uitgenodigd,’ verontschuldigde ze zich.

Maar hij was in de war over iets anders en nam haar in zijn armen. ‘Het kan me werkelijk niks schelen. Ik wil ze niet meer zien, in elk geval de komende tijd niet. We hebben betere dingen te doen. Het zijn bekrompen mensen die gevangenzitten in een klein wereldje. Ze kunnen er niet tegen dat ik eruit ben geklommen, met jou. En ik ben zo blij dat ik dat heb gedaan.’ Hij glimlachte naar haar.

Tijdens zijn wandeling had Bill een beslissing genomen. Hij had nooit geheimen voor haar gehad, maar de afgelopen drie maanden wél. Het zou niets veranderen als hij haar erover vertelde, toch had Jenny het recht de waarheid te kennen. Hij maakte zich behoedzaam los uit hun omhelzing, opende de la van zijn bureau en haalde de twee brieven eruit. ‘Ik moet je al een tijdje iets vertellen. Ik durfde niet en ik wilde niet dat je je zorgen zou maken. In maart ontving ik een brief van een kerk in Wyoming die me als fulltime pastor wil. Ik heb ze afgewezen, want dat zou ik je nooit aandoen, Jenny. Ik weet hoe belangrijk het voor jou is om in New York te blijven. Dus wees maar niet bang, we gaan nergens heen. Maar ik wil graag dat je naar hun eerste brief kijkt. Vandaag kreeg ik er weer eentje. Ze hebben nog niemand gevonden en smeken me te komen. Het is precies wat ik wil, alleen eenentwintighonderd kilometer van waar we willen zijn. Behalve dat is het perfect. Er was tenminste iemand die me wilde, al heb ik het afgeslagen. Ze hadden mijn cv van die dienst waarbij ik me heb ingeschreven. Ik had tegen ze gezegd dat ik in New York wilde blijven, maar ze hebben er blijkbaar ook een paar het land in gestuurd. Deze kerk in Wyoming reageerde onmiddellijk,’ zei hij duidelijk gevleid. Hij gaf haar de brieven.

Jenny las ze met een nerveus gezicht en nadat ze ze allebei had gelezen staarde ze hem angstig aan. ‘Overweeg je daar te gaan werken?’ Ze raakte zichtbaar in paniek. Ze wisten allebei dat ze dan haar carrière op zou moeten geven. Haar veeleisende klanten kon ze niet vanuit Wyoming adviseren en haar werk vereiste nou eenmaal lijfelijke aanwezigheid. De enige twee kerken die hem tot nu toe wilden, waren in Kentucky en Wyoming.

‘Ik zei toch dat ik hun aanbod heb afgeslagen. We verhuizen niet naar Wyoming. Maar het zijn vriendelijke brieven en het lijken me fijne mensen. Ik wilde het je gewoon laten lezen. Ik durfde je tot nu toe die eerste brief niet te laten zien.’ De tweede brief had zelfs een nog wanhopigere toon dan de eerste. Ze boden hem meer geld en herinnerden hem eraan dat er bij de aanstelling een huis hoorde. ‘Het voelde niet goed om het je niet te vertellen, Jen. Het was tenminste een optie.’ Hij wilde niet dat ze hem een complete mislukkeling zou vinden die geen werk kon krijgen of niet zijn best deed. Hij was echt op zoek naar een kerk en een baan.

‘Ik zou mijn werk op moeten geven als jij die baan aannam,’ zei ze.

Hij kon zien dat ze bijna in tranen was toen hij een arm om haar heen legde om haar gerust te stellen. ‘Dat wil ik niet, Jenny.’

‘Maar je moet toch ooit een kerk hebben. Wat als het helemaal niet lukt?’ Ze had nu tranen in haar ogen.

‘Dat komt wel. Het duurt misschien even voordat ik er eentje in de buurt vind. Tot die tijd kan ik geestelijk verzorger blijven. Dan heb ik tenminste iets omhanden.’

‘Maar dat is niet wat je wilt,’ zei ze ellendig. Het was tijdens zijn studie nooit bij haar opgekomen dat hij misschien geen kerk zou kunnen vinden. Ze hadden er geen idee van gehad hoe schaars vacatures waren, of hoe ver weg. Ze wilde hem niet in de weg staan, maar ze was ook niet bereid haar carrière op te geven en naar een plek als Wyoming te verhuizen en wist dat ze dat nooit zou zijn. Bill wist het ook.

‘We moeten er allebei gelukkig van worden, niet alleen ik,’ zei hij kalm. ‘Maar het klinkt wel geweldig. We hoeven alleen maar iets dergelijks wat dichterbij te vinden.’

‘Stel dat dat niet lukt?’ Haar ogen waren groot.

‘Dat lukt wel,’ zei hij en hij probeerde een optimisme tentoon te spreiden dat hij niet langer voelde. Hij had in de afgelopen zes maanden honderden brieven met een kopie van zijn cv verstuurd en dit was verreweg het beste aanbod dat hij had gehad. Maar hij kon het echt niet aannemen. Hij leek er niet boos over, alleen verdrietig en teleurgesteld, wat maakte dat haar hart voor hem bloedde.

Daarna legde hij de brieven weg. Het was een belangrijke dag geweest met een zware lunch en nu had Jenny ook nog het gevoel dat het aanbod van de aanstelling in Wyoming boven hun hoofd hing. Ze wist dat het belangrijk voor hem was, anders had hij haar de brieven niet laten zien. Ze was erg stil die avond terwijl ze erover nadacht en lag klaarwakker naast hem in het donker.

‘Ik hoor je piekeren,’ zei hij zacht terwijl hij een arm om haar heen sloeg. ‘Niet doen. Ik zal je niet naar Wyoming slepen. Dat zou ik nooit van je vragen.’

Ze wilde ‘Gelukkig’ zeggen, maar ze knikte alleen maar terwijl de tranen over haar wangen stroomden. ‘Ik ben zo bang dat je niks anders zult vinden,’ gaf ze uiteindelijk toe. Ze had het gevoel dat haar carrière op het spel stond en haar werk betekende zoveel voor haar. Niet zoveel als hij, maar ze was de afgelopen veertien jaar bezig geweest wat op te bouwen en het zou niet niets zijn om dat op te geven, als het ooit zover zou komen. Ze kon het zich niet eens voorstellen.

‘We moeten gewoon geduld hebben.’

Net als met de baby. Daar maakte Jenny zich ook ernstige zorgen over. Ze vroeg zich af of hij over adoptie na zou willen denken. Tot dan toe hadden ze aangenomen dat ze een kind van zichzelf zouden kunnen krijgen, maar daar begon ze aan te twijfelen omdat er na twee jaar nog steeds niets was gebeurd. Ze hoopte dat hij er niet net zo lang over zou doen om een aanstelling bij een kerk te vinden, maar onmogelijk was dat niet. ‘Het spijt me, Bill,’ zei ze verdrietig, doelend op zowel de baby als de baan.

‘Ik wist toen ik met je trouwde hoe belangrijk je carrière voor je is. Dat heb je niet voor me verzwegen. Het is geen verrassing. Ik vind wat je doet geweldig en ben trots op je, Jenny. Ik wil niet iets voor mij ten koste van jou. Dat zou niet goed voelen.’ Ze knikte en kroop dichter tegen hem aan. Toen begon hij heel teder met haar te vrijen en zetten ze hun verdriet en angsten om in passie. In elkaars armen vergaten ze alles en nadien bleven ze ademloos liggen, overspoeld door een vloedgolf van liefde en emoties. Ze had sterren zien schitteren tijdens de daad.

Liggend hield hij haar vast en glimlachte naar haar. Hij wilde het niet zeggen, maar als er alleen maar liefde nodig was om een baby te maken, wist hij zeker dat ze er die avond eentje hadden gemaakt. Zij dacht exact hetzelfde terwijl ze hem een kus gaf en in slaap viel.

4

Bill begon twee weken later met zijn werk als geestelijk verzorger in de ziekenhuizen en de gevangenis. Het was uitdagend en interessant, hij bezocht zelfs patiënten in een gesloten psychiatrische afdeling. Hij had veel aan zijn training in de psychologie, sprak met alle patiënten op zijn lijst en hoewel hij maar een invaller was, begonnen mensen al snel naar hem te vragen dus de dienst verhoogde zijn dagen van drie naar vijf. Hij genoot zelfs van het werk dat hij in de gevangenis deed. De vrouwelijke gevangenen zaten daar voor allerlei misdrijven, inclusief moord. Ze konden goed met hem praten. Hij kwam opgewekt thuis en had Jenny ’s avonds veel te vertellen. Geen van beiden sprak nog over de kerk in Wyoming.

Bill was heel juni en juli druk en Jenny ook. Op één augustus was Fashion Week nog zeven weken ver weg, maar de druk steeg en een aantal van haar jongere ontwerpers had veel hulp nodig. Bill merkte dat ze elke avond uitgeput thuiskwam van al het rondrennen in de hitte. Ze waren door verschillende vrienden uitgenodigd om weekendjes weg te gaan, maar ze moest steeds werken. Hij gebruikte die tijd om nog meer sollicitatiebrieven te versturen. Tot nu toe zonder resultaat. Ze waren allebei opgelucht toen ze van een van haar belangrijkere klanten een uitnodiging kregen om naar de Hamptons te komen. Het zou goed voor ze zijn om even de stad uit te gaan.

Ze kletsten terwijl ze vooruitkropen in de weekendspits van verkeer dat op vrijdag de stad uit wilde. Daarna viel Jenny op de passagiersstoel in slaap, zo’n zware week had ze achter de rug. Ze hadden plannen om in augustus naar Martha’s Vineyard te gaan, maar Jenny wist niet of ze wel weg kon. Dit was het begin van een drukke tijd voor haar, september zou krankzinnig worden. Omdat de ene collectie op de andere volgde, was het op elk moment van het jaar moeilijk om haar klanten alleen te laten. Bill wilde dolgraag wat vakantietijd met haar doorbrengen. Hij zat er net aan te denken toen ze een uur later wakker werd en ze pas halverwege waren.

‘Sorry dat ik in slaap viel,’ verontschuldigde ze zich glimlachend, maar ze voelde zich beter en wat minder moe.

‘Je hebt het nodig, je bent uitgeput. Je hebt je deze week kapot gewerkt.’ Normaal gesproken werd ze nooit snel moe, ze had een grenzeloze energie, maar iedereen werd moe in deze zinderende hitte, zelfs Jenny. Hij kon niet wachten tot ze op het strand waren en konden zwemmen en relaxen en lekker van het weekend genieten. En hij mocht hun gastheer graag. Toen Bill er iets over tegen haar wilde zeggen, merkte hij dat ze met haar gedachten elders was.

Ze pakte haar agenda erbij en bladerde erin, rekende iets uit en keek hem toen vol verbazing aan. ‘O god… Ik realiseer me net iets… Ik ben de afgelopen weken zo druk geweest dat ik het niet eens heb gemerkt…’

Terwijl het verkeer weer langzaam op gang kwam, glimlachte ze mysterieus naar hem en hij had geen idee waar ze het over had. ‘Wat niet? Zeg alsjeblieft niet dat je nog tien afspraken hebt en twee nieuwe klanten en dat je dit weekend tóch moet werken,’ zei hij plagend, maar zo gek was het niet want ze werkte al maanden zeven dagen per week.

‘Ik denk dat ik misschien in verwachting ben,’ zei ze zacht, alsof ze het niet uit durfde te spreken.

Even keek hij haar strak aan en richtte daarna zijn blik weer op de weg. ‘Meen je dat?’ Hij was net zo opgewonden als zij en een beetje in shock.

‘Ik denk dat het gebeurd is op de dag dat jij afstudeerde. Ik ben over tijd. Echt heel erg over tijd. Vier weken of zo. Ik ben het glad vergeten.’

Toen ze dat zei, voelde hij een rilling over zijn rug gaan. Ineens wist hij het net zo zeker als zij. Hij herinnerde zich hun plotselinge passie na de afschuwelijke lunch met zijn ouders en hun gesprek over het aanbod van de kerk in Wyoming. Bill wist nog dat hij toen dacht dat hij haar op dat moment zwanger had gemaakt, maar daarna was hij het ook vergeten. Teder raakte hij haar wang aan met zijn hand, ze draaide haar hoofd en keek hem met ogen vol hoop aan.

‘Ik zal het maandag uitzoeken,’ zei ze amper harder dan een fluister, daarna sloeg ze haar armen om hem heen en kuste hem. Maar ze konden allebei geen andere reden bedenken waarom ze over tijd was. Dat overkwam haar nooit. Het zou een lang weekend worden, wachtend op maandag, maar in één klap wisten ze het allebei zeker: het was na twee jaar eindelijk gelukt. Ze probeerden zich nog niet te veel te verheugen, maar tegen de tijd dat ze in de Hamptons waren, praatten en dachten ze over niets anders meer. Als ze echt zwanger was, was hun droom uitgekomen.

Ze brachten een heerlijk weekend door bij haar klant en amuseerden zich met de mensen die hij voor het diner had uitgenodigd. Hij gaf twee geweldige etentjes, ze hadden een raam met uitzicht op de oceaan en Bill en Jenny maakten lange wandelingen langs het strand, zwommen in zee en op zondagavond gingen ze terug naar de stad. Ontspannen, verkleurd en opgetogen. Jenny kon niet wachten om de volgende ochtend de dokter te bellen.

De volgende dag maakte ze onderweg naar kantoor een omweg voor een bloedtest. Ze moesten een dag op het resultaat wachten en ze probeerde zich op haar werk te concentreren, maar dat bleek bijna onmogelijk. Zelfs Azaya merkte dat er na het weekend iets aan haar was veranderd. Nelson was ook op kantoor, hij hielp met de voorbereidingen voor de shows. Ze waren een goed team.

‘Wat ben jij vrolijk, is er iets gebeurd?’

Jenny ontweek Azaya’s blik, bang dat er iets aan haar te zien zou zijn. Ze wilde nog niets zeggen, omdat het dan misschien niet waar was. ‘We hebben het heerlijk gehad,’ antwoordde ze monter.

Ze werkte tot negen uur die avond en Bill was er toen ze thuiskwam. Hij zat te relaxen en tv te kijken na een dag van counselen in de gevangenis. Het eten stond voor haar klaar en ze gingen vroeg naar bed. Zodra de praktijk de volgende ochtend open ging, belde ze vanuit huis. Ze zette het bijna op een schreeuwen toen de assistente zei dat ze haar de uitslag niet mocht geven totdat de dokter er was. Assistentes mochten over de telefoon geen uitslagen geven.

Toen ze haar om halftien terugbelden, hield Jenny haar adem in terwijl ze op het antwoord wachtte. De dokter kwam aan de lijn en vertelde haar het goede nieuws. Ze was zwanger. Het was eindelijk gelukt. Bill stond onder de douche toen ze met een grote glimlach en over haar wangen biggelende tranen de badkamer binnenliep. Hij stak zijn hoofd onder de douche vandaan, zag haar gezicht en slaakte meteen een vreugdekreet. Hij stapte eronder vandaan, nam haar in zijn armen en kuste haar. Ze was ogenblikkelijk doornat, maar dat kon ze niets schelen. Bill hield haar stevig vast en vertelde haar hoeveel hij van haar hield. Net zoveel als zij van hem. De baby die ze zo graag wilden en waar ze zo lang op hadden gewacht, was eindelijk onderweg. Het was het wachten waard geweest. Hun leven was compleet.

5

Jenny was negen weken zwanger toen ze voor het eerst op controle ging en Bill ging met haar mee. Het was begin augustus, de baby zou begin maart komen. Alles leek in orde, hoewel de dokter zei dat Jenny wat aan de dunne kant was. Hij wilde dat ze wat aan zou komen en Bill vertelde hem dat ze te hard werkte en elke avond laat thuiskwam. Jenny wees hem erop dat Fashion Week voor de deur stond en ze haar klanten niet in de steek kon laten. Die schakelden naar de hoogste versnelling en trokken allemaal aan haar met hun behoeften en eisen, collecties die af moesten en catwalkshows die moesten worden georganiseerd.

‘Ik ga niet stoppen met werken alleen maar omdat ik zwanger ben,’ zei ze zacht. Ze hoopte tot op het laatst te kunnen werken en de dokter zag daar geen bezwaar in. Zolang ze het rustig aan deed.

‘Rustig komt niet in jouw woordenboek voor,’ berispte Bill haar. ‘Niet als het om je werk gaat. Jouw werk is niet verenigbaar met dat woord.’

Het was ook niet haar stijl. Bij alles wat ze deed, gaf ze tweehonderd procent en daar waren de resultaten ook naar. Daarom dweepten haar klanten zo met haar en hadden ze haar zo nodig. Ze beweerden allemaal dat ze zonder haar nergens waren, al wist ze dat dat niet waar was. Zij hadden het talent, maar Jenny verfijnde het voor hen en verscherpte hun focus. Toch was het altijd leuk om hun lof te horen. Mevrouw Vreeland had dat ook over haar gezegd; dat ze het beste oog voor detail had van iedereen die ze kende, helemaal voor zo’n jong iemand. Ze voelde instinctief aan wat goed was voor de collectie van elke ontwerper en wist zo aan te sturen op ieders unieke stijl zonder van een ander te lenen.

‘Wil je alsjeblieft proberen het íéts rustiger aan te doen?’ smeekte Bill haar na afloop van de controle.

Jenny moest vitaminen slikken en had een recept meegekregen voor ijzerpillen, die volgens de dokter haar maag van streek kunnen maken. Ze voelde zich tot nu toe prima en had nog geen zwangerschapssymptomen. Daarom had ze ook niet eerder een vermoeden gekregen. Ze was ook te druk geweest om te merken dat ze niet ongesteld was geworden. Jenny hoopte dat ze zich zo goed zou blijven voelen, want ze wilde niet achter raken met haar werk, hoewel ze Bill beloofde dat ze meer werk aan Azaya zou overdragen als haar klanten daarvoor openstonden. Ze zou ook vragen of Nelson wat vaker wilde komen werken.

‘Het kan me niet schelen wat ze allemaal van je willen,’ gromde Bill. ‘Deze baby is te belangrijk voor ons.’ Zoals hij had voorzien, was het voor hen beiden op het juiste moment gekomen. Ze waren er klaar voor. Hij was afgestudeerd, nu moest hij alleen nog een kerk zien te vinden, en in de tussentijd hield hij zich bezig met het werk in de ziekenhuizen en de vrouwengevangenis. Bill bezat een gave om vol begrip en compassie met mensen te praten en ze het gevoel te geven dat iemand zich om hen bekommerde. Hij hield nu ook kerkdiensten in de gevangenis met een verbazingwekkend hoge opkomst. Hij wilde een groep starten voor mishandelde vrouwen, omdat in veel gevallen hun misdaden in verband stonden met die mishandeling. Bill oordeelde niet over hoe ze daar waren gekomen en kende al veel gevangenen bij naam. Hij had pasgeleden een verzoek gekregen om ook in de mannengevangenis te komen werken en keek ernaar uit.

Na de doktersafspraak ging Bill naar een van de ziekenhuizen waar hij inviel voor een pastoor die al een aantal maanden ziek was. Jenny had een afspraak met een nieuwe klant, een jonge Zweedse met enorm veel talent die dit najaar haar eerste collectie zou showen. Jenny hielp haar de show in elkaar zetten om de grootst mogelijke impact op de catwalk te creëren. Het was opwindend om met haar te werken bij de aftrap van haar carrière. Jenny kon echt een bijdrage leveren en haar van goede raad voorzien. Ze brachten het grootste deel van de dag samen door. Daarna ging Jenny nog kort bij David Fieldston langs. Hij had twee nieuwe looks toegevoegd aan de lijn die hij in september zou showen en wilde weten wat Jenny ervan vond. Ze zei dat ze schitterend waren, hoewel ze wel voorstelde de vorm van eentje aan te passen om hem strakkere lijnen te geven. Ze speldden het voorbeeld waaraan hij werkte vast en het zag er meteen beter uit. Om zes uur verliet ze zijn atelier en ging terug naar kantoor.

Zodra ze aan haar bureau ging zitten, gaf Azaya haar een stapel werk en binnengekomen boodschappen met de opmerking: ‘Je hebt je vandaag weer uit de naad gewerkt.’ Het was een typische dag uit het leven van Jenny Arden, hoewel ze probeerde eraan te denken dat ze het eigenlijk rustig aan moest doen. Maar wanneer, en hoe?

Jenny had geen tijd gehad om te eten sinds een sneetje toast als ontbijt en had lichte hoofdpijn toen ze om acht uur haar kantoor verliet na een heldhaftige spurt om voor de verandering een keer vóór negen uur klaar te zijn. Wel nam ze een stapel werk mee naar huis in twee boodschappentassen die heel zwaar waren toen ze in de taxi stapte. Bill zag hoe uitgeput Jenny eruitzag toen ze door de deur van hun appartement kwam. Hij had net de post geopend. In elk van de brieven stond hetzelfde als alle andere van de afgelopen zeven maanden: ze zouden hem graag willen hebben, maar er was geen vacature in hun kerk en ze zouden het hem laten weten als er iets veranderde. Hij zag er ontmoedigd uit en hing achterover in de bank met de brieven nog in zijn hand. Jenny was opgelucht dat hij het niet meer over Wyoming had gehad. Zeker nu. Ze wilde haar carrière niet opgeven en ergens in the middle of nowhere een baby krijgen. Ze was blij dat Bill er niet op gehamerd had. In New York blijven, zelfs als dat betekende dat het langer zou duren voordat hij een baan had, was een offer dat hij voor haar overhad.

‘Ik had je mee uit eten willen nemen om het te vieren,’ zei Bill. Hij klonk teleurgesteld, maar hij zag in dat ze te moe was. Ze namen maar genoegen met een salade in hun eigen keuken. Hij opende een fles champagne en schonk twee glazen in. De dokter had gezegd dat ze best met mate kon drinken, maar meer dan nippen aan de bubbeltjeswijn deed ze niet. De hoofdpijn was nog niet over. Tijdens het eten spraken ze hun dag door en Bill kon er niet over uit hoe anders zijn leven was nu hij niet meer als jurist bij het familiebedrijf werkte. Hij vond dit zoveel leuker. Na het eten ging Jenny aan de slag met het werk uit de twee boodschappentassen die ze mee naar huis had genomen.

Ze was pas om één uur ’s nachts klaar. Bill was ondertussen op de bank in slaap gevallen. Ze maakte hem voorzichtig wakker en hij volgde haar naar de slaapkamer, kleedde zich uit, poetste zijn tanden en kroop naast haar in bed. Hij keek haar slaperig aan en trok haar in zijn armen. Met haar lange, lenige lijf tegen zich aan kon hij niet wachten tot hij de baby tussen hen in zou kunnen voelen in haar buik. Het leek nog steeds onwerkelijk. Het was moeilijk te bevatten dat er over minder dan zeven maanden een klein persoontje bij hen zou wonen. Jenny had zich al gerealiseerd dat ze naar een groter appartement moesten verhuizen. Ze hadden nu twee slaapkamers waarvan ze er één als thuiskantoor gebruikte, en zonder kon ze niet.

Hoewel hun leven ingrijpend zou veranderen, voelde het voor beiden helemaal goed. Jenny wilde het aan haar moeder vertellen, maar had de hele dag geen tijd gehad om te bellen. Met het bekendmaken aan haar klanten zou ze zo lang mogelijk wachten. Ze wilde ze niet zenuwachtig maken en was bang dat ze zouden denken dat ze niet meer beschikbaar zou zijn. Ze was vast van plan werk en gezin te combineren. Jenny was efficiënt, creatief en elegant, en haar kennende, wist Bill zeker dat ze het kon. Het zou allemaal in orde komen.

Ze besloten half augustus een weekje naar Maine te gaan in plaats van Martha’s Vineyard. Ze verbleven in een kleine bed and breakfast, toerden rond in de omgeving en huurden voor twee dagen een zeilboot. Het was één van Bills passies; hij zeilde al van jongs af aan. Jenny had tot ze met Bill trouwde nog nooit gezeild. Ze kende het niet uit haar jeugd met haar moeder en grootmoeder, maar ze had ervan leren genieten. Ze moest van hem wel een reddingsvest aan omdat ze geen goede zwemmer was, maar ze werd nooit zeeziek en vertrouwde hem volledig. Ze praatten over de baby terwijl ze door kleine schilderachtige stadjes liepen en oude begraafplaatsen bezochten met ontroerende inscripties op de grafstenen. Ze stopten bij twee stenen van een moeder en een kind die naast elkaar waren begraven en er vlakbij lag de jonge weduwnaar. Het vertelde een verhaal van liefde en verlies dat Jenny een brok in haar keel bezorgde en Bill tranen in de ogen.

‘Ik denk dat als mensen echt van elkaar houden, ze weer bij elkaar komen in een ander leven,’ zei Bill zachtjes.

Het raakte haar om hem dat te horen zeggen. Ze dacht dat hij bedoelde dat mensen die van elkaar hielden elkaar in de hemel zouden weerzien, zoals het jonge stel en hun baby. Ze zag dat het een meisje was geweest, drie dagen na haar geboorte overleden. De moeder een dag eerder, waarschijnlijk aan complicaties bij de bevalling. De echtgenoot van de vrouw, de vader van de baby, was hen niet lang daarna gevolgd. Het jonge stel had tweehonderd jaar geleden geleefd en was pas achttien jaar oud geweest. Jenny vond het mooi wat Bill zei, dat ze elkaar allemaal hadden gevonden in de hemel, in een beter leven. Dat was ook haar overtuiging. ‘Ze hebben elkaar vast gevonden in de hemel,’ zei Jenny zacht terwijl ze Bills hand vasthield. Het verhaal dat de data op de grafstenen vertelden, greep haar aan. Ze waren zo jong geweest.

Maar Bills idee over het onderwerp was iets anders dan het hare. ‘Ik geloof dat als je echt van elkaar houdt, je een nieuwe kans krijgt. Ik denk dat zelfs de dood mensen dan niet uit elkaar kan houden,’ zei hij resoluut. Hij hield haar hand in de zijne terwijl Jenny zich omdraaide om verrast naar hem op te kijken. Hij had nog nooit eerder zoiets tegen haar gezegd. Het ging verder dan hun traditionele ideeën.

‘Je bedoelt dat je dan terugkomt en elkaar in een volgend leven weer terugvindt?’ vroeg ze hem vol verbazing, en hij knikte.

‘Ik weet niet waarom, maar dat heb ik altijd geloofd. Ik denk dat ware liefde doorgaat tot in lengte van dagen en dat je elkaar altijd terugvindt. Als zoiets ons zou overkomen, weet ik zeker dat we elkaar weer zullen vinden. Het zou niet zomaar eindigen. We zijn voor elkaar bestemd, of dat nu in dit leven is of een volgend. Ik wist het de eerste keer dat ik je zag. Wat wij hebben is te sterk om zomaar samen met ons te sterven. Ik denk niet dat God dat zou laten gebeuren. We zouden weer een weg naar elkaar vinden, ook al is dat misschien zonder dat we het zelf weten. Ons verhaal zal nog lang niet voorbij zijn.’

Wat hij zei, beangstigde haar een beetje; ze geloofde niet in het bovennatuurlijke of in reïncarnatie. Ze geloofde in het leven dat ze hadden, dat ze op een dag zouden sterven en hun geest naar de hemel zou gaan. Terugkomen om opnieuw samen te zijn, of ze het nu wisten of niet en elkaar herkenden of niet, ging haar boven de pet, maar Bill leek heel zeker van zijn zaak terwijl ze de drie graven achter zich lieten. Als wat hij zei waar was, had het jonge stel elkaar dan weer gevonden in een volgend leven? Die theorie was een beetje te zweverig voor haar. ‘Zullen we maar gewoon blijven leven in dit leven, zodat we elkaar niet hoeven te gaan zoeken? Misschien herken ik je volgende keer wel niet,’ plaagde ze hem. ‘Ik heb liever dat we nu gewoon samen blijven.’

‘Ik ook,’ zei hij tevreden terwijl ze het kerkhof verlieten en het hek achter zich sloten. Er waren zoveel soortgelijke in New England, altijd zo pittoresk en somber, hoe lang geleden de mensen ook waren overleden. Onderweg naar de auto sprak hij zacht: ‘Ik geloof dat ons lot voor altijd is, niet slechts voor korte tijd of zelfs alleen maar voor dit leven.’

Ze luisterde naar wat hij zei, knikte en wenste dat het zo was, al was ze niet overtuigd. Hij leek er zo zeker van en zijn geloof in wat hij zei leek zo sterk. ‘Ik ben gewoon dankbaar dat we elkaar nu hebben,’ zei ze teder. Dat was genoeg voor haar. Ze verwachtte niet meer te hebben dan dit leven met hem en ze wilde ook niets liever dan bij hem zijn. Nu er een baby in haar buik groeide, leek hun leven completer dan ooit. Ze waren allebei stil terwijl ze naar een volgend stadje reden voor de lunch. Wat Bill had gezegd had Jenny aan het denken gezet. Ze zouden nooit weten of het waar was, maar het was iets om over na te denken.

‘Ik heb mijn broer een keer over mijn theorie verteld,’ zei Bill tijdens de lunch tegen haar. Hij moest lachen terwijl hij eraan terugdacht. ‘Hij versleet me voor gek. Maar dat vinden ze me toch al. Ik pas nooit binnen de normen die ze me willen opleggen, ze zijn altijd teleurgesteld.’

Dat gold voor zijn ouders en zijn broers. De enige die hem gewoon waardeerde zoals hij was, was Jenny. Meer dan haar had hij nu niet nodig, en hun baby als die er straks was. Hij had eindelijk zijn eigen gezin. Jenny voelde hetzelfde voor hem; hij was alles wat ze wilde en waar ze van had gedroomd in een man. Bill had haar nooit in de kou laten staan en ze wist dat hij dat ook nooit zou doen. Zoals hij vaak tegen haar placht te zeggen, hield hij van haar ‘tot in lengte van dagen’. Wat kon ze nog meer wensen?

Ze reden rond in Maine en Vermont en brachten een dag door in New Hampshire op bezoek bij een studievriend van Bill die op Dartmouth doceerde en gefascineerd was door Bills besluit om pastor te worden. Ze brachten een heerlijk dagje door met hem, zijn vrouw en hun drie kinderen. Na acht ontspannende dagen in New England reden Bill en Jenny terug naar New York. Daarna brak zoals altijd in de weken voor Fashion Week de hel los. En ondanks haar belofte om op zichzelf te passen, werkte Jenny achttien uur per dag om te proberen alle klanten tevreden te stellen die hun voorjaarscollecties zouden showen op de catwalks.

Podia bleken op het laatste moment gecanceld, stoffen verdwenen, proefstukken kwamen niet aan, pasbeurten gingen mis, modellen verschenen stoned of misten hun vlucht vanuit andere landen, productiemonsters zagen er anders uit dan de oorspronkelijke specificaties en er werd van Jenny verwacht dat ze dat allemaal oploste. Ze verrichtte heldendaden voor al haar klanten, van wie het grootste deel tegen het eerste weekend van september in alle staten was. Tegen de tijd dat Fashion Week dan eindelijk aanbrak, met show na show achter elkaar door, ieders zenuwen aan flarden en nauwlettend in de gaten gehouden door de pers, was Jenny zelfs nog twee kilo lichter geworden ook al was ze zwanger en zag ze er al uitgeput uit. Ze beloofde zichzelf en Bill dat ze na afloop een paar dagen vrij zou nemen om bij te komen.

Haar drie belangrijkste klanten toonden hun voorjaarscollecties in de eerste twee dagen. Twee van hen waren een geweldig succes en ontvingen jubelrecensies van de pers. De derde, dat seizoen een nieuwe klant van Jenny, had te veel lastminutewijzigingen aangebracht en de pers noemde de collectie zwak en onzeker. Jenny moest ze gelijk geven. Het was haar niet gelukt de klant ervan te overtuigen bij zijn oorspronkelijke inspiratie te blijven, die sterker was geweest en een exotisch Aziatisch thema had gehad dat haar wel aanstond. Een aantal van haar favoriete jonge ontwerpers showde hun creaties, hoewel geen van hen klant van haar was. Ze werkte vaak met grotere ontwerpers, of gloednieuwe die geld hadden om sneller naam te maken. Sommige van de jongere die ze bewonderde, hadden zich opgewerkt en werden zeer goed besproken. In hun kielzog volgde een groep jonge kunstenaars en volgelingen die de show kleur gaven.

Fashion Week was altijd weer een spektakel. Jenny had dat seizoen zeven klanten met catwalkshows, van wie twee op de laatste dag. Ze liep de hele week samen met Nelson en Azaya het vuur uit haar sloffen. Tot dan toe verliep alles soepel. Bill kwam naar elke show en was onder de indruk van de kwaliteit van het werk en hoe Jenny de focus zo wist te leggen dat hun talent volledig uit de verf kwam. Hij vond dit seizoen haar beste ooit. Op de dag van de laatste catwalkshows was ze drie maanden in verwachting. Je kon het niet aan haar zien en ze had het nog niet bekendgemaakt, zelfs niet aan Azaya. Ze was dunner dan ooit en had geen zwangerschapssymptomen, behalve af en toe de vermoeidheid omdat ze de afgelopen twee maanden zo hard had gewerkt. Jenny had haar moeder over de baby verteld en net als Bill had Helene Jenny op het hart gedrukt niet te hard te werken en gas terug te nemen, wat ze beloofde te zullen doen zodra Fashion Week voorbij was.

Ze ging die avond bij twee feestjes langs, één in een weelderig appartement aan Fifth Avenue, het huis van een grote ontwerper, en het ander in een loft in East Village, gegeven door de jonge Zweedse ontwerpster wier catwalkshow dankzij Jenny jubelrecensies van de critici had ontvangen. Toen ze thuiskwam króóp ze ongeveer het appartement in, zo moe was ze. Bill had de feestjes overgeslagen en was uren eerder naar huis gegaan. Hij deed tegenwoordig om zes uur ’s morgens een dienst in de mannengevangenis en hij had minder energie en drive dan Jenny, ook al was die zwanger. Hij lag al in bed. Nadat ze wat had ontspannen, ging ze naast hem liggen en kroop dicht tegen hem aan. De week was een daverend succes geweest. Ze voelde zich altijd zo’n bofkont. De kleine meid uit Philadelphia en daarvoor uit Pittston, wat amper op de kaart stond en waar haar leven in armoede was begonnen, was nu een gevierde naam in de modewereld van New York, een hoofdrolspeler in het oog van de orkaan die mode heette. Het was een lange weg geweest, maar ze had er constant van genoten. Toen ze die avond in slaap viel, dacht ze aan de twee shows die ze die dag had gedaan en was benieuwd naar de mening van de pers de volgende ochtend.

Bill had zich niet verroerd toen ze in bed stapte, tot hij haar vlak na vier uur hoorde kreunen. Hij dacht dat ze een nachtmerrie had en half slapend wreef hij over haar rug en begon net weer in te dutten, toen ze weer kreunde. Luider deze keer. Het was een langzaam, langgerekt gekerm van pijn. Hij hoorde haar zijn naam zeggen in het donker en ze klonk buiten adem. ‘Kan me niet… bewegen… Bill… Ik heb… zo’n pijn… Help.’

Hij was meteen klaarwakker, richtte zich op en deed het licht aan. Jenny lag opgerold als een bal met haar hele lijf gespannen en haar rug naar hem toe en hij probeerde haar voorzichtig om te draaien zodat hij haar kon zien, maar zodra hij dat deed, gilde ze het uit. ‘Wat is er… Jenny… Waar heb je pijn?’ Haar gezicht was lijkbleek en haar lippen waren grijs. Instinctief trok hij de lakens van haar af zodat hij haar lichaam kon zien en zag dat het hele bed vol met bloed lag. Ze had haar armen om haar buik geslagen en was ermee besmeurd. Het leek wel alsof er een moord was gepleegd en Jenny zag eruit alsof ze stervende was. Hij vocht tegen zijn eigen paniek, probeerde zijn stem rustig te houden terwijl hij tegen haar sprak. ‘Kalm maar, lieverd. Blijf maar rustig. Alles komt goed.’ Hij wist niet zeker of ze wist wat er aan de hand was of dat ze bloedde. Ze had zoveel pijn dat ze verward was en haar lichaam verstijfde toen ze zich schrap zette voor een weeënstorm. Bill draaide zich om, pakte de telefoon, belde het alarmnummer en vroeg om een ambulance. Hij zei dat zijn vrouw veel bloed verloor en vertelde dat ze drie maanden zwanger was. Hij wist terwijl hij naar haar keek dat de baby het onmogelijk overleefd kon hebben en hij nu alles op alles moest zetten om Jenny te redden. Hij wilde tegen de telefoniste zeggen dat het een zaak van leven of dood was, maar wilde Jenny niet bang maken. Het leek erop dat ze indutte of bewusteloos raakte. Hij schudde haar en zei dat ze tegen hem moest blijven praten terwijl ze op de ambulance wachtten.

Het leek alsof haar oogleden te zwaar waren om open te houden, haar gezicht werd met de minuut grijzer. Bill zat nu zelf ook onder het bloed. Hij pakte gauw een handdoek, veegde er zijn benen en handen mee af en trok kleren aan terwijl hij bleef proberen haar wakker te houden. De ambulance arriveerde acht minuten later en de ambulancebroeders kwamen meteen in actie. In nog geen twee minuten legden ze haar in een opblaasbaar drukpak om het bloeden te vertragen, legden een infuus aan in haar arm, hesen haar op een brancard en rolden haar de deur uit. Bill stommelde achter hen aan de trap af en sprong bij haar in de ambulance voor ze hem konden tegenhouden. Met sirene en zwaailichten aan reden ze zwenkend in de bochten door de stad. Jenny was niet langer bij bewustzijn. Ze brachten haar naar ziekenhuis Lenox Hill en reden haar ijlings naar de eerste hulp, waar men Bill naar haar bloedgroep vroeg, meteen een kruisproef deed en haar onderweg naar de operatiekamer een bloedtransfusie gaf. Een arts schoof hem een klembord in handen, zei hem waar hij moest tekenen voor toestemming voor de operatie en wierp hem een ernstige blik toe toen Bill het formulier teruggaf, en dat allemaal binnen een paar seconden.

‘Overleeft ze het?’ vroeg Bill en hij stikte bijna in een snik. De arts aarzelde net lang genoeg om hem schrik aan te jagen.

‘Het ziet er niet best uit,’ zei hij eerlijk omdat hij niet wilde liegen. ‘Ze heeft veel bloed verloren. Vijf minuten langer en ze zou zijn doodgebloed. Het is kantje boord. We zullen ons uiterste best doen haar te redden. De baby heeft ze al verloren.’

Bill knikte. Om hun baby zou hij later rouwen, hij wilde nu alleen maar dat zijn vrouw werd gered. ‘Doe alles wat jullie kunnen!’ riep hij de arts na terwijl die zich bij het team voegde dat met haar bezig was. Drie uur lang zat Bill alleen in de wachtruimte, tot een nerveuze aanstaande vader binnenkwam. De jongeman moest wachten tot zijn vrouw was bevallen en klaagde dat hij niet bij haar in de verloskamer mocht zijn. Een zuster had hem met een afkeurende blik verteld dat dat niet was toegestaan. Hij probeerde een praatje aan te knopen met Bill, die geen normaal gesprek kon voeren. Na vijf minuten kwam er een zuster om Bill naar een privékamertje te brengen waar hij alleen op nieuws over Jenny kon wachten. De zusters was al verteld dat er voor Jenny’s leven werd gevochten en haar toestand kritiek was. Ze vroegen of Bill thee of koffie wilde, maar hij sloeg het af. Hij zat daar maar, in stilte te wachten en te bidden.

Een halfuur later kwamen twee artsen in operatiepak met operatiemuts en mondkapje en sombere gezichten met hem praten. Toen hij zijn ogen naar hen opsloeg, leek het of Bill elk moment flauw kon vallen. ‘Is ze…’

‘Ze leeft nog,’ zei een van hen snel. ‘Uw vrouw had een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Dat komt voor, al is het zeldzaam. De foetus groeide in haar eileider in plaats van haar baarmoeder. Vroeg of laat creëert dat een levensbedreigende situatie voor de moeder. De baby moet heel langzaam zijn gegroeid, want anders had ze wel waarschuwende pijnen en krampen gehad. Ze is nu bij kennis. We hebben het haar gevraagd en ze zei dat ze niets had gevoeld. Eenvoudig gezegd barst de eileider open door de druk van de groeiende foetus, wat resulteert in de bloedingen van afgelopen nacht. In die situatie is de baby niet levensvatbaar en is dat waarschijnlijk ook nooit geweest. Het is niet iets wat je kunt voorkomen, het is een anomalie die zo af en toe voorkomt. Het klinkt alsof ze een erg actief leven leidt, dus misschien heeft ze daardoor de vroege signalen over het hoofd gezien. Vaak overlijdt de vrouw als de eileider zoals vannacht openbarst. Ze heeft heel veel geluk gehad. De eileider en de eierstok aan de ene kant zijn verloren, maar er is geen enkele reden waarom ze niet weer zwanger kan raken en een normale zwangerschap kan hebben als ze eenmaal is hersteld. Ze zal onder controle moeten staan om in de gaten te houden dat het niet weer gebeurt, maar de kans dat dit haar een tweede keer overkomt is nihil. Het is heel betreurenswaardig, gecondoleerd met uw baby,’ zei de dokter somber, maar Jenny had het tenminste overleefd. Hij gaf toe dat het een tijdje weinig had gescheeld en het was een intensieve operatie geweest om de ene kant van de voortplantingsorganen te behouden zodat ze niet onvruchtbaar zou worden.

‘Hoe gaat het met haar?’ was het enige waar Bill aan kon denken. Haar buitenbaarmoederlijke zwangerschap was gevaarlijker geweest omdat hij zo lang onontdekt was gebleven en ze was er bijna aan gestorven.

‘Ze is nog suf van de verdoving en zwak door het bloedverlies. We hebben haar drie transfusies gegeven in de OK, maar ze zal nog wel een tijdje zwak blijven. Ik zou een paar maanden wachten met weer in verwachting proberen te raken, maar er is geen enkele reden waarom ze in de toekomst geen gezonde baby ter wereld kan brengen. Het is gewoon een streek die de natuur soms uithaalt en tenzij ze erge pijn in de onderbuik had gehad, was er geen reden geweest voor de dokter om het te vermoeden. Behalve de zwangerschap beëindigen had ze niets kunnen doen om te voorkomen wat er vannacht gebeurde. Ze komt er weer helemaal bovenop,’ verzekerde de arts hem nogmaals, ‘hoewel ze natuurlijk wel van streek is vanwege de baby.’ Ze had moeten huilen en had Bill willen zien toen ze het haar vertelden, maar ze lag nog ter observatie in de uitslaapkamer en hij kon pas bij haar als ze naar een andere kamer werd verplaatst. Er moest worden voorkomen dat ze weer zou gaan bloeden. Op dit moment zou ze dat niet overleven, een boodschap die luid en duidelijk bij Bill binnenkwam toen hij naar de twee artsen luisterde. Hij was maar gematigd blij te horen dat ze nog een baby zou kunnen krijgen. Hij maakte zich te veel zorgen om Jenny om daar nu iets om te geven en hij was verdrietig om het kind dat ze hadden verloren. De tweede arts vertelde hem dat het een jongetje was geweest. Dat maakte het nog erger, omdat ze nu een echt persoontje te betreuren hadden, een zoon die ze nooit zouden kennen.

Terwijl hij wachtte tot Jenny uit de uitslaapkamer zou komen, viel hij de zusters voortdurend lastig met informeren naar haar toestand. Hij smeekte ze hem naar haar toe te brengen, liet zelfs zijn ID van geestelijk verzorger in een ander ziekenhuis zien. Ze hielden echter voet bij stuk dat hij niet in de uitslaapkamer mocht, tenzij hij was gevraagd haar de laatste sacramenten toe te dienen, wat gelukkig niet het geval was.

Het was al middag toen Jenny eindelijk naar een privékamer op de kraamafdeling werd gebracht en hij haar mocht zien. Tegen die tijd had hij Helene gebeld en verteld wat er was gebeurd, had hij Azaya laten weten dat ze niet zou komen werken en zijn werkgever gebeld om te zeggen dat zijn vrouw in het ziekenhuis lag en hij een paar dagen niet zou kunnen komen. Helene vond het verschrikkelijk voor ze toen ze het hoorde en was vreselijk bezorgd om haar dochter. Ze zei dat ze in Pittston twee keer had meegemaakt dat een vrouw aan een buitenbaarmoederlijke zwangerschap was gestorven. Ze waren doodgebloed voordat iemand wist wat er gebeurde of waarom. Helene was Bill oneindig dankbaar dat hij zo snel hulp voor haar had ingeroepen. Hij moest er ook niet aan denken wat er was gebeurd als hij niet wakker was geworden van haar gekreun of als ze zo snel was leeggebloed dat ze helemaal niet zou zijn wakker geworden. Het was op het nippertje geweest.

Zodra hij bij haar mocht, boog hij zich over haar heen om haar een kus te geven. Jenny begon te huilen van opluchting dat ze hem eindelijk zag, door de schrik van wat ze had meegemaakt en het verdriet om hun verloren baby.

‘Ik weet het, lieverd. Ik weet het…’ bromde hij zachtjes, naast haar op een stoel gezeten. Hij streelde haar haren en hield haar hand stevig vast. ‘Er komen wel andere baby’s. Het belangrijkste is dat jij er weer bovenop komt. Ik wil je nooit verliezen. Je moet nu eerst herstellen en dan krijgen we nog wel een kindje.’

‘Ik wilde deze,’ zei ze snikkend. ‘Het was een jongen.’

‘Ik weet het. Ik beloof je dat er anderen zullen komen.’ Ze knikte, klampte zich aan hem vast en hij sloeg zijn armen om haar heen. Ze huilde en Bill huilde ook, zowel om de vrouw van wie hij hield als om hun zoon.

‘Ik moet steeds denken aan dat gezin dat we van de zomer op het kerkhof in Maine zagen… Ik wil niet dat we doodgaan… Ik wil dat we voor altijd blijven leven. Ik wil nooit zonder je,’ zei ze verdrietig, en hij glimlachte.

‘Dat zal ook niet gebeuren. En je zult nooit van me af zijn,’ beloofde hij. ‘Ik ga voor de eeuwigheid. Dus je moet maar gewoon beter worden en het met me uit zien te houden.’

Jenny glimlachte en sloot haar ogen. Ze was zwak van het acute bloedverlies en had hevige krampen en pijn aan één kant waar de eileider en eierstok waren verwijderd. Even later gaven ze haar wat tegen de pijn. Ze zag lijkbleek en die avond kreeg ze dan ook nog een bloedtransfusie omdat haar bloedwaarden nog niet in orde waren. Bill zat de hele nacht in de stoel naast haar bed. ’s Morgens zag ze er beter uit, hoewel haar ogen nog bedroefd stonden. Toen vertelde Jenny hem dat ze helemaal geen waarschuwingssignalen had gehad, geen pijn die aangaf dat de baby in haar eileider groeide in plaats van de baarmoeder. Ze had gedacht dat alles goed was en haar dokter ook. Ze had een afspraak staan voor haar driemaandencontrole, maar dat was nu niet meer aan de orde.

Haar eigen dokter kwam die ochtend bij haar langs, aangedaan door wat er was gebeurd. Hij herhaalde alles wat de chirurgen hun al hadden verteld en verzekerde hun dat ze in het beste geval weer zwanger kon worden en de volgende baby gewoon zou voldragen, zelfs met één eierstok en één eileider. Maar het had deze keer al twee jaar geduurd voordat ze zwanger was en Bill was bang dat het een volgende keer zelfs nog langer zou gaan duren, vooral met haar extreem drukke baan. Haar dokter zei dat het misschien makkelijker zou gaan als ze haar werklast zou verlichten. Jenny knikte en zweeg. Ze was te zwak om te protesteren en Bill wist dat dit niet het moment was om het daarover te hebben.

Jenny verbleef vijf dagen in het ziekenhuis, tot haar bloedwaarden beter waren. Men was nog steeds bang voor een nabloeding en drong erop aan dat ze het de komende twee weken rustig aan zou doen, maar ze voelde zich toch niet goed genoeg om te gaan rondrennen. Zodra ze thuiskwam, liet ze haar assistente wat werk brengen. Azaya was geschokt om de toestand waarin ze haar werkgeefster aantrof. Jenny was broodmager en zo bleek dat ze bijna grijs leek. Ze moest haar wel vertellen wat er was gebeurd.

‘Wat vreselijk rot voor je,’ zei haar assistente, die met haar te doen had. ‘Ik had geen idee dat je zwanger was.’

‘Ik wilde het pas later aan iedereen vertellen,’ legde Jenny bedroefd uit.

Hoewel ze zich nog zwak voelde en van streek was om de baby, begon ze meteen vanuit huis te werken en sprak telefonisch met haar klanten. Ze was opgelucht dat het vlak na Fashion Week was gebeurd en niet ervoor, en vertelde geen van haar klanten dat ze niet in orde was, alleen dat ze vanuit huis werkte. Geen van hen vermoedde iets.

Op een ochtend had Azaya nog wat meer werk voor haar langs gebracht en stoffen die haar klanten wilden dat ze bekeek. De ontwerpers waren al met hun research voor het volgende seizoen bezig. Terwijl Jenny de stapel post doorwerkte, kwam ze weer een brief voor Bill tegen van de kerk in Wyoming. Schuldbewust maakte ze hem open.

Het was wederom een smeekbede. Ze hadden nog steeds geen pastor gevonden en hoopten dat hij nog eens over de baan wilde nadenken. Jenny voelde hoe de moed haar in de schoenen zonk terwijl ze het las. Het was een heel aardige brief. Bill had nog steeds geen kerk gevonden en begon nu echt de hoop te verliezen dat dat ooit zou gebeuren. Hij had het er zelfs over gehad dat hij weer bij het juristenkantoor zou kunnen gaan werken. Hij zei dat hij niet voor altijd kerkloos kon blijven en het begon erop te lijken dat dat zou kunnen gebeuren. Er waren gewoon geen kerken die iemand zochten binnen een redelijke straal om New York zodat Jenny kon blijven werken. Ze legde de brief op zijn bureau en kon hem de hele dag niet uit haar hoofd zetten. Een deel van haar wilde hem weggooien zodat Bill niet in de verleiding zou komen op hun aanbod in te gaan. Een ander deel van haar vond echter dat het oneerlijk van haar was dat ze hem dwong in New York te blijven. Maar ze kon niet een carrière opgeven waarvoor ze veertien jaar hard had gewerkt en waar ze volop van genoot. Wat moest ze doen als ze de mode zou opgeven? En dat in Moose, Wyoming? Het vooruitzicht in zo’n gat te moeten wonen, bezorgde haar de rillingen. De dichtstbijzijnde grote plaats was Jackson Hole, wat best aardig was, maar Wyoming kwam gewoon niet op haar kaart voor. Alleen New York. Ze probeerde de brief te vergeten en zich op haar werk te concentreren, tot ze Bill hem na zijn thuiskomst laat in de middag met een ernstig gezicht zag lezen. Hij had haar al een standje gegeven omdat ze te veel werkte, maar ze zag er met de dag beter uit.

Bill had een gebraden kip mee naar huis genomen, Jenny maakte wat groenten klaar en probeerde zichzelf ertoe aan te zetten iets te eten. Ze had nog steeds geen eetlust en was eng dun, maar ze wist dat als ze over een paar maanden weer zwanger wilde worden, ze zou moeten aankomen en misschien zelfs minder moest gaan werken. Haar dokter had haar dat op het hart gedrukt en Jenny wist het ook wel. Ze had het allemaal al eerder gehoord de afgelopen twee jaar. Nu ze de helft van haar voortplantingsorganen kwijt was, zou het misschien nog moeilijker zijn om zwanger te worden. Dat wist niemand zeker.

‘Ik zag dat die kerk in Wyoming je weer had geschreven. Sorry dat ik hem open heb gemaakt,’ zei ze over de brief, met zachte stem en een beetje beschaamd. ‘Ik wilde gewoon weten wat ze te zeggen hadden. Ze willen je nog steeds.’ Ze keek zorgelijk.

‘Ja, dat klopt,’ zei hij eenvoudig, ‘maar dat doet er niet toe. Ik heb trouwens ook antwoord van die kerk in Brooklyn die ik vorige week heb aangeschreven.’ Hij keek er ontmoedigd bij. ‘Afgewezen. Ze hebben vorig jaar een nieuwe jonge pastor aangenomen. Hij zou zeven jaar op die baan hebben gewacht.’

‘Wat erg,’ zei Jenny intens meevoelend. Ze wist hoe hard hij de afgelopen negen maanden had geprobeerd een aanstelling te vinden. Elke betrekking binnen een straal van honderdvijftig kilometer rond New York, in elk geval binnen pendelafstand, leek gevuld. En er kwamen geen nieuwe banen vrij.

‘Het geeft niet. Op het juiste moment komt het vanzelf.’ Dat was wat hij altijd zei, maar hij klonk steeds minder overtuigd. Hij was ook erg somber sinds ze de baby hadden verloren. Hun dromen vergden geduld en nu, zonder baby, zonder baan, waren ze allebei teleurgesteld. Maar ze probeerden op beide vlakken de hoop te bewaren.

Bill veranderde van onderwerp. Hij vertelde haar over de mensen die hij die dag in de gevangenis had gesproken. Zo had hij een seriemoordenaar in afwachting van zijn proces ontmoet die een verrassend intelligente man bleek en zelf ook theologie had gestudeerd. Ze hadden een zeer interessante gedachtewisseling gehad, wat de situatie van de man alleen maar angstaanjagender maakte. Hoe kon zo’n intelligent persoon een seriemoordenaar zijn die zeven vrouwen had vermoord? Het was fascinerend, tragisch en heel vreemd, maar Bills werk was in elk geval niet saai.

De week daarop ging Jenny weer met tomeloze energie aan het werk. Ze sprak af met al haar klanten en probeerde de verloren tijd in te halen.

Bill keek bezorgd als hij zag hoe afgemat ze was als ze thuiskwam. ‘Denk je niet dat je je wat te veel inspant?’ zei hij voorzichtig. Ze had nog steeds bloedarmoede en ondergewicht na wat er was gebeurd.

‘Ik heb bijna twee weken thuisgezeten. Ik kan mijn klanten niet in de steek laten.’

Bill knikte en hield erover op.

Jenny ging aan het einde van de week naar de dokter, die er niet blij mee was dat ze nog meer was afgevallen. Er viel niet te ontkennen dat ze heel erg dun was en heel erg bleek. De enorme bloeding had zijn tol geëist. ‘Je zult op een gegeven moment misschien toch je manier van leven moeten veranderen,’ zei de dokter tegen haar. ‘Je werkt verschrikkelijk hard. Het is moeilijk om zwanger te worden en te blijven met zo’n aanslag op je lichaam en tijd. Het wordt wel gedaan, maar het is niet makkelijk. En het is misschien een goed idee om alvast gas terug te nemen voordat je weer in verwachting raakt.’

Ze was alleen naar de afspraak gegaan en wilde er niets over tegen Bill zeggen, maar zodra ze de deur door kwam, zag ze hem over brieven gebogen aan zijn bureau zitten met dezelfde verslagen gezichtsuitdrukking die hij nu al maanden had. Hij voelde zich een mislukkeling doordat hij nog steeds geen aanstelling had gevonden. Toen ze naar hem keek, wilde ze niets liever dan hem in haar armen nemen en troosten. Zwijgend doorkruiste ze de kamer en ging tegenover hem aan zijn bureau zitten. Het was een van die bepalende momenten in je leven wanneer je alles waarin je gelooft het raam uit werpt en alle voorzichtigheid overboord gooit.

‘Zeg maar ja,’ zei ze op één enkele ademhaling met het gevoel dat ze zojuist in een achtbaan was gestapt voor het wildste ritje van haar leven. Ze had het niet gepland. Wat ze deed was volkomen impulsief.

‘Tegen wie?’ Hij keek verbaasd op en vroeg zich af of ze zijn vader en broers bedoelde. Hij had die week met Tom geluncht en serieus met hem gesproken over terugkomen. Er waren weinig opties over. Hij wilde niet nog jaren werkloos blijven. ‘Mijn vader?’

‘Natuurlijk niet.’ Jenny leek verbolgen om het idee. Ze zou nooit toelaten dat hij dat deed. Ze zouden hem levend verslinden. ‘Die mensen in Wyoming. Ik denk dat we het moeten doen. Hier zul je niets vinden en zij smeken nu al maanden.’ Ze zouden zelfs een schattig huisje naast de kerk mogen betrekken. Bill staarde haar aan alsof ze gek was geworden en even voelde het ook alsof dat zo was. De woorden waren uit haar mond gekomen voordat ze tijd had gehad erover na te denken, maar ze wist instinctief dat het goed was.

‘Meen je dat? En jij dan?’ Ineens raakte hij in paniek, omdat hij even dacht dat ze bij hem wegging. ‘Kom je dan met me mee?’

‘Natuurlijk. Ben je gek? Wat zou ik hier zonder je moeten?’

‘In het modevak werken, misschien?’ plaagde hij met een grijns.

Ze zuchtte en keek hem aan. ‘Ik ben dol op het werk dat ik doe, maar jij bent mijn leven.’ Ze had het zich meer dan ooit gerealiseerd toen ze bijna dood was gegaan. Zijn broer Tom was zich rot geschrokken toen Bill het hem vertelde. Ze hadden Jenny nooit geaccepteerd als geschikte echtgenote voor hem, maar niemand wilde dat ze stierf. Tom leefde met hen mee en was blij dat ze het had overleefd. Hij wist hoeveel Bill van haar hield en hoe kapot hij zou zijn geweest wanneer ze het niet had gered.

‘We kunnen niet naar Wyoming verhuizen, Jenny. Dat is niet eerlijk tegenover jou. Dat sta ik niet toe. Je hebt veertien jaar in je carrière geïnvesteerd. Dat kun je niet zomaar weggooien.’

‘Misschien kan ik er een jaar tussenuit gaan terwijl jij kijkt hoe het is. En dan besluiten we of we daar willen blijven of niet.’ Ze wisten allebei dat ze waarschijnlijk een paar klanten zou kwijtraken en haar bedrijf een flinke stap terug zou gaan. De meeste van haar klanten wilden meer aandacht dan ze van een afstand kon geven, maar anderen zouden bij haar terugkomen wanneer ze terugkeerde. ‘We kunnen het toch proberen? Wat hebben we te verliezen? En het is misschien een betere plek om zwanger te worden en een baby te krijgen dan dat ik me hier kapot werk. Misschien moeten we dit gewoon doen en ons geluk beproeven in Moose.’ Haar ogen vulden zich met tranen terwijl ze het zei en tegelijkertijd glimlachte ze. Het was een gigantisch offer voor haar, maar ze hield van hem en vond dat ze het hem verschuldigd was. Hij had heldhaftig geprobeerd te doen wat goed voor haar was. Nu vond ze dat het haar beurt was en wilde ze dit voor hém doen.

‘Ik wil dat je hier goed over nadenkt,’ zei hij streng, ‘voordat ik toezeg. Je kunt ontoerekeningsvatbaarheid pleiten voor wat je net tegen me hebt gezegd en ik zal je er niet aan houden. Misschien heb je gewoon een slechte dag gehad.’

Ze lachte en sloeg haar armen om zijn nek. ‘Slechte dag of niet, ik heb een geweldige echtgenoot. En dat is belangrijker. Ik wil dat je gelukkig bent en de mogelijkheid krijgt je levenswens te verwezenlijken. En wie weet, misschien vinden we het er wel geweldig.’ Ze kon het zich niet voorstellen, maar was bereid het te proberen. Voor hem.

‘Denk er nog even over na, Jen. We hoeven het niet te overhaasten.’ Het was het grootste gebaar van liefde dat ze in haar leven had gemaakt en daar was hij van doordrongen, maar hij wilde niet haar leven en carrière verpesten. ‘Neem de tijd. Het geeft niet als je van gedachten verandert en besluit dat je toch liever hier blijft.’

Ze kuste hem weer en de volgende dag vertelde Jenny het aan haar moeder.

Helene was meteen bezorgd. Het klonk haar maar al te bekend in de oren. ‘Dat is precies hoe ik me voelde toen ik had ingestemd met je vader mee te gaan naar Pittston. Ik dacht dat ik deed wat juist was voor hem, maar toen we daar waren, was het zoveel erger dan ik me had voorgesteld. Als hij nog had geleefd, zouden we een verschrikkelijk leven hebben gehad. Dat was het in elk geval de drie jaar voor zijn dood. Ik had het gevoel dat ik levend begraven was.’ Ze kon zich haar dochter niet in zo’n gat voorstellen. Jenny maakte deel uit van het geraffineerde wereldje van de New Yorkse mode-industrie. Wat zou ze in hemelsnaam in Moose moeten doen, behalve huilen?

‘Bill zegt dat we het een jaar kunnen proberen en teruggaan als ik het niks vind.’ Jenny probeerde vol vertrouwen te klinken, maar was zelf ook bang. Doordat haar moeder haar angsten uitsprak, werden de vlammen van haar paniek weer aangewakkerd. Maar Jenny was vastbesloten.

‘In jouw vak kun je niet zomaar weggaan en terugkomen. De mensen zullen snel een nieuwe adviseur vinden. Het kan je zaak erg schaden als je weggaat.’

Jenny klonk ernstig toen ze antwoordde: ‘Hier blijven kan mijn huwelijk schaden. Bill heeft het nodig. Hij overweegt weer op het juristenkantoor te gaan werken als hij aan het eind van dit jaar nog geen aanstelling bij een kerk heeft gevonden. Dat zou hij vreselijk vinden. Ik wil niet dat dat nodig is. Deze kerk klinkt als precies wat hij wilde, hij staat alleen op de verkeerde plek. Maar wie weet zal het tóch de juiste plek blijken te zijn.’

Haar moeder vond haar ongelooflijk dapper en toegewijd aan haar echtgenoot. Het was een gigantisch offer. Jenny sprak er de daaropvolgende dagen met Azaya over en haar assistente zei dat ze haar best zou doen Jenny’s bedrijf in leven te houden, zij het in iets afgeslankte vorm. Azaya wist zeker dat Nelson ook zou willen helpen. Jenny zou onmogelijk dezelfde volledige service kunnen bieden als wanneer ze in New York was gebleven, maar ze kon telefonisch met haar klanten beraadslagen en ze konden haar stoffen en tekeningen opsturen om te bekijken. Zo zou ze een vinger aan de pols houden. En ze kon overkomen voor Fashion Week in februari en september, als ze tegen die tijd tenminste nog niet terug waren.

Haar assistente stond net als Helene perplex. Jenny was van plan met haar hele hart en een open blik te vertrekken. Azaya stemde in het in elk geval voor een jaar te proberen. Zij en Jenny konden elkaar dagelijks telefonisch spreken. Het zou voor sommige klanten niet genoeg zijn, maar voor anderen zou het wel werken en het was maar voor een jaar. Daarna kon Jenny terugkomen en de teugels weer in handen nemen, of misschien zouden ze wel in Wyoming blijven. Vooralsnog stond Jenny overal voor open.

Er was een week voorbijgegaan sinds Bill en zij er voor het eerst over hadden gesproken en vanavond begon ze er weer over. ‘Dus, wanneer verhuizen we?’ vroeg ze terloops terwijl ze de tafel afruimde. Bill had Chinees gehaald.

Hij keek haar verbaasd aan. ‘Maak je een grapje?’

‘Nee, hoor. Ik ben serieus. Als je het goedvindt, wil ik het appartement liever niet verhuren zodat we weten dat het er altijd is als een soort vangnet voor als het niks wordt. Azaya zegt dat ze wel op mijn klanten wil passen, degenen die me niet meteen aan de straat zetten dan. Ik denk dat ik ongeveer een maand nodig heb om alles over te dragen.’ Het was de eerste week van oktober. ‘Begin november zou ik wel moeten kunnen redden. Jij? Ik vind dat we het moeten proberen,’ zei ze en haar stem klonk sterker als ze erover sprak dan de week ervoor.

‘Doe je dit alleen voor mij?’ vroeg hij vol verbazing. Hij was er helemaal van uitgegaan dat ze van gedachten zou veranderen en zou dan niet boos zijn geweest.

‘Ik doe het voor ons,’ zei ze gewoonweg. ‘En wie weet, misschien hebben we daar wel meer geluk met een baby maken. Het is het proberen waard. Bovenal wil ik dat jij ergens pastor wordt. Dat verdien je, en als dat de kerk is die je wilt, ben ik ervoor in.’ Ze lachte naar hem, waarop hij haar zo hard knuffelde dat ze bijna geen adem meer kreeg.

‘Onthoud goed: als je het niks vindt, gaan we na een jaar terug. Of als je wilt nog eerder.’ Hij vond het ook verstandig om het appartement aan te houden. Het leek hem voorlopig beter om een achtervang in New York te hebben. ‘Ik zal nooit van mijn leven vergeten wat je nu voor me doet, Jenny,’ zei Bill dankbaar. Ze praatten er de hele avond over en de volgende dag belde hij met het kerkbestuur in Moose. Ze vroegen hem of hij over een week kon komen en hij zei ja. Jenny zou hem na een maand volgen, als in New York alles was afgehandeld. Zij en Bill besloten ter plaatse eenvoudige meubels te zullen kopen voor het huis dat bij de betrekking hoorde. Ze wilden al hun spullen in het appartement in New York laten staan om hun thuis daar niet te ontwrichten en het zou fijn zijn om een nieuwe start te maken met eenvoudige meubeltjes. Hun leven zou drastisch veranderen. Of het nu goed of slecht zou gaan, ze waren op weg naar Moose, Wyoming.

Zijn broer Tom viel bijna van zijn stoel toen Bill hem voor vertrek belde om het te vertellen. ‘Meen je dat nou? Ik dacht dat we je bijna hadden overgehaald om weer op de zaak te komen. Pap zal er kapot van zijn.’ Tom klonk teleurgesteld.

‘Het was jullie ook bijna gelukt, maar mijn vrouw heeft me omgepraat om naar Moose te gaan.’

Tom moest lachen om het idee. ‘Ik weet niet of je nou een gek of een heilige bent. Dat is nogal een verandering voor jullie allebei. Hoe doet Jenny dat met haar bedrijf?’ Hij wist hoe belangrijk dat voor haar was en ze kon het niet met zich meenemen.

‘Haar assistente gaat het voor een jaar voor haar runnen en ze doet wat ze kan via de telefoon en de post. Ze zal een paar keer per jaar op en neer reizen, maar ze is wel van plan het rustiger aan te gaan doen. Ik vind het echt super van haar. Zij is de heilige, ik ben de gek.’

‘Daar moet ik je gelijk in geven. Wanneer vertrek je?’

‘Over twee dagen.’

‘Hou contact.’ Tom bewonderde zijn kleine broer om zijn doorzettingsvermogen en lef, en één ding was zeker: hij had een vrouw die zielsveel van hem hield. Tom had niet de illusie dat zijn vrouw zoiets voor hem zou doen. Het was een enorm offer, zoals ook Bill terdege besefte.

‘Kom maar een keer langs in Moose,’ zei Bill, en hij klonk blij en enthousiast over wat ze op het punt stonden te doen. Dit was waar hij op had gewacht al die jaren op het seminarie en de negen maanden erna.

Tom lachte. Hij grinnikte nog toen hij de telefoon neerlegde en Peter zijn kantoor binnen kwam lopen.

‘Wie was dat?’ vroeg Peter op zijn gewoonlijke gemelijke toon.

‘Ons kleine broertje,’ antwoordde Tom met een glimlach.

‘Komt hij hier weer werken?’ vroeg Peter verveeld.

‘Nee,’ antwoordde Tom, ‘hij gaat verhuizen naar Moose in Wyoming om daar pastor te worden. Ik benijd hem bijna.’ En Jenny. Een fractie van een seconde benijdde hij hen om wat ze hadden, ook al vond hij dat ze gek waren dat ze in Moose gingen wonen.

‘Wyoming?’ zei Peter verbaasd. ‘Grapje zeker?’

‘Nee hoor,’ antwoordde Tom met een geamuseerde blik in de richting van zijn broer. ‘Ik zou bijna willen dat ik met hem meeging,’ gaf hij toe. Het leek hem plotseling veel leuker dan zijn eigen leven in New York.

6

Bill vloog naar Salt Lake City en stapte daar over op een kleiner vliegtuig naar Jackson Hole. De winter was al ingetreden en het sneeuwde toen hij landde. Een lange man met grijs haar, cowboylaarzen en een Stetson-cowboyhoed stond hem op te wachten op het kleine vliegveld. Het was Clay Roberts, hoofd van het kerkbestuur, die vanaf juni met Bill had gecorrespondeerd in de hoop hem over te halen de vacature te vullen. Hij had een ernstig gezicht met diepe groeven en felblauwe ogen, maar hij glimlachte zodra hij de nieuwe pastor in het vizier kreeg. In zijn spijkerbroek, wandelschoenen en een parka zag Bill er op de een of andere manier evengoed nog New Yorks uit vergeleken met Clay, die erbij liep alsof hij op een paard hoorde te zitten, wat hij een groot deel van zijn tijd ook deed. Hij bezat een ranch in dezelfde provincie als waar de kerk stond en was al tien jaar weduwnaar. Hij had een grote zwarte truck met het embleem van zijn ranch op het portier en hij was gekomen om Bill naar zijn nieuwe thuis te brengen: Saints Peter and Paul Church, zo’n vijfentwintig kilometer buiten Moose.

Onderweg vertelde Clay hem over het district, de veefokkerijen en paardenfokkerijen. Hij noemde een paar van de rancheigenaren bij naam, hoewel hij er wel bij zei dat die bijna nooit naar de kerk kwamen. Hij legde uit dat het gebied rond de kerk werd bevolkt door een paar honderd mensen en dat de meesten van hen elkaar kenden. Er was een school, een hoofdstraat met twee restaurants, een kruidenier, een postkantoor, een apotheek, een wasserette en twee motels voor mensen op doorreis. Hij zei dat er een redelijke bibliotheek was, een bioscoop op dertig kilometer afstand en een supermarkt iets dichterbij. En ze zaten op nog geen uur van Jackson Hole, dat door meer en meer rijkelui en beroemdheden werd aangedaan en langzaamaan een toeristenstadje begon te worden. In de zomer was er een rodeo. Clay vroeg Bill of hij kon paardrijden.

‘Het is al een poosje geleden, maar als kind deed ik het graag.’ Hij en zijn broers hadden elke zomer tijdens kamp gereden en waren een paar keer met hun ouders naar een vakantieboerderij in Montana geweest. Hij was een bekwaam ruiter, wat volgens Clay goed van pas zou komen als hij parochianen wilde bezoeken die ziek of bejaard waren of om een andere reden ingesloten zaten, want in de winter en ook in het voorjaar als de sneeuw smolt, waren sommige gebieden alleen te paard bereikbaar. Hij zei dat de kerk was berekend op een capaciteit van tweehonderd, wat aan de optimistische kant was geweest, maar ondanks de omvang van de gemeenschap was er op zondagen een redelijke opkomst van zo’n honderd man. Eén dorp verderop stond een katholieke kerk, Our Lady of the Mountains.

Terwijl ze richting Moose reden over de snelweg om Jackson Hole heen, zag Bill in de verte het Tetongebergte. Het was adembenemend en het leek wel alsof de bergen in violet- en donkerblauwtinten waren geverfd, met een lichtblauwe lucht erboven en een roze hemel bij zonsondergang. Het uitzicht was oogverblindend, de bergen majestueus en mysterieus. Bill had nog nooit zoiets moois gezien en tijdens de rit was Clay een aangename gesprekspartner.

Toen ze in Moose aankwamen, reed Clay langs alle plekken die hij had genoemd; de restaurants, het postkantoor, de kruidenier. Daarna nog zo’n vijfentwintig kilometer voorbij het plaatsje, waar de kerk stond. Naderbij komend zag Bill de torenspits met klokkentoren van het witte houten gebouw voor hen verrijzen. Het zat zo te zien pas in de verf en was in goede staat. Er waren nette heggen, bloembedden en er stond een houten hekje omheen. Twee enorme bomen boden schaduw. Er vlak achter stond een klein geel huisje met witte luiken, een eigen houten hekje en rode rozen in de voortuin. Clay vertelde dat de vrouwen van de gemeente de tuin bijhielden. Hij zei dat ze voor de basisdingen als een bed, kast, wat lampen, een bureau, een keukentafel en stoelen hadden gezorgd. De verdere inrichting zou Bill zelf moeten verzorgen. Clay vertelde hem dat in een winkelcentrum tachtig kilometer verderop alles te vinden zou zijn wat ze nodig hadden. Bill zei dat hij wat spullen wilde halen zodat Jenny straks niet in een leeg huis aankwam.

Ze stapten voor de kerk uit de truck en met een gevoel van ontzag liep Bill naar binnen. Het was zijn eerste betrekking, hij kon het wel uitschreeuwen. Het kerkje had schitterende glas-in-loodramen, wat beeldhouwwerken, eenvoudige kerkbanken en een statig altaar. Het was een simpel gebouw, maar prachtig op een niet opzichtige manier. Vlak achter de kerk stond een kantoortje met een kleine wachtkamer en een kamertje voor de pastor. En als je de achterdeur uit liep, was daar het gele huisje dat Bill en Jenny mochten bewonen. Clay leidde hem rond. Boven waren drie slaapkamers, voor het geval de pastor kinderen had, een grote woonkamer beneden, een gezellige plattelandskeuken met zithoek, een speelkamer in de kelder en het had twee badkamers. Meer konden ze zich niet wensen. Jenny zou een van de slaapkamers als kantoor kunnen gebruiken. Bill kon zien dat het huis pas geverfd was. De slaapkamer was lichtblauw en verder was alles wit, op de keuken na die geel was. Het was er licht en vrolijk. Er was een wasmachine en een vaatwasser. Het was meer dan voldoende en voelde warm en gezellig aan.

Bill draaide zich met een gelukzalige glimlach naar Clay om. ‘Het is perfect,’ zei hij, en hij voelde zich als een kind dat zijn eerste fiets had gekregen.

‘Ik ben blij dat het bevalt. Bel me als je iets nodig hebt. Achter het huis staat een van de trucks van de ranch zodat je mobiel bent, maar je zult zelf nog wel een auto moeten aanschaffen. En ik heb een van onze paarden in de stal gezet. Navajo laat zich makkelijk berijden en is betrouwbaar. Hij staat stevig op de benen, wat hier goed van pas komt.’

Bill knikte. Ze hadden aan alles gedacht om hem zich thuis te laten voelen. Clay schreef zijn telefoonnummer op een papiertje en gaf het hem. Bill keek ondertussen rond in de keuken en realiseerde zich ineens dat die gevuld was met eten; in schotels, mandjes en kommen, in cellofaan en met grote rode strikken eromheen. De koelkast was gevuld. Hij keek Clay verrast aan en hij lachte.

‘Je parochie heeft goed voor je gezorgd. Je zult in elk geval niet verhongeren. Ze willen dat je je welkom voelt.’

Hij voelde zich enorm welkom. Hij schudde Clay de hand en bedankte hem nogmaals. Toen Clay weg was, keek Bill weer om zich heen en deed in zijn eentje een vreugdedansje. Vervolgens liep hij terug naar het kerkje, knielde voor het altaar en zei een gebed op van intense dankbaarheid. Saints Peter and Paul was het wachten waard geweest en hij kon niet wachten tot Jenny het zou zien.

Hij belde haar die avond en beschreef alles voor haar. Toen ze hem zo opgetogen hoorde praten, wist ze dat hun beslissing de juiste was geweest. Ze had die dag aan haar klanten uitgelegd dat ze er een jaar tussenuit ging om haar man in zijn roeping te steunen. Iedereen had geschokt gereageerd en kon niet geloven dat ze ging verhuizen.

Een paar dagen later haalde het de voorpagina van de Women’s Wear Daily en waren al haar klanten in paniek. Twee van hen vertelden haar dat ze niet toe konden met beperkte creatieve input en vroegen haar hulp bij het zoeken van een nieuwe adviseur, wat ze voor hen deed. En vijf van hen wilden wel proberen met Azaya te werken en met Jenny zelf op afstand, als ze ermee akkoord ging zo nu en dan over te komen vliegen als er een crisis was. Ze beloofde dat ze er met Fashion Week zou zijn en de week ervoor om hun shows te helpen opzetten. Jenny was onder de indruk dat ze bereid waren bij haar te blijven ondanks haar onverwachte verplaatsing naar Wyoming. Het maakte de verhuizing een stuk minder traumatisch voor haar. Ze hoefde niet alles en iedereen op te geven en hield ellenlange besprekingen met Azaya om haar van alles op de hoogte te stellen. Haar assistente ging nu mee naar alle afspraken met klanten, zodat ze aan haar gewend waren als ze na Jenny’s vertrek persoonlijk contact in New York wilden.

Tijdens haar laatste weekend in New York kwam Jenny’s moeder langs om een paar dagen met haar door te brengen. Het deed Helene verdriet haar te zien gaan, maar Jenny was er zo enthousiast over dat haar moeder hoopvol was dat ze een goed besluit had genomen. Ze probeerde het niet te vergelijken met haar eigen sombere herinneringen aan haar tijd in een mijnwerkersdorp dertig jaar eerder. Jenny had van Bill gehoord dat de omgeving prachtig was en hun nieuwe huis net een poppenhuisje leek. Hij had er foto’s van gemaakt en die liet ze nu aan haar moeder zien. Het zag er inderdaad leuk uit. Tussen het voorbereiden van zijn eerste preek en de kennismakingsbezoeken aan de parochianen door, had Bill kans gezien naar het winkelcentrum te gaan waar Clay hem over had verteld. Daar had hij een truck gekocht zodat hij die van Clay kon teruggeven. Hij had meteen wat dingen voor hun nieuwe huis aangeschaft. Het was niet stijlvol, maar wel functioneel en modern en hij wist zeker dat Jenny het een eigen karakter zou geven zodra ze er was.

Ze kon niet wachten. Na het zien van de foto’s had ze een paar kleine decoratieve stukken vooruitgestuurd en wat foto’s en waterverfschilderijen voor aan de muur. Het huis leek licht en luchtig en haar moeder zei dat als Jenny afmetingen doorgaf, ze gordijnen voor hen zou maken. Dat was het soort gebaar dat haar oma gemaakt zou hebben en ze was geroerd dat haar moeder dat nu aanbood. Jenny beloofde de afmetingen te laten weten zodra ze er was.

Tegen die tijd had Bill een bank van licht beige fluweel gekocht en twee comfortabele fauteuils. Het huisje had hardhouten vloeren en hij had een eenvoudig gehaakt tapijt gevonden in neutrale tinten. Het leek alsof ze weer net getrouwd waren en opnieuw begonnen. Voor Jenny voelde het ook zo. Met hem naar Wyoming gaan was als het hernieuwen van hun geloften, in voor- en tegenspoed, in ziekte en gezondheid, tot de dood hen zou scheiden.

In de weken dat hij op haar wachtte, hield Bill drie, naar zijn mening, sterke preken en las ze vooraf via de telefoon aan Jenny voor. De eerste ging over wat ‘thuis’ voor hem betekende en hoe dankbaar hij was dat hij in Moose mocht zijn. En dat thuis eerder een plek in je hart was dan een geografische plaats. De boodschap was simpel maar recht uit het hart en een aantal mensen zei er wat over toen ze hem na de dienst de hand schudden en zich aan hem voorstelden. Sommige van hen had hij al ontmoet tijdens huisbezoekjes op zijn rondes.

Zijn tweede preek ging over wederopstanding, over herboren worden en opnieuw beginnen nadat je iets naars was overkomen. Over de moed hebben het nog een keer te proberen. Die raakte ook een aantal mensen diep en Jenny vond hem voortreffelijk toen hij hem aan haar voorlas. De derde ging over vergeving en hoe essentieel dat was in alle relaties, vooral binnen het huwelijk maar ook bij vriendschappen, zakelijke relaties of familiebetrekkingen. Deze keer waren er mensen die hem onderweg naar buiten bedankten.

Hij had ook bejaarden en zieken bezocht en een jonge weduwe die in haar eentje drie puberzonen opvoedde. Zijn korte tijd als geestelijke verzorger in New York kwam hem goed van pas. Bill ontdekte dat er veel kinderen in de gemeenschap waren. Een heel aardige vrouw leidde de zondagsschool die elke week vol zat. Bill wist het niet zeker, maar hij dacht dat er telkens meer mensen naar de kerk kwamen om naar zijn preken te luisteren. En iedereen wilde dolgraag Jenny ontmoeten en kon niet wachten tot ze zou arriveren. Hij ook niet. De avonden waren eenzaam zonder haar. Hij had haar elke dag zoveel te vertellen terwijl zij druk was met alles regelen in New York. Aan een aantal vrouwen die ernaar vroegen, had hij haar beroep proberen uit te leggen. Dat ze in het modevak werkzaam was als adviseur voor verschillende ontwerpers, hoewel hij het moeilijk uit te leggen vond aan mensen die zo ver van de mode-industrie stonden en niets over haar werk wisten. Het was voor hem al moeilijk genoeg om alle facetten ervan te begrijpen, terwijl hij er toch bijna zes jaar dagelijks mee had geleefd.

Zijn broer Tom had hem verrast door hem een week na aankomst te bellen. ‘Kom je al met hangende pootjes terug?’ had hij gevraagd zodra Bill de telefoon opnam. Ze hadden allebei moeten lachen.

‘Nee, het is hier geweldig. Het Tetongebergte is prachtig, de kerk is precies wat ik wilde en we hebben een schattig huis. Er wonen heel veel aardige mensen, die me genoeg eten voor een heel weeshuis brengen.’

‘Lieve hemel, je klinkt als een echte plattelandspastor. Wacht maar tot Jenny er is, dat zal voor wat reuring zorgen. Je vrouw zal ze met de nieuwste modetrends uit New York laten kennismaken. Ik hoop dat je genoeg kastruimte hebt.’

‘Dus niet, maar ik heb wat oude grote kledingkasten op de kop getikt bij een straatverkoop.’ Bill had voorlopig van de tweede slaapkamer een kledingkamer voor haar gemaakt en de derde slaapkamer als werkkamer ingericht. Als ze een kind zouden krijgen, zou ze één ervan moeten opgeven, maar als het voor een kinderkamer was, vond ze dat vast niet erg. ‘Ik heb een truck gekocht en een aantal parochianen moet ik te paard bezoeken. Het is een prachtig gebied, Tom.’

Tom had zijn jongere broer nog nooit zo relaxed en vredig gehoord. Bill had duidelijk de juiste beslissing genomen. Tom hoopte alleen dat Jenny er ook zo over zou denken als ze daar eenmaal was. Het was een sprong in het diepe voor haar. Ze was er nog meer door in zijn achting gestegen. ‘Als ik tijd heb, kom ik zelf een keertje kijken,’ beloofde hij en een paar minuten later hing hij op. Tom vertelde niets aan zijn andere broer of vader. Hij wist dat ze het niet zouden begrijpen. Hij had het gedurende de jaren zelf moeilijk genoeg gevonden om er begrip voor op te brengen, maar hij begon een glimp op te vangen van de man die Bill was en hoezeer hij van hen verschilde. Hij was geen zwart schaap, zoals Tom zo lang had vermoed. Hij was een veel, veel betere man dan zij. Hij had er alle vijfendertig jaren van Bills leven voor nodig gehad om daarachter te komen.

Bill gebruikte Clay Roberts’ paard voor zijn huisbezoeken over ruw terrein. Clay had gezegd dat hij het paard mocht houden zolang hij wilde. Navajo was betrouwbaar en sterk en Bill genoot van de ritjes. Achter het huis stond een kleine paardenstal. Op een ochtend kwam hij terug van het voeren voordat hij wat bezoekjes zou afleggen, toen hij een jonge jongen bij het huis zag die aarzelde om naar binnen te gaan. Hij droeg een spijkerbroek, een cowboyhoed en afgedragen cowboylaarzen, was te voet gekomen en had het slungelige uiterlijk van een veertienjarige. Nerveus keek hij naar Bill op. Een labradorpuppy zat geduldig bij zijn voeten te wachten en knaagde op de punten van zijn laarzen, tot de jongen hem wegduwde.

‘Hoi,’ zei Bill met een brede glimlach terwijl de jongen hem met grote ogen aankeek. ‘Hoe heet je?’

‘Tim Whitman,’ antwoordde hij op zijn hoede. ‘Iedereen noemt me Timmie. Mijn tante wilde dat ik u een taart zou brengen, maar ik heb iets anders voor u meegenomen.’ Hij had strokleurig haar, groene ogen en sproeten.

‘Woon je in de buurt?’ vroeg Bill vriendelijk. Het was wat vroeg voor bezoek en de jongen had hem overvallen. De labrador had dezelfde strokleur als zijn baasje.

‘Aan de andere kant van die heuvel,’ gebaarde hij vagelijk.

‘Leuk dat je op bezoek komt. Lust je iets te eten?’

Timmie schudde zijn hoofd. ‘Nee, meneer. Bedankt, maar ik heb net ontbeten.’

‘Noem me maar Bill.’ Hij wilde niet formeel doen tegen een jongen van die leeftijd en stelde hem liever op zijn gemak.

‘Goeie preek afgelopen zondag,’ zei de jongen met een ernstige gezichtsuitdrukking terwijl de puppy rondjes om hem heen rende. ‘Over vergeving. Soms is het moeilijk om mensen te vergeven die slechte dingen doen.’

‘Ja, dat weet ik. En er kan soms veel tijd voor nodig zijn, maar het is wel fijn als je het kunt. Dat haalt een druk van je schouders,’ zei Bill terwijl hij tegen het hek leunde en daarna bukte om met de puppy te spelen. ‘Hoe oud is je pup?’

‘Hij is drie maanden. Mijn hond heeft er drie gekregen. Eentje ging dood. Die andere hou ik. Mijn tante zegt dat drie honden te veel is… dus ik dacht misschien… Ik vroeg me af of… je weet wel, ik vroeg me af of u Gus misschien wilde hebben,’ zei hij en hij wees naar de puppy, die nu rondjes om Bill rende, blafte en met zijn staart zwiepte.

‘Je bedoelt dat hij voor mij is?’ Bill keek verrast. Hij had sinds de middelbare school geen hond meer gehad. In New York hadden ze er geen kunnen houden, omdat Jenny en hij veel te druk waren.

‘Ja, als u tenminste van honden houdt. Het is een lieve hond. Ik heb hem zelf al een beetje getraind. Zijn moeder is heel slim. Ik heb haar laten dekken door de hond van mijn buren, dat is ook een labrador. Dus hij is raszuiver, geen vuilnisbakkenras of zo.’

Bill keek de jongen aan en zijn vriendelijke ogen waren gevuld met dankbaarheid om dit gulle gebaar.

‘Mijn tante zei dat je misschien helemaal geen hond wilde hebben.’

‘Graag juist,’ zei Bill. Hij pakte de hond op. Het beestje had langere poten dan zijn lijfje groot was en zijn tong hing uit zijn bek van het rennen. ‘Weet je zeker dat je hem niet zelf wilt houden?’

‘Nee hoor, ik heb er al twee.’ Toen glimlachte de jongen naar hem en zag Bill de droefheid in zijn blik.

‘Woon je bij je tante?’

Timmie knikte. ‘Ja, de zus van mijn moeder. Mijn ouders zijn vorig jaar op weg naar Cheyenne verongelukt.’

Bill vroeg zich af of dat was wat Timmie had bedoeld met vergeving. Hij zou een hoop te vergeven hebben als hij zijn ouders op zijn dertiende had verloren.

‘De dader is doorgereden,’ vertelde Timmie. ‘Niemand weet wie het was. Waarschijnlijk gewoon iemand die de staat doorkruiste. Mijn zusje zat bij ze in de auto, maar zij leeft nog. Ze heeft lang in het ziekenhuis gelegen. Er was iets met haar benen, maar ze kan nu weer lopen.’ Toen rolde hij met zijn ogen, zoals gebruikelijk voor een jongen van zijn leeftijd. ‘Het is een lastpak. Ze is zeven. Maar ik ben blij dat het nu weer goed met haar is.’

‘Ik ook,’ zei Bill gemeend. ‘Wil je een lift naar huis?’ Het leek hem een mooie gelegenheid om de tante en het zusje te ontmoeten en om te weten te komen waar Timmie precies woonde.

Timmie weifelde en knikte toen. ‘Best.’

Bill zette zijn nieuwe pup in het huis en sloot hem in de keuken op, nog steeds verrast over het aardige geschenk. Hij kon niet wachten tot hij het Jenny kon vertellen. Toen hij terugkwam met de sleutels van zijn truck, gebaarde hij naar Timmie om in te stappen. ‘Ik denk dat ik hier wel eens wat hulp kan gebruiken als er iets gerepareerd moet worden of bij de voorbereidingen voor de dienst. Als je eens op bezoek wilt komen of wat klusjes wilt doen, kom maar langs. Ik weet zeker dat Gus dat ook leuk zal vinden.’

‘Oké,’ zei Timmie met een stralende glimlach.

Bill had de indruk dat Timmie wel wat mannelijk gezelschap kon gebruiken als hij zijn vader het jaar daarvoor had verloren. Hij had het ook niet over een oom gehad, alleen over een tante. Bill volgde Timmies instructies, en reed naar een enigszins bouwvallige boerderij met een stal erachter. Hij rook de paarden en kon ze in de verte horen. Er stonden er een aantal in een kraal. Vóór het huis speelde een meisje. Toen ze uitstapten, glimlachte ze naar hen en zag Bill dat ze een fietsenrekje had. Ze droeg een jasschort, een roze T-shirt en gympjes en haar paardenstaarten hadden dezelfde kleur als het haar van haar broer. Even later kwam een kleine, magere vrouw in een spijkerbroek en schort uit het huis om te zien wie er was. Ze keek nerveus toen ze Timmie met een vreemde man zag en Bill stelde zich maar snel voor om uit te leggen wie hij was en haar te bedanken voor de labradorpup. Ze ontspande zodra hij dat zei.

‘Ik heb tegen hem gezegd dat je misschien helemaal geen hond wilde. Voel je niet verplicht hem aan te nemen, hoor,’ zei ze met een glimlach. ‘Ik heet trouwens Annie Jones. Ik ben Timmies tante.’ Hij schatte haar een jaar of dertig, jong om twee kinderen groot te brengen, van wie eentje van Timmies leeftijd.

‘Dat weet ik. Dat vertelde hij al.’

‘We zijn niet van die kerkgangers, maar we zijn vorige week wel geweest. Dat was een goede preek,’ zei ze, en daarna tegen haar nichtje: ‘Niet op het hek klimmen!’ Het meisje heette Amy. Ze haalde allerlei streken uit terwijl ze stonden te praten. Ze rende langs om haar broer te tackelen, die haar met een kreun wegduwde. Bill moest lachen om haar capriolen. Ze vond een emmertje bij de watertrog en zette het als een hoed op haar hoofd.

‘Dank je.’ Bill was blij met het compliment over zijn preek. ‘Die jongedame daar houdt je vast goed bezig,’ zei hij, en Annie lachte.

‘Ja, dat klopt, maar het is fijn om haar weer te zien rondrennen. Ze heeft het afgelopen jaar met haar halve lijfje in het gips gezeten, na…’ Haar stem stierf weg en Bill knikte.

‘Timmie heeft het me verteld. Mijn vrouw komt over ongeveer een week. Kom een keertje bij ons langs als je wilt.’ Hij had het gevoel dat ze veel bezoek zouden krijgen als Jenny er eenmaal was. De lokale bevolking bestond uit vriendelijke mensen die bovendien erg nieuwsgierig waren. ‘En nogmaals bedankt voor de pup,’ zei hij. Daarna nam hij afscheid, stapte in zijn truck en reed naar huis. Toen hij daar aankwam, lag Gus gretig op een van de keukenkastjes te kauwen en was ook al aan een klein kleedje begonnen dat Bill voor de gootsteen op de vloer had gelegd. Hij was er ook nog in geslaagd de vuilnisbak ondersteboven te gooien.

‘Oké, zo gaat het dus worden?’ vroeg Bill en hij aaide de hond voordat hij de keuken ging opruimen. Hij hoopte maar dat Jenny een puppy leuk zou vinden. Zelf vond hij het een fantastisch cadeau en terwijl hij naar de chaos in de keuken keek, besloot hij Jenny ermee te verrassen en er niets over te vertellen totdat ze hem zelf zou zien. Hij voelde zich net een klein kind toen hij bedacht dat hij hoopte dat hij de pup zou mogen houden. Hij lachte, Gus blafte en kwispelde met zijn staart.

Vijf dagen later stapte Jenny in het vliegtuig nadat ze Azaya had achtergelaten met massa’s instructies en de dag ervoor haar klanten had gebeld om afscheid te nemen. Ze had hun haar telefoonnummer in Wyoming gegeven en hun adres. Hun adres voor Federal Express was: vijfentwintig kilometer ten noorden van Moose, Wyoming. Men moest erg lachen als ze dat vertelde.

Ze had hun appartement afgesloten en de schoonmaakster had gezegd dat ze één keer per week langs zou komen om alles te controleren, te stoffen en te kijken of er geen problemen waren. Het postkantoor stuurde de post door. Alles was geregeld.

Jenny volgde dezelfde route als Bill, met een vlucht naar Salt Lake City en een tweede naar Jackson Hole, maar in plaats van Clay Roberts stond haar man daar op haar te wachten in een anorak en met een cowboyhoed op. Hij had ook een hoed voor haar, die hij op haar hoofd zette nadat ze elkaar hadden omhelsd. Hij was heel blij haar te zien na bijna een maand. Ze merkte meteen dat hij er ontspannen en gelukkig uitzag en Bill zei dat hij thuis een verrassing voor haar had. Ze lachte toen ze hem zijn nieuwe truck zag besturen.

‘Waarom lach je?’ vroeg hij. Ze had nog een New Yorks aura om zich heen in haar zwarte pantalon, instappers van krokodillenleer en chique zwarte donsjas.

‘Je lijkt wel een cowboy.’ Ze grinnikte. ‘Je bent snel ingeburgerd.’

‘Ik heb het hier naar mijn zin,’ zei hij eerlijk. ‘Het voelt als thuis.’

Onderweg attendeerde hij haar op allerlei oriëntatiepunten en leek zich helemaal thuis te voelen. Ze was onder de indruk toen ze de kerk zag en aangenaam verrast door het huis. Het was er knus en warm. Zodra ze naar binnen stapte, sprong een puppy tegen hen op. Het hondje legde zijn poten op Jenny’s benen, blafte en kwispelde met zijn staart als begroeting terwijl zij verrast keek.

‘Wat is dat nou?’

‘Dat is Gus. Een cadeau van een van onze buren. Kunnen we hem houden?’ vroeg hij, en hij klonk als een klein kind.

Jenny sloeg haar armen om Bill heen en kuste hem. ‘Volgens mij was hij hier eerder dan ik,’ zei ze met een glimlach. ‘Denk je dat je míj mag houden van hem?’

‘Dat is hem geraden,’ antwoordde Bill teder. ‘Welkom thuis, Jenny,’ zei hij zacht en hij nam haar mee naar boven om hun nieuwe slaapkamer, haar werkkamer en haar kledingkamer te laten zien. Nog geen minuut later lagen ze in hun nieuwe bed en vreeën met het gevoel dat ze daar altijd waren geweest. En toen ze naar hem keek, wist Jenny dat dit precies de plek was waar ze hoorden te zijn.

7

Haar eerste dag in Wyoming gebruikte Jenny om haar koffers uit te pakken en zich te installeren. Bill had de perfecte kledingkamer voor haar gemaakt, hoewel ze veel te veel dingen had meegenomen en vooruit had gestuurd. Warme truien, skikleding, donsjassen en parka’s van Eddie Bauer, bontjasjes en absurd veel schoenen met hoge hakken. Nu ze haar nieuwe thuis had gezien, wist ze dat ze die hier nooit zou dragen. Tijdens het uitpakken droeg ze een zwarte legging, een eenvoudige zwarte kasjmieren trui en ballerina’s; haar lievelingsoutfit. Jenny had haar glanzende donkere haar nog laten knippen voordat ze New York verliet en het hing tot net op haar schouders. Ze droeg bijna geen make-up maar haar nagels waren wel gemanicuurd en ze droeg een grote gouden armband die ze had gekregen van David Fieldston, ontworpen voor zijn meest recente modeshow.

Jenny stond in de keuken te kijken hoe Bill met de pup speelde voordat hij wegging en hij glimlachte toen hij naar haar keek. Het was haar nog steeds aan te zien dat ze rechtstreeks uit New York kwam. Zelfs de cowboyhoed zou geen verschil hebben gemaakt. Ze was chic tot op het bot en zelfs in flatjes, zwarte legging en zwarte trui zag ze eruit als wie ze was; iemand die haar hele werkende leven in het centrum van de mode had doorgebracht. Bill vond alles aan haar geweldig, inclusief haar nonchalante, sexy maar chique voorkomen.

Toen hij zich oprichtte, merkte ze dat hij naar haar staarde. ‘Waar kijk je naar?’

‘Naar jou. Ik heb je zo gemist.’

‘Ik jou ook,’ zei ze en ze gaf hem een knuffel. Ze wilde de schilderijen ophangen die ze vooruit had gestuurd voor hun halflege woonkamer. Bill had mooie dingen aangeschaft, maar het was nog niet af. Ze belde haar moeder met de maten van de ramen en legde uit wat voor gordijnen ze nodig hadden. Jenny wilde alles eenvoudig, licht en schoon houden. Ze hielden allebei van lichte kleuren en ze dacht dat dat het huis vrolijkheid zou geven in de donkere winter. De paar spullen die ze neerzette, maakten het huis stijlvol en gezellig. Jenny had er een goed oog voor en had voor inrichten net zoveel talent als voor mode. Ze liet Bill beloven dat hij haar later die dag mee zou nemen naar het winkelcentrum. Hij moest eerst langs drie parochianen en ging naar buiten om Navajo te zadelen. Jenny kwam mee om het lieve dier een appel te voeren. Ze wilde hem graag berijden wanneer Bill hem niet voor zijn werk nodig had.

Ze zwaaide vanuit de keuken naar Bill toen hij wegreed en paste daarna de inrichting van de keuken wat aan. Jenny was net bezig een van de foto’s in de woonkamer op te hangen, toen ze een klop op de voordeur hoorde. Ze legde de foto en de hamer neer en liep naar de deur. Op de stoep stond een vrouw die tien jaar ouder leek dan zij, in een dikke geruite jas, een spijkerbroek en versleten cowboylaarzen. Ze had wat overgewicht en geblondeerd haar. Ze droeg turkooizen oogschaduw ook al was het tien uur ’s morgens en in haar handen hield ze een schaal brownies en een perfect geglazuurde chocoladetaart met het woord WELKOM erop.

Jenny gaapte haar verrast aan. ‘Hoi, kom binnen.’ Ze wilde iedereen warm onthalen. Bill had gezegd dat er al weken parochianen langskwamen, veelal met eetbare geschenken, en dat hij niet één keer sinds zijn aankomst had hoeven koken. Jenny ging de vrouw voor naar de keuken en zette haar gift op de keukentafel. De brownies roken verrukkelijk en de taart zag eruit als iets uit een kookboek of tijdschrift. ‘Wil je koffie of thee?’ bood ze aan terwijl de vrouw om zich heen keek.

Ze glimlachte naar Jenny en merkte op hoe slank en stijlvol ze was. ‘Je ziet er nog niet bepaald uit als iemand uit Wyoming,’ zei de vrouw met een grijns van oor tot oor. ‘We moeten zorgen dat je een paar cowboylaarzen krijgt, want in die schoenen kom je hier niet ver.’

‘Ik draag ze altijd naar mijn werk,’ zei Jenny beschaamd. Ze vond dat ze er nog slonzig bij liep naar New Yorkse maatstaven, maar realiseerde zich hoe ‘opgetut’ ze er voor hier uit moest zien. De vrouw trok haar geruite jas uit, dus het leek erop dat ze zou blijven.

‘Wat voor werk doe je? Ben je danseres?’ Ze had Bill de afgelopen drie zondagen gezien en met plezier naar zijn preken geluisterd, maar ze wist nog niet zoveel over Jenny. Anderen hadden Bill over zijn vrouw aan de tand gevoeld, ze had alleen maar verdraaide verhalen gehoord over Jenny. Sommigen zeiden dat ze danseres was, volgens anderen was ze actrice. Iemand had gezegd dat ze model was. Dat kon best eens waar zijn als ze haar zo zag.

‘Ik ben modestyliste. Ik adviseer modeontwerpers en organiseer hun modeshows voor ze,’ legde Jenny uit, waarna ze zichzelf aan haar gast voorstelde. ‘Maar ik geloof dat ik nu de vrouw van de pastor ben. Dat is nog een beetje nieuw voor me.’

‘Ik ben Gretchen Marcus,’ zei de vrouw terwijl Jenny een kop koffie voor haar inschonk, aangaf en wat brownies op een bord legde. ‘Je moet niet te veel gebak eten, hoor,’ zei Gretchen lachend. ‘We hebben hier lange winters. Dan zitten we maar wat en eten te veel als het buiten koud is. En ik heb vijf kinderen gekregen. De kilo’s zijn nooit meer weggegaan.’

‘Hoe oud zijn ze?’ vroeg Jenny geïnteresseerd terwijl ze zich afvroeg hoeveel bezoek er nog zou volgen. Gretchen leek vriendelijk en hartelijk en de brownies waren zo lekker dat Jenny een tweede nam.

‘De jongste is vijf,’ antwoordde Gretchen, ‘en mijn oudste is in juni veertien geworden. Hij zit op de middelbare school en hij bezorgt me grijze haren.’ Ze lachten allebei en Jenny zou versteld staan als ze wist dat Gretchen en zij precies even oud waren. Maar het geverfde blonde haar en de turkooizen oogschaduw maakten haar ouder, net als het overtollige gewicht. De make-up droeg ze om indruk te maken op Jenny, omdat die uit New York kwam. Maar ze vond dat Jenny er verrassend gewoon uitzag.

Ze zaten een tijdje in de keuken te praten over mensen uit de gemeenschap wier namen Jenny niets zeiden, over de kinderen en over Moose zelf. Gretchens echtgenoot Eddy was automonteur en eigenaar van de garage in Moose die alle reparaties voor de dorpelingen uitvoerde. Sneller dan Jenny in zich op kon nemen, bracht Gretchen haar op de hoogte van alle plaatselijke roddels. De bibliothecaresse die een verhouding had met de eigenaar van het café. De vrouw uit Laramie die naar het dorp was gekomen en iemands echtgenoot had afgepakt. Clay Roberts, de meest begeerde vrijgezel, die heimelijk verliefd zou zijn op een getrouwde vrouw uit Cheyenne hoewel niemand haar ooit had gezien, maar ze hadden wél over haar gehoord. Ze vertelde Jenny over vrouwen wier echtgenoten alcoholist waren en over vrouwen die zelf te veel dronken. Over twee leraren van de middelbare school van wie iedereen dacht dat ze homoseksueel waren, maar wat niemand zeker wist.

‘Wauw, niks slaperig dorpje,’ zei Jenny, meer dan een beetje overweldigd. Het viel haar op dat zoveel mannen volgens Gretchen alcoholist waren. Hoewel ze vol gloed over Eddy sprak, die wel een heilige leek en Gretchen vaak met de kinderen hielp als hij niet aan het werk was. ‘Is er hier een AA-groep?’

Gretchen schudde haar hoofd. ‘Er is er een in Jackson Hole. Niemand heeft ooit de moeite genomen er hier een op te starten.’

‘Misschien moest dat dan maar eens gebeuren,’ zei Jenny terwijl ze nog een brownie pakte en Gretchen tevreden toekeek.

Ze had ernaar uitgekeken om Jenny te ontmoeten en de nieuwe pastorsvrouw leek heel aardig. Ze was eerlijk en open en grappig en ze was niet verwaand omdat ze uit New York kwam. Gretchen zei daar iets over.

‘Ik kom eigenlijk uit Philadelphia. Ik heb in New York gestudeerd en ben er blijven plakken. Mijn wieg stond in Pennsylvania, in het kleine mijnwerkersdorpje Pittston. Mijn vader stierf toen ik vijf was, een mijnongeluk, en daarna zijn mijn moeder en ik verhuisd.’

‘Was je vader een mijnwerker?’ Gretchen was onder de indruk. Ze had gedacht dat Jenny een rijke debutante uit New York was, maar in plaats daarvan was ze een eenvoudig, niet-pretentieus mens. Het was Bill die de chique achtergrond had, wat Jenny niet vertelde en Gretchen niet wist.

‘Ja, inderdaad. En mijn moeder is Française. Samen met mijn grootmoeder maakte ze prachtige kleren voor de rijkere dames in Philadelphia. Zo ben ik in mode geïnteresseerd geraakt. Ik wilde ontwerper worden, maar bleek geen talent te hebben. Als stylist doe ik het een stuk beter.’

‘Ik wou dat ik zo slank was als jij,’ zei Gretchen weemoedig, ‘en je hebt een leuke manier van kleden. Alleen kun je wel een beetje make-up gebruiken.’ Ze vond dat Jenny er te bleek uitzag, maar ze was beeldschoon en bezat een natuurlijke elegantie. Ook had Gretchen de brede gouden armband opgemerkt. Wat zou ze graag zo’n armband hebben.

‘Ik ben mijn hele leven mager geweest en ik werk te hard,’ biechtte Jenny op. ‘Ik ben altijd gestrest. Het modevak is een gespannen bedoening. Het zal me hier wel bevallen.’ Bijna had ze er ‘het komende jaar’ achteraan gezegd, maar Bill en zij wilden niet dat mensen zouden denken dat ze er maar voor tijdelijk waren. Dus het feit dat ze het voor een jaartje uitprobeerden was iets wat ze liever voor zichzelf hielden.

Nadat ze ongeveer een uur hadden gekletst, stond Gretchen vol spijt op. ‘Ik kan maar beter teruggaan, want ik heb mijn twee jongsten bij de buurvrouw gelaten en ze zullen haar huis inmiddels wel verwoest hebben. Ik kom gauw nog eens. Kom je ook een keer bij mij langs? Iedereen weet waar we wonen, vraag het maar gewoon,’ zei ze en ze omhelsde Jenny hartelijk.

‘Dan kun je me een opfriscursus wie-doet-het-met-wie geven.’ Lachend liep Jenny met haar mee naar de keukendeur. ‘En bedankt voor de brownies en de taart. Mijn man zal dolblij zijn.’

De nieuwe pastor leek Gretchen ook een aardige man. Ze mocht hen allebei. Het leken haar eerlijke, gewone, warme mensen en ze was ervan onder de indruk dat ze vanuit New York hierheen waren gekomen. Ze zwaaide toen ze in een oude pick-up stapte die haar man in elkaar had gezet. Met zeven monden te voeden, was er niet veel luxe in hun leven, hoewel Eddy’s garage goed liep.

Het was een aangenaam bezoek geweest en tot Jenny’s verrassing volgden er nog twee; een oudere vrouw die vertelde dat ze een gepensioneerde schooljuffrouw was en een jonge vrouw van in de twintig met een baby in een wandelwagen en een dreumes op haar heup. De schooljuffrouw had een citroentaart meegebracht en de jonge moeder kwam alleen even kennismaken. Jenny zag dat ze een gemene blauwe plek aan de zijkant van haar gezicht had. Debbie, zo heette ze, zei dat ze van een paard was gevallen. Jenny schatte haar niet ouder dan vijfentwintig, maar ze zei dat ze vier kinderen had. Debbie bleef niet lang en leek verlegen en nerveus, al was het duidelijk dat ze Jenny dolgraag had willen ontmoeten. Jenny vond dat ze iets aandoenlijks had, ze leek zo kwetsbaar dat ze bijna haar armen om haar heen wilde slaan. In plaats daarvan kletsten ze een tijdje en Jenny speelde met de dreumes om haar af te leiden terwijl Debbie de baby voedde. Daarna legde ze de baby in de kinderwagen en een paar minuten later vertrokken ze.

Jenny dacht nog aan Debbie terwijl ze de foto in de woonkamer ophing en Bill thuiskwam voor de lunch. Het was al na twaalven. De ochtend was voorbij gevlogen.

Bill bewonderde haar werk. ‘Die hangt daar mooi. Wat heb je vanmorgen allemaal gedaan?’ vroeg hij geïnteresseerd.

‘Gastvrouw gespeeld,’ zei Jenny vergenoegd. Ze wilde de plaatselijke bevolking en Bills parochianen leren kennen. Iedereen die ze tot nu toe had ontmoet was aardig en verwelkomend geweest. ‘Er blijven maar mensen eten langsbrengen. Ik heb een vrouw genaamd Gretchen Marcus ontmoet. Ze hebben vijf kinderen en haar man Eddy is de garagehouder in Moose. Ellen, een gepensioneerde schooljuffrouw, heeft ons een citroentaart gebracht. Gretchen trouwens kwam met brownies en een chocoladetaart aanzetten. En een meisje dat Debbie Blackman heet kwam langs met twee van haar kinderen. Ze had een gemene blauwe plek van een val van een paard. Als ik Gretchen moet geloven, is het halve dorp alcoholist,’ zei Jenny. Hij leek verbaasd over hoeveel informatie ze had vergaard. ‘En doet de andere helft het met de man van een ander,’ voegde ze eraan toe.

‘Nou, je hebt een drukke ochtend gehad! Dat hoor ik voor het eerst, hoezo denk je dat ze allemaal dronkenlappen zijn?’

‘Gretchen vertelde me wie er te veel drinkt en wie er een affaire heeft. Ik kon haar niet bijhouden, het klinkt alsof er nogal wat gaande is in Moose.’ Jenny glimlachte naar haar man. Het waren boeiende ontmoetingen geweest met de drie vrouwen. Vooral met Gretchen, die graag vriendschap wilde sluiten. In tegenstelling tot Debbie, die te bang leek. De gepensioneerde schooljuffrouw was schattig, maar stokoud. ‘Je zou een AA-groep moeten starten in de kerk,’ ging Jenny enthousiast verder. ‘Gretchen zegt dat de dichtstbijzijnde in Jackson Hole zit, dat is in de winter een heel eind weg. Misschien kunnen we ook een Al-Anon-groep starten voor de familieleden.’

‘Je klinkt nu al als een echte pastoorsvrouw,’ zei Bill en hij gaf haar een kus. ‘Ik kan je niet bijhouden. Als je een AA-groep wilt opstarten, ga je gang. Doe wat je gelukkig maakt. Het kan geen kwaad.’

Jenny’s gezicht betrok. ‘Ik denk dat Debbie, de vrouw met die kindjes, verdrietig en bang is. Ze zei dat ze haar gezicht had bezeerd bij een val van een paard, maar ze was zichtbaar nerveus toen we het erover hadden,’ zei ze met een bezorgde blik.

‘Kalm aan, schat. We zijn hier net en het is prima dat je mensen wilt helpen, maar we willen ons niet aan hen opdringen of ons met hun leven bemoeien. Ik ken deze mensen nog niet en zij ons niet. We moeten langzaam beginnen.’

Maar langzaam was nooit Jenny’s stijl geweest. Ze belde Azaya en vroeg haar wat materiaal bij de AA te halen en naar Moose op te sturen. Over hoe je een AA-groep en een Al-Anon-groep moest opstarten, plus het twaalfstappen-plan voor mensen die met alcoholisme te maken hebben. Azaya was onder de indruk van wat Jenny wilde doen in Moose en ze stelde haar op de hoogte van het laatste nieuws over hun klanten en zei dat alles goed ging in New York. Alles was onder controle en Nelson was een paar keer komen helpen.

Daarna maakte Jenny een boterham voor Bill en belde hij wat mensen terug. Een parochiaan wilde dat hij bij haar zieke vader langsging. Een jong stel wilde wat counselingsessies voordat ze gingen trouwen. Een bejaarde man belde alleen maar om te praten en klonk eenzaam. Ondanks dat hij niet vroeg of Bill langs wilde komen, bood Bill evengoed aan hem ergens die week te bezoeken. Het deed hem goed dat mensen hem wisten te vinden, en Jenny was blij voor hem. Zijn stijl viel bij zijn nieuwe volgelingen in goede aarde.

Jenny herinnerde hem eraan dat ze die middag nog naar het winkelcentrum wilde. Ze had een aantal dingen nodig voor het huis; wat gereedschap, een paar meubels en meer kledinghangers. En ze wilde heel graag de plaatselijke winkeltjes bekijken.

‘Het is hier geen Parijs of New York,’ zei hij nog maar eens.

Maar ze hield ook van praktische dingen en ze was dol op doe-het-zelf-winkels. In het winkelcentrum had ze het enorm naar haar zin met het verkennen van alle winkeltjes. Jenny kocht een boek over mishandelde vrouwen en huiselijk geweld en nog eentje over de AA. Ze kwamen Clay Roberts tegen in het boekwinkeltje en Bill stelde Clay aan Jenny voor. Meteen begonnen haar ogen te schitteren. Amper was hij weg of ze zei samenzweerderig tegen haar man: ‘Hij heeft een affaire met een getrouwde vrouw in Cheyenne.’

Bill barstte in lachen uit. ‘Meen je dat? Je bent hier pas gisteren aangekomen, hoe kun je zoiets weten? En hoe weet je dat het waar is?’

‘Dat heeft mijn nieuwe beste vriendin Gretchen me verteld. Volgens mij heeft ze over iedereen wel een roddel,’ antwoordde Jenny met een ondeugende glimlach.

‘Pas maar op dat ze niet dat soort dingen over jou gaat rondbazuinen.’

‘Natuurlijk niet,’ zei Jenny terwijl ze weer in de truck stapte. Onderweg de stad uit stopten ze bij een autodealer. Jenny wilde even rondkijken, want ze moest een eigen auto hebben. Ze had geen idee wat ze wilde, totdat ze bij de dealer een felgele Chevy pick-up uit 1959 zag staan. Hij was in perfecte staat, er zat volgens de verkoper net een nieuwe motor in en de bekleding leek nog bijna nieuw. De dealer had er al winterbanden onder gedaan. ‘Precies wat ik wilde,’ zei Jenny opgetogen. De wagen was grappig en een beetje excentriek.

‘Je kunt beter een nieuwe kopen,’ zei Bill tegen haar. ‘Ik wil liever niet dat je rondrijdt in een twintig jaar oud relikwie. De wegen zijn hier slecht in de winter.’

Ze wees hem erop dat hij winterbanden had. ‘En hij is pas zestien, dus geen twintig. Ik vind de kleur helemaal geweldig.’

Bill rolde met zijn ogen om de logica van vrouwen bij de aanschaf van een auto en Jenny schreef van haar eigen geld een cheque uit. Ze vond de oude Chevy schattig en hij was spotgoedkoop. Zo’n truck was wél typisch iets voor Jenny, vond Bill, met humor en stijl en net even anders. De meeste mensen zouden het gewoon een oude truck vinden, maar met Jenny achter het stuur kreeg de gele pick-up ineens iets geestigs en chics. Hij kon wel zien waarom ze de auto leuk vond. Ze reed achter hem aan naar huis. Bill wist dat ze onmiddellijk beroemd zou worden in de omgeving zodra ze in haar nieuwe gele truck ging rondrijden. Ze was een pastorsvrouw die niet onopgemerkt zou blijven, maar daarom hield hij ook zo van haar. Tijdens het avondeten praatten ze geanimeerd. Ze had veel slimme ideeën om hem met zijn werk te helpen. En terwijl ze van alle taarten proefden die ze hadden gekregen, kwam Jenny met nog een idee.

‘Waarom houden we zondag na de dienst geen lunch waarbij iedereen iets meebrengt?’

‘In ons huis?’ Bill zag het niet voor zich. Het huis was veel te klein om de hele parochie te ontvangen. En wie zou na afloop de boel opruimen? Er waren hier geen luxe cateraars zoals in New York.

‘Nee, in de kerk. In de kelder is een mooie grote zaal. Ik heb gekeken. Gretchen zei dat ze daar vaak sociale bijeenkomsten houden. Het zou een leuke manier zijn om iedereen te leren kennen. We vragen iedereen iets mee te brengen en ze hoeven niet te komen als ze niet willen, maar we kunnen ze in elk geval uitnodigen.’

Bill keek met zichtbaar plezier naar haar. Jenny was met gemak in haar nieuwe rol gekropen. Ze organiseerde lunches voor de hele gemeenschap, richtte AA-groepen op en sloot vriendschap met de vrouwen uit het dorp. En ze had die middag wat spullen gekocht om het huis op te leuken. Samen met de dingen die ze vanuit New York vooruit had gestuurd maakten ze het af en lieten het ineens als een thuis voelen. Jenny wist elke plek waar ze kwam op magische wijze te betoveren en Bill kon zien dat Moose op het punt stond met wat van haar magie kennis te maken. Hij vond het schitterend. En het enige wat hij dacht terwijl hij naar haar luisterde, was: ‘Hou je vast, Moose. Hier komt Jenny!’

8

Jenny kreeg het voor elkaar om de volgende dag de hele parochie te bellen en te vertellen over de lunch die ze na de zondagsdienst organiseerde. Ze vertelde erbij dat Bill en zij ernaar uitkeken iedereen te ontmoeten. Velen van hen klonken verrast om van haar te horen, en zij klonk al zo op haar gemak. Niemand had ooit eerder zoiets gedaan, zeker niet zo kort nadat ze was aangekomen, maar Jenny liet nooit ergens gras over groeien. Bill kon zien dat ze wel een manier zou vinden om zichzelf net als in New York bezig te houden in Wyoming. En dat allemaal om hem te helpen. Hoewel een aantal niet bepaald vriendelijk reageerde, vonden de meeste mensen van haar lijstje het een goed idee. Ze had de adressenlijst van de kerk gebruikt en tegen drie uur ’s middags had ze hem helemaal afgewerkt en iedereen gevraagd iets mee te brengen. Ze dacht er zelfs over na er een maandelijks terugkerend evenement van te maken.

Een aantal van de vrouwen met wie ze contact had opgenomen had haar gevraagd of ze kinderen had en was teleurgesteld toen bleek dat dat niet het geval was. Maar het leek haar ook een goed idee om in de kerk dingen voor jonge mensen te organiseren, vooral voor tieners om ze van de straat te houden. Ze had honderden goede ideeën.

Gretchen was uitgelaten geweest toen Jenny bij de letter M was aangekomen en haar belde. Ze zei dat ze het een prima idee vond en beloofde later die week nog eens langs te komen om haar te helpen met de organisatie. Ze zou Eddy wel een schoonmaakploeg laten samenstellen omdat zij wisten wie de meest efficiënte mensen waren. Ze bood twee van haar kinderen meteen als vrijwilliger aan, haar twaalfjarige en haar veertienjarige zoon. ‘Waarom vijf kinderen nemen als je ze niet aan het werk kan zetten?’ had ze grappend gezegd, waarna ze Jenny nog een keer vertelde wat een goed idee het was. Ze vond het geweldig dat Jenny zich zo wilde inzetten. Hun vorige pastor was een jaar eerder overleden. Hij was toen achter in de zeventig en al vijftien jaar weduwnaar. Ze waren het er met zijn allen over eens geweest dat ze dit keer een jonge pastor wilden en de kerk ook wel wat vrouwelijke inbreng kon gebruiken.

Clay Roberts belde Bill de volgende dag om te vertellen hoe blij hij was met Jenny’s initiatief en om te zeggen dat hij zondag bij de lunch aanwezig zou zijn. Bill gaf het aan Jenny door en zei er spottend achteraan: ‘Ik heb maar niet gezegd dat hij de getrouwde vrouw uit Cheyenne mee moest brengen met wie hij naar men beweert een verhouding heeft.’

‘Hè,’ zei Jenny en ze keek teleurgesteld, ‘dat had je nou juist wél moeten doen. Ik wil haar wel ontmoeten.’

‘Dat geloof ik graag.’ Hij rolde met zijn ogen en sloeg zijn armen om haar heen. ‘Je hebt het al druk genoeg zonder dat je je bezighoudt met het liefdesleven van het kerkbestuur.’ Hij grinnikte erbij.

De volgende dag kwam het materiaal binnen dat Azaya had opgestuurd. Het kwam per Federal Express met het adres dat Jenny haar had opgegeven: vijfentwintig kilometer ten noorden van Moose, Wyoming. Tot Jenny’s verbazing werkte dat dus echt. Het materiaal was zeer interessant. Er stond in hoe ze een twaalfstappengroep kon opstarten, het format, de regels en nog een aantal suggesties. Het doel van de AA-groep was stoppen met drinken en de Al-Anon-groep was er om degenen die met alcoholisten te maken hadden bij te staan. Het bleek allemaal verrassend makkelijk op te starten. Alles wat ze nodig hadden was iemand die de bijeenkomst leidde en dat kon zij zelf zijn. Er was een vast format om op te volgen. Na een tijdje zou ze de AA-groep aan een herstellend alcoholist kunnen overdragen, maar tot ze er een hadden gevonden die de groep wilde leiden, was Jenny van plan het zelf te doen. Hetzelfde gold voor de Al-Anon-groep. Met Bills toestemming hing ze een aankondiging bij de ingang van de kerk, net binnen de eerste deuren bij de andere mededelingen. De ene bijeenkomst was op de dinsdagavond en de andere op donderdagavond. Omdat ze geen kinderen had, had ze des te meer tijd om dingen te organiseren die Bill zouden helpen met zijn parochie. Ze belde Gretchen en vertelde haar over haar plannen.

‘Goed van je, zeg!’ prees Gretchen haar. ‘Er zal in het begin wel niemand komen opdagen. Maar als je er maar lang genoeg blijft zitten, zullen er op een gegeven moment wel mensen op de dinsdag en donderdag binnendruppelen. Zo gaat dat. Ik weet het, want mijn vader was alcoholist en mijn moeder en ik bezochten Al-Anon-bijeenkomsten. Mijn vader heeft nooit naar de AA kunnen gaan, hij stierf op zijn vijfenveertigste aan levercirrose. Ik kan wel een paar van de Al-Anon-bijeenkomsten voor je leiden als je wilt, als Eddy op de kinderen kan passen en niet tot laat hoeft te werken. Hij helpt me altijd graag.’

Jenny had al door dat ze een solide huwelijk hadden en Eddy klonk als een goede vent, van wat ze van Gretchen hoorde. ‘Dat zou ik heel fijn vinden,’ zei ze, dankbaar voor de hulp van haar nieuwe vriendin en informatiebron. ‘Wat weet je trouwens over Debbie Blackman? Ze kwam hier op dezelfde dag als jij langs. Ze had een grote blauwe plek op haar gezicht die me zorgen baarde. Ze lijkt zo verlegen en bang.’

‘Haar man Tony is een dronkenlap. Het zou me niet verbazen als hij het heeft gedaan. Hij was toen hij jong was al geen fijne jongen, heeft een paar keer vastgezeten voor rijden onder invloed en is vaak betrokken bij vechtpartijen in de kroeg. Ze is een stuk jonger dan ik, dus ik ken haar niet zo goed.’

‘Het lijkt me een lieve meid, een beetje nerveus alleen. Ze heeft geloof ik vier kinderen.’

‘Ik zie haar wel eens in het dorp, maar spreek haar zelden. Ze is rond de vijfentwintig. Nog zo jong. Tot ze trouwde was ze serveerster in het café. Haar man zou jouw AA-groep goed kunnen gebruiken. En Al-Anon is wel wat voor haar. Het heeft mij en mijn moeder destijds erg geholpen.’

‘Misschien moeten we ook een groep opzetten voor mishandelde vrouwen,’ zei Jenny peinzend. ‘Gebeurt dat hier veel?’

‘Best wel. Drinken gaat vaak gepaard met agressie. Krijg je de mannen bij de AA, dan mishandelen ze hun vrouwen niet meer. Of de vrouwen bij de Al-Anon. En er zijn ook genoeg vrouwen die te veel drinken. Het is saai om de hele winter ingesneeuwd te zitten. Ze wippen als konijnen en in het weekend gieten ze zich vol. Er is hier weinig aan cultuur te beleven,’ informeerde ze Jenny. ‘Geen ballet, geen symfonieorkest, geen opera, geen theater. Alleen seks, drank en de tv.’ Ze moesten allebei lachen om wat ze zei, hoewel mishandeling een serieuze zaak was en Jenny zich afvroeg hoe vaak het voorkwam.

Jenny was geroerd toen Debbie vrijdag weer langskwam. Deze keer alleen met de baby. Het was een warme dag, ze droeg een T-shirt en een bodywarmer en Jenny zag dat ze een verse blauwe plek op haar arm had. Deze keer gaf ze geen verklaring en deed Jenny alsof ze niets merkte. Ze vond het fijn dat Debbie zich genoeg op haar gemak voelde om nog een keer langs te komen. Ze leek geïntrigeerd door Jenny en een beetje met haar te dwepen. Je kon aan haar zien dat ze zich veilig voelde in Jenny’s keuken terwijl ze over koetjes en kalfjes praatten en ze haar baby voedde. Hij was vier maanden oud. Debbie zei dat ze niet weer zwanger wilde worden, ze had haar handen vol aan vier kinderen. Ze repte met geen woord over haar man, behalve dat ze elkaar van de middelbare school kenden en waren getrouwd toen ze vlak na haar examen zwanger was geraakt. Ze was vierentwintig en haar oudste was zes. Ze had er nog een van vier, een van twee en de baby.

‘Wil jij geen kinderen?’ vroeg ze Jenny belangstellend, hoewel ze wel bang leek haar te beledigen.

‘Jawel,’ zei Jenny zacht. ‘Ik ben met veel moeite zwanger geworden en heb twee maanden geleden een buitenbaarmoederlijke zwangerschap gehad. Dat was heftig. We willen een paar maanden wachten voordat we het weer proberen.’ Ze zei niet dat het een van de redenen was waarom ze hadden besloten naar Wyoming te komen. Voor een beter, rustiger leven zodat ze misschien makkelijker een baby zou kunnen krijgen.

‘Wat erg,’ zei de jonge moeder meelevend. Haar baby was aan de borst in slaap gevallen.

Debbie leek zelf nog een kind en de blauwe plek op haar arm zag er erg pijnlijk uit. Jenny dacht dat ze er een handafdruk in kon zien, maar wist het niet zeker en ze was bang het te vragen omdat ze niet wilde dat Debbie niet meer langs durfde te komen. Ze wilde een band met haar opbouwen en kijken of ze haar kon helpen. De blauwe plek op haar gezicht begon te vervagen, Jenny kon zien dat ze er make-up op had gedaan om hem te verbergen. Maar de plek op haar arm was vers en duidelijk zichtbaar. Het verbaasde haar dat Debbie korte mouwen droeg. Misschien lette verder niemand op haar blauwe plekken of kon het niemand iets schelen.

Ze praatten nog een tijdje, toen stond Debbie op om te gaan. Jenny herinnerde haar nog even aan de lunch na de zondagsdienst en Debbie keek beschaamd. ‘Mijn man wil niet dat ik naar de kerk ga. Hij vindt het stom. Ik ga alleen als hij met zijn vrienden weg is. Maar Tony ligt op zondag meestal in bed.’

‘Helpt hij je wel een beetje met de kinderen?’

Debbie antwoordde eerst niet maar schudde toen haar hoofd. ‘Nee, hij werkt altijd tot laat. Hij is barman in de kroeg in het centrum.’

Lekkere baan voor een zuiplap, dacht Jenny bij zichzelf.

‘Hij komt pas rond halfdrie ’s nachts thuis en slaapt uit. Hij heeft er een hekel aan als de kinderen hem wakker maken, dus zorg ik dat we ’s morgens altijd weg zijn. Hij verwacht me ’s middags thuis zodat ik eten voor hem kan maken voordat hij naar zijn werk gaat. Soms is het een gekkenhuis met de kinderen.’ Gezien de leeftijden van de kinderen, was dat makkelijk te geloven. Helemaal als hij niet hielp. ‘Mijn moeder helpt me soms, maar mijn zus woont ook in het dorp en heeft drie kinderen en zij is twee jaar jonger dan ik, dus we houden mama flink bezig. Mijn andere zus woont in Cheyenne.’ Ze glimlachte verlegen en zette de baby in het autostoeltje voordat ze hem naar de auto droeg. Jenny liep met haar mee. Debbie vertelde dat ze in de auto van haar man reed wanneer hij sliep. Maar als hij wakker was, had ze geen vervoermiddel voor de kinderen. Ze lachte om Jenny’s nieuwe truck. ‘Hoe kom je daaraan?’

‘Twee dagen geleden in het winkelcentrum gekocht,’ antwoordde Jenny stralend. ‘Ik vind hem geweldig. Hij is misschien een beetje apart, maar dat is juist leuk. Als je een keer een lift nodig hebt, moet je maar bellen. Al denk ik dat er maar één autostoeltje in past.’ Ze kon haar dus alleen maar een lift geven met één kind, maar dat was misschien al fijn als iemand op de andere kon passen, haar moeder bijvoorbeeld. ‘Probeer zondag te komen,’ moedigde Jenny haar aan. ‘Neem je man mee, of je moeder en kinderen. En je zus. Iedereen zou wat te eten meebrengen, maar ik weet zeker dat er al genoeg is. Het wordt vast leuk.’ Dat hoopte ze tenminste. Ze dacht dat een beetje afleiding wel welkom was in Debbies leven. Ze zag er moe en onverzorgd uit, van haar nagellak was weinig meer over en haar haar was vet. Ze had geen tijd voor zichzelf en haar ogen zeiden Jenny dat er iets was, ook al sprak ze het niet uit. Jenny vertelde haar niet over de groep voor mishandelde vrouwen die ze overwoog op te starten. Ze wilde haar niet laten weten dat ze vermoedens had en ze kon het ook verkeerd hebben. Debbie zwaaide en reed weg. Met een bedachtzame blik liep Jenny weer naar binnen.

Een paar minuten later kwam Bill thuis voor de lunch. ‘Iedereen heeft het over de lunch van zondag,’ zei hij blij. Ze hadden een goede start gemaakt in de gemeenschap dankzij Jenny. Zelf had hij ook weken hard gewerkt om met iedereen kennis te maken. Samen waren ze een efficiënt team. Maar zo was Jenny; slechts enkele dagen nadat ze was gearriveerd leek het alsof ze er al maanden was. Hij had de aankondigingen voor de AA- en Al-Anon-groepen in de kerk zien hangen en hij vond het goed. Ze maakte contact, of probeerde dat, waar het nodig was.

Jenny vertelde hem tijdens de lunch over Debbie en hij keek meevoelend maar waarschuwde haar weer om voorzichtig te zijn. ‘Laat haar naar jou toe komen, Jen. Als haar man argwaan krijgt, doet hij haar misschien wat aan.’

‘Ik denk dat hij dat al heeft gedaan,’ zei Jenny volhardend. Ze geloofde Debbies verhaal niet over dat ze van een paard was gevallen.

‘Dan kan hij haar nog meer pijn doen. Het is goed dat ze hier mag langskomen wanneer ze wil. Huiselijk geweld is iets heel gevaarlijks.’ Ze knikte en geloofde wat hij zei. Hij had mishandelde vrouwen gecounseld tijdens zijn stages en wist welk gevaar die vrouwen liepen. Twee van de vrouwen met wie hij sessies had gehad, waren vermoord. Dat had hem ervoor gewaarschuwd hoe gevaarlijk dat soort mannen was.

Zaterdag maakte Jenny de kerkzaal schoon en zette twee lange tafels neer waar de mensen het eten op konden zetten. Er stonden nog andere tafels waaraan ze konden zitten en daarop zette ze stapels papieren borden en bekertjes neer en wegwerpbestek. Ze had aan alles gedacht, zelfs papieren servetten. Zaterdagavond was alles klaar voor de volgende dag.

Op zondag was ze heel benieuwd naar Bills preek. Hij had het onderwerp ‘dankbaarheid’ gekozen. Hoe dankbaarheid voor kleine dingen in plaats van zeuren om grotere, je leven kan veranderen. Hij had een aantal voorbeelden uit zijn eigen leven genomen. Net als bij de eerste drie preken voordat Jenny erbij was, waren de mensen onder de indruk van de eenvoud en kracht van zijn boodschap. En het stond hen wel aan dat hij een heel bescheiden man was die veel affiniteit had met mensen. Hij was intelligent, begaan en warm, met diepgewortelde overtuigingen. Bill was iemand die zijn geloof niet alleen predikte, maar ook naleefde.

Zodra de dienst ten einde was, ging men naar beneden. Daar had iedereen al vóór de dienst zijn gerechten neergezet. De kerk was stampvol geweest vandaag, allemaal mensen die zin hadden in de lunch. De zaal met de lange tafels was tot een banket omgetoverd. Halverwege zocht Gretchen Jenny op. ‘Nou, mevrouw Sweet,’ zei ze met een blik vol bewondering, ‘je lunch is een groot succes. En alle vrouwen van het dorp zijn verliefd op je man. Het is een heel knappe vent.’

‘Ja, dat is hij.’ Jenny keek naar hem aan de andere kant van de zaal. ‘En hij is helemaal van mij.’

‘Ze vallen ook als een blok voor jou,’ verzekerde Gretchen haar. ‘Dit was echt een fantastisch idee. Dat we dat niet eerder hebben gedaan.’

‘Soms is er een frisse blik nodig om het voor de hand liggende te zien. Ik vind dat we dit elke eerste zondag van de maand moeten doen.’

‘Daar ben ik het helemaal mee eens,’ zei Gretchen, ondertussen een oogje houdend op haar vijf kinderen die rond renden met talloze andere. ‘Ik zie hier vandaag mensen die in geen jaren naar de kerk zijn geweest. Ze mogen Bill graag en als je mensen dan ook nog eten voorschotelt, kun je helemaal niet meer stuk. Misschien moeten we ook bingoavondjes organiseren,’ mijmerde Gretchen.

‘En een groep voor mishandelde vrouwen opzetten,’ zei Jenny zacht, en Gretchen knikte. Hoewel het misschien onwaarschijnlijk was en hun wegen elkaar anders nooit gekruist zouden hebben, had Jenny het gevoel dat ze er een vriendin bij had. De twee vrouwen konden het goed met elkaar vinden ondanks dat hun levens tot dan toe heel verschillend waren geweest. Gretchen leerde Jenny veel over haar nieuwe thuis; hoe ze mensen kon bereiken, wat ze over hen moest weten en hoe alles werkte. Er was zoveel wat Jenny wilde doen en Gretchen vond alles geweldig. Nu al had ze nieuw leven in Moose geblazen. Dat was precies wat ze nodig hadden.

De lunch was bijna voorbij toen Debbie verscheen met al haar vier kinderen. Ze zei dat Tony met zijn vrienden de hort op was en ze waren komen lopen. Dat was wel ver voor de kinderen, dus Jenny schepte hun borden goed vol en ging naast haar zitten om te kletsen terwijl ze aten. Ze had de kinderen hotdogs en een hamburger gegeven en voor Debbie een mooi assortiment heerlijk eten opgeschept. Het was eenvoudige kost, maar Moose bleek voldoende goede koks rijk te zijn. Jenny had zelf ook genoten van de lunch. Bill zorgde dat hij iedereen die was gekomen begroette en een praatje met ze maakte. Hij had een aantal nieuwe mensen ontmoet die hij in de afgelopen maand nog niet had gezien. Er waren ook een paar mensen bij wie hij op bezoek was geweest, inclusief Timmie van wie hij de hond had, met zijn zusje en tante.

‘Ik voel me als Kennedy toen hij met Jackie getrouwd was,’ zei Bill terwijl hij naar haar glimlachte. ‘Ik maak me geen illusies, ik weet dat ze hier allemaal voor jou zijn. Ik ben de man die met Jenny Sweet is meegekomen naar Moose. Het maakt niet uit hoe, als ze maar door die deuren komen. Daarna is het aan God. Jij mag altijd mijn lokaas zijn.’

‘Met genoegen,’ zei ze, terwijl Debbie wegliep om met wat vriendinnen te praten die ze sinds de middelbare school niet meer had gezien. Ze lachte en kletste en had het naar haar zin, net als de rest.

Jenny en Bill stonden in de deuropening en bedankten de vertrekkenden voor hun komst. Jenny was blij te zien dat Debbie er ontspannen en vrolijk uitzag. Ze zei dat ze het geweldig naar haar zin had gehad, wat ze overduidelijk meende. Hoewel ze had gezegd dat ze geen frequente kerkgangers waren, leek ze zich er volkomen thuis te voelen.

Het was na vier uur tegen de tijd dat alles was opgeruimd. De schoonmaakploeg bestond uit Bill en Jenny, Gretchen en Eddy en twee van hun kinderen, drie vrouwen en twee middelbare scholieren. In een mum van tijd hadden ze alles weer aan kant. Die avond bedankte Bill zijn vrouw nogmaals voor haar inzet. ‘Je blijkt een volmaakte pastorsvrouw,’ zei hij tegen haar, en ze straalde.

Voor de aa- en Al-Anon-groepen was men moeilijker te enthousiasmeren dan voor de lunch. Niemand gaf graag toe alcoholist te zijn of er met eentje samen te wonen, dus duurde het even voor er iemand kwam opdagen. De eerste week kwam er niemand naar de bijeenkomsten. Die zondag noemde Bill de twee groepen terloops vanaf de preekstoel. De daaropvolgende keer kwamen er twee vrouwen naar de Al-Anon-groep en Gretchen kwam ook, om haar ervaringen met haar vader met ze te delen. Ze deed het om Jenny te helpen het op gang te krijgen. Jenny hield de bijeenkomsten in de pastorie, die klein en huiselijk was en waar genoeg stoelen waren voor als er meer mensen zouden komen.

Het duurde nog twee weken voordat er één vrouw naar de AA kwam en geen enkele man. Maar het was een begin en Jenny hield de bijeenkomst alleen voor haar. De vrouw die was gekomen vertelde dat ze een zware drinker was geworden sinds haar man twee jaar geleden was gestorven. Haar getrouwde kinderen vonden dat ze bij de AA moest omdat ze hen recentelijk een paar keer in verlegenheid had gebracht toen ze tijdens familiegelegenheden te diep in het glaasje had gekeken. De laatste keer was ze out gegaan aan de eettafel en nu wilde ze hulp zoeken zodat het met Thanksgiving niet weer zou gebeuren. Jenny zei dat ze er goed aan had gedaan om te komen en dat vond de vrouw zichtbaar fijn. Ze had zichzelf volgens de regels van de AA alleen voorgesteld als Mary. Achternamen werden nooit gebruikt, omdat anonimiteit de basis was van het programma. Alleen zo zou men zich veilig voelen. Jenny wist dat ze groepsleden na elke sessie eraan moest herinneren dat ze aan niemand mochten vertellen wie ze bij de bijeenkomsten hadden gezien en wat er was besproken.

Aan het einde van die week genoten Bill en Jenny van een rustig Thanksgivingdiner in hun keuken. Ze hadden meerdere uitnodigingen gekregen, maar wilden niet de ene persoon voor het hoofd stoten door de uitnodiging van een ander aan te nemen, dus hadden ze besloten dat het wijzer was om thuis te blijven. Jenny had een kleine kip met alle traditionele garnering bereid. Toen ze van tafel gingen, hadden ze het gevoel dat ze uit elkaar zouden ploffen van dat heerlijke maal. Ze belden haar moeder in Philadelphia, die de avond bij vrienden doorbracht. Ze miste Jenny maar was blij dat alles goed ging. Jenny vertelde haar moeder over alles wat ze de afgelopen weken had gedaan. Pas toen ze het vertelde, drong tot haar door hoeveel ze al had bereikt. Zij en Bill waren allebei erg druk in Moose. Hij deed counseling en visites, bereidde preken voor en probeerde met zo veel mogelijk mensen tijd door te brengen. Het verbaasde hem hoeveel parochianen hij op zijn leenpaard moest bezoeken. Velen van hen woonden ver van de hoofdwegen en vertelden dat ze in de winter maandenlang ingesneeuwd raakten. Bill had een oude pittoreske paardenslee gevonden in een schuurtje achter de kerk en was van plan hem die winter uit te proberen als Navajo het toeliet. Hij hoopte van wel.

Na Thanksgiving vloog de tijd tot aan Kerstmis voorbij. Op dezelfde manier als de eerdere lunch organiseerde Jenny een kerstlunch en een taartenverkoop om wat geld voor de kerk op te halen. Na Thanksgiving was de opkomst voor haar AA- en Al-Anon-groepen groter geworden. Mensen die zich met Thanksgiving onder invloed van alcohol hadden misdragen waren naar de AA-groep gekomen en degenen die erdoor getroffen waren naar de Al-Anon. De parochie sprak over beide bijeenkomsten, maar omdat ze er telkens goed aan herinnerd werden dat de anonimiteit van de aanwezigen bewaard moest blijven, was men opmerkelijk goed in het geheimhouden van de details. Tegen kerst werden beide twaalfstappengroepen goed bijgewoond en waren ze duidelijk gegroeid. Jenny had de sessies naar hun woonkamer verplaatst zodat ze ruimte zouden hebben voor nog meer deelnemers. In amper twee maanden waren ze uit de pastorie gegroeid. Bill kon het nauwelijks geloven. Jenny’s doel voor het nieuwe jaar was om de groep voor mishandelde vrouwen op te starten, maar vlak voor kerst kreeg ze een onverwacht verzoek van twee tienermeiden. Bij het verlaten van de kerk na zondagsschool kletsten ze met haar. Ze zeiden dat ze haar make-up en haar manier van kleden zo mooi vonden en wilden weten of ze ook les wilde geven in hoe ze meer op haar konden lijken. Ze vertelden dat ze nog meer vriendinnen hadden die ook wel mee zouden willen doen. Jenny was hun nieuwe heldin. Ze was gechoqueerd en gevleid tegelijk, en omdat dit een wereldser thema was, vroeg ze Bill wat hij vond dat ze moest doen. Tot haar verbazing vond hij het een fantastisch idee. ‘Maar het heeft geen godsdienstige grondslag,’ herinnerde ze hem met een bezorgde blik in haar ogen.

Bill maakte zich geen zorgen. ‘Wat maakt het uit? Je bent een pastorsvrouw; je kunt ze leren hoe ze hun make-up moeten aanbrengen en tegelijkertijd praten over zaken als waarden en drugs en seks en alle dingen die belangrijk voor hen zijn. Wat een geweldige manier om de lokale jeugd te bereiken en ze in de kerk te krijgen!’

Haar man was helemaal vóór het project, dus nam ze contact op met de twee meisjes die haar hadden aangesproken en zei dat ze in het nieuwe jaar bij haar thuis met hen wou afspreken. Ze stelde de vrijdagmiddagen na school voor. Op die manier zou hun huiswerk of sociale leven in het weekend er niet onder lijden en zouden ouders niet zo snel bezwaar hebben. Een heel logische keuze dus en de meiden vonden het ook wel wat. Ze waren veertien en vijftien en hun vriendinnen waren ongeveer van dezelfde leeftijd, hoewel een van hen een dertienjarige kende die ook wilde komen, wat Jenny prima leek. Bill had een goed punt gemaakt over de waarde die de groep voor hen kon hebben.

Voordat ze de groep opstartte, liet ze Azaya haar een aantal boeken opsturen over make-up, aangezien Jenny zelf meestal maar weinig gebruikte en het nog nooit bij iemand anders had aangebracht. Maar ze had ontelbare keren gezien hoe modellen werden opgemaakt voor fotoshoots, zowel in haar recente werk als haar jaren bij Vogue. Azaya beloofde dat Nelson haar wat cosmeticamonsters zou opsturen. Ze was onder de indruk, maar niet verbaasd, over hoe ondernemend Jenny in haar nieuwe woonplaats was. Hoewel Jenny haar klanten één keer per week belde om contact te houden en vaker in geval van problemen, was ze opgelucht van Azaya te horen dat geen van haar klanten klaagde. Tot dusver ging het overleggen op afstand terwijl Azaya en Nelson de dagelijkse dingen afhandelden goed. Er was ook geen reden om aan te nemen dat dat zou veranderen.

De dag voor kerstavond hield Bill een speciale dienst met kerstgezangen en met kerstavond een drukbezochte nachtdienst. De dag erna brachten Bill en Jenny een bezoekje aan veel parochianen, vooral de zieken en bejaarden. Ze konden met voldoening terugzien op de dag en die avond wensten ze elkaar een fijne kerst en gaven elkaar cadeaus. Ze hadden afgesproken dat jaar al hun cadeaus in het winkelcentrum te kopen. Bill had een nieuwe warme jas voor haar gekocht, een cowboyhoed en een prachtig paar zwarte hagedissenleren laarzen met bijpassende riem, én zachte dobbelsteentjes voor aan de achteruitkijkspiegel van haar gele truck. En zij had voor hem cowboylaarzen gekocht die veel leken op het paar dat hij haar gaf, twee warme truien om te dragen tijdens zijn visites, een camera die hij graag wilde, paardrijhandschoenen en een zwarte Stetson-hoed net als die van Clay omdat hij die zo had bewonderd en hij Bill ook fantastisch stond. Voor Gus, die groeide als kool, hadden ze een nieuwe halsband gekocht. Timmie was een aantal keren op visite geweest en had een paar keer met Bill paardgereden. Ze hadden een band ontwikkeld. Timmie leek te genieten van mannelijk gezelschap en had toegegeven hoeveel hij zijn vader miste.

Bill en Jenny genoten met volle teugen van hun nieuwe leven in Wyoming. Toen ze met kerst Tom en Jenny’s moeder belden, leek hun oude leventje lichtjaren ver weg. Het was maar moeilijk te geloven dat Bill hier nog maar drie maanden was en zijn vrouw zelfs maar twee. Toen Jenny eind januari voor de modeshows terugkeerde naar New York, leek het er wel een andere planeet. Het was een opluchting om te zien dat het haar klanten goed ging. Ze waren blij haar te zien en dankbaar dat ze was overgekomen om hen met hun shows te helpen. Ze hadden haar vaak geraadpleegd bij hun selecties, dus ze kwam volledig op de hoogte in New York aan. Ze had hen met Azaya’s hulp op afstand zelfs geholpen met het uitkiezen van de modellen voor hun catwalkshows. De klanten werkten ook allemaal graag met Azaya, ze was goed opgeleid door Jenny en had zelf goede ideeën.

Jenny was blij toen ze weer terug was uit New York. Iedereen in Moose zei dat ze haar zoveel hadden gemist tijdens haar afwezigheid, vooral Gretchen. Jenny had wat kleren voor haar meegenomen die haar perfect pasten en een armband waar ze dolblij mee was. Gretchen was in haar nopjes met haar nieuwe New Yorkse mode.

Zodra ze terug was in Moose begon Jenny op de vrijdagmiddagen met de tienergroep. Het was leuker dan ze had verwacht. De meiden waren openhartig, grappig en open over hun problemen. Ze wilden meer van haar leren dan hoe je make-up aanbracht; ze wilden meer weten over mode en stijl. En het gesprek kwam algauw op jongens, seks en drugs, anticonceptie en hoe met ouders om te gaan. Een aantal van hen droomde over studeren en weggaan uit Wyoming terwijl anderen doodsbang waren om de schoot waarin ze waren opgegroeid te verlaten. Elke week kwamen er meer meiden bij.

Binnen een maand bestond de groep uit vijftien meiden en in februari werden het er zoveel dat ze ze opsplitste in twee groepen. Jenny was onder de indruk van hoe snel ze haar tips en trucs oppikten. Ze zagen er verzorgder uit, hadden mooiere kapsels, deden hun nagels en droegen make-up, ook zagen ze de voordelen van eenvoudigere kleding. Jenny kocht zelf make-up voor ze en ging met ze naar het winkelcentrum om te shoppen. Ze zagen er zo mooi en fris uit dat zelfs hun ouders onder de indruk waren. Bill ook. Zijn vrouw kon goed met de meiden overweg en ze waren allemaal dol op haar.

Op Valentijnsdag verrasten de meiden haar met een feestje om haar te laten weten hoezeer ze haar waardeerden. Ze hadden cupcakes gebakken met hun initialen erop en T-shirts laten maken met hun foto in een groot hart. Ze noemden zichzelf ‘Jenny’s meiden’, en deel uitmaken van de groep was in Moose een statussymbool geworden.

In februari begon Jenny ook met de groep voor mishandelde vrouwen, die ze net als de andere groepen bij haar thuis hield. Net als met de AA-groepen, duurde het even om op gang te komen, maar mond-tot-mondreclame werkte goed en aan het einde van de maand zaten er op maandagavond zes vrouwen in haar woonkamer. Tegen hun echtgenoten zeiden ze dat ze naar een borduurklasje in de kerk gingen. Ze noemden het ook De Borduurclub, maar alle vrouwen van het dorp wisten wat het écht was. Het was een geheime code die ervoor zorgde dat ze erheen konden om onder elkaar over hun situatie te praten. Jenny vond het jammer dat Debbie er niet bij was. Ze had het er met haar over gehad, maar Debbie had gezegd dat haar man haar zou vermoorden als hij erachter kwam, dus drong ze niet verder aan. Tegen die tijd had Jenny haar al een paar keer met een blauw oog of blauwe plekken gezien en deed Debbie niet meer alsof ze tegen een deur was gelopen of van een paard gevallen. Ze wisten allebei hoe ze aan de verwondingen kwam. Haar man Tony sloeg haar telkens wanneer hij dronken was of wanneer de kinderen lastig waren, lawaai maakten of hem wakker maakten, wat natuurlijk schering en inslag was. Maar Debbie ging niet bij hem weg en was bang voor zijn reactie als ze dat wél zou doen. Ze had een zus in Moose en één in Cheyenne, maar ze kon niet met vier kinderen bij hen intrekken. De geschiedenis herhaalde zich, want haar moeder was ook altijd mishandeld door haar nu overleden echtgenoot die alcoholist was geweest. Debbie had dat aangezien tijdens haar jeugd en dacht dat het nou eenmaal haar lot was om door haar man geslagen te worden wanneer hij daar maar zin in had. Ze had geen geld, geen baan en kon nergens heen met haar vier kinderen. Haar leven was op haar vierentwintigste al uitzichtloos. Het brak Jenny’s hart om dat te zien en ze sprak er vaak met Bill over. Maar ze waren bang het erger te maken als ze zich ermee zouden gaan bemoeien.

Vlak na Valentijnsdag kwam Jenny erachter dat ze in verwachting was. Bill en zij waren in de wolken, maar tegelijkertijd ook op hun hoede. Ze waren bang zich te veel te verheugen, voor het geval ze het kind weer zou verliezen. Ze vertelden het aan haar moeder en aan Gretchen, maar verder aan niemand. Jenny bleef haar groepen leiden en voelde zich prima. Ze ging regelmatig naar een dokter in Jackson Hole. Hij was tevreden met haar groei en er zeker van dat het niet weer een buitenbaarmoederlijke zwangerschap was. Maar op een rustige zondagmiddag in maart, terwijl ze met Bill film zat te kijken op de bank, kreeg ze krampen. Toen ze naar de wc ging, zag ze dat ze vloeide. Jenny was toen acht weken zwanger en kwam in tranen terug van het toilet.

‘Wat is er?’ Bill keek haar verschrikt aan en moest denken aan wat er de vorige keer was gebeurd.

Maar dit was anders. Ze belde de dokter en hij zei dat ze moest komen. Hij nam haar voor de zekerheid op in het ziekenhuis en Bill bleef bij haar. Hij hield haar hand vast en praatte de hele nacht door tegen haar terwijl de krampen erger werden en zich tot weeën ontwikkelden. In de ochtend hield ze het niet meer en snikte onophoudelijk terwijl Bill haar vasthield. Deze keer mocht hij bij haar blijven. Haar leven was niet in gevaar geweest, maar ze had wel een miskraam gehad. Ze onderging een curettage en diepbedroefd keerde ze terug naar Moose. De dokter had haar verteld dat sommige vrouwen wel zwanger konden worden, maar de zwangerschap niet konden voldragen, en dat zij er daar misschien één van was. Het was moeilijk te voorspellen. Hij zei dat ze adoptie moesten overwegen, wat ze geen van beiden wilden. Daar waren ze nog niet klaar voor.

‘Het is niet het einde van de wereld, Jenny,’ zei Bill zacht. Hij vond het net zo vreselijk als zij om weer een baby te verliezen, maar hij was blij dat deze keer haar leven geen gevaar had gelopen. Ze was zeer neerslachtig. Ze had in een halfjaar twee miskramen gehad. Gretchen nam die avond de groep voor mishandelde vrouwen over en kwam naderhand boven om met haar te praten. De vrouwen van de groep vonden het allemaal naar dat ze ziek was, ook al wisten ze niet wat haar mankeerde. Gretchen kwam bij haar op bed zitten.

‘Wat vreselijk, Jenny. Het leven is zo oneerlijk. De helft van de vrouwen in dit dorp trouwt omdat het moet, wil de baby eigenlijk niet eens, en iemand als jij die er zo graag eentje wil, lukt het niet.’ Gretchen droeg een van de outfits die Jenny voor haar in New York had gekocht. Jenny zei hoe leuk ze eruitzag. Ze veranderde de vrouwen van Moose gewoon door te zijn wie ze was. ‘Waarom gaan jij en Bill niet voor adoptie? Je kunt altijd nog een eigen kind krijgen, als dat lukt. Dat verlaagt de druk misschien. Je hoort vaak dat mensen zwanger raken nadat ze een kind hebben geadopteerd.’

‘Ik zou het toch weer verliezen,’ zei ze droevig.

‘Veel meiden uit deze regio komen in het St. Mary’s in Alpine terecht, waar ze hun baby opgeven voor adoptie,’ zei Gretchen zacht. ‘Ga daar eens praten.’

Bill en zij hadden het er wel over gehad. Jenny wist niet zo goed hoe ze tegenover adoptie stond, maar ze wilde niet de rest van haar leven kinderloos blijven. Toen Gretchen weg was, vertelde ze Bill over St. Mary’s tehuis voor ongehuwde meisjes. Gretchen had gezegd dat sommige van de meiden die daarheen gingen om hun baby te baren pas twaalf of dertien waren, wat Jenny heel tragisch leek. Het herinnerde haar eraan dat ze het met haar groepen tienermeiden weer over anticonceptie wilde hebben. Meerdere van hen waren aan de pil. Ze wilde niet dat een van ‘haar’ meiden in het St. Mary’s zou belanden.

Bill en zij besloten die avond dat het te vroeg was om een beslissing te nemen. Ze hadden de hoop op kinderen van zichzelf nog niet helemaal opgegeven en Jenny wilde het nog een keer proberen. Ze wist dat ze deze keer niet te veel had gedaan, ze was niet gestrest of overwerkt. De miskraam had zonder duidelijke oorzaak plaatsgevonden. Maar het was tenminste minder traumatisch geweest dan de buitenbaarmoederlijke zwangerschap en ze wisten nu dat ze ook met één eierstok en één eileider zwanger kon worden. Ze was alleen niet in staat geweest het te voldragen.

Gretchen nam die week al haar groepen over. Jenny bleef in bed. Niet om medische redenen, maar omdat ze gedeprimeerd was. Op vrijdag kwam ze eindelijk haar bed uit om met haar tienermeiden te praten. Ze wilde ze niet teleurstellen. Ze had wat nieuwe make-up voor ze en heel veel tijdschriften en sprak weer over anticonceptie. Ze herinnerde hen eraan dat ze eerlijk tegenover zichzelf moesten zijn over wat ze deden en voor bescherming niet op blind geluk of de stand van de maan moesten vertrouwen. Als ze seksueel actief waren, hadden ze anticonceptie nodig. Alle meiden leken het met haar eens te zijn.

Een meisje dat ze niet zo goed kende, bleef na de groep hangen om met haar te praten. Haar naam was Lucy en ze was veertien. Ze zat op de middelbare school en had in de groep een aantal keren gezegd dat ze niet goed met haar moeder overweg kon en dat haar vader haar moeder sloeg als hij had gedronken. Jenny zou die moeder graag bij de Al-Anon-groep of de ‘Borduurclub’ hebben, maar ze had haar nooit ontmoet, dus kon ze het ook niet voorstellen. Ze vroeg zich af of Lucy met haar wilde praten over het geweld in huis of het drinkgedrag van haar vader en gaf haar een flesje cola toen de anderen waren vertrokken.

‘Alles goed?’ vroeg ze het meisje met een hartelijke glimlach. Het was een levendige groepsmiddag geweest met veel discussies over hoe je drugs moest afslaan en kon weigeren in de auto te stappen bij een jongen die heeft gedronken. De groepssessies gingen over veel meer dan make-up en kapsels, hoewel ze het ook over uiterlijk hadden. Hun gezelschap had Jenny een beetje opgebeurd en ze voelde zich beter dan de rest van de week. Het was haar eerste stap terug op de goede weg. ‘Hoe gaat het thuis?’ vroeg ze aan Lucy. Het meisje haalde haar schouders op. Het was een mooie meid met donker haar zoals Jenny, en donkere ogen. Ze had een exotisch uiterlijk, een vol figuur en leek ouder dan ze was. Jenny wist dat dat lastig kon zijn voor meiden van haar leeftijd, omdat oudere jongens hen achterna zaten en overhaalden dingen te doen waar ze niet aan toe waren. Ze moedigde de meiden aan situaties waarin ze zich ongemakkelijk voelden of die niet veilig leken uit de weg te gaan, wat niet altijd even makkelijk was.

‘Thuis is het wel oké. Mijn vader gaat nu wel. Mam zegt dat we hem gewoon niet kwaad moeten maken.’

Jenny wist dat Lucy een oudere broer van achttien had. Hij was van huis weggelopen en woonde in Laramie, waar hij bij een rodeo werkte. Lucy had hem al twee jaar niet gezien. Sinds die tijd was haar vader kwaad op de zoon die was ontsnapt en reageerde dat op de anderen af. Vooral op zijn vrouw, die de schuld kreeg voor het wegjagen van de jongen, terwijl hij eigenlijk was weggelopen vanwege hem. Een feit dat de vader niet onder ogen wilde zien.

‘Jenny,’ begon Lucy aarzelend, ‘ik denk dat ik een probleem heb. Zo’n probleem waar we het vanavond over hadden.’

In haar hoofd ging Jenny de onderwerpen af die ze hadden besproken en gokte dat het misschien over anticonceptie ging, of over een jongen die haar onder druk zette om dingen te doen die ze niet wilde. Nee zeggen was moeilijk, vooral als de jongen dan boos werd of als hij juist heel leuk was. De problemen van jonge meiden waren universeel. Het waren problemen die Jenny ook in haar jeugd had gekend, nog niet zo lang geleden. ‘Een jongensprobleem?’ polste Jenny.

Lucy knikte. ‘Zoiets. Er was een jongen die ik erg leuk vond. Ik ben met hem naar het Halloween-feest op school geweest. Hij is achttien en wist niet dat ik veertien ben. Ik heb tegen hem gelogen en gezegd dat ik zestien was.’ Bij haar kon je daar makkelijk in trappen. Ze was niet het eerste meisje dat over haar leeftijd loog om een oudere jongen te versieren. Niemand zou hebben geraden hoe jong ze eigenlijk was. ‘Ik mocht van mijn vader niet naar het feest, dus heb ik ook tegen hém gelogen. Maar mijn moeder was wél op de hoogte. Ik vertel haar altijd de waarheid.’

Jenny knikte, zei: ‘Het is belangrijk dat altijd iemand weet waar je bent. Voor het geval er iets gebeurt,’ en wachtte op de rest.

‘Er is ook iets gebeurd.’ Van ellende welden de tranen op in Lucy’s ogen. ‘Hij had een fles whisky bij zich, in zijn zak. Ik heb er wat van gedronken en werd er misselijk van. En toen heb ik nog wat meer gedronken en nu weet ik niet meer wat er is gebeurd. Ik denk dat ik het met hem heb gedaan, maar ik kan me er niets van herinneren. Hij heeft me naar huis gebracht en ik ben meteen naar bed gegaan. De volgende dag wist ik niet meer of ik het had gedroomd of dat het waar was en ik wilde het niet aan hem vragen. Hij heeft niet meer gebeld of me mee uit gevraagd, dus ik dacht dat ik het misschien toch niet had gedaan en dat hij daar kwaad over was… maar ik zal het toch… Ik weet het gewoon niet.’ Toen begon ze te huilen. ‘Ik bleef maar denken dat ik het niet had gedaan. Zoiets zou ik nooit doen…’

‘Je kunt erachter komen als je het echt wilt weten, wist je dat?’ zei Jenny in een poging haar gerust te stellen. ‘Een arts kan je vertellen of je nog maagd bent of niet,’ zei ze, maar toen trok Lucy haar shirt omhoog en zag Jenny haar opbollende buik. Toen wisten ze allebei het antwoord. Jenny probeerde niet geschokt te kijken, omdat ze haar niet bang wilde maken of veroordelend wilde overkomen.

‘Ik ben na Halloween niet meer ongesteld geworden,’ zei Lucy zacht. ‘Ik dacht dat het misschien gewoon was gestopt, want ik was het nog niet zo lang en dat gebeurt soms, maar nu groeit het en weet ik dat ik het wel gedaan moet hebben. Ik kan het hem niet eens vertellen, want hij zit nu op een andere school en na die avond heeft hij nooit meer tegen me gepraat. Jenny, mijn vader vermoordt me als ik het vertel. En hij vermoordt mijn moeder ook.’ Ze barstte in een stortvloed van tranen uit.

Jenny zat naast haar en sloeg haar armen om het meisje heen terwijl ze een vlugge berekening maakte. Het was maart. Lucy was dus vijf maanden zwanger. Terwijl zij de baby die ze zo dolgraag wilde vier dagen geleden had verloren, kreeg dit kind dat zich niet eens kon herinneren seks te hebben gehad, een baby die ze niet wilde en die haar leven zou ruïneren. Het leven was zo wreed. Ondanks dat deed Jenny haar uiterste best om Lucy te troosten. Terwijl ze wachtte tot het meisje bedaarde, probeerde ze te bedenken wat ze zou kunnen doen om te helpen. ‘Zal ik met je meegaan om met je ouders te praten?’ opperde ze.

Lucy aarzelde en knikte vervolgens. ‘Zorg dat mijn vader mijn moeder niks aandoet,’ smeekte ze haar. ‘Hij reageert het op haar af als hij boos op mij is.’

‘Dat laten we niet gebeuren,’ zei Jenny en ze hoopte vurig dat ze dat kon waarmaken. ‘Wanneer zal ik met ze gaan praten?’

‘Kun je morgen komen? Mijn vader is op zaterdag altijd weg. Dan gaat hij naar de kroeg in het dorp om met zijn vrienden te drinken. Mijn moeder en ik zijn dan alleen thuis.’

‘Hoe laat?’

‘Rond twaalf uur? Dan is hij wel weg. Mijn moeder is de hele dag aan het wassen.’

‘Ik zal er zijn,’ zei Jenny. Toen Lucy een paar minuten later vertrok, gaf ze haar nog een knuffel.

Bill had boven gewacht om haar en de meisjes niet te storen. Jenny kwam de trap op en vertelde hem het verhaal. ‘Arm kind,’ zei hij. Hij had Lucy bij de groep gezien, hoewel haar ouders nooit in de kerk kwamen. Jenny’s groep stond voor iedereen open, kerkgangers of niet, en dat vond hij prima. ‘Wat denk je dat ze met haar zullen doen?’

‘Ik heb geen idee. Haar vader is gewelddadig tegen haar moeder als hij heeft gedronken en hij zal niet blij zijn met zijn veertienjarige zwangere dochter. Ik ga morgen samen met Lucy met haar moeder praten wanneer hij niet thuis is. Ik denk dat ze de baby niet meer weg kan laten halen; ze is vijf maanden zwanger. Verschrikkelijk dat een kind van die leeftijd dat moet doormaken. Ze is zelf nog een kind.’ Het hield hen allebei zeer bezig. Jenny stond de volgende dag vroeg op. Vlak voor twaalf uur zat ze in haar gele truck op weg naar Lucy’s huis.

Lucy stond haar buiten al op te wachten. Samen gingen ze naar binnen en vonden haar moeder, Maggie, in de keuken. Ze was neuriënd wasgoed aan het opvouwen en keek geschrokken op toen ze Jenny ineens in haar keuken zag staan. Maggie wist wie de vrouw was en dat Lucy naar haar groep ging. ‘Is er iets aan de hand?’ Ze keek meteen naar Lucy. ‘Heb je je misdragen?’ Haar stem klonk angstig en beschuldigend, terwijl Lucy haar hoofd schudde en haar ogen zich met tranen vulden.

‘Nee, hoor,’ antwoordde Jenny voor haar, wat Lucy’s moeder nog meer in verwarring bracht. Ze leek een zeer nerveuze vrouw en had haar oordeel over haar dochter snel klaar gehad. Het meisje had in de groep al vaak verteld dat haar moeder altijd wel iets op haar aan te merken had.

‘Ik ben zwanger,’ zei Lucy, waarna ze in tranen uitbarstte en haar armen om haar moeders nek wierp, die ook begon te snikken.

Jenny zorgde dat ze rustig met haar aan de keukentafel kwamen zitten en samen namen ze het hele verhaal door. Haar moeder was bezorgd en bleef maar vragen hoe ze dat had kunnen doen. Maar het was nou eenmaal gebeurd. De natuur, een fles whisky en een jongen met overtuigingskracht hadden hun werk gedaan en nu groeide er een baby in haar die niet welkom was.

Maggie zei tegen Lucy dat haar vader hen allebei zou vermoorden, wat ook Lucy’s angst was geweest toen ze het aan Jenny vertelde. Jenny bood aan erbij te zijn wanneer ze het hem vertelden, maar Maggie keek bang en verslagen en zei dat dat het alleen maar erger zou maken. Ze bedankte Jenny voor haar hulp maar zei dat ze het verder wel zelf zouden afhandelen. Lucy zou voordat iemand doorhad wat er was gebeurd naar het St. Mary’s moeten gaan en de baby ter adoptie afstaan. Het was zo’n ellendige situatie. De arme meid zat maar aan de keukentafel te snikken. Ze huilde nog toen Jenny een uur later wegging. Jenny was zelf ook van streek. Ze sprak er met Bill over, maar ze stonden machteloos.

Toen ze Lucy die avond belde werd er niet opgenomen, maar de volgende ochtend om acht uur stond Lucy al op de stoep. Ze had het hele eind gerend. Ze vertelde dat ze die ochtend naar het St. Mary’s zou gaan, zoals haar moeder had voorspeld. Haar vader had gezegd dat hij haar niet meer wilde zien totdat ze de baby had gekregen en afgestaan. Haar moeder zou haar erheen rijden. Lucy vertelde dat haar moeder de hele nacht had gehuild, maar ze had er wel voor gezorgd dat haar vader hun dochter niet sloeg. In plaats van Lucy had hij Maggie geslagen, meerdere keren. Toen bedankte ze Jenny en omhelsde haar en daarna rende ze weer het dorp door naar huis. Jenny had beloofd haar te bezoeken in het St. Mary’s en ze wist dat de andere meisjes van de groep wel zouden vermoeden wat er aan de hand was als ze voor een paar maanden verdween. De baby zou in juli komen en Lucy zou niet lang daarna terugkeren. Al zou ze nooit meer helemaal hetzelfde zijn na een bevalling en het afstaan van een kind. Ze zou zich de rest van haar leven afvragen waar het kind was.

Jenny moest er de hele dag aan denken en de volgende ochtend ging ze bij Lucy’s moeder langs. Die zat huilend in de keuken met een blauw oog en keek Jenny wanhopig aan. Ze leek een vrouw zonder hoop of uitweg zoals zovele slachtoffers van mishandeling en Jenny had met Maggie te doen. Ze vertelde haar over de groep voor mishandelde vrouwen op de maandagavonden en de Al-Anon-groep en spoorde haar aan om een keer te komen. Maggie zei dat ze dat misschien zou doen, maar keek er angstig en onzeker bij. Tot Jenny’s grote verbazing kwam ze die avond al opdagen. Bang, maar ze was er. De volgende dag ging Jenny bij Lucy op bezoek. Ze was diepbedroefd en gelaten. De nonnen zorgden goed voor haar en vertelden Jenny dat het meisje was onderzocht door een arts en dat de baby inderdaad in juli werd verwacht. Hij zou ter adoptie worden afgestaan en ze verzekerden haar dat ze er een goed thuis voor zouden zoeken. Lucy mocht naar huis zodra ze was bevallen.

Toen ze Jenny zag, klampte Lucy zich snikkend aan haar vast en smeekte haar haar daar niet te laten, maar Jenny had geen keus. Ze bleef bij haar zitten tot ze was gekalmeerd, toen keek het meisje haar met een vreemde, gekwelde blik aan. ‘Wil jij mijn baby hebben, Jenny? Ik weet dat je er eentje wilt. Ik wil niet dat iemand anders hem krijgt. Ik weet dat je er goed voor zult zorgen en hij hoeft nooit te weten dat hij eigenlijk van mij is. Maar ik zou tenminste weten dat jij en Bill hem een goed thuis zullen geven.’ Ze barstte weer in snikken uit.

Jenny was geschokt om wat haar zojuist was gevraagd, hoewel het op een vreemde manier ook de voorzienigheid leek. Dit was het soort situatie waar Gretchen over had gesproken; een jonge meid die in de problemen zat en haar baby moest afstaan. Gretchen had haar gezegd naar het St. Mary’s te gaan om een kind te adopteren. Jenny en Bill hadden besloten te proberen nog een keer zwanger te worden, maar dit kon voor iedereen goed uitpakken. Ze wist niet wat ze moest zeggen.

‘Ik zal het er met Bill over hebben,’ beloofde ze, wat Lucy meteen wat rustiger maakte. Er waren daar nog twintig andere meisjes uit omliggende provincies en allemaal in dezelfde toestand; in afwachting van een bevalling, het afstand doen van hun kind, waarna ze weer naar huis werden gestuurd. Sommigen leken zelfs nog jonger dan Lucy. Het was hartverscheurend. De hele terugweg naar Moose dacht Jenny na over Lucy’s vraag. Zodra ze thuis was, zocht ze Bill op. Hij zat achter zijn bureau aan zijn preek te werken. Hij wist dat ze naar Alpine was geweest om Lucy te bezoeken en hij zag de ernstige bezorgdheid in Jenny’s ogen.

‘Ze wil de baby aan ons geven,’ zei ze met gesmoorde stem terwijl ze tegenover Bill ging zitten. ‘Ik weet niet of haar ouders zullen instemmen, maar het is een idee. We kunnen evengoed nog voor een kind van onszelf gaan,’ voegde ze er somber aan toe omdat ze zich afvroeg of dat ooit wel zou lukken. ‘Ze is in juli uitgeteld.’

‘Is dat wat je wilt?’ vroeg Bill haar zacht. Hij klonk verbaasd. Lucy’s baby adopteren was niet bij hen opgekomen, ze waren alleen bezorgd geweest om Lucy en haar moeder. Dit was niet wat ze verwacht of gewild hadden. Ze waren nog niet klaar om te adopteren, maar het was een baby en hij had een thuis nodig, Lucy was een lieve meid en wilde het aan hen afstaan. ‘Laten we erover nadenken,’ zei hij rustig. ‘We kunnen over een paar dagen met haar ouders gaan praten.’ Jenny stemde in. Ze wilde niets overhaasten en dit was allemaal zo plotseling.

Ze bespraken het uitgebreid en dachten er het hele weekend over na. Het idee stond hen wel aan. Het leek een kant-en-klare oplossing voor hen, die ook voor Lucy en haar ouders goed uit zou komen. Bill belde Lucy’s ouders en maakte een afspraak met ze voor zondag na de dienst, zogenaamd om over Lucy te praten.

Die zondag boden Bill en Jenny aan de baby te adopteren. Haar moeder keek opgelucht en haar vader zei dat hij een overeenkomst wilde hebben dat ze nooit zouden onthullen van wie de baby was. Ze konden zeggen dat ze het in New York hadden geadopteerd. Als het echtpaar met die voorwaarde instemde, mochten ze van Lucy’s ouders de baby hebben. Het was een simpele afspraak en beide partijen kwamen overeen om het St. Mary’s in te lichten. Jenny zei dat ze graag bij de geboorte wilde zijn met Lucy en haar moeder, om de baby ter wereld te zien komen. Het maakte haar vader niets uit. Het leek erop dat hij vooraf had gedronken en zodra de zaak was afgehandeld, stormde hij het huis uit en smeet de deur achter zich dicht. Jenny omhelsde Lucy’s moeder, die weer moest huilen.

Maggie kwam opnieuw naar de groep voor mishandelde vrouwen, deze keer met een vastberaden blik in haar ogen. Ze zei dat ze zich niet meer slecht zou laten behandelen door haar echtgenoot. Ook zou ze niet toestaan dat hij Lucy ook maar een haar krenkte als ze weer thuis was. Toen Jenny het meisje belde om te vragen hoe het ging, zei Lucy dat zij en haar moeder nu beter met elkaar konden opschieten. Jenny vermoedde dat de groep een positief effect had op Maggie.

Later die week ging Jenny bij Lucy langs om haar te vertellen dat Bill en zij dolgraag de baby wilden adopteren. Lucy was enorm opgelucht. Ze wilde zo graag weten dat haar baby in goede handen zou zijn en ze wist zeker dat Jenny en Bill de beste ouders waren die ze ooit had kunnen kiezen. Nu was het wachten op de komst van de baby. Dat zou nog maar vier maanden duren.

‘Ik kan niet geloven dat dit gebeurt,’ zei Jenny die avond tegen Bill. ‘We krijgen over vier maanden een baby.’ Hij glimlachte naar haar en nam haar in zijn armen. Ze hadden nog vier maanden om zich voor te bereiden op de belangrijkste dag van hun leven. De dag dat ze hun baby mee naar huis mochten nemen. Jenny vond het helemaal niet erg dat ze het niet zelf zou baren. Ze zou erbij zijn als het werd geboren. Bill had er ook graag bij willen zijn, maar hij wilde zich niet aan Lucy opdringen, dus zou hij moeten wachten tot Jenny met de baby in haar armen uit de verloskamer kwam. Het was uiteindelijk helemaal goed gekomen. Ze hadden twee baby’s van henzelf verloren en nu gaf dit veertienjarige meisje ze hun droom cadeau. Het was het mooiste geschenk dat ze hun ooit zou kunnen geven. Jenny vertelde haar dat telkens wanneer ze haar zag en bedankte haar voor haar geschenk. Als ze alleen waren, konden Bill en zij het nergens anders over hebben. Ze kon aan niets anders meer denken en biechtte uiteindelijk aan Gretchen op dat ze een baby gingen adopteren en zei erbij dat ze niet wisten wie de ouders waren. Gretchen was blij voor ze. Jenny had het ook aan haar moeder verteld, die voorzichtig blij voor hen was en hoopte dat het allemaal goed zou gaan. Ze was bang dat de biologische moeder van gedachten zou veranderen en Jenny weer teleurgesteld zou worden. Jenny verzekerde haar dat dat niet zou gebeuren. Ze verhuisde haar kantoor naar een hoek van de woonkamer en in mei begonnen ze aan de babykamer.

Maggie was de afgelopen twee maanden naar de groep voor mishandelde vrouwen blijven komen. Haar verhalen waren hetzelfde als die van de anderen, over hoe hard en hoe vaak ze werd geslagen door haar man. Het was al jaren aan de gang, maar er was nu iets veranderd. Ze was niet langer bereid te accepteren dat hij haar zo behandelde.

Terwijl ze op de komst van de baby wachtten, liet Bill nooit een gelegenheid voorbijgaan om Jenny te vertellen dat hij van haar hield tot in lengte van dagen.

9

Op een ochtend in juni was Jenny bezig de babykamer te verven, toen de deurbel ging. Bill was naar Clay Roberts om te praten over wat nodige reparaties aan de kerk. Als hoofd van het kerkbestuur was Clay de man met wie hij dat moest bespreken. Jenny ging naar beneden, deed de deur open en daar stond Debbie met haar drie kinderen om zich heen en de baby in haar armen. Ze had een schichtige blik, haar ene oog helemaal blauw opgezwollen en haar arm in een mitella.

‘Jenny, kun je me helpen?’ vroeg ze zonder inleiding. Jenny deed meteen een stap opzij om ze binnen te laten. De kinderen waren allemaal nog in pyjama, Debbie zag eruit alsof ze snel wat had aangeschoten en ze had niets bij zich behalve een boodschappentas vol luiers voor de baby en wat snacks voor de kinderen.

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Jenny bezorgd. Ze liep naar de koelkast om sap voor de kinderen te pakken en schonk een kop koffie voor Debbie in.

‘Hij zei dat hij me zou vermoorden,’ fluisterde ze hees terwijl ze een stukje bij de kinderen vandaan gingen staan zodat ze het niet konden horen. ‘Hij denkt dat ik hem bedrieg, maar dat is niet waar. Hij is gek. Een van zijn vrienden was langs geweest om me te helpen Mikeys wieg te repareren. Hij moet er iets over gezegd hebben toen ze samen wat aan het drinken waren, want Tony kwam thuis en gooide me van de trap af en sloeg me een blauw oog. Ik wil naar mijn oudste zus in Cheyenne. Ze zei dat ik bij haar kan blijven tot ik werk vind. Ik heb tegen niemand gezegd waar we naartoe gingen, ben gewoon weggegaan toen hij niet thuis was. Hij is gestoord. Ik denk dat hij me echt zal vermoorden. Hij is nu ook aan de drugs en drinkt elke dag. Ik kan daar niet meer blijven, anders doet hij mij of de kinderen iets ergs aan, dat risico kan ik niet nemen.’ Ze was bereid te vluchten voor de veiligheid van haar kinderen. Toen het alleen maar om haarzelf ging, was ze gebleven en had het geweld jarenlang verduurd. Jenny was blij dat ze eindelijk de moed bijeen had geraapt om weg te gaan. Ze was jong en kon nog opnieuw beginnen en een goed leven hebben.

‘Hoe wil je in Cheyenne komen?’ vroeg Jenny haar en Debbie keek vertwijfeld. Er ging wel een bus, maar ze had geen geld. En als Tony haar bij het busstation zag, zou hij haar dwingen mee terug naar huis te gaan. ‘Ik breng jullie wel,’ zei Jenny zonder aarzelen toen ze besefte dat Debbie geen plan had. Ze had gewoon wat luiers in de tas gegooid, haar kinderen bij de hand gepakt en was gegaan voordat hij weer thuis zou komen. Het zou wel even duren voor hij erachter kwam dat ze was gevlucht. Ze had geen briefje achtergelaten, dus hij zou wel een poosje denken dat ze gewoon even de deur uit waren. Dat gaf haar een paar uur voorsprong voordat hij zou gaan zoeken. Er was geen tijd te verliezen en Jenny wist dat het zeven of acht uur rijden was naar Cheyenne. ‘Kom op, we gaan,’ zei ze tegen Debbie. Ze zouden Bills truck nemen, die had een achterbank en twee passagiersplekken voorin. Dat waren bij elkaar zes gordels, genoeg om veilig in Cheyenne te komen ook al hadden ze geen autostoeltjes. Debbie kon achterin zitten en de baby vasthouden en voor alle andere kinderen was er een autogordel. Op dit moment was alles veiliger dan thuisblijven.

Ze liet op de keukentafel een briefje achter voor als Bill thuiskwam: ‘Heb je auto meegenomen, gebruik de mijne maar. Sorry. Blijf wel even weg. Bel je zo gauw dat kan. Maak je geen zorgen. Liefdadigheidsmissie. Leg het nog wel uit. Hou van je, J.’ Ze durfde geen details op te schrijven voor het geval Tony naar hun huis zou komen, de deur zou forceren en het briefje zou vinden. Ze loodste Debbie en de kinderen naar Bills truck en vond voor iedereen een plaatsje. De verf zat nog op haar handen. Ze had niet de tijd genomen zich om te kleden of op te knappen, ze had alleen even gauw haar handtas gepakt. Ze wilde alleen maar Debbie en de kinderen zo snel mogelijk het dorp uit helpen. Debbie had eindelijk de juiste beslissing genomen en Jenny wilde niet dat ze nu de moed of kracht zou verliezen. Ze had al maanden zitten hopen dat Debbie haar man zou verlaten. Tony was nu echt te ver gegaan.

Jenny reed twee uur achter elkaar door totdat de kinderen begonnen te zeuren dat ze honger hadden. Ze stopte bij een Burger King, trakteerde op de lunch en daarna vielen ze in slaap. De daaropvolgende paar uur was het een lange, stille rit. Zelfs Debbie sliep achterin, hoofd opzij, de baby in haar armen en de gordel om hen beiden. Jenny zette de radio aan ter afleiding en om wakker te blijven. Het was bijna vier uur toen ze allemaal weer wakker werden en tegen die tijd waren ze al zes uur onderweg. Pas twee uur later, om zes uur ’s avonds, bereikten ze Cheyenne. De kinderen hadden weer honger, maar Debbie wilde niet meer stoppen voordat ze bij haar zus waren. Ze gaf Jenny aanwijzingen hoe ze bij haar huis moest komen.

Zodra haar zus de deur van haar huis opendeed, wemelde het er van de kinderen. Ze was een exacte kopie van Debbie maar dan ietsje ouder. Ze omhelsde Debbie en wist waarom ze er was. Toen ze hen achternaliep naar binnen, was Jenny ontzet over hoe klein het huis was. De woonkamer lag vol speelgoed en haar man was net thuis van zijn werk en zat met een biertje in zijn hand tv te kijken. Het zou niet makkelijk worden om daar met twee gezinnen te wonen, al was het maar voor even. Maar Debbies zus had haar altijd beloofd dat ze haar zou helpen werk te vinden in Cheyenne als ze bij Tony wegging en dat had ze nu eindelijk gedaan. Haar zus keek opgelucht en bedankte Jenny dat ze hen had gebracht.

Eén ding was zeker: Debbie kon nooit meer terug naar Moose. Vooral nu Tony zo boos was, was het risico te groot. Tony zou vinden dat ze hun kinderen van hem had gestolen en dat zou hem nog woester maken. Maar ze had de juiste beslissing genomen. Ze kon ook niet anders.

Voor ze weer vertrok, gaf Jenny Debbie al het geld dat ze in haar tas had. Dat was bijna tweehonderd dollar. Daar zou ze het niet lang mee uithouden, maar het was beter dan niets. Naderhand bedacht Jenny dat ze had moeten proberen een cheque te verzilveren zodat ze haar meer kon meegeven, maar dat was pas toen ze alweer onderweg naar huis was. Ze wilde niet blijven plakken omdat ze nog acht uur terug zou moeten rijden in het donker. Toen ze bij een benzinestation stopte om te tanken voor de terugweg, belde ze Bill. Hij nam al na één keer overgaan op en was in alle staten omdat hij niet wist waar ze was. Ze had eerder al eens gebeld vanuit een benzinestation onderweg naar Cheyenne, maar toen had er niemand opgenomen.

‘Waar ben je? Je was er niet toen ik thuiskwam. Ik maak me vreselijke zorgen.’

‘Sorry, lieverd. Debbie stond ineens op de stoep met haar kinderen. Ze had een blauw oog en haar arm in een mitella en eindelijk besloten Tony te verlaten. Ik bood aan hen naar haar zus in Cheyenne te brengen. Ik heb ze net afgezet en ben nu onderweg naar huis.’

‘Ik ben hier degene die zich met liefdadigheid hoort bezig te houden, jij niet. Ik wil niet dat hij bij jou verhaal komt halen als hij erachter komt dat je haar hebt geholpen te vluchten. Ik wil dat je van nu af aan heel voorzichtig bent en de deuren op slot houdt. Hoe laat ben je terug?’

‘Ik rij nu net weg uit Cheyenne. Ik ben over zeven of acht uur thuis.’

Hij vond het maar niks, dat hele stuk helemaal in haar eentje, maar er was niets aan te doen en ze kon goed autorijden. ‘Ik hoop dat ze daar blijft,’ zei Bill en hij klonk bezorgd om Debbie.

‘Natuurlijk. Die komt niet meer terug. Ze is te bang voor Tony om het ook maar te overwegen.’

‘Wees daar maar niet te zeker van. Slachtoffers van mishandeling keren vaak terug naar hun geweldenaar. Het is een verslaving waar je maar moeilijk vanaf komt.’ Dat had hij geleerd tijdens zijn werk met mishandelde vrouwen. Te veel van hen keerden terug naar hun gewelddadige partner en betaalden er uiteindelijk een hoge prijs voor.

‘Ik denk niet dat ze verslaafd is aan hem, ze kon gewoon nergens heen. Het huis van haar zus is ook te klein, ze moet snel een baan vinden.’

‘Kom nou maar naar huis, Jenny. En rij voorzichtig. Als je moe wordt, stop dan en doe een dutje.’ Als ze aan één stuk door zou rijden, zou ze rond drie uur ’s nachts thuis zijn, zelfs nog later als het druk was op de weg Cheyenne uit.

‘Dat zal ik doen,’ zei ze tegen hem, maar ze was klaarwakker. De adrenaline gierde de hele dag al door haar lijf omdat ze Debbie en de kinderen veilig naar Cheyenne wilde brengen. Ze had koffie gekocht bij het benzinestation en zette de radio aan toen ze weer in de truck zat. Jenny wilde nu alleen nog maar naar huis, naar Bill. Ze had haar missie volbracht en hopelijk Debbie afgeleverd bij een beter leven.

Ze kwam om halfdrie thuis, dus dat was netjes. Bill werd wakker zodra ze in bed stapte. Ze had haar kleren uitgetrokken en op de vloer laten zakken en toen hij zijn armen om haar heen sloeg, droeg ze ondergoed en een T-shirt. ‘Godzijdank ben je weer thuis.’ Hij klonk slaperig in het donker. ‘Ik maakte me zorgen om je.’ Hij was uiteindelijk om twee uur naar bed gegaan.

‘Niets aan de hand,’ zei ze terwijl ze tegen hem aan kroelde en haar gezicht in zijn nek nestelde. Ze sliep binnen twee minuten en werd de volgende ochtend laat wakker.

Bill was beneden koffie aan het zetten toen ze opstond. ‘Wat een dag,’ zei ze terwijl ze aan de keukentafel ging zitten. Hij gaf haar een kop koffie. Ze zag er uitgeput uit en voelde zich suf na de zestienurige reis van de dag ervoor en nog steeds overrompeld door Debbies vlucht naar Cheyenne. Ze vroeg zich af hoe het met haar ging; Debbie had beloofd contact te houden.

Na het ontbijt ging ze weer verder met het verven van de babykamer en dat weekend maakten ze het samen af. Ze hadden de meubeltjes in een winkel in het winkelcentrum gekocht en toen ze klaar waren, maakte Jenny er applicaties van beertjes op. Het zag er schattig uit en ze was erg blij met het resultaat. Het was nu nog maar vijf weken tot de uitgetelde datum. Lucy had het nu erg zwaar en had veel angst voor wat ging komen. Ze was er emotioneel niet klaar voor, voor wat ze in de verloskamer zou moeten meemaken, maar haar moeder en Jenny waren vastberaden haar erdoorheen te slepen. De arts van het St. Mary’s leefde mee en had veel ervaring met bevallingen van jonge meiden. Hij had beloofd zowel de weeën als de bevalling zo pijnloos mogelijk te zullen maken.

En dan zou het allemaal voorbij zijn, kon ze het achter zich laten en in het najaar weer terug naar school gaan. Ze moest in het St. Mary’s elke dag huiswerk maken, dus als ze haar best deed, ging ze gewoon over. De nonnen hadden haar gezegd dat het met het verstrijken van de tijd zou lijken alsof het nooit was gebeurd en ze het wel zou vergeten. Jenny wist dat dat een nog grotere leugen was dan die de jongen haar had voorgehouden om haar over te halen te vrijen terwijl ze niet wilde. Hoe zou ze ooit kunnen vergeten dat ze op haar veertiende was bevallen van een baby die ze gedwongen was af te staan? Jenny kon zich niets ergers indenken en voelde zich af en toe nog steeds schuldig dat haar grote geluk Lucy zoveel pijn zou bezorgen, niet alleen lichamelijk maar ook emotioneel. Maar Lucy was er helemaal niet klaar voor om een kind te hebben. Haar vader had zich niet laten vermurwen, ook al was haar relatie met haar moeder aanzienlijk verbeterd in de afgelopen drie maanden. Maggie was sterker en rustiger na haar groepssessies en was vastbesloten haar dochter te helpen en beschermen als ze thuiskwam. Ze wisten allemaal dat de baby in elk geval een liefdevol thuis zou krijgen. Daar was geen twijfel over.

Jenny kon nu aan niets anders meer denken en twee weken later was ze in het dorp bij de supermarkt om luiers en andere babyspullen in te slaan, toen Debbie daar kwam binnenlopen met haar kinderen. Jenny’s mond viel open toen ze haar zag en ze liep met een paniekerige gezichtsuitdrukking op haar af. Ze had niets meer van haar gehoord sinds ze haar naar Cheyenne had gebracht, maar had aangenomen dat ze in veiligheid was. ‘Wat doe je hier?’ fluisterde ze. ‘Waarom ben je niet in Cheyenne?’ Ze stond doodsangsten voor haar uit nu ze zag dat ze terug in het dorp was. Ze vroeg zich af of Tony wist dat ze hier was.

‘Ik kon geen werk vinden,’ antwoordde Debbie nerveus, terwijl ze een blik over haar schouder wierp. ‘Tony kwam me halen.’ Haar ogen waren diepe poelen van wanhoop.

‘Hoe wist hij dat je daar was?’

Ze aarzelde een fractie van een seconde. ‘Ik heb hem gebeld. Ik had geen geld meer voor eten voor de kinderen. Mijn zus kon me niet helpen en er was daar geen werk voor me. Een babysitter was te duur.’

‘Je had me moeten bellen. Ik zou je hebben geholpen.’ Jenny voelde zich weer schuldig dat ze haar niet meer geld had gegeven toen ze haar in Cheyenne achterliet, maar toen herinnerde ze zich wat Bill haar had verteld: dat slachtoffers vaak teruggingen naar hun geweldenaars en dat dat nogal eens slecht afliep. Ze wilde niet dat dat Debbie zou overkomen nu ze zich weer in het hol van de leeuw bevond.

Toen keek Debbie haar smekend aan. ‘Kom niet bij me langs. Bel me niet. Dan vermoordt hij me echt. Ik bel je wanneer ik kan.’ En terwijl ze dat zei, kwam Tony met een nors gezicht binnenlopen en pakte Debbie bij de arm. Hij liep rakelings langs Jenny alsof hij haar niet zag staan. Hij beval haar op te schieten en liep vervolgens weer naar buiten. Jenny keek verschrikt toe hoe Debbie haar kinderen verzamelde en vertrok.

Ze vertelde het aan Bill toen ze thuiskwam en aan Gretchen die ’s avonds de babykamer kwam bekijken. Gretchen schudde het hoofd toen Jenny haar vertelde dat ze Debbie in de winkel had gezien.

‘Arm schaap. Het is zo’n bruut, dat is Tony altijd al geweest. Verhongerend bij haar zus in Cheyenne was ze beter af geweest dan thuis bij hem.’

‘Ik vrees voor wat hij haar nu weer zal aandoen.’

‘Je kunt er niets tegen doen, Jenny. Ze moet zichzelf losmaken, hoe lang dat ook duurt. Dat kan niemand voor haar doen. Ze heeft waarschijnlijk het gevoel dat ze in de val zit, zonder geld en met al die kinderen.’

Jenny knikte. Die avond leidden ze samen de groep voor mishandelde vrouwen. Gretchen was nooit een geweldslachtoffer geweest, maar ze was goed met de groepen. Lucy’s moeder Maggie was er als gewoonlijk bij. Ze had geen bijeenkomst gemist sinds ze zich had aangemeld en leek meer zelfvertrouwen te hebben gekregen in de drie maanden dat Lucy in het St. Mary’s lag. Ze woonde nu ook de Al-Anon-bijeenkomsten bij. Maggie leek een andere vrouw geworden.

Jenny zat de volgende ochtend met Bill aan het ontbijt, toen een aangeslagen Gretchen haar belde. Eerst herkende ze de stem aan de andere kant van de lijn niet eens. Er werd alleen maar gezegd: ‘Je had gelijk. O, god.’ Jenny hoorde ook gesnik, voordat ze besefte wie het was.

‘Waarover?’

‘Hij heeft haar gisteravond vermoord. Tony. Hij kwam dronken thuis en duwde Debbie van de trap. Ze overleed vanmorgen aan een hersenbloeding. Ik heb net haar moeder gesproken.’

‘En de kinderen?’ vroeg Jenny in paniek.

‘Die hebben niks. Ze zijn bij haar moeder. Hij heeft schijnbaar zelf de politie gebeld en gezegd dat ze was gevallen, maar ze hebben bewijs gevonden dat Tony haar hard heeft geslagen en vervolgens geduwd. Hij is gearresteerd op verdenking van moord. Jij hebt het zien aankomen,’ zei Gretchen met gesmoorde stem.

‘En ik heb het niet voorkomen,’ zei Jenny, kapot van wat Gretchen haar zojuist had verteld. Een paar minuten later hing ze op en vertelde het aan Bill. Hij had het al geraden toen hij het staartje van het gesprek meekreeg en het verbaasde hem niet. Ze had haar doodvonnis getekend door terug te komen, hij had het eerder zien gebeuren.

‘Ik had meer moeten doen om haar om te praten,’ zei Jenny terwijl ze bedroefd naar Bill keek. ‘Ik wilde haar niet pushen. Ze was altijd zo bang hem tegen de haren in te strijken.’

‘Het had niets uitgemaakt,’ zei Bill en hij sloeg een arm om haar heen. ‘Je zou haar toch niet hebben kunnen overhalen hem te verlaten of bij hem weg te blijven.’

‘Ik dacht dat toen ze naar Cheyenne ging, ze nooit meer terug zou komen.’ Ze had het twee weken uitgehouden voor ze hem had gebeld. En nu hadden haar kinderen geen moeder meer en was ze niet ouder geworden dan vierentwintig.

Jenny was er de hele dag verdrietig over en om zichzelf af te leiden, ging ze naar Lucy. Die had erge last van de hittegolf en huilde telkens wanneer ze over de bevalling sprak. Ze wilde het niet, maar kon nu ook niet meer terug. Het meisje klampte zich aan Jenny vast als een klein kind, wat ze ook op een bepaalde manier nog was. Ze stond op het punt in één klap volwassen te worden.

Onderweg naar huis ging Jenny bij Gretchen langs en hadden ze het weer over Debbie. Ze vertelde haar wat Bill had gezegd. Gretchen zei: ‘Hij heeft gelijk. Ik denk niet dat iemand iets had kunnen doen om hem tegen te houden of haar er weg te krijgen. Ze zat te erg verstrikt in zijn web en was te zeer gewend aan de mishandeling.’ Maar dat leek Jenny maar een zwak excuus. Toen vroeg Gretchen naar de biologische moeder van hun aanstaande kind, om over iets leukers te beginnen. Ze wist niet beter dan dat ze in juli een baby uit New York zouden adopteren en had geen idee dat het de baby was van Lucy, die ze kende. Jenny hield zich aan de afspraak met Lucy’s ouders.

‘Het gaat allemaal goed,’ antwoordde Jenny met een glimlach. ‘Het duurt niet lang meer. We worden gebeld als de baby is geboren en dan halen we hem op en nemen hem mee naar huis.’

‘Het verbaast me dat je niet bij de geboorte wilt zijn,’ merkte Gretchen op. Dat leek haar typisch iets voor Jenny voor zover ze haar nu kende, en ook voor Bill. Het waren warme, liefhebbende mensen die erbij zouden willen zijn op het moment dat hun kind ter wereld kwam.

‘De moeder wil ons er niet bij hebben. Ze is nog erg jong,’ zei Jenny vlug.

Gretchen keek haar lange tijd aan. ‘Hoe jong?’

‘Veertien,’ antwoordde Jenny, maar zodra ze het zei, had ze er al spijt van. Ze wilde de deal niet verpesten door hun overeenkomst te schenden. Lucy’s vader was tot alles in staat en gaf niets om de baby van zijn dochter. Gretchen stelde tot Jenny’s geruststelling geen verdere vragen en hield erover op omdat iets haar zei dat ze er niet op door moest gaan.

De daaropvolgende paar dagen waren Debbies dood en het feit dat Tony was gearresteerd voor moord hét onderwerp van gesprek. Tony was naar Jackson Hole gebracht om de aanklacht aan te horen en daar hielden ze hem nu vast. Jenny en Bill waren met Gretchen en Eddy op Debbies begrafenis, samen met iedereen die haar had gekend of met haar was opgegroeid en bij haar op school had gezeten. Haar kinderen waren er niet bij, maar haar moeder en zussen zaten te huilen in de voorste bank. Het was de droevigste begrafenis waar Jenny ooit naartoe was geweest en zij en Bill waren na afloop erg stil. Het was zo triest allemaal.

Een week voor Lucy’s uitgetelde datum waren de gemoederen net weer wat bedaard. Jenny probeerde elke dag naar haar toe te gaan. Op een ochtend toen ze eigenlijk weg wilde gaan om haar te bezoeken, waren er plotselinge overstromingen in de bergen. Ze was verbaasd Bill zijn paard te zien zadelen. ‘Waar ga je naartoe?’

‘Bij Harvey Adams langs. Hij heeft een longontsteking en ik had beloofd hem te bezoeken,’ antwoordde Bill met een glimlach. Hij genoot van zijn werk. Ze waren er nu allebei van overtuigd dat het lot hen hierheen had gebracht. Het voelde miljoenen kilometers van New York en ze konden het zich bijna niet meer voorstellen hoe het was om daar te wonen. In negen maanden was dit hun thuis geworden.

‘Waarom wacht je niet op beter weer?’

‘Ik heb tegen dokter Smith gezegd dat ik bij hem zou kijken om te zien of hij er misschien vandaag ook heen moet. Harveys kinderen willen dat hij dichter bij het dorp gaat wonen, maar het is een koppige ouwe rakker.’

‘Net als jij,’ zei ze en ze gaf hem een zoen. Bill was zo toegewijd aan zijn parochie en hield van de mensen. Hij had gezegd dat hij bij Harvey langs zou gaan en deed altijd wat hij zei.

‘Het gaat wel goed,’ verzekerde hij haar. Clays paard was degelijk. Het stond stevig op de benen en was gewend aan het terrein. Jenny vond het niet erg dat Bill met het paard over bergpaadjes reed, behalve bij slecht weer. Maar hij had het die winter zelfs in de sneeuw gedaan en tussen de buien door was het een schitterende dag. ‘Ik ben over een paar uurtjes terug. Wat ga jij vandaag doen?’

‘Ik wilde bij Lucy langsgaan, maar ik denk dat ik toch maar hier blijf. Ik moet een aantal klanten bellen en wat dingen bespreken met Azaya. Ik heb haar al een week niet gesproken.’ Jenny vond het steeds moeilijker om zich op haar klanten in New York te concentreren. Haar leven was nu hier. Met Bill, zijn parochie en over een paar weken hun baby. Ze wilde haar klanten niet in de steek laten, maar het was gewoon niet meer hetzelfde nu ze in Wyoming zat. En Nelsons bedrijf begon van de grond te komen, dus hij had steeds minder tijd om Azaya te helpen. Jenny dacht erover na tijdens de volgende Fashion Week in september haar klanten te vertellen dat ze haar bedrijf zou sluiten en dan haar zaken in New York tegen het eind van het jaar af te ronden. Het was tijd, haar leven was te veel veranderd. Zij was veranderd. Ze had nooit gedacht dat dat zou gebeuren, maar het was wel zo.

Bill glimlachte naar haar voordat hij de deur uit liep, draaide zich toen om en liep terug voor nog een kus. ‘Vergeet niet dat ik van je hou,’ zei hij tegen haar. Hij wilde dat hij thuis kon blijven en met haar vrijen. Ze was mooier dan ooit en hij werd nog elke dag verliefder.

‘Tot in lengte van dagen, toch?’ zei ze met een plagerig glimlachje. Hij was zo lief voor haar en ze wist hoeveel geluk ze had dat ze haar leven met hem mocht delen. ‘En als het weer er te slecht uitziet, kom dan terug. Je kunt morgen ook nog naar Harvey.’ Hij knikte en een paar minuten later zag ze hem wegrijden op Navajo. Alvorens Azaya te bellen, spreidde ze een stapel stoffen en foto’s op haar bureau uit. Ineens vond ze het helemaal niet belangrijk meer of ze een print, strepen, organza of gazar gebruikten. Ze liep er niet langer warm voor.

Terwijl Bill de heuvels opreed richting Harvey Adams huis, klaarde het op en kwam de zon tevoorschijn in een helderblauwe lucht. Het betrouwbare paard leidde hem het bekende pad op. Onder het rijden dacht hij aan Jenny, aan hoe gelukkig hij met haar was en hoe goed het was geweest om hierheen te komen. Hij dacht ook aan hun baby en hoe anders hun leven zou worden. Lucy’s baby zou alles wat ze voor elkaar voelden een nog diepere betekenis geven.

Hij zat gemakkelijk in het zadel, keek naar de wilde bloemen op de heuvels om hem heen en naar beneden naar het dal, toen er plotseling een waterstroom over de bergen heen kwam. Bill zag hem niet aankomen en hij en zijn paard werden door de stroom meegesleurd naar de rand van een ravijn. Hij greep een laaghangende tak vast, het paard viel over de rand in een diepe spleet onder hem. Het water bleef maar komen terwijl Bill zich met moeite vasthield. Hij hing boven de rand van het klif en voelde zijn handen wegglijden; met warm weer droeg hij nooit handschoenen. Terwijl hij voelde dat hij zijn grip verloor, keek hij op naar de hemel en werd overspoeld door een gevoel van vredigheid. Hij riep zo hard als hij kon naar de zon: ‘Jenny, ik hou van je!’ Hij wilde dat ze hem kon horen en dat dat zijn laatste woorden zouden zijn. Hij voelde hoe hij samen met het water naar beneden viel. Bill was niet bang. Het enige wat hij voelde was zijn intense liefde voor haar, groter dan elke oceaan, terwijl hij in het ravijn stortte.

10

Na haar overleg met Azaya ging Jenny de trap op naar de babykamer en ruimde wat dingetjes op die ze had gekocht en waarvoor ze nog geen tijd had gehad ze in de laden te stoppen. Alles was klaar, het enige wat nog ontbrak was de baby. Ze kon niet wachten. Ze glimlachte bij zichzelf terwijl ze wat aanrommelde en was verbaasd dat Bill drie uur later nog niet thuis was. Maar soms bleef hij uren bij zijn parochianen plakken. Vooral bij Harvey Adams, die graag verhalen vertelde. Of andere bejaarden die eenzaam en ziek waren. Bill had echt het geduld van een engel. Ze wist dat het geen zin had zich zorgen te maken. Uiteindelijk zou hij wel thuiskomen en zich verontschuldigen dat hij zo lang was weggebleven.

Om vijf uur pakte ze wat sla uit de koelkast en maakte een salade als avondeten. Bill zou een steak op de barbecue leggen. Het was halfzes toen ze een auto hoorde aankomen en uit het keukenraam keek. Het was de sheriff. Het was al de tweede keer die week dat hij haar kwam ondervragen over Tony Blackman en wat ze over zijn mishandeling van Debbie wist. Ze onderzochten hun geschiedenis en de duur van het misbruik. Ze was niet verrast de sheriff weer te zien, maar hij keek ernstig toen ze de deur voor hem opendeed en hem binnenvroeg. ‘Hoi, Clark,’ zei ze ontspannen. ‘Bill is er nog niet. Hij kan elk moment thuiskomen. Hij is naar Harvey Adams, die is al een tijdje ziek.’

De sheriff knikte en nam zijn hoed af toen hij naar binnen stapte. ‘Jenny, ik moet met je praten,’ zei hij.

‘Ik weet het. Weer over Tony.’ Ze vond het vreselijk het er weer over te moeten hebben en hoopte dat hij voor lange tijd de cel in ging voor wat hij had gedaan.

‘Het gaat over Bill,’ zei hij zacht. Hij wilde deze kwelling snel achter de rug hebben en het niet langer uitstellen, het was al erg genoeg. ‘Hij is vandaag onderweg naar Harvey overvallen door een plotselinge overstroming. Hij en zijn paard zijn in het ravijn gevallen.’ Eenvoudiger kon hij het niet vertellen, terwijl Jenny hem vol ongeloof aanstaarde.

‘Wat?’ Haar hersens weigerden het te begrijpen.

‘Hij is overleden, Jenny. Gevallen. We vonden hem op de bodem van het ravijn. Ze zijn meegesleurd.’ Ze greep zijn arm vast en even dacht hij dat ze flauw zou vallen. Haar gezichtsuitdrukking was er een die hij nooit zou vergeten. Hij kon alleen maar hopen dat iemand zoiets voor hem zou voelen wanneer hij stierf. Ze zag eruit alsof iemand zojuist haar hart er door haar ogen had uit gerukt. ‘Ik vind het zo ontzettend erg. Het was een fantastische man.’ Hij hielp haar in een stoel terwijl ze hem bleef aanstaren.

‘Dat klopt niet,’ zei ze. Ze wilde dat ze de film kon terugdraaien en hij zijn woorden terugnam. ‘Dat kan niet. Jullie hebben een fout gemaakt. Weet je het zeker?’ Ze praatte snel en schudde haar hoofd. Ze geloofde haar oren niet.

‘Ik weet het zeker. We hebben hem mee teruggenomen.’ Hij wilde haar niet vertellen dat zijn gebroken, gehavende lichaam in het mortuarium lag. Het vreemde eraan was hoe vredig hij had geleken toen ze hem vonden, bijna alsof hij sliep. Hij was echt een heilige man. Clark vroeg zich af of hij misschien tijdens het vallen had gebeden en er daardoor nu zo uitzag. ‘Gecondoleerd. Kan ik iemand voor je bellen?’

Ze kon niet nadenken. Jenny wist dat er mensen waren aan wie ze het moest vertellen. Zodra hij weg was, belde ze Gretchen en vroeg haar met bibberende stem meteen te komen. Ze zei niet waarom.

Gretchen dacht dat de biologische moeder van hun baby misschien van gedachten was veranderd. Het kwam geen seconde bij haar op dat er iets met Bill gebeurd kon zijn. Maar zodra ze Jenny’s gezicht zag, wist ze het. Ze had nog nooit iemand zo gezien; alsof een deel van haar tegelijkertijd was gestorven.

‘Ze hebben zich vergist, dat moet wel,’ bleef Jenny maar zeggen terwijl Gretchen naast haar zat en haar hand vasthield. ‘Bill zou me niet alleen achterlaten.’ Maar het was echt waar. Het noodlot was tussenbeide gekomen, ondanks hun intense liefde en hun plannen.

Gretchen naast haar was doodsbang dat Jenny krankzinnig zou worden. Maar dat gebeurde niet. Ze bleef een paar uur zo zitten en daarna belde ze Tom om het hem te vertellen, en hij barstte in huilen uit. Hij vroeg wanneer de begrafenis was, maar dat kon ze hem niet vertellen. Ze belde haar moeder, die onbeheersbaar snikte om haar dochters verlies en verdriet. Het herinnerde haar aan het overlijden van haar eigen echtgenoot toen Jenny nog klein was.

Gretchen ging de volgende dag met haar mee om de dingen te regelen. Ze besloten dat de begrafenis drie dagen daarna zou plaatsvinden in Saints Paul and Peter. Een pastor uit Jackson Hole zou de dienst leiden. Jenny belde Tom en haar moeder om het te laten weten en Gretchen belde Azaya, die beloofde dat ze het aan iedereen zou doorgeven. Gretchen week drie dagen lang niet van haar zijde. Jenny zei dat ze hem bij zich voelde, dat hij nooit echt bij haar weg zou gaan. Dat had hij ook beloofd.

Jenny belde Lucy’s moeder om het haar zelf te vertellen en om te zeggen dat ze de baby nog steeds wilde. In dat opzicht was er niets veranderd, het enige verschil was dat ze het nu alleen zou doen. Maggie klonk opgelucht. Toen ze het die avond aan haar dochter vertelde, moest Lucy huilen.

Jenny’s moeder kwam over uit Philadelphia en logeerde bij haar thuis. Gretchen liep ook in en uit. Jenny zag eruit als een spook en was nog verdoofd van wat er was gebeurd. Bills familie kwam de avond vóór de begrafenis over en verbleef in een hotel in Jackson Hole. Tom kwam bij haar thuis langs. Hij omhelsde Jenny alsof het zijn eigen zus was en ze huilden samen. Hij was van haar gaan houden om hoe goed ze voor Bill was geweest. Tom zou de grafrede doen tijdens de begrafenisdienst en Clay Roberts had ingestemd ook een woordje te spreken. Het maakte Jenny niet zoveel uit, ze konden toch niets over hem zeggen wat ze niet al wist. Ze kon zich haar leven niet zonder hem voorstellen en zat die nacht uren buiten op een stoel naar de hemel te kijken terwijl ze zich afvroeg waar hij was. Hij had altijd gezegd dat mensen die van elkaar hielden elkaar weer zouden vinden. Eerst gingen ze omhoog en werden een ster en daarna kwamen ze terug in een ander leven, herkenden elkaar bij het weerzien en gingen samen verder. Toen hij het zei, had ze het maar dwaas gevonden, maar nu vond ze het wel een fijn idee dat ze opnieuw een leven zouden delen. Dat van haar had zonder hem geen zin.

Tegen Azaya had ze gezegd dat ze niet naar de begrafenis hoefde te komen. De reis was te veel gedoe en het was al moeilijk genoeg om met Bills familie om te gaan. Zijn ouders zagen er verslagen uit toen ze ze de volgende dag zag en zeiden geen woord tegen haar. De beide broers waren gekomen, zonder hun vrouw. Jenny stond tussen Tom en Gretchen in en haar moeder vlak achter haar terwijl ze als in shock naar de grafkist staarde. Ze voelden zich allebei hulpeloos tegenover Jenny’s overweldigende verdriet. Zijn ouders hadden hem mee terug naar New York willen nemen voor de teraardebestelling, maar dat had ze hun geweigerd. Ze wilde hem hier begraven. Hij had gezegd dat dit was waar ze thuishoorden en ze geloofde hem. Zo voelde het ook.

Toms grafrede was prachtig. Hij vertelde over hun jeugd en de man die Bill geworden was. Timmie en zijn tante en zusje waren er ook en alle parochianen die hij had geraakt. Eddy huilde tranen met tuiten. Nadien liepen mensen haar huis in en uit, praatten met haar, zeiden dingen die langs haar heen gingen of die ze niet begreep en vertelden haar hoe erg ze het vonden. Maar hoe konden ze weten hoe erg het was? Ze konden onmogelijk weten hoeveel hij voor haar betekende. Ze moest steeds denken aan de dag dat ze elkaar hadden ontmoet, voor het Plaza in New York, en toen ze elkaar daarna weer zagen bij dat benzinestation in Massachusetts. Het was hun lot geweest. Maar dat sloeg nu nergens op, nu hij er niet meer was. Zonder hem voelde ze zich als een lege huls.

Gretchen bracht haar die avond naar bed nadat Tom afscheid had genomen. Bills familie zou de volgende ochtend vertrekken en Jenny wist dat ze ze nooit meer zou zien en het kon haar niets schelen ook. Maar Tom had beloofd haar nog eens op te zoeken. Haar moeder had ze overgehaald de dag erna ook te vertrekken. Ze wilde alleen zijn met haar verdriet en Gretchen had beloofd op haar te passen, dus had Helene er met tegenzin mee ingestemd. Het enige wat er voor Jenny toe deed, was Bill. Hij was nu een deel van haar en was dat altijd geweest sinds de dag dat ze elkaar hadden ontmoet. Ze wilde verder niemand om zich heen, zelfs haar moeder niet. Gretchen was een discrete aanwezigheid, als een soort beschermengel. Ze praatte weinig en was er gewoon.

Jenny reed de volgende dag naar Lucy. Lucy had zich zorgen gemaakt om haar, ze had haar al een paar dagen niet gezien. Toen ze Jenny’s wezenloze blik zag, moest ze huilen. Jenny hield haar in haar armen en zei dat alles goed zou komen. Het zou allemaal beter gaan als de baby er eenmaal was. Lucy was over twee dagen uitgeteld en had een enorme buik. Ze huilde nu aan één stuk door, zo bang was ze. Jenny beloofde dat ze haar zou bijstaan, net als haar moeder. En dat ze het zou kunnen. Toen Jenny weer thuis was, brachten Timmie en zijn zusje bloemen bij haar langs. Gretchen kwam met avondeten en bleef tot laat op de avond bij haar. Ze zaten weer buiten en keken naar de sterren. Jenny zei het niet, maar Gretchen had het gevoel dat ze hem zocht, alsof ze hem daar zou kunnen zien aan de hemel, wachtend op haar. Ze waren als twee mensen met één ziel. Gretchen had geen idee hoe Jenny zonder hem verder moest. Maar ze moest wel. Ze had geen keus.

Op Jenny’s aandringen ging Gretchen die avond terug naar haar gezin. Ze stemde uiteindelijk in omdat ze wist dat Eddy en de kinderen haar ook nodig hadden.

‘Hoe gaat het met haar?’ vroeg Eddy toen ze uitgeput thuiskwam.

‘Ik weet het niet. Ze ziet eruit alsof ze samen met hem is gestorven. Ik weet niet wat er nu met haar zal gebeuren. Ze is zo verloren zonder hem.’ Gretchen had met Azaya gesproken, die vond dat Jenny naar New York moest terugkomen en weer aan het werk moest gaan, maar Gretchen wist het niet. Ze hadden hier een leven opgebouwd en ze dacht dat Jenny zou willen blijven. Ze zou het huis moeten opgeven als er een nieuwe pastor zou komen, maar dat duurde ongetwijfeld nog wel even. En de baby kon nu ieder moment arriveren.

Om vier uur in de ochtend, uren nadat Gretchen was vertrokken, werd Jenny gebeld door het ziekenhuis. Ze had Lucy beloofd dat ze erbij zou zijn, dus stond ze op. Bills stem klonk in haar hoofd, hij zei dat hij bij haar was. Hij zou haar nooit verlaten. Ze voelde zich vredig zodra ze zich de woorden herinnerde. Het begon te regenen toen ze naar de truck liep. Het was een halfuur rijden naar het St. Mary’s en de zuster had gezegd dat het snel ging, dus gaf ze vol gas. Er waren een aantal scherpe bochten in de weg, maar de oude Chevy had een goede wegligging. Ze was net bij de laatste bocht aangekomen, toen ze haar hoofd opzij draaide en Bill naast zich zag zitten. Hij glimlachte naar haar. Hij was bij haar in de truck.

‘Wat doe je hier?’ vroeg ze hem en ze glimlachte terug.

‘Ik zei toch dat ik je nooit zou verlaten, suffie.’

Ze herinnerde het zich nog goed en bleef naar hem glimlachen toen de truck slipte in de laatste bocht en ze lichten op zich af zag komen. Bill zag er vredig uit. Terwijl ze zijn hand pakte, kwam de vrachtwagen met grote snelheid op haar af. Op het moment dat de gele truck onder de grote wielen verdween, liepen ze rustig samen weg.

11

Maggie kreeg omstreeks dezelfde tijd als Jenny een telefoontje van het St. Mary’s dat de baby zich aandiende. Ze schoot wat kleren aan en pakte gauw haar tas, toen Frank wakker werd en naar haar keek. ‘Waar ga jij heen? Het is midden in de nacht.’ Hij klonk zo knorrig als altijd wanneer hij te veel had gedronken.

‘De bevalling is begonnen,’ zei ze rustig.

‘Ik wil er niks over horen. Sta hem af en daarna vergeten we het,’ zei hij, alsof een leven zomaar weggegeven en vergeten kon worden.

Maggie zei niets en liep de kamer uit. Buiten stapte ze in de auto in lichte motregen en vroeg zich af of ze had moeten aanbieden Jenny op te halen, maar ze had er niet aan gedacht. Ze was blij dat ze de baby nog wilde nadat Bill haar was ontvallen. Zo zou ze toch nog iets hebben om voor te leven, dacht Maggie tijdens het rijden, terwijl ze tegelijkertijd bad dat Lucy het zou doorstaan. Ze was nog te jong om zoveel mee te maken. Haar eigen bevalling was traumatisch geweest en toen was ze tien jaar ouder dan Lucy nu. Met haar veertien jaar was Lucy niet klaar voor wat haar te wachten stond.

Maggie moest langzaam rijden vanwege de regen. Vlak bij het ziekenhuis was de weg geblokkeerd door een ongeluk. Er lag een truck op zijn zij. Er stond politie bij en een ambulance. Toen een agent haar tegenhield, legde ze aan hem uit dat haar dochter aan het bevallen was en dat ze naar het ziekenhuis moest, dus escorteerde hij haar erlangs en kon ze verder. Zodra ze er was, kreeg ze een operatiepak aan en werd snel naar de verloskamer geleid. Het was allemaal zo snel gegaan dat Lucy al kon persen, maar ze wilde niet. Ze jammerde luidruchtig toen haar moeder de kamer binnenkwam. Ze greep haar arm en klampte zich vast terwijl Maggie haar probeerde te kalmeren.

‘Waar is Jenny?’ riep Lucy terwijl ze haar vasthielden zodat ze niet van de tafel zou vallen. Uiteindelijk moesten ze haar vastbinden, waardoor ze nog meer ging schreeuwen. Ze zouden een verlostang gebruiken als ze niet perste en dat zou alles alleen maar erger maken. Maar ze konden niet tot haar doordringen, ze had te veel pijn. ‘Jenny moet erbij zijn!’ schreeuwde ze. ‘Ze zei dat ze er zou zijn!’

‘Ze komt wel,’ zei Maggie met een kalmte die ze niet voelde. Het was zo verschrikkelijk om haar kind zoveel pijn te zien lijden, dat ze er misselijk van werd. ‘Ze hebben haar tegelijk met mij gebeld. Het regent en de weg is geblokkeerd, dus het kan even duren.’ Maar Lucy’s baby wilde niet meer wachten. Hij scheurde zich een weg door Lucy’s jonge lichaampje en ze had het gevoel dat ze verdronk. Weer schreeuwde ze het uit.

‘Toe nou, Lucy, help ons je te helpen… Eruit met die baby. Het zou ons heel erg helpen als je perste,’ zei de arts rustig, maar ze had te veel pijn om te luisteren of op zijn woorden te reageren. Ze had het gevoel dat ze doodging. Uiteindelijk pakten ze de verlostang erbij, waardoor ze nog harder ging schreeuwen. Er was geen tijd geweest voor een ruggenprik en het was nu te laat om haar iets tegen de pijn te geven.

‘Kunt u niets voor haar doen?’ smeekte haar moeder. Ze wilde dat Jenny erbij was, dat zou misschien geholpen hebben. Maar ze was duidelijk vertraagd of stond stil bij de wegversperring.

‘We kunnen haar een keizersnede geven,’ antwoordde de arts zacht, ‘maar dat doe ik liever niet. Dat kan gevolgen hebben voor latere bevallingen. Ik heb liever dat ze de eerste keer op de natuurlijke manier bevalt.’ Dat was oneindig veel zwaarder voor haar. Eindelijk, pijnlijk langzaam, met behulp van de tang en terwijl Lucy aan één stuk door schreeuwde, kwam het hoofdje van de baby tevoorschijn met een verbaasde blik en een bos zwart haar net als Lucy en Jenny. De baby leek op hen allebei. Toen kwam het lijfje – het was een meisje – en lag Lucy te snikken terwijl haar moeder haar wangen streelde. Ze gaven Lucy iets tegen de pijn voor tijdens het hechten en namen de baby mee. Jenny had er moeten zijn maar was er niet, dus werd de baby naar de babyzaal gebracht waar ze op haar kon wachten, terwijl Maggie bij haar tienerdochter bleef tot ze nog najammerend in slaap viel. Het was een verschrikkelijke nacht geweest die Lucy nooit zou vergeten, wist haar moeder. En allemaal voor een baby die ze moest weggeven. Maggie vond het heel verdrietig. Lucy sliep toen ze haar de verloskamer uit reden naar een kamer waar haar moeder in een stoel ging zitten en indutte. ’s Morgens was er nog steeds geen Jenny.

Maggie belde naar haar huis, maar er werd niet opgenomen. Toen Gretchen ontbijt voor Jenny kwam maken, zag ze dat ze weg was en haar truck ook. Ze wist niet wie ze kon bellen of waar ze naartoe was. Ze keek rond, maar Jenny had geen briefje achtergelaten. Gretchen wilde net weer weggaan, toen de telefoon ging. Ze nam op. Het was Maggie die opnieuw belde om te kijken waar Jenny bleef. Gretchen vond het gek dat ze belde. Ze moest weer aan de baby denken en vroeg zich af of die misschien van Lucy kwam. ‘Haar truck staat er niet,’ antwoordde ze alleen maar. Die van Bill stond op de oprit, maar de gele Chevy was weg.

‘Ik verwachtte haar vannacht,’ zei Maggie zonder verdere uitleg, ‘maar ze is niet komen opdagen.’ Het was een lange beproeving geweest en ze was compleet afgemat. ‘Er was wel een ongeluk gebeurd…’ zei ze tegen Gretchen. Haar stem stierf weg en even was de lijn helemaal stil.

‘O, god,’ zei Gretchen. ‘Ik bel Clark.’ Hij zou weten wie er bij een ongeluk in de omgeving betrokken waren en of er iets met Jenny was gebeurd. Ze belde het kantoor van de sheriff, die na een paar minuten aan de lijn kwam en Gretchens bange vermoedens bevestigde.

‘Ze heeft de controle over het stuur verloren,’ zei hij en het klonk alsof hij er zelf ook kapot van was. ‘Frontaal op een vrachtwagen gebotst die de bocht omkwam. Ze zal op slag dood zijn geweest.’ Hij voelde zich misselijk toen hij het zei.

Ze was vier dagen na Bill overleden en meteen wist Gretchen dat ze het zo gewild zou hebben. Die twee waren bestemd om voor altijd samen te zijn. Haar leven zou nooit hetzelfde zijn geweest zonder hem, zelfs niet met de baby erbij. Geschokt hing ze op en belde Maggie terug om het haar te vertellen. De twee vrouwen huilden en hingen toen op. Gretchen nam contact op met Azaya in New York, die beloofde Jenny’s moeder en Bills familie te bellen om het hun te vertellen. Ze wist niet hoe ze het Helene moest vertellen. Het noodlot had twee keer in één week toegeslagen.

Maggie zat lange tijd na te denken terwijl ze wachtte tot Lucy wakker werd. Het was bijna twaalf uur ’s middags toen dat eindelijk gebeurde. Haar stem was hees van het schreeuwen en ze keek haar moeder met een wezenloze blik aan. Ze had haar baby niet eens gezien nadat ze was geboren, dat was ze ook niet van plan geweest aangezien ze het weggaf. Maar nu kwam Jenny niet om haar op te halen. Maggie vertelde Lucy zo voorzichtig mogelijk wat er de afgelopen nacht met Jenny was gebeurd. Lucy lag daar maar, stil te snikken, de tranen stroomden over haar wangen.

Ze was dol op Jenny geweest en nu was er niemand meer om haar baby te adopteren. Ze keek naar haar moeder met pijn in haar ogen en het waren nu de ogen van een vrouw, niet meer van een kind. ‘Mama, mag ik haar houden?’ smeekte ze. Zonder aarzelen, knikte haar moeder. Lucy snikte opgelucht. Het maakte alles wat haar de afgelopen nacht was overkomen de moeite waard. Ze kon haar baby houden. ‘En papa dan?’ vroeg ze met paniek in haar ogen.

Met dezelfde zekerheid die ze een tel eerder had gehad, wist Maggie dat het tijd was. Ze was er klaar voor. ‘Ik ga bij je vader weg, Lucy. We komen er wel uit, met z’n drieën; jij, de baby en ik. Hoe ga je haar noemen?’ vroeg ze.

‘Jenny,’ antwoordde Lucy met een droeve glimlach terwijl haar moeder zich naar haar toe boog en haar een kus gaf.

12

Gretchen regelde met Maggies hulp en Azaya’s advies vanuit New York Jenny’s begrafenis. Hij werd in Saints Peter and Paul gehouden. Haar moeder kwam weer over uit Philadelphia en zag zelf lijkbleek. Gretchen deed haar best het haar zo gemakkelijk mogelijk te maken. Helene was niet in staat beslissingen te nemen, ze was te zeer van streek. Breekbaar woonde ze de begrafenis van haar enige kind bij.

Alle mannen en vrouwen die naar haar groepen waren geweest waren op de begrafenis, inclusief de meiden van haar tienergroep, net als iedereen die ze had geraakt, met wie ze contact had gezocht en wie ze had geholpen in de acht maanden dat ze in Moose had gewoond, wat wel een heel mensenleven leek voor degenen die haar kenden. Ze had in korte tijd zoveel levens beroerd. Ook daarvóór, want twee van de ontwerpers die ze had geadviseerd kwamen overvliegen naar Wyoming en de anderen stuurden enorme bloemenkransen. Er stond die dag een in memoriam in Women’s Wear Daily met de bekendmaking van haar overlijden en een eerbetoon aan haar enorme toewijding, talent en bijdragen aan de mode. Tom was het enige familielid van Bill dat kwam opdagen en hij leek in shock.

Het was een schitterend zonnige dag toen ze haar te ruste legden op de begraafplaats waar ze nog geen week eerder Bill naartoe had gebracht. Ze lagen zij aan zij op het kleine kerkhof omgeven door wilde bloemen. Nadien draalden de mensen nog wat rond het huis maar vertrokken spoedig. Het was gewoon te verdrietig om daar te zijn nu ze er allebei niet meer waren.

Helene bood aan het huis leeg te halen, maar Gretchen wist dat ze niet tegen die taak was opgewassen en raadde haar aan naar huis te gaan. Het was in Moose te verdrietig en overweldigend voor haar. Ze vloog die avond nog terug naar Philadelphia. Tom beloofde een paar dagen te blijven om hun eigendommen in te pakken. Hij vond dat hij dat Bill was verschuldigd. Hij en Gretchen zouden het samen doen. Tom was van plan Gus mee te nemen naar New York en de hond te houden, zodat zijn broer op die manier nog een beetje bij hem zou zijn. Toen Tom en Gretchen die avond buiten over het echtpaar zaten te praten, vertelde hij hoe grappig zijn broer als kind was geweest en hoe anders Bill, toen al, was dan de rest van de familie.

‘Hij was een veel betere persoon dan wij,’ zei Tom zacht. ‘Het heeft me jaren gekost om daar achter te komen. Het drong pas vorig jaar tot me door. Hij was een tien keer betere man dan mijn broer, vader of ik. En hij had zo’n mazzel dat hij Jenny heeft gevonden. Hij adoreerde haar.’

‘En zij hem,’ voegde Gretchen eraan toe.

‘Hij had een maffe theorie: dat mensen die zo van elkaar houden voor altijd bij elkaar blijven. Ze worden sterren in de hemel als ze overlijden en dan komen ze terug en vinden elkaar weer. Ik hoop dat dat voor die twee waar is. Ze verdienen het.’ Hij was een poosje stil en toen biechtte hij iets op aan de vrouw die een vriendin voor hem was geworden in de loop van twee begrafenissen van mensen van wie ze allebei veel hadden gehouden, hoewel hij Jenny amper had gekend. ‘Ik heb in de afgelopen tijd een paar belangrijke beslissingen genomen,’ vertrouwde hij haar toe. ‘Ik wil ooit hebben wat zij hadden. Als ik terug ben, ga ik scheiden. Ik denk dat mijn broer me heeft laten zien dat je echt iemand kunt vinden om van te houden zoals Jenny. Tot voor kort heb ik dat nooit ingezien, maar hij had gelijk.’

Ze knikte. Dat was Eddy ook voor haar.

Terwijl ze daar naar de nachtelijke hemel tuurden, zagen ze twee vallende sterren vlak naast elkaar door de lucht schieten en verdwijnen. ‘Ik hoop dat zij dat waren,’ zei Tom zacht. Gretchen glimlachte terwijl de tranen over haar wangen rolden. Zij hoopte het ook. Dat ze nu in de hemel waren, twee sterren bij elkaar, voor altijd.

ROBERT EN LILLIBET
2013

13

De dag brak warm en schitterend aan met een helderblauwe lucht. Rijtuig na rijtuig kwam aanrijden bij het stuk voorbereide grond. Hout was door de mannen bij elkaar gebracht en al op maat gehakt en lag in stapels klaar. De vrouwen waren een paar dagen aan het koken geweest. De kleine kinderen zouden in de buurt spelen terwijl de jonge meiden hun moeders hielpen met het eten en de gezonde jongens hun vaders hielpen met het optrekken van het huis. Het was een van de leukste activiteiten waar de hele gemeenschap bij betrokken was. Tegen het vallen van de avond zou het gezin een nieuw huis hebben, de volgende dag zouden de ruiten erin worden gezet, de vloerplanken gelegd en zouden de loodgieters onder hen eenvoudige leidingen en een buiten-wc aanleggen.

De geur van vers hout hing in de lucht toen de mannen met hun werk begonnen. Er klonk geschreeuw en gezang, je hoorde mensen elkaar roepen en halverwege de ochtend zetten de vrouwen een stevig maal op lange tafels en schonken uit kannen limonade en koude thee in hoge glazen om hun enorme dorst te lessen.

Lillibet was al van kleins af aan dol op huisoptrekkingen. Al haar broers hielpen die dag en zij serveerde samen met de andere vrouwen het eten. De mannen gingen na het stevige maal vlug weer aan het werk om vóór het einde van de dag klaar te zijn.

Het huis stond toen het begon te schemeren en op de tweede dag ging men na de zondagsbijeenkomst weer verder en werd het huis afgemaakt. Het was een goed weekend geweest. Er waren dat weekend grote hoeveelheden gezond eten opgegaan en Lillibet was moe maar voldaan toen ze zondagmiddag terugging naar hun eigen huis. Ze had zes kippen bereid voor de lunchtafel, de dag ervoor tien. De kippen kwamen uit hun eigen kippenhok. Ook had ze hardgekookte eieren gemaakt en een aantal salades met sla van hun boerderij. En nu moest ze nog eten maken voor haar eigen gezin; haar vader en jongere broers. Haar vier veel oudere broers uit haar vaders eerste huwelijk waren allemaal getrouwd en gingen naar huis met hun vrouw en kinderen. Lillibet moest thuis ook haar karweitjes nog doen. De koeien moesten zoals altijd gemolken worden, de kippen moesten eten hebben en de geiten gevoerd en van water voorzien.

Soms had ze een hekel aan al het werk, maar nooit tijdens huisoptrekkingen; die hadden altijd zoiets opwindends. In dit geval was het voor een gezin geweest dat uit hun oude huis was gegroeid met de geboorte van hun zesde kind. De moeder had samen met Lillibet op hun schooltje dat uit één klaslokaal bestond gezeten tot ze allebei met veertien jaar hun diploma hadden behaald. Hun levens waren nu ook niet al te verschillend, aangezien Lillibet voor haar drie jongere broers en haar vader zorgde, ook al had ze geen eigen echtgenoot of kinderen. Ze had geen nieuw huis nodig. De twee vrouwen hadden gemoedelijk gekletst aan de lunchtafel. Haar oude schoolvriendin had in twee dagen tijd haar nieuwe huis vorm zien krijgen en haar ogen glommen terwijl ze haar baby in haar armen hield.

Lillibet was moe van haar eigen bijdragen aan de twee drukke dagen, maar het voelde fijn dat ze er deel van had uitgemaakt. Haar broers en vader waren uitgeput van het harde werken en vroeg naar bed gegaan. Lillibet lag in bed en dacht aan het leven dat ze met z’n allen deelden. Ze was dol op hun gemeenschap en hoe ze elkaar altijd hielpen. Het gaf haar het gevoel dat ze deel uitmaakte van iets groters dan alleen haar eigen familie. Vlak voor ze in slaap viel, dacht ze aan haar broer Markus en hoe warm hij had aangevoeld toen ze zijn wang aanraakte voor hij ging slapen. Ze vroeg zich af of hij soms ziek werd. Morgen maar even wat beter voelen.

De volgende dag kreeg ze vlak na het opstaan haar antwoord al. Haar drie jongere broers zaten onder de rode vlekjes. Ze was lang genoeg de moederfiguur in huis geweest om te weten dat het de waterpokken waren. Ze maakte zich dus niet al te veel zorgen, alleen nu moest ze ook nog eens hún klusjes doen. Dat was geen goed nieuws, aangezien ze al genoeg te doen had zonder hun werk erbij. Maar voor hen zorgen maakte deel uit van de taken die op haar neerkwamen sinds hun moeder was overleden en ze had de afgelopen zeven jaar als moeder en vrouwelijk hoofd van het huishouden gefungeerd. Nadat ze bij haar broertjes had gekeken en hun ontbijt had gebracht, ging ze naar de stal om de koeien te melken. De jongens waren goed ziek van hun waterpokken, die ’s nachts op waren komen zetten. Ze wist dat ze de dag ervoor anderen besmet konden hebben, maar daar was nu niets meer aan te doen.

Lillibet was een spichtige jonge vrouw met witblond haar dat onder haar zwarte kapje vandaan stak. Ze duwde de laatste koe weg nadat ze klaar was met melken. Gewoonlijk hielpen haar jongste broers haar, de elfjarige tweeling Josiah en Markus. Haar oudste broer was veertien en heette Wilhelm, maar iedereen noemde hem Willy. Hun zus Bernadette, die nu negentien jaar oud zou zijn, was nog vóór hun moeder overleden toen ze nog maar tien was. Ze was gestorven aan een longontsteking tijdens een griepepidemie. Nu was Lillibet de enige overlevende dochter van haar vader en hij rekende erop dat zij het huishouden runde.

Lillibets vader, Henryk Petersen, was met haar moeder getrouwd toen die pas zestien was. Dat was nadat zijn eerste vrouw was gestorven en hem met vier zonen had achtergelaten die allemaal ouder waren dan zijn nieuwe bruid. Henryk hertrouwde met Rebekah, die een vlijtige, stille jonge vrouw leek maar wilskrachtiger bleek dan hij had verwacht. Ze was een goede vrouw die hem nog eens vijf kinderen schonk en hem respecteerde, hoewel ze zo haar eigen ideeën had en altijd met haar neus in de boeken zat, meer dan hem beviel. Ze had haar passie voor literatuur op haar kinderen willen overbrengen, maar alleen Lillibet leek op haar en las alles wat los en vast zat onder begeleiding van haar moeder en ondanks Henryks bezwaren. Rebekah gaf Lillibet de klassiekers te lezen: Jane Austen, Tolstoj, Shakespeare, Balzac, Proust, Henry James, Alexandre Dumas. Lillibet verslond alle groten der literatuur. Henryk had liever gezien dat ze zich beperkten tot de Bijbel, maar zijn vrouw was heel onverschrokken geweest en had vastgehouden aan haar ideeën van wat haar kinderen moesten lezen. Lillibet had haar liefde voor kennis en literatuur geërfd, de jongens waren tevreden met de grenzen van hun leven in Nickel Mines, net als hun vader en iedereen die ze kenden. Lillibet was een dromer, maar ook een opgewekt, hardwerkend meisje.

Rebekahs eigen moeder had positief tegenover onderwijs gestaan. Haar vader was net als Henryk een kerk-oudste geweest, met traditionele en extreem conservatieve ideeën. Henryk leek veel op hem en was met de tijd niet minder streng geworden. Hij was zo mogelijk nog strenger en traditioneler geworden met het klimmen der jaren, vooral na Rebekahs dood, die hem bijna had gebroken. Net als de rest van de gemeenschap had hij zijn vergeving uitgesproken over de man die haar en vijf kleine meisjes had doodgeschoten in de West Nickel Mines School zeven jaar eerder. Maar sinds die tijd kon hij zelf geen rust meer vinden.

Lillibet was zeventien toen haar moeder werd vermoord en al drie jaar van school. Rebekah hielp vaak in het schooltje en was er toevallig geweest toen een gestoorde gek met een vuurwapen het gebouw binnenging en gijzelaars nam. Hij schoot tien kleine meisjes neer waarvan vijf het uiteindelijk overleefden, en daarna zichzelf. Het was de eerste en enige daad van geweld tegen hun gemeenschap ooit. De school was tien dagen erna afgebroken en zes maanden later vervangen door de New Hope School in een vlakbij gelegen locatie. Die was zo gebouwd dat hij in niets leek op het gebouw waar de tragedie had plaatsgevonden.

Lillibet en haar familie waren lid van de Old Order Amish van Nickel Mines in Bart Township in Lancaster County, Pennsylvania. Ze leefden bijna exact hetzelfde als hun voorouders toen die meer dan driehonderd jaar eerder de gemeenschap oprichtten; zonder moderne gemakken, elektriciteit, telefoon of auto’s. Ze verplaatsten zich met paard en buggy en bewerkten het land met behulp van gereedschap en werktuigen die al eeuwen in gebruik waren. Het enige wat er na de schietpartij was veranderd, was dat er nu twee telefoons in de gemeenschap waren. Die werden aan de rand van de erven bewaard voor noodgevallen, voor het geval er zich weer een tragedie voordeed.

Ze droegen sombere kleding in dezelfde stijl als hun voorouders, zonder ritsen of knopen. Lillibets grijze schort zat met rechte haken en ogen vast aan haar zwarte katoenen jurk die haar enkels en polsen bedekte. En haar zwarte kapje, dat in deze hitte losjes zat vastgeknoopt onder haar kin, was identiek aan wat haar vrouwelijke voorouders hadden gedragen. Haar enige accessoires waren hoge laarzen met veters en dikke zwarte katoenen kousen. Haar vader en de mannen van de gemeenschap droegen strikt zwarte Amish-kledij, lange jassen op zondag, de traditionele platte zwarte breedgerande vilten hoeden en in de zomer strohoeden. Jonge mannen waren gladgeschoren tot ze trouwden, dan lieten ze een baard groeien. Snorren waren verboden. Vrouwen knipten hun haren niet en droegen het gevlochten of in een knot onder hun kapje.

Als je de Amish-gemeenschap observeerde en hun manier van leven, was er geen enkele aanwijzing dat ze in de moderne tijd leefden. De moderne wereld had geen vat op hen, ze leefden in afzondering op hun boerderijen en bemoeiden zich niet met anderen.

Het was een vroom, oprecht volk dat veel waarde hechtte aan familie. De Amish namen geen liefdadigheid aan van regeringsinstanties, geen bijstand, sociale zekerheid of werkloosheidsuitkering, en ze waren behulpzaam voor de gemeenschappen om hen heen. Een aantal van de jongere mannen van de Old Order waren vrijwilliger bij brandweerkazernes in de omgeving, maar verder bleven de Amish onder elkaar en hadden geen contacten buiten hun gemeenschap. Vooral Lillibets vader Henryk hield vast aan de notie dat de ‘Engelsen’, zoals de Amish buitenstaanders noemden, hun wereld hadden en de Amish hun eigen. In hun leven was geen plaats voor de Engelsen. Ze respecteerden hen en deden wanneer nodig zaken, maar hielden ze altijd op afstand. Hun gemeenschap stond niet open voor Engelse bezoekers of vrienden. De historie en religieuze overtuigingen hadden hun geleerd dat de twee werelden niet samengingen. De weinige jonge mensen die hun Amish-thuis verlieten, verbannen door hun familie, kwamen niet terug en werden daar ook niet toe aangemoedigd. Eenmaal bezoedeld door de buitenwereld en de Engelsen werden ze door hun voormalige thuis verstoten en soms officieel gemeden. De Amish werden geleid door een streng stel regels dat de Ordnung heette. Die bepaalden wat ze wel en niet mochten doen en ze werden strikt nageleefd. Van jonge mensen van de Amish-gemeenschap werd verwacht dat ze zich alleen met hun eigen volk mengden, de tradities naleefden en doorgaven aan volgende generaties. Ze mochten niet met Engelsen trouwen, alleen Amish.

Het kwam maar heel zelden voor dat een jonge Amish wegging. Je kon niet in de gemeenschap wonen als je de regels maar half opvolgde. De regels waren niet buigbaar. Henryk was een oudste in de Old Order en een van de strengste leden van de raad. Lillibets moeder Rebekah had hem tijdens hun huwelijk wat vermurwd, maar sinds haar dood was hij nog strenger in zijn overtuigingen geworden. Hij sprak de laatste tijd steeds vaker liever Pennsylvaans, een afgeleide van het Duits, in plaats van Engels. Het stond symbool voor zijn voorkeur voor de oude gewoonten. Hij sprak vaak Duits tegen zijn kinderen.

Lillibet sloeg de vliegen weg terwijl ze de melkemmers in de grote metalen bussen leegde die ze gebruikten om de melk naar het zuivelbedrijf te brengen. Het was zwoegen om de zware bussen in de koude kamer te krijgen, een taak die meestal door haar broer Willy werd uitgevoerd of door Josiah en Markus als ze ze zover kreeg. Nu moest ze het maar in haar eentje redden. Toen ze rond lunchtijd bij haar broers ging kijken, hadden ze erge last van jeuk. Ze maakte koude kompressen voor ze tegen de koorts, want alle drie hadden ze het moeilijk in de hitte. Lillibet was moeder, dochter, kok, huishoudster, boerenknecht en slaaf voor de mannen van haar gezin. Maar ze wist dat het haar plicht was en klaagde nooit.

Haar moeder was gestorven rond de tijd dat Lillibet aan de man had gemoeten, maar Lillibet had geen interesse gehad in de mannen van hun gemeenschap en sinds haar moeders overlijden ook geen tijd voor ze. Ze had het te druk met koken, schoonmaken, karweitjes en de opvoeding van drie broertjes, die nog zo jong waren toen hun moeder overleed. Nu was ze vierentwintig en had het gevoel dat ze alle verantwoordelijkheden en nadelen van een getrouwde vrouw al kende. Ze had geen zin om dat nogmaals mee te maken, met welke man dan ook. Ze werd ook niet warm of koud van de mannen die ze kende. Er waren in het dorp een aantal oudere weduwnaars zoals haar vader was geweest toen hij met haar moeder trouwde, weduwnaar met vier volwassen zoons. Henryk was kort na haar moeders dood vaak benaderd door weduwnaars die stonden te popelen om met haar te trouwen, maar ze had ze allemaal afgewezen.

Als ze er nu tegen hem over begonnen, zei hij eerlijk dat ze ongetwijfeld mooi en bekwaam was en een serieuze, intelligente meid, maar dat ze geen vriendelijke vrouw was en geen interesse had in mannen. Hij was gaan geloven dat ze liever bij hem bleef om haar broers groot te brengen en voor altijd ongetrouwd wilde blijven. Haar enige passie was lezen en studeren, zowel de Bijbel als de doos met boeken die haar moeder haar had nagelaten en die Lillibet in de loop der jaren vele malen had herlezen, bij kaarslicht laat op de avond, zelfs nog vaker dan haar vader vermoedde. Ze was een echte boekenwurm en smeekte de schooljuf haar haar boeken te lenen. Lezen was het grootste genot in haar leven.

Lillibets enige mannelijke vriend was Freddie, eigenlijk Friedrich, een jongen met wie ze op school had gezeten. Haar moeder had gehoopt dat ze verliefd op hem zou worden, maar ze waren voor altijd jeugdvrienden gebleven. Hij was te jong en hij was sindsdien getrouwd en had vier kinderen met een lieve en meegaande jonge vrouw. Lillibet had haar nooit gemogen. Freddie stond nu lichtjaren ver van haar af, hoewel ze elkaar nog zo nu en dan spraken na kerkbijeenkomsten op zondag. De kerkdienst werd elke week in een ander huis gehouden en dan zaten de mannen in de ene ruimte en de vrouwen in een andere. Hij aanbad haar nog steeds. Ze hadden zoveel lol gehad toen ze klein waren. Freddies vrouw zei dat Lilli ongetwijfeld een oude vrijster zou worden, maar hij had medelijden met haar. Hij wist hoe hard ze werkte om voor haar vader en broers te zorgen, naast het werk op de boerderij. Ze had een te serieus bestaan gehad voor zo’n jonge meid en was door een tragedie op haar zeventiende in haar moeders rol gedwongen. En hij wist wat een dromer ze was, dat ze kon verdwalen in de boeken die ze voor haar vader verborgen hield. Freddie vond het erg dat haar leven zo was geworden. Haar broertjes waren deugnieten, haalden altijd kattenkwaad uit en hielden haar flink bezig. En haar vader was een kranige man, die nog wel twintig jaar kon leven.

Nadat ze tijdens lunchtijd haar broers had verzorgd, sleepte Lillibet de melkbussen de koude kamer uit. Ze joeg de kippen, die ze al had gevoerd, voor haar voeten weg. Ze moest de melk naar Lattimers zuivelbedrijf brengen. Willy had een jaar geleden zijn schooldiploma gehaald en hielp haar meestal met de zware karweitjes, maar vandaag had ze niets aan hem.

Lilli en haar broers spraken met elkaar in de moderne vorm en gebruikten ‘jij’ in plaats van ‘u’ en ‘gij’, maar tegen haar vader en de andere ouderen van de gemeenschap moesten ze formeler zijn en zich aan de traditie houden. Ze vond het heerlijk om boeken te lezen waarin mensen normaal spraken en waarin ze exotische plaatsen als Europa, Azië, Afrika, New York, Parijs en Londen kon ontdekken. Alle werelden waar ze van droomde en waarvan ze wist dat ze ze nooit zou zien. Haar moeder had haar ogen geopend en haar alles te lezen gegeven wat ze maar kon krijgen, nadat ze het zelf had gelezen.

Toen Lillibet terugging naar het huis om de jongens te vertellen dat ze wegging, zei Willy: ‘Ze zullen je bij het zuivelbedrijf wel helpen met de melkbussen.’ Het was een zeldzaam blijk van bezorgdheid om zijn oudere zus. Meestal plaagde hij haar genadeloos of maakte het haar moeilijk door ruzie te zoeken. De tweeling kon ze makkelijker aan en zij zaten ook nog op school.

‘Ik kan ze zelf wel tillen,’ zei Lillibet resoluut. Ze was klein maar sterk en gewend aan hard werk op de boerderij. Er werd van haar verwacht dat ze zich staande hield en dat deed ze ook. Ze had kippensoep met groenten uit hun tuin op de kachel achtergelaten als lunch voor als haar vader terugkwam van de akkers. Zijn vier oudere zoons werkten op zijn boerderij en de jongere jongens waren het ook aan het leren. Nu ze geen vrouwelijke metgezellen meer had na de dood van haar zusje en moeder, waren Lillibets beste vriendinnen de personages uit haar boeken.

Haar favorieten waren de werken van Jane Austen. Die had ze allemaal gelezen en al van jongs af aan was ze er dol op. Ze had precies de gevoeligheid, oprechtheid en romantische stijl waar ze van hield en die ze probeerde te gebruiken als inspiratie voor haar eigen schrijfsels zonder haar direct te kopiëren. Lillibet wilde haar eigen stijl ontwikkelen en werkte er al jaren aan, in stilte in het donker. Als ze boeken kreeg van de schooljuf, met wie Lillibet zelf op school had gezeten, deed die er wanneer mogelijk stiekem een paar lege notitieboeken bij. Ze vroeg een keer wat Lilli ermee deed en ze antwoordde dat ze een dagboek bijhield over het opgroeien van haar broers en herinneringen aan haar moeder opschreef, maar dat was beide niet waar. Al drie jaar worstelde Lillibet met het schrijven van een boek over een meisje op een boerderij in het Midwesten. De hoofdpersoon was niet Amish en beleefde als volwassene avonturen in New York en daarna in Europa. Alles wat Lillibet wist uit de boeken die ze had gelezen over New York en buitenlandse steden had ze gebruikt en ze had geen idee of het correct was, maar ze had ze zorgvuldig bestudeerd. De gevoelens van de jonge vrouw in het boek waren die van haarzelf als ze een grote nieuwe wereld zou betreden, nieuwe mensen zou leren kennen en met nieuwe plekken en nieuwe gevoelens zou kennismaken.

Een paar weken eerder had ze het boek afgerond. Het manuscript bestond uit twaalf notitieboeken, netjes met de hand geschreven, met haar verhaal. En nu had ze geen idee wat ze ermee moest, waar het naartoe te sturen of wie het zou willen lezen. Ze kon het niemand vragen, ze kende geen uitgever. En als zou worden ontdekt dat ze een boek had geschreven, zou ze worden verstoten, dus lagen de boeken onder haar matras waar niemand ze ooit zou vinden. Lilli sliep in een celachtig kamertje waarin niets anders stond dan een ladekast, een bed en een kaars om de kamer ’s avonds mee te verlichten. Een van haar jongere broers had haar eens betrapt op het schrijven in haar notitieboeken ’s avonds laat. Toen had ze gezegd dat ze voor hun vader de administratie van de boerderij controleerde en had hij er verder niets achter vermoed. Haar boek was een groot geheim.

Als haar moeder nog had geleefd zou ze het haar hebben verteld. Ze wist dat haar moeder het zou hebben begrepen en misschien wel trots op haar zou zijn geweest. Maar zelfs haar moeder zou haar niet hebben kunnen helpen het uit te geven en dat was wat Lillibet nu wilde. Ze wilde dat haar boek de wereld in ging ondanks het feit dat ze dat zelf niet kon. Haar familie kon haar leven en hoe ze het leefde bepalen, maar ze konden haar stem niet het stilzwijgen opleggen. En ze had een stem die ze wilde laten horen, maar ze had geen idee hoe. En of haar boek een beetje goed was. Ze had het aan niemand laten zien en kon dat ook niet onder de Amish. Het was een eenzame stem in de duisternis, een enkele vogel die met zijn vleugels fladderde en zachtjes zong. De titel van haar boek was Als de Zwaluw Zingt. Lilli vroeg zich af of het voor altijd onder haar matras zou blijven liggen. Die gedachte vervulde haar met wanhoop en maakte haar verdrietig. Ze had al een idee voor een tweede boek en kon nauwelijks wachten eraan te beginnen. De personages in haar boeken bevolkten haar verder eenzame leventje waarin ze niemand in vertrouwen kon nemen.

Haar moeder had een goede vriendin gehad, Margarethe, die in haar kindertijd en na het overlijden van haar moeder als een tante voor Lillibet was geweest. Margarethe was niet zo manhaftig of creatief als Rebekah, maar het was een aardige vrouw die veel om Lilli en haar broers gaf. Ze was een weduwe met tien kinderen en met haar eenenveertig jaar even oud als Lillibets moeder nu zou zijn geweest, hoewel ze er veel ouder uitzag. Rebekah was net als Lillibet geweest; een petieterige vrouw die er jonger uitzag dan ze was. Tot je beter keek of met haar sprak, leek Lillibet eerder zestien dan vierentwintig. Ze had het gezicht van een kind, tot ze geanimeerd raakte en je het licht in haar ogen zag en de prachtige jonge vrouw die ze was. Lillibet werd enthousiast als ze ideeën had of als ze de kans had er met iemand over te praten, wat bijna nooit voorkwam. Vroeger hadden zij en Freddie over veel dingen gesproken en was hij nieuwsgierig naar haar leven geweest. Nu praatte hij alleen maar over zijn vrouw, zijn boerderij en zijn kinderen en zou ze hem nooit over haar boek durven vertellen. Ze vertrouwde haar geheim ook niet aan Margarethe toe, ook al was ze een warme, gezellige en lieve vrouw. Margarethe was niet weetgierig en respecteerde de oude tradities, volgde ze op zonder vragen te stellen en spoorde Lillibet aan dat ook te doen, om ruzies met haar vader te voorkomen. Lillibet ging niet meer tegen hem in zoals ze wel had geprobeerd toen ze jonger was. Nu stopte ze haar hart, ziel en gedachten in wat ze schreef.

Ze had haar vader die ochtend gezegd dat ze zelf de melk naar het zuivelbedrijf zou brengen met de buggy. Hij had toestemming gegeven maar er wel bij gezegd dat ze niet op de grote weg moest komen, hoewel er doordeweeks nauwelijks toeristen in het gebied waren. Hij wilde niet dat zijn kinderen door de Engelsen gefotografeerd of belachelijk gemaakt werden. Ze beloofde de binnenweggetjes te nemen en was uitgelaten dat ze naar het zuivelbedrijf ging. Ze was er pas één keer geweest, toen ze veel jonger was. Henryk maakte zich geen zorgen om haar, want ze was oud genoeg en een zeer bekwame meid. Hij herinnerde haar eraan dat ze de kaas mee terug moest brengen die ze voor hen hadden bereid en ze beloofde dat ze dat zou doen.

Ze had het voor elkaar gekregen om zonder hulp de melkbussen in de buggy te krijgen. Een halfuur later vertrok ze in de buggy, met het paard dat ze voor boodschappen gebruikten. Ze hadden een beter paard voor hun zondagse buggy, maar het paard dat voor de buggy was gespannen voor dit ritje was een nuttig dier dat niet schrikachtig was en op wegen kon lopen waar ook auto’s reden. Lillibet had in haar hele leven nog geen één keer in een auto gezeten. Haar vader had een van de mooiste rijtuigen van de omgeving, die hij alleen voor kerkbijeenkomsten en speciale gelegenheden gebruikte. Het was een genot om er op zondagen met hem in te rijden.

Het was een schitterende warme dag. Lilli wilde dat ze haar kapje af kon doen, maar durfde niet. Ze maakte de linten die normaalgesproken onder haar kin waren vastgeknoopt wat losser en het kapje viel een stukje naar achteren waardoor haar prachtige gezicht met haar groene ogen zichtbaar werd en het lichtblonde haar dat ze in een lange vlecht op haar rug droeg. Haar vader zou kwaad worden als hij haar zo zag. Ze had het warm in haar zwarte katoenen jurk. Make-up had Lilli nooit van haar leven opgehad en ze had geen idee hoe dat zou aanvoelen of hoe het haar zou staan. Ze had in boeken foto’s gezien van opgemaakte vrouwen en vrouwen met nagellak. In Lillibets leven bestond geen lichtzinnigheid, alleen in haar fantasie. Ze had een rijke verbeelding vol ideeën. Haar familie had geen benul hoe vruchtbaar haar brein was en dat was maar goed ook. Ze hield het verborgen als een schitterende uitdossing onder een donkere jas.

Lilli had heel langzaamaan gedaan en het paard stapvoets laten lopen, zodat ze van het ritje kon genieten. Nu ze na een halfuur het zuivelbedrijf naderde, trok ze haar kapje weer over haar hoofd en knoopte de zwarte linten onder haar kin vast. Het kapje verborg altijd een groot deel van haar gezicht, dus de zon had erg warm gevoeld op haar huid. Haar ogen schitterden. Voor haar was dit een avontuur.

Twee jongens liepen op haar af toen ze met de buggy voor Lattimer’s Dairy stopte. ‘Wilt gij mij helpen?’ vroeg ze, en ze glimlachte naar hen. Ze knikten allebei, ze deden het graag. Ze wisten niet zo goed wie ze was, maar ze herkenden de buggy. ‘Het is van Petersen,’ legde ze uit. ‘Mijn broers zijn ziek en konden niet komen. Ik moest de kaas ook ophalen.’ Ze keken haar wezenloos aan. De jongens waren daar alleen voor het tillen van de zware bussen, wat ze met meer gemak deden dan zij.

Om naar hun kaas te informeren liep Lillibet toen maar de enorme stal in. Ze zag de koeien en de melkmachines, de melkput en de enorme koeltoestellen. Het was de grootste melkveehouderij in de omgeving. Hun vader deed al dertig jaar zaken met ze. Ze waren een solide, betrouwbare klant. Joe Lattimer deed graag zaken met de Amish, het waren goede mensen.

Toen ze in de stal om zich heen stond te kijken, leek ze wel een klein kind of een erg jong meisje. Joe Lattimer zag haar door het raam van zijn kantoor en kwam naar buiten, benieuwd wie ze was. Ze had een open, geïnteresseerd gezicht en een intelligente blik en hij zag meteen dat het gezichtje dat gedeeltelijk verborgen was onder het beperkende kapje beeldschoon was. Zodra hij met haar sprak, besefte hij dat ze ouder was dan ze leek. Joe gokte dat ze ergens tussen de twintig en vijfentwintig moest zijn. De bekende Amish-kleding maakte dat er een hele streng herinneringen bij hem bovenkwam.

Ze deed hem denken aan een meisje dat hij in geen veertig jaar had gezien, sinds zijn achttiende. Het meisje was een paar keer met haar vader meegekomen en Joe was verliefd op haar geworden. Ze mocht niet met hem afspreken of met hem praten en hij had gehoord dat ze zes maanden later was getrouwd. Joe had haar ook nooit meer gezien, maar was haar nooit vergeten. Ze was als een droom die hij al die tijd had gekoesterd, een symbool van zijn vergane jongensjaren, het meisje dat hij dolgraag wilde en niet kon krijgen. Uit respect voor haar had hij haar niet het hof proberen te maken, maar hij herinnerde haar nog als de dag van gisteren.

‘Kan ik je helpen?’ vroeg hij vriendelijk. Hij had het zuivelbedrijf geërfd van zijn grootvader en vader, die Henryk beiden had gekend en had gemogen. Joe staarde naar haar alsof hij haar eerder had gezien en zijn ogen stonden vriendelijk toen hij tegen Lillibet sprak.

‘Ik kwam de melk van Petersen brengen,’ zei ze. Ze keek verlegen, maar lang duurde dat niet. ‘Mijn broers zijn ziek, dus doe ik het voor mijn vader. Morgen zal ik de geitenmelk meebrengen. Ik moest de kaas mee terugnemen,’ legde ze uit.

Hij knikte en realiseerde zich toen wie ze was. Ze leek op haar broers maar was zo mooi dat het hem even had afgeleid. Ze leek ook zoveel op het meisje dat hij als jongen had gezien. ‘Natuurlijk,’ zei hij met een glimlach. ‘Ben jij Henryks dochter?’

‘Ja, zijn enige,’ lachte ze, en het klonk als een bel in de wind. ‘Lillibet.’

Hij wist wat haar moeder was overkomen en herinnerde zich vaag dat er een dochter was geweest.

‘Mijn broers hebben de waterpokken en zien er niet uit,’ zei ze en ze lachte weer en hield daarna haar hoofd schuin en glimlachte naar hem. ‘Mag ik even rondkijken? Ik ben hier maar één keer eerder geweest.’

‘Natuurlijk.’ Hij wist dat de vrouwen bijna nooit de boerderij verlieten en in al die jaren dat hij Henryk had gekend, had hij haar nooit gezien. Tot nu toe had ze ook geen reden gehad om hierheen te komen. Haar moeder had hij ook nooit ontmoet, al had hij gehoord dat het een mooie vrouw was geweest en nog erg jong, nog maar vijfendertig, toen ze stierf. Hij merkte dat Lillibet vol nieuwsgierigheid en enthousiasme zat en met zijn toestemming verliet ze de stal om de boerderij te verkennen. Het was een enorm melkveebedrijf. Glimlachend om de ontmoeting ging hij terug naar zijn kantoortje. Wat een leuk meisje. Joe ontmoette zelden Amish-vrouwen en ze was uitzonderlijk aardig en leek heel pienter.

Lillibet nam de tijd om rond te kijken. Pas na een halfuur kuierde ze terug naar het hoofdgebouw. Onder een boom zag ze een bankje staan dat mensen gebruikten als ze op een levering wachtten of pauzeerden tijdens de werkdag. Ze zag dat er een boek op lag. Ze liep ernaartoe, ging op het bankje zitten en pakte het boek op terwijl ze zich afvroeg of het er een was dat ze had gelezen. Dat bleek niet het geval. Ze bladerde erdoorheen en las wat passages. Wat ze las, beviel haar. Ze kwam in de verleiding het mee te nemen, maar wilde niet het boek stelen van iemand die er misschien nog voor terug zou komen. Ze zag dat er ezelsoren in waren gemaakt en er een pagina was gemarkeerd, dus misschien was het wel iemands lievelingsboek en baalde hij dat hij het kwijt was. Lilli keek wie de uitgever was en zag een naam uit New York die ze niet herkende.

Ineens werd ze overvallen door het gevoel dat het lot hier een hand in had en dat ze de mogelijkheid had gekregen waar ze zo naar op zoek was. Het leek het antwoord op al haar gebeden. Snel pakte ze een potloodje uit haar zak en een stukje papier dat ze erbij vond en schreef naam en adres van de uitgever op. Ze zou hun haar boek sturen. Ze wist zeker dat dit een teken uit de hemel was, gezonden door haar moeder om haar te helpen. Nadat ze het boek op het bankje had teruggelegd ging ze het hoofdgebouw binnen om meneer Lattimer te zoeken. Ze vond hem in het kantoor. Hij keek verrast toen hij haar zag staan aarzelen in de deuropening.

‘Mag ik binnenkomen?’ vroeg ze beleefd. Ze moest even aan hem wennen omdat ze in haar leven zo weinig Engelsen had gezien. Er kwamen wel eens ambtenaren van de provincie voor de oudsten, voor de volkstelling of andere dingen, en na de schietpartij had ze behoorlijk wat pers en politie gezien, maar sinds die tijd niet meer. Tot nu.

Hij knikte en keek haar aan. Haar blik was open en direct en ze was verlegen maar niet bang. ‘Wat kan ik voor je doen, Lillibet?’ Hij had haar naam onthouden. Haar kon je maar moeilijk vergeten, ook als ze niet op zijn jeugdliefde had geleken.

‘Als ik u een pakketje geef, wilt u het dan voor me opsturen? Naar New York?’ Hoewel ze er zoveel over had gelezen, leek het voor haar een andere planeet.

‘Natuurlijk. Geen probleem. We versturen elke dag wel wat pakketjes.’ Hij probeerde zakelijk over te komen en vroeg haar niet wat ze wilde opsturen en waarom.

‘Ik kan u alleen niet betalen,’ zei ze en ze keek er beschaamd bij. Ze wist dat haar vader een bankrekening had en dat het zuivelbedrijf er maandelijks geld op stortte, maar ze had niet het recht daaraan te komen en wilde dat ook niet.

Joe glimlachte breed terwijl hij opstond en boven haar uittorende. ‘Ik denk dat we een pakketje naar New York wel kunnen betalen voor je, zolang je geen paard of piano wilt verzenden.’

Ze lachte om wat hij zei. ‘Alleen wat notitieboeken. Ik kan ze morgen meenemen,’ zei ze met een opgewonden blik. Haar ogen schitterden en dat maakte haar zelfs nog mooier.

‘Neem maar mee, dan regelen we het voor je. En doe je vader de groeten van me,’ zei hij en hij liep met haar mee naar buiten. De twee jongens hadden haar vaders kaas in de buggy gelegd. Lilli wist dat ze in het bedrijf heerlijke geitenkaas van haar vaders geitenmelk maakten. Henryk zei altijd dat het product goed verkocht, dus het viel bij de Engelsen zeker in de smaak. ‘Tot morgen dan.’ Joe zwaaide haar na. Terug in zijn kantoor staarde hij een tijdje voor zich uit en dacht aan het meisje op wie hij zo lang geleden verliefd was geweest.

Lillibet stapte weer in haar vaders buggy. Ze spoorde het paard aan met de teugels en reed terug over dezelfde weg als die waarover ze was gekomen. Het paard had haast om thuis te komen en draafde naar huis terwijl Lillibet zat te stralen. Ze kon er onderweg naar huis alleen maar aan denken dat ze een manier had gevonden. Het lot was hier absoluut aan het werk geweest. Haar boek ging naar New York!

De volgende dag waren Lillibets broers nog net zo ziek, de tweeling was zelfs nog beroerder geworden. Margarethe beloofde ’s middags bij ze op bezoek te komen. Ze hoefden niet naar een dokter, want het waren maar de waterpokken, maar ze hadden erg met zichzelf te doen. Willy ook, ook al had hij wat minder vlekken dan de tweeling.

Lillibet melkte die ochtend zoals altijd de koeien, deze keer met hulp van twee van haar neefjes, de zoons van haar oudste broer. Ze waren net zo oud als de tweeling. Samen met de zware melkbussen tilden ze de geitenmelk die ze had beloofd mee te nemen voor haar in de buggy. De koeienmelk moest elke dag worden weggebracht, de geitenmelk alleen op bepaalde dagen van de week. Na de lunch zou Lilli op weg gaan naar Lattimer’s Dairy. Vlak voor vertrek liep ze naar haar kamer, haalde de twaalf notitieboeken uit hun geheime bergplaats onder haar matras en wikkelde ze in een van haar schorten. Op het laatste moment besloot ze toch een ander schort te nemen. Ze koos een van de mooiere van licht, duifgrijs linnen die haar moeder had gemaakt voordat ze stierf. Om sentimentele redenen bewaarde Lillibet alle schorten, hoewel sommige nu gerafeld en versleten waren. Ze bond het linnen stevig om de boeken. Ze dacht dat het schort van haar moeder geluk zou brengen.

Met het bundeltje als schoolboeken onder haar arm rende ze lichtvoetig de trap af. Ze legde het op de vloer van de buggy, sprong erin en pakte de teugels. Niemand had haar gezien. Op een langzame draf reed ze weg en arriveerde na een rustig ritje na twintig minuten bij het zuivelbedrijf. Onderweg had ze nergens anders aan kunnen denken dan de notitieboeken die ze naar Joe Lattimer bracht om naar New York te laten opsturen. Het voelde als de opwindendste dag van haar leven; ze stuurde haar boek de wereld in. Zo nu en dan werd ze overvallen door kleine paniekgolven. Stel dat het kwijtraakte? Of dat ze het niets vonden? Dat het heel slecht was? Dat ze haar zouden uitlachen of zouden zeggen dat ze niet kon schrijven? Maar wat er nu ook zou gebeuren, ze wist dat ze de kans moest grijpen. Lilli was nu zo ver gekomen en zou niet opgeven. De voorzienigheid had dat boek met het adres van de uitgeverij erop op haar pad gebracht. Nu moest ze hun haar boek sturen en maar kijken wat er gebeurde. Haar moeders schort zou het beschermen.

De boerenknechten haalden de melkbussen voor haar uit de buggy en Lilli pakte haar netjes verpakte bundel en liep ermee Joe Lattimers kantoor binnen. Hij zat achter zijn computer te werken en keek naar haar op met een glimlach. Ze had nooit eerder een computer gezien, maar ze kon raden wat het was. Een aantal van de rechercheurs die na de schietpartij met hen waren komen praten had een laptop gehad, maar ze had nog nooit zo’n grote computer als deze gezien.

Joe zag meteen de in linnen verpakte notitieboeken in haar armen. ‘Is dat het pakket dat ik voor je naar New York moet sturen?’

Lillibet knikte, gespannen van opwinding maar met ogen die straalden.

‘Dat moet lukken. Ik zal het morgenvroeg meteen voor je opsturen,’ zei hij. Ze gaf hem het papiertje met de naam van de uitgeverij en het adres in New York in haar nette, vrouwelijke handschrift.

‘Welk adres zal ik er als afzender op zetten?’ vroeg hij, met een vermoeden wat haar antwoord zou zijn. Als ze haar eigen adres wilde gebruiken had ze haar vader wel gevraagd het voor haar te versturen. Dit was duidelijk iets wat ze zelf wilde doen, zonder dat haar vader er vanaf wist. Het leek hem vrij onschuldig.

‘Mag dat het adres van uw bedrijf zijn?’ vroeg Lillibet voorzichtig.

‘Ja, hoor. Geen probleem.’ Terwijl hij dat zei, strekte hij zijn arm uit om het pakket aan te nemen en overhandigde ze het hem alsof de Hopediamant erin zat. ‘Dat moet wel een heel belangrijk pakketje zijn,’ zei hij een beetje plagend, maar hij kon zien dat het erg belangrijk voor haar was. Ze leek er moeilijk afstand van te kunnen doen en hield haar blik op de notitieboeken gericht toen hij het pakket vasthield. ‘We zullen er goed op passen, dat beloof ik.’

‘Bedankt,’ zei ze ademloos en Lilli liep zijn kantoor weer uit om even later bij het zuivelbedrijf weg te rijden. De hele terugweg kon ze haar hart voelen bonzen. Ze had het gevoel dat ze haar kindje in een doos de ruimte in had gestuurd, zonder te weten wanneer ze hem weer zou zien en of hij goed ontvangen zou worden. Haar notitieboeken naar New York sturen was het engste wat ze ooit had gedaan, maar ze wist dat ze het moest doen. Haar moeder zou hebben gewild dat ze het deed en zou trots op haar zijn geweest, wat er daarna ook gebeurde. Lilli durfde bijna niet te hopen dat het manuscript ooit een boek zou worden. Maar misschien, met een beetje geluk en als de goden haar gunstig gezind waren, zou dat gebeuren. Haar boek was in elk geval onderweg.

14

Bob vloekte toen hij zag dat de lift in het gebouw waarin hij kantoor hield weer defect was. Dat rotding was de afgelopen week om de dag buiten gebruik geweest. Er heerste een hittegolf in New York die voor een dip in de elektriciteitsvoorziening had gezorgd. De door Bob Bellagio opgerichte uitgeverij was gevestigd in een stokoud gebouw in Tribeca op de vierde verdieping, net hoog genoeg om je behoorlijk in het zweet te werken als je op een warme dag met de trap moest. En het was de warmste juli ooit in New York. Zijn airco had het de dag ervoor begeven en de fax had ook al het loodje gelegd. Het was nauwelijks meer de moeite om naar zijn werk te gaan, maar hij deed het altijd toch. Bob ploeterde de trappen op naar het kantoor dat hij vijf jaar geleden, op zijn eenendertigste, had opgericht.

Net als al het andere in zijn leven kostte het veel inspanning om het bedrijf op te starten en draaiend te houden. Ze hadden een aantal jonge auteurs uitgegeven, van wie sommigen net iets te marginaal, maar naar zijn mening zeer getalenteerd. De critici waren het met hem eens, het publiek alleen niet. In de afgelopen twee jaar hadden ze twee matige succesjes geboekt, genoeg om open te kunnen blijven en hoop te houden. Wat ze nu nodig hadden, was een kaskraker. Hij en zijn redacteurs waren altijd op zoek naar het boek dat hun grote doorbraak zou worden en hen op de kaart zou zetten.

Soms maakte hij zich zorgen dat de redacteurs die hij had aangenomen te slim waren en te literair ingesteld om het juiste boek te kiezen dat de gemiddelde lezer zou aanspreken. Twee van zijn werknemers waren afgestudeerd aan Harvard, één aan Yale, nog eentje aan Princeton en dan was er nog een genie dat op een overheidsuniversiteit had gezeten maar slimmer was dan alle anderen. Ze waren allemaal excentriek, onconventioneel en vol briljante ideeën. Bob was echter op zoek naar een supergroot commercieel succes dat iedereen van zijn sokken zou blazen, niet een geniaal literair werk dat geweldige kritiek zou krijgen en maar duizend exemplaren zou verkopen aan intellectuelen op een Princeton-reünie. Hij had dat keer op keer aan zijn medewerkers uitgelegd en maakte zich soms zorgen dat hun hoogdravende ideeën, of zelfs die van hemzelf, hen nog eens de das om zouden doen. Het voortbestaan van het bedrijf hing aan een zijden draadje. Hun laatste twee successen hadden hun iets meer houvast gegeven, maar niet zoveel dat hij al ontspannen achterover kon leunen. Het probleem was dat hij niet als enige op zoek was naar dat éne boek. Elke uitgever in het vak wilde hetzelfde als hij, dus de concurrentie was moordend. Sterke commerciële fictie ging meestal naar de grotere uitgeverijen. Hij was een kleine zelfstandige met grote idealen en maar weinig geld om zijn auteurs te betalen.

Tegen de tijd dat hij halverwege was, liep hij te hijgen als een paard. Het was drukkend weer en het zou een opluchting zijn als het eens zou gaan regenen. Bob was uitgenodigd voor een weekendje Hamptons, maar hij had besloten thuis te blijven en te werken. Hij had een nieuw te lezen manuscript van een van zijn beste auteurs die hij al drie jaar warm probeerde te houden en wilde wat kostenreducties doornemen die hij van plan was door te voeren. Deze uitgeverij was Bobs kindje, dus hij zorgde er dag en nacht voor. Hij was vastbesloten er een groot succes van te maken en te bewijzen dat hij het kon. Bob was afgestudeerd aan Harvard en had economie gestudeerd aan Columbia, daarna had hij drie jaar in het uitgeverswereldje gewerkt als redacteur bij Knopf en vervolgens besloten de sprong te wagen. Het bedrijf opstarten was de opwindendste beslissing van zijn leven geweest. Nu moest hij het in leven zien te houden tot het een weergaloos succes werd. Hij wist dat het zou lukken. Hij had onlangs geluncht met een agent om wat lijntjes uit te zetten. Bob genoot van wat hij deed en vergaderde regelmatig met zijn redacteurs om nieuwe ideeën te bedenken.

Hij duwde de branddeur open, het gebouw leek wel een oven en op kantoor was het verstikkend heet. Onderweg naar zijn eigen kamer kwam hij langs Patrick Rileys bureau. Pat was een van hun Harvard-alumni, summa cum laude afgestudeerd aan de Engelse faculteit. Hij was negenentwintig en was zelf een boek aan het schrijven over de decadente filosofieën van het oude Griekenland en hun impact op de hedendaagse samenleving. Bob zou Patricks boek niet uitgeven, want hij wist dat het zou verkopen aan Pats moeder, oma, achttien neven en nichten, zijn literatuurprofessor aan Harvard en verder niemand. Pat Riley was erg slim, maar net iets te non-conformistisch voor commercieel succes, met zijn eigen boek dan. Tot nu toe had hij een aantal redelijk goede boeken gevonden voor Bellagio Press. Ze waren niet bijzonder opmerkelijk, maar hadden het goed gedaan. Hij was assistent redacteur en werkte nu twee jaar voor Bob, nadat hij een master in renaissanceliteratuur had gehaald. Hij was een knappe kop, maar zoals Bobs moeder zou zeggen, zag hij eruit als een onopgemaakt bed.

Pat had wild krullend, onverzorgd haar dat ernaar streefde dreads te worden maar daar nooit helemaal in was geslaagd. Het zag er dus alleen maar uit alsof het in geen jaren was geborsteld, wat waarschijnlijk ook echt zo was. Elke dag droeg hij een versleten spijkerbroek naar zijn werk die hij pas verving als die uit elkaar viel. In de winter verscheen hij in een verzameling vale truien met gaten erin en al even sjofele T-shirts in de zomer die volgens hem ‘originele’ shirts van bepaalde bands waren, sommige daadwerkelijk ooit eigendom geweest van rocksterren. Om het plaatje compleet te maken, hoorden er nog volledig afgedragen Converse-gympen bij. Pat beweerde dat hij sinds de middelbare school geen sokken meer had gedragen en Bob geloofde hem omdat hij elke dag als een schipbreukeling op het werk verscheen. Hij lunchte met agenten terwijl hij er zo uitzag. Behalve Bob leek niemand het erg te vinden. Pat was zo grappig en slim, en zo scherp en goed in wat hij deed, dat het niemand iets kon schelen hoe hij erbij liep. Bob had hem om zijn talenten en zijn hersens aangenomen, niet om zijn kledingsmaak, en als zijn baas voorstelde dat hij zich ook een keer wat minder armoedig kon kleden, keek Pat hem alleen maar uitdrukkingsloos aan en schudde zijn hoofd.

Als directeur van het bedrijf probeerde Bob er respectabel uit te zien als hij naar zijn werk ging, alsof er elke dag een belangrijk persoon naar het kantoor kon komen. Dat gebeurde nooit, maar hij voelde zich evengoed verplicht om in de zomer een kaki pak te dragen, een gestreken spijkerbroek of grijze pantalon in de winter of misschien een corduroy broek met een net overhemd. Hij had altijd wel ergens een blazer of jasje liggen met een stropdas in de zak, voor het geval dat. Pat zei altijd graag dat Bob hopeloos burgerlijk was en dat het feit dat het hemzelf niet kon schelen hoe hij eruitzag, liet zien dat hij een echte intellectueel was. Bob ging daar niet langer op in.

Bob kwam uit een traditioneel gezin van strebers die allemaal goed terecht waren gekomen. Zijn vader was neurochirurg, zijn moeder partner in een groot juristenkantoor op Wall Street en zijn broer werkte voor bankenconcern Morgan Stanley en ging daar over investeringen. Iedereen had een respectabele baan. Alleen Bob had de ballen gehad om zijn eigen bedrijf op te starten en probeerde verwoed aan zichzelf te bewijzen dat hij er een succes van kon maken. Op sommige dagen vroeg hij zich af of het wel zou lukken, maar hij was bereid zwoegend ten onder te gaan. Ze hadden genoeg geld op de bank om het nog een jaar of twee vol te houden, als ze goed opletten en niemand salarisverhoging kreeg. Bob hoopte dat ze tegen die tijd succes hadden met een paar grote knallers. Het bedrijf was echt zijn kindje geworden, zijn vriendin, zijn passie, zijn hele leven. Hij had romantiek opgegeven, relaties, sport, reizen en bijna ook seks, om er altijd te zijn en de meeste weekenden door te werken. Geen enkele vrouw slikte dat en de laatste tijd maakte dat hem ook niet meer uit. Het soort vrouw met wie hij de afgelopen paar jaar afspraakjes had gehad liet zijn hart toch niet op hol slaan, maar zijn bedrijf deed dat wél. En de vrouwen aan wie hij gekoppeld werd, vond hij altijd maar saai. Zijn broer zaagde er voortdurend over door. Paul was getrouwd met een vrouw die net als hun moeder advocate was. Ze hadden twee kinderen. Bob was in de afgelopen tien jaar van de ene naar de andere vrouw gegaan, of soms een tijdje zonder.

‘Als het in de sterren staat, gebeurt het wel,’ zei Bob altijd tegen zijn broer wanneer ze samen lunchten.

‘Niet als je daar niet zelf voor zorgt,’ herinnerde Paul hem dan. ‘Er komt niet zomaar een sexy lekker ding uit de lucht vallen tijdens een wandelingetje door Tribeca. Je moet ernaar op zoek gaan.’ Hij vond dat Bob ook moest trouwen en kinderen krijgen. Met zijn zesendertig jaar vond Paul hem al aan de late kant. Bob was in de afgelopen jaren van laatbloeier veranderd in moeilijk, eenzelvig en zelfs kluizenaar.

‘Ik heb geen tijd voor afspraakjes. Ik heb het te druk met mijn bedrijf van de grond krijgen,’ legde Bob grijnzend uit. Het kon hem ook niet echt schelen.

‘Wat een onzin, je bent gewoon lui,’ hield Paul vol, en Bob lachte.

‘Ja, misschien ben ik dat wel,’ gaf hij toe. ‘Wat heeft het voor zin om uit te gaan met vrouwen die me niets doen en bij wie ik na vijf minuten al weet dat ik ze nooit meer wil zien? Waarvoor zou ik het dan nog doen?’

‘Omdat je na negenennegentig missers de ware vindt. Zo werkt het nou eenmaal.’

‘Maak me dan maar wakker bij de negenennegentig,’ zei Bob, en hij veranderde van onderwerp. Hij had het met zijn broer liever over zaken en wilde zijn advies over investeringen, niet over zijn liefdesleven. Bijna niemand met wie hij op school had gezeten was getrouwd. Sommigen hadden kinderen, maar slechts enkelen een echtgenote. Zijn broer was ouderwets. Bob ging er prat op dat hij nog nooit van iemand had gehouden. Hij hield van zijn bedrijf en had nog geen enkele vrouw ontmoet die zijn hart zo tekeer kon laten gaan. Hij was een geboren ondernemer. Zijn broer was vijf jaar ouder, van een andere generatie, vond het heerlijk dat hij een vrouw had en twee kinderen, in Connecticut woonde en elke dag met de trein naar zijn werk forensde. Bob zei dat hij zou sterven van verveling als hij zo moest leven. Hij had een loft in Tribeca, drie straten van zijn bedrijf, en hij werkte tot laat in de avond en in de weekenden.

Bob stopte even bij het bureau van Pat Riley toen hij erlangs liep en huiverde bijna om de rotzooi die hij daar zag. Het leek wel of Pat in geen jaren zijn bureau had opgeruimd. Bob vroeg zich af hoe hij daartussen nog íéts kon vinden. Overal lagen stapels papier, aantekeningen, telefoonboodschappen, visitekaartjes, lege Starbucks-bekertjes en op de rand drie stapels met manuscripten.

‘Wat is dat toch allemaal?’ vroeg Bob met gefronst voorhoofd. Hij had donkerbruin haar en bruine ogen en kon er best mee door in een helderblauw overhemd, kaki pantalon en instappers. Vandaag droeg hij ook geen sokken, in deze hitte, maar híj kon het hebben.

Pat was naar iets aan het spitten in de rotzooi op zijn bureau. Hij leek net een kat die een muis zocht. ‘Dat is de retour afzender-stapel,’ antwoordde hij vaag. Hij doelde op ongevraagde manuscripten die ze van mensen zonder agent ontvingen. Ze waren meestal belabberd slecht geschreven. Een agent zorgde tenminste nog voor een screeningsproces zodat je wist dat je redelijk materiaal kreeg. De boeken op de stapel waren doorgaans van ongetalenteerde mensen die dachten dat ze konden schrijven. ‘Ik was van plan ze terug te sturen, maar ben er nog niet aan toegekomen.’

‘Lees je ze?’ vroeg Bob hem. Het zou hem verbazen als het antwoord ja was.

‘Nooit,’ antwoordde Pat eerlijk. ‘Geen tijd. Ik krijg al genoeg van agenten om me de komende tien jaar bezig te houden en dat ongevraagde spul is nooit de moeite waard. In het begin probeerde ik ze wel te bekijken, maar het is gewoon niet te doen.’

Bob knikte. Hij was het ook wel met Pat eens, maar om de een of andere reden begon hij de stapels toch door te kijken en bemerkte in de tweede stapel algauw een dik pakket dat in een of andere doek was gewikkeld. Verbaasd stopte hij erbij. De inzendingen die hij bij Knopf altijd had gekregen zaten in een manilla envelop of een doos, niet in een stuk stof. ‘Wat is dat nou? Verpakt in een boxershort?’ Hoe kon je iets serieus nemen van iemand die zijn manuscript in een kledingstuk opstuurde? Bob was gebiologeerd.

Pat zag waar Bob naar keek. ‘Sneu, hè. Ze heeft het in een blouse of zo verpakt. Een of ander boerinnetje uit Iowa, geloof ik. Terugsturen, die handel.’

‘Hoe lang duurt het doorgaans voordat we ze terugsturen?’ vroeg Bob met interesse, omdat hij ineens de wreedheid van het proces overdacht. Mensen stortten hun hart uit in hun boek, stuurden het naar een uitgever in de hoop uitgegeven te worden, om het vervolgens terug te krijgen met een standaardbrief waarin zo ongeveer stond dat ze het maar ergens anders moesten proberen.

‘Een paar maanden,’ zei Pat schouderophalend. ‘Ik denk dat die in die blouse ongeveer een maand geleden binnenkwam. Hij viel wel op. Ik denk dat ze erg jong is. Ze heeft het helemaal met de hand geschreven.’

‘Ik hoop dat ze het heeft gekopieerd voordat ze het naar ons stuurde, of het op schijf heeft,’ zei Bob weer meelevend. Hij trok het uit de stapel en kon toen zien dat het manuscript netjes was verpakt in een stuk fijn grijs linnen dat met rechte pinnen bij elkaar werd gehouden. Hij prikte zich bijna aan één ervan, trok het los en zag dat er een stapel notitieboeken in zat. Hij wist niet waarom, maar hij werd door het pakket aangetrokken en was nu gefascineerd. Hij zag dat de stof prachtig met de hand was genaaid. Toen hij het omhooghield nadat hij het had losgemaakt, zag hij dat het een soort schort was, zo ongeveer een kindermaat. ‘Wat gek,’ mompelde hij, terwijl hij een van de notitieboeken opensloeg en het krullende, Europese handschrift zag. Hij kon zien dat ze hun het origineel had gestuurd en vroeg zich weer af of ze thuis nog kopieën had. Stel dat het was kwijtgeraakt of ze het hadden weggegooid? Hij huiverde bijna namens haar. Er zat geen begeleidend briefje bij, zag hij, alleen een adres van een zuivelbedrijf in Lancaster, Pennsylvania. Toen hij dat las, werden zijn ogen groot en keek hij naar Pat. ‘Wacht even, ze komt niet uit Iowa. Ze woont in Pennsylvania, het hart van het Amish-gebied.’ Hij hield het schort weer omhoog en besefte ineens wat het was. Het was het schort van een jong Amish-meisje. ‘Shit, Pat. Ik durf te wedden dat dit meisje Amish is. Fuck, misschien hebben we wel goud in handen. Ze kan waarschijnlijk voor geen meter schrijven, maar het kan geen kwaad het eens te bekijken. Een exposé van een Amish-meisje op een boerderij in Pennsylvania kan interessant zijn, zelfs als ze geen ster in schrijven is.’

‘Reken er maar niet op dat het wat is,’ mompelde Pat, nog steeds op jacht naar iets wat hij in de zooi op zijn bureau was kwijtgeraakt. ‘Als ze kon schrijven, zou ze ons geen notitieboeken sturen die in haar ondergoed zijn verpakt.’

‘Als ze echt Amish is, heeft ze geen toegang tot een computer of zelfs maar een telefoon. Of een kopieermachine. Dit is misschien wel het enige exemplaar van haar manuscript.’

‘Dat zóú je als een zegen kunnen zien,’ zei Pat onaardig, terwijl Bob de stapel notitieboeken en het schort in één hand pakte.

‘Ik heb vandaag geen lunchafspraak. Dit kan leuk zijn, ik ga een paar pagina’s lezen voordat je het terugstuurt.’

‘Jij liever dan ik,’ zei Pat en hij haalde een dossier uit zijn la. Het zoeken naar het visitekaartje dat hij kwijt was, had hij opgegeven.

‘Als het niks is, leg ik het terug op je stapel,’ zei Bob. Hij liep naar zijn kamer, liet de stapel notitieboeken op zijn bureau ploffen en stond toen nog met het lichtgrijze schort in zijn handen. Zonder te begrijpen waarom, hield hij het vast en dacht aan de vrouw die het had gedragen, vroeg zich af of ze jong of oud was en hoe ze eruitzag. Het idee dat ze Amish was, fascineerde hem en hij wilde weten wie het boek had geschreven en waarom. Hij legde het schort voorzichtig neer om het eerste notitieboek te kunnen openen. Het handschrift was fijn en ouderwets, maar sterk als van een jong iemand. De enige aanwijzing die hij had voor haar identiteit was haar naam. Ze had bovenaan de eerste pagina onder de titel met dikke letters Lillibet Petersen geschreven.

Hij begon langzaam te lezen en raakte algauw in het ritme van haar zinnen. Er zat een sterke cadans in haar manier van schrijven, een krachtige stem waar hij snel aan gewend raakte en een manier van omgaan met woorden die hem beviel. Ze deed hem een beetje aan Jane Austen denken, maar op een frissere, sterkere en nieuwere manier. Lillibet had absoluut een eigen stem. Tijdens het doorlezen van de handgeschreven bladzijden boeide ze hem ook met haar personages. De hoofdpersoon van het boek was een jonge vrouw die de boerderij van haar familie verliet en de wereld in reisde, op zoek naar nieuwe avonturen. De beschrijvingen van mensen, plaatsen en situaties waren fascinerend. Zonder te pauzeren las Bob verder in het volgende notitieboek. Hij schrok toen hij zag dat het al na vijven was. Hij had haar notitieboeken niet weggelegd en glimlachte terwijl hij even in het niets zat te staren met het vreemde gevoel dat ze bij hem in de kamer was. Toen zijn blik op het schort viel dat nog op zijn bureau lag, voelde het alsof een sterke kracht bij hem was en het lot er een hand in had.

Hij sloot het notitieboek waar hij was gestopt met lezen, tekende wat papieren op zijn bureau en verliet om zes uur zijn kantoor met de notitieboeken in een boodschappentas. Op het laatste moment had hij het schort er ook in gedaan en hij kon niet wachten om thuis verder te lezen.

Na een salade te hebben gekocht bij de delicatessenwinkel waar hij vaak zijn avondeten haalde, zat hij twintig minuten later op de bank in zijn appartement weer met zijn neus in Lillibets notitieboeken. Plotseling stopte hij even, alsof hij haar een boodschap wilde zenden. Hij voelde haar aanwezigheid zo sterk dat het leek alsof hij haar bijna kon aanraken. In plaats daarvan liet hij het fijne schort door zijn vingers gaan.

‘Lillibet, ik weet niet wie je bent, maar ik lees je verhaal. Ik hoor je,’ zei hij zacht. Hij legde het schort neer en las weer verder. Het werd middernacht en Bob zat nog steeds de notitieboeken door te nemen. Hij was normaalgesproken een snelle lezer, maar hij wilde van het verhaal genieten en het helemaal in zich opnemen. Zonder te weten hoeveel van het verhaal feit of fictie was, was het zo meeslepend dat hij de hele nacht doorlas en ze net na vier uur uit had. Dat had hij in geen tijden gedaan. Ze had hem meegesleurd met wat ze had geschreven en hij was verliefd geworden op haar personages, gefascineerd door de opbouw van het verhaal en wilde tot aan het einde weten hoe het verder zou gaan. Hij was klaarwakker toen hij de laatste pagina’s uitlas. Vakkundig was ze door de lucht gedraaid in een literaire reuzenpirouette en op het einde in een opmerkelijke krachttoer op haar benen geland. Hij bleef zitten met het laatste notitieboek in zijn handen, dacht aan alles wat hij zojuist had gelezen en was diep onder de indruk. De plattelandsmeid uit Pennsylvania, of vrouw, wie het dan ook was, had hem steil achterover doen slaan. Dat gebeurde niet vaak.

‘Allemachtig, Lillibet Petersen! Wie bén jij? Je schrijft als een engel, je denkt als een genie en je maakt me gek!’ Toen begon hij te lachen. Het was een van de beste boeken die hij in jaren had gelezen en hij kon niet geloven dat hij van hun retour afzender-stapel kwam, helemaal uitgeschreven en verpakt in een schort. Hij wist nog steeds niet zeker of ze Amish was. Ze had de Amish nergens in haar boek genoemd, dus misschien was het ook wel niet zo. Ongetwijfeld was niet iedereen in Lancaster Amish. Misschien was ze een gewoon plattelandsmeisje, maar eigenlijk was er niets gewoons aan haar. Wie ze dan ook was, ze was een briljant schrijfster. Hij had het gevoel dat het lot hem een juweel in handen had gegeven. Honderden keren was hij al langs Pat Riley’s bureau gelopen en zijn blik was niet eerder op de retour afzender-stapel gevallen. Die dag had Lillibets manuscript hem aangetrokken. Dat móést het lot wel zijn.

Bob kon die nacht niet slapen en bleef maar aan de notitieboeken denken. Zaterdag las hij er een aantal opnieuw. Toen ging hij een stukje wandelen en stopte even bij kantoor, maar overal waar hij ging, achtervolgde haar boek hem. Gek werd hij van haar. Bob had al besloten maandag de zuivelboerderij te bellen om met haar te praten, maar hij moest eerst de zondag nog door zien te komen. Het was het langste weekend van zijn leven. Hij had het gevoel dat ze op zijn reactie rekende en dat hij haar liet wachten. Hij belde maandagochtend vanuit huis, ondertussen starend naar haar schort.

Toen er bij het zuivelbedrijf werd opgenomen, vroeg hij naar Lillibet Petersen en kreeg hij te horen dat er daar niemand was die zo heette. Plotseling was hij bang dat ze een schuilnaam had gebruikt, maar het afzenderadres op haar manuscript moest toch juist zijn. Misschien wist iemand op het bedrijf wel wie ze was.

‘Is er niet een manager of eigenaar in de buurt?’ vroeg Bob met een nerveus gevoel in zijn maag. Het was net alsof hij een glazen muiltje in zijn hand had en heel de provincie Lancaster zou moeten afzoeken om de vrouw te vinden die het paste.

‘Dan moet u bij Joe Lattimer zijn,’ was het antwoord.

Bob werd in de wacht gezet en drie minuten later kwam Joe aan de lijn. ‘Lattimer,’ zei hij kortaf.

Bob kon bijna niet uit zijn woorden komen toen hij de reden van zijn telefoontje wilde uitleggen. Hij had geen idee waarom deze vrouw hem zo raakte, maar hij had het gevoel dat hij door een vloedgolf werd overspoeld. ‘Hallo. Mijn naam is Robert Bellagio. Ik ben uitgever in New York. We hebben een maand of wat geleden een manuscript ontvangen van een vrouw genaamd Lillibet Petersen, als dat haar echte naam is. Uw bedrijf stond als afzender op het pakket, maar uw telefoniste weet niet wie ze is. U wel?’

Joe glimlachte tijdens het luisteren. Hij was het helemaal vergeten, maar het kwam meteen weer boven nu Bob belde. ‘Ja, ik weet wie ze is,’ beantwoordde Joe zijn vraag, en hij hoorde hoe Bob zijn ingehouden adem liet ontsnappen. ‘Ik heb dat pakket zelf voor haar op de post gedaan. Dat is alweer best een tijdje geleden. U hebt gelijk, langer dan een maand. Ze heeft me niet verteld wat het was. Volgens mij notitieboeken in een schort? Dus ze heeft een boek geschreven…’ Joe was onder de indruk. Hij had haar niet meer gezien sinds een paar dagen nadat hij het pakket voor haar had opgestuurd. Haar broers leverden nu de melk weer af en Lillibet had geen reden meer om langs te komen. Ze had het druk met haar werk op de boerderij.

‘Nou en of,’ bevestigde Bob. ‘En wat voor één. Hebt u misschien haar telefoonnummer voor mij? Sorry dat ik u lastigval, maar ik wist niet hoe ik haar moest bereiken. Ze heeft er geen briefje bij gedaan, alleen uw adres als afzender.’

‘Ik vind het helemaal niet erg dat u hierheen belt, maar ze heeft geen telefoonnummer. Haar vader heeft geen telefoon.’

Er volgde een lange stilte aan Bobs kant terwijl hij zich afvroeg of zijn eerste ingeving juist was. ‘Is ze Amish?’ vroeg hij voorzichtig, bang dat het gek zou klinken.

‘Ja, dat klopt. Ze zijn Old Order Amish, haar vader is een van de kerk-oudsten. En ik zou zo denken dat hij geen idee heeft dat ze een boek heeft geschreven. Dat is vast niet in overeenstemming met hun regels. Heeft ze een verslag over de Amish geschreven?’ vroeg Joe, nu zelf nieuwsgierig naar haar boek, helemaal na wat Bob erover had gezegd.

‘Nee, de Amish worden zelfs nergens genoemd. Het adres viel me gewoon op. Dat ligt toch midden in Amish-gebied?’

‘Dat klopt. Mijn familie en ik doen al dertig jaar zaken met haar vader. We kopen zijn melk en maken hun kaas. Haar vader is zo Amish als maar kan. Een goeie kerel.’

Bob wist niet zo goed hoe het nu verder moest. ‘Ik zou graag met haar komen praten. Denkt u dat dat mogelijk is?’

‘Ik zou het er niet op wagen. De Amish bemoeien zich niet met ons en verwachten van ons hetzelfde. Het zijn beleefde mensen, maar Engelsen zijn niet welkom in hun midden.’ Joe had dat ervaren bij zijn eerste verliefdheid veertig jaar geleden.

Bob had dat ook al eens over ze gehoord; dat ze op zichzelf waren. Maar hij liep tegen een muur en had geen idee hoe hij Lillibet kon bereiken. ‘Engelsen?’ pikte hij uit Joe’s woorden op.

‘Buitenstaanders. Iedereen die niet Amish is. Voor hen zijn we allemaal “Engelsen”. Hun manier van leven is al sinds de zeventiende eeuw niet veranderd. Voor hen is alles nog hetzelfde. Velen van hen spreken nog steeds Duits, of een vorm ervan, net als hun voorouders toen ze naar dit land kwamen. Zelfs hun kleding is niet veranderd, zoals u wellicht weet. Ik betwijfel het dat u haar van haar vader zou mogen spreken als u zomaar naar hun boerderij gaat. De vrouwen mogen maar weinig. Ik heb haar maar een paar keer gezien. Ze kwam de melk brengen omdat haar broers ziek waren en toen heeft ze me het pakket naar u laten opsturen. Het zal voor haar vast geleken hebben of de voorzienigheid aan het werk was.’

‘Voor mij ook,’ zei Bob. Peinzend ging hij verder: ‘Ik vraag me af hoe ze aan ons adres kwam.’

‘Ik heb geen idee. Ze gaf het me op een stukje papier.’

‘Hoe oud is ze?’

Joe dacht er even over na en herinnerde zich haar gezicht. ‘Begin twintig. Ze heeft de zorg voor haar vader en broers. Haar moeder is overleden bij een schietpartij. Een gek met een pistool kwam de school binnen en heeft haar moeder en vijf kleine meisjes doodgeschoten. Een vreselijke tragedie. Dat was zeven jaar geleden.’

‘Daar heb ik toen over gelezen,’ zei Bob zacht. Het verschafte inzicht in het manuscript dat hij had gelezen en de persoon erachter, maar hij vroeg zich nu af hoe ze alle plaatsen kende die ze had beschreven en hoe ze ze zo goed had kunnen beschrijven als ze nooit van haar vaders erf af was geweest. Haar vader was een kerk-oudste, dat betekende vast dat hij heel streng was. Toen kreeg Bob een idee. ‘Als ik u een e-mail stuur, kunt u hem dan uitprinten en aan haar geven? Ik neem aan dat ze geen computer hebben?’

Joe lachte om het idee. ‘Dat lijkt me onwaarschijnlijk. Geen elektriciteit, geen telefoon, geen elektronica, sommige Amish hebben zelfs geen stromend water. Als er driehonderd jaar geleden toen ze hier aankwamen geen computers waren, hebben ze ze nu ook niet. Maar, ja, ik kan wel een e-mail voor haar printen. Haar broers komen hier dagelijks. Het zijn nog jonge knapen, dus hopelijk vergeten ze hem haar niet te geven. De jongens zijn elf of twaalf jaar oud. We kunnen het proberen. Als ze hem niet eerst aan hun vader geven…’

Daar had Bob niet aan gedacht. Hij had een briljant manuscript in handen, geschreven door een vrouw die totaal onbereikbaar was en in de zeventiende eeuw leefde. Het was alsof je via een tijdmachine met iemand in contact probeerde te komen. Maar het maakte alleen maar dat hij haar nóg liever wilde bereiken. Hij wilde dolgraag zelf naar Pennsylvania om haar te spreken. En dat was hij ook van plan, nadat hij contact met haar had gelegd. Hij wilde haar geen problemen bezorgen of dat haar vader haar zou verbieden hem te zien. Dat was heel waarschijnlijk, helemaal als ze nog zo jong was.

‘Dat moeten we dan maar proberen,’ zei Bob over de e-mail. ‘En ontzettend bedankt voor uw hulp.’ Hij vond de eigenaar van het zuivelbedrijf een bijzonder behulpzame tussenpersoon.

Bob kon er geen idee van hebben dat het Joe’s manier was om zijn eigen verre verleden een eer te bewijzen. Ook iets aan Lillibet had hem geraakt. Bovendien had hij medelijden met haar om wat ze had meegemaakt met het overlijden van haar moeder. Ze kon vast wel een vriend gebruiken. ‘Graag gedaan.’ Hij wilde Henryk Petersen niet kwaad maken, maar hij had eraan meegewerkt Lillibets manuscript in New York te krijgen en nu wilde hij haar helpen de feedback te ontvangen, helemaal als de New Yorkse uitgever zo enthousiast was. Dat zou ze leuk vinden om te horen. ‘Ik zal uw e-mail in een envelop doen en aan de jongens meegeven.’

‘Enorm bedankt,’ zei Bob. Hij hing op en dacht aan alles wat Joe Lattimer hem had verteld; wie ze was, hoe oud, wie haar vader was, hoe ze leefden en zelfs hoe haar moeder was overleden. Het leek hem een zeer tragische gebeurtenis die duidelijk een enorme impact op Lillibets levensloop had gehad. Na alles wat hij nu over haar wist, wilde hij alleen nog maar meer te weten komen. Hij had een onstilbare honger naar kennis over haar.

Bob stuurde een korte mail van zijn thuiscomputer naar het e-mailadres dat Joe hem had gegeven. Hij wilde zoveel tegen haar zeggen, maar hij wilde haar niet afschrikken, dus was hij extreem voorzichtig en zakelijk.

‘Mevrouw Petersen, ik heb het grote genoegen gehad uw uitzonderlijke roman te lezen. Als het u uitkomt, reis ik graag naar Lancaster om hem met u te bespreken en u een aanbod te doen hem uit te geven. Kunt u mij alstublieft laten weten hoe, waar en wanneer het voor u het gemakkelijkst zou zijn om af te spreken? Gefeliciteerd met dit buitengewoon mooie boek! Hoogachtend, Robert Bellagio.’ Hij zette er de telefoonnummers en het e-mailadres bij waar ze hem kon bereiken. Aan de hand van wat Lattimer had gezegd, dacht Bob dat ze de eigenaar van het zuivelbedrijf wel nodig zou hebben om te reageren. Hij stuurde de mail naar Joe en daarna kon hij alleen maar afwachten tot hij van haar zou horen.

Joe ontving de e-mail, printte hem uit en deed hem voor haar in een envelop, die hij later aan haar broers kon geven. Hij zei tegen de twee knechten dat ze het hem moesten laten weten als de jongens kwamen. Lang hoefde hij niet te wachten, want ze kwamen vlak voor het middaguur. Joe liep naar buiten en gaf de envelop aan een van de jongens nadat hij had geïnformeerd hoe het met hun vader was. De jongens waren identiek, dus hij wist nooit goed met wie hij nou praatte. Hij had Lillibets naam op de envelop gezet en zei tegen haar broertje dat hij niet moest vergeten hem aan haar te geven. Dat beloofde de jongen. Daarna sprongen ze in de buggy en reden naar huis.

Joe vergat het al snel nadat zijn missie was volbracht, maar Bob Bellagio niet. Hij ging naar kantoor en moest de hele dag aan haar denken. Hij liep naar Pat Riley om er met hem over te praten. De puinzooi op Pats bureau leek in het weekend zelfs nog erger te zijn geworden. ‘Ik heb dat manuscript gelezen dat in dat schort was verpakt,’ vertelde Bob. ‘Het is ongelooflijk goed, geschreven door een jonge Amish-meid. Ik ga haar een aanbod doen, als ik haar kan vinden,’ zei Bob met een nerveus gezicht.

‘Hoe bedoel je? Zit ze ondergedoken of zo?’

‘Het scheelt niet veel. Ben je bekend met de Amish?’

‘Niet zo erg,’ gaf Pat toe. ‘Ze dragen rare kleding, zijn geloof ik dienstweigeraars en wonen in Pennsylvania.’

‘Ze leven als in de zeventiende en achttiende eeuw. Wat toen nog niet bestond, hebben ze nu ook niet, dus geen telefoons, auto’s, computers, televisies en andere elektrische apparatuur. Het is een heel hechte geloofsgemeenschap, geleid door de kerk-oudsten, en tenzij ik haar vaders toestemming krijg of zij wegloopt, wat onwaarschijnlijk is, zal ik niet bij haar in de buurt kunnen komen.’

‘Jezus, het lijkt wel een gevangenis,’ zei Pat onder de indruk.

‘Misschien. Ze schijnen er zelf voor te kiezen en men zegt dat het heel aardige mensen zijn. Ik weet alleen niet hoe ze denken over vrouwen die boeken publiceren. Iets zegt me dat het ze niet zal bevallen.’

‘Het lijken de middeleeuwen wel,’ merkte Pat op. ‘Hoe oud is ze? Twaalf?’

‘Ze is begin twintig. Ze mogen geen contact hebben met mensen buiten hun gemeenschap. Niet alleen de vrouwen, ook de mannen. Dus dit kan nog interessant worden. Ik heb haar vanmorgen een e-mail gestuurd die met de hand bij haar wordt afgeleverd door haar broers.’ Hij vertelde Pat over zijn gesprek met Joe Lattimer.

‘Klinkt allemaal heel intrigerend,’ zei Pat met een grijns, ‘en je hebt gelijk, erg zeventiende-eeuws. Misschien kun je met haar vader, of met haar vriend als ze die heeft, een duel om haar houden, over het boek.’

‘We zien wel hoe het loopt,’ zei Bob cryptisch. Hij wilde niet aan zijn assistent-redacteur toegeven dat hij gefascineerd door haar was en het hele weekend aan haar had gedacht. Het klonk gestoord. Het was al gek genoeg dat ze een handgeschreven manuscript van een Amish-meisje hadden ontvangen dat hij wilde uitgeven. Maar het boek was geweldig en hij wist zeker dat het een kaskraker zou worden als ze het konden krijgen, wat nog viel te bezien. Hij hoopte het in elk geval wel. In de tussentijd lag haar schort weer op zijn bureau. Het begon een beetje een knuffeldoekje te worden. Hij nam het overal met zich mee, zodat hij een deel van haar of iets wat van haar was als een talisman bij de hand had.

Margarethe was die middag langsgekomen om samen met Lillibet ijs te maken. Het was zo heet geweest dat het Lillibet leuk leek de jongens en haar vader met ijs te verrassen als ze klaar waren met hun werk en Margarethe wilde wel helpen. Ze praatten over koetjes en kalfjes. De dag ervoor hadden ze elkaar nog gesproken bij de zondagsdienst die de gewoonlijke drie uur had geduurd. Margarethe meldde Lilli dat een van haar dochters weer een kind kreeg. De jongste, die net was getrouwd, was ook in verwachting. Ze was zeventien jaar oud. Zo nu en dan als Lillibet hoorde over meiden van die leeftijd die trouwden en een gezin stichtten, voelde ze zich stokoud. Ze leidde al zo lang het leven van een volwassen vrouw.

‘Nathaniel Weiss is klaar om weer aan de vrouw te raken,’ zei Margarethe terloops terwijl ze aan het ijs werkten. Hij was begin dertig en had het jaar ervoor zijn vrouw verloren. Ze was tijdens de bevalling overleden. Hij had vijf kinderen.

‘Wat fijn voor hem,’ zei Lilli, duidelijk zonder enige interesse.

‘Het is een knappe vent,’ probeerde Margarethe weer, en Lilli glimlachte naar haar.

‘Nee,’ zei ze eenvoudigweg. ‘Ik heb drie jongens grootgebracht en ik zorg voor mijn vader. Ik hoef er niet nóg vijf en een echtgenoot. Over een paar jaar trouwen de jongens en gaan ze het huis uit en hoef ik alleen nog maar voor papa te zorgen. Waarom zou ik weer opnieuw beginnen? Zou jij dat willen, nog eens tien kinderen krijgen?’

‘Als dat Gods wil voor mij is, zou ik het doen. We zijn niet gemaakt om te niksen, Lilli,’ zei ze rustig.

‘Dat doe ik ook niet. Maar ik heb nooit tijd voor mezelf.’ Ze wilde tijd om te lezen en dagdromen, en schrijven wanneer ze maar wilde. Nu was elk moment van haar dag gevuld met dingen voor een ander doen en dat al vanaf haar zeventiende. Margarethe was op haar zestiende getrouwd. Ze telde eenenveertig jaar, waarvan ze er vijfentwintig aan kinderen en kleinkinderen had besteed. Haar man was al een hele poos geleden overleden en had haar een groot stuk land nagelaten. De gemeenschap had haar sinds die tijd een handje meegeholpen met haar kinderen en nu waren ze oud genoeg om de boerderij te runnen.

‘Zou je echt weer trouwen?’ vroeg Lilli geïnteresseerd, hoewel ze niet snapte waarom. Het was nergens voor nodig en ze was nooit alleen. Maar Lilli wist dat haar vader Margarethe aardig vond, hoewel ze alleen bevriend waren. Hij was nooit over haar moeder en haar schokkende dood heen gekomen.

‘Misschien, als de juiste man het zou vragen.’

‘Zoals mijn vader, bijvoorbeeld?’ vroeg Lilli ronduit.

‘Misschien. Hij heeft het me nooit gevraagd en ik denk ook niet dat hij dat ooit zal doen. Vrienden zijn bevalt ons goed. En hij heeft jou, hij heeft geen vrouw nodig om zijn huishouden te leiden.’ En hij was zeventig, niet echt in de bloei van zijn leven, maar hij was sterk en energiek en zag er jonger uit. Margarethe had altijd gedacht dat als Lilli trouwde, Henryk misschien zou willen hertrouwen, maar Margarethe zat prima waar ze was. In hun gemeenschap was ze vaak in gezelschap van andere vrouwen en de mannen waren altijd bij de hand om te helpen. ‘Hij hield zoveel van je moeder, ik denk dat het jaren heeft geduurd voordat hij over haar heen was en misschien komt het wel nooit zover.’

Lilli knikte om wat Margarethe zei. Ze miste haar moeder ook nog steeds. Rebekah was zo zachtaardig en wijs, zo mooi, slim en grappig. Ze was uniek en wist altijd precies wat ze moest zeggen of doen. En dat was dan altijd de beste oplossing. Lilli hoopte op een dag net zoals haar te zijn.

Henryk en de jongens waren bij thuiskomst erg blij met het ijs. Margarethe bleef eten. Ze had geen thuiswonende kinderen meer, dus ze had meer vrije tijd dan de jongere vrouwen zoals Lilli, wier karweitjes en verzorgingstaken van de jongens nooit vóór bedtijd klaar waren. En in de winter maakte ze ook nog huiswerk met de tweeling.

Henryk en Margarethe bleven een tijdje zitten praten en toen ze naar huis ging, had Lilli nog wat naaiwerk te doen. Daarna werkte ze de jongens naar boven. Ze had de tweeling net welterusten gezegd, toen Markus zich iets herinnerde en weer uit bed sprong. Hij pakte een envelop uit de zak van de broek die hij die dag had gedragen en gaf hem aan haar met een schaapachtige grijns. ‘Vergeten te geven. Het is van meneer Lattimer van het zuivelbedrijf.’

Lillibet was verbaasd dat ze een brief kreeg en opende hem terwijl ze de kamer van de jongens uit liep. Ze bleef plotseling stokstijf staan tijdens het lezen, haastte zich toen naar haar slaapkamer en ging op het bed zitten. Haar benen trilden zo erg dat ze amper kon blijven staan. Ze las nog een keer de e-mail waarin Bob Bellagio schreef dat hij haar boek zo goed vond. Ze vouwde de brief behoedzaam op en schoof hem geruisloos onder haar matras. Even later ging ze naar beneden om bij haar vader te kijken. Hij was in slaap gevallen in zijn stoel na een lange dag ploegen. Henryk was nog net zo actief als de jongere mannen, maar ’s avonds wel moe. Ze maakte hem voorzichtig wakker om te zeggen dat hij beter naar bed kon gaan. Hij glimlachte, klopte op haar hand en ging een paar minuten later naar zijn eigen kamer. Lilli draaide de petroleumlampen uit, blies de kaarsen uit en ging daarna zelf ook naar boven. Ze haalde de brief tevoorschijn en las hem nog een keer. Het enige waar ze daarna nog aan kon denken, was dat ze terug naar het zuivelbedrijf moest om hem te beantwoorden, al had ze geen idee hoe ze ooit met Bob Bellagio kon afspreken. Ze wist dat ze een manier moest vinden en die nacht in bed bad ze tot haar moeder om haar te helpen. Ze wist zeker dat het schrijven van het boek haar moeders idee was geweest, dus die moest haar nu ook maar verder helpen.

15

Willy werkte de volgende dag weer met zijn vader en oudere broers op de velden en de tweeling wilde net alleen met de melk naar het zuivelbedrijf rijden, toen Lillibet ze tot hun verbazing tegenhield en zei dat ze met hen mee zou gaan. Ze had haar kapje op en was klaar om te gaan.

‘Waarom? Je hoeft echt niet mee, hoor.’ De jongens leken geïrriteerd. Ze vonden het fijn om even weg te zijn en de melk alleen af te leveren. Thuis gaf hun oudere zus altijd standjes of zei dat ze dingen moesten doen en Willy schreeuwde tegen ze en gaf ze een draai om de oren. Het was veel leuker om alleen naar Lattimer’s te gaan. Ze keken dan ook nors toen ze op het laatste moment bij hen in de buggy sprong en haar kapje vastmaakte.

‘Ik vind het leuk om een ritje met jullie te maken en ik heb mijn taken al af.’ Dat laatste was niet waar, maar ze kon geen andere smoes bedenken. Met de brief en al Bob Bellagio’s telefoonnummers op zak, hoopte ze dat ze van Joe Lattimers telefoon gebruik mocht maken. Ze voelde zich schuldig dat ze Joe tot last was, maar hij was haar enige link naar de buitenwereld en ze wilde Bellagio bereiken voordat hij van gedachten zou veranderen over haar boek. Wist zij veel dat dat onmogelijk kon gebeuren.

Ze waren sneller dan gewoonlijk bij het zuivelbedrijf nu zij met ze mee was, Lilli stuurde de jongens op pad om de geitenkaas voor hun vader te halen en glipte zelf Joe’s kantoor in in de hoop dat hij daar was. Ze had geen idee hoe een telefoon werkte en zou hem toch niet zonder toestemming hebben gebruikt. Maar gelukkig zat hij achter zijn bureau toen ze met een nerveuze blik binnenliep.

‘Hallo, meneer Lattimer. Sorry dat ik u weer kom storen,’ zei ze zacht. Ze wilde de uitgever snel bellen voordat de jongens klaar waren met hun missie, maar die stonden achter de stal met de twee jonge knechten te kletsen en hadden geen haast.

‘Ik dacht al dat ik je weer zou zien,’ hij glimlachte naar haar, ‘na die e-mail die ik je gisteren heb gestuurd. Dat is een serieuze brief. Het moet wel een erg goed boek zijn.’ Hij leek onder de indruk en ze glimlachte zenuwachtig naar hem. ‘Wil je hem een antwoord sturen?’ opperde hij.

‘Kunnen we hem bellen?’ vroeg ze ademloos, en hij knikte. Ze haalde de brief uit haar zak en gaf het hem voor de telefoonnummers. Hij toetste er eentje voor haar in en gaf haar de telefoon. Ze wachtte terwijl hij overging, er werd bijna onmiddellijk opgenomen. Ze wist niet zo goed wat ze moest zeggen.

Joe keek toe en zag haar handen beven terwijl ze de telefoon vasthield.

‘Mag ik alstublieft meneer Bellagio spreken?’ vroeg Lilli voorzichtig, verbaasd over hoe duidelijk de verbinding was. Ze had gedacht dat ze hard zou moeten praten, maar dat was helemaal niet zo; de vrouw aan de telefoon klonk alsof ze bij hen in de ruimte was.

‘Ik zal kijken of hij er is.’

De stem verdween van de lijn en in paniek keek Lilli op naar meneer Lattimer. ‘Volgens mij is ze weg.’

‘Je zal wel in de wacht staan,’ legde hij uit. ‘Wacht maar even, ze komt wel weer terug.’

En dat bleek te kloppen. ‘Ik zal u doorschakelen. Wie kan ik zeggen dat er belt?’

‘Lillibet Petersen,’ antwoordde ze duidelijk en ze hoopte dat hij zich haar naam zou herinneren. Ze nam aan dat hij een belangrijk, druk persoon was en haar misschien was vergeten.

De receptioniste had Bob in zijn kantoor getroffen. Toen ze hem vertelde dat ze ene Elizabeth Petersen aan de lijn had, wist hij ondanks de verdraaide naam meteen wie het was. Hij hoopte al dat ze zou bellen als ze de mail had gekregen en het had niet lang geduurd.

‘Mevrouw Petersen?’ Hij nam het telefoontje onmiddellijk aan en ze schrok van zijn stem. Het voelde alsof ze die al eerder had gehoord. Hij had iets vertrouwds.

‘Ja,’ fluisterde ze bijna, zo overweldigd was ze om hem te horen.

‘Ik wil graag naar u toe komen. Ik vond uw boek geweldig en wil het uitgeven,’ zei hij daadkrachtig.

Ze was even stil terwijl ze naar zijn stem luisterde. Ze was er niet aan gewend om een gesprek over de telefoon te voeren en wist niet wat ze moest zeggen. ‘Dank u wel,’ zei ze maar.

Aan zijn kant hoorde hij hoe zacht haar stem klonk en dacht dat ze misschien bang was. Het kwam niet bij hem op dat ze nog nooit door een telefoon had gesproken en niet goed wist hoe het werkte. Het was voor haar net magie. ‘Wanneer kan ik naar u toe komen?’ vroeg hij, nu beheerster.

Ze ontspande een beetje. ‘Dat weet ik niet.’ Ze wilde niet aan hem toegeven dat ze nergens heen mocht en niet met hem kon afspreken. Dan zou hij haar boek niet meer willen uitgeven. ‘Ik weet niet of… wanneer ik kan.’ Haar ogen vulden zich met tranen terwijl ze het zei. ‘Mijn vader is heel streng,’ zei ze zacht.

‘Dat begrijp ik,’ zei hij en hij voelde een waanzinnig verlangen om zijn armen om haar heen te slaan. Bob had geen idee hoe ze eruitzag en toch wilde hij haar beschermen tegen een man die hij niet kende. ‘Misschien kunnen we op het zuivelbedrijf afspreken, bij meneer Lattimer. Zou dat een oplossing zijn?’ Hij probeerde het haar makkelijker te maken, maar hij had er geen idee van hoe moeilijk het voor haar zou worden.

‘Ja, dat kan ik proberen,’ beloofde ze hem. Ze zou hemel en aarde bewegen om er te komen, maar er kon iets misgaan. Het was niet nodig dat ze met haar broers meeging naar het zuivelbedrijf, dus het geluk moest haar wel erg toelachen wilde ze weer met hen mee kunnen.

‘Zou aankomende vrijdag uitkomen?’ Hij dacht donderdagavond heen te rijden zodat hij zeker wist dat hij op tijd zou zijn.

‘Misschien. Als ik weg kan komen,’ antwoordde ze eerlijk. ‘Het is niet makkelijk. Ik heb mijn taken op de boerderij. Ik zorg voor mijn vader en broers.’

‘Ja, natuurlijk.’ Hij had geen weet van hoe haar wereld en leven eruitzagen, maar hij probeerde het zich voor te stellen. ‘Hoe laat zou het schikken?’

‘Mijn broertjes gaan meestal in de ochtend. Misschien om elf uur, in elk geval vóór twaalf uur.’

‘Ik zal er vanaf tien uur zijn,’ beloofde hij haar, ‘voor het geval je eerder bent. Kom maar wanneer het lukt, ik ben er gewoon. Dan zie ik je vrijdag… en Lillibet… Bedankt voor je prachtige boek en dat je met me wilt afspreken. Het gaat een groot succes worden.’

‘Ik hoop het,’ zei ze zacht, omdat ze niet echt wist wat dat voor hem betekende, of voor haarzelf. ‘Bedankt dat u hierheen wilt komen. Het spijt me dat het niet makkelijker gaat.’ Ze wist niet waarom, maar ze vertrouwde hem en had het gevoel dat ze hem al kende.

Hij voelde hetzelfde en had geen idee waarom. ‘Maak je geen zorgen, we komen er wel uit.’

‘Bedankt,’ zei ze weer en ze hingen op.

Bob zat aan zijn bureau nog lange tijd aan haar te denken, van zijn stuk gebracht nu hij echt haar stem had gehoord. Ze klonk zo aandoenlijk, zo jong en verlegen. Hij wilde het zo goed mogelijk voor haar doen en het haar zo makkelijk mogelijk maken. Hij wist niet waarom, maar hij had het gevoel dat zijn ontmoeting met haar aanstaande vrijdag zijn leven zou veranderen.

Zodra Lillibet had opgehangen, keek ze als in shock naar Joe Lattimer. ‘Hij komt vrijdag hierheen. Hij wil echt mijn boek uitgeven.’

Joe knikte. Hij begreep het. ‘Ga je het aan je vader vertellen?’ Hij was haar medesamenzweerder en bondgenoot geworden, maar het voelde ook goed en het was opwindend om er deel van uit te maken. Stel dat haar boek een hit werd?

‘Ja, maar nog niet,’ antwoordde Lillibet. ‘Ik wil niet dat hij me tegenhoudt. Hij zal het in het begin niet begrijpen.’ En misschien wel nooit. Maar ze kon zich niet voorstellen dat hij haar voor iets als dit in de ban zou doen. Ze ging nergens naartoe. Ze ging niet weg. Ze wilden alleen haar boek uitgeven, dat was alles. Maar haar vader zou er niet blij mee zijn, daar had ze geen illusies over.

‘Wat opwindend,’ zei Joe gemeend. ‘Je zou erg trots moeten zijn.’

‘Ik ben erg bang,’ zei ze oprecht, en hij glimlachte naar haar.

‘Dat hoeft niet. Het komt vast goed. Je vader zal in het begin misschien boos zijn, maar daar komt hij wel overheen. Je hebt niets verkeerds gedaan.’ Ze knikte, hopend dat dat waar was. ‘Dan zie ik je vrijdag weer.’

‘Als ik weg kan komen,’ fluisterde ze. Maar ze wist dat het wel móést.

Nadat ze Joe Lattimer had bedankt, ging ze haar broers zoeken. Ze kwamen net achter de stal vandaan. Josiah en Markus wisten niet dat ze bij Joe was geweest, ze hadden zelf te veel lol gehad. Onderweg naar huis was ze erg stil, maar haar hart bonsde als ze aan haar telefoontje naar New York dacht. Ze moest een smoes verzinnen om vrijdag weer met ze mee te gaan, koste wat kost.

Bob Bellagio lunchte woensdag met zijn broer Paul in een restaurant op Wall Street waar ze allebei graag kwamen. Ze praatten over een grote deal waar Paul mee bezig was, een slag die hij voor een van zijn cliënten had geslagen op de effectenbeurs en hoe goed zijn zoon het op school deed. Alles was altijd perfect in zijn leventje, of zo leek het in elk geval door de ogen van zijn broer, die worstelde om met zijn bedrijf het hoofd boven water te houden, geen liefdesleven had, nooit getrouwd was geweest en geen kinderen had. Hij had geen hond, Paul had er twee. Paul was getrouwd met de volmaakte vrouw, die etentjes gaf voor zijn cliënten, hun kinderen onberispelijk had opgevoed, inclusief pianolessen, cursussen Mandarijn en surflessen, vrijwilligerswerk deed en hun huishouden als een Zwitserse klok runde. Bob voelde zich altijd minderwaardig als hij bij hem in de buurt was, alsof hij had gefaald. Pauls echtgenote had een graad in de rechten, maar deed daar niets meer mee. Bob wilde het liefst boeken uitgeven. Het leek zo magertjes vergeleken met hun prestaties. En nu wilde hij dolgraag een bestseller om te rechtvaardigen wat hij de afgelopen vijf jaar had gedaan.

‘Ik denk dat ik deze week een klapper heb gevonden,’ zei Bob aan het eind van de lunch en hij klonk opgewonden. Ze hadden het sinds ze hadden plaatsgenomen alleen maar over Paul gehad. Dat was altijd het geval, tenzij Paul hem vertelde wat er allemaal fout was aan Bobs leven en wat hij anders zou moeten doen. Zo was hun relatie altijd geweest, al van kleins af aan. Paul was perfect, Bob schoot tekort. Zo zagen hun ouders het ook, of dat was tenminste Bobs indruk. ‘Het is geweldig geschreven, door een Amish-meisje. Ik ben er volkomen toevallig op gestuit. Overmorgen heb ik een afspraak met haar en ga ik haar boek kopen.’

‘Super.’ Paul klonk oprecht blij voor hem. Zo ging het altijd. De teleurstelling en vergelijkingen kwamen pas later om de hoek kijken. ‘Wat voor soort boek kan een Amish-meisje schrijven?’

‘Een verdomde goed boek. Een soort moderne Jane Austen. Maar dan beter.’

‘En verkoopt dat, denk je?’ Paul leek oprecht bezorgd om zijn broer. Hij werkte er al zo lang keihard voor, tot nu toe met zo weinig resultaat.

‘O ja, als zoete broodjes,’ verzekerde Bob hem. Voor één keer voelde hij zich opmerkelijk zelfverzekerd terwijl hij het zei, alsof hij de heilige graal had gevonden. Hij had een magisch voorwerp in handen en was er absoluut zeker van dat Lillibets boek een enorme hit zou worden.

‘Wat is het voor meisje?’

‘Ik weet alleen maar dat ze Amish is, begin twintig en gigantisch getalenteerd.’

‘Ex-Amish of nog steeds Amish?’

‘Nog steeds.’

‘Wauw, dat wordt nog interessant. Kun je haar leren hoe een toilet werkt en je kunt haar een koe laten melken in de Today Show. Hoe ga je haar in godsnaam gebruiken om het te promoten? Is het een kleine Heidi, of niet?’

Bob vond het vreselijk hoe goedgebekt zijn broer was. Net als hun moeder, die hem nog steeds zowel mondeling als schriftelijk de grond in kon stampen. ‘Ik heb haar nog niet ontmoet. We hebben elkaar alleen over de telefoon gesproken.’

‘Dan heeft ze er tenminste een. Ik maakte me al zorgen.’

‘Dat heeft ze niet.’ Bob grijnsde naar hem en voor één keer maakte hij zich geen zorgen en kon zijn broer hem niets maken. Hij had een geheim wapen, haar naam was Lillibet Petersen en ze schreef als de beste. ‘Ze belde me bij een zuivelbedrijf vandaan. Daar heb ik ook met haar afgesproken, als ze van haar vader weg mag.’ Bob genoot ervan zijn broer met dit beeld te kwellen, hoewel hij er zelf ook wel nerveus onder was. Hij was vastberaden het tot een goed einde te brengen.

‘En als haar vader het niet toestaat?’ vroeg Paul met een geïntrigeerde blik.

‘Dan vind ik haar wel. Ik laat dit boek niet aan mijn neus voorbijgaan. Ik heb hem uit onze retour afzender-stapel gevist. Ik weet niet waarom, maar ik geloof dat het lot er de hand in had.’

‘O god,’ zei Paul en hij keek naar zijn jongere broer. ‘Zeg me niet dat je verliefd op haar bent. Je wacht zesendertig jaar met verliefd worden en dan kies je een Amish-meisje. Zeg me alsjeblieft dat ik het mis heb.’

‘Ik ben verliefd op haar boek. Dat zul jij ook zijn wanneer je het leest. Ze schrijft als een engel.’

‘Oké, dat wil ik wel van je aannemen. Je hebt een goede neus voor hedendaagse literatuur. Maar kom niet met haar bij onze ouders aanzetten.’

‘Waarom niet?’ vroeg Bob, geïntrigeerd door het idee. Hij was door haar gefascineerd en haar stem aan de telefoon had rechtstreeks zijn hart geraakt. Hij fantaseerde al dagen over haar.

‘Mam zou een zenuwinzinking krijgen. Ik denk niet dat ze Amish aankan.’

Hun moeder was een van de hardste advocaten van de stad en de gedachte een Amish-meisje aan haar voor te stellen maakte Bob aan het lachen. ‘Het zou misschien wel goed voor haar zijn.’

‘Zorg dat je het boek krijgt maar laat het meisje op de boerderij. Wie zegt trouwens dat ze knap is? En ze is hartstikke jong.’

‘Ik kan haar altijd nog adopteren,’ grapte Bob. Hij betaalde de rekening, het was zijn beurt. ‘Ik laat je wel weten hoe het is gegaan.’

‘Ja, doe dat. En denk eraan dat een man altijd met een vrouw behoort te trouwen die op zijn moeder lijkt.’ Dat was op het enge af precies wat Paul had gedaan.

‘Ik probeer dat juist al zesendertig jaar te vermijden,’ vertelde Bob zijn broer in een zeldzaam moment van volkomen eerlijkheid. ‘Ik denk niet dat dat iets voor me is.’

‘Maar Amish is misschien weer een beetje té,’ zei Paul terwijl ze het restaurant verlieten. ‘Veel plezier op het zuivelbedrijf,’ waren zijn meesmuilende afscheidswoorden.

In gedachten liep Bob terug naar kantoor. Hij kon niet wachten Lillibet vrijdag te ontmoeten. Hij had het vreemde voorgevoel dat het een heel bijzondere ontmoeting zou worden. Haar stem in het boek was zo sterk en hij had nu al het gevoel dat hij haar kende. Hij vroeg zich af of je daadwerkelijk verliefd op iemand kon worden door het lezen van haar werk. Misschien was het wel mogelijk. Er gebeurden wel vreemdere dingen.

16

Op vrijdagochtend werd Markus wakker met een nare verkoudheid. Lillibet maakte een plantaardig geneesmiddeltje voor hem, bracht het hem bij een kop thee met honing en zei hem dat hij in bed moest blijven. Willy was samen met hun vader bij het krieken van de dag vertrokken. Ze stuurde Josiah op pad om de klusjes te doen en hielp hem de koeien te melken, maar tot haar ontzetting merkte ze dat ze achter raakten en het al laat werd. Ze hielp hem de melkbussen in de buggy zetten en zei toen alsof ze het pas net had bedacht dat ze met hem mee zou gaan.

‘Ik kan het best alleen,’ zei hij, geïrriteerd dat zijn zus wéér meeging.

‘Ik ook,’ stelde ze voor, ‘als je liever hier bij Markus blijft.’ Die gedachte leek hem wel te bevallen. Hij vond er niet veel meer aan nu ze elke dag naar het zuivelbedrijf moesten en wilde best een dagje overslaan om thuis te blijven en te spelen. ‘Ik vind het niet erg om te gaan. Ik ben ook alleen heen geweest toen jullie de waterpokken hadden en dat ging goed. Papa zal het niet erg vinden.’

‘Oké,’ zei Josiah en hij sprong uit de buggy en grijnsde naar haar. Zonder om te kijken, holde hij weg en in stilte bedankte Lilli haar moeder dat ze ervoor had gezorgd dat het ging lukken. Ze had een schone zwarte jurk aan, een fris lichtblauw schort voor en haar zwarte kapje op haar hoofd. Ze durfde niet haar mooiste zondagse jurk aan te doen, uit angst dat iemand het zou merken. Lillibet liet het paard de vrije teugel en draafde tegen elf uur richting het zuivelbedrijf. Haar hart bonsde luidruchtig. Ze hield de snelheid er goed in zodat ze er binnen een kwartier was. Toen ze aankwam, zag ze Joe staan praten met een lange man met donker haar, een marineblauw jasje en een kaki pantalon. Ze keken allebei naar haar terwijl ze het paard halt liet houden, uit de buggy sprong en naar de jongens bij de stal gebaarde dat ze de melkbussen eruit konden halen. Ze liep naar de twee mannen toe en ze wist dat het onmogelijk was, maar ze had sterk het gevoel dat ze de man in het blauwe jasje al eens eerder had gezien. Hij keek aandachtig naar haar en glimlachte toen ze naderbij kwam. Ze voelde zich niet eens verlegen. Toen ze hem bereikte, had ze het gevoel dat ze een vriend zag.

‘Juffrouw Petersen,’ zei hij en hij stak een hand naar haar uit. Die pakte ze aan terwijl hun blikken elkaar kruisten. Haar ogen waren enorm en groen in haar honingkleurige gezicht, haar blonde haar piepte onder haar kapje uit. ‘Lillibet,’ zei hij alsof hij haar kende, en ze glimlachte.

‘Hallo, meneer Bellagio. Bedankt voor uw komst en sorry dat ik zo laat ben. Het was een drukke ochtend.’

‘Zeg maar jij, hoor,’ zei Bob vriendelijk.

‘Je bent alleen gekomen,’ zei Joe Lattimer verbaasd.

‘Markus is ziek en Josiah besloot dat hij liever thuisbleef om te spelen. Ik had mazzel.’ Ze keek opgelucht. ‘En mijn vader luncht vandaag op de boerderij van mijn oudere broer, dus dat komt goed uit.’ Joe liet hen alleen. Lilli volgde Bob naar het bankje waarop ze het boek met zijn adres had gevonden. Bijna twee maanden later zaten ze nu samen op hetzelfde bankje. Het was als een droom.

Hij keek naar haar, verbijsterd om hoe jong ze was en hoe levendig. Ze had een vastberaden tred met haar zwarte veterlaarzen, en vuur in haar ogen. Ze was anders dan hij had verwacht. Jonger en mooier en niet eens zo heel verlegen. Hij zag dat ze langzaam ontspande terwijl ze een paar minuten over haar boek spraken. Ze keek ondeugend langs de randen van haar kapje naar hem, vervolgens knoopte ze de linten los en deed het af, en werd hij getroffen door haar mooie haar.

‘Sorry, dat mag eigenlijk niet. Maar het is vandaag zo warm.’

Haar haren leken net gouddraden toen ze naar hem glimlachte. Ze was alles wat hij had gehoopt en meer, en de fascinatie leek wederzijds te zijn.

‘Ik ontmoet niet veel Engelsen,’ zei ze na een paar minuten zachtjes. ‘Zo noemen wij mensen die niet Amish zijn. Eigenlijk alleen meneer Lattimer, en de politie toen mijn moeder stierf. Ik ga niet vaak van het erf af.’

‘Ja, dat weet ik.’ Hij luisterde naar het timbre van haar stem en wist dat hij dat eerder had gehoord. Hij had geen idee waar, maar aan de telefoon had hij dezelfde indruk gehad; dat ze elkaar al eens hadden ontmoet, al was dat onmogelijk. Ze was een betoverend schepsel en de kleding die ze droeg, paste bij haar. Ze was net een pop uit een ander tijdperk. ‘Wil je het contract zien?’ vroeg hij om ter zake te komen. Ze knikte. Hij legde het tot in detail uit en het was eigenlijk heel eenvoudig. Ze boden haar een voorschot van vijfentwintigduizend dollar en vijftien procent royalty’s, waarvan hij zei dat het schappelijk was voor een eerste boek van een onbekend auteur. In haar oren klonk het als een fortuin. Hij had de cheque meegebracht voor het geval ze zou tekenen en liet hem haar zien. Ze staarde er vol verbazing naar.

‘Wat moet ik met zoveel geld doen?’ fluisterde ze.

‘Op de bank zetten, hoop ik,’ antwoordde hij met een glimlach. Het was ontroerend om dat moment met haar te delen. Ze werd in één keer deze eeuw in geslingerd en hij mocht haar daarbij begeleiden. Hij had, net als toen hij haar boek had gelezen, weer het gevoel dat hij haar wilde beschermen. Ze was zo splinternieuw en kwetsbaar en toch tegelijkertijd zo sterk en wijs. Ze was een aparte combinatie van mild en dapper, oud en nieuw.

‘Ik heb geen bankrekening,’ zei ze tegen hem.

Hij knikte. Het verbaasde hem niets. ‘We kunnen er eentje voor je openen, hier in Lancaster. Dan heb je wat geld om over te beschikken. Meneer Lattimer kan ons vast wel vertellen waar dat kan.’ Het klonk als een goed idee. Ze knikte. Hij gaf haar een pen, ze tekende het contract en gaf het hem terug. Er waren twee exemplaren, waarvan zij er eentje kreeg. Het was de meest eenvoudige deal die hij ooit had gemaakt, voor het beste boek dat hij ooit had gekocht.

‘Bedankt,’ zei ze zacht, terwijl ze hem de pen teruggaf en haar exemplaar van het contract samen met de cheque in haar zak stopte.

‘Je zult nog wel wat correcties moeten inwerken. Een van onze redacteuren kijkt er nu naar. Ik kan je er wel bij helpen, als je wilt. Dan kom ik weer hierheen of jij komt naar New York.’

Haar ogen schoten open toen hij dat zei. ‘Hoe moet ik dat doen?’

‘Zal ik met je vader praten, Lillibet?’

‘Nee. Ik moet eerst zelf met hem praten. Hij zal erg boos zijn vanwege het boek en hij zal niet willen dat ik naar New York ga. Ik moet het juiste moment zoeken om het hem te vertellen en het uit te leggen. Ik wil niet gemeden worden.’ Ze was heel ernstig toen ze dat zei en ze keek bang uit haar ogen.

‘Gemeden?’

‘We hebben iets wat we de Ordnung noemen, de verzameling van regels. Die wordt door de oudsten bepaald. Als je iets heel slechts doet, kunnen ze je wegsturen en mag je nooit meer terugkomen. Ik wil niet dat dat gebeurt. Ik wil hier blijven wonen.’ En toen keek ze naar hem met een glinstering in haar ogen en een zachte halo van blond haar om haar gezicht. ‘Maar ik zou New York graag willen zien. Misschien zal ik dat op een dag mogen van papa, als hij inziet dat er niets verkeerds in mijn boek staat.’

‘Dat is ook zo,’ verzekerde Bob haar. ‘Je hebt een prachtige roman geschreven.’ Daar was hij zeker van en hij wilde dat dit goed zou uitpakken voor haar. Hij kon zich niet voorstellen dat de oudsten van haar gemeenschap haar zouden mijden of verstoten. Wat zou er van haar worden wanneer ze dat deden? Ze zou verdwalen in de moderne wereld. ‘Alles wordt voor je geregeld in New York als je daarheen komt. Ik kan een auto sturen om je hier op te halen en ik zou zelf voor je zorgen in de grote stad.’

Ze knikte. Daar vertrouwde ze op. Ze kon zien dat hij een goed mens was. Het aan haar vader uitleggen, zorgen dat hij het begreep, zou het moeilijkste worden.

Terwijl hij naar haar keek, dacht Bob weer aan de bank. ‘Zullen we nu naar een bank gaan? Dan kunnen we de cheque vandaag nog storten.’ Als er dan iets zou gebeuren, had ze in elk geval geld. Had ze in elk geval iets.

‘Denk je dat dat kan?’ Ze leek nieuwsgierig.

Ze liepen naar het kantoor van Joe Lattimer en hij stelde voor dat ze naar een andere bank dan die van haar vader zouden gaan. Hij zei dat er nog eentje drie kilometer verderop was en legde aan Bob uit waar.

‘Je kan wel met me meerijden,’ bood Bob aan. ‘Dan zijn we over een paar minuten alweer terug.’ Ze keek naar hem, knikte toen en volgde hem naar buiten. Hij had zijn auto onder een boom geparkeerd.

Ze keek ernaar en vervolgens naar hem. ‘Ik heb nog nooit in een auto gezeten,’ zei ze zacht.

‘Ik beloof je dat ik je terugbreng zodra we de cheque hebben verzilverd.’

Ze had geen idee waarom, maar ze vertrouwde hem volkomen. Ze knikte, hij opende het portier voor haar en ze stapte in. Bob legde uit hoe ze haar gordel om moest doen en ze begon te giechelen toen hij de sleutel omdraaide in het contact en ze wegreden. Hij wierp een schuine blik op haar en moest ook lachen. ‘Dit is het gekste wat ik ooit heb gedaan,’ zei Lillibet en ze kon niet meer stoppen met lachen.

Bob was blij dat ze niet bang was. Ze leek het erg naar haar zin te hebben en voor hem gold hetzelfde.

De bank was makkelijk te vinden. Bob parkeerde vlakbij terwijl Lilli gefascineerd naar alle mensen keek. Hij wachtte tot ze haar portier zou openen, maar dat deed ze niet. Ze keek hem aan. ‘Ik weet niet wat ik nu moet doen,’ zei ze, omdat ze niet wist hoe alles werkte.

Bob glimlachte weer en boog zich voor haar langs om het portier te openen. Het was alsof hij samen met haar op een andere planeet was beland. ‘Nu stap je uit,’ zei hij simpelweg. ‘Wel eerst je gordel losmaken.’ Hij deed het haar voor. Toen liepen ze samen de bank binnen alsof dat volkomen normaal was; de lange man in de blazer en pantalon en het Amish-meisje. Hij hielp haar door het proces heen. Gelukkig waren ze er Amish-klanten gewend. Omdat Bob garant kon staan, maakte de bankdirecteur er geen probleem van dat ze geen rijbewijs of identiteitskaart had. Ze openden een eenvoudige betaalrekening die ze later nog in een spaarrekening kon omzetten als ze dat wilde. Het duurde tien minuten om de rekening op haar naam te openen en de cheque te storten. Ze gaven haar een boekje met tijdelijke cheques. De permanente zou ze later per post ontvangen, dus gaf ze het adres van het zuivelbedrijf.

‘Mijn vader zou een hartaanval krijgen als ze aan huis werden bezorgd,’ verklaarde ze fluisterend tegen Bob.

‘Dat denk ik ook,’ zei hij met een glimlach. Even later stonden ze weer buiten en viel haar blik op een ijswinkeltje verderop in de straat. Ze keek naar Bob met dezelfde kinderlijke uitdrukking als toen ze hem voor het eerst zag. Het was heel verwarrend om bij haar te zijn; het ene moment was ze een kind, het andere een vrouw.

‘Kan je een cheque uitschrijven voor een ijsje?’ vroeg ze heel serieus. De vrouw van de bank had haar uitgelegd hoe het werkte.

‘Dat kan, maar het is niet nodig. Ik trakteer om ons nieuwe contract te vieren.’

‘Dat is heel aardig van je,’ zei ze en ze liepen naar het ijswinkeltje, waar ze een hoorntje met een bolletje chocoladeijs en een bolletje bananenijs bestelde. Bob nam twee bolletjes chocoladeijs met noten en marshmallows. Likkend aan hun ijsjes liepen ze samen de winkel uit en slenterden langzaam terug naar de auto. Ze was nu een vrouw met een bankrekening met vijfentwintigduizend dollar erop en een boekcontract. Ze was in vijf minuten volwassen geworden.

‘Ik kan hier heel veel problemen mee krijgen,’ legde ze op de terugweg uit.

Dat had Bob ook al bedacht.

‘In een auto rijden met jou. Het contract, het boek, het geld. Misschien zelfs het ijsje.’

‘Ik denk dat ze het ijsje wel door de vingers zullen zien, van de rest ben ik niet zo zeker,’ zei hij terwijl hij terugreed naar het zuivelbedrijf. Hij was bezorgd om haar. ‘Denk je dat het wel goed komt, Lillibet? Ik wil niet dat je in de problemen komt.’

‘Ik ook niet,’ zei ze terwijl ze haar ijshoorntje opat. ‘Ik denk dat het wel goed komt. Ik ga het voorlopig nog aan niemand vertellen en mijn moeder zal me beschermen.’ Ze keek met een droevige, ernstige blik naar hem en had het gevoel dat ze al heel lang vrienden waren. Ze wist dat hij haar ook zou beschermen.

‘Je hebt mijn telefoonnummers. Ik wil dat je me belt als er iets is. Ga gewoon naar het zuivelbedrijf en laat ze me bellen. Ik kom meteen hierheen als dat moet. Je hebt vandaag niets fouts gedaan. Je hebt iets geweldigs gedaan. Je hebt een verschrikkelijk goed boek geschreven en we gaan het uitbrengen.’

‘Ik wou dat ik het mijn moeder kon vertellen. Maar ze weet het, ze heeft me geholpen je te vinden. Ze heeft ervoor gezorgd dat dit kon gebeuren,’ zei Lillibet serieus toen ze bij het zuivelbedrijf parkeerden. ‘Ik wilde mijn boek laten uitgeven. Daarom heb ik het naar jou gestuurd.’

‘En ik was voorbestemd je te vinden. Dat weet ik gewoon. De dingen gebeuren zoals ze bedoeld zijn.’

Ze knikte en stapte deze keer zelf de auto uit. Ze keek hem ernstig aan toen hij naast haar stond. ‘Bedankt voor alles,’ zei ze.

Hij liep met haar mee naar haar buggy. ‘Ik zal je laten weten wanneer we klaar zijn voor het redigeren.’ Haar boek zou over een jaar uitkomen, dus er was tijd zat. Hij wilde dat hij haar rechtstreeks kon bellen, maar hij wist dat dat niet mogelijk was. ‘Ik zal je via Joe een e-mail sturen. Bel me als je me nodig hebt,’ zei hij weer.

Ze knikte, stapte in de buggy en pakte de teugels. Toen leunde ze voorzichtig naar de zijkant en zoende hem op zijn wang, als een kind. ‘Bedankt. Ik vond het erg leuk.’ Ze glimlachte naar hem.

Ze had haar kapje weer op gedaan en Bob kon haar grote groene ogen naar hem zien gluren, zag haar helblonde haardos. Hij dacht dat zijn hart brak toen ze wegreed en hij wilde achter haar aan rennen, maar ze verdween weer naar haar eigen wereld, naar een andere eeuw waar hij haar niet kon volgen. Ze keek achterom, zwaaide toen de buggy de bocht om ging en verdween uit het zicht. Bob ging Joe bedanken en vertellen dat hij weer vertrok.

‘Aardige meid,’ zei Lattimer, terwijl hij vol melancholie naar hem keek. ‘Lang geleden kende ik een meisje dat veel op haar leek. Lillibet is heel moedig dat ze dit doet. Het zal niet makkelijk voor haar zijn met zo’n vader.’ Dat wisten ze allebei, maar soms gaan de dingen zoals ze moeten gaan en dat was nu gebeurd. Joe was blij voor haar, Bob leek hem een eerlijke man. ‘De Amish zijn fatsoenlijke mensen.’

Bob knikte, nog te overweldigd door haar om te weten wat te zeggen. En hij wist dat hij zojuist hét boek van zijn carrière had gekocht. Het was voor hen allebei een zegen. ‘Hoe streng is haar vader?’ vroeg Bob hem bezorgd.

‘Erg. Maar rechtvaardig. Ze leven de Ordnung allemaal strikt na, zelfs de oudsten. Hij zal niet blij zijn met haar boek. Volgens mij past dat niet binnen hun cultuur. En ze houden hun vrouwen dicht bij huis. Het is heel dapper van haar dat ze dit met jou heeft gedaan. Ik hoop dat het voor jullie allebei wat moois oplevert,’ zei Joe oprecht. ‘Ik zwijg als het graf.’

Bob wist dat hij het meende, voor Lilli. De twee mannen schudden elkaar de hand en Bob vroeg zich af of Joe verliefd was geweest op het meisje op wie Lilli leek. Een paar minuten later stapte hij in zijn auto en reed weg. Het was de vreemdste, maar ook de beste en heftigste dag van zijn leven geweest. Op de terugweg kon hij alleen maar denken aan Lilli op de boerderij met haar vader en broers. Hij vroeg zich af wat ze aan het doen was, maar hij zou het zich niet kunnen voorstellen. Ze kwam van een andere wereld. Hij glimlachte toen hij dacht aan hoe ze haar ijsje had gegeten. Haar te kunnen ontmoeten was het mooiste geschenk van zijn leven geweest. Net als haar boek.

17

Alles verliep soepeltjes toen Lilli die middag terugkwam op de boerderij. Ze was al met al slechts twee uur weggeweest, maar haar hele leven was veranderd met het tekenen van het contract. Ze legde het chequeboekje, de papieren van de bank en het contract onder haar matras en ging bij Markus kijken en hem wat soep brengen. Terwijl ze haar andere taken uitvoerde, dacht ze wat een aardige man Bob was. Ze deed wat naaiwerk voor haar vader en Margarethe kwam die middag op visite. Haar vader was in een goede bui toen hij thuiskwam.

Alles leek normaal, tot ze zondagmiddag terugkwamen van de zondagsdienst. Lillibet dekte net de tafel, toen haar vader de jongens naar buiten stuurde en haar vroeg of hij even met haar kon praten.

‘Je bent deze week twee keer naar het zuivelbedrijf geweest, Lillibet,’ zei hij rustig.

Ze voelde de paniek opborrelen terwijl ze zich afvroeg of iemand haar met Bob of zelfs in zijn auto had gezien, wat ze onmogelijk zou kunnen uitleggen. ‘Dat klopt, papa. Eén dag heb ik de jongens gezelschap gehouden omdat ik thuis verder klaar was. En toen Markus ziek was, wilde Josiah graag wat tijd om te spelen, dus ben ik alleen gegaan. Dat heb ik ook gedaan toen ze de waterpokken hadden.’

‘Ontmoet je soms een Engelse jongen bij het zuivelbedrijf, Lilli? Een van Lattimers jongens? Je bent nu al een tijdje oud genoeg om te trouwen en omdat ik je hulp hier nodig had met de jongens heb ik nooit druk op je uitgeoefend nadat je moeder was gestorven. Maar als je er nu klaar voor bent, zal ik een echtgenoot voor je zoeken. Er hebben veel mannen om je hand gevraagd en je hebt je nooit positief over hen uitgelaten, dus ik dacht dat je hier wilde blijven. Sommige vrouwen willen niet trouwen en je had ook best hier bij mij mogen blijven wonen.’ Eigenlijk had hij daarop gehoopt. ‘Maar ik wil niet dat je iets met een Engelsman begint. Als dat is wat je uitspookt. Je weet wat de Ordnung voorschrijft. Je moet binnen onze eigen gemeenschap trouwen. Je mag de regels niet aan je laars lappen.’

‘Dat probeerde ik ook niet, papa,’ zei ze nerveus, denkend aan het geld dat ze op de bank had staan. ‘Ik heb geen afspraakjes met Engelsen. Ik wilde gewoon graag een ritje maken met de buggy.’

‘Ik denk dat het tijd wordt voor een man en kinderen. De jongens worden groter. De tweeling is over een jaar klaar met school.’

‘Ik wil niet wéér voor kinderen zorgen,’ zei ze eerlijk. ‘Dat heb ik al zeven jaar gedaan, sinds mama’s dood.’

‘Je moet kinderen van jezelf hebben,’ zei hij resoluut. Dat had hij nog niet eerder tegen haar gezegd.

‘Dat wil ik helemaal niet, papa. En ook geen man. Zoals het nu is, is het goed.’

‘Het is niet natuurlijk dat je voor je broers en vader zorgt. Je zou een eigen man en kinderen moeten hebben,’ hield hij vol. Hij begreep niet dat ze al het verlangen naar kinderen had verbruikt terwijl ze zijn gezin voor hem opvoedde. ‘Klaus Mueller is een goede man, hij zou een goede echtgenoot voor je zijn. Hij is klaar om te hertrouwen.’

De moed zonk haar in de schoenen toen haar vader dat zei. ‘Papa, hij is vijftig.’

‘Ik was bijna dertig jaar ouder dan je moeder. We waren heel gelukkig. Je hebt een ouder iemand nodig, je bent te wijs voor een jonge man.’

‘En te wijs om te trouwen met een man van wie ik niet houd,’ zei ze eenvoudigweg. Ze was nooit verliefd geweest en verwachtte ook eigenlijk niet dat dat ooit nog zou gebeuren.

‘Je kunt van hem leren houden. Je moeder kende me amper toen we trouwden. Haar vader vond dat ik een goede keus voor haar was en hij had gelijk. Ze was nauwelijks volgroeid en jij bent een volwassen vrouw. Van een goede man kun je leren houden. Als je ritjes met je broers gaat maken op de buggy omdat je niets te doen hebt, moet je iets anders omhanden hebben.’

‘Ja, dat klopt,’ zei ze zacht. Nu ze hem zo hoorde praten, besefte Lilli dat ze niet langer tegen hem kon liegen. Ze had het ook niet moeten proberen. ‘Ik wíl ook iets anders. Iets wat mama zou hebben begrepen. Ik denk dat ze zou willen dat ik dit deed en ik kan evengoed hier bij jou blijven.’ Ze kon zien dat hij het niet begreep, maar hoe kon hij ook? Wat ze wilde ging zijn verbeeldingskracht ver te boven. ‘Ik heb een boek geschreven, papa. Ik heb er drie jaar over gedaan. Het is een goed boek, zoals de boeken die ik altijd van mama kreeg. Het gaat niet over ons. Ik heb er niets over de Amish in gezet. Het is gewoon een verhaal over een jong meisje dat opgroeit op een boerderij en de wereld over reist.’

‘Is dat wat je wilt? Reizen?’ Hij keek geschokt.

‘Nee, ik ben hier gelukkig. Ik wil alleen schrijven. Nergens in de Ordnung staat dat ik niet mag schrijven.’ Reizen wilde ze ook, maar ze durfde dat niet te zeggen.

‘Ik ken de Ordnung beter dan jij. Je hebt een huis en kinderen nodig en dan zul je geen tijd meer hebben om verhalen te schrijven en boeken te lezen. Als je wilt lezen, lees dan de Bijbel. Het is nergens voor nodig om andere boeken te lezen en ik wil dat je dat boek van jou wegdoet.’

‘Dat kan niet, papa,’ zei Lilli amper hoorbaar. ‘Ik heb het naar een uitgeverij in New York gestuurd en ze vonden het mooi. Ze gaan het volgend jaar uitgeven.’

‘Dat verbied ik!’ zei haar vader en hij sloeg met zijn vuist op tafel. ‘Hoe durf je dat achter mijn rug om te doen!’

‘Het spijt me, papa. Ik weet dat het verkeerd was. Ik heb erom gebeden en ik denk dat mama het zou hebben gewild.’ Het was dapper en dwaas tegelijkertijd om dat te zeggen.

‘Je moeder zou het nooit hebben goedgekeurd, zonder toestemming. Ze was een gehoorzame vrouw. Ik zal niet toestaan dat jij een boek publiceert, Lillibet. Je gaat ze onmiddellijk vertellen dat het niet doorgaat.’

‘Dat doe ik niet,’ zei ze zacht. ‘Ik wil het laten uitgeven. Ik heb niets verkeerds gedaan.’

‘Het is verkeerd om mij niet te gehoorzamen. Ik verbied je om een boek uit te geven en om nog te schrijven. Je zult de Bijbel bestuderen en trouwen als ik een man voor je vind. Het wordt tijd.’

‘Je kunt me niet dwingen te trouwen of te stoppen met schrijven. Ik ben geen gevangene, papa.’

‘Wil je bij de Engelsen wonen? Is dat wat je wilt?’

Dat was een dreigement en dat wist ze, maar ze zou niet toegeven. ‘Nee, dat wil ik niet. Ik wil hier blijven. In jouw huis, met jou en mijn broers. Als je wilt, blijf ik tot ik een oude vrouw ben, maar ik zal niet stoppen met schrijven. Dat heb ik nodig voor mijn ziel.’

‘Buiten God is er niets wat je ziel nodig heeft. Ik sta niet toe dat je een boek uitgeeft terwijl je onder mijn dak woont. Ga naar je kamer, je broers en ik maken vandaag het avondeten klaar en ik wil er niets meer over horen. Ben je een overeenkomst met hen aangegaan om het te laten publiceren?’

‘Ik heb een contract ondertekend,’ antwoordde ze rustig. Haar stem werd krachtiger.

‘Dan schrijf je ze dat je van gedachten bent veranderd. Ze kunnen je niet tot publicatie dwingen.’

‘En jij kunt me niet dwingen het niet te doen,’ zei ze met vuur in haar ogen. ‘Ik heb het je verteld omdat ik er niet over wil liegen Ik ben eerlijk tegen je.’

‘Je komt dit huis niet meer uit voordat je dat contract hebt verbroken. Is dat duidelijk? Ik verban je als je me niet gehoorzaamt.’

‘Je kunt me niet dwingen om weg te gaan. Ik ga toch niet.’

Geen van zijn kinderen had zich ooit tegen hem durven verzetten en hij beefde van woede toen Lilli wegliep en naar boven ging. De anderen hadden hem op tafel horen bonzen en wachtten buiten tot de storm was gaan liggen. Ze wisten dat er iets vreselijks gebeurd moest zijn, maar geen van hen had kunnen raden dat Lilli een boek had geschreven. Ze kwam niet naar beneden om te eten en lag die nacht uren wakker en dacht aan haar boek en het contract. Niets of niemand zou ervoor kunnen zorgen dat ze dat zou verbreken, zelfs haar vader niet. Ze was nu vastbeslotener dan ooit om het te laten uitgeven. De volgende ochtend kwam ze naar beneden en begon gewoon aan haar dagelijkse routine.

Haar vader begon er een paar dagen lang niet meer over. Uiteindelijk vroeg hij of ze de uitgeverij had geschreven om het boek terug te trekken. ‘Nee, dat heb ik niet gedaan,’ antwoordde ze rustig, ‘en dat ga ik ook niet doen.’ Het werd een wilsstrijd en de daaropvolgende twee weken praatte haar vader niet meer tegen haar. Uiteindelijk ging ze radeloos naar Margarethe. Die wist er alles vanaf, want sinds Lilli het hem had verteld ging Henryk er voortdurend tegen haar over tekeer. Hij was nu vastbesloten om te zorgen dat ze trouwde en had spijt dat hij dat niet eerder had gedaan.

‘Hij komt er wel overheen. Je moeder zou trots op je zijn,’ zei Margarethe zacht. Lillibet was stomverbaasd. Margarethe was een veel volgzamere vrouw dan Rebekah was geweest, maar in dit geval gaf ze Lillibet gelijk. Het was een grote stap voor het meisje en ze had toch iets nodig in haar leven als ze geen man en kinderen wilde.

Maar Henryk was niet te vermurwen. Het ging nog twee weken zo door, waarin haar vader uitbranders en dreigementen afwisselde met periodes dat hij haar compleet negeerde. Zijn dreigementen dat hij haar zou verstoten werden steeds sterker en feller. Ze zou uit hun gemeenschap worden verbannen als hij ze waarmaakte. Voor altijd worden weggestuurd was het enige waar ze bang voor was, dus in september schreef Lilli een brief aan Bob Bellagio waarin ze uitlegde wat er aan de hand was en dat ze hem niet kon toestaan het boek uit te geven. Ze bood aan hem het geld terug te geven en sloot een van de tijdelijke cheques bij met het gehele bedrag erop. Lilli liep naar het zuivelbedrijf om de brief aan Joe Lattimer te geven en te vragen of hij hem wilde versturen. Eenmaal weer thuis, vertelde ze haar vader wat ze had gedaan. Haar blik vol haat kon hem niets schelen. Ze zei er wel bij dat ze uit zichzelf de gemeenschap zou verlaten als hij haar zou dwingen te trouwen. Toen ging ze naar haar kamer en kwam er drie dagen lang niet uit. Daarna pakte ze met een doodse blik in haar ogen haar taken en haar leven in slavernij weer op. Margarethe zei tegen Henryk dat ze zich ernstig zorgen om haar maakte en dat ze vond dat hij ongelijk had. Daarop gaf hij Margarethe te kennen dat ze niet langer welkom was in zijn huis.

Toen Bob de brief kreeg, kon hij aan haar onregelmatige handschrift zien hoe overstuur ze was geweest tijdens het schrijven ervan. Hij vond het vreselijk om te denken aan de dreigementen van haar vader en de druk die ze gevoeld moest hebben. Ze had hem alles verteld, ook dat ze het boek niet door kon zetten. Omdat hij zich naar voelde nadat hij haar brief had gelezen en had aangevoeld hoe radeloos ze was, verscheurde hij haar cheque en stond de volgende dag bij Joe Lattimer op de stoep om haar adres te vragen.

‘Is er iets gebeurd?’ vroeg Joe. Bob had een wanhopige blik in zijn ogen.

‘Ze mag van haar vader het boek niet uitgeven. Ik wil zelf met hem gaan praten.’

Joe knikte, hoewel hij niet dacht dat het zou helpen. Henryk Petersen was een koppige vent, die vasthield aan oude gewoonten. Toch vertelde hij Bob waar ze woonden en hoopte maar dat hij daar goed aan deed.

Het was laat op de middag en Lillibet was met het avondeten bezig, toen Bob op de keukendeur klopte. Ze opende de deur en staarde hem aan alsof ze een spook zag. ‘Wat doe je hier?’

Hij vond haar er dunner uitzien dan de vorige keer en heel bedroefd. ‘Ik kom met je vader praten om hem te proberen op andere gedachten te brengen over je boek. Misschien moet hij het zelf eens lezen.’

‘Dat doet hij toch niet,’ zei ze ellendig. ‘Hij heeft gedreigd me te mijden en me weg te sturen.’

Bob haalde de verscheurde cheque uit zijn zak en legde hem in haar hand, daarna keek hij haar aan met een ernstige uitdrukking op zijn gezicht. ‘Lilli, wil je het boek publiceren?’ Hij wilde haar niet dwingen, ondanks het contract. Er stond voor haar te veel op het spel.

‘Ja,’ antwoordde ze zacht, ‘dat wil ik. Maar ik wil niet verbannen worden. Ik kan nergens heen. Dit is het enige leven dat ik ken.’

Toen hij zijn blik door de keuken liet gaan, had Bob het gevoel dat hij was teruggereisd in de tijd, naar de zeventiende eeuw waarin zij leefden. ‘Laat me met hem praten.’

Lillibet dacht niet dat het wat zou uithalen, maar ze liet hem in de woonkamer wachten en gaf hem een kop thee. Zelf ging ze weer verder met koken, zodat haar vader hen niet samen zou zien als hij binnenkwam.

Henryk kwam een halfuur later thuis en Lilli vertelde hem dat er in de woonkamer iemand op hem wachtte. Hij was verrast en liep naar binnen, met Lilli achter hem aan. Bob stond meteen respectvol op en stak plechtig zijn hand uit. Henryk schudde hem. Hij wist niet wie de man was.

‘Meneer Petersen, ik ben Robert Bellagio. Ik ben de uitgever die graag het boek van uw dochter wil publiceren. Het is een buitengewoon goed boek. Het zet uw gemeenschap op geen enkele manier te schande, er staat zelfs niets over de Amish in. De mensen die het lezen zullen haar en de scholing van jonge vrouwen in uw gemeenschap enorm bewonderen. Ik denk dat u heel trots op haar zou zijn wanneer u het zou lezen. Ik ben hierheen gekomen om u dat persoonlijk te vertellen. Ik heb diep respect voor uw manier van leven, maar ik zou ook heel graag zien dat Lillibet haar boek kan publiceren. Volgens mij is het erg belangrijk voor haar.’

‘Wat belangrijk voor haar zou moeten zijn is het gehoorzamen van haar vader,’ zei Henryk, ‘en dan zal ik trots op haar zijn. We leven hier naar bepaalde regels en wetten. Het is belangrijk om die te respecteren.’ Hij keek Bob met een felle blik aan, maar ontspande daarna iets en nodigde hem uit om te gaan zitten. Hij wilde niet onbeleefd zijn. ‘Heel aardig van u dat u hierheen bent gekomen om met me te praten.’ Lilli kon zien dat hij het gebaar op prijs stelde. ‘Maar ik zal Lilli niet toestaan haar boek uit te geven.’

‘Is er misschien iets wat ik kan doen zodat u zich er gemakkelijker bij voelt, meneer?’ vroeg Bob hem rustig.

Lilli zag dat de mannen elkaar taxeerden. Ze hadden elkaars gelijke gevonden, maar ze voelde al aan dat Bob het niet zou winnen. Haar vader was sterker, en ze speelden volgens zijn regels.

‘Beloven dat u het niet zult uitgeven. Ze is mijn dochter en ze moet me respecteren.’ Hij zei het van man tot man.

‘Daarmee vraagt u een enorm offer van haar,’ zei Bob ernstig. ‘Volgens mij heeft ze er drie jaar aan gewerkt en het in de avonden helemaal uitgeschreven.’

‘Dat had ze niet moeten doen. Ze heeft belangrijkere dingen te doen, zoals voor haar broers en mij zorgen.’

Bob vond Henryk nu als een egoïstische oude man klinken, maar hij knikte respectvol. Hij wilde het niet erger maken voor Lillibet.

‘Wilt u misschien blijven eten?’ vroeg Henryk onverwachts. ‘U hebt een lange reis gemaakt om met me te kunnen praten. Dat boek is zeker heel belangrijk voor u?’

‘Dat is zo.’ Bob keek expres niet naar Lilli terwijl hij dat zei. Hij wilde haar vader niet boos maken, alleen maar met hem praten om te zien of hij hem op andere gedachten kon brengen. Tot nu toe zonder enig succes.

‘Dan spijt het me u te moeten teleurstellen. U kon niet weten hoe wij erover zouden denken toen zij instemde het te laten publiceren. Dat was misleidend van haar. Eet u mee?’ vroeg hij weer.

Bob wilde niet weigeren en hij vond het fijn om bij Lillibet in de buurt te zijn en beter te leren begrijpen hoe ze leefde. Wat hij zag, choqueerde hem. Niet de archaïsche eenvoud, maar haar vaders autoritaire gezag over haar. Henryk dacht dat een leven van onderworpenheid genoeg was om zijn dochter tevreden te stellen en ook alles wat ze verdiende. Lattimer had er al op gezinspeeld dat hij zo zou zijn; koppig, moeilijk en onverstoorbaar vasthoudend aan de oude gewoonten.

‘Het zou me een eer zijn om met u mee te eten,’ zei Bob rustig. Henryk knikte en nodigde hem uit naar de andere kamer te gaan. Hij vroeg of hij wat van de boerderij wilde zien. Dat wilde Bob wel. De twee mannen verdwenen naar buiten en Lilli ging met knikkende knieën aan de keukentafel zitten terwijl Willy naar beneden kwam.

‘Wat is er nu weer?’ De strijd tussen Lilli en hun vader hield nu al een maand aan en iedereen had er genoeg van, vooral Lilli zelf.

‘De uitgever die mijn boek wil publiceren is hier. Hij kwam met papa praten om het aan hem uit te leggen,’ antwoordde ze met een radeloze blik.

‘Neemt papa hem nu soms mee naar buiten om hem af te schieten?’ Willy bulderde van het lachen.

‘Ik denk het,’ zei ze met een glimlach, waarna ze bij het eten ging kijken om het zachter te zetten.

Ondertussen liep Bob met haar vader om de stal en stelde intelligente vragen over hoe ze de boerderij bestierden zonder elektriciteit en moderne werktuigen of zelfs maar een tractor. Haar vader legde hem de eenvoudige principes van hun manier van leven uit en waarom zij vonden dat dat beter was. Bob vond het fascinerend, maar niet voor Lilli, die geen van de vrijheden had die ze wilde en die Bob vond dat ze verdiende. Vrouwen hadden een rol in hun maatschappij, maar het was een ouderwetse, traditionele rol en de mannen namen alle belangrijke beslissingen en hadden altijd het laatste woord. Ze hadden het voor het zeggen. Haar vader vertelde dat de vrouwen het zo wel best vonden en Bob was ervan overtuigd dat Henryk daar zelf in geloofde. Het was een eerlijke, oprechte man met diepgewortelde meningen en overtuigingen.

Henryk kwam erachter dat hij Bob eigenlijk wel aardig vond. De interesse en het respect die hij toonde, stonden hem wel aan. Beide mannen leken volkomen op hun gemak toen ze een uur later terugkwamen bij het huis. Tegen die tijd had Lilli het eten klaar en riep de jongens dat ze naar beneden moesten komen.

Ze brachten een verrassend gezellige avond samen door. Bob kon het goed vinden met de jongens en ze vonden het leuk om met hem te praten. Het was een informatie-uitwisseling tussen twee werelden. Hij stelde serieuze vragen over het leven van de Amish en de jongens vroegen Bob honderduit over zijn werk en de plaatsen waar hij was geweest. Toen Bob zich klaarmaakte om te vertrekken, bedankte Henryk hem voor zijn komst en klonk het alsof hij dat meende. Bob kon alleen maar hopen dat hij ergens een zaadje had geplant dat ervoor zou zorgen dat Henryk van gedachten zou veranderen, maar tot nu toe was daarvan geen enkel spoor.

‘Bedankt voor je komst. Dat was erg dapper van je,’ zei Lilli zacht terwijl ze naar zijn auto liep, wat haar vader toestond omdat hij Bob vertrouwde. ‘Ik wou dat ik met je mee kon,’ zei ze ellendig. Het was de eerste keer dat ze ooit zoiets had gezegd en ze meende het.

‘Ik ook,’ zei hij. Hij zocht haar blik. ‘Het is een taaie,’ zei hij over haar vader.

‘Ja, dat klopt.’

‘Eerlijk waar, Lilli, als je het nu zou vragen, geef ik je boek niet uit. Ik wil niet jouw leven ruïneren om een boek te kunnen uitgeven.’

‘Nee, ik wil wél dat je het uitgeeft.’ Er was een vastberadenheid in haar blik.

‘Maar stel dat ze je verbannen?’

‘Dat zullen ze niet doen. En dan ga ik gewoon naar Margarethe, de vriendin van mijn moeder. Misschien mag ik wel bij haar wonen.’ Maar ze wist het niet zeker. Als haar vader de andere oudsten ervan overtuigde dat ze gemeden moest worden, kon niemand haar helpen en zou niemand dat ook durven, uit angst zelf verbannen te worden. Maar ze zei tegen zichzelf dat haar vader dat nooit zou doen. Hij was streng, maar ze wist dat hij van haar hield. Genoeg om haar te straffen, maar meer niet.

‘Je kunt naar New York komen,’ zei hij met een spottend lachje. ‘Misschien vind je het wel wat.’

‘Ik zou er op een dag graag naartoe willen, op bezoek,’ zei ze.

‘En dat zal gebeuren.’ Toen kneep hij zachtjes in haar hand; hij wilde haar niet op de wang kussen, voor het geval er iemand keek. ‘En we moeten het nog redigeren.’

Ze knikte, niet zeker hoe ze dat zouden moeten doen. Zeker nu niet. ‘Bedankt voor je komst,’ zei ze weer, terwijl hij in de auto stapte en hem startte. Hij keek haar een lange tijd aan voor hij wegreed. Toen ze naar hem zwaaide, had Bob het gevoel dat hij haar in de steek liet. Hij vond het vreselijk om haar daar achter te laten in haar middeleeuwse leven, in haar vaders macht, met niemand om mee te praten die haar zou begrijpen of beschermen tegen de ontberingen van haar wereld. Het was een vreemd gevoel. En Lilli had het gevoel dat ze een schip weg zag zeilen. Het schip waar zij op wilde zitten, met de enige vriend die ze had. De tranen stroomden over haar wangen toen ze terug naar binnen ging en naar haar kamer. Het voelde niet meer als een thuis voor haar, eerder als een gevangenis.

18

De dag na Bobs onverwachte bezoek leek haar vader iets milder gestemd. Hij was ook weer wat aardiger tegen Lillibet. Bobs gebaar van respect was niet onopgemerkt gebleven en hij vond hem een goede vent, hoewel hij het maar vreemd vond dat hij nog niet getrouwd was op zijn leeftijd, maar zo waren de Engelsen. Henryk maakte zich geen zorgen dat hij zou proberen Lillibet het hof te maken. Bob leek te verstandig en had te veel respect voor de Amish om dat te doen en Bobs interesse was duidelijk zakelijk, niet romantisch. Maar hoe aardig Henryk hem ook vond, hij zou zijn dochter niet toestaan het boek te publiceren, nu niet en nooit niet. Als hoofd van het gezin had hij dat besloten en hij wist dat Lillibet zijn wens zou respecteren. Ze had geen andere keuze als ze niet verstoten wilde worden. Henryk was heel duidelijk geweest en hij was een vastberaden man. Dat had Bob ook begrepen.

Lilli ging niet meer tegen haar vader in na Bobs bezoek, maar haar besluit stond ook vast. Ze zou de publicatie van haar boek niet tegenhouden en rekende erop dat haar vader te veel liefde voor haar voelde om haar te mijden. Ze wist dat hij van haar hield en zij hield van hem. Hij zou boos zijn, maar ze wist zeker dat hij eroverheen zou komen. Henryk en de jongens hadden haar te hard nodig. Dus deed ze haar karweitjes en zei er niets meer over tegen hem. Het was niet nodig hem ermee te confronteren. Het zou nog een jaar duren voor het boek er was en discretie leek de betere weg, in plaats van de vlammen van hun beider woede op te stoken.

Ze wachtte tot Bob zou laten weten wat ze moest doen om het boek te redigeren. Ze wisten nog niet waar en hoe ze dat zouden doen. Lilli dacht dat het misschien het beste was als hij het materiaal naar Lancaster stuurde, zodat zij er in haar eentje aan kon werken en dan zou ze het vanaf het zuivelbedrijf naar hem terug kunnen sturen. Bob dacht dat ze begeleiding nodig zou hebben en erover in gesprek moest kunnen gaan. In elk geval voor haar eerste boek vond hij het beter dat ze rechtstreeks met een redacteur samenwerkte, of dat nu de redactrice was die er op dit moment aan werkte of hijzelf.

Mary Paxton werkte al aan het manuscript sinds Lilli het contract had ondertekend. Eind september kwam ze ermee terug bij Bob. Ze had er minder werk aan gehad dan ze had gedacht, maar het kon nog wel wat schaafwerk en aanpassingen gebruiken. Ze verbaasde zich over hoe schoon het manuscript was voor een beginnend schrijver. Lillibet was zeer nauwkeurig te werk gegaan.

‘Voor het redigeren zal niet meer dan een paar dagen nodig zijn,’ verzekerde Mary hem nadat ze met veel moeite had plaatsgenomen op een stoel in zijn kantoor. Ze was in verwachting van een tweeling en over veertien dagen uitgeteld. Ze stond op knappen. De zomer was zo ellendig heet geweest en ze kon niet wachten. Mary was de Yale alumnus die hij had aangenomen toen hij zijn bedrijf startte en hij vond haar geknipt om met Lillibet te werken. ‘Hoe snel kan ze hierheen komen?’ vroeg Mary met een zorgelijke blik. ‘Zou morgen te vroeg zijn?’ Ze maakte een grapje, maar ook weer niet. ‘Ik ben van plan vanavond tig rondjes te rennen zodat deze twee eens in beweging komen.’ Ze wilde drie maanden vrij nemen om bij haar baby’s te zijn. Ze waren haar eerste kinderen en ze had geen idee wat ze kon verwachten, en dat keer twee.

‘Ik weet niet of ze wel kan komen,’ zei Bob bezorgd. ‘Hoeveel denk je dat je in e-mails kunt uitleggen?’ Hij had Mary verteld dat Lillibet Amish was, maar niet hoe heftig haar vader tegen het boek was. Dat hoefden de anderen niet te weten.

Mary was erg onder de indruk geweest van hoe soepel Lillibet dingen beschreef die ze nooit had gezien en niet kende, zoals vliegen of andere steden en landen, hoe mensen eruitzagen, hoe ze dachten, hoe ze zich kleedden en de keuzes die ze in hun leven maakten. Ze had een geweldig inlevingsvermogen voor zo’n jonge vrouw en leek zich te kunnen voorstellen hoe de hersens van andere mensen werkten in situaties die ze zelf nooit had meegemaakt. Ze was een schrijver in hart en nieren met een onmetelijke gave. Bob dacht er net zo over. ‘Ik denk niet dat we het de eerste keer per mail moeten doen,’ zei Mary bedachtzaam. ‘Misschien als we eenmaal gewend zijn om samen te werken, maar ik wil dit echt op de juiste manier aanpakken. Het boek is te goed om dat niet te doen. Kan ze echt niet naar New York komen?’

Bob zuchtte als antwoord en dacht erover na. ‘Dat wordt moeilijk. Haar gezin heeft haar nodig op de boerderij en ze is in feite Lancaster nooit uit geweest. Ze zouden zich zorgen om haar maken.’ Dat was een enorm understatement van haar vaders reactie, die meer van een kernexplosie weg zou hebben. ‘Bovendien zou het voor haar zijn alsof ze op een andere planeet terechtkomt. Ik hoopte op een rustigere introductie aan het proces en de moderne wereld. Ze is nooit het erf af geweest en heeft nog nooit een telefoon gebruikt. Met mij was haar eerste keer in een auto. Haar hierheen halen zal behoorlijk heftig voor haar zijn.’

‘Nou, tenzij ze tot verloskundige is opgeleid kan ik ook niet daar naartoe,’ zei Mary berouwvol. ‘En ik denk echt dat we elkaar eerst moeten ontmoeten.’

Dat vond hij ook, maar hij wist gewoon niet hoe hij dat voor elkaar moest krijgen. Hij schreef een brief naar haar huisadres omdat hij niet op haar jongere broers wilde vertrouwen nu hij ze had ontmoet. Hij hoopte maar dat ze de post zou halen voordat haar vader dat deed. Twee dagen later belde ze hem met paniek in haar stem vanuit Joe Lattimers kantoor. Gelukkig was Bob al vroeg op zijn werk toen ze belde. Hij nam het telefoontje aan zodra hij hoorde dat zij het was.

‘Hoe kan ik naar New York komen?’ vroeg ze hem. Het zou al moeilijk genoeg zijn wanneer hij naar Lancaster kwam en ze zou zijn bezoekje niet aan haar vader hebben kunnen uitleggen, vooral niet als dat meerdere dagen duurde. Maar voor een week naar New York verdwijnen was nog erger. Het leek haar logistiek onmogelijk en voor hem gold zo ongeveer hetzelfde. ‘Ik ben te oud voor rumspringa,’ zei ze.

Ze klonk ongerust en had een term gebruikt waar hij nog nooit van had gehoord. ‘Rumspringa?’

Toen moest ze lachen en ontspande een beetje. ‘Sorry, dat is een Amish-woord. Wij worden als volwassene gedoopt, niet als kind. Als we oud genoeg zijn om een keuze te maken over onze manier van leven en de Amish-gewoonten te omarmen. In sommige families mogen jongeren een tijdje uit de band springen voordat ze worden gedoopt. Sommigen roken en drinken zelfs een beetje, hebben Engelse vrienden, rijden in auto’s. Het is een heel liberale manier om dingen te leren kennen zodat je weet wat je opgeeft. Maar niemand van mijn familie heeft dat ooit gedaan en mijn vader zou ons waarschijnlijk vermoorden als we het zouden doen. Ik denk ook niet dat hij een week in New York als rumspringa zou zien, eerder als Sodom en Gomorra.’

Ze moesten allebei lachen. Wat ze had beschreven klonk hem in de oren als een interessant concept. Zoveel dingen die ze deden waren verstandig en goed uitgedacht. Het was de extreme positie en de starheid van de oude garde als Henryk die haar leven zo moeilijk maakten. Maar ze had het tot nog toe geaccepteerd en was van plan geweest dat de rest van haar leven te blijven doen. Zolang Henryk leefde, zou er voor haar niets veranderen.

‘Mijn ouders hadden het ook niet zo op rumspringa,’ zei Bob lachend. ‘Ik ben tijdens mijn studie een keer opgepakt voor rijden onder invloed. En ik heb meegedaan aan een hardloopevenement voor feuten aan Princeton met een vriend daar, waarbij alle eerstejaars in hun nakie over de campus renden tijdens de eerste sneeuwbui. We lieten ons een beetje te veel meeslepen, renden naar een kroeg buiten de campus en werden gearresteerd. Mijn vader moest vanuit New York overkomen om de borgtocht te betalen. Hij heeft mijn toelage twee maanden stopgezet.’

Ze moest lachen om zijn verhaal. ‘Dat is wel iets pikanter dan de rumspringa hier,’ zei ze. ‘Maar wat doen we nu? Is het echt van belang dat ik die vrouw ontmoet?’

‘Zij denkt van wel. En ze kan niet naar jou toe komen, want ze krijgt over twee weken of nog eerder een tweeling. Dus dat is onmogelijk. Ze kan beter redigeren dan ik en heeft al aan het boek gewerkt.’

‘Dan zal ik daarheen moeten komen. Ik vind wel een manier.’ Ze klonk bang maar zelfverzekerd.

‘Het spijt me, Lillibet,’ zei hij gemeend.

‘Wat? Dat je me de kans van mijn leven geeft?’

Hij was blij dat ze er nog steeds zo over dacht. ‘Ik zal je laten ophalen en je kunt in een hotel vlak bij het kantoor verblijven. We betalen natuurlijk alles voor je en ik kan je zelf terugbrengen als je wilt, of zorgen dat je thuisgebracht wordt.’ Hij realiseerde zich dat het beter zou zijn als een auto met chauffeur haar thuisbracht zodat haar vader niet zou denken dat ze de week met hem had doorgebracht, samen in zijn appartement of in een hotel.

‘Is een hotel wel veilig?’ vroeg ze en ze klonk zo jong en onbekend met de wereld als ze was.

‘Natuurlijk. We boeken een kamer in een fatsoenlijk hotel. En ik kan je New York laten zien.’

Het klonk alsof hij er zin in had, en zij was ook enthousiast over het vooruitzicht. Ze moest alleen eerst nog haar vaders woede en dreigementen doorstaan, maar dat had ze ervoor over.

‘Hoe snel kun je komen?’

‘Ik weet het niet. Deze week? Volgende week?’ Haar vader zou hoe dan ook des duivels zijn, wanneer ze ook ging, en ze wilde niet tegen hem liegen. Ze moest hem nu vertellen dat ze de publicatie van het boek doorzette en een paar dagen naar New York ging om het te redigeren.

‘Ik denk dat zo snel mogelijk het beste is, gezien Mary’s toestand. Ze ziet eruit alsof ze elk moment kan ontploffen.’ Hij had nog nooit van zijn leven iemand gezien die zó zwanger was.

‘Dat was bij mijn moeder net zo toen ze Markus en Josiah kreeg.’ Rebekah was een petieterige vrouw geweest, net als Lilli. ‘Oké, laten we zeggen vrijdag dan.’ Het was nu dinsdag. ‘Hoe lang moet ik blijven?’

Hij wilde voor de grap ‘voor altijd’ zeggen, maar durfde niet omdat daar meer waarheid in school dan zij wist. Maar hij wilde niet de zakelijke dingen vertroebelen met gevoelens die hij niet kon verklaren en waar zij misschien niets van zou snappen. Hij snapte het zelf ook niet.

‘Ga maar uit van een week, dan kun je altijd eerder teruggaan als je eerder klaar bent. Dan heb je in elk geval tijd genoeg.’

Het zou voor Lillibet niet uitmaken of ze vijf of zeven dagen zou gaan, haar vader zou sowieso ziedend zijn. Haar acties en ongehoorzaamheid zouden Henryk tot razernij brengen. Ze wilde hem niet zo ver over de rand duwen dat hij haar zou verbannen, maar ze wist hoeveel hij van haar hield en ook al maakte ze zich er zorgen over, ze kon zich niet voorstellen dat hij haar dat zou aandoen.

Bob was opgelucht dat ze had ingestemd te komen, hoewel hij zich ook wel zorgen om haar maakte. ‘Ik zal zorgen dat je vrijdagochtend door een taxi wordt opgehaald,’ zei Bob alleen maar.

‘Stuur hem maar naar het zuivelbedrijf. Willy brengt me wel. Dat is beter dan onder mijn vaders neus in een auto stappen.’ Ze dacht aan het ritje naar de bank en het ijswinkeltje de dag dat ze elkaar hadden ontmoet. Haar vader zou daar ook geschokt over zijn geweest, maar ze had ervan genoten en koesterde nog altijd de herinnering aan haar uurtjes met Bob.

‘Komt in orde,’ verzekerde Bob haar. Daarna zette hij zijn uitgeverspet af en ging op een vriendschappelijkere toon verder. Hij voelde zich zowel haar uitgever als haar vriend. ‘Sterkte met je vader. Ik beloof dat ik goed voor je zal zorgen als je hier bent.’

Dat wist ze. Ze hing op en bedankte Joe Lattimer voor het mogen gebruiken van zijn telefoon.

Joe had haar alleen gelaten in zijn kantoor zodat ze vrijuit kon spreken. Haar leven leek erg ingewikkeld sinds ze haar manuscript naar New York had gestuurd en Bob haar had ontdekt. De eigenaar van het zuivelbedrijf hoopte maar dat hij niets verkeerds had gedaan. Hij had haar alleen maar willen helpen, en nog steeds. Hij wilde niet dat ze daardoor verstoten zou worden en Bob wilde dat ook niet. En Lilli al helemaal niet.

Ze ging met de buggy terug naar de boerderij. Lillibet was alleen gekomen met de melk, zonder om toestemming te vragen. Ze deed het gewoon, haar vader was er toch niet toen ze vertrok. Onderweg naar huis stopte ze bij Margarethe. Die mocht van Henryk nog steeds niet bij hen thuis komen sinds ze had geprobeerd hem over te halen Lilli het boek te laten publiceren. Lilli miste haar bezoekjes, maar was al een paar keer bij haar langs geweest en ze had nu iemand nodig om mee te praten. Ze vertelde Margarethe dat Bob wilde dat ze naar New York kwam om aan het boek te werken, dat de redactrice een tweeling verwachtte en onmogelijk naar haar toe kon komen.

‘Ik móét erheen,’ zei ze met een zucht boven een kopje muntthee dat Margarethe zelf had gezet met muntblaadjes uit eigen tuin. Ze had ook warme broodjes gebakken met de perzikjam erin waarom ze bekendstond. ‘Papa vermoordt me,’ zei Lilli bezorgd. Ze stond nu echt op een tweesprong met dit reisje naar New York in het verschiet. Of ze zou gaan, met de mogelijke consequenties van haar vader. Of ze moest het boek nu opgeven. Ze was er bijna zeker van dat Margarethe tegen haar zou zeggen dat het risico te groot was en dat ze ermee moest stoppen nu het nog kon. Met haar zwarte kapje in haar schoot en haar lange vlecht op haar rug keek Lilli haar met grote, droevige ogen aan.

‘Je hebt natuurlijk een keuze,’ opperde Margarethe voorzichtig. Ze wilde haar niet beïnvloeden, alleen helpen. ‘En je vader is een koppige man. Dat weten we allemaal.’ Ze glimlachte berouwvol. Hij sprak al weken niet met haar terwijl ze altijd zo close waren geweest. ‘Hij gelooft heilig in zijn standpunt en denkt dat het het beste voor je is. En als oudste van de raad moet hij zich aan de principes van zijn geloof en de Ordnung houden, Lilli. Er is een verschil tussen wat je hart je ingeeft en wat je moet doen. In onze manier van leven krijgen we als vrouw niet vaak de kans om beslissingen te nemen. Zeker niet als we eenmaal getrouwd zijn. Je bent jong en ongebonden en je moet je vader respecteren, maar je moet ook jezelf en God in ere houden. Ik geloof dat Hij je deze kans en je talent heeft gegeven en dat je het niet moet weggooien.’

‘Ik wil zeggen wat ik denk dat je moeder zou hebben gezegd. Zij en ik waren het niet altijd met elkaar eens. Ze was zoveel dapperder dan ik, maar deze keer vind ik het ook… Ga, Lilli… je droom achterna… Volg je hart. Als dit boek belangrijk voor je is, ga dan naar New York. Zet door… Laat het niet aan je neus voorbijgaan. Je zult het voor altijd betreuren als je niet gaat en je kunt er verbitterd door raken. Je vader zet zich er wel overheen. Hij moet wel. Hij heeft je nodig en hij houdt van je. Ik denk dat je naar New York moet gaan.’

Lilli staarde haar verbijsterd aan. Voor de tweede keer in korte tijd had Margarethe exact het tegenovergestelde gezegd van wat Lilli had verwacht. Ze vond dat ze ondanks de mogelijke gevolgen het pad naar de vrijheid moest kiezen. Diep vanbinnen wist Lilli dat het precies was wat haar moeder gewild zou hebben dat ze deed. Dan zou ze haar nadien wel hebben geholpen de brokstukken op te rapen. Deze keer zou Lilli dat zelf moeten doen, maar daar was ze toe bereid. ‘Dank je,’ zei ze en ze wierp haar armen om Margarethes nek. ‘Dank je.’ Ze wilde deze kans ook niet voorbij laten gaan. Als ze dat deed, zou het voor altijd verkeken zijn. Ze wist dat ze hem moest grijpen nu het kon en ze geloofde dat de kans om haar boek te publiceren een geschenk van haar moeder in de hemel was.

Die avond begon Lillibet stilletjes voorbereidingen te treffen. De volgende dag, toen haar vader met Willy bij de boerderij van haar broer was en de tweeling op school, nam ze de buggy en ging ermee naar het zuivelbedrijf op zoek naar een lift naar het centrum. Na wat rondvragen, kreeg ze een lift van een van de boerenknechten. Ze kocht een paar simpele dingen in een dameswinkel. Ook al zou ze gewoon haar Amish-kleding dragen, ze wilde een paar dingen in de Engelse stijl voor in New York zodat ze niet te veel in het oog zou springen. Een zwarte rok en een paar blouses, een donkerblauwe en een rode jurk en platte schoenen die op balletschoentjes leken en waarvan ze maar niet kon geloven hoe licht ze aanvoelden aan haar voeten. Ze kocht ook een blauwe spijkerbroek. Ze was gefascineerd door de knopen en ritsen en kocht een koffertje om het allemaal in te stoppen. Haar zwarte Amish-cape die ze de hele winter droeg zou ze meenemen, maar ze kocht ook een donkerblauwe jas. Hij paste perfect en zou haar warm houden als het koud werd. Ze kocht twee paar doorschijnende kousen, die ze zelfs nog nooit had gezien. Haar benen leken wel bloot als ze ze aanhad, in tegenstelling tot de dikke zwarte katoenen kousen die ze haar hele leven had gedragen. Ze betaalde met een cheque van haar bankrekening.

De vrouw die haar hielp was heel aardig en gaf haar goed advies toen ze vertelde dat ze voor zaken naar New York ging. Lilli had alles al in de winkel in de koffer gedaan en verstopte die na thuiskomst onder haar bed. Niemand had haar zien weggaan of thuiskomen en ze voelde zich een konkelaarster, maar ze wist nu zeker dat ze het juiste deed. Op donderdagavond vertelde ze het aan haar vader. Lillibet wachtte tot na het avondeten om te zeggen dat ze met hem moest praten. Ze bleef rustig zitten totdat de jongens naar boven waren. Aan haar vaders gezicht viel niets af te lezen voordat hij wist wat ze te zeggen zou hebben. Hij dacht dat ze het idee van het boek had opgegeven, maar was daar niet zeker van. Soms kon ze net zo koppig zijn als hij.

Toen ze eindelijk alleen met hem was, ging ze voor hem staan. Ze trilde, maar dat kon hij niet zien omdat ze de zomen van haar schort stevig vasthield. Het was een van de schorten die haar moeder voor haar had gemaakt en die ze expres had aangetrokken om met hem te praten. Het schort herinnerde haar aan haar moeder en gaf haar moed.

‘Papa, ik wil twee dingen tegen je zeggen. Ik ga mijn boek laten uitgeven. Ik vind niet dat het verkeerd is en ik denk dat mama het zou hebben toegejuicht. En ik ga naar New York om het te redigeren en correcties aan te brengen. Ik zal samenwerken met een vrouw die voor Bob Bellagio werkt. Ze krijgt een tweeling en kan daarom niet hierheen komen, dus ga ik er daar met haar aan werken. Ik ben over een week weer terug, of eerder. Zodra ik klaar ben. Er verandert niets, ik zal hier gewoon weer doorgaan zoals altijd. Maar ik moet dit doen, papa. En ik hou heel veel van u,’ voegde ze er voor de goede orde aan toe. Ze had hem in het Duits aangesproken, zodat hij zou weten dat ze geen afstand deed van hem en hun tradities.

Toen ze was uitgesproken heerste er een oorverdovende stilte in de kamer. Haar vaders voorhoofd was gefronst, hij zei niets en hij verroerde zich niet. Het duurde bijna een volle vijf minuten voordat hij zijn stilzwijgen verbrak. Henryk stond op en sprak in het Engels tegen haar met sterke, duidelijke stem die luid door de kamer galmde. ‘Als je naar New York gaat, hoef je niet meer terug te komen, Lillibet. Ik zal met de oudsten praten en je zult worden gemeden. Je kunt niet ongehoorzaam zijn en als de Engelsen leven en toch in onze gemeenschap blijven. Als je weggaat, heb je hier geen thuis meer.’

Het waren krachtige woorden die als een klap in het gezicht aanvoelden, maar ze geloofde hem niet. Lilli hield zoveel van hem en van hun gezin dat ze zich niet kon indenken dat hij haar zou verstoten. Haar hart en hoofd konden haar niet toestaan zich voor te stellen dat hij het zou doen. De herinnering aan haar moeder zou hem er uiteindelijk van weerhouden, dat wist ze zeker. ‘Ik kom terug zodra ik klaar ben, papa,’ zei ze kalm. Ze weigerde zich bang te laten maken. Hij zei niets meer tegen haar, maar stormde langs haar, liep met zware stappen de trap op naar zijn kamer en smeet de deur dicht. Nadat ze de lampen had uitgedaan, ging Lillibet ook naar haar kamer. Ze pakte haar koffertje onder het bed vandaan en deed de rest van haar spullen erin. Twee van haar Amish-jurken zou ze meenemen en er een dragen, van effen zwarte wol, met haar winterkapje en cape en hoge zwarte schoenen. Ze wist dat wat ze ook zou dragen, haar oude kleren of de nieuwe, ze altijd een Amish-meisje zou blijven en zou verkiezen te zijn, zoals ze had beloofd bij haar doop. En ze zou terugkeren naar huis. Maar eerst, hoe kwaad haar vader ook was of hoeveel dreigementen hij ook uitte, ging ze naar New York. Ze kon niet wachten.

19

Vrijdagochtend stond Lillibet nog eerder dan normaal op om Willy te wekken. Ze vond het vreselijk hem medeplichtig te maken en wilde niet dat hij er problemen met hun vader door kreeg, maar hij moest haar in de buggy naar het zuivelbedrijf brengen. Ze kon er op geen enkele andere manier komen omdat het te ver was om te lopen met haar koffer. Ze had het de avond ervoor met hem besproken en Willy had gezegd dat hij het wel wilde doen. Hij wilde niet dat zijn zus alleen over straat liep. Er gebeurden dingen ’s nachts, vooral met vrouwen, en het zou nog donker zijn.

‘Kom je nog terug?’ had hij met een bezorgde blik gevraagd. Zijn ogen waren groot toen hij het vroeg.

‘Ja. Dat beloof ik. Ik blijf maar een week weg.’

‘Denk je dat papa je zal verstoten?’ Hij keek bang, maar zij niet.

‘Nee, dat denk ik niet. Hij houdt van me. Hij zal alleen heel boos zijn, maar ik heb een boek geschreven en nu wil ik dat het wordt uitgegeven. Ik heb niets slechts gedaan.’

‘Gaat dat boek over ons?’

‘Nee, alleen maar over een meisje.’

Het klonk hem maar saai in de oren en het niet waard om zo’n heisa over te maken, maar hun vader was al weken woedend op haar. Willy hoopte dat het nu snel voorbij zou zijn. Lilli ook.

Lang voor zonsopgang was ze aangekleed en beneden. Ze durfde zelfs geen kopje thee te zetten, want ze wilde geen lawaai maken en haar vader en de tweeling wekken. Willy en zij stapten met hun schoenen in de hand het huis uit en over het gras van de voortuin, dat vochtig was van de dauw. Ze liepen naar de stal, Willy spande het paard voor de buggy en legde haar koffer achterin. Zo geruisloos mogelijk reden ze weg. Ze wisten niet dat hun vader al wakker was en lag te luisteren naar hun vertrek. Toen hij de buggy hoorde wegrijden met zijn enige dochter erin, zat hij rechtop in bed en huilde.

De auto met chauffeur stond zoals beloofd op haar te wachten bij het zuivelbedrijf. Ze omhelsde Willy stevig bij het afscheid. Haar broertjes waren lastpakken, maar ze hield van hen en ze was nooit van hen of van huis weggeweest. Laat staan voor een hele week.

‘Ik zal je missen. Gedraag je en zorg voor papa en de jongens. Meneer Lattimer weet waar hij me in geval van nood kan vinden.’ Al verwachtte ze niet dat dat nodig zou zijn en hoopte ze het van harte, want één tragedie in hun leven was wel genoeg. De bliksem sloeg nooit twee keer op dezelfde plek in.

‘Neem iets voor me mee uit New York,’ zei Willy met een verlegen grijns. Hij was geen jochie meer, maar ook nog geen man. Hij was een slungelige adolescent van wie nu werd verwacht dat hij met de mannen op de boerderij werkte omdat hij van school af was. Lillibet had, net als hun moeder, graag gewild dat ze verder door konden leren, maar dat gebeurde bij de Amish niet.

‘Zal ik doen. Ga nu maar snel terug voordat papa opstaat,’ spoorde ze hem aan en even later vertrok hij op een aardig drafje richting huis. Ze wist dat hij snel thuis zou zijn en hoopte dat haar vader niet te veel commotie zou maken wanneer hij ontdekte dat ze naar New York was vertrokken zoals ze had gezegd.

De chauffeur opende het portier voor haar. Eenmaal op de achterbank, dacht ze eraan om haar gordel om te doen zoals Bob haar had laten zien. Ze ging gemakkelijk zitten en zag het platteland aan zich voorbijgaan terwijl de zon opkwam boven de boerderijen van Lancaster County. Lilli staarde met grote ogen naar buiten terwijl ze zich probeerde voor te stellen hoe het in New York zou zijn. Ze had er in haar boek over geschreven, maar dit was heel iets anders. Ze ging er nu zelf heen en het was helemaal echt.

Voordat zijn wekker die ochtend afging, lag Bob al aan Lilli te denken. Hij hoopte dat alles goed was verlopen en dat haar vader haar niet in haar kamer had opgesloten. Hij wist dat ze geen gevangene was, maar ze was de dochter van een Amish en haar vader was een strenge oude man. Bob wist dat ze vroeg waren vertrokken en verwachtte ze voor de middag in de stad.

Het zou een lange ochtend worden terwijl hij op haar wachtte. Na het opstaan ging hij naar zijn werkkamertje in zijn appartement en zag haar schort netjes opgevouwen op zijn bureau liggen. Na die eerste keer dat hij het had uitgepakt, had hij het boek nog een paar keer herlezen. Om te helpen met het redigeerproces, maar soms ook gewoon omdat hij ervan genoot om haar te ‘horen’. Haar werk had zo’n kenmerkende stem en hij haalde er elke keer weer nieuwe inzichten uit. Hij pakte het schort op en realiseerde zich weer hoe klein ze was. Om de een of andere onbekende reden bracht het hem rust om alleen maar iets aan te raken wat ze had gedragen, alsof er wat van haar in was blijven hangen. Hij wist dat haar moeder het had gemaakt en dat Lilli dacht dat hij geluk bracht. Bob wist het niet zeker, maar hij vermoedde nog steeds dat hun ontmoeting was voorbestemd. De vreemde manier waarop ze met zijn uitgeverij in aanraking kwam door een boek op een bankje bij het zuivelbedrijf te vinden; het leek hem allemaal geen toeval. Telkens wanneer hij haar sprak, overviel hem een onverklaarbaar gevoel van déjà vu hoewel hij haar nooit eerder had gezien. Zijn nieuwste fascinatie met de Amish was ruimschoots bevredigd in de afgelopen twee maanden. Hij had ze altijd al intrigerend gevonden en door Lilli had hij nu meer over ze geleerd dan hij eigenlijk wilde weten.

Hij nam de tijd om bij kantoor te komen en was opgelucht Mary op hem af te zien sjokken. Ze wachtte ook op Lillibet en was benieuwd naar de jonge Amish-vrouw die het boek had geschreven. ‘Het is een pak van mijn hart dat je er nog bent,’ zei Bob.

‘Voor mij geldt hetzelfde.’ Ze grijnsde naar hem. ‘Ik zal proberen deze jongens binnen te houden totdat we klaar zijn.’ Mary stond in de startblokken om te beginnen, het manuscript met haar aantekeningen lag op haar bureau. Ze hadden het laten uittypen en het stond nu ook op schijf. Bob zou Lillibet haar notitieboeken teruggeven als aandenken. Lilli had hem verteld dat ze een idee had voor een volgend boek maar nog geen tijd had gehad eraan te beginnen.

Daarna zat Bob in zijn kantoor uit het raam te kijken terwijl hij een kop koffie dronk en aan haar dacht.

Zijn broer Paul belde die ochtend, gewoon om even gedag te zeggen. ‘En hoe staat het ervoor met je Amish-meisje? Nog nieuwe ontwikkelingen?’ Bob had hem verteld dat haar vader publicatie van het boek afkeurde.

‘Ze is op dit moment onderweg naar New York om wat redigeerwerk te doen met een van mijn beste redacteuren.’

‘Toe maar. Is ze wel eens van het erf af geweest?’

‘Nooit,’ antwoordde Bob met een langzame glimlach. Hij had er zin in om haar New York te laten zien en wist wat het voor haar betekende. Haar droom werd werkelijkheid.

‘Laten we hopen dat ze tenminste schoenen draagt,’ zei zijn broer. Hij maakte altijd denigrerende opmerkingen over haar, waar Bob zich vreselijk aan ergerde. Maar dat deed Paul nou eenmaal over alles en iedereen. Hij dacht dat hij scherpzinnig deed, maar het was gewoon alleen maar onbeschoft. Hun moeder kon ook zo uit de hoek komen met haar vlijmscherpe tong en schrandere brein. Hun vader was de zachtaardigere van de twee, Bob leek meer op hem. Hij vroeg zich altijd af waarom zijn vader nooit last had van de sarcastische opmerkingen van zijn moeder. Misschien luisterde hij na veertig jaar gewoon niet meer.

‘Ze draagt hoge laarzen, een kapje en haar schort. En als je haar wilt ontmoeten…’ stelde Bob voor, maar hij had er meteen spijt van. Hij wilde niet dat Paul onaardig tegen Lillibet deed of dat hij haar zou kwetsen, of hem.

‘Ik denk dat ik Heidi maar aan jou overlaat. Niet mijn soort vrouw.’ Bob dacht net zo over Pauls vrouw. De twee broers hadden niets gemeen. Ze waren altijd verschillend geweest, als dag en nacht.

Bob zat stilletjes aan zijn bureau aan haar te denken terwijl Lilli over de George Washington Bridge Manhattan inreed en naar adem hapte toen ze de skyline in het zonlicht zag glinsteren. Haar oog viel onmiddellijk op het Empire State Building. Ze voelde zich als Dorothy die Oz binnenkwam. Zoiets prachtigs had ze nog nooit gezien en ze had geen idee waarom, maar ze had het gevoel dat ze thuiskwam.

Zoals hem was opgedragen belde de chauffeur Bob op zijn mobiele telefoon toen ze in de stad waren en het centrum naderden. Ze reden op de West Side Highway in zuidelijke richting toen hij de telefoon aan Lillibet gaf. Ze keek ernaar en had geen idee wat ze moest doen.

‘Hoe werkt dat?’ vroeg ze aan de chauffeur. Hij keek naar haar alsof ze van Mars kwam. Daar zat ze dan, in haar Amish-kleding compleet met kapje en cape, schoon schort, haar hoge schoenen en dikke zwarte kousen, in New York.

‘Gewoon praten,’ zei hij.

‘Waar?’

Bob hoorde hun gesprek en wist dat de komende week nog heel veel nieuwe ontdekkingen voor haar in petto had.

De chauffeur wees en Lilli hield de telefoon aarzelend tegen haar oor. ‘Hallo,’ zei ze. Ze vroeg zich af of hij haar kon horen.

‘Welkom in New York, Lillibet,’ zei hij hartelijk.

Hij klonk zo helder als een bel, wat haar verbaasde. ‘Het is hier zo prachtig,’ zei ze en ze keek naar de gebouwen links van hen en de Jersey Shore en rivier de Hudson aan haar rechterkant. ‘Het is nog mooier dan ik had gedacht.’ Het heerlijke herfstweer hielp ook een handje.

‘Speciaal voor jou.’ Bob klonk opgetogen. ‘Je bent er over een paar minuten. Hoe ging je vertrek?’

‘Prima. Iedereen sliep nog. Willy heeft me met de buggy naar het zuivelbedrijf gebracht.’

Bob was bang geweest dat haar vader een scène zou schoppen als ze de deur uit liep. Hij was opgelucht dat dat niet was gebeurd.

Tien minuten later was ze bij het kantoor. Bob stond haar op de stoep op te wachten, hij had zich niet langer kunnen bedwingen. Hij stak haar een helpende hand toe bij het uitstappen. Ze sloeg haar blik naar hem op en ervoer weer het nu vertrouwde déjà vu-gevoel van hun eerdere ontmoetingen. Bob had gezegd dat hij het ook voelde en voor de grap geopperd dat ze elkaar vast in een vorig leven hadden gekend. Lillibet zei dat dit leven al bijzonder genoeg was.

‘Allemachtig!’ zei ze vol ontzag. Alles leek zo hoog, zelfs in Tribeca. Ze stak haar hand door zijn arm toen ze het gebouw in liepen. De chauffeur zou haar koffer naar het hotel brengen. Toen de lift openging, gluurde Lillibet erin. ‘Wat is dat?’

‘Magie.’ Bob plaagde haar een beetje. ‘Het is een lift. In dit geval eentje die soms werkt en soms niet. Hij zal ons naar boven brengen, naar mijn kantoor. Je stapt in, drukt op een knop en een katrolsysteem trekt je omhoog.’

‘Houdt hij ons wel?’ Ze vond het een beetje eng, al had ze erover gelezen, want die in Bobs kantoorgebouw was stokoud en zag er ook zo uit.

‘Ja, hoor.’ Ze stapten er samen in en hij keek haar ernstig aan. ‘Zeg nu abracadabra.’ Hij leek het te menen. Ze lachte en deed wat hij zei. Ondertussen drukte hij op de vier, de deuren sloten zich en met een afschuwelijk geratel ging de lift omhoog. Even later waren ze op de vierde verdieping en openden de deuren zich naar Bellagio Publishing. Er stonden overal bureaus, er hingen tl-buizen aan het plafond en het eerste wat ze zagen was Pat Riley, nog sjofeler dan gewoonlijk, met een stapel op zijn bureau. Nog altijd de retour afzender-stapel die een schatkist voor Bob was gebleken. Hij liep er met Lilli naartoe, stelde haar aan Pat voor en wees naar de stapel manuscripten op het bureau. Het waren er zelfs nog meer dan eerder.

‘Daar heb ik je gevonden, Lilli,’ zei Bob zacht, terwijl Pat geïnteresseerd naar haar staarde. Hij had nog nooit een vrouw in Amish-kledij gezien en was gefascineerd. Ze leek zo uit een film te zijn gestapt.

Terwijl ze praatten, kwam Mary Paxton, buik voorop, uit haar kamer. Ze liep snel naar Lillibet toe en omhelsde haar hartelijk. ‘Welkom in New York!’

Lilli leek overweldigd, maar ze straalde toen ze Mary bekeek. ‘Het is maar moeilijk voor te stellen, maar mijn moeder had een nóg dikkere buik met onze tweeling. Ze wogen allebei meer dan vier kilo. Amish baby’s zijn gigantisch!’ De vrouwen aten altijd goed en leidden een gezond leven.

‘Nou, deze twee zijn me anders groot zat. Ik kan niet wachten tot ze eruit zijn. Je bent net op tijd, ik hoop dat ik het einde van de week nog haal.’

‘Vast wel,’ zei Lilli geruststellend. ‘Die van ons was twee weken te laat.’

‘Daar moet ik niet aan denken!’

Mary volgde Lillibet en Bob naar zijn kantoor en met z’n drieën gingen ze op de bank zitten. Hij had een lunch besteld bij een delicatessenwinkel in de buurt en was van plan meteen aan de slag te gaan. Ieder moment met Mary was kostbaar.

Lillibet keek om zich heen terwijl ze haar kapje en cape afdeed en ze naast zich op een stoel legde terwijl de twee New Yorkers gebiologeerd toekeken. Met haar lange blonde vlecht op haar rug zag ze eruit als een tot leven gekomen Hollands schilderij. Haar haren waren haar hele leven nooit geknipt. Ze draaide zich om om hen aan te kijken en glimlachte blij. ‘Ik kan bijna niet geloven dat ik hier ben.’ Ze had weken van haar vaders dreigementen moeten doorstaan om hier te komen. Maar nu wist ze dat het het waard was geweest en het was maar voor een week. In de tussentijd wilde ze zo veel mogelijk in zich opnemen en aan haar boek werken. ‘Het ziet er precies zo uit als ik verwachtte, maar dan groter en drukker.’

‘Dat klopt wel zo’n beetje.’ Bob was van plan met haar te gaan sightseeën, maar nu nog niet.

Toen de lunch van de deli was gekomen, gingen ze aan het werk. Lilli at weinig en nam al Mary’s correcties over. Bob liet hen alleen om andere dingen te gaan doen maar kwam van tijd tot tijd kijken.

Om vijf uur waren ze een eind op weg. Mary stond op en rekte zich uit en ze besloten dat het mooi was geweest voor vandaag. Bob zei dat hij Lilli naar het hotel zou brengen. Ze hadden een kamer voor haar geboekt in het Mercer in SoHo. Lilli deed haar kapje weer op en haar cape om en een paar minuten later gingen ze weer naar beneden met de lift en liepen door Tribeca terwijl ze met grote ogen om zich heen keek.

‘Het is net als in het boek!’ Ze was zo uitgelaten over alles wat ze zag dat het niet tot haar door leek te dringen dat de mensen om hen heen naar haar staarden. Ze merkte hun verbazing over haar ouderwetse kledij niet op. Velen dachten dat ze een kostuum droeg en maar weinig mensen realiseerden zich dat ze Amish was, of wat dat betekende. Ze zag eruit als iemand die in de zeventiende eeuw was blijven steken, wat natuurlijk ook een beetje zo was. Bob liep vol trots naast haar. Ze was zo slim en levendig en zo’n mooie meid. Hij voelde zich licht in het hoofd als hij bij haar was.

Om bij het Mercer te komen, wandelden ze een klein eindje door SoHo en kon ze de winkeltjes bekijken. Ze had nog nooit van de merken gehoord. Prada, Chanel, Miu Miu. Ze was meer geboeid door de mensen dan door hun verkoopwaren en ze vond de straatverkopers ook interessant. In de lobby van het Mercer checkten ze Lillibet in bij de balie. Het hotel verwachtte haar en haar kamer was klaar. Bob had een suite voor haar gekozen, voor het geval Mary daar wilde werken. Deze keer herkende ze de lift en voelde zich heel wereldwijs terwijl ze erin stapte en ze de piccolo naar haar kamer volgden. De man maakte de deur voor hen open en gaf haar de sleutel, Bob gaf hem een fooi en de piccolo verdween. Ze had al gezien dat de sleutel eigenlijk een soort pasje was dat hij in een gleuf in de deur stak, waarna een groen lampje ging branden en de deur open kon.

‘Dat ziet er ingewikkeld uit,’ fluisterde ze tegen Bob, en hij grijnsde.

‘Dat valt wel mee,’ zei hij. Maar tegen die tijd keek ze haar ogen alweer uit in de kamer. Hij had bloemen laten neerzetten, een groot boeket roze rozen, en de suite was erg elegant met een mooi uitzicht. Ze liep van de zitkamer naar de slaapkamer en moest aan haar kleine, celachtige kamertje thuis denken. Hier was alles elektrisch verlicht. Bob liet haar zien hoe de lampen aangingen en waar de badkamer was. Ze stond naar het bad met douche te staren.

‘We moesten ons in de schuur wassen tot mijn elfde, toen heeft papa een badkamer gebouwd. Die delen we met zijn allen en we hebben nu warm water van de propaantanks.’ Hij liet haar zien hoe het warme en koude water werkte, spoelde het toilet voor haar door en liet de uitleg van het bidet achterwege. Alles was nieuw voor haar. De tv vond ze geweldig, hoewel ze wel schrok toen hij hem aanzette. Ze had nog nooit van haar leven televisiegekeken en er alleen maar over gelezen.

‘Je zult wel uitgeput zijn, Lilli.’ Hij wist dat veel nieuwe informatie en prikkels snel en hevig op haar afkwamen. Er was zoveel te verwerken.

‘Nee, hoor,’ zei ze eerlijk, hoewel ze die dag ook nog eens hard had gewerkt aan het boek, ‘alleen een beetje overweldigd. Er is zoveel te zien en te leren en ontdekken. Ik kom vast heel dom over.’ Ze keek beschaamd. ‘Alles is zo nieuw voor me. Zelfs al heb ik erover geschreven, ik heb het nog nooit gezien.’

Bob had het wel verwacht en hij vond het aandoenlijk, niet dom. Toen ontdekten ze de minibar en deed Lilli zich vol verrukking te goed aan het snoep. Er was ook een wegwerpcamera. Bob legde aan haar uit hoe die werkte. Ze vond het fantastisch.

‘Mag ik een foto van je nemen voordat ik naar huis ga?’ vroeg ze verlegen, en hij grijnsde naar haar.

‘Ik wil er ook een van jou,’ zei hij, waarop ze onmiddellijk serieus werd en haar hoofd schudde.

‘Dat kan niet. Dat staat in de Ordnung. Amish mogen niet worden gefotografeerd. Dat is niet toegestaan.’

‘O, sorry,’ zei hij met een schuldbewuste blik. Hij had nog net zoveel te leren als zij, in zijn geval over hun gewoonten. En hij had al heel veel geleerd in de afgelopen twee maanden; de uitdrukkingen, de regels, de Duitse woorden die ze gebruikten. ‘Heb je zin om uit eten te gaan?’

Ze knikte enthousiast. ‘Kunnen we daarna nog wat rondkijken in New York? Ik wil alles zien voor ik weer naar huis ga.’

‘Je bent er net. Ik beloof je dat we alles zullen zien.’ Hij keek op zijn horloge. Het was bijna zes uur. ‘Zal ik over een uur terugkomen? Gaan we uit eten en rijden daarna nog wat rond. Dan heb je een uurtje om bij te komen, even te gaan liggen, wat je maar wilt.’

Lilli zei het niet, maar ze wilde het bad uitproberen. Dat leek haar zo heerlijk. En ze wilde zich omkleden. Ze bedankte hem voor de rozen nadat ze het kaartje had gelezen en een paar minuten later vertrok hij. Ze maakte haar koffer open om er de kleren uit te halen die ze had meegebracht. Na erover te hebben nagedacht, besloot Lilli de zwarte rok met de witte blouse te dragen, de donkerblauwe jas, de kleine ballerina’s en de doorzichtige kousen.

Als eerste stortte ze zich op het bad. Zodra ze de kranen opendraaide, ging de handdouche een eigen leven leiden en viel haar aan als een slang, spoot alles nat terwijl ze lachte en hem ving, aan wat knoppen draaide en hem onder controle kreeg, waarna ze het voor elkaar kreeg dat het water uit de kraan kwam in plaats van de douche. Ze stapte in bad en probeerde alle wasgel en geurzeep uit. Glimlachend stapte ze er uiteindelijk weer uit. Ze bekeek zichzelf in de spiegel, borstelde haar haar en vlocht het opnieuw. Daarna kleedde ze zich aan en staarde vol verbazing naar zichzelf. Ze leek een totaal ander mens.

Lilli voelde zich verlegen toen Bob haar kwam ophalen en ze de deur voor hem opendeed. Hij was verrast door wat ze aanhad; je kon aan haar uiterlijk niet meer aflezen dat ze Amish was. Ze was een beeldschone jonge meid.

‘Ik voel me erg Engels,’ fluisterde ze, ineens niet meer zo zeker over de outfit. Het voelde heel vreemd en ze had nog nooit zo’n korte rok gedragen of zelfs maar gezien. Net als de jas kwam hij tot haar knie, maar ze voelde zich toch naakt, helemaal met die doorzichtige kousen. Ze keek op naar Bob en leek op punt van tranen te staan. ‘Zie ik er stom uit?’ Ze vertrouwde in alles op zijn mening, hij was haar gids in de moderne tijd.

‘Nee, je ziet er prachtig uit, Lillibet. Ik had alleen niet verwacht je in “normale” kleding te zien.’ Hij kon zien hoe gek het voor haar voelde.

‘Ik vind ritsen echt geweldig,’ giechelde ze samenzweerderig. Ze liet hem zien hoe de rits van haar rok werkte alsof hij er nog nooit een had gezien en hij moest erom lachen. ‘Zo efficiënt. Ik wou dat wij ze ook hadden. Zelfs knopen zouden al een verbetering zijn. Ik prik mezelf altijd aan de pinnen en dan heb ik meteen weer bloed op mijn schort.’

Bob kon het zich niet voorstellen om zo te leven, maar ze had het haar hele leven gedaan en was van plan het te blijven doen. Lilli had het er nooit over dat ze uit haar gemeenschap weg wilde en hij vroeg het haar niet. Ze vond nog steeds dat worden gemeden en verbannen het allerergste was dat haar kon overkomen, waaruit hij opmaakte dat ze wilde blijven. Maar zou haar vader haar weer terugnemen? Ze dacht zelf dat hij haar nooit zou kunnen verstoten en Bob hoopte maar dat ze gelijk had. Lilli was ervan overtuigd dat haar vader haar haar ongehoorzaamheid zou vergeven wanneer ze thuiskwam.

Hij nam haar mee naar een Italiaan in de buurt van het hotel, waar ze een pizza bestelde. Ze vertelde dat sommige tieners met pizza’s kwamen aanzetten tijdens hun rumspringa en biechtte op dat ze ze heerlijk vond. Hij nam pasta en een glas wijn, wat zij afsloeg. Ze had nog nooit alcohol geproefd en wilde het ook niet proberen. Lillibet was niet van plan compleet uit de band te springen door álle regels te verbreken. Ze was hiernaartoe gekomen om haar boek te redigeren en wilde er geen misbruik van maken. Ze was een eerbaar mens.

Bob had voor na het eten een auto gehuurd zodat hij haar de stad kon laten zien. Hij nam haar mee naar het Empire State Building en ze gingen naar boven om het uitzicht te bekijken. Terwijl heel New York aan hun voeten lag, spraken ze over de tragedie bij het World Trade Center. Hij vertelde haar wat de hoge gebouwen om hen heen waren en waar de Twin Towers hadden gestaan.

Ze reden via Broadway naar Times Square en zagen alle felverlichte theaters. Ook bezochten ze Central Park. Hij wist niet waarom, maar Bob wilde haar het park graag laten zien. Ze reden over Fifth Avenue en hij vroeg de chauffeur bij het Plaza te stoppen. Toen ze uit de auto stapten, keken ze op naar het gigantische hotel. Ze zag paarden met sierlijke wagens op straat geparkeerd staan.

‘Bijna net als thuis,’ zei ze glimlachend, alleen vond ze dat de paarden er moe en oud uitzagen en waren de buggy’s uitvoerig versierd met plastic bloemen en kleine decoraties. Ze waren bedoeld om jonge stellen een romantisch ritje door het park te bieden. Voor Lilli was het juist iets heel alledaags. Ze zag dat er geen zo mooi was als haar vaders zondagse rijtuig. ‘Rij jij wel eens paard?’

‘Nee,’ zei Bob met een geschrokken blik. ‘Ik haat paarden. Ik ben bang voor ze.’

‘Echt? Waarom? Ben je er als kind een keer vanaf gevallen?’ Paarden maakten deel uit van haar dagelijks leven, net als buggy’s. Dat was altijd zo geweest.

‘Nee, ik ben gewoon bang voor ze. Altijd al geweest. Ik sta doodsangsten uit als ik er alleen maar naar kijk.’ Hij keek er ook echt bang bij.

‘Die angst moet toch ergens vandaan komen?’ vroeg ze goedmoedig, maar hij schudde zijn hoofd weer.

‘Ik ben al bang voor ze zolang ik me kan herinneren. Ik zou er voor geen goud bij in de buurt komen.’

‘Nou, dan zullen we je maar geen ritje in het zondagse rijtuig van mijn vader aanbieden,’ zei ze met een glimlach terwijl ze wegliepen van de rijtuigen en de paarden, de straat overstaken en bij de fontein bij het Plaza gingen staan kijken. Bob keek bedachtzaam, alsof hij zich iets herinnerde. ‘Waar denk je aan?’ Hij had een afwezige blik in zijn ogen toen ze het vroeg.

‘Dat weet ik niet. Ik had weer zo’n gek déjà vu-moment, alsof we hier eerder zijn geweest.’ Ze glimlachte naar hem en toen hij naar haar keek, zag hij een tafereel voor zich van een vrouw in de sneeuw. De vrouw was niet Lilli en het beeld was ook heel snel weer weg. Even had hij het gevoel gehad dat ze daar allebei eerder waren geweest.

‘Waar gaan we nu naartoe?’ vroeg ze, en ze keek als een kind met kerst. Zijn moment van déjà vu voor het Plaza had bij haar geen bellen doen rinkelen. Lillibet had het veel te veel naar haar zin met toeristje spelen.

Ze reden Fifth Avenue af, richting Washington Square in de Village. Hij vertelde haar over de grote kerstboom die elk jaar op Rockefeller Center stond en ze keek naar de St. Patrick’s Cathedral toen ze erlangs kwamen. Daarna nam hij haar mee naar een koffiehuis in de Village waar ze een toetje en een cappuccino namen, wat ze heerlijk vond. Hun tour door Manhattan was perfect geweest en er was nog meer dat hij haar wilde laten zien de komende dagen tussen haar redigeersessies met Mary door. Historische delen van New York waarvan hij dacht dat ze haar zouden interesseren, bijvoorbeeld.

Bob bracht haar om halftwaalf terug naar haar hotel en liep met haar mee naar haar kamer om zeker te weten dat ze de deur met het elektronische systeem open kreeg. Ze bedankte hem stralend. ‘Ik heb de avond van mijn leven gehad,’ zei ze met schitterende ogen.

‘Ik ook.’ Hij meende het. Hij was in zijn hoofd wel nog steeds bezig met het déjà vu-moment bij het Plaza dat niets met haar te maken leek te hebben. Hij voelde zich een beetje belachelijk, vooral omdat hij zijn angst voor paarden had toegegeven, en begon er niet meer over.

Bob beloofde haar de volgende ochtend op te pikken om samen naar kantoor te lopen. Hij wilde niet dat ze verdwaalde. Hij had beloofd voor haar te zorgen als ze in New York was en hield zich aan zijn woord. Bovendien genoot hij van elke seconde met haar.

Toen hij weg was, deed Lilli haar Engelse kleren uit en hing ze op in een kast die groter was dan haar kamertje thuis, trok haar dikke flanellen nachthemd aan dat Margarethe en zij een jaar eerder hadden gemaakt en ging op het bed liggen. Ze lag daar en dacht aan haar vader en broers thuis. Ook al had ze een geweldige tijd, ze miste ze evengoed. Ze was nog nooit bij ze weg geweest. Terwijl ze zo lag te denken, ging de telefoon. Bob had haar verteld wat je dan deed en met een aarzelend ‘hallo’ nam ze op. Het was Bob.

‘Ik wilde alleen even weten of alles goed was en je niet werd aangevallen door vreemde apparaten in je kamer.’ Ze had hem over haar aanvaring met de douchekop verteld.

‘Nee, ze gedragen zich allemaal keurig,’ zei ze lachend. ‘Bedankt voor de heerlijke avond. Ik zal het nooit vergeten.’

Hij hield van de melodie in haar stem. Ze klonk altijd zo uitgelaten en blij, vooral nu. ‘We zijn nog niet klaar.’ Bob klonk weemoedig. Hij wilde dat het eeuwig zou duren, maar ze hadden maar een paar dagen en dan zou ze weer in een pompoen veranderen en hij ook. Hij wilde zo veel mogelijk uit elke minuut halen. ‘Trouwens, als je trek krijgt, kun je de roomservice bellen. Je kunt bestellen wat je maar wilt en dan brengen ze het naar je kamer. Zoals bijvoorbeeld een hoorntje ijs,’ plaagde hij haar, terugdenkend aan de dag van hun ontmoeting.

‘Ik zit nog overvol,’ zei ze, nog altijd overweldigd door alles.

‘Je kunt morgenochtend ontbijt bestellen.’

Ze zuchtte toen hij het zei. ‘Het zal hierna thuis wel weer wennen zijn. Daar ben ík de roomservice.’ Hij lachte. Ze had snel door hoe alles werkte.

‘Tot morgen, Lilli. Welterusten.’

‘Bedankt, slaap lekker.’ Ze deed de lampen uit, ging in bed liggen en keek naar het maanlicht dat de kamer in sijpelde. Terwijl ze in slaap viel, kon ze alleen maar denken aan hoe perfect de avond was geweest.

20

Bob klopte de volgende morgen om negen uur op haar kamerdeur. Toen ze hem opendeed, had ze weer haar gewone Amish-jurk aan met een schoon schort. Haar werkkleding. Het was een opvallende overgang vergeleken met de vorige avond.

Onderweg naar zijn kantoor kletsten ze ontspannen en stopten bij Starbucks om koffie te halen. Ze kochten Deense gebakjes omdat ze geen van beiden hadden ontbeten en zodra ze er waren, ging Lillibet weer met Mary verder aan het boek. Het verliep weer vlotjes. Mary vertelde later aan Bob dat Lilli haar aanwijzingen goed oppikte. Het was zaterdag, dus het was stil op kantoor.

Ze lunchten met z’n drieën in een vlakbij gelegen restaurant en werkten daarna nog een uur aan het boek. Tegen die tijd was Mary helemaal op en wilde naar huis. Zodra ze weg was, zei Bob tegen Lilli dat ze haar jas moest pakken. Hij nam haar mee naar het Vrijheidsbeeld en ze bezochten het museum op Ellis Island, wat ze fascinerend vond hoewel ze er niet lang voor konden uittrekken. Ze bestudeerde de vitrines aandachtig en hij zag een paar keer tranen in haar ogen verschijnen. Toen ze weer bij het hotel kwamen, gaven ze allebei toe dat ze afgemat waren en aten dus maar een hamburger beneden aan de bar. Ze kletsten over van alles en nog wat en hij vertelde haar over zijn familie.

‘Ik ben altijd een beetje een buitenbeentje geweest. Ze zijn allemaal heel intellectueel, gedreven en carrièregericht. Mijn carrièreplannen waren wat ‘‘softer’’ en ik heb al mijn hele leven uitgever willen worden, in tegenstelling tot mijn arts-advocaat-bankier ouders en broer. Zelfs mijn schoonzus is jurist, hoewel ze daar niets meer mee doet. Ze is beroepshuisvrouw geworden; een soort Martha Stewart. Hun kinderen zijn net robots, ze hebben alle dans-, muziek-, taal- en computerlessen gevolgd die er zijn.’

Voor Lillibet was het allemaal ongewoon, in een gemeenschap waar de kinderen op hun veertiende school afsloten en waar de opvoeding thuis gebeurde, en waar niemand tapdansen of Mandarijn leerde op school, hoewel de jongens wel graag honkbal speelden en de meisjes leerden koken en naaien.

‘Ik dacht gewoon dat het leven wat minder gespannen kon zijn en warmer. Je zou niet zo hard je best moeten hoeven doen,’ zei Bob in een poging het haar uit te leggen, maar ze leek het al te begrijpen.

‘Bij mij was het juist het tegenovergestelde. Ik wilde altijd meer. Ik wilde op school blijven en meer mijn best doen. Mijn moeder gaf me veel boeken, wat een wereld voor me opende, en ik wilde meer zien en doen dan van Amish-vrouwen werd verwacht. Dat heeft mijn moeder me geleerd. Ze heeft me geleerd te houden van wat ik las en me aangespoord om te schrijven, hoewel ik dat pas na haar dood ben gaan doen. En toen had ik het gevoel dat zij me aanmoedigde of dat ik het aan haar was verschuldigd of zoiets. Maar het past niet bij onze manier van leven. Als ik zou trouwen, zou geen enkele man binnen onze gemeenschap het tolereren. En daarbuiten mogen we niet trouwen,’ zei ze eenvoudigweg en het leek haar niet te storen. ‘Het huwelijk lijkt me zo beperkend,’ voegde ze eraan toe met een bedachtzame blik, ‘met onze manier van leven, tenminste. Je geeft je eigen wil op en de man beslist alles. Dat kan ik niet.’ Hoewel haar vader nu haar beslissingen voor haar nam.

‘Dat zou ook niet zo moeten zijn, als je met de juiste persoon zou trouwen. Dan vorm je samen een team.’ Toen lachte hij. ‘Maar wat weet ik ervan? Ik heb al sinds de universiteit geen vaste vriendin meer gehad en die heeft me gedumpt voor mijn beste vriend. Ik geef haar overigens gelijk, want ik was toen een sufferd. Ik vond mijn literatuurcolleges en het lezen van boeken belangrijker, en die waren ook een stuk interessanter.’ Ze praatten over hun boekensmaak en kwamen erachter dat die aardig overeenkwam. Ze hadden in hun jeugd veel dezelfde lievelingsboeken gehad, hoewel in sommige gevallen hun interpretatie ervan wat verschilde. Ze discussieerden er uren over en daarna vertelde hij over het opstarten van zijn eigen bedrijf en hoe uitdagend dat was geweest. Ze benijdde hem dat hij met schrijvers mocht werken en boeken ontdekken.

‘Zoals het jouwe,’ zei hij plagend, nog steeds verbaasd dat hij haar in de retour afzender-stapel had gevonden. Ze besefte nu dat ze haar manuscript net zo goed terug had kunnen krijgen met een standaardbriefje erbij zonder dat hij ervan had geweten. ‘Mijn blik viel op je schort.’

‘Daarom stuurde ik het ook mee. Ik dacht dat het me geluk kon brengen.’

‘Het heeft ons allebei geluk gebracht,’ zei hij vol genegenheid. Daarna betaalde hij en liep weer mee naar haar kamer. De volgende dag was het zondag. Mary had om een vrije dag gesmeekt, want ze moest met haar voeten omhoog en ontspannen. Bob voelde zich schuldig dat hij haar zo hard had gepusht. Het was een race tegen de klok tot de komst van de tweeling.

‘Wat wil je morgen doen?’ vroeg hij, terwijl ze in de zitkamer van de suite stonden.

‘Wat jij wil. Een wandeling in het park, een ritje, niets speciaals.’

‘We kunnen het morgen nog beslissen. Misschien wil je wel uitslapen,’ opperde hij, en Lillibet lachte.

‘Voor mij is zes uur in de ochtend al uitslapen. Ik sta nog voor mijn vader en Willy naar hun werk gaan op en maak hun eten klaar.’ Hij bewonderde haar om hoe ze omging met de hardheid van haar bestaan, dat haar niet leek te deren. Het waren de beperkingen waartegen ze nu bezwaar had. De regels, niet de eisen of het werk.

Ze hadden om tien uur afgesproken en Bob trof haar in de lobby in een spijkerbroek, een trui en de blauwe jas. Hij nam haar mee naar Café Cluny voor een overheerlijk ontbijt en daarna namen ze een taxi naar Central Park en wandelden uren rond, gingen naar de vijver met modelbootjes en zaten daar op een bankje. Ze kletsten aan één stuk door alsof ze een heel leven in te halen hadden. Die avond aten ze weer in de Village. Bob belde Mary en was opgelucht te horen dat de tweeling nog niet was geboren. Dus de volgende dag zouden ze weer aan het boek werken. Het was fijn om samen een dagje vrij te hebben. Ze zagen er allebei ontspannen en gelukkig uit toen hij haar naar haar hotel terugbracht. Daarna liep Bob, denkend aan haar, naar zijn appartement. Hij kon zich niet voorstellen hoe het leven zou zijn als ze weer weg was, zo heerlijk vond hij het om in haar buurt te zijn. Hij genoot met volle teugen van hun oeverloze gesprekken, vertrouwelijkheden en gedeelde opvattingen over het leven. Hij had het gevoel dat hij naar haar had gehunkerd zonder het te weten, maar de klok tikte door en ze zou al snel weer naar huis gaan. Hij kon haar in Pennsylvania opzoeken, maar meer dan dat zou nooit mogelijk zijn en dat wist hij. Ze was volledig op haar plek en berustte in het Amish-leven, wat lichtjaren van dat van hem was verwijderd.

Op maandag miste Lilli haar vader en broers echt verschrikkelijk. Ze was nu drie dagen van huis en het was raar om ze niet te zien en niet met ze te praten. Bellen om over de dingen te vertellen die ze had gedaan kon niet. Zelfs Margarethe miste ze. Ze was treurig toen ze die dag weer aan het werk gingen en merkte dat Mary er nog vermoeider uitzag. Maar ze boekten vooruitgang. Ze werkten de hele dag door zonder de deur uit te gaan en Bob kwam zo nu en dan binnenlopen om te kijken hoe het ging. Het schoot goed op. Mary schatte in dat ze nog maar een dagje nodig zouden hebben.

Bob nam Lilli die avond mee naar een honkbalwedstrijd en Lilli vond het geweldig. Ze aten hotdogs, popcorn, pretzels en ijs, en de Yankees wonnen. Ze kon niet wachten haar broers erover te vertellen. Honkbal was een toegestane sport en ze speelden het thuis graag met hun vrienden. Elke dag die ze met Bob doorbracht was nog leuker dan de vorige. Hij was een vriendelijke man, aardig, hij deed erg zijn best om haar een leuke tijd te bezorgen en Lilli voelde zich volledig op haar gemak bij hem. Het leek alsof hij altijd al deel van haar leven had uitgemaakt, dus ze voelde zich veilig bij hem. Ze zei er iets over toen ze die avond teruggingen naar het hotel. ‘Dat heb ik nooit eerder bij iemand gevoeld,’ gaf ze toe, ‘alsof je mijn broer en mijn beste vriend in één bent. Ik heb lol met jou en kan je alles vertellen.’

‘Zo voelt het voor mij ook, Lilli. Ik weet niet wat ik moet als je straks weg bent.’ Hij voelde zich dichter bij haar dan ooit.

‘Het is vreemd, hè?’ zei ze en ze dacht erover na. ‘Het is alsof we altijd al bij elkaar zijn geweest, en zo lang kennen we elkaar nog niet. Misschien heeft mijn moeder ons aan elkaar voorgesteld, via het boek.’ Ze maakte maar half een grapje. Ze begreep niet waarom ze zo’n verbondenheid met hem voelde, maar het was zo. En ze kon zich nu geen leven meer zonder hem voorstellen, maar hij kwam uit een andere wereld en in de hare was geen ruimte voor hem. Haar vader zou misschien toestaan dat hij af en toe op bezoek kwam, als hij haar ooit haar boek zou vergeven, maar meer dan dat kon hij niet doen. In hun gemeenschap was geen plek voor Engelsen. Hij moest Amish zijn om erbij te horen. ‘Ik zal je missen als ik terugga,’ zei ze droevig. En nu miste ze haar familie zo erg. Met elke dag die verstreek, kreeg ze meer heimwee, erger dan ze had verwacht. Maar ze groeide ook elke dag dichter naar Bob toe. Ze voelde zich verscheurd.

En Bob was zo respectvol en deed nooit ongepaste dingen. Hij besefte tegen die tijd wel dat hij tot over zijn oren verliefd op haar was. Maar ze was jong en hij wilde haar niet in de war brengen met zijn gevoelens voor haar. Amish zijn, en wat dat inhield, was niet niks. Hij zou nooit misbruik van haar maken. Hij durfde haar niet eens te zoenen, hoewel hij telkens wanneer ze afscheid namen dat het liefste zou doen en haar wilde zeggen dat hij van haar hield. Bob wist dat als ze de geest eenmaal uit de fles zouden laten, niets meer hetzelfde zou zijn. Hij hield het liever stil en verborg zijn gevoelens voor haar, ook al waren ze sterk. Ze was zo onschuldig, ze was echt net een kind dat samen met hem een heel nieuwe wereld ontdekte. Maar hij wist dat ze niet kon blijven en zij wist het ook. Hij wist niet eens of ze dat wel zou willen. Ze had een paar keer toegegeven dat ze heimwee had. Ze had zoveel nieuwe dingen gezien en zoveel avonturen met hem beleefd, toch zei ze nooit dat ze niet terug wilde naar Pennsylvania. Ze was vast van plan haar plek in haar vaders gezin weer in te nemen.

Op dinsdagavond voltooiden Lilli en Mary het redigeerwerk. Het werd wel laat en ze waren allebei opgelucht toen het klaar was. Mary gaf het geredigeerde manuscript aan Bob en toen ze haar even later in een taxi zetten, zag ze eruit alsof ze zich amper nog kon bewegen. Ze zei dat ze rechtstreeks naar bed zou gaan. Het was een prachtige avond en Lilli en Bob wandelden wat, stopten even om te eten bij een deli, gingen toen naar de zitkamer van haar suite en praatten lange tijd. Lilli had een goed gevoel over het werk dat ze aan het boek hadden verricht. Het gaf haar een gevoel van afsluiting en ze was er klaar voor om bij thuiskomst aan een nieuw boek te beginnen. Ze had haar nieuwe verhaal met Mary besproken en die vond het wel wat, en Bob ook. Lillibet had echt talent.

Na een tijdje viel het tweetal stil en keek hij haar aan met een blik vol liefde. Hij wilde het haar niet vertellen en alles verpesten, maar het werd met de minuut moeilijker.

‘Waarom kijk je zo naar me?’ vroeg ze goedmoedig.

Ze had de ogen van een vrouw in het gezicht van een kind en het feeërieke lichaam van een bosnimf. Bob wilde haar in zijn armen sluiten, maar hij was bang dat hij haar in tweeën zou breken en hij durfde het niet. Hij wilde haar niet laten schrikken of verpesten wat ze hadden. Ze was zo onbedorven en onschuldig en dat koesterde hij zo in haar.

‘Ik weet het niet, ik voel soms gekke dingen als we samen zijn,’ zei hij met een zucht, ‘alsof ik je tot in je ziel ken. Ik weet niet waarom. Misschien doet dat er ook niet toe.’

‘Dat gevoel heb ik ook. Alsof onze zielen elkaar kennen, of onze harten. Misschien is dat wel wat liefde is,’ zei ze met een peinzende blik en ze trok haar vlecht los. Ze waren allebei moe en in een openhartige bui en het was laat. ‘Ik ben nog nooit verliefd geweest,’ zei ze eenvoudigweg en ze voegde er bijna ‘tot nu’ aan toe, maar kon het nog net inslikken. Ze wist niet of ze verliefd op hem was of niet en ze wilde niet verpesten wat ze hadden, of hem afschrikken.

Hij wilde haar vragen of ze nú verliefd was, maar durfde niet. Ze zaten een poos in stilte naast elkaar op de bank en hij streelde voorzichtig haar lange haar. Het hing tot ver onder haar middel en was heel witblond.

Uiteindelijk stond hij op om weg te gaan voordat hij iets zou doen waar hij, of zij, later spijt van kreeg. Lilli liep op haar kousen met hem mee naar de deur. Ze had een spijkerbroek en een trui aan. Langzaam ging ze met haar hand naar zijn gezicht. ‘Bedankt, Bob,’ zei ze zacht. ‘Ik geef zoveel om jou. Ik weet niet wat het betekent, maar ik vind het heerlijk om bij je te zijn.’

‘Ik heb hetzelfde.’ Hij klonk bedroefd terwijl hij het zei. Zijn gedachten waren al bij haar vertrek; het werk was af en ze moest terug. Zijn leven zou leeg zijn zonder haar. Hij had het gevoel alsof hij zijn hele leven naar haar had gezocht en nu kon hij haar niet krijgen.

‘Kom je me thuis opzoeken?’ vroeg ze, ook bedroefd. Zelfs al was haar plek thuis, ze moest er nu niet aan denken hem achter te moeten laten.

‘Als het van je vader mag, absoluut.’

Ze knikte. Ze dacht dat het met de tijd wel zou mogen, maar het zou even kunnen duren voordat Henryk hun het boek zou vergeven. Het boek was de schakel die hen had samengebracht en nu de band tussen hen vormde, dus Lilli had er absoluut geen spijt van. Ze wist zeker dat haar vader het zou gaan begrijpen, al was het alleen maar omdat hij van haar hield.

Bob gaf haar een zoen op haar voorhoofd en vertrok. ‘Tot morgen, slaap lekker.’ De woorden ‘ik hou van je’ waren bijna uit zijn mond ontsnapt, maar hij hield zich op tijd in. Hij liep helemaal naar huis en dacht onderweg aan haar. Lillibet staarde uit het raam van de hotelkamer en vroeg zich af wat er zojuist was gebeurd. Ze had nu het gevoel dat ze bij hem hoorde. Dat beangstigde haar helemaal niet, het voelde goed.

Bob kwam de volgende ochtend met haar ontbijten in het hotel. Tijdens het ontbijt belde Mary hem op zijn mobieltje om te vertellen dat de tweeling om twee uur die ochtend was geboren. Ze klonk moe maar in de wolken. Lilli bedankte haar ook, feliciteerde haar en vroeg of ze op kraamvisite mochten komen.

Die middag bezochten ze haar in het ziekenhuis. Bob keek toe hoe Lilli de baby’s een voor een vasthield en meteen wist hij dat hij kinderen met haar wilde. Hij had nooit eerder kinderen gewild. Het was beangstigend wat ze met hem deed. Hij hield het niet meer uit, maar dat was niet aan hem te zien.

Ze hadden bloemen voor Mary meegenomen en twee kleine blauwe teddyberen. De baby’s waren ontzettend schattig. Ze heetten Trevor en Tyler. Ze deden Lilli denken aan toen haar kleine broertjes werden geboren op haar dertiende en ze zo opgetogen was geweest. Haar moeder was thuis bevallen en Lilli was erbij geweest toen ze op de wereld kwamen.

Toen ze terugliepen naar het hotel, vertelde ze Bob dat ze geen kinderen wilde. Hij was verbaasd. ‘Waarom niet?’ Ze deed het zo leuk met de baby’s die ze net hadden gezien en leek volkomen op haar gemak met zo’n kleintje in haar armen. Meer dan hun eigen moeder, die nog wat overweldigd was.

‘Dat heb ik allemaal al meegemaakt, toen mijn moeder overleden was. Ik heb mijn broertjes grootgebracht, dat hoef ik niet nog een keer mee te maken.’

‘Misschien wil je wel graag kinderen van jezelf als je de liefde van je leven hebt gevonden.’

Als antwoord schudde ze haar hoofd. ‘Dat denk ik niet. Mijn vader vindt dat ik met een van de weduwnaars van de gemeenschap moet trouwen en kinderen krijgen. Ik trouw niet met iemand van wie ik niet hou.’

Hij was opgelucht dat te horen.

Ze giechelde ondeugend. ‘Het lijkt me wel wat om een chagrijnige oude vrijster te worden en te doen wat ik wil.’ Maar ze kon niet doen wat ze wilde, alleen wat haar vader wilde, en dat wisten ze allebei.

‘Nou, nodig me maar uit voor de bruiloft wanneer je gaat trouwen,’ zei hij met pijn in het hart.

‘Maak je geen zorgen, die komt er niet,’ zei ze en ze ging dichter tegen hem aan lopen en liet haar hand in zijn arm glijden.

Hij vond het heerlijk als ze dat deed en hij haar dicht bij zich voelde terwijl ze naast elkaar liepen.

Toen zei ze wat geen van beiden wilde horen of aan wilde denken. Maar het werk waarvoor ze was gekomen was klaar. ‘Ik kan niet lang meer blijven,’ fluisterde ze.

Hij had al de hele week tegen die woorden opgezien. ‘Ik weet het.’ Het was woensdag.

‘Misschien tot vrijdag?’ zei ze aarzelend. Dat was de week die ze haar vader had beloofd en niet langer, dus dat was heel redelijk.

Hij knikte. ‘Ik zal een taxi bestellen. Wat wil je morgen doen, op je laatste dag?’ vroeg hij haar.

‘Gewoon bij jou zijn,’ zei ze simpelweg, alsof ze wist wat hij voelde.

Hij wilde de hele dag met haar vrijen en haar voor altijd bij zich houden. Toen hij dat dacht, wist hij dat het krankzinnig was en hij hoopte maar dat ze zijn gedachten niet kon lezen. Hij wilde haar smeken niet weg te gaan, maar dat kon niet. ‘Misschien kunnen we naar Central Park gaan?’

Dat deden ze. Ze roeiden op het meer, lagen daarna op het gras op een door hem meegebrachte deken, en kletsten. Na de picknick liepen ze door de dierentuin. Het was als een dagje op het platteland, maar dan in de stad. Ze luisterden naar een steelband, keken naar kinderen en jongleurs en aan het einde van de dag stopten ze weer bij het Plaza. Daar had Bob weer het vreemde gevoel dat ze er eerder samen waren geweest. Toen hield hij een taxi aan en gingen ze het centrum weer in.

Ze aten wederom pizza en Lillibet zei glimlachend dat haar rumspringa nu bijna voorbij was en ze nu voor altijd volwassen moest worden.

Bob sprak zijn gedachten hardop uit. ‘Kom je nog eens terug naar New York?’

‘Dat zal ik proberen.’ Maar ze wilde niet te ver gaan bij haar vader. Misschien voor haar volgende boek, als hij haar haar eerste boek vergaf. En tot die tijd zou ze het moeten doen met Bobs bezoekjes aan Pennsylvania, als Henryk dat toestond. Het hing allemaal van haar vader af.

Toen zei hij iets wat vreemd klonk, zelfs voor hemzelf. ‘Als er iets gebeurt, wil ik dat je me belt. Of bel het taxibedrijf. En kom terug… kom naar huis… Ik zal hier op je wachten. Of ik kom je halen als je dat wilt. Je mag daar niet tegen je zin gevangenzitten. Ik zal altijd voor je klaarstaan.’ Hij had nog nooit van zijn leven iets zo gemeend.

‘Ik zit niet gevangen, Bob. Ik hoor daar thuis. Ik ben Amish, net als zij.’ Ze zei het met trots, met een rechte rug. Hij besefte dat ze het meende.

‘Maar weet dat ik hier voor je ben en dat je niet alleen bent als je hulp nodig hebt.’

Ze glimlachte en hoopte dat ze het niet nodig zou hebben, maar het was fijn om te horen. Bob dacht bij zichzelf dat hij niet moest vergeten haar het kaartje van het taxibedrijf te geven als ze wegging. Je wist maar nooit. Haar vader was een moeilijke man, misschien moeilijker dan ze zich realiseerde. Ze was zijn dictatoriale trekjes gewend.

Bob moest zich van haar losrukken toen hij haar die avond in het hotel achterliet en zei dat hij ’s morgens langs zou komen om afscheid te nemen. Ze wilde nog langs het kantoor gaan om van iedereen afscheid te nemen en ze te bedanken. Bob was bij haar toen ze dat deed. Het was twaalf uur ’s middags toen ze voor het kantoorgebouw in de taxi stapte en hem, met een dankbare blik in haar ogen, weer bedankte voor alles. Hij had zoveel voor haar gedaan, was zo aardig geweest. Ze ging op haar tenen staan, wierp haar armen om zijn nek en knuffelde hem als een klein kind. Hij wilde dat hij voor altijd zijn armen om haar heen kon houden.

‘Hou je taai, Lilli,’ zei hij met een gebroken stem. ‘Je hebt al mijn nummers als je me nodig hebt.’

Ze knikte met tranen in haar ogen, liet hem los en keek hem recht aan terwijl ze zich afvroeg waarom ze wegging. ‘Jij ook. En vergeet niet op bezoek te komen.’

Hij knikte, toen stapte ze in de auto en deed haar gordel om. Ze zwaaide toen de taxi wegreed en Bob haar op de stoep nakeek. Hij had zich nog nooit zo eenzaam gevoeld.

21

De rit naar Lancaster duurde door de verkeersdrukte van de vrijdagmiddagspits langer dan ze had verwacht. Bob belde haar twee keer in de auto en ze deden allebei hun best om opgewekt te klinken, maar het voelde voor haar alsof ze in een ruimteschip zat onderweg terug naar een andere planeet. Dat was in feite ook zo. Ze ging vierhonderd jaar terug in de tijd naar waar zij leefde, zo ver van Bob alsof ze op Mars woonde.

Ze stopten om te tanken en de chauffeur gaf haar zijn kaartje zoals Bob hem had gevraagd, voor het geval ze het nodig zou hebben in een noodgeval. Ze waren pas na zes uur ’s avonds in Bart Township. Hij kon haar niet bij het zuivelbedrijf afzetten, want ze kon haar broer niet bellen. Er was niemand die haar op kwam halen en ook niemand die haar naar huis kon brengen, het zuivelbedrijf was al dicht. Lillibet gaf de chauffeur instructies en ze wilde Bob eigenlijk weer bellen om nogmaals afscheid te nemen, maar deed het niet. Ze was nu thuis en ze moest eraan geloven. Het voelde vertrouwd en veilig toen ze richting haar vaders boerderij reden. Hoe leuk ze New York ook vond, dit was haar thuis. Er was niets veranderd. Ze wist dat haar vader waarschijnlijk de komende weken nog wel boos op haar zou zijn. Of misschien had hij haar de afgelopen week zo gemist dat hij haar vergaf en blij was dat ze terug was. Ze wilde haar plaats weer innemen en het werk in zijn huis doen en ze was van plan haar nieuwe boek ’s avonds bij kaarslicht te schrijven, net als haar eerste.

Lilli bedankte de chauffeur toen hij haar afzette en haar haar koffer gaf. Terwijl hij wegreed, bleef ze even naar het huis staan kijken en liep toen naar binnen, blij om weer thuis te zijn. Ze droeg haar kapje en cape en volledige Amish-klederdracht. Het grootste deel van de tijd in New York had ze dat gedragen, maar de Engelse kleren waren leuk geweest voor de verandering, net als de andere avonturen in New York en de tijd die ze met Bob had kunnen doorbrengen. Ze hadden een intense vriendschap ontwikkeld waarvoor ze dankbaar was, maar hier hoorde ze thuis.

Het was stil in huis toen ze binnenstapte, wat haar verbaasde omdat het bijna zeven uur was. Ze zouden aan het avondeten moeten zitten, tenzij ze naar een van haar oudere broers waren gegaan. Lilli had hen niet kunnen waarschuwen dat ze thuis zou komen en dacht dat het huis leeg was, dus schrok ze toen haar vader uit de woonkamer kwam en ze in de keuken oog in oog met elkaar kwamen te staan. Er was geen enkel geluid van de jongens te horen, die waren duidelijk niet thuis.

‘Hallo, papa,’ zei ze en ze glimlachte naar hem. ‘Ik ben weer thuis. Ik heb jullie zo gemist. Waar zijn de jongens?’

Hij had ze naar hun broer gestuurd omdat hij al dacht dat ze die avond thuis zou komen. Hij wilde haar alleen spreken. Henryks gezicht was als graniet toen hij op haar afliep. Hij wees naar haar en daarna naar de deur en sprak haar in het Duits toe met een stem vol woede. ‘Verlaat dit huis. Je bent niet langer mijn dochter. Je woont hier niet meer. We kennen jou niet. Kom niet meer terug.’

Lilli keek hem geschrokken aan en probeerde naar hem toe te gaan en haar armen om hem heen te slaan, maar hij duwde haar weg. Ze had nooit gedacht dat hij haar dit zou aandoen. Hij hield van haar, hoe kon hij haar verstoten? Maar hij vond gehoorzaamheid en de Ordnung belangrijker dan haar. Lilli kon dat niet begrijpen. Alles daaraan was zo fout.

‘Jij wilt tussen de Engelsen in New York wonen? Ga!’ schreeuwde hij tegen haar. ‘Je kunt niet zomaar weggaan en ongehoorzaam zijn en dan terugkomen wanneer je maar wilt. Lillibet Petersen, je bent gemeden!’ Hij liep met grote passen naar de deur, rukte hem open en wees naar buiten. ‘Vertrek! Nu!’

Ze kon het niet geloven en probeerde langs hem heen te komen om naar haar kamer boven te rennen, maar hij hield haar tegen en sleepte haar met de koffer in zijn andere hand naar de voordeur. Hij smeet de koffer naar buiten en gooide haar erachteraan.

Snikkend viel ze buiten in de modder. Ze keek naar hem op. ‘Papa, nee!’ zei ze. Toen smeet hij de deur dicht en schoof aan de binnenkant de balk ervoor. Daarom had hij de jongens naar hun broer gestuurd, ze wisten allemaal dat ze gemeden was. Hij had op haar gewacht om het haar mee te delen. Ze lag een paar minuten te huilen in de modder en krabbelde daarna overeind. Haar knieën waren geschaafd van de val en haar dikke wollen kousen stuk. Omdat ze niet wist wat ze anders moest, liep ze huilend naar het huis van Margarethe. Haar deur was ook op slot toen ze daar aankwam, maar ze kon Margarethe binnen horen. Lilli bleef op de deur bonzen en roepen dat ze wist dat ze thuis was. Ze snikte aan één stuk door.

Uiteindelijk kreeg Margarethe medelijden en kwam naar de deur zonder die te openen. ‘Ik kan je niet binnenlaten,’ zei ze zacht door de deur. ‘Je bent verstoten.’

‘Door de oudsten of alleen door papa?’ vroeg ze door haar tranen heen.

‘Dat weet ik niet, maar hij heeft me verboden je binnen te laten. Hij wist dat je hierheen zou komen. Hij neemt je niet terug, Lilli. Je moet gaan. Je hebt geld, ga terug naar New York. Hier kun je niet blijven.’

‘O god,’ zei Lilli radeloos, ‘dit kan hij toch niet doen?’

‘Jawel,’ zei Margarethe resoluut. ‘Niemand zal je helpen. Ga nu maar.’

Ze hoorde Margarethe huilen aan de andere kant van de deur en Lillibets hele lijf schokte van het snikken. Henryk had gemeend wat hij zei en het onvoorstelbare gedaan: ze was verbannen. ‘Ik hou van je, vaarwel,’ zei ze, en beide vrouwen huilden. Strompelend en in shock liep Lilli naar het zuivelbedrijf. Ze moest een paar keer langs de kant van de weg gaan zitten om te huilen en voelde zich naar. Nooit had ze verwacht dat haar vader dit echt zou doen. Hij was wreder dan ze had gedacht. Hij had het gedaan vanwege het boek en omdat ze naar New York was gegaan en hem het hoofd had geboden. Gehoorzaamheid was alles voor hem.

Tegen de tijd dat ze na een uur lopen bij het zuivelbedrijf aankwam, was het acht uur ’s avonds. Ze had nog wat muntjes in haar zak en het kaartje dat de chauffeur haar had gegeven. Ze wilde Bob niet bellen in deze staat en toegeven hoe wreed haar vader tegen haar was geweest en dat ze verbannen was. Haar ergste nachtmerrie was uitgekomen. Lilli was doodsbang en schaamde zich diep, voor zichzelf en haar vader. Ze wilde eerst rustig worden voordat ze Bob sprak. Ze voelde zich ellendig en was nog nooit van haar leven zo bang geweest. Terwijl ze de telefooncel in stapte, bad ze haar moeder in stilte om hulp.

Ze belde de chauffeur en vroeg hem terug te komen. Hij zei dat hij al bij de New Jersey Turnpike was en dat het een uur zou duren voor hij er kon zijn, maar dat vond ze prima. Ze wachtte op het bankje van het zuivelbedrijf waar ze die zomer met Bob had gezeten en daarvóór nog het boek met zijn adres had gevonden. Wat moest er nu van haar worden? Ze wilde niet in New York wonen, ze wilde hier zijn waar ze hoorde. Ze was Amish.

Lilli dacht aan haar moeder. Die zou nooit hebben laten gebeuren dat Henryk haar verstootte. Sinds haar dood en met de leeftijd was hij zoveel harder geworden.

De chauffeur was er om halftien en ze huilde nog steeds toen hij kwam aanrijden. Haar gezicht was bevlekt met tranen en modder, haar schort smerig en gescheurd. Ze trok haar cape om zich heen en stapte in. Hij had zakken met eten op de achterbank staan dus zei hij dat ze maar voorin moest gaan zitten, als ze dat niet erg vond. Toen hij nog eens goed naar haar keek in de auto, zag hij in wat voor toestand ze zich bevond. Ze zag er gehavend uit. ‘Gaat het wel? Wat is er gebeurd?’

‘Ik ben gevallen,’ zei ze, omdat ze het niet aan hem wilde uitleggen. Ook niet aan Bob. Ze wist niet waar ze heen moest, behalve terug naar New York. Ze had Bobs adres en mobiele telefoonnummer en ze zou hem bellen als ze er was. De chauffeur vertrok met haar richting New York. Lilli zweeg. Ze snikte alleen een paar keer en snoot haar neus in de tissues die hij voorin had liggen. Eenmaal weer op de snelweg, reden ze richting noorden. Ze merkte dat de chauffeur een paar keer slingerde. ‘Is alles goed?’ vroeg ze aan hem.

‘Ja, hoor.’

‘Ben je moe?’

‘Nee, hoor. Niks aan de hand,’ hield hij vol en hij reed verder terwijl Lilli uit het raam staarde en aan de scène bij haar thuis dacht toen haar vader haar letterlijk de deur uit smeet. Als een lappenpop was ze door de lucht gevlogen, zo sterk was hij, en was op haar knieën geland. Hij had gemeend wat hij zei.

Ze waren twee uur onderweg en ze tuurde nog steeds als verdoofd uit het raam, toen ze weer slingerden. Snel keek ze naar de chauffeur. Hij was ingedut en schrok wakker en op het moment dat ze zich realiseerde wat er gebeurde, zag ze felle lampen met grote snelheid op hen afkomen. Ze waren op de andere rijbaan terechtgekomen, waar een vrachtwagen hen tegemoet kwam. Toen Lilli dat zag, gilde ze het uit. De chauffeur reageerde te laat. Hij trok aan het stuur, slipte en de vrachtwagen raakte hen op volle snelheid. Er klonk een geluid van knarsend metaal terwijl de auto letterlijk door de lucht vloog en de vrachtwagen hem in elkaar drukte. Een claxon snerpte in haar oor toen Lilli buiten westen raakte. Glimlachend zakte ze weg.

De snelwegpolitie had er drie uur voor nodig om de ingedeukte massa uit elkaar te trekken. Ze sloten de snelweg af en er kon geen auto meer langs, maar het was ondertussen na middernacht dus er was weinig verkeer. Er stonden brandweerauto’s en een aantal ambulances en ze gebruikten ijzerscharen en een kraan om de vrachtwagen op te hijsen en de auto eronder vandaan te wrikken. De chauffeur van de taxi was dood, net als de vrachtwagenchauffeur en de bijrijder in zijn cabine. Er was één overlevende: een jonge vrouw die in de taxi had gezeten. Ze werd met spoed in kritieke toestand naar het ziekenhuis in New Brunswick gebracht. Omdat ze geen identificatie bij zich had, werd ze er als Mevrouw X ingeschreven. Niemand verwachtte dat ze het zou halen. Ze had ernstig hoofdletsel en haar armen waren gebroken. De verpleegkundigen namen aan de hand van de kleding die ze losknipten aan dat ze Amish was.

De volgende ochtend kreeg Jack Williams, de eigenaar van het taxibedrijf, een telefoontje van de politie die hem vertelde dat de auto total loss was en de chauffeur overleden. Er zou autopsie worden verricht om te kijken of er drugs of alcohol in het spel was. Ze spraken over een passagier, maar Jack zei dat er geen klant geweest was, dus misschien had hij onderweg een lifter opgepikt.

‘Fraai is dat,’ zei een balende Jack tegen zijn secretaresse toen hij ophing. ‘Grayson is dood en ze testen hem op alcohol. Godzijdank had hij geen passagier van ons bij zich. Ik denk dat hij iemand heeft opgepikt onderweg, maar wij hebben in elk geval geen opdracht gegeven.’

‘Arme man,’ zei ze. Hij had geen vrouw of kinderen en voor zover ze wisten geen verdere familie, dus ze hadden geen idee wie ze moesten informeren. De volgende dag kregen ze te horen dat hij dronken was geweest. Zijn alcoholpromillage was 1,0.

De snelwegpolitie vroeg lokale politiebureaus een aantal Amish-gemeenschappen binnen een straal van honderdvijftig kilometer te bezoeken om te informeren naar een vermiste vrouw. Nergens werd een vermiste opgegeven. Ze bleef een mysterie zolang ze in coma lag. Zes dagen later ontving het taxibedrijf de inhoud, of wat daar nog van over was, van de auto. Er zat gereedschap bij, een deken, wat papierwerk en een klein koffertje waarin de politie naar een identificatiemiddel had gezocht maar niet had gevonden. Ze wisten niets. In het koffertje zat alleen vrouwenkleding in een klein maatje. Maar toen Jack het koffertje doorzocht, vond hij een kleine envelop met Lilli’s naam erop die de snelwegpolitie over het hoofd had gezien. Er zat een brief van Bob Bellagio in en op de envelop stond het adres van het zuivelbedrijf. Jack herkende het als de plek waar ze het meisje voor Bob Bellagio hadden opgehaald om haar naar New York te brengen.

‘Dat is het meisje dat we veertien dagen terug voor Bob Bellagio ophaalden,’ zei hij met een zorgelijke blik tegen zijn secretaresse. ‘Grayson bracht haar vrijdag terug naar Lancaster.’ Hij snapte er niets van. ‘Misschien is ze haar koffer vergeten.’ De politie had hem verteld dat de chauffeur een passagier had, maar hun coördinator had bevestigd dat hij het meisje thuis had afgezet. Waarom had hij haar koffer dan nog in zijn auto? Tenzij ze die was vergeten, was dat niet logisch. Of had de chauffeur haar weer meegenomen en dat niet aan de coördinator doorgegeven? Was zíj de passagier? Misschien wel. Jack wist dat hun chauffeur onderweg terug naar New York was geweest toen hij overleed en dat hij de coördinator had gebeld nadat hij Lilli had afgezet. Maar Jack vertrouwde het niet en belde de politie om door te geven wat hij in het koffertje had gevonden en om naar de passagier te informeren over wie ze het eerder hadden gehad.

‘Ze leeft nog, maar ze ligt in coma,’ berichtte de politieagent hem. ‘We weten nog steeds niet wie ze is. Het ziekenhuis denkt dat ze Amish is, maar geen van de gemeenschappen die we hebben kunnen bereiken mist iemand en tot nu toe hebben we geen enkele aanwijzing. We weten alleen dat ze tussen de twintig en vijfentwintig is, blond, groene ogen, één meter vijfenvijftig en rond de veertig kilo.’

Jack Williams wist niet hoe Lilli eruitzag. Alleen hun chauffeur had haar gezien, hij niet. Met een onaangenaam gevoel belde hij een paar minuten later Bob Bellagio op. ‘Er is iets gebeurd,’ begon hij voorzichtig. ‘De chauffeur die mevrouw Petersen vrijdag naar Lancaster terugbracht, heeft op zijn weg terug naar huis een ongeluk gehad. Frontale botsing met een vrachtwagen op de New Jersey Turnpike. Ik betreur het te moeten zeggen dat hij onder invloed was. Hij was op slag dood. Hij heeft ons gebeld nadat hij haar had afgezet, dus hij had voor zover wij wisten geen passagier, maar de snelwegpolitie vertelde me dat er wél iemand bij hem in de auto zat toen het gebeurde. We namen aan dat hij op de terugweg een lifter had opgepikt. Dat mag niet, maar soms doen ze het wel eens. De passagier is nog ongeïdentificeerd. Ik heb zojuist de inhoud van de auto gekregen en er zit een koffer bij waarin ik een envelop vond met mevrouw Petersens naam erop en een brief van jou erin. Of ze is haar koffer vergeten, of ze ging weer met hem mee terug naar New York en hij heeft het ons niet laten weten,’ vertelde Jack verward.

Bob had net aan zijn bureau aan haar zitten denken, zoals hij al de hele week deed. Hij had aangenomen dat ze weer thuis bij haar familie was. Hij had niets van haar gehoord en had haar ook niet geschreven sinds ze was vertrokken. ‘Is ze dood?’ Bob klonk in shock.

‘Nee, ze ligt al in coma sinds het ongeluk, in kritieke toestand. Het ziekenhuis zegt dat ze Amish is. Blond, groene ogen, twintig tot vijfentwintig jaar oud, één meter vijfenvijftig, veertig kilo. Is ze dat?’

‘O god… o god…’ zei Bob, meteen over zijn toeren. Zijn hart bonsde zo hard dat hij het kon horen. ‘Waar is ze?’

Jack vertelde hem de naam van het ziekenhuis in New Brunswick. Toen Bob Jack had bedankt voor de informatie, hing hij op en belde daar onmiddellijk heen. Het ziekenhuis bevestigde dat ze nog steeds in coma lag en dat haar toestand kritiek was. De beschrijving klopte. Hij zei dat hij zo snel mogelijk zou komen om te kijken of het Lilli was. Bob wilde haar familie pas inlichten als hij het zeker wist. Hij nam aan dat ze in alle staten waren omdat ze niet wisten waar ze was, maar hij was niet gebeld.

Het waren de vreselijkste twee uur van Bobs leven. Hij reed op volle snelheid en het kon hem niets schelen als de politie hem zou aanhouden, maar als bij een wonder gebeurde dat niet. Hij parkeerde bij het ziekenhuis en rende naar de receptie, waar ze hem naar boven stuurden naar de intensive care. Het was een zeer efficiënt ultramodern ziekenhuis met een grote IC en trauma-afdeling. Hij werd naar een kamertje geleid waar een jonge vrouw lag met overal slangen en monitoren. Een verpleegkundige was met haar bezig en een arts was net bij haar op zijn ronde toen Bob binnenkwam.

‘Hoe gaat het met haar?’ vroeg hij met dichtgeknepen keel. Het was Lilli. Bijna onherkenbaar met een gezicht vol blauwe plekken, een blauw oog, twee gebroken armen en een verband om haar hoofd, maar het was Lilli. Hij wist het zeker. Hij boog zich over haar heen en raakte haar gezicht aan. Ze was heel ver weg en zag er vredig uit. Ze vertelden hem dat Lillibet nog hersenactiviteit had en het al zes dagen had overleefd maar nog steeds niet buiten levensgevaar was. De zwelling in haar hersens was door middel van een operatie verholpen, maar er was sinds haar opname geen enkel teken geweest dat ze weer bij kennis zou komen.

De tranen rolden over Bobs gezicht toen hij het kamertje uit liep. Hij dacht erover na om naar haar vader toe te gaan, maar hij wilde haar niet alleen laten. Hij had al zes dagen aangenomen dat ze thuis was terwijl ze hier lag.

Hij belde Joe Lattimer om hem te vertellen wat er was gebeurd, waar Lilli was en in wat voor toestand. ‘Ik weet niet hoe het zo is gekomen,’ zei Bob en hij klonk erg van streek. Hij voelde zich ook een beetje verantwoordelijk voor wat er was gebeurd, al was de chauffeur beschonken geweest. ‘De coördinator zegt dat de chauffeur haar thuis had afgezet. Maar hij moet haar weer hebben opgepikt zonder het door te geven aan de centrale.’

‘Haar vader heeft haar verstoten,’ zei Joe zacht, sprakeloos door wat hij zojuist van Bob hoorde. ‘Ze was niet meer welkom. Hij heeft haar eruit gegooid omdat ze naar New York was geweest. Haar broers vertelden het me een paar dagen geleden. Ze vinden het verschrikkelijk. Lillibet moet de chauffeur weer gebeld hebben en met hem mee zijn gegaan.’

Samen reconstrueerden Bob en Joe de gebeurtenissen. Het was een hartverscheurend verhaal en Bob was woedend dat haar vader haar had verbannen, met dit als resultaat. Het was haar ergste angst geweest. Nu was hij bang dat hij haar voor altijd zou verliezen en nooit de kans zou krijgen Lilli te vertellen hoeveel hij van haar hield. Ze balanceerde op het randje van de dood.

‘Haar vader moet het weten,’ zei Bob tegen Joe. ‘Hij moet hierheen komen. Hij zal het zichzelf nooit vergeven als ze sterft.’ Hij ook niet.

‘Denk je dat ze doodgaat?’ vroeg Joe geschrokken.

‘Het ziet er niet best uit,’ antwoordde Bob eerlijk. ‘Ze ligt al zes dagen in coma met ernstig hoofdletsel. Gemeden of niet, het is zijn kind.’ Bob gaf hem het adres van het ziekenhuis en bedacht toen iets. ‘Misschien kun je hem brengen. Het is veel te ver voor paard en wagen, dat duurt een eeuwigheid.’

‘Ze kunnen best snel,’ zei Joe. ‘Ik weet niet of ik hem in een auto krijg. Ik zal het voorstellen. Meer dan dat kan ik niet doen.’

‘Bedankt, Joe,’ zei Bob en hij hing op en ging terug naar Lilli. Ze was al een paar minuten alleen in het kamertje toen hij bij haar ging zitten en haar hand in de zijne nam. Hij praatte tegen haar. ‘Alsjeblieft, lieverd, alsjeblieft… Kom terug… ik hou zoveel van jou… Dat had ik je in New York moeten vertellen maar ik wilde je niet afschrikken… alsjeblieft… alles komt goed… Ik hou van je, Lilli, ik hou van je.’ Hij bleef het maar herhalen. ‘Ik hou van je!’ Hij besefte niet dat hij het hardop zei. Een verpleegkundige liep langs en schrok maar hij had alleen maar oog voor Lilli. ‘Ik heb er mijn hele leven over gedaan om jou te vinden en je kunt me nu niet alleen achterlaten… Ik hou van je tot in lengte van dagen,’ zei hij volmondig en realiseerde zich toen dat hij dat nog nooit tegen iemand had gezegd. Hij had geen idee waar het vandaan kwam of waarom hij het zei, maar nu hij erover nadacht, wist hij dat het waar was.

22

Lilli vertoefde al vele dagen in een prachtige tuin. Het was er vredig… Zo nu en dan zag ze er andere mensen, maar het grootste gedeelte van de tijd sliep ze onder een groene bladerrijke boom.

Ze was heel erg moe en had heel lang geslapen. Toen ze wakker werd, zat haar moeder naast haar en zei dat ze het zo goed vond van het boek en heel trots op haar was.

‘Dat wist ik wel, mama,’ zei Lilli. Ze voelde zich lichter dan ooit en blij dat haar moeder het goedkeurde. En toen viel ze weer in slaap maar werd ergens wakker van. Ze wilde alleen maar slapen.

Iemand riep haar, maar ze wilde in de tuin blijven en haar moeder weer zien. Ze had haar zo ontzettend gemist. Toen ze deze keer ontwaakte onder de boom, waren er twee mensen bij haar, een man en een vrouw. De vrouw was beeldschoon en had donker haar. Lilli dacht eerst dat het haar moeder was, maar dat was niet zo. Ze lachte en liep naast een man die op een paard zat. Ze stopten om met haar te praten. Lilli zei dat ze met hen mee wilde om haar moeder te zoeken.

‘Dat kan niet,’ zei de vrouw vriendelijk. ‘Je moet teruggaan.’

‘Dat wil ik niet,’ zei Lilli. Ze voelde zich weer zo moe. ‘Het is te ver.’

‘Je kunt niet met ons mee,’ zei de vrouw weer. ‘Je moet terug, Lilli,’ herhaalde ze, ‘… voor ons…’ Haar schitterend blauwe ogen keken Lilli recht aan.

‘Ga je met me mee?’ vroeg Lilli haar.

De vrouw glimlachte alleen maar en schudde het hoofd. ‘Ga terug, Lilli,’ zei ze weer, en Lilli hoorde de stem weer in de verte roepen terwijl ze hen nakeek. De man trok de vrouw achter hem op het paard. Ze lachten, hij kuste haar en ze reden weg, naar het licht. Lilli wilde daar ook heen om bij hen te zijn, maar ze zag ze niet meer… Ze hoorde alleen nog de echo van hun woorden. ‘Ga terug, Lilli… ga terug…’ en ze hoorde haar moeder het ook zeggen. Toen veranderde de stem en zei iemand anders: ‘Kom terug… kom terug, Lilli.’ Maar ze wilde niet. Ze was zo moe en het was zoveel zwaarder om van het licht weg te lopen dan ernaartoe. Het was te ver om te lopen. Veel te ver, en ze was zo moe.

Bob zat naast haar en praatte tegen haar, toen ze een zacht gekreun uitstootte en zich bewoog. Hij riep meteen de verpleegkundige erbij. Het was middernacht en hij had daar de hele dag en avond gezeten. Haar vader was er ook, en Margarethe. Henryks gezicht stond streng maar ontdaan en Margarethe huilde zacht, terwijl ook de tranen langs Bobs wangen stroomden en hij Lilli’s hand vasthield.

‘Kom terug, Lilli,’ zei hij nog een keer zacht en ze deed haar ogen open, zag hen en sloot ze daarna weer terwijl Bob snikkend een zucht van verlichting slaakte. Ze werd wakker. Ze was teruggekomen, zoals hij haar had gesmeekt.

De arts kwam binnen en onderzocht haar, ze opende haar ogen weer en keek Bob recht aan met een verbaasde blik. Ze begreep niet waarom hij daar was. En haar vader. Ze had net haar moeder gezien en het stel op het paard. Het was allemaal zo verwarrend.

‘Ik moet naar het ziekenhuis,’ zei ze heel zacht, ‘… Lucy is aan het bevallen…’ Ze keek op naar Bob en hij glimlachte naar haar en streelde haar wang.

‘Wie is Lucy, schatje?’

‘Dat weet ik niet.’ Er rolde een traan over haar wang, maar ze was zo blij hem te zien.

‘Het is goed, alles komt goed met je. We zijn er allemaal. We wachtten op je.’

‘Ik weet het,’ zei ze verward en ze raakte weer weg. Ze wilde hem over haar moeder en het stel op het paard vertellen, maar ze was te moe. Ze dommelde een tijdje in, opende daarna haar ogen weer en keek naar haar vader. ‘Het spijt me, papa,’ zei ze.

In het Duits zei hij tegen haar dat het goed was. Zijn lip trilde terwijl hij het zei en Margarethe en Bob keken elkaar aan terwijl de tranen over hun wangen rolden.

‘We hebben je gemist,’ zei Bob toen haar vader was uitgesproken. ‘Bedankt dat je bent teruggekomen.’

Ze glimlachte weer en kneep in zijn hand. ‘Dat moest van hen,’ zei ze.

Hij vroeg niet wie ze daarmee bedoelde. ‘Daar ben ik blij om. Ik zat op je te wachten. Ik heb zo lang op je gewacht, Lilli. Ik hou van je.’ Hij zei het hardop en het kon hem niet schelen wie het hoorde. Hij zou ervoor zorgen dat haar nooit meer iets naars overkwam.

‘Ik heb ook op jou gewacht,’ zei ze. ‘Je hebt wel de tijd genomen.’

‘Sorry,’ zei hij met een glimlach. ‘Ik zal het proberen goed te maken.’

En toen sloot ze haar ogen en lieten ze haar een tijdje alleen zodat ze kon rusten.

Toen ze in de gang stonden met een mengeling van opluchting en schrik op hun gezicht, keek Henryk Bob een tijd lang strak aan. Ze waren haar bijna kwijt geweest en dat beseften ze. Twee uur daarvoor was haar lichaam nog begonnen ermee op te houden en was haar bloeddruk razendsnel gedaald, maar toen kwam ze ineens terug.

‘Hou je van mijn dochter?’ vroeg Henryk hem op de man af.

Bob weifelde geen moment. ‘Absoluut, meneer. Ik heb mijn hele leven op haar gewacht. Het is een vastberaden meid.’ Bob wilde zeggen ‘net als haar vader’, maar deed dat niet, en Margarethe glimlachte.

‘Gaat ze met jou mee naar New York?’ vroeg haar vader.

‘Ze wilde terug naar huis. Ze heeft nooit gezegd dat ze in New York wilde blijven.’

Henryk knikte.

‘Ze is bovenal Amish. Ik wil haar wel naar huis brengen als ze het ziekenhuis uit mag, als u wilt. Ze moet thuis herstellen.’

‘Zul je haar bezoeken?’

‘Met uw toestemming. Als zij het wil.’

‘Dat denk ik wel. En ze heeft mijn toestemming. Je bent een goeie vent. Neem je haar mee naar New York als ze weer de oude is?’

‘Als zij het wil. Als ze eraan toe is,’ zei Bob respectvol. Lilli moest het zeggen, dat konden zij niet voor haar bepalen.

‘Ze hoort bij jou,’ zei Henryk zacht. Hij kon zien hoeveel Bob om haar gaf en hij had gehoord hoe hij haar smeekte terug te komen.

‘Ik hoop dat zij er ook zo over denkt,’ zei Bob, blij dat ze het had overleefd.

‘Dat denk ik wel. Breng haar naar ons als ze wordt ontslagen,’ zei Henryk tegen hem. Ze was niet langer gemeden. Henryk en Margarethe vertrokken die avond weer. Het ongeluk had hen bij elkaar gebracht. Joe Lattimer had hen naar het ziekenhuis gereden en gewacht tot hij ze weer mee terug kon nemen. Hij had de hele avond in de wachtkamer gezeten omdat hij zich niet wilde opdringen.

Bob bleef de daaropvolgende twee weken bij Lilli in het ziekenhuis tot ze goed genoeg was hersteld om naar huis te mogen. Hij zat constant aan haar zijde, praatte wanneer ze dat wilde en liet haar verder slapen. Hij liet haar geen moment alleen en sliep op een stretcher in haar kamer. Ze vertelde hem dat ze haar moeder had gezien en het stel op het paard. ‘Ze zeiden me dat ik terug moest gaan,’ legde ze uit terwijl hij luisterde. ‘Ik weet dat het gek klinkt, maar ik had het vreemde gevoel dat wij dat waren. We zagen er alleen anders uit.’

‘Als hij op een paard zat, was ik het niet,’ zei Bob lachend. ‘Je weet dat ik een hekel aan paarden heb.’

‘Denk jij dat het waar is dat mensen vorige levens hebben?’ vroeg ze hem. ‘Ik heb daar nooit eerder in geloofd, maar ik wist dat ik ze kende en zij voelde aan als mij, al zag ze er anders uit.’

‘Alles kan. Ik ben gewoon blij dat jij er bent, in dit leven. Ik hou zoveel van je, Lilli.’

En ze wist dat dat waar was. Ze voelde het telkens wanneer hij naar haar keek. ‘Ik ook van jou.’

Toen ze uit het ziekenhuis werd ontslagen reed hij haar terug naar Lancaster. Ze had een opmerkelijk herstel doorgemaakt, hoewel haar gebroken armen haar erg belemmerden. Hij en de verpleegkundigen hadden alles voor haar moeten doen. Als ze thuiskwam, zou Margarethe in hun huis logeren om haar te helpen. Ze hadden berichten over en weer gestuurd via Joe Lattimer, die maar al te graag boodschapper speelde.

Henryk, de jongens en Margarethe stonden hen op te wachten. Haar broers deden een vreugdedansje, omhelsden haar en lachten haar uit om het gips om haar armen. ‘Je bent net Frankenstein,’ zei Markus en hij deed het monster na.

‘Erg grappig. Wacht maar tot het eraf mag, dan zul je het berouwen,’ zei ze lachend. Haar broers hadden een verrassing voor haar; een prachtige blonde labradorpup.

Henryk nodigde Bob uit een nachtje of langer te blijven slapen als hij wilde. Hij mocht in Willy’s kamer, Willy had aangeboden bij de tweeling te slapen. Margarethe sliep op een veldbed in Lilli’s kamer zodat ze haar ook ’s nachts kon helpen. De artsen hadden gezegd dat Lilli zes weken lang rust moest houden. Tegen die tijd zou het Thanksgiving zijn.

Na het avondeten vroeg Henryk aan Bob of hij een wandelingetje met hem wilde maken. Het was fris geworden. Ze wandelden naar de stal. ‘Heb je me iets te vragen?’ vroeg Henryk met een open gezicht

‘Ja, dat klopt. Ik dacht misschien rond kerst… Als Lilli het wil… Als jij denkt…’

‘Wil je met mijn dochter trouwen?’ Henryk keek hem lachend aan.

‘Ja,’ zei Bob grijnzend en hij voelde zich nog jonger dan Willy. ‘Ik moet het haar eerst nog vragen.’

‘Nee, je moet het míj eerst vragen. En dat heb je zojuist gedaan. Mijn zegen heb je. Ik had nooit gedacht dat ik dat tegen een Engelsman zou zeggen,’ zei Henryk, verbaasd over zichzelf. ‘Het kan niet hier. Je zult in een Engelse kerk moeten trouwen, maar we geven hier wél een feestje. En dan mag je haar meenemen naar New York. Als jullie maar wel vaak op bezoek komen, want wij komen niet daarheen,’ zei hij streng. Daarachteraan zei hij met barse stem terwijl hij weer naar zijn toekomstige schoonzoon keek: ‘Margarethe en ik trouwen binnenkort. We willen graag dat je op de bruiloft komt.’

‘Bedankt,’ zei Bob, dankbaar voor de wonderen die het leven voor hem in petto had. Op dit moment kon het niet op.

Langzaam, en al kletsend over de boerderij, liepen ze terug naar het huis. Lilli en de jongens keken toe door het raam, zij met een bezorgde blik. ‘Wat denk je dat papa tegen hem heeft gezegd?’ vroeg ze aan Margarethe.

‘Ik denk dat hij je weer probeert uit te huwelijken,’ zei Josiah. ‘Deze keer aan de Engelsman.’ Hij lachte hardop en Markus grinnikte, terwijl Willy met zijn ogen rolde.

De mannen keken tevreden toen ze terugkwamen en Margarethe joeg de jongens naar bed terwijl Bob Lilli vroeg een tijdje met hem buiten te komen zitten. Henryk en Margarethe wisselden een blik en hij knikte haast onmerkbaar. Margarethe keek opgelucht. Henryk was milder geworden, wist ze. Eerder zou hij nooit een Engelsman hebben uitgenodigd. Er was heel wat voor nodig geweest, Lilli had er zelfs bijna voor moeten doodgaan om haar vaders hart open te breken.

Bob en Lilli zaten buiten in de koele herfstlucht op een oude schommelbank, zoals stelletjes al honderden jaren deden.

‘Wat heeft mijn vader gezegd?’ Haar gezicht stond nieuwsgierig.

‘Dat ik je maar vaak moet meenemen hiernaartoe om op visite te gaan, want hij en Margarethe komen niet naar New York,’ zei hij glimlachend, en ze lachte.

‘Ze gaan trouwen,’ vertelde Lilli hem, en hij knikte.

‘Dat heeft hij me zojuist verteld.’ Toen keek hij haar aan met een tedere blik in zijn ogen. ‘En wij, Lilli? Gaan wij ook trouwen?’

‘Ik denk dat we in een vorig leven al getrouwd zijn geweest,’ zei ze zacht. Ze zag het stel in haar droom nog steeds voor zich, te paard. De knappe man en de beeldschone vrouw met het zwarte haar.

Bob zei: ‘Misschien moesten we het nog maar een keer doen, voor de zekerheid. In dit leven.’ Maar hij sprak haar niet tegen. Hij had al vanaf het begin het gevoel dat hij haar eerder had gekend.

Als ze in zijn ogen keek, zag ze iemand die ze al kende. ‘Dat kunnen we best doen,’ zei ze met een lome glimlach. ‘Wat heeft mijn vader erover gezegd?’ Het was aan Bobs gezicht af te lezen dat ze het erover hadden gehad.

‘Hij zei dat we in een Engelse kerk zullen moeten trouwen, maar dat ze hier thuis het feest geven.’

‘Ik had nooit gedacht dat mijn vader een van zijn kinderen met iemand van buiten de gemeenschap zou laten trouwen,’ zei ze vol verbazing.

‘Hij ook niet,’ zei Bob lachend. ‘Hoe wordt ons bruiloftsfeest?’ Het leek hem geweldig om met haar getrouwd te zijn.

‘Luidruchtig, druk, vrolijk, met veel kinderen en nog veel meer eten. Ik draag een blauwe jurk en we zullen onze huwelijksnacht hier moeten doorbrengen zodat we ’s morgens het huis kunnen opruimen.’

Hij had al besloten het in New York nog eens klein te vieren met zijn ouders en broer. Bob wilde ze niet hier hebben. Ze zouden het voor hem verpesten en hij wilde dat niets de mooie dag voor hem en Lilli in de weg stond. Hij kuste haar en ze schommelden een tijdje in stilte terwijl ze naar de sterren keken.

‘Ik dacht altijd dat als mensen sterven, ze omhooggaan en een ster worden en dat daar de hemel was,’ zei Lilli zacht. ‘Ik denk altijd dat mijn moeder daar is en op me wacht.’

Bob legde een arm om haar heen en trok haar ondanks het lastige gips dicht tegen zich aan. ‘Ik weet niet waar mensen heen gaan als ze sterven,’ antwoordde hij, ‘en ik hoop dat het nog heel lang duurt voordat we daar achter komen. Ik wil je niet wéér terug moeten sleuren. En als we in een vorig leven samen waren, doe ik dat met plezier nog een keertje over in dit leven. Ik hou van je, Lilli, en zal dat blijven doen tot in lengte van dagen.’

Ze voelde een intense rust. ‘Dat weet ik. Ik ook.’ Precies toen ze dat zei, schoten twee heldere sterren langs en verdwenen samen in de donkere hemel terwijl Bob en Lilli ernaar keken met een glimlach op hun gezicht.

Van Danielle Steel zijn verschenen:

Hartslag • Geen groter liefde • Door liefde gedreven

Juwelen • Palomino • Kinderzegen • Spoorloos verdwenen

Ongeluk • Het geschenk • De ring van de hartstocht

Gravin Zoya • Prijs der liefde • Kaleidoscoop

Souvenir van een liefde • Vaders en kinderen • Ster

Bliksem • Het einde van een zomer • Vijf dagen in Parijs

Vleugels • Stille eer • Boze opzet • De ranch

Verslag uit Vietnam • De volmaakte vreemdeling

De geest • De lange weg naar huis • Een zonnestraal

De kloon en ik • Liefde • Het geluk tegemoet • Spiegelbeeld

Bitterzoet • Oma Danina • De bruiloft

Onweerstaanbare krachten • De reis • Hoop • De vliegenier

Sprong in het diepe • Thuiskomst • De belofte • De kus

Voor nu en altijd • De overwinning • De villa

Zonsondergang in St.Tropez • Eens in je leven

Vervulde wensen • Het grote huis • Verleiding

Veranderingen • Beschermengel • Als de cirkel rond is

Omzwervingen • Veilige haven • Losprijs • Tweede kans

Echo • (On)mogelijk • Het wonder • Vrijgezellen • Het huis

Het debuut • De kroonprinses • Zussen • Hollywood hotel

Roeping • Trouw aan jezelf • De casanova

Een goede vrouw • Een tijd van hartstocht

Een speciaal geval • Losprijs • Geheimen • Familiealbum

Elke dag is er een • Door dik en dun • De weg van het hart

Het warme Zuiden • Familieband • Erfenis

Hoop is een geschenk • Charles Street 44 • De verjaardag

Hotel Vendôme • Bedrog • Vrienden voor het leven

De fouten van de moeder • Tot in lengte van dagen

© 2013 Danielle Steel

All rights reserved

© 2014 Nederlandse vertaling

Uitgeverij Luitingh ~ Sijthoff B.V., Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Oorspronkelijke titel: Until the end of time

Omslagontwerp: b’IJ Barbara

Omslagfotografie: Songquan Deng

ISBN 978 90 218 0906 9

NUR 343

www.daniellesteel.com
www.lsamsterdam.nl
www.watleesjij.nu
www.boekenwereld.com

Table of Contents

- BILL EN JENNY 1975
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- ROBERT EN LILLIBET 2013
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- Van Danielle Steel zijn verschenen
- CIP